<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijlagenbundel
Bestemmingsplan
'Withof Complex'
Gemeente Etten‐Leur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Bestemmingsplan
Withof Complex



Projectnummer 436812.100
Revisie vastgesteld
Datum 30 juli 2020

Auteur(s)
N.C. van der Steen
S.M. van Dijken
G. J. Leeuw




Opdrachtgever
Gemeente Etten-Leur
Postbus 10100
4870 GA Etten-Leur




datum vrijgave beschrijving revisie   goedkeuring   vrijgave
30­07­2020     vastgesteld            G.J. Leeuw    P.F.G.M. Kennes
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100



                               Inhoudsopgave


                 Bijlagen bij de toelichting                                            3
                 Bijlage 1     Parkeerbalans                                            5
                 Bijlage 2     Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                     21
                 Bijlage 3     Beleidsregel aan huis gebonden beroepen en bedrijven     115
                 Bijlage 4     Archeologisch onderzoek                                 119
                 Bijlage 5     Windtunnelonderzoek                                     165
                 Bijlage 6     Advies actualisatie windonderzoek                       201
                 Bijlage 7     Bodemonderzoek                                          213
                 Bijlage 8     Akoestisch onderzoek                                    273
                 Bijlage 9     Natuurtoets                                             303
                 Bijlage 10    Stikstofdepositie onderzoek                             343
                 Bijlage 11    Watertoets                                              365
                 Bijlage 12    Externe veiligheid                                      379
                 Bijlage 13    Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling Withof      391
                 Bijlage 14    Besluit college vormvrije m.e.r. beoordeling            411
                 Bijlage 15    Besluit college hogere waarden                          415




Bijlagen bij de toelichting




blad 3 van 419                                         Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100




blad 4 van 419                               Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 1         Parkeerbalans




blad 5 van 419                               Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling nieuwbouw
  appartementen Withof
     Complex Etten-Leur            projectnummer 0419989.00
                                   definitief revisie 05
        Situatie parkeerbehoefte   24 april 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
Situatie parkeerbehoefte



projectnummer 0419989.00

definitief revisie 05
24 april 2020

Auteurs
M. Heerekop
G. Leeuw

Opdrachtgever
Stichting Alwel
Laan van Brabant 50
4701 BL ROOSENDAAL




datum vrijgave             beschrijving revisie 05   goedkeuring   vrijgave
24-04-2020                  definitief                G. Leeuw       P. Kennes
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>      Inhoudsopgave                               Blz.


1     Inleiding                                    1

2     Huidige situatie                             2
2.1   Functies                                      2
2.2   Parkeercapaciteit                             3


3     Parkeernormen en aanwezigheidspercentages    5

4     Parkeerbehoefte huidige situatie             6

5     Parkeersituatie ontwikkeling Withof          8

6     Parkeerbalans toekomstige situatie          10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
    Situatie parkeerbehoefte
    projectnummer 0419989.00
    24 april 2020 revisie 05
    Stichting Alwel



1   Inleiding
    De Woonstichting Etten-Leur (WEL) werkt aan de ontwikkeling van een gedeelte van het voormalige kloosterterrein Het Withof in Etten-Leur. De
    voorgenomen ontwikkeling zoals opgenomen in afbeelding 1, voorziet in de bouw van huur- en koopwoningen (appartementen) aan de zijde van de
    Biscchopmolenstraat.




    Afbeelding 1: huidige situatie en situatie voorgenomen ontwikkeling Het Withof


    Om de ontwikkeling mogelijk te maken is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk. Ten behoeve van de bestemmingsplanwijziging dient onderbouwd te
    worden op welke manier het parkeren wordt opgelost. De parkeerbalans wordt gebruikt om te beoordelen of bij de ontwikkeling van de nieuwe huur- en
    koopwoningen (appartementen) voldoende parkeerplaatsen worden gerealiseerd.

    Bij de herontwikkeling/herbestemming van de bestaande gebouwen op Het Withof terrein is in het verleden de parkeerbalans van het gebied niet in beeld
    gebracht*. De parkeerbalans uit het onderhavig onderzoek dient daarom ook als basis om met de eigenaren en gebruikers tot een parkeerplan komen dat na
    oplevering van de woningen zorgt voor beschikbaarheid van voldoende parkeerplaatsen, op de juiste plaatsen en op het juiste moment.

    In opdracht van de ALWEL is een parkeerbalans opgesteld van de geplande ontwikkeling. In deze notitie is de parkeerbalans uitgewerkt.

    * Naast aanpassingen in het monument Withof is Kloostergaard medio 2003 opgeleverd met de parkeerplaatsen aan voorzijde gebouw (entree). Daarnaast is inmiddels het San Franciscus-
      hof (Marianahof-Santa Clara-San Francesco) bijna herbestemd. Hierdoor is ook de parkeerbehoefte verandert (toegenomen) en wordt dit in de praktijk deels opgelost met tijdelijke
      parkeerplaatsen op de locatie van het voormalig houtproductiebos.


                                                                                           Blad 1 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>      Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
      Situatie parkeerbehoefte
      projectnummer 0419989.00
      24 april 2020 revisie 05
      Stichting Alwel



2     Huidige situatie
2.1   Functies

      De parkeerbalans is in eerste instantie opgesteld voor de functies die onderdeel uitmaken van ontwikkeling van de nieuwbouw van appartementen op het
      het Withof terrein. Deze ontwikkeling vindt plaats binnen een bestaande omgeving. In de parkeerbalans voor het Withof wordt rekening gehouden met de
      bestaande functies en hun parkeerbehoefte. In het onderstaande overzicht zijn de bestaande en voor de parkeerbalans relevante functies opgenomen. De
      ligging van de huidige en nieuwe functies in het plangebied is opgenomen in afbeelding 2 op de volgende pagina.


      Tabel 1: functies huidige situatie

      Nr. Locatie                               Functie                                         Gebruiker        Omschrijving                                       Omvang     Eenheid
       1 Kloostergaard                          Zorgappartementen                               Avoord           Appartementen mensen met of zonder zorgindicatie         94   woningen
          Kloostergaard                         Dagbesteding ouderen                            Avoord           Dagbesteding ouderen                                      -   m2 bvo
       2 Kloosterhof - Mariahof                 Kantoor                                         Avoord           Kantoor                                              2.764    m2 bvo
                                                Hospice Mariahof                                Avoord           Wonen mensen laatste levensfase                          12   wooneenheden
                                                Kennis- en Informatiecentrum Palliatieve Zorg   Avoord           Kennis- en Informatiecentrum Palliatieve Zorg            26   m2 bvo
       3   Kloosterhof - Franciscushof          Zorgappartementen                               Avoord           Kamers psychogeriatrische en somatische zorg             44   wooneenheden
       4   Kloosterhof - San Francesco          Zorgappartementen                               Avoord           Kamers wonen zr. Francicanessen van Etten                20   wooneenheden
       5   Grote kapel                          Fitnesscentrum                                  JT Fitness       Fitness                                                600    m2 fitnessruimte
       6   Kloosterboerderij                    Kantoor                                         I Homer          Kantoor                                                500    m2 kantoor bvo
       7   Amarant                              Zorgwoningen                                    Amarant          Geclusterde individuele woningen                         11   woningen
                                                Dagbesteding ouderen                            Amarant          Dagbesteding                                              -   -
       8   Thomas huizen / Herbergier)          Zorgwoningen                                    Herbergier       Wonen mensen geheugenproblemen                           17   wooneenheden
                                                Zorgwoningen                                    Thomashuizen     Wonen mensen verstandelijke beperking                     9   wooneenheden


      De functies van het Ketelhuis en plan Regina Mundi (nr 11, afbeelding 2) en het kinderdagverblijf DoReMi /buitenschoolse opvang Kameleon 3 (nr. 12
      afbeelding 2) voorzien in de parkeerbehoefte op eigen terrein. Verder is vanuit de functies geen uitwisseling met het parkeren op het terrein Withof. Deze
      functies zijn derhalve niet opgenomen in de parkeerbalans. Van de functies Kloosterboerderij (nr. 6 afbeelding 2) en Thomas huizen / Herbergier (nr. 8
      afbeelding 2) is de toegang tot de bijbehorende parkeergelegenheden zodanig gelegen dat dubbelgebruik voor andere functies niet voor de hand ligt ook
      deze functies zijn niet opgenomen in de parkeerbalans.




                                                                                                 Blad 2 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>      Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
      Situatie parkeerbehoefte
      projectnummer 0419989.00
      24 april 2020 revisie 05
      Stichting Alwel


2.2   Parkeercapaciteit

      In de tabel op de volgende pagina is het parkeeraanbod voor de huidige situatie aangegeven. De onderstaande afbeelding geeft een beeld van de ligging van
      de parkeervoorzieningen in de huidige situatie en een indicatie van het de ligging van nieuwe parkeervoorzieningen bij realisatie van de nieuwbouw van
      appartementen.




      Afbeelding 2: ligging functies en parkeervoorzieningen (huidige situatie en situatie voorgenomen ontwikkeling appartementen Withof terrein




                                                                                             Blad 3 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
Situatie parkeerbehoefte
projectnummer 0419989.00
24 april 2020 revisie 05
Stichting Alwel



Tabel 2: parkeercapaciteit gebied huidige situatie

    Locatie     T.b.v. functie                                                                  Capaciteit
       A                                                                                           30
       B                                                                                           12
                   1     Kloostergaard
       C                                                                                           16
      D                                                                                             3
     E+F        2+3+4    Kloosterhof (Mariahof, Santa Clara en San Francesco)                      51
      G          5+7     Grote Kapel en locatie Amarant                                            37
      H         2+3+4    Kloosterhof (Mariahof, Santa Clara en San Francesco)                       9
    Totaal                                                                                         158


De locatie K (58 parkeerplaatsen) betreft een tijdelijk parkeerterrein ter plaatse van het voormalige houtproductiebos ten behoeve van de kantoorfunctie
van Avoord in Mariahof.




                                                                                Blad 4 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
    Situatie parkeerbehoefte
    projectnummer 0419989.00
    24 april 2020 revisie 05
    Stichting Alwel



3   Parkeernormen en aanwezigheidspercentages
    Het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (12 november 2013) en de Nota parkeren in beweging (23 maart 2007) geven aan dat voor het bepalen van de
    parkeerbehoefte uit wordt gegaan van de Kencijfers parkeren en verkeersgeneratie van het CROW. Hierbij dient voor de stedelijkheidsgraad de categorie
    ‘sterk stedelijk’ gehanteerd te worden. Voor de ligging van de ontwikkeling wordt uitgegaan van ‘Rest bebouwde kom’. De CROW-parkeerkencijfers kennen
    een bandbreedte. Zoals opgenomen in Nota parkeren in beweging wordt de maximale parkeernorm gebruikt.

    In onderstaande tabel zijn de gehanteerde uitgangspunten voor de CROW-parkeerkencijfers en aanwezigheidspercentages weergegeven. Vanwege
    verschillen in de aanwezigheidspercentages is voor de woningen onderscheid gemaakt in door bewoners en door bezoekers van bewoners. Verder geeft de
    CROW niet voor alle functies een parkeernorm. Voor de specifieke functies is gekeken welk kencijfers en welk aanwezigheidspercentage hier het beste bij
    aansluiten.

    Tabel 3: functie categorie en aanwezigheidspercentages bestaande voorzieningen

     Nr. Locatie                              Functie                                     Functie CROW                                             Aanwezigheidspercentage
      1 Kloostergaard                         Zorgappartementen                           serviceflat                                              aanleunwoning en serviceflat
         Kloostergaard                        Dagbesteding ouderen                        cultureel centrum/wijkgebouw (voormalige CROW)           verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat
      2 Kloosterhof - Mariahof                Kantoor                                     kantoor (zonder baliefunctie)                            kantoor/bedrijven
                                              Hospice Marianahof                          Verpleeg- en verzorgingstehuis                           verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat
                                              Kennis/Informatiecentrum Palliatieve Zorg   commerciële dienstverlening (kantoor met baliefunctie)   kantoor/bedrijven
     3   Kloosterhof - Franciscushof          Zorgappartementen                           Verpleeg- en verzorgingstehuis                           verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat
     4   Kloosterhof - San Francesco          Zorgappartementen                           serviceflat                                              verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat
     5   Grote kapel                          Fitnesscentrum                              fitnessstudio/sportschool                                sportfuncties binnen
     7   Amarant                              Zorgwoningen                                Verpleeg- en verzorgingstehuis                           verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat
                                              Dagbesteding ouderen                        cultureel centrum/wijkgebouw (voormalige CROW)           verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat
      9 Het Withof - nieuwbouw                Wonen                                       koop, etage, duur                                        woningen bewoners / bezoekers
     10 Het Withof - nieuwbouw                Wonen                                       huur, etage, duur/midden/goedkoop                        woningen bewoners / bezoekers




                                                                                              Blad 5 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
    Situatie parkeerbehoefte
    projectnummer 0419989.00
    24 april 2020 revisie 05
    Stichting Alwel



4   Parkeerbehoefte huidige situatie
    In de onderstaande tabellen is de parkeerbehoefte voor de huidige situatie berekend.

    Tabel 4: berekening parkeerbehoefte bestaande functies

     Nr. Locatie                        Functie                         Omvang Eenheid                 Parkeerkencijfer    Parkeer-                 Opmerking
                                                                                                                           behoefte
      1 Kloostergaard                   Zorgappartementen - bewoners       94   woningen           0,28   pp/woning          26       0,7 pp/ woning
                                        Zorgappartementen - bezoekers      94   woningen           0,42   pp/woning          39       60% aandeel bezoek
                                        Dagbesteding ouderen               26   m2 bvo              0,3   pp/100 m2 bvo       0       4 pp/ 100m2 bvo, 90% aandeel bezoekers
      2 Kloosterhof - Mariahof          Kantoor                          2764   m2 bvo              1.9   pp/100 m2 bvo      53        -
                                        Hospice Marianahof                 12   wooneenheden        0,7   pp/wooneenheid      8       0,7 pp/wooneenheid, 60% aandeel bezoek
                                        Kennis- en Informatiecentrum       26   m2 bvo              0,5   pp/100 m2 bvo       0       3,8 pp/100 m2 bvo, 20% aandeel bezoek
      3 Kloosterhof - Franciscushof     Zorgappartementen - bewoners       44   wooneenheden       0,00   pp/woning           0       0,7 pp/ woning
                                        Zorgappartementen - bezoekers      44   wooneenheden       0,42   pp/woning          18       60% aandeel bezoek
      4 Kloosterhof - San Francesco     Zorgappartementen - bewoners       20   wooneenheden       0,00   pp/woning           0       -
                                        Zorgappartementen - bezoekers      20   wooneenheden       0,42   pp/woning           8       0,7 pp/ woning , 60% aandeel bezoek
      5 Grote kapel                     Fitnesscentrum                    600   m2 fitnessruimte    5,2   100 m2 bvo         32       30 pp obv huurovereenkomst
      7 Amarant                         Zorgwoningen - bewoners            11   woningen           0,00   pp/woning           0       0,7 pp/ woning
                                        Zorgwoningen - bezoekers           11   woningen           0,42   pp/woning           5       60% aandeel bezoek
                                        Dagbesteding ouderen              250   m2 bvo              0,3   pp/100 m2 bvo       1        -
     Totaal                                                                                                                  190




                                                                                       Blad 6 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>              Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
              Situatie parkeerbehoefte
              projectnummer 0419989.00
              24 april 2020 revisie 05
              Stichting Alwel



Tabel 5: berekening parkeerbehoefte op basis van aanwezigheid

Nr. Locatie                        Parkeer-                    Categorie                                                Werkdag                                  Zaterdag             zondag-
                                   behoefte                                                   ochtend    middag          avond     koopavond   nacht        middag       avond        middag
 1   Kloostergaard                    26      woningen bewoners                             50% 13      50% 13         90% 24      80% 21 100% 26         60% 16       80% 21       70%     18
                                      39      woningen bezoekers                            10%     4   20%   8        80% 32      70% 28    0%      0    60% 24 100% 39            70%     28
                                       0      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     0   50%   0       100% 0       100% 0    25%     0   100% 0       100% 0       100%      0
 2   Kloosterhof - Mariahof           53      kantoor/bedrijven                             100% 53 100% 53             5%    3     5%    3  0%      0     0%    0      0%    0      0%      0
                                       8      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     4   50%   4       100% 8       100% 8    25%     2   100% 8       100% 8       100%      8
                                       0      kantoor/bedrijven                             100% 0     100% 0           5%    0     5%    0  0%      0     0%    0      0%    0      0%      0
 3   Kloosterhof - Franciscushof       0      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     0   50%   0       100% 0       100% 0    25%     0   100% 0       100% 0       100%      0
                                      18      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     9   50%   9       100% 18      100% 18   25%     5   100% 18 100% 18           100% 18
 4   Kloosterhof - San Francesco       0      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     0   50%   0       100% 0       100% 0    25%     0   100% 0       100% 0       100%      0
                                       8      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     4   50%   4       100% 8       100% 8    25%     2   100% 8       100% 8       100%      8
 5   Grote kapel                      31      sportfuncties binnen                          50% 16      50% 16        100% 31      100% 31   0%      0   100% 31 100% 31            75%     23
 7   Amarant                           0      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     0   50%   0       100% 0       100% 0    25%     0   100% 0       100% 0       100%      0
                                       5      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     2   50%   2       100% 5       100% 5    25%     1   100% 5       100% 5       100%      5
                                       1      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%     0   50%   0       100% 1       100% 1    25%     0   100% 1       100% 1       100%      1
Totaal                               211                                                           105       109             130         123        36          111          131           109


                   Voor de bestaande voorzieningen ligt het maatgevende moment op een zaterdagavond en is de theoretische parkeerbehoefte op dat moment circa 131
                   parkeerplaatsen.




                                                                                                      Blad 7 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>    Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
    Situatie parkeerbehoefte
    projectnummer 0419989.00
    24 april 2020 revisie 05
    Stichting Alwel



5   Parkeersituatie ontwikkeling Withof
    Zoals in afbeelding 2 op pagina 3 is afgebeeld bestaat de ontwikkeling uit de realisatie van huur- en koopwoningen (appartementen) in het centrale gebied
    van voormalige kloostercomplex.

    Onder de te ontwikkelen koop woningen (locatie 9) wordt een verdiepte parkeergarage gerealiseerd met een capaciteit van 47 parkeerplaatsen. Daarnaast
    kunnen bewoners van de koopwoningen en de bezoekers van deze bewoners, parkeren op maaiveld. De bewoners van de te ontwikkelen huurwoningen
    (locatie 10) en de bezoekers van deze bewoners parkeren ook op maaiveld. In afbeelding 2 is ook het zoekgebied opgenomen waar de parkeerplaatsen van
    de ontwikkeling worden gerealiseerd. In dit zoekgebied dienen ook de huidige parkeerplaatsen van F, G en H (respectievelijk 21, 37 en 10 parkeerplaatsen)
    teruggebracht te worden (parkeerplaatsen ontwikkeling + parkeerplaatsen F, G en H).

    In de onderstaande tabellen is het programma van de nieuwbouw opgenomen.


    Tabel 6: functie categorie en aanwezigheidspercentages nieuwe woningen
    Nr. Locatie                               Functie                                 Functie CROW                                         Aanwezigheidpercentage
      9 Het Withof - nieuwbouw                Wonen                                   koop, etage, midden                                  woningen bewoners / bezoekers
     10 Het Withof - nieuwbouw                Wonen                                   huur, etage, midden/goedkoop                         woningen bewoners / bezoekers


    Tabel 7: berekening parkeerbehoefte nieuwe functies

     Nr. Locatie                        Functie                        Omvang Eenheid                    Parkeerkencijfer   Parkeer-                 Opmerking
                                                                                                                            behoefte
      9 Het Withof - nieuwbouw           Wonen - bewoners                    42   woningen             1,5   pp/woning         63      waarvan 47 pp in parkeerkelder/-garage
                                         Wonen - bezoekers                   42   woningen             0,3   pp/woning         13
      10 Het Withof - nieuwbouw          Wonen                               43   woningen             1,3   pp/woning         56
                                         Wonen - bezoekers                   43   woningen             0,3   pp/woning         13
     Totaal                                                                                                                   144




                                                                                       Blad 8 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>              Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
              Situatie parkeerbehoefte
              projectnummer 0419989.00
              24 april 2020 revisie 05
              Stichting Alwel




Tabel 8: berekening parkeerbehoefte nieuwbouw op basis van aanwezigheid

Nr. Locatie                       Parkeer- Categorie                                                       Werkdag                               Zaterdag            zondag-
                                  behoefte                                      ochtend     middag          avond    koopavond   nacht      middag       avond       middag
 9 Het Withof - nieuwbouw            63       woningen bewoners                50% 32     50% 32          90% 57     80% 50 100% 63       60% 38       80% 50      70%    44
                                     13       woningen bezoekers               10%    1   20%    3        80% 10     70%    9  0%     0   60%    8    100% 13      70%     9
10 Het Withof - nieuwbouw            56       woningen bewoners                50% 28     50% 28          90% 50     80% 45 100% 56       60% 34       80% 45      70%    39
                                     13       woningen bezoekers               10%    1   20%    3        80% 10     70%    9  0%     0   60%    8    100% 13      70%     9
Totaal                                                                               62         66             127         113      119         88           121          101


         Ten behoeve van de bewoners van de koopwoningen wordt een parkeervoorziening onder de bebouwing gerealiseerd met 47 parkeerplaatsen. Voor deze
         parkeerplaatsen is geen dubbelgebruik mogelijk (parkeervoorziening exclusief voor bewoners koopwoningen). De resterende parkeerbehoefte van 10
         parkeerplaatsen voor de bewoners van de koopwoningen wordt opgevangen in de openbare ruimte.

         Voor de nieuwbouw van de appartementen op het Withof terrein ligt het maatgevende moment in de avond van een doordeweekse dag en is behoefte aan 80
         parkeerplaatsen in de openbare ruimte (127 parkeerbehoefte totaal – 47 parkeervoorziening koopwoningen).




                                                                                          Blad 9 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>              Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
              Situatie parkeerbehoefte
              projectnummer 0419989.00
              24 april 2020 revisie 05
              Stichting Alwel



6             Parkeerbalans toekomstige situatie
              In de onderstaande tabel is de parkeerbehoefte van de huidige situatie (tabel 5) en de toekomstige situatie (tabel 8) samengevoegd. Hierbij zijn in de
              parkeerbalans de functies Kloosterboerderij (nr. 6) en Thomas huizen / Herbergier (nr. 8) buiten beschouwing gelaten. De toegang tot de bijbehorende
              parkeergelegenheden is zodanig gelegen dat dubbelgebruik voor andere functies niet voor de hand ligt.

Tabel 9: berekening parkeerbehoefte relevante functie na realisatie nieuwbouw
Nr. Locatie                      Parkeer-                      Categorie                                                   Werkdag                                   Zaterdag          zondag-
                                 behoefte                                                   ochtend       middag            avond     koopavond   nacht         middag       avond     middag
 1   Kloostergaard                   26      woningen bewoners                             50% 13        50% 13           90% 24      80% 21 100% 26          60% 16      80% 21      70%   18
                                     39      woningen bewoners                             10%    4      20%   8          80% 32      70% 28    0%     0      60% 24 100% 39          70%   28
                                      0      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%    0      50%   0         100% 0       100% 0    25%    0     100% 0       100% 0     100%    0
 2   Kloosterhof - Mariahof          53      kantoor/bedrijven                             100%    53    100%    53       5%     3     5%     3  0%     0     0%     0    0%  0        0%     0
                                      8      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%      4     50%     4      100%    8    100%    8  25%    2    100%    8  100% 8       100%     8
                                      0      kantoor/bedrijven                             100%     0    100%     0       5%     0     5%     0  0%     0     0%     0    0%  0        0%     0
 3   Kloosterhof - Franciscushof      0      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%      0     50%     0      100%    0    100%    0  25%    0    100%    0  100% 0       100%     0
                                     18      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%      9     50%     9      100%   18    100%   18  25%    5    100%   18 100% 18       100%    18
 4   Kloosterhof - San Francesco      0      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%      0     50%     0      100%    0    100%    0  25%    0    100%    0  100% 0       100%     0
                                      8      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%      4     50%     4      100%    8    100%    8  25%    2    100%    8  100% 8       100%     8
 5   Grote kapel                     31      sportfuncties binnen                          50%     16     50%    16      100%   31    100%   31  0%     0    100%   31 100% 31        75%    23
 7   Amarant                          0      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%      0     50%     0      100%    0    100%    0  25%    0    100%    0  100% 0       100%     0
                                      5      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%      2     50%     2      100%    5    100%    5  25%    1    100%    5  100% 5       100%     5
                                      1      verpleeg-/verzorgingstehuis/verzorgingsflat   50%      0     50%     0      100%    1    100%    1  25%    0    100%    1  100% 1       100%     1
 9 Het Withof - nieuwbouw            42      woningen bewoners                             50%    32     50%     32      90%    57    80%    50 100%   63    60%    38   80% 50      70%    44
                                     42      woningen bezoekers                            10%     1     20%      3      80%    10    70%     9  0%     0    60%     8  100% 13      70%     9
10 Het Withof - nieuwbouw            43      woningen bewoners                             50%    28     50%     28      90%    50    80%    45 100%   56    60%    34   80% 45      70%    39
                                     43      woningen bezoekers                            10%     1     20%      3      80%    10    70%     9  0%     0    60%     8  100% 13      70%     9
Totaal                                                                                            168            174            257          236       155          198      253            211


              Op basis van de berekening is op het maatgevende moment, werkdagavond, behoefte aan 257 parkeerplaatsen in het gebied. De ontwikkeling Withof
              voorziet voor de bewoners van de koopwoning in een eigen parkeervoorziening van 47 parkeerplaatsen. Deze parkeerbehoefte wordt niet opgevangen in de
              openbare ruimte. Na de realisatie van de nieuwbouw van appartementen op het Withof terrein dienen in het zoekgebied van afbeelding 2 (pagina 3)
              minimaal 210 (257 parkeerbehoefte totaal – 47 parkeervoorziening koopwoningen) op het maatgevende moment in de openbare ruimte aanwezig te zijn.




                                                                                                        Blad 10 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling nieuwbouw appartementen Withof Complex Etten-Leur
Situatie parkeerbehoefte
projectnummer 0419989.00
24 april 2020 revisie 05
Stichting Alwel




Tabel 10: parkeeraanbod relevante functie in relatie tot de nieuwbouw appartementen

    Locatie     T.b.v. functie                                               Capaciteit
    A t/m D        1      Kloostergaard                                         61
     E+F        2+3+4 Kloosterhof (Mariahof, Santa Clara en San Francesco)      51
       G          5+7     Grote Kapel en Huize Adama (noordvleugel)             37
       H        2+3+4 Kloosterhof (Mariahof, Santa Clara en San Francesco)       9
    Totaal                                                                      158


In de huidige situatie zijn voor de functies uit tabel 10, 158 parkeerplaatsen beschikbaar. Op het maatgevende moment op de werkdagavond worden door
diezelfde functies 130 parkeerplaatsen bezet. Er is op het maatgevende moment dus een overcapaciteit van 28 parkeerplaatsen.

Volgens het maatgevende moment uit tabel 9, de werkdagavond, zijn in totaal 210 parkeerplaatsen (na aftrek parkeervoorziening koopwoningen) nodig. Dit
betekent dat ten behoeve van de nieuwbouw van de appartementen 52 parkeerplaatsen extra op maaiveld gerealiseerd moeten worden.




                                                                                      Blad 11 van 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                      Over Antea Group

                                      Van stad tot land, van water tot lucht; de
                                      adviseurs en ingenieurs van Antea Group
                                      dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan
                                      onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen
                                      en wegen, realiseren woonwijken en
                                      waterwerken. Maar we zijn ook betrokken
                                      bij thema’s zoals milieu, veiligheid,
                                      assetmanagement en energie. Onder de
                                      naam Oranjewoud groeiden we uit tot een
                                      allround en onafhankelijk partner voor
                                      bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group
                                      zetten we deze expertise ook mondiaal in.
                                      Door hoogwaardige kennis te combineren
                                      met een pragmatische aanpak maken we
                                      oplossingen haalbaar én uitvoerbaar.
                                      Doelgericht, met oog voor duurzaamheid.
                                      Op deze manier anticiperen we op de vragen
                                      van vandaag en de oplossingen van de
                                      toekomst. Al meer dan 60 jaar.




                                      Contactgegevens
                                      Beneluxweg 125
                                      4904 SJ OOSTERHOUT
                                      Postbus 40
                                      4900 AA OOSTERHOUT
                                      T. +31 6 21 88 83 50
Copyright © 2017
Niets uit deze uitgave mag worden
                                      E.
verveelvoudigd en/of openbaar         gertjan.leeuw@anteagroup.com
worden gemaakt door middel van
druk, fotokopie, elektronisch of op   www.anteagroup.nl
welke wijze dan ook, zonder
schriftelijke toestemming van de
auteurs.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 2         Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019




blad 21 van 419                              Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>             RIGO Research en Advies
             Woon- werk- en leefomgeving
             www.rigo.nl


RAPPORT 08 OKTOBER 2019

Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019
Onderlegger voor beleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO. Het gebruik van cijfers en /of tek-
sten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de
bron duidelijk wordt vermeld. RIGO aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of
andere onvolkomenheden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                   RIGO Research en Advies
                   Woon- werk- leefomgeving
                   www.rigo.nl


RAPPORT 08 OKTOBER 2019

Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019
Onderlegger voor beleid




Opdrachtgevers

Gemeente Etten-Leur en Alwel


Contactpersonen

Tanja Ten Brink (Alwel)
Peter Boekelman (gemeente Etten-Leur)


Projectnummer

P39380


Datum

8 oktober 2019



Auteurs

Marlies van der Vlugt (marlies.vander.vlugt@infact.eu)
Johan van Iersel (johan.van.iersel@infact.eu)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Inhoud

0.               Samenvatting                                               1

                 Inleiding                                                  7

                 Terugblik                                                  9

                 Inleiding                                                  9
                 Ontwikkeling inwoners                                      9
                 Ontwikkeling huishoudens                                  11
                 Ontwikkeling woningvoorraad                               13
                 Ontwikkeling economie                                     16

                 Actuele woningmarktsituatie                               17

                 Inleiding                                                 17
                 Omvang en samenstelling huishoudens                       17
                 Omvang en samenstelling woningvoorraad                    18
                 Woonpatronen                                              20
                 Veranderende inkomensgrenzen doelgroep                    23
                 Actuele marktspanning                                     24

                 Betaalbaarheid van wonen                                  29

                 Inleiding                                                 29
                 Draagkracht                                               29
                 Woonlasten en bestedingsruimte in de sociale huursector   35

                 Demografische ontwikkelingen                              42

                 Inleiding                                                 42
                 Twee demografische varianten                              42
                 Ontwikkeling koopkracht                                   45
                 Vier scenario’s                                           46
                 Ontwikkeling inkomensgroepen                              46




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                 Ontwikkeling woningbehoefte                   48

                 Inleiding                                     48
                 Ontwikkeling woningbehoefte                   48
                 Ontwikkeling behoefte koopwoningen            50
                 Ontwikkeling behoefte huurwoningen            51
                 Extra bouwopgave                              54
                 Interpretatie en overige invloedsferen        56

                 Wonen met zorg en ondersteuning               59

                 Inleiding                                     59
                 Vergrijzing in de reguliere woningvoorraad    59
                 Intramuraal vastgoed                          64
                 Een bredere blik                              65

                 Specifieke doelgroepen                        68

                 Inleiding                                     68
                 Sociale minima                                68
                 Middeninkomens                                68
                 Alleenstaanden                                69
                 Gezinnen                                      71
                 Ouderen                                       71
                 Starters en semistarters                      73

Bijlage 1        Kosten primair levensonderhoud                74

Bijlage 2        Arbeidsmigranten                              76

Bijlage 3        Ontwikkeling woonpatronen                     80

Bijlage 4        Vergelijking gemeenten                        84




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>0. Samenvatting

   Nieuwe uitdagingen in tijden van economische voorspoed

   Voorliggend onderzoek is een actualisatie van de eerdere studie uit 2017 die volgens een
   gelijke opzet is uitgevoerd. Tijdens de vorige studie was de crisis in Nederland nog maar net
   ten einde, inmiddels zitten er enkele jaren van groei op en is de werk loosheid lager dan
   ooit. Ook in de gemeente Etten-Leur is het aantal banen toegenomen, het aantal huishou-
   dens flink gegroeid en het aandeel huishoudens dat tot de doelgroep tot € 38.035 behoort
   is ongeveer stabiel gebleven. Daarnaast heeft de beleidsmaatregel passend toewijzen er
   mede voor gezorgd dat de primaire doelgroep vaker woont in een bij het inkomen passende
   huurwoning. Om dit te bewerkstelligen heeft woningcorporatie Alwel de omvang van de
   goedkope huurvoorraad iets laten toenemen.
   Anno 2019 dienen zich ook nieuwe uitdagingen aan. Hoewel de huurlasten vaker in lijn zijn
   met het inkomen van de huurders, zijn de energielasten toegenomen e n wint het thema
   duurzaamheid aan belang. Er woont in Etten -Leur een vrij omvangrijke groep huishoudens
   met een beperkte bestedingsruimte voor woonlasten. Daarnaast zorgt de toenemende
   groep arbeidsmigranten voor eigen problemen. Volgens de statistieken gaat het in Etten-
   Leur (vooralsnog) om een in aantal beperkte groep. Dat betekent niet dat het thema geen
   aandacht behoeft, ook als kleine aantallen woningen worden opgekocht en omgezet in lo-
   gies kan dat op buurt-/straatniveau ongewenste effecten hebben. In welke mate hiervan
   sprake is, is niet onderzocht.
   De toename van de arbeidsmigratie zorgt er mede voor dat de bevolkingsprognose en huis-
   houdensprognose van de provincie verder uit elkaar zijn gaan lopen. Lang niet alle migran-
   ten vormen een gezinshuishouden en niet zelden woont men in een groep samen. Daardoor
   neemt het aantal inwoners sneller (conform de prognoses) toe dan het aantal huishoudens
   en de (benodigde) woningvoorraad (waarvan de ontwikkeling wat achterblijft bij de progno-
   ses). In de nieuwe prognose van de provincie (verwacht in de loop van volgend jaar) worden
   de woningbehoefteparameters op dit vlak aangepast.
   Het effect van de nieuwe ontwikkelingen op de totale huishoudensgroei en woningbehoefte
   is op de langere termijn beperkt. De uitkomsten van de woningbehoefteraming in deze stu-
   die zijn dan ook in lijn met die uit de studie uit 2017. Dit betekent ook dat de provincie in
   opvolgende prognoses de bijdrage van Etten-Leur aan de regionale opgaven in de toekomst
   min of meer constant heeft gehouden. De Etten-Leurse woningmarkt maakt een integraal
   onderdeel uit van de regionale woningmarkt. Dit uit zich onder andere in het feit dat 48%
   van de sociale huurwoningen wordt toegewezen aan huishoudens van buiten de gemeente.
   Als in de toekomst Etten-Leur een (nog) groter deel van de regionale opgaven oppakt, kan
   de huishoudensontwikkeling boven de prognoses uitkomen.
   Langzaam ontstaat er meer zicht op het (beperkte) verhuisgedrag van de naoorlogse baby-
   boomgeneratie. Onder deze groep neemt de behoefte aan toegankelijke woningen (met
   name in de koopsector) toe en daarnaast oriënteren ouderen zich vaker op het segm ent met
   een huurprijs boven € 720 (appartementen met lift).




   Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                    1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>De doelgroep versus het corporatiebezit

Anno 2019 wonen er in de gemeente Etten-Leur circa 18.700 huishoudens. Circa 38% van de
huishoudens behoort tot de doelgroep met een inkomen tot € 38 .035, wat kleiner is dan het
landelijk gemiddelde van 45%. Het aandeel zelfstandige huurwoningen in eigendom van cor-
poraties is met 28% ongeveer gelijk aan het aandeel in Nederland (29%).
De omvang van de goedkope scheefheid in Etten -Leur is met 21% licht afgenomen ten op-
zichte van 2016 (22%), maar blijft wat groter dan landelijk (18%). De doelgroep in Etten -Leur
doet vaker dan landelijk een beroep op de corporatiesector: circa 54% van de doelgroep
woont in een huurwoning van de corporaties (landelijk 51%). De s ociale huursector is kij-
kend naar de omvang van de doelgroep dus relatief ruim in omvang, maar vervult wel een
belangrijke rol op de lokale én regionale woningmarkt.

Behoefte aan sociale huurwoningen

Uitgaande van de woonwensen zijn de actuele fricties binnen de huursector overall bezien
beperkt. Op basis van woonruimteverdelingscijfers van Klik voor Wonen blijkt er in Etten -
Leur wel enige (gezonde) druk op de sociale huursector te bestaan. Het aantal woningzoe-
kenden is sinds 2016 toegenomen en de slaagkan sen zijn afgenomen. Ook nam de gemid-
delde zoektijd toe van 1,0 jaar in 2016 tot 1,3 jaar in 2018. Ter referentie: in Breda bedroeg
de gemiddelde zoektijd in 2018 circa 1,5 jaar en in Roosendaal 9 maanden.
In dit rapport is niet alleen gekeken naar de actu ele vraagaanbodverhoudingen, maar vooral
ook naar de in de toekomst te verwachte ontwikkeling van de woningbehoefte. In tabel 1
staan de bevindingen van beide benaderingen per segment op hoofdlijnen weergegeven.
In de komende jaren neemt de behoefte aan sociale huurwoningen (tot € 711) onder gedane
aannamen slechts beperkt toe. Voor de periode 2019 tot 2022 gaat het om een toename
van tussen de 60 woningen (bij de provinciale prognose 2017) en 25 woningen (bij een be-
perktere demografische groei), uitgaande van constante woonpatronen en een gemiddelde
koopkrachttoename van 0,4 procentpunt per jaar. Het gaat vooral om een toename van
huurwoningen onder de eerste aftoppingsgrens. Bij grotere economische voorspoed kan de
sociale huursector ongeveer gelijk van omvang blijven en bij economische tegenspoed is de
toename van de behoefte met 90 woningen wat groter. Vooral de behoefte aan apparte-
menten met lift neemt toe, als gevolg van de vergrijzing (de behoefte aan grondgebonden
huurwoningen neemt op termijn af). Deze toenemende behoefte kan ook deels worden op-
gevangen in bestaande gelijkvloerse grondgebonden huurwoningen , zoals bungalows en pa-
tiowoningen (substitutie). Deze woningen (appartementen of grondgebonden) hebben bij
voorkeur drie kamers en een oppervlakte van 65 tot 100m2. Rond 2030 neemt de totale be-
hoefte aan huurwoningen tot € 720 geleidelijk af, op basis van de verwachte demografische
en economische ontwikkelingen.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>tabel 1 De actuele vraagaanbodverhoudingen (op basis van woonwe nsen) en de toekomstige
ontwikkeling van de behoefte per segment
 eigen-   type              Actuele vraag-aanbod-       Behoefte ontwikkeling        Samenvattend
 dom                        verhoudingen
 koop     grondgebonden     Kijkend naar de gemeen-     De behoefte blijft de ko-    Uitbreiding is noodzake-
                            telijke markt zijn vraag    mende periode sterk toe-     lijk om de actuele vraag
                            en aanbod ongeveer in       nemen. De toename van        te bedienen én om de
                            evenwicht. De markt         de behoefte heeft be-        toekomstige behoefte op
                            voor (meer luxe) vrij-      trekking op alle prijsseg-   te vangen.
                            staande woningen is wat     menten. Met name in de
                            meer gespannen.             duurdere segmenten is
                                                        de behoefteontwikkeling
                                                        met risico’s omgeven.
          appartement       De markt voor koopap-       De behoefte neemt in         Uitbreiding is noodzake-
                            partementen is gespan-      alle prijsklassen verder     lijk om de actuele vraag
                            nen.                        toe. De toename van de       te bedienen én om de
                                                        behoefte betreft voor        toekomstige behoefte op
                                                        het overgrote deel ap-       te vangen.
                                                        partementen met lift
                                                        (toe- en doorgankelijk).
 huur     grondgebonden     Kijkend naar de gemeen-     Tot 2025 kan de be-          Voor een deel van de wo-
                            telijke markt is sprake     hoefte licht toenemen,       ningen zal een andere
                            van ontspanning.            maar op de langere ter-      doelgroep/bestemming
                                                        mijn neemt de behoefte       moeten worden gezocht.
                                                        langzaam maar zeker af.      Dat kan ook het (nog)
                                                                                     meer bedienen van de
                                                                                     regionale vraag zijn.
          appartement       Er is sprake van een re-    De behoefte neemt de         Uitbreiding lijkt gewenst
                            delijk gespannen woning-    komende periode toe. De      om de actuele vraag te
                            markt (een theoretisch      toename van de be-           bedienen en vooral de
                            tekort).                    hoefte betreft voor het      toename van de be-
                                                        overgrote deel apparte-      hoefte op te vangen.
                                                        menten met lift (toe- en
                                                        doorgankelijk).
          geliberaliseerd   Er is sprake van een ont-   De behoefte zal geleide-     Op de langere termijn,
          segment           spannen markt.              lijk toenemen.               als de toename van de
                                                                                     behoefte niet meer in de
                                                                                     bestaande voorraad is op
                                                                                     te vangen, kan uitbrei-
                                                                                     ding wenselijk zijn.




Prijsstelling binnen de sociale huursector

Anno 2019 woont er in Etten-Leur een vrij omvangrijke groep huishoudens met een be-
perkte bestedingsruimte voor de huur en die afhankelijk is van de huurtoeslag (maar deze
groep is kleiner dan in steden als Breda en Roosendaal). Mede omdat deze groep vaker pas-
send woont in een huurwoning onder de eerste aftoppingsgrens zijn de woonlasten afgeno-
men. Ook de groep met een betaalrisico is afgenomen: van 20% in 2016 tot 17% in 2019, uit-
gaande van de basisbedragen van het Nibud .
In de toekomst wordt het segment tot € 720 steeds vaker bewoond door kleine huishoudens
behorende tot de primaire doelgroep. Hierdoor en door de regels van het passend toewijzen
neemt de behoefte aan woningen met een huurprijs beneden de eerste aftoppingsgrens
toe.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Behoefte aan koopwoningen

Anno 2019 zijn er meer mensen op zoek naar een koopwoning dan dat er woningen in de
bestaande voorraad vrijkomen. Dat geldt met name voor koopappartementen. Uit cijfers van
de NVM blijkt dat de spanning op de koopwoningmarkt conform de land elijke trend is toege-
nomen. Zowel de gemiddelde verkoopprijs in Etten -Leur als de prijsontwikkeling lag in de
afgelopen jaren gelijk aan het provinciale en landelijk gemiddelde.
Door de demografische en economische ontwikkelingen neemt de behoefte aan koop wonin-
gen de komende tijd toe. Het gaat om appartementen met lift, maar met name om grondge-
bonden koopwoningen, in verschillende prijssegmenten. In de periode 2019 tot 2022 gaat
het om een netto toename van circa 250 tot 320 grondgebonden koopwoningen (bij de eco-
nomische basisvariant). Vermoedelijk wordt hier met de bestaande nieuwbouwplannen al
op voorgesorteerd (de huidige plancapaciteit/het huidige nieuwbouwprogramma is niet ge-
analyseerd). Terwijl het aantal ouderen dat in grondgebonden koopwoningen woont toe-
neemt, worden er nieuwe jonge gezinnen gevormd die ook graag in dit woningtype willen
wonen. In welke mate dit laatste het geval zal zijn is afhankelijk van de demografische en
economische ontwikkelingen. Als Etten-Leur bij een positieve koopkrachtontwikkeling in
combinatie met een relatief sterke demografische groei meer mensen weet aan te trekken
dan wel weet te behouden, neemt de behoefte aan grondgebonden koopwoningen toe met
mogelijk 380 woningen in 2019 tot 2022.

Behoefte aan huurwoningen boven € 720

De behoefte aan huurwoningen met een huurprijs boven € 720 neemt gering toe, zowel bin-
nen het bezit van de corporaties als van particuliere verhuurders. In totaal gaat het om circa
85 woningen in de periode 2019 tot 2022 bij de economische basi svariant. Het gaat vooral
om appartementen met lift, afkomstig van de toenemende groep ouderen. Landelijk geldt
dat ouderen zich in toenemende mate op dit segment oriënteren, maar het is ook een kriti-
sche groep woonconsumenten. Aan de behoefte kan ook word en voldaan met gelijkvloerse
grondgebonden woningen.

Extra bouwopgave

In deze studie is gewerkt met de huishoudensprognose van de provincie. Naast de huishou-
densprognose stelt de provincie een prognose op voor de woningvoorraad. De raming van
deze ‘bouwopgave’ ligt boven de huishoudensprognose. Dit komt omdat in de berekeningen
(bij het scenario ‘hoog’) ervan is uitgegaan, dat er een woningtekort is (2,1%, oftewel zo ’n
23.000 woningen provincie-breed) dat in 2030 volledig moet zijn weggewerkt. In Etten -Leur
ligt de raming van de bouwopgave in 2022 circa 55 woningen en in 2030 circa 280 woningen
boven het voorspelde aantal huishoudens in 2022 en 2030. In deze studie is berekend welke
woningbehoefte samengaat met deze extra huishoudens : 55 in 2019 tot 2022 en 280 in
2019 tot 2030.

Ontwikkeling behoefte aan wonen met zorg en ondersteuning

Van mensen met beperkingen wordt steeds vaker verwacht dat zij zelfstandig wonen en deel
uit maken van de – inclusieve – samenleving. Dit geldt voor mensen met ouderdomsbeper-
kingen, maar ook voor mensen met psychiatrische problematiek, verstandelijke beperkingen
of andersoortige problemen. Het streven naar een inclusieve samenleving wordt breed ge-
deeld, maar het vergt wel een inspanning. Zelfstandig wonen is niet altijd eenvoud ig en de
juiste condities moeten daarvoor aanwezig zijn. Het gaat daarbij zeker niet alleen om een




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>geschikte en betaalbare woning, ook aan de omgeving worden eisen gesteld. De WoonZorg-
wijzer is een instrument dat goed in beeld brengt met welke aandoeningen en beperkingen
de mensen in Etten-Leur te maken hebben en waar zij mogelijk een steuntje in de rug kun-
nen gebruiken.
Door de vergrijzing neemt de groep met ouderdomsbeperkingen in de komende periode toe.
Deze ouderen wonen in de toekomst steeds vaker in d e koopsector en blijven daar veelal
wonen. De woningen waar men nu woont zijn vaak met enkele aanpassingen fysiek geschikt
te maken. In de (sociale) huursector neemt het aantal ouderen relatief beperkt toe. De sa-
menstelling van de groep oudere huurders van corporaties verandert wel: het gaat steeds
vaker om ouderen met een lagere sociaal economische status.
Terwijl de meeste ouderen zich prima in de bestaande voorraad kunnen redden, geldt dat
niet voor de groep met zwaardere beperkingen. Het gaat hier niet om enorme aantallen,
maar in Etten-Leur toch om ongeveer 25 (oplopend tot 40 in 2030) ouderen. Deze ouderen
moeten in een geclusterde woonvorm kunnen wonen. De clustering biedt veiligheid/gebor-
genheid en de mogelijkheid voor enkele gezamenlijke voorziening en. Bij de genoemde 25
ouderen is geclusterd wonen een noodzaak, bij andere ouderen is het een wens.
Specifieke doelgroepen
Bij de woningbehoefteraming is uitgegaan van constante woonpatronen . Dat betekent dat
we ervan uitgaan dat elk type huishouden (naar samenstelling, leeftijd en inkomen) in de
toekomst op soortgelijke wijze zou moeten kunnen wonen als nu. Bij ouderen is daarbij ge-
corrigeerd voor generatieverschillen. Constante woonpatronen is een heldere onderzoeks-
matige aanname, maar woonpatronen kunnen uiteraard ook verschuiven. Dit bijvoorbeeld
als gevolg van beleid gericht op specifieke doelgroepen. Mede om dergelijk beleid te kunnen
onderbouwen zijn in deze studie onderzoeksmatige profielen opgesteld van enkele speci-
fieke doelgroepen:
✓ De middeninkomens worden vaak genoemd als specifieke doelgroep, mede omdat men
   tussen wal en schip zou kunnen belanden. De groep middeninkomens is echter niet
   enorm groot (in totaal gaat het om 2.200 huishoudens) en het grootste deel van deze
   groep woont naar wens. De groep met verhuisplannen oriënteert zich wel relatief vaak
   op zowel de huur- als koopsector (met name de lage middeninkomens). Onder bepaalde
   omstandigheden zullen zij wat vaker in de huursector belanden, onder andere omstan-
   digheden wat vaker in de koopsector.
✓ Het aantal (nu 5.500 huishoudens) en aandeel alleenstaanden neemt toe. Deze alleen-
   staanden wonen, zeker waar het gaat om ouderen, opvallend ruim (qua aantal kamers
   en vierkante meters). Men kan stellen dat zij best wat kleiner zouden moeten kunnen
   gaan wonen, om zo ook woningen vrij te maken voor jonge gezinnen. De wens om te
   verhuizen is er bij een deel van de alleenstaanden ook wel. Een deel wil ook wel kleiner
   gaan wonen, maar ‘kleiner’ betekent niet klein: de woning moet nog altijd drie of meer
   kamers tellen.
✓ De groep alleenstaanden bestaat in toenemende mate uit ouderen. Zij zijn beperkt ver-
   huisgeneigd en als ze dat wel zijn speelt naast de wens om ‘kleiner’ te gaan wonen ook
   de wens om een toe- en doorgankelijke woning te bemachtigen een rol. Met p assend
   aanbod kan men wellicht tot een verhuizing worden verleid, waarbij de wens van veel
   ouderen om geclusterd te wonen niet over het hoofd mag worden gezien. Ongeveer een
   kwart tot een derde van de ouderen met een verhuiswens oriënteert zich op zowel de
   huur- als de koopsector. Het beschikbare aanbod zal naar verwachting in hoge mate be-
   palend zijn voor de vraag waar men uiteindelijk gaat wonen.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Resumé

✓ De afgelopen periode was de huishoudensgroei in Etten-Leur in lijn met de provinciale
    huishoudensprognose en de eerdere woningmarktverkenningen. In dit onderzoek is de
    meest actuele huishoudensprognose van de provincie opnieuw als basis genomen.
✓ Buitenlandse migratie wordt steeds belangrijker. Doordat (arbeids)migranten lang niet al-
    tijd een ‘normaal’ gezinshuishouden vormen, is het voorspellen van de huishoudens-
    groei lastiger geworden.
✓ Vanwege dit soort onzekerheden is het van belang om te beseffen dat er waar het gaat
    om toekomstverkenningen niet één waarheid is. Vandaar dat in navolging van eerdere
    verkenningen ook in deze studie is gewerkt met scenario’s.
✓ Een zekerheid voor de toekomst is een verdere toename van het aantal ouderen en de ge-
    zinsverdunning. Anno 2019 is 63% van het totaal aantal huishoudens een een- of twee-
    persoonshuishouden, in 2030 ligt dit aandeel op 65%. Binnen de corporatiehuur liggen
    deze aandelen op 76% in 2019 en 77% in 2030.
✓ De betaalbaarheid is de afgelopen jaren verbeterd, mede als gevolg van passend toewij-
    zen en het huurbeleid. Nog altijd heeft bijna een of de vijf huurders van corporaties een
    betaalrisico. Het gaat hier in toenemende mate om sociale minima.
✓ De 65-plussers wonen in de toekomst steeds vaker in een (grondgebonden) koopwoning.
    Dit niet vanwege verhuizingen, maar juist vanwege het uitblijven daarvan. Omdat er ook
    in de toekomst nieuwe gezinnen worden gevormd die een grondgebonden koopwoning
    zoeken, neemt met name de behoefte in dit segment toe.
✓ De doelgroep van beleid en met name de secundaire doelgroep nemen de komende jaren
    in omvang toe. Dit mede onder druk van de vergrijzing, bij het bereiken van de pensi-
    oengerechtigde leeftijd daalt bij een deel van de ouderen het belastbaar jaarinkomen
    onder de € 38.035. Omdat deze ouderen vooral in de koopsector wonen, heeft dit wei-
    nig effect op de behoefte aan sociale huurwoningen.
✓ De behoefte aan sociale huurwoningen neemt tot 2025 nog toe. De omvang van de toe-
    name is sterk afhankelijk van het gekozen scenario en loopt uiteen van enkele woningen
    tot 100 woningen. Voor de periode van 2025 tot 2030 geldt dat de ontwikkelingen onze-
    ker zijn, naar 2030 zal behoefte aan sociale huurwoningen vermoedelijk af gaan nemen.
✓ De toenemende groep ouderen en andere groepen met beperkingen wonen steeds vaker
    zelfstandig. Om dit zo goed en zo lang mogelijk te kunnen is een passende woning no-
    dig, maar er zijn meer randvoorwaarden zoals een goed netwerk van voorzieningen en
    passende ondersteuning.
✓ In de wijken en buurten van Etten-Leur kunnen uiteenlopende ingrepen wenselijk zijn om
    het woon- en leefklimaat te bevorderen. De optelsom van al dit soort (geplande) ingre-
    pen kan worden gerelateerd aan de uitkomsten van deze studie om te beoordelen of
    deze in lijn is met de verwachte woningbehoefteontwikkelingen op gemeentelijk niveau.
In deze studie zijn hier en daar andere accenten gelegd dan in de studie ui t 2017, maar op
hoofdlijnen gaan de destijds geconstateerde trends nog altijd op. Er hebben zich geen
nieuwe trends of ontwikkelingen voorgedaan die leiden tot een wezenlijk ander toekomst-
beeld.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Inleiding
Aanleiding onderzoek

In 2017 hebben de gemeente Etten-Leur en Alwel (toen nog Woonstichting Etten-Leur) in
samenspraak met de HuurderBelangenVereniging Etten-Leur hun beleid herijkt mede op ba-
sis van woningmarktonderzoek van RIGO. Anno 2019 willen de gemeente en de corporaties
dit onderzoek actualiseren, op basis van een soortgelijke studie als in 2017. Het herhalen
van deze studie – volgens een gelijke opzet – borgt de continuïteit en de vergelijkbaarheid
van de reeks aan onderzoeken.
In het voorliggende rapport wordt de actuele (2019) en toekomstige situatie op de Etten-
Leurse woningmarkt in gelijke termen besproken. Nieuw in het onderliggende onderzoek is
dat er in bredere zin wordt teruggeblikt op ontwikkelingen in het verleden en dat arbeidsmi-
granten specifieke aandacht krijgen. Nieuw is ook dat er uitsplitsingen zijn opgenomen voor
enkele specifieke doelgroepen die beleidsmatig in de aandacht staan.

Leeswijzer

De snelle lezer wordt doorverwezen naar de samenvatting aan het begin van rapport. De
rest van het rapport kent de volgende opbouw:

• In hoofdstuk 2 wordt teruggeblikt op de ontwikkeling van het aantal inwoners, huishou-
  dens en woningen in het verleden, en op de componenten die deze ontwikkelingen bepa-
  len.
• In hoofdstuk 3 wordt de gemeente Etten-Leur cijfermatig getypeerd. Daarbij wordt inge-
  gaan op de samenstelling van de bevolking en de woningvoorraad , actuele woonpatronen
  en vraag-aanbodverhoudingen.
• In hoofdstuk 4 staat de betaalbaarheid van het wonen centraal. Er wordt allereerst onder-
  zocht wat mensen aan hypotheek of aan huur zouden kunnen betalen. Vervolgens wordt
  gefocust op de woonlasten van huurders in de sociale huursector.
• In hoofdstuk 5 worden de demografische en economische ontwikkelingen in Etten-Leur
  besproken en worden vier integrale toekomstscenario’s opgesteld.
• In hoofdstuk 6 wordt aangegeven welke veranderingen in de woningbehoefte worden ver-
  wacht en wordt ingezoomd op de ontwikkeling van de beho efte aan koop- en (sociale)
  huurwoningen.
• In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op de behoefte aan wonen met zorg en ondersteuning, af-
  komstig van de groep ouderen en van andere zorgdoelgroepen.
• In hoofdstuk 8 worden enkele specifieke doelgroepen belicht die beleidsmatig in de aan-
  dacht staan.
In de bijlagen van dit rapport worden op enkele thema ’s nadere analyses verricht, zoals ar-
beidsmigranten (bijlage 2) en de ontwikkeling van woonpatronen (bijlage 3). In bijlage 4
worden de resultaten voor de gemeente Etten -Leur vergeleken met die van de gemeenten
Breda, Roosendaal en Tilburg, waar parallel aan dit onderzoek soortgelijke onderzoeken zijn
verricht.

Bronnen

Bij dit onderzoek is gebruik gemaakt van veel lokaal specifieke data, aangeleverd door Alwel
en de gemeente Etten-Leur. Deze lokale data is ingevoerd in een simulatiemodel op basis




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>van het WOON 2018, waardoor de data nog meer gaat spreken. Om schijnzekerheid te voor-
komen zijn de meeste getallen in tabellen afgerond op tientallen. Door deze afronding kan
het voorkomen dat de optelsom van de afgeronde aantallen niet exact klopt. Een voorbeeld:
indien er in een tabel twee keer een waarde 7 staat, worden beide afgerond tot 10. Ook de
optelsom van beide waarden (14) wordt echter afgrond op 10.
Om de ontwikkelingen goed in beeld te kunnen brengen zijn ten opzichte van de eerdere
studie geen grote wijzigingen doorgevoerd in de gehanteerde methodiek. Tegelijkertijd geldt
dat de modellen op een aantal punten wel moesten worden aangepast als gevolg van wijzi-
gingen in het landelijke WoON. Ook geldt dat waar mogelijk verbeteringen zijn doorgevoerd.
Dit soort aanpassingen en verbeteringen zijn door en op kosten van onderzoeksbureau
In.Fact.Research 1 uitgevoerd. Vandaar dat bij veel tabellen naast RIGO ook In.Fact.Research
wordt genoemd als bron. Daarnaast heeft Stichting In Fact gegevens uit de WoonZorgwijzer
en data over de geschiktheid van de woningvoorraad voor deze rapportage beschikbaar ge-
steld (gebruikt in hoofdstuk 7).




1
    In.Fact.Research is een nieuw onderzoeksbureau van Johan van Iersel, Marlies van der Vlugt en Kees
    Leidelmeijer. Johan en Marlies hebben alle voorgaande RIGO -woningmarktonderzoeken in Tilburg
    uitgevoerd en hebben de hierbij toegepaste woningmarktmodelle n ontwikkeld. Bij het vertrek bij
    RIGO is dan ook afgesproken dat zij het voorliggende onderzoek netjes onder de vlag van RIGO zou-
    den afronden.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                            8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Terugblik
Inleiding

In dit hoofdstuk wordt teruggeblikt op de ontwikkeling van het aantal inwoners, huishou-
dens en woningen, en op de componenten die deze ontwikkelingen bepalen. Hiermee wordt
het kader geschetst voor de onderzoeksresultaten in de volgende hoofdstukken. Vaak zijn
ontwikkelingen in het verleden al veelzeggend voor zowel de actuele situatie als toekom-
stige ontwikkelingen.

Ontwikkeling inwoners

Op 1 januari 2019 woonden er 43.775 inwoners in de gemeente Etten-Leur. In de afgelopen
jaren is het aantal inwoners flink toegenomen (een gemiddelde toename van 285 mensen
per jaar over de periode 2014 t/m 2018 (tabel 2-1). Ook in de provincie Noord-Brabant nam
het aantal inwoners toe.
De ontwikkeling van de bevolking bestaat uit het saldo van natuurlijke ontwikkelingen en
migratiestromen. Het saldo van natuurlijke ontwikkelingen in Etten-Leur was positief (+65):
er werden meer kinderen geboren dan dat er mensen overleden. Ook het migratiesaldo was
positief, zowel met het buitenland als met de rest van Nederland .

tabel 2-1 Ontwikkeling bevolking naar de componenten die deze ontwikkeling bepalen, gemid-
deld per jaar over de periode 2014 t/m 2018

                              Etten-Leur   Noord-Brabant
geboorte                             425          23.755
s terfte                            -360         -22.190
a. natuurlijke ontwikkeling           65           1.565
ves ti gi ng                       1.680         101.915
vertrek                           -1.510        -100.885
b. binnenlandse migratie             170           1.030
i mmi gra ti e                       270          30.085
emi gra ti e                        -220         -19.510
c. buitenlandse migratie              50          10.575

totaal (a+b+c)                      285           13.170

Bron: CBS, bewerking RIGO / In.Fact.Research



In figuur 2-1 staat het saldo van de binnenlandse en buitenlandse migratie in Etten-Leur
weergegeven. Sinds 2015 is vooral de binnenlandse migratie aangetrokken . Het saldo van de
buitenlandse migratie nam ook toe, maar speelde in het geheel een kleinere rol.
Etten-Leur heeft in het verleden vooral jonge gezinnen aangetrokken, vermoedelijk is dit in
2017 en 2018 ook het geval geweest (figuur 2-2). Een flink deel kwam uit Breda (figuur 2-3),
maar ook uit de andere buurgemeenten en de rest van Nederland (met name Zuid -Holland
en Zeeland) trok Etten-Leur mensen aan (vooral in 2017). Jongeren tussen 15 en 25 jaar ver-
trekken doorgaans voor werk of studie uit Etten-Leur naar een andere gemeente in Neder-
land. Voor ouderen geldt dat Etten-Leur een aantrekkelijke woongemeente is; het saldo van
65-plussers is al jaren positief.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>figuur 2-1 Binnen- en buitenlands migratiesaldo in Etten-Leur in 2008 t/m 2018

 500
 400
 300
 200
 100
   0                                                                                                         buitenlands migratiesaldo
 -100                                                                                                        binnenlands migratiesaldo
 -200                                                                                                        totaal migratiesaldo
 -300
        2008

                 2009

                         2010

                                   2011

                                          2012

                                                   2013

                                                            2014

                                                                     2015

                                                                            2016

                                                                                    2017

                                                                                             2018
                                             Etten-Leur

Bron: CBS, gemeente Etten-Leur, bewerking RIGO / In.Fact.Research

figuur 2-2 Migratiesaldo naar leeftijd (totaal van binnen - en buitenlandse migratie) in Etten-
Leur in 2008 t/m 2018

 500
 400                                                                                                                      65+
 300                                                                                                                      40-65 jaar
 200                                                                                                                      25-40 jaar
 100                                                                                                                      15-25 jaar
   0                                                                                                                      < 15 jaar

 -100                                                                                                                     totaal

 -200
 -300
        2008

                  2009

                            2010

                                      2011

                                                 2012

                                                           2013

                                                                    2014

                                                                            2015

                                                                                     2016

                                                                                               2017

                                                                                                      2018




                                                    Etten-Leur

Bron: CBS, gemeente Etten-Leur, bewerking RIGO / In.Fact.Research

figuur 2-3 Migratiesaldo naar herkomst/bestemming (totaal van binnen - en buitenland) in Et-
ten-Leur in 2011 t/m 2017

  500

  400

  300                                                                                                             buitenland
  200
                                                                                                                  overig Nederland
  100
                                                                                                                  overig Noord-Brabant
    0
                                                                                                                  overige buurgemeenten
 -100
                                                                                                                  Breda
 -200

 -300                                                                                                             saldo
          2011


                         2012


                                      2013


                                                    2014


                                                                   2015


                                                                             2016


                                                                                            2017




                                             Etten-Leur

Bron: CBS, bewerking RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>In 2018 had 96% van de inwoners in Etten-Leur de Nederlandse nationaliteit. Bijna 1.700 in-
woners hadden een andere nationaliteit. In 2014 ging het om 1.300 inwoners. In figuur 2-4
staat de samenstelling van deze groep weergegeven, die in de afgelopen jaren redelijk con-
stant is gebleven. Een kwart heeft de Poolse nationaliteit, 17% heeft een Belgische, Duitse
of Britse nationaliteit en een kwart heeft een overige Europese nationaliteit.

figuur 2-4 Samenstelling inwoners in Etten -Leur naar nationaliteit (exclusief Nederland)

100%
                                                               overig wereld
          34%       31%       31%       34%       35%
 80%                                                           Overig Europees

 60%                                                           Duits/Brits
          22%       23%       25%       24%       25%          Belgisch
 40%      14%       14%       12%       11%                    Pools
                                                  10%
          8%         8%       7%         7%        7%
 20%
          22%       24%       24%       24%       24%
  0%
          2014      2015      2016      2017      2018

Bron: CBS, bewerking RIGO / In.Fact.Research




Ontwikkeling huishoudens

Anno 2019 wonen er in de gemeente Etten-Leur circa 18.700 huishoudens. Het aantal huis-
houdens is in de afgelopen decennia flink toegenomen, meer dan de landelijke en provinci-
ale trend (figuur 2-5). De huishoudenstoename kwam voort uit de toename van het aantal
inwoners, maar ook uit de toename van het aantal eenpersoonshuishoudens en de afname
van het aantal meerpersoonshuishoudens (huishoudensverdunning, zie ook tabel 2-2).
Het aandeel huishoudens dat tot de doelgroep tot € 38.035 behoort is een fractie toegeno-
men in de periode 2016 tot 2019 (met 0,8 procentpunt tot 38% in 2019, figuur 2-6). Lande-
lijk is de doelgroep sinds 2015 met een half procentpunt afgenomen tot 45% in 2018 (bron:
WoON 2015 en 2018).
Het aantal huishoudens in 2019 is iets kleiner dan het aantal geprognosticeerde huishou-
dens in 2019 volgens de provinciale prognoses uit 2017 en 2014 (tabel 2-3). Wel is het aan-
tal huishoudens in de periode 2016 – 2019 veel sterker gegroeid dan volgens de prognose
uit 2014, waarmee een inhaalslag heeft plaatsgevonden. In de voorgaande studie is de pro-
vinciale prognose 2014 als basis genomen, maar is er ook een tweede variant naast gezet
die uitging van een extra groei. Ook in de provinciale prognose uit 2017 gaat men uit van
een sterkere toename van het aantal huishoudens (dan in de provinciale prognose uit 2014).
Deze toename ligt voor de periode 2019 tot 2030 boven de extra groeivariant uit de voor-
gaande studie.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>figuur 2-5 Ontwikkeling aantal huishoudens, indexcijfers, 2000=100

  130

  125

  120

  115

  110

  105
                                                                                                                                                Etten-Leur
  100
                                                                                                                                                Noord-Brabant
   95                                                                                                                                           Nederland
   90
           2000
                  2001
                         2002
                                2003
                                       2004
                                              2005
                                                     2006
                                                            2007
                                                                   2008
                                                                          2009
                                                                                 2010
                                                                                        2011
                                                                                               2012
                                                                                                      2013
                                                                                                             2014
                                                                                                                    2015
                                                                                                                           2016
                                                                                                                                  2017
                                                                                                                                         2018
Bron: CBS, bewerking RIGO / In.Fact.Research

tabel 2-2 Ontwikkeling samenstelling huishoudens naar huishoudenstype in Etten-Leur

                                                               2016                     2019 2016-2019
< 23 ja a r                                                        1%                    1%                   0%
23 tot 65 ja a r a lleens ta a nd                              17%                      17%                   0%
23 tot 65 ja a r tweepers oons                                 18%                      17%                  -1%
65+ a lleens ta a nd                                           12%                      12%                   1%
65+ tweepers oons                                              15%                      16%                   1%
gezin                                                          31%                      30%                  -1%
eenoudergezin                                                      7%                    7%                   0%
tota a l                                                      100%                  100%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research 2013, 2016 en 2019

figuur 2-6 Ontwikkeling samenstelling huishoudens naar ink omensgroep in Etten-Leur

100%
                                                                                                         hogere inkomens
 80%                                                                                                     vanaf € 48.650
                          50%                                       50%
                                                                                                         middeninkomens tot
 60%                                                                                                     € 48.650

 40%                      13%                                       12%                                  doelgroep tot
                                                                                                         € 38.035
 20%                      37%                                       38%

  0%
                          2016                                      2019

Bron: RIGO / In.Fact. Woningmarktsimulatie 2013, 2016 en 2019

tabel 2-3 Aantal huishoudens in 2019 in Etten-Leur, werkelijk en geprognosticeerd volgens de
provinciale prognoses 201 4 en 2017

                                a a nta l huis houdens                              vers chil
werkelijk                                                     18.700
prognos e 2014                                                18.770                            70
prognos e 2017                                                18.740                            40

Bron: CBS, provincie Noord-Brabant, bewerking RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling woningvoorraad

De huishoudensgroei hangt voor een belangrijk deel samen met de ontwikkeling van de wo-
ningvoorraad. Vooral in de jaren 2015, 2017 en 2018 n am het aantal woningen in Etten-Leur
toe (figuur 2-7). Mede hierdoor heeft de huishoudensgroei vrijwel gelijke tred gehouden
met de provinciale prognoses uit 2014 en 2017. Ook in de komende jaren zal het aantal wo-
ningen flink toenemen (tabel 2-3).

figuur 2-7 Ontwikkeling woningvoorraad in Etten-Leur




Bron: CBS, bewerking RIGO / In.Fact.Research

tabel 2-4 Geplande opleveringen in de gemeente Etten -Leur

                      gepl a nde opl everi ngen
2019                                       166
2020                                       161
2021                                       436
2022                                       411
va na f 2023                               726

Bron: gemeente Etten-Leur

figuur 2-8 Ontwikkeling samenstelling woningvoorraad naar eigendom in de gemeente Etten-
Leur

100%
               8%                9%               10%
                                                         particuliere huur
 80%           29%                                       corporatie huur
                                28%               27%
                                                         koop
 60%


 40%
               63%              63%               63%
 20%


  0%
               2013             2016              2019

Bron: CBS, gemeente Etten-Leur, bewerking RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Binnen de totale woningvoorraad is het aandeel particuliere huurwoningen licht toegeno-
men en het aandeel corporatie huurwoningen wat afgenomen. Het aandeel koopwoningen is
ongeveer gelijk gebleven (figuur 2-8).

Ontwikkeling koopprijzen

Het CBS publiceert de gemiddelde verkoopwaarde van bestaande koopwoningen. Deze is
niet helemaal geschikt om de prijsontwikkeling in de bestaande voorraad als geheel inzich-
telijk te maken, want de eigenschappen van verhandelde woningen kunnen van jaar tot jaar
verschillen. Om het effect daarvan te dempen is in figuur 2-9 het gemiddelde prijsniveau op-
genomen van drie opeenvolgende jaren.

figuur 2-9 Ontwikkeling verkoopprijzen bestaande woningen

€ 350.000

€ 300.000

€ 250.000

€ 200.000

€ 150.000                                                      Noord-Brabant

                                                               Nederland
€ 100.000
                                                               Etten-Leur
 € 50.000

      €0
            2000
            2001
            2002
            2003
            2004
            2005
            2006
            2007
            2008
            2009
            2010
            2011
            2012
            2013
            2014
            2015
            2016
            2017
            2018




Bron: CBS, bewerking RIGO / In.Fact.Research



De gemiddelde verkoopprijs in Etten-Leur lag in 2018 rond de € 275.000 en daarmee gelijk
aan het provinciale en landelijk gemiddelde. Ook de prijsontwikkeling volgt het provinciale
en landelijk gemiddelde. De spanning op de koopwoningmarkt is in Etten-Leur vermoedelijk
toegenomen. Dit blijkt uit cijfers van de NVM (figuur 2-10). De NVM publiceert cijfers op het
niveau van de regio West-Brabant, bestaande uit de gemeenten Etten -Leur, Drimmelen, Hal-
derberge, Moerdijk, Rucphen en Zundert. Het aantal transacties en de gemiddelde verkoop-
tijd in deze regio is in het afgelopen jaar afgenomen en de prijs per vierkante meter is met
€ 210 toegenomen (figuur 2-10, boven). Ook de totale transactieprijs is toegenomen, wat
zichtbaar is bij diverse woningtypen (figuur 2-10, onder, er zijn weinig appartementen ver-
kocht, deze geeft de NVM niet weer).




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>figuur 2-10 Kenmerken van verkochte woningen in de NVM -regio West-Brabant e.o.

                                                                   4de kwa rtaa l 2017 / 4de kwa rtaa l 2018 /
                                                                    1s te kwa rtaa l 2018 1s te kwa rtaa l 2019
                          a a ntal tra ns a cties                                         677                           576
                          verkooptijd i n da gen                                           74                            44
                          pri js per m2                                                € 1.966                       € 2.178

                                                                   4de kwa rtaa l 2017 / 4de kwa rtaa l 2018 /
                          a a ntal tra ns a cties                   1s te kwa rtaa l 2018 1s te kwa rtaa l 2019
                          tus s enwoni ng                                                 197                           163
                          hoekwoni ng                                                      96                            93
                          2-onder-1-ka p                                                  149                           150
                          vri js taa nd                                                   193                           230
                          a ppa rtement                                                    42                            25
                          totaa l                                                         677                           661

                                                                   4de kwa rtaa l 2017 / 4de kwa rtaa l 2018 /
                          verkooptijd                               1s te kwa rtaa l 2018 1s te kwa rtaa l 2019
                          tus s enwoni ng                                                  42                            25
                          hoekwoni ng                                                      41                            32
                          2-onder-1-ka p                                                   67                            39
                          vri js taa nd                                                   134                            88
                          a ppa rtement
                          totaa l                                                          74                            51

                            € 450.000
                            € 400.000
                                                                                                                                        4de kwartaal 2017 /
                            € 350.000
    tra ns actieprijzen




                                                                                                                                        1ste kwartaal 2018
                            € 300.000
                            € 250.000
                                                                                                                                        4de kwartaal 2018 /
                            € 200.000                                                                                                   1ste kwartaal 2019
                            € 150.000
                            € 100.000
                              € 50.000
                                    €0
                                                                                           2-onder-1-




                                                                                                        vrijstaand




                                                                                                                               totaal
                                                    tussenwoning




                                                                          hoekwoning




                                                                                              kap




Bron: NVM, bewerking RIGO / In.Fact.Research



Ontwikkeling huurprijssegmenten

In figuur 2-11 staat de prijsopbouw van het bezit van Alwel weergegeven in 2016 en 2019.
Het aantal woningen tot de kwaliteitskortingsgrens is ongeveer gelijk gebleven, terwijl het
aantal woningen in het segment daarboven (tot de aftoppi ngsgrenzen) is toegenomen. De
totale (bewoonde) voorraad in het segment tot € 720 bedraagt anno 2019 rond de 4.650
woningen, circa 100 woningen meer dan in 2016.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>figuur 2-11 Prijsopbouw van het bewoonde corporatiebezit in Etten-Leur van Alwel, exclusief
onzelfstandige woonruimten


              vrije sector         11%                                                2016
                                  7%
   2e aftoppingsgrens tot          16%                                                2019
     liberalisatiegrens            15%
1e aftoppingsgrens tot 2e         12%
     aftoppingsgrens              13%
  kwaliteitskortingsgrens                       48%
  tot 1e aftoppingsgrens                         52%
             tot                  13%
  kwaliteitskortingsgrens         12%

                             0%     10%      20%     30%     40%     50%       60%

Bron: corporaties Etten-Leur, bewerking RIGO / In.Fact.Research




Ontwikkeling economie

De toenemende spanning op de woningmarkt hangt nauw samen met de aangetrokken eco-
nomie. Tijdens de vorige studie was de crisis in Nederland nog maar net ten einde, inmid-
dels zitten er enkele jaren van groei op en is de werkloosheid lager dan ooit. Er zijn op dit
vlak grote verschillen tussen en binnen steden, regio’s en provincies. In Etten-Leur zijn er
ongeveer evenveel banen per inwoner in de leeftijd van 15 tot 65 (0,78) als in Noord-Bra-
bant (0,79). Zowel in de gemeente Etten-Leur als in de provincie Noord-Brabant is het aantal
banen toegenomen (tabel 2-5)

tabel 2-5 Aantal banen en de verhouding tussen het aantal banen en de omvang van de be-
roepsbevolking (15 tot 65 jaar)


Aantal banen                                 2016          2017        2018          2016-2017   2017-2018
Provi nci e Noord-brabant                1.240.007     1.271.583   1.298.052             2,5%        2,1%
Etten-Leur                                 21.003        21.504      21.622              2,4%        0,5%


De verhouding tussen het aantal banen en de omvang van de beroepsbevolking
Provi nci e Noord-brabant                     0,76          0,78        0,79
Etten-Leur                                    0,76          0,78        0,78

Bron: gemeente Etten-Leur




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Actuele woningmarktsituatie
Inleiding

In dit hoofdstuk wordt de actuele situatie op de woningmarkt in de gemeente Etten-Leur be-
sproken. Om hoeveel huishoudens en woningen gaat het in de gemeente en hoe zijn deze
samengesteld? Ook wordt in dit hoofdstuk stilgestaan bij actuele woonpatronen van huis-
houdens. In de toekomstverkenning in hoofdstuk 6 worden deze woonpatronen doorgetrok-
ken naar de toekomst, maar er kan beleid worden gevoerd om verschuivingen te bewerkstel-
ligen. In de afsluitende paragraaf van dit hoofdstuk wordt ingegaan op woonwensen van
huishoudens en actuele vraag-aanbodverhoudingen.

Omvang en samenstelling huishoudens

Anno 2019 wonen er in de gemeente Etten-Leur 18.700 huishoudens. Met 37% wonen er
veel gezinnen in Etten-Leur (landelijk 33%), waaronder 7% eenoudergezinnen (figuur 3-1).
Circa 30% van de huishoudens is 65 jaar of ouder (landelijk 28%).

figuur 3-1 De huishoudenssamenstelling in de gemeente Etten-Leur naar leeftijd (links) en huis-
houdenstype (rechts), 2019

                       1%
                                                                                       < 23 jaar
                                        tot 23 jaar                   7%
              13%       13%                                                17%         23 tot 65 jaar alleenstaand
                                        23 tot 35 jaar
                                                                                       23 tot 65 jaar tweepersoons
                                        35 tot 45 jaar
     17%                          17%                          30%                     65+ alleenstaand
                                        45 tot 55 jaar                           17%
                                                                                       65+ tweepersoons
                                        55 tot 65 jaar
                                                                                       gezin
           18%             21%          65 tot 75 jaar                     12%
                                                                     16%               eenoudergezin
                                        75+


Bron: CBS, Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel 3-1 Omvang inkomensgroepen , 2019

                                               a a ndeel
s oci a l e mi ni ma                                     9%
overi ge pri ma i re doel groep                          9%
s ecunda i re doel groep                              20%
l a ge mi ddeni nkomens                                  6%
hoge mi ddeni nkomens                                    6%
hogere i nkomens                                      50%
tota a l                                              100%
t/m doel groep tot € 38.035                           38%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>In tabel 3-1 staat de omvang van de in dit onderzoek onderscheiden inkomensgroepen weer-
gegeven (in onderstaand kader staat de definitie van de inkomensgroepen vermeld). Circa
18% van de huishoudens behoort tot de primaire doelgroep en 38% behoort tot de doel-
groep met een inkomen tot € 38.035. In Nederland ging het in 2018 om 45% (bron: WoON
2018).

    Definitie inkomensgroepen, prijspeil 2019:
    ✓     Sociale minima: huishoudens die in aanmerking komen voor huurtoeslag met een inkomen tot 120% van
          bijstandsniveau.
    ✓     Overige primaire doelgroep: huishoudens die in aanmerking komen voor huurtoeslag met een inkomen bo-
          ven 120% van bijstandsniveau.
    ✓     Secundaire doelgroep: huishoudens die niet in aanmerking komen voor huurtoeslag, met een belastbaar
          jaarinkomen tot € 38.035.
    ✓     Lage middeninkomens: een belastbaar jaarinkomen tussen € 38.035 en € 42.436.
    ✓     Hoge middeninkomens: een belastbaar jaarinkomen tussen € 42.436 en € 48.650.
    ✓     Hogere inkomens: met een belastbaar jaarinkomen vanaf € 48.650.




Omvang en samenstelling woningvoorraad

Omvang woningvoorraad

Anno 2019 bestaat de bewoonde woningvoorraad in Etten-Leur uit circa 18.600 (zelfstan-
dige) woningen. De totale reguliere woningvoorraad is groter, omdat een deel niet bewoond
wordt als gevolg van frictieleegstand (door bijvoorbeeld een verhuizing of voorgenomen re-
novatie/ sloop) of door structurele leegstand. Anno 2019 bedraagt de totale (frictie)leeg-
stand in Etten-Leur naar schatting 2% (landelijk gaat het om circa 5%).
Het aantal huishoudens is met 18.700 groter dan de 18.600 bewoonde (zelfstandige) wonin-
gen. Circa 100 huishoudens wonen buiten de reguliere voorraad in onzelfstandige eenhe-
den, of zijn inwonend bij een ander huishouden.

Samenstelling voorraad naar eigendom en woningtype

De meerderheid van de bewoonde (zelfstandige) woningvoorraad is in bezit van eigenaar-
bewoners: 63% van de voorraad is een koopwoning (57% grondgebonden koopwoningen, zie
ook figuur 3-2). Circa 9% van de voorraad bestaat uit (bewoonde) particuliere huurwonin-
gen. 2 Corporaties bezitten 28% van de bewoonde woningvoorraad (landelijk circa 29%). In
totaal gaat het om 5.125 (bewoonde) woningen (onder en boven de € 720).




2
        Van de totale woningvoorraad gaat het om 10%, omdat het aandeel bewoonde particuliere huurwo-
        ningen wat lager ligt dan het aandeel bewoonde woningen in de koopsector en het corporatiebezit.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>figuur 3-2 Samenstelling bewoonde voorraad naar eigendom, 2019

                       2%
                  7%                       koop grondgebonden

                                           koop appartement
           11%
                                           corporatie huur grondgebonden

       17%                                 corporatie huur appartement
                                57%
                                           particuliere huur grondgebonden
             6%
                                           particuliere huur appartement



Bron: CBS, gemeente Etten-Leur, corporaties in Etten-Leur, Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Re-
serach



Samenstelling voorraad naar huur- en koopprijs

Een groot deel (77%) van het bezit van de corporaties in Etten-Leur bestaat uit woningen
met een huurprijs onder de aftoppingsgren zen (tabel 3-2). Circa 16% van het corporatiebezit
heeft een huurprijs net onder de liberalisatiegrens (tussen € 651 en € 720) en nog eens 8%
wordt boven de € 720 verhuurd. Binnen de particuliere huursector heeft naar schatting 51%
van de voorraad een huurprijs boven de € 720.
Binnen de koopsector heeft 20% van de voorraad een door de bewoners geschatte verkoop-
waarde tot € 200.000 (figuur 3-3). Circa 38% heeft een waarde van meer dan € 300.000,
waarvan circa 17% meer dan € 400.000.

tabel 3-2 Samenstelling bewoonde huurvoorraad naar prij sklasse, 2019

                       corpora tie huur   pa rticuliere huur             tota a l
tot € 424                         12%                    17%                13%
€ 424 tot € 607                   51%                    12%                42%
€ 607 tot € 651                   13%                      5%               11%
€ 651 tot € 720                   16%                    16%                16%
€ 720 tot € 850                     5%                   20%                 9%
€ 850 tot € 1.000                   1%                   17%                 5%
va na f € 1.000                     1%                   14%                 4%
tota a l                         100%                   100%               100%
tot € 720                         92%                    49%                82%

Bron: corporaties in Etten-Leur en Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>figuur 3-3 Samenstelling bewoonde koopwoningen naar prijsklasse op basis van geschatte ver-
koopwaarde, 2019

                                                           verkoopwaarde

                   17%          20%
                                                         tot € 200.000

                                                         € 200.000 tot € 300.000
       21%
                                                         € 300.000 tot € 400.000

                                42%                      meer dan € 400.000




Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research, op basis van WOZ gemeente Etten-Leur




Woonpatronen

Woonsituatie van huishoudens

De woonsituatie van huishoudens hangt nauw samen met de levensfase en het inkomen.
Jongeren (veelal nog alleenstaand) starten hun wooncarrière vaak in een huurwoning, maar
naarmate men ouder wordt (en gaat samenwonen of een gezin vormt) weten velen een wo-
ning te kopen. Ook generatieverschillen spelen een rol: De aankomende generatie ouderen
(tussen de 45 en 65 jaar) woont vaak in een koopwoning, terwijl de huidige generatie oude-
ren nog vaak een woning huurt (zie ook tabel 3-3).

tabel 3-3 Woonsituatie naar huishoudenstype, leeftijd en woningtype, 2019

 Etten-Leur                      koop                           pa rti cul i ere huur        corpora ti e huur             tota a l
                                  grondgebonden   a ppa rtement grondgebonden a ppa rtement grondgebonden a ppa rtement
< 23 ja a r                                  7%              1%           35%           23%            6%           28%        100%
23 tot 65 ja a r a l l eens ta a nd         30%             12%           11%            4%           19%           25%        100%
23 tot 65 ja a r tweepers oons              70%              5%            6%            2%           12%            5%        100%
65+ a l l eens ta a nd                      26%             11%            7%            3%           26%           27%        100%
65+ tweepers oons                         60%             11%                    4%     1%                 14%     10%         100%
gezi n                                    81%              1%                    6%     0%                 11%      0%         100%
eenoudergezi n                            39%              2%                   14%     1%                 40%      5%         100%
tota a l                                  57%              6%                    7%     2%                 17%     11%         100%

                                 koop                           pa rti cul i ere huur        corpora ti e huur            tota a l
                            grondgebonden a ppa rtement grondgebonden a ppa rtement grondgebonden a ppa rtement
tot 23 ja a r                          7%             1%          35%           23%             6%          28%            100%
23 tot 35 ja a r                      48%             8%          12%            5%            12%          15%            100%
35 tot 45 ja a r                      65%             3%           9%            1%            15%           7%            100%
45 tot 55 ja a r                      67%             3%           6%            1%            17%           6%            100%
55 tot 65 ja a r                          64%              5%                   7%      1%                18%      6%      100%
65 tot 75 ja a r                          55%             10%                   6%      1%                18%     11%      100%
75+                                       35%             11%                   5%      2%                21%     25%      100%
tota a l                                  57%              6%                   7%      2%                17%     11%      100%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                              20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>In tabel 3-4 staan de woonpatronen in de koop- en de huursector weergegeven naar opper-
vlakte. Jongeren wonen vooral in kleinere woningen. Gezinnen en oudere stellen wonen
vooral in grotere woningen. Alleenstaande 65-plussers in het corporatiebezit wonen beperkt
in grotere woningen (22% in >100 m2), terwijl men hier in de particuliere huursector relatief
vaak in woont (58%). Ook in de koopsector wonen alleenstaande 65 -plussers vaak in grote
woningen (21% in > 150 m2).

tabel 3-4 Woonsituatie naar huishoudenstype en oppervlakte in de koop - en huursector, 2019

                                      koop
                                       < 65m2 65-85 m2         85-100 m2 100-125 m2 125-150 m2 > 150 m2      tota a l
23 tot 65 ja a r a l l eens ta a nd        4%      15%               19%        29%        19%      16%       100%
23 tot 65 ja a r tweepers oons             0%          4%            11%         32%       25%         28%     100%
65+ a l l eens ta a nd                     4%          9%            12%         32%       22%         21%     100%
65+ tweepers oons                          0%          3%            10%         26%       27%         34%     100%
gezi n                                     1%          3%            10%         30%       26%         31%     100%
eenoudergezi n                             0%          6%            17%         37%       22%         18%     100%
tota a l                                   1%          5%            11%         30%       25%         28%     100%

                                      pa rti cul i ere huur
                                        < 35m2 35-50 m2         50-65 m2 65-85 m2 85-100 m2      > 100 m2    tota a l
23 tot 65 ja a r a l l eens ta a nd           2%          4%          2%       8%       16%           68%     100%
23 tot 65 ja a r tweepers oons              0%          3%            3%        12%       8%         73%      100%
65+ a l l eens ta a nd                      3%          0%            4%        11%      23%         58%      100%
65+ tweepers oons                           0%          0%            0%         9%      20%         71%      100%
gezi n                                      1%          0%            0%        4%       15%         80%      100%
eenoudergezi n                              0%          0%            0%        5%       24%         72%      100%
tota a l                                    2%          1%            3%        8%       16%         70%      100%

                                       corpora ti e huur
                                         < 35m2 35-50 m2            50-65 m2 65-85 m2 85-100 m2 > 100 m2     tota a l
23 tot 65 ja a r a l l eens ta a nd          2%          18%             11%      25%       26%      18%      100%
23 tot 65 ja a r tweepers oons                1%               6%          3%     20%      31%         39%    100%
65+ a l l eens ta a nd                        0%               0%          8%     36%      33%         22%    100%
65+ tweepers oons                             0%               1%          8%     23%      27%         41%    100%
gezi n                                        0%               0%          0%      6%      39%         54%    100%
eenoudergezi n                                0%               0%          2%     12%      27%         58%    100%
tota a l                                      1%               6%          7%     23%      30%         34%    100%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Samenstelling huurders en eigenaar-bewoners

In figuur 3-4 is de samenstelling van huurders en eigenaar-bewoners weergegeven. Een
groot deel van de eigenaar-bewoners bestaat uit gezinnen (in totaal 44%), gevolgd door
tweepersoonshuishoudens tussen 23 tot 65 jaar (20%). De huurders in het corporatiebezit
bestaan voor een groot deel uit eenpersoonshuishoudens (5 1%) en ouderen (in totaal is 40%
van de huurders 65 jaar of ouder). Een kwart van de huurders in het corporatiebezit bestaat
uit gezinnen, voor bijna de helft gaat het hier om eenoudergezinnen.
In figuur 3-5 is de leeftijdsopbouw van eigenaar-bewoners en huurders weergegeven. De
huidige groep ouderen is opgegroeid in een tijd waarin het huren van een woning nog heel
gewoon was, wat zichtbaar is in de leeftijdsopbouw van huurders in de corporatiesector. De




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                            21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>groep eigenaar-bewoners in de leeftijd van 55 tot 75 jaar is vier keer groter dan de groep
van 75 jaar en ouder. Onder huurders in het corporatiebezi t is deze groep niet meer dan an-
derhalf keer groter. Dit komt omdat na de oorlog langzaam maar zeker de situatie is ont-
staan dat alleen de lagere inkomens geen woning kochten. Het eigen woningbezit onder de
nieuwe generatie ouderen ligt daardoor hoger dan onder de huidige gener atie ouderen.
Doordat ouderen niet vaak verhuizen, gaan de woonpatronen van ouderen door deze gene-
ratieverschillen in de komende tijd veranderen. Dat betekent dat het aantal ouderen in de
koopsector in de komende jaren sterk zal toenemen.

figuur 3-4 Samenstelling van huurders en eigenaar -bewoners naar leeftijd en type, 2019

100%                   5%                                11%                        12%                               7%
                                                                                                                                              eenoudergezin
 80%                                                                                13%
                       39%                               21%                                                          30%                     gezin
                                                                                    14%
 60%                                                        9%                                                                                65+ tweepersoons
                                                         13%                                                          17%
                       18%                                                          24%                                                       65+ alleenstaand
 40%                                                     15%                                                          12%
                       7%                                                                                                                     23 tot 65 jaar tweepersoons
                                                                                    10%
                                                                                                                      17%                     23 tot 65 jaar alleenstaand
 20%                   20%
                                                         26%                        26%
                                                                                         17%                                                  < 23 jaar
                       11%
  0%                                                  3%
                       koop                    particuliere huur corporatie huur totaal huishoudens


Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

figuur 3-5 Leeftijdsopbouw van eigenaar-bewoners en huurders in de corporatiesector , 2019

3.000                                                                                                                 eigenaar bewoners

2.500                                                                                                                 huurders corporatie

2.000

1.500

1.000

 500

   0
         tot 25 jaar


                              25 tot 35 jaar


                                                  35 tot 45 jaar


                                                                   45 tot 55 jaar


                                                                                    55 tot 65 jaar


                                                                                                     65 tot 75 jaar


                                                                                                                       75 tot 85 jaar


                                                                                                                                        85+




                                                                          Etten-Leur

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Samenstelling huurders naar inkomensgroep

In tabel 3-5 is de bewoning van de huurvoorraad van de corporaties in Etten-Leur weergege-
ven, zowel onder als boven de liberalisatiegrens. In het bezit tot € 720 heeft circa 79% van
de huurders een inkomen tot € 38.035. Daarmee woont volgens de landelijke definitie circa
21% van de huurders goedkoop scheef (landelijk 18%). De term ’goedkope scheefheid’
wordt landelijk gebruikt als aanduiding van de situatie dat iemand met een inkomen boven




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>de € 38.035 in een woning woont met een huurprijs tot de liberalisatiegrens. In 2016 ging
het om circa 22% (figuur 3-6).
Rond de 6% van het corporatiebezit tot € 720 wordt bewoond d oor de lage middeninko-
mens. Als deze groep ook tot de doelgroep van de corporaties wordt gerekend, bedraagt de
omvang van de goedkope scheefheid 16% (de midden- en hogere inkomens met een inko-
men vanaf € 42.436, prijspeil 2019).
In het geliberaliseerde segment van de corporaties is er in zekere mate sprake van dure
scheefheid (er wonen ook sociale minima in dit segment). Het gros heeft echter een mid-
deninkomen of hoger (54%). Ten opzichte van 2016 is de omvang van de dure scheefheid on-
geveer gelijk gebleven (indicatief 43% in 2016 en 44% in 2019).

tabel 3-5 Samenstelling huurderspopulatie in het corporatiebezit naar inkomensgroep, 2019
(exclusief onzelfstandige woonruimten)

                                  tot € 720      va na f € 720
s oci a l e mi ni ma                  27%                 5%
overi ge pri ma i re doel groep       26%                 8%
s ecunda i re doel groep              26%                31%
l a ge mi ddeni nkomens                6%                10%
hoge mi ddeni nkomens                  5%                13%
hogere i nkomens                      11%                33%
tota a l                             100%               100%
t/m doel groep tot € 38.035           79%                44%
t/m l a ge mi ddeni nkomens           84%                54%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

figuur 3-6 Ontwikkeling goedkope scheefheid in het corporatiebezit naar inkomensgroep

 25%
                        22%            21%
                                                        lage middeninkomens
 20%                   5%
                                       6%
 15%                                                    midden- en hogere
                                                        inkomens
 10%
                       17%             16%              totaal
   5%

   0%
                       2016            2019

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Veranderende inkomensgrenzen doelgroep

In het wetsvoorstel ‘huur en Inkomensgrenzen’ stelt Minister Ollongren onder andere voor
om de huidige inkomensgrens van € 38.035 op te splitsen in € 35.000 voor alleenstaanden
en € 42.000 voor meerpersoonshuishoudens. In tabel 3-6 is het effect van dit voorstel weer-
gegeven op de omvang van de doelgroep in Etten-Leur. Bij de nieuwe definitie is de doel-
groep onder eenpersoonshuishoudens wat kleiner van omvang, maar onder tweepersoons-




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>huishoudens en gezinnen groter. Per saldo telt de doelgroep in Etten-Leur bij de nieuwe de-
finitie circa 260 huishoudens extra (+1,4 procentpunt), waarvan 60 huishoudens in de soci-
ale huursector wonen (+1,3 procentpunt). Bij de nieuwe definitie zou de goedkope scheef-
heid niet 21%, maar 20% bedragen.

tabel 3-6 Omvang van de do elgroep bij de oude definitie (tot € 38.035) en de nieuwe definitie
(tot € 35.000 voor eenpersoons en tot € 42.000 voor meerpersoons) , naar huishoudenstype

 Etten-Leur                   totaal huishoudens                             huishoudens in corporatie huur tot € 720
                              huidige definitie   nieuwe definitie verschil huidige definitie nieuwe definitie verschil
< 23 jaar                                 100                100         0                 30               30           0
23 tot 65 jaar alleenstaand             1.960              1.730      -230              1.140           1.050       -90
23 tot 65 jaar tweepersoons               440                520        80               220              240           20
65+ alleenstaand                        1.880              1.790       -90              1.080           1.050       -30
65+ tweepersoons                        1.190              1.450       260               500              560           60
gezin                                     620                790       170               270              340           70
eenoudergezin                             840                930        90               480              510           30
totaal                                  7.040              7.300       260              3.720           3.780           60
aandeel                                  38%                39%      1,4%               79%              80%      1,3%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Actuele marktspanning

Woonwensen

Van de zelfstandig wonende huishoudens in de gemeente Etten-Leur zou naar schatting 13%
(beslist) willen verhuizen (doorstromers). Inclusief de groep die dat misschien zou willen
gaat het om 27%. Het grootste deel van deze potentiele doorstromers is op zoek naar een
koopwoning (67%, tabel 3-7), van meer dan 100m2 (84%, tabel 3-8). Ruim de helft van de
doorstomers zoekt een grondgebonden koopwoning (52%, tabel 3-7). Vooral 30 tot 45-jari-
gen zoeken een woning in dit segment. De ouderen die verhuisgeneigd zijn, willen veelal
kleiner en/of gelijkvloers gaan wonen. Het kan gaan om een appartement, bungalow of een
andere gelijkvloerse grondgebonden woning (nultredenwoning). De stap van huur naar koop
komt op deze leeftijd nauwelijks nog voor, de stap van koop naar huur wat vaker. In dat laat-
ste geval stelt men vaak wel hoge kwaliteitseisen en komt men – volgens het WoON – daar-
door relatief vaak uit bij het duurdere huursegment (meer dan € 720).
De kwalitatieve woonvoorkeuren van de potentiële starters gaan vooral uit naar huurappar-
tementen (35%, tabel 3-7). Ongeveer de helft van de starters is op zoek naar een huurwo-
ning tussen 50 m2 en 85 m2 (52%, tabel 3-8), met drie of vier kamers. Een appartement fun-
geert vaak als tussenstap naar een grondgebonden koopwoning, die ook voor deze groep
vaak het einddoel is. Circa 33% van de starters geeft aan deze stap direct te willen zetten.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>tabel 3-7 Woonwensen van doorstromers en starters naar leeftijd en woningtype in Etten-Leur

                                            koop                           huur
                                 grondgebonden a ppa rtement     grondgebonden a ppa rtement              tota a l    N=
doors tromers < 23 ja a r                  68%            4%               25%            4%               100%         30
              23 tot 30 ja a r             73%            5%               11%           11%               100%        480
              30 tot 45 ja a r             73%            6%               16%            5%               100%      1.610
              45 tot 65 ja a r             51%           18%               10%           20%               100%      1.860
              65+                          11%           26%                5%           57%               100%      1.060
              tota a l                     52%           15%               11%           22%               100%      5.040
s ta rters    < 23 ja a r                  29%           16%               11%           44%               100%        410
              23 tot 30 ja a r             38%           20%               16%           27%               100%        460
              30+                          30%           12%               23%           35%               100%        250
              tota a l                     33%           17%               16%           35%               100%      1.120

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel 3-8 Woonwensen van doorstromers en starters naar woninggrootte en aantal kamers in
Etten-Leur

                      doors tromers    s tarters                              doors tromers   s tarters
koop    < 35 m2                  1%          1%    koop   1 ka mers                      0%         0%
        35-50 m2                 1%          3%           2 ka mers                      0%         8%
        50-65 m2                 2%          9%           3 ka mers                     16%        33%
        65-85 m2                 9%         20%           4 ka mers                     28%        28%
        85-100 m2                4%          5%           5 of meer ka mers             55%        31%
        100-125 m2              28%         33%           totaa l                      100%       100%
        125-150 m2              15%          7%    huur   1 ka mers                      0%         1%
        > 150 m2                41%         22%           2 ka mers                     10%        17%
        totaa l                100%        100%           3 ka mers                     52%        44%
huur    < 35 m2                  1%          6%           4 ka mers                     26%        25%
        35-50 m2                 8%          6%           5 of meer ka mers             12%        13%
        50-65 m2                16%         17%           totaa l                      100%       100%
        65-85 m2                24%         35%
        85-100 m2               11%          6%
        100-125 m2              24%         19%
        125-150 m2               5%          2%
        > 150 m2                10%         10%
        totaa l                100%        100%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Vraagaanbodverhoudingen

Van de totale groep verhuisgeneigde huishoudens in Etten-Leur is bekend welke woning
men na verhuizing zou willen betrekken en welke woning men leeg achterlaat bij een moge-
lijke verhuizing. Omdat in de praktijk niet elk huishouden met een verhuiswens verhuist en
woonwensen kunnen worden bijgesteld, spreken we over het ‘potentiële aanbod’ en de ‘po-
tentiële vraag’. In figuur 3-7 staan beide tegen elkaar afgezet. Bij de vraag zijn ook de star-
ters die zeker of misschien in de gemeente Etten-Leur willen blijven wonen meegeteld.
Binnen de huursector is – op basis van vraagaanbodverhoudingen – de markt voor grondge-
bonden woningen ontspannen. De markt voor grondgebonden koopwoningen is ongeveer in
evenwicht. Voor zowel koop- als huurappartementen geldt dat er meer vraag is dan aanbod .
Bij dit beeld gelden wel enkele kanttekeningen. De vraag naar appartementen is voor een
belangrijk deel afkomstig van ouderen, die zeer kritisch zijn alvorens te verhuizen en (indien
beschikbaar) kunnen zij een gelijkvloerse grondgebonden woning prefereren. Een ander
deel van de vraag naar appartementen (met name in de huur) is afkomstig van jongeren.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                         25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Voor hen is een appartement vaak een tussenstap naar een grondgebonden woning en als
deze meteen beschikbaar is, zal in ieder geval een deel deze tussenstap willen overslaan. De
kwalitatieve fricties vallen door substitutie en de flexibiliteit van de bestaande voorraad ver-
moedelijk lager uit dan figuur 3-7 doet vermoeden.
Bij het gewenste aantal kamers en de oppervlakte van de woning geldt dat veel verhuisge-
neigden dit op het moment van enquêteren nog niet wisten. Hierdoor kan de vraag niet op
juiste wijze worden afgezet tegen het potentiële aanbod.

figuur 3-7 De potentiële vraagaanbodverhoudingen in de gemeente Etten-Leur, 2019

3.500
3.000                                                               vraag starters
2.500
                                                                    vraag doorstromers
2.000
1.500                                                               potentieel aanbod
1.000
  500
    0
         grondg.           app.          grondg.          app.
                    koop                           huur
                                  Etten-Leur

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Koopsector

Binnen de koopsector hebben zowel appartementen als de meer luxe woningtypen ( twee
onder een kap en vrijstaand) een goede marktpositie (figuur 3-8). Voor rijwoningen geldt
dat er weliswaar veel vraag is, maar dat daar ook een groot aanbod tegenover staat.
Naar prijsklasse geldt dat er vooral in het segment tot € 200.000 meer vraag is dan aanbod
(figuur 3-9). Ook in de segmenten daarboven is er sprake van enige druk. Binnen het seg-
ment van meer dan vier ton is vraag en aanbod ongeveer in evenwicht. Men geeft weliswaar
vaak aan een luxe/ vrijstaande woning te wensen, maar heeft daar een beperkt budget voor
over.

figuur 3-8 De potentiële vraagaanbodverhoudingen binnen de koopsector naar type woning,
2019

2.000
                                                                    vraag starters
1.500                                                               vraag doorstromers

1.000                                                               potentieel aanbod


 500

   0
         rij/hoek     2 onder 1 kap      vrijstaand   appartement
                       /geschakeld

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>figuur 3-9 De potentiële vraagaanbodverhoudingen binnen de koopsector naar prijsklasse, 2019

2.000
                                                                 vraag starters
1.500                                                            vraag doorstromers

1.000                                                            potentieel aanbod


    500

      0
          tot € 200.000 € 200.000 tot € 300.000 tot   meer dan
                         € 300.000     € 400.000      €400.000

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Huursector

Overall bezien zijn de vraagaanbodverhoudingen binnen de huursector ongeveer in even-
wicht en is er sprake van een redelijk ontspannen markt (grondgebonden woningen en ap-
partementen samen). Op basis van woonruimteverdelingscijfers van Klik voor Wonen blijkt
er in Etten-Leur wel enige druk op de sociale huursector te bestaan. 3 Het aantal woningzoe-
kenden is sinds 2016 toegenomen en de slaagkansen zijn afgenomen. Ook nam de gemid-
delde zoektijd 4 toe van 1,0 jaar in 2016 tot 1,3 jaar in 2018. Ter referentie: in Breda bedroeg
de gemiddelde zoektijd in 2018 circa 1,5 jaar en in Roosendaal 9 maanden.
In figuur 3-10 zijn de vraagaanbodverhoudingen in de (totale) huursector uitgesplitst naar
huurprijs. De markt voor goedkopere huurwoningen tot de eerste aftoppingsgrens is op het
eerste gezicht ontspannen. Dit heeft vooral te maken met een groot potentieel aanbod, dat
ontstaat als huishoudens die willen doorstromen (naar de koopsector) dit ook daadwerkelijk
doen. In de praktijk kan niet iedereen zijn verhuiswen s waarmaken, waardoor er toch enige
druk kan bestaan op dit segment.
In het segment boven de aftoppingsgrens tot € 850 (vooral tot € 720) zijn er bezien vanuit
de woonwensen tekorten. Kantekening daarbij is dat binnen de sociale huursector vooral
een vraag naar een zo hoog mogelijke kwaliteit in de woonwensen doorklinkt. In veel geval-
len geldt: hoe hoger de huurprijs, hoe meer kwaliteit. De hogere huurprijs wordt daarbij
veelal voor lief genomen, omdat deze deels wordt gecompenseerd door de huurtoeslag. In
het geliberaliseerde segment boven de € 850 is de markt op basis van vraagaanbodverhou-
dingen ontspannen, al gaat het hier om kleine aantallen.




3
     Bron: Rapportage woonruimtebemiddeling Etten-Leur 2018, april 2019.
4
     De tijdsduur tussen de eerste reactie op een woning en de woningacceptatie.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                  27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>figuur 3-10 De potentiële vraagaanbodverhoudingen in de huurse ctor naar prijsklasse, 2019

1.000
                                                                                                                                vraag starters
  800
                                                                                                                                vraag doorstromers
  600
                                                                                                                                potentieel aanbod
  400

  200

    0
                     € 424 tot € 607




                                                         € 651 tot € 720


                                                                           € 720 tot € 850
                                       € 607 tot € 651




                                                                                             € 850 tot € 1000


                                                                                                                vanaf € 1.000
         tot € 424




Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Betaalbaarheid van wonen
Inleiding

In dit hoofdstuk staat de betaalbaarheid van het wonen centraal. In paragraaf 4.2 wordt on-
derzocht wat mensen aan hypotheek of aan huur kunnen betalen. Dit wordt weergegeven
voor zowel alle huishoudens als de verhuisgeneigde huishoudens. In paragraaf 4.3 wordt ge-
focust op de huurders in de sociale huursector. Er wordt ingegaan op de woonlasten van
huurders en welk aandeel van het inkomen men hieraan kwijt is. Vervolgens wordt de bud-
getbenadering op basis van het Nibud toegepast, waarbij wordt berekend wat men aan huur
zou kunnen betalen en hoe groot de groep is met een betaalrisico.

Draagkracht

Bij de vraagaanbodverhoudingen bekijken we wat huishoudens voor een bepaalde woning
over zeggen te hebben. Een andere benadering van de woningvraag is te kijken naar wat
mensen kunnen betalen dan wel financieren. Daarbij spelen naast het inkomen v ele per-
soonlijke factoren een rol (het al dan niet hebben van een vast contract, ouders die will en
bijspringen, vermogen etc.). Simpele normen als ‘je kunt een hypotheek krijgen van 4 keer
je bruto jaarsalaris’ gaan daardoor niet meer op. In deze paragraaf wordt op basis van en-
kele algemene uitgangspunten indicatief iets gezegd over de bestedingsruimte van de Etten -
Leurse huishoudens en woningzoekenden.

Financieringsruimte

Bij de berekening van de financieringsruimte (het leenvermogen) is ervan uitgegaan da t ie-
mand met een bruto jaarinkomen van meer dan € 75.000 4,6 keer zijn bruto jaarinkomen
kan lenen en iemand met een inkomen van minder dan € 20.000 2,5 keer zijn jaarinkomen.
Het inkomen van een eventuele partner telt voor maximaal 3,9 keer mee. Voor het ver-
mogen en de eventuele overwaarde op de huidige woning geldt dat deze met een factor 1,5
meetelt bij de aanschaf van een nieuwe woning. Hoe meer je zelf investeert, hoe kleiner het
risico voor de bank is hierbij de gedachte.
In figuur 4-1 staat de prijsopbouw in de koopwoningvoorraad in Etten -Leur weergegeven.
Ook staat voor de zittende eigenaar bewoners aangegeven wat men volgens de bovenge-
noemde criteria maximaal kan lenen.Als leesvoorbeeld de prijsklasse tussen de € 500.000 en
€ 550.000. Uitgaande van de door bewoners opgegeven verkoopwaarden zijn er in dit prijs-
segment ongeveer 240 woningen (het lichtblauwe staafje). Als we kijken naar het leenver-
mogen van de eigenaar-bewoners dan zouden bijna 640 huishoudens zich een woning in dit
prijssegment kunnen veroorloven (het grijze staafje). Al we alle staafjes aan de rechterzijde
bij elkaar zetten dan blijkt dat er in totaal bijna 5.370 huishoudens in Etten-Leur zich een
woning boven de vijf ton kunnen veroorloven, bij een aanbod van bijna 880 woningen.
In potentie zit er veel meer leenvermogen bij de eigenaar bewoners. Nieuwe kopers zoeken
het maximum lang niet altijd op. Zittende bewoners streven ernaar de woning af te lossen
en de mogelijke overwaarde ziet men eerder als spaarpot dan als investeringskapitaal. Er
zijn ook zittende eigenaar bewoners die bij de huidige financiële situatie de huidige woning
niet zouden kunnen financieren. Het gaat om hypotheken die onderwater staan en/of huis-
houdens die zich (ook op andere terreinen) in de schulden hebben gewerkt en/of een flinke
inkomensterugval hebben gekend.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                               29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Daar waar de zittende eigenaar bewoners veelal meer zouden kunnen lenen, geldt dat niet
voor de potentiele koopstarters. Zij richten zich noodgedwongen op de goedkopere segmen-
ten, beneden de € 150.000. In dit prijssegment is het aanbod relatief schaars en zijn de mo-
gelijkheden dus beperkt. Om een woning te kopen in het segment tussen de € 100.000 en
€ 150.000 is – eigen vermogen uitgezonderd – een bruto jaarinkomen nodig van grofweg
tussen de € 30.000 en € 41.000 (in belastbaar jaarinkomen komt dit gemiddeld genomen
neer op tussen de € 25.500 en € 37.000). In dit segment is er wel enig aanbod, maar is het
beperkt tot een kleine 240 woningen. Voor lagere inkomens zond er vermogen – die niet
meer dan € 100.000 kunnen financieren – zal het veelal lastig zijn om een passende koop-
woning te vinden, zij zijn veelal aangewezen op de huursector.

figuur 4-1 De prijsopbouw in het koopsegment en het indicatieve maximale leenvermogen van
zittende eigenaar bewoners en potentiele koopstarters

  3.000
                                                                                                                                                                                                                                                                                prijzen bestaande
  2.500                                                                                                                                                                                                                                                                         voorraad


  2.000
                                                                                                                                                                                                                                                                                maximale hypotheek
                                                                                                                                                                                                                                                                                zittende eigenaar
  1.500                                                                                                                                                                                                                                                                         bewoners

  1.000                                                                                                                                                                                                                                                                         maximale hypotheek
                                                                                                                                                                                                                                                                                koopstarters
    500

      0
          0 tot 50
                     50 tot 100



                                                              200 tot 250
                                                                            250 tot 300
                                                                                          300 tot 350
                                                                                                        350 tot 400
                                                                                                                      400 tot 450




                                                                                                                                                                              600 tot 650
                                                                                                                                                                                            650 tot 700
                                                                                                                                                                                                          700 tot 750
                                                                                                                                                                                                                        750 tot 800
                                                                                                                                                                                                                                      800 tot 850
                                                                                                                                                                                                                                                    850 tot 900
                                  100 tot 150
                                                150 tot 200




                                                                                                                                    450 tot 500
                                                                                                                                                  500 tot 550
                                                                                                                                                                550 tot 600




                                                                                                                                                                                                                                                                  900 tot 950




Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



In figuur 4-2 is het leenvermogen van potentiele koopstarters afgezet tegen het aanbod dat
vrij kan komen als eigenaar bewoners hun verhuisplannen gaan concretiseren. Van de koop-
starters kan 39% volgens gehanteerde aannamen niet meer dan € 150.000 met een hypo-
theek financieren. Dit terwijl slechts 4% van het potentieel vrijkomend aanbod tot dit prijs-
segment behoort. Deze potentiele koopstarters kunnen vaak niet anders dan bij de ouders
te blijven wonen of te gaan/blijven huren en ondertuss en te sparen voor de gewenste koop-
woning en/of te wachten op een schenking of erfenis. Voor de overige 61% koopstarters
geldt dat het vermoedelijk eenvoudiger is om de gewenste koopwoning te bemachtigen.
Bij de potentiele doorstromers zien we een ander bee ld. Van deze groep kan ongeveer 57%
een woning in een prijsklasse boven de € 400.000 financieren. Het potentiele aanbod in dit
segment is slechts 15%. Kijkend naar de bestedingsmogelijkheden (die niet gelijk zijn aan de
wensen) is er dus ruimte voor uitbreiding aan de bovenkant van de markt.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                                                                                         30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>figuur 4-2 De prijsopbouw van de potentieel vrijkomende koopwoningen en het indicatieve
maximale leenvermogen van doorstromers binnen de koopsector en potentiele koopstarters

    250
                                                                                                                                                                                                                                                                                potentieel aanbod
    200


    150                                                                                                                                                                                                                                                                         maximale hypotheek
                                                                                                                                                                                                                                                                                potentiele doorstromers

    100

                                                                                                                                                                                                                                                                                maximale hypotheek
     50                                                                                                                                                                                                                                                                         potentiele koopstarters


      0
          0 tot 50
                     50 tot 100




                                                                            250 tot 300
                                                                                          300 tot 350
                                                                                                        350 tot 400
                                                                                                                      400 tot 450
                                                                                                                                    450 tot 500




                                                                                                                                                                                            650 tot 700
                                                                                                                                                                                                          700 tot 750
                                                                                                                                                                                                                        750 tot 800
                                                                                                                                                                                                                                      800 tot 850
                                                                                                                                                                                                                                                    850 tot 900
                                  100 tot 150
                                                150 tot 200
                                                              200 tot 250




                                                                                                                                                  500 tot 550
                                                                                                                                                                550 tot 600
                                                                                                                                                                              600 tot 650




                                                                                                                                                                                                                                                                  900 tot 950
Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



De middeninkomens

De doelgroep van de sociale huursector is begrensd op een belastbaar jaarinkomen van €
38.035. In het beleid worden twee groepen middeninkomens onderscheiden: de lage mid-
deninkomens (met een belastbaar inkomen van € 38.035 tot € 42.436) en de hoge midden-
inkomens (van € 42.436 tot € 48.650). In figuur 4-3 staat het maximale leenvermogen van
deze groepen weergegeven. Van de groep lage middeninkomens kan 26% niet meer dan
€ 150.000 lenen, bij de hoge middeninkomens ligt dit aandeel op 21%. Van de lage midden-
inkomens kan 45% meer dan € 250.000 lenen, bij de hoge middeninkomens is dit 52%. Deze
percentages maken duidelijk dat het te eenvoudig is om te stellen dat dé middeninkomens
tussen wat en schip vallen. Wel geldt dat een deel van de middeninkomens niet voldoende
draagkracht heeft om een koopwoning te financieren. Deze groep is echter niet te traceren
met alléén een inkomensgrens.
In Etten-Leur wonen ongeveer 275 huishoudens met een laag middeninkomen die niet meer
dan € 150.000 kunnen financieren. Van hen zijn er 30 op zoek naar een andere koopwoning.
Bij de hoge middeninkomens gaat het om 250 huishoudens, waarvan er 10 op zoek zijn naar
een koopwoning.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                                                                                              31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>figuur 4-3 Het indicatieve maximale leenvermogen van de middeninkomens in Etten -Leur (eige-
naar bewoners én huurders)

    250
                                                                        middeninkomen laag
    200

                                                                        middeninkomen hoog
    150


    100


     50


      0
                0 tot 50
             50 tot 100

            150 tot 200

            250 tot 300

            350 tot 400
            400 tot 450
            450 tot 500
            500 tot 550
            550 tot 600
            600 tot 650
            650 tot 700
            700 tot 750
            750 tot 800
            800 tot 850
            850 tot 900
            900 tot 950
            100 tot 150

            200 tot 250

            300 tot 350




           950 tot 1000
          1000 tot 1050
Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Maximale huur

Voor de sociale huursector geldt dat de betaalbaarheid al langer in de aandacht staat. I n de
komende paragraaf worden daarop dan ook uitgebreid teruggekomen en gefocust op de
groepen die moeilijk rond komen en derhalve beleidsmatige aandacht vragen. In deze para-
graaf schetsen we een meer overkoepelend beeld, waarbij we uitgaan van de gedachte dat
huishoudens 25,3% van hun besteedbaar inkomen aan huur zouden kunnen besteden. Deze
25,3% betreft de gemiddelde netto huurquote in Nederland. Zeker in het sociale huurseg-
ment is de afhankelijkheid van de huurtoeslag groot. Vandaar dat de huurtoeslag d ie men
op het moment van enquêteren ontvangt is meegenomen bij het berekenen van de huur-
ruimte.
Mede hierdoor is de prijsopbouw in de huursector in grote lijnen gelijk aan de opbouw van
de huurruimte van de huurders. Wel geldt dat er een oververtegenwoordiging is van wonin-
gen in het segment tussen de € 500 en € 600. Aan de bovenkant van de markt geldt dat er
kijkend naar de huurruimte beperkte ruimte is voor uitbreiding in de duurdere segmenten.
Maar uiteraard geldt dat het volledig benutten van de huurruimte geen autonome wens is,
men moet deze bedragen ook aan wonen willen uitgeven én daarvoor de gewenste kwaliteit
terug kunnen krijgen. En: men moet willen blijven huren.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>figuur 4-4 De prijsopbouw in de huurse ctor en de indicatieve huurruimte van zittende huurders

  1.600

  1.400                                                                 voorraad huurwoningen

  1.200

  1.000
                                                                        huurruimte zittende
    800                                                                 huurders
    600

    400

    200

      0
                  tot 50
             50 tot 100

            150 tot 200
            200 tot 250
            250 tot 300


            400 tot 450
            450 tot 500
            500 tot 550


            650 tot 700
            700 tot 750
            750 tot 800


            900 tot 950
            100 tot 150




            300 tot 350
            350 tot 400




            550 tot 600
            600 tot 650




            800 tot 850
            850 tot 900

           950 tot 1000
          1000 tot 1050
          1050 tot 1100
Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Als gekeken wordt naar de huurruimte van huishoudens die op zoek zijn naar een huurwo-
ning ontstaat dan ook een ander beeld. In figuur 4-5 is deze afgezet tegen het aanbod dat
vrij zou komen als alle huurders die dat willen zouden (kunnen) verhuizen. Dan blijkt dat de
markpositie van de duurdere segmenten zeker niet alom positief is. Als alle huishoudens die
uitkijken naar een andere woning ook daadwerkelijk zouden verhuizen, kan het lastig wor-
den om een geschikte kandidaat te vinden. In potentie komen er 200 woningen met een
huurprijs boven de € 800 beschikbaar, terwijl er slechts 120 doorstromers en 20 huurstar-
ters in de markt zijn die zich een dergelijke huur kunnen veroorloven.
In de figuur is ook de huurruimte van starters weergegeven. Daarbij is nog geen rekening ge-
houden met de mogelijke huurtoeslag of het in de toekomst gaan samenwonen (met een
partner die ook inkomen inbrengt), dus feitelijk is de huurruimte hoger dan hier weergege-
ven. Los daarvan blijft gelden dat zij relatief vaak zijn aangewezen op de goedkopere delen
van de huurwoningvoorraad.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                    33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>figuur 4-5 De prijsopbouw van de potentieel vrijkomende huurwoningen en de indicatieve huur-
ruimte van huishoudens die een huurwoning zoeken (naar zittende huurde rs en ‘huurstarters’)

    300
                                                                                                                                                                                                   potentieel aanbod
    250

    200                                                                                                                                                                                            huurruimte
                                                                                                                                                                                                   doorstromers
    150
                                                                                                                                                                                                   huurruimte
                                                                                                                                                                                                   huurstarters
    100

     50

      0




                                                                                                                                                                                    meer dan1200
           tot 100



                                   200 tot 300

                                                 300 tot 400



                                                                             500 tot 600

                                                                                           600 tot 700



                                                                                                                       800 tot 900
                     100 tot 200




                                                               400 tot 500




                                                                                                         700 tot 800



                                                                                                                                     900 tot 1000



                                                                                                                                                                    1100 tot 1200
                                                                                                                                                    1000 tot 1100
Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




In totaal zijn ongeveer 60 middeninkomens op zoek naar een huurwoning. Van hen h eeft de
helft een laag middeninkomen en de ander helft een hoog middeninkomen. Kijkend naar de
totale groep lage middeninkomens, dan kan 85% maandelijks niet meer € 700 euro aan huur
betalen. Bij de hoge middeninkomen ligt dit aandeel op 72% en kan 19% meer dan € 800
euro betalen (bij de overige 9% ligt de huurruimte tussen de € 700 en € 800).
Er valt niet uit te sluiten dat een deel van de 60 middeninkomens die een huurwoning zoe-
ken ‘in de knel zitten’ of ‘tussen wal en schip vallen’. Wel kan worden geconcludeerd dat het
aantal huishoudens waar het hier om gaat vermoedelijk klein is. Ook geldt dat de groep
middeninkomens zeer gevarieerd is qua samenstelling. Wil men echt iets voor deze groepen
betekenen dan zal dat via maatwerk moeten gebeuren.
De analyses in deze paragraaf geven een overall beeld, maar achter de totalen en gemiddel-
den gaan allemaal individuele cases schuil. In de matching van vraag en aanbod is het vooral
zaak oog te hebben voor de individuele problematiek. Van algemene beleidsregels zal vrij-
wel per definitie een groep te veel of te weinig profiteren.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                           34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Woonlasten en bestedingsruimte in de sociale huursector

Actuele woonlasten

De woonlasten van huurders bestaan niet alleen uit de huur maar ook uit andere compo-
nenten, zoals de kosten voor energie en lokale heffingen van de gemeente Etten-Leur en het
waterschap. De kosten voor deze overige woonlasten staan weergegeven in tabel 4-1. In ver-
gelijking met het onderzoek uit 2016 zijn vooral de kosten voor energie toegenomen: de le-
veringstarieven zijn hoger, de energiebelasting is verhoogd en de heffingskorting is verlaagd.

tabel 4-1 Belastingen van de gemeente Etten-Leur en het waterschap en tarieven water, elek-
triciteit en gas, jaarbedragen of per eenheid verbruik, 201 9, inclusief belastingen en BTW 5

                                    Etten-Leur                                           Etten-Leur
eenpersoons reinigingsheffing           € 179    water           vastrecht leverancier        € 77
               rioolafvoerheffing       € 204                    tarief per m3              € 0,84
               zuiveringsheffing         € 55    electriciteit   kosten netbeheer            € 230
               ingezetenenheffing        € 59                    vastrecht leverancier        € 66
               totaal                   € 497                    tarief per kWh             € 0,22
meerpersoons reinigingsheffing          € 203    gas             kosten netbeheer            € 171
               rioolafvoerheffing       € 204                    vastrecht leverancier        € 68
               zuiveringsheffing        € 166                    tarief per m3              € 0,75
               ingezetenenheffing        € 59    heffingskorting energiebelasting            € 312
               totaal                   € 632

Bron: COELO, Eneco, Nuon, Essent, Brabant Water en Enexis, bewerking RIGO



Opgeteld is een doorsnee huurder in het corporatiebezit € 595 in de maand kwijt aan wonen
(tabel 4-2). Het grootste deel van de woonlasten bestaat uit de netto huur (inclusief huur-
toeslag): € 415. De energierekening van huurders in de sociale huursector bedraagt circa
€ 120 per maand en de lokale heffingen € 50. De doorsnee huurquote (het percentage van
het besteedbaar inkomen dat huurders uitgeven aan huur ) bedraagt 23% en de woonquote
(het percentage van het besteedbaar inkomen dat huurders uitgeven aan de totale woonlas-
ten) bedraagt 34%. De woonlasten van de huurders zijn uitgesplitst naar inkomensgroep,
huishoudenstype en energielabel van de woning.
Binnen de primaire doelgroep hebben de sociale minima met 38% de hoogste woonquote,
vooral vanwege het lage inkomen. De woonquote van de overige primaire doelgroep be-
draagt 32% en van de secundaire doelgroep 38%. De hogere woonquote van de secundaire
doelgroep heeft te maken met een hogere huurquote, omdat deze huishoudens geen huur-
toeslag ontvangen. De midden- en de hogere inkomens hebben vanwege een hoger inkomen
een (veel) lagere huur- en woonquote.
Naar huishoudenstype hebben met name eenpersoonshuishoudens een hoge huur - en
woonquote, vooral vanwege een laag inkomen. Naar energielabel verschillen de woonquo-
tes overall bezien niet veel van elkaar. De energielasten in een huurwoning met label A lig-
gen circa 25 euro per maand lager dan de lasten in een woning met label E, F of G. De me er-




5
    Bij de laagste inkomens is rekening gehouden met kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                          35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>derheid van de huurders (60%) is echter niet bereid om meer huur te betalen voor een ener-
giezuinige woning, ook niet als men de extra huur door de energiebesparing kan terugver-
dienen. Circa 38% is hier wel toe bereid. Mogelijk ligt dit percentage hoger als de corpora-
ties hun plannen nader toelichten en huurders hierbij betrekken (dat is bij de huidige vraag-
stelling niet gebeurd). Vrijwel geen enkele huurder (3%) geeft aan meer huur te willen beta-
len voor een energiezuinige woning als de extra huur niet ka n worden terugverdiend.

tabel 4-2 Woonlasten, quoten en besteedbaar huishoudensinkomen per maand van huurders in
het segment tot € 720 van de corporaties, 2019 , in medianen6

                               a. sociale b. overige primaire c. secundaire lage midden- hoge midden- hogere                       doelgroep tot
                                  minima           doelgroep      doelgroep     inkomens    inkomens inkomens          totaal   €38.035 (a+b+c)
netto huur (incl. huurtoeslag)     € 270                € 335         € 540         € 560       € 590    € 590        € 415               € 360
gas en electriciteit               € 110                € 120         € 115         € 130       € 135    € 145        € 120               € 115
lokale belastingen en water         € 50                 € 65          € 50          € 65        € 65     € 65          € 50               € 50
totaal netto woonlasten
besteedbaar                        € 420                € 530         € 715         € 755       € 790    € 800        € 595               € 535
huishoudensinkomen               € 1.025             € 1.570        € 1.850       € 2.450     € 2.700 € 3.665       € 1.725             € 1.555
woonquote                           38%                  32%           38%           30%         29%      21%           34%                35%
huurquote                           25%                  21%           28%           22%         22%      16%           23%                24%
energiequote                        11%                   7%            6%            5%          5%       4%            7%                 7%
belastingquote                       4%                   4%            3%            2%          2%       2%            3%                 3%
N=                                   920                1.550         1.250           270         220      530        4.730               3.730

                                 eenp. tot 65 jaar eenp. 65+ paren tot 65 jaar       paren 65+ eenoudergezin                 gezin        totaal
netto huur (incl. huurtoeslag)              € 380      € 370            € 550            € 435         € 345                 € 550       € 415
gas en electriciteit                        € 105      € 110            € 130            € 120         € 135                 € 150       € 120
lokale belastingen en water                  € 50       € 50             € 65             € 65          € 65                  € 70         € 50
totaal netto woonlasten
besteedbaar                                 € 525      € 535            € 750            € 640         € 555                 € 775       € 595
huishoudensinkomen                        € 1.400    € 1.420          € 2.510          € 2.015       € 1.885               € 2.910     € 1.725
woonquote                                    38%        37%              27%              30%           30%                   24%          34%
huurquote                                    27%        25%              19%              21%           19%                   17%          23%
energiequote                                   8%        8%                5%              6%            7%                    5%           7%
belastingquote                                 3%        4%                2%              3%            3%                    2%           3%
N=                                          1.320      1.120              470              640           590                   590       4.730

                                         A           B              C              D        E t/m G        totaal
netto huur (incl. huurtoeslag)       € 425       € 410          € 415          € 405          € 400       € 415
gas en electriciteit                 € 110       € 115          € 125          € 125          € 145       € 120
lokale belastingen en water           € 55        € 50           € 50           € 50           € 65         € 50
totaal netto woonlasten
besteedbaar                          € 600       € 550          € 610          € 590          € 620       € 595
huishoudensinkomen                 € 1.675     € 1.725        € 1.735        € 1.780        € 1.830     € 1.725
woonquote                             35%         33%            33%            33%            34%          34%
huurquote                             25%         23%            23%            22%            21%          23%
energiequote                           6%          6%             7%             7%             8%           7%
belastingquote                         3%          3%             3%             3%             3%           3%
N=                                   1.240       1.070          1.390            530            510       4.730

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




6
    Omdat in de tabel medianen zijn weergegeven tellen de netto huur en de overige woonlasten niet
    exact op tot de totale woonlasten. De mediaan is de middelste waarde in een ree ks getallen die ge-
    rangschikt zijn naar grootte. Dat wil zeggen dat 50% van de getallen onder de mediaan ligt en 50%
    van de getallen boven de mediaan. Het voordeel van een mediaan is dat deze minder gevoelig is
    voor uitschieters dan het gemiddelde.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                              36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Afname van woonlasten

De woonlasten van huurders in Etten-Leur zijn in de afgelopen periode afgenomen: van circa
€ 640 in 2016 tot € 595 in 2019. De woonquote is afgenomen van 35% in 2016 tot 34% in
2019 en de huurquote van 24% in 2016 tot 23% in 2019 (tabel 4-3). De energiequote is met
een procentpunt toegenomen en de belastingquote is ongeveer gelijk gebleven. Bij deze te-
rugblik geldt wel dat er als gevolg van enkele onderzoekstechnische wij zigingen geen volle-
dig zuivere vergelijking mogelijk is. 7
Het is vooral de primaire doelgroep die er op vooruit is gegaan, als gevolg van een lagere
netto huur en een lagere huurquote (van 25% in 2016 tot 23% in 2019). Dit heeft onder an-
dere te maken met het feit dat de primaire doelgroep vaker passend woont in een huurwo-
ning tot de eerste aftoppingsgrens. In 2016 woonde nog 69% van de primaire doelgroep in
deze woningen; in 2019 is dit aandeel toegenomen tot 74% (zie ook figuur 4-6). Sinds 1 ja-
nuari 2016 moeten de corporaties woningen toewijzen volgens de regels van passend toe-
wijzen, wat anno 2019 effect heeft gesorteerd. Landelijk nam de doelgroep in het segment
tot de eerste aftoppingsgrens met circa zes procentpunten toe.
Ook landelijk is de woonquote onder huurders van sociale huurwoningen afgenomen, van
35% in 2015 tot 34% in 2019. De huurquote nam af van 25% in 2015 tot 24% in 2019. Deze
afname deed zich vooral voor onder de primaire doelgroep (bron: WoON 2015 en 2018 8).

tabel 4-3 Huur- en woonquoten van huurders in het segment tot € 720 van de corporaties, in
2013, 2016 en 2019, in medianen

                                    totaal     primaire   secundaire            lage
                             huishoudens     doelgroep     doelgroep middeninkomens
2016       woonquote                35%           38%          37%             31%
           huurquote                24%           25%          27%             23%
           energiequote               6%           8%           6%              5%
           belastingsquote            3%           4%           3%              3%
2019       woonquote                34%           35%          38%             30%
           huurquote                23%           23%          28%             22%
           energiequote               7%           8%           6%              5%
           belastingsquote            3%           4%           3%              2%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research 2013, 2016 en 2019




7
    In het WoON 2018 zijn de gegevens over de woonlasten, waar beschikbaar, gereviseerd met behulp
    van registraties (bron: WoON 2018 Onderzoeksdocumentatie en Kwaliteitsanalyse).
8
    Analyse op basis van gereviseerde woonlasten in zowel WoON 2018 als WoON 2015.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                     37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>figuur 4-6 Woonsituatie van de primaire doelgroep in het se gment tot € 720 van de corporaties,
in 2016 en 2019

100%
               17%                    13%
 80%                                  13%             tot liberalisatiegrens
               14%
                                                      tot 2e aftoppingsgrens
 60%

                                      59%             tot 1e aftoppingsgrens
 40%           52%
                                                      tot kwaliteitskortingsgrens
 20%
               16%                    16%
  0%
               2016                   2019

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research 2016 en 2019



De afname van de woonlasten worden enigszins gedempt door de stijging van de energielas-
ten. Een doorsnee huurder betaalt in 2019 circa 10 euro per maand meer aan energie dan in
2016. Woningen van de corporaties worden wel steeds energiezuiniger: in 201 6 had nog
slechts 39% van de voorraad energielabel A of B; in 2019 is dit aandeel toegenomen tot 51%
(figuur 4-7). Toch heeft nog circa 21% van de voorraad een energielabel dat lager scoort dan
label C.

figuur 4-7 Samenstelling van het corporatiebezit in Etten-Leur naar energielabel, 2019

100%         7%                5%
                               5%               F/G
             9%
                               10%
 80%         13%                                E
                               28%              D
 60%
             32%
                                                C
 40%                           22%
             20%                                B
 20%
                               30%              A
             19%
  0%
             2016              2019

Bron: corporaties in Etten-Leur, Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Acceptabele woonlasten

De woonlasten van huurders worden vergeleken met de woonlasten die voor de verschil-
lende huishoudenstypen en inkomensgroepen acceptabel zijn. Om te bepalen welke woon-
lasten acceptabel zijn, wordt in deze studie gebruik gemaakt van de zogenaamde budgetbe-
nadering, die onder meer door het Nibud wordt toegepast. Daarbij wordt de bestedings-
ruimte voor woonlasten bepaald op basis van het besteedbaar inkomen en de kosten van
overige noodzakelijke uitgaven. Voor het berekenen van deze uitgaven maakt het Nibud ge-
bruik van basisbedragen en voorbeeldbedragen:

• De basisbedragen zijn de minimale kosten voor elk huishoudenstype, onafhankelijk van
  het inkomen. Bij de basisvariant in deze studie wordt hierbij aangesloten.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>• De voorbeeldbedragen staan voor een representatief bestedingsniveau bij een bepaald
  inkomen (o.b.v. het budgetonderzoek van het CBS) en nemen toe met het inkomen. Het
  Nibud adviseert om bij het bepalen van de ruimte voor d e overige woonlasten uit te gaan
  van het gemiddelde tussen de (minimale) basisbedragen en de voorbeeldbedragen. Bij de
  adviesvariant in deze studie wordt hierbij aangesloten.
In bijlage 1 van dit rapport is een overzicht opgenomen van de gehanteerde normbedragen.

Huurders met een betaalrisico

Volgens de budgetbenadering is er sprake van een betaalrisico als men onvoldoende inko-
men heeft om alle woonlasten te kunnen betalen. In tabel 4-4 is het aandeel huurders met
een betaalrisico in Etten-Leur weergegeven volgens de twee varianten, naar inkomensgroep.
In tabel 4-5 is ook de situatie in 2016 weergegeven. 9 Het aandeel huurders met een betaal-
risico is afgenomen. Bij de basisvariant van 20% in 2016 tot 17% in 2019 en bij de adviesva-
riant van 24%% in 2016 tot 20% in 2019. Vooral bij de primaire doelgroep huishoudens is
het betaalrisico afgenomen.

tabel 4-4 Aandeel huurders in het segment tot € 720 van de corporaties met een betaalrisico in
2019 volgens twee varianten

                                 totaal aantal    met betaalrisico, basisvariant    met betaalrisico, adviesvariant
                                 huurders                  abs.             perc.             abs.           perc.
A. sociale minima                        1.250              550             44%               600             47%
B. overige primaire doelgroep            1.200              150             12%               200             15%
C. secundaire doelgroep                  1.250              100               9%              150             14%
lage middeninkomens                         250                0              0%                 0             0%
hoge middeninkomens                         200                0              1%                 0             1%
hogere inkomens                             550                0              0%                 0             0%
totaal                                   4.750              800             17%               950             20%
doelgroep tot € 38.035 (a+b+c)           3.700              800             22%               950             25%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research 2016 en 2019

tabel 4-5 Aandeel huurders in het se gment tot € 720 van de corporaties met een betaalrisico in
2016 en 2019 volgens twee varianten

2019                             totaal aantal    met betaalrisico, basisvariant    met betaalrisico, adviesvariant
                                 huurders                  abs.             perc.             abs.           perc.
primaire doelgroep                       2.450              700             29%               750             31%
doelgroep tot € 38.035                   3.700              800             22%               950             25%
totaal huurders                          4.750              800             17%               950             20%


2016                             totaal aantal    met betaalrisico, basisvariant    met betaalrisico, adviesvariant
                                 huurders                  abs.             perc.             abs.           perc.
primaire doelgroep                       2.200              750             35%               850             39%
doelgroep tot € 38.035                   3.600              900             25%             1.100             30%
totaal huurders                          4.650              900             20%             1.100             24%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research 2016 en 2019




9
    Als gevolg van onderzoekstechnische wijzigingen is er geen volledig zuivere vergelijking mogelijk.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                          39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>  Bestedingsruimte van de doelgroep voor de huur

  Als de kosten voor primair levensonderhoud en o verige woonlasten worden afgetrokken van
  het besteedbaar inkomen, ontstaat zicht op het bedrag dat de doelgroep tot € 38.035 aan
  de huur kan besteden. In figuur 4-8 staat de verdeling aangegeven van het voor huur b e-
  schikbare bedrag exclusief en inclusief de huurtoeslag die men ontvangt. Deze bestedings-
  ruimte is afgezet tegen de huurprijzen van het bezit waarin de doelgroep op dit moment
  woont.
  De figuur maakt de grote afhankelijkheid van de huurtoeslag duidelijk. Zo nder de huurtoe-
  slag zou 35% tot 37% niet meer dan € 424 aan huur kunnen betalen, terwijl de doelgroep
  voor slechts 15% in deze woningen woont. Rekening houdend met de huurtoeslag komt dit
  percentage uit op 15% tot 16%, waarmee de omvang van het aantal goedkope woningen –
  vanuit de bestedingsruimte van de doelgroep – ongeveer voldoende is.

  figuur 4-8 De opbouw van de bestedingsruimte van de doelgroep tot € 38.035 voor de huur, af-
  gezet tegen de huurprijs die men werkelijk betaalt, volgens twee va rianten

                          basisvariant                                                  adviesvariant
100%                                        4%          100%                                             4%
                                            13%                v                                                  vanaf € 720
                                                                      22%             22%               13%
80%       41%             41%                           80%    a                                                  € 651 tot € 720
                                            12%                n      8%                                12%
                                                               a      9%                                          € 607 tot € 651
60%                                                     60%                           31%
          5%                                                   f                                                  € 424 tot € 607
          4%                                                          24%
                          22%                                  €
40%       15%                               55%         40%                           9%                55%       tot € 424
                           5%
                          17%                                                         22%
20%       35%                                           20%           37%
                          15%               15%                                       16%               15%
 0%                                                      0%
        exclusief    incl. ontvangen     woonsituatie               exclusief    incl. ontvangen   woonsituatie
       huurtoeslag     huurtoeslag        doelgroep                huurtoeslag     huurtoeslag      doelgroep

  Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



  In Etten-Leur woont dus een flinke groep huurders met een minimale huurruimte (minder
  dan € 424 per maand). In figuur 4-9 staat de samenstelling en woonsituatie van deze groep
  weergegeven. Circa 12% van deze groep woont in een huurwoning met een huurprijs bene-
  den de € 424 en 51% betaalt een huurprijs tussen de € 424 en € 607 (figuur 4-9, links). Het
  grootste deel woont dus redelijk passend qua huurprijs, maar doordat het inkomen laag is,
  heeft men problemen om rond te komen. De afhankelijkheid van de huurtoeslag is dan ook
  groot. Deze huurtoeslag stelt een deel van de groep ( 23%) ook in staat om een huurprijs bo-
  ven de aftoppingsgrenzen te huren.
  De groep met een minimale bestedingsruimte bestaat voor 43% uit alleenstaanden onder de
  65 jaar (figuur 4-9, rechts). Daarnaast hebben vooral alleenstaanden boven de 65 jaar (23%)
  en eenoudergezinnen (18%) een minimale bestedingsruimte.




  Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                    40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>figuur 4-9 Woonsituatie naar huurprijs ( links) en huishoudenssamenstelling ( rechts) van de
groep met een minimale bestedingsruimte (tot € 424) voor de huur volgens de basisvariant (ex-
clusief huurtoeslag)


               1%               woonsituatie naar huurprijs                          huishoudenstype

         12%                                                       18%
                          21%                                                       eenp. tot 65 jaar
                                       tot € 424
                                                                                    paren tot 65 jaar
   11%                                 € 424 tot € 607        6%              43%
                                                                                    eenp. 65+
                                       € 607 tot € 651        5%                    paren 65+
                                       € 651 tot € 720
                                                                                    gezin
                                       vanaf € 720
                                                                   23%              eenoudergezin
                    55%
                                                                         5%



Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                            41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Demografische ontwikkelingen
Inleiding

De huishoudensamenstelling verandert als gevolg van demografie (waar het gaat om de
leeftijd en het huishoudentype) en de economie (waar het gaat om de inkomens). In dit
hoofdstuk wordt ingegaan op de te verwachten demografische en economische ontwikkelin-
gen. Hierbij wordt gekomen tot vier scenario’s, waarvan de ene met de kennis van nu meer
voor de hand liggend is dan de andere. Maar voor elk van de scenario ’s geldt dat ze (in the-
orie) bewaarheid kunnen worden. Door van elk scenario de gevolgen voor de woningbe-
hoefte inzichtelijk te maken, wordt het voor de toekomst mogelijk gemaakt om direct in te
spelen op nieuwe ontwikkelingen die meer richting het ene of andere scenario leiden.
Binnen het woonbeleid is het (geprognosticeerde) aantal huishoudens uiteindelijk leidend.
Maar het is wel steeds belangrijker dat er ook personen in de regio ’s verblijven die geen re-
gulier huishouden vormen of reguliere woning nodig hebben. Dit niet alleen omdat ook deze
groepen een aparte positie hebben binnen registraties en prognoses. Met name door ar-
beidsmigranten is er steeds meer behoefte aan woonverblijven in de zogenoemde ‘flexibele
schil’. Het gaat hier weliswaar niet om reguliere woningen, maar er zijn wel relaties met de
reguliere woningmarkt. Vandaar dat in bijlage 2 van dit rapport speciaal wordt stilgestaan
bij deze problematiek.

Twee demografische varianten

Vanwege de onzekerheden die gelden voor de toekomst worden in dit onderzoek twee de-
mografische varianten doorgerekend. Met name de verschillen tussen beide varianten zijn
belang: daarmee wordt inzichtelijk in welke richting de behoefte verschuift bij een hogere of
lagere groei. De prognose van de provincie Noord-Brabant (2017) is in deze studie de basis-
variant. Hiervoor zijn zowel inhoudelijke als procesmatige argumenten. Inhoudelijk geldt dat
deze prognose meer dan de andere beschikbare (standaard) prognoses is toegespitst op de
lokale situatie. Procesmatig geldt dat deze prognose in veel andere lokale onderzoeken en
beleidsdocumenten als basis is/wordt genomen.
De provinciale prognose voor de gemeente Etten-Leur staat weergegeven in figuur 5-1. Ter
referentie is in de figuur ook de voorgaande provinciale prognose (2014) opgenomen . Tot
2033 wordt een groei verwacht van het aantal huishoudens, daarna stabiliseert het aantal
huishoudens.
De werkelijke ontwikkeling van het aantal huishoudens in Etten-Leur ligt ongeveer in lijn
met de provinciale prognose 2017 en iets onder de provinciale prognose 2014. In de voor-
gaande studie is de provinciale prognose 2014 als basis genomen, maar is er ook een
tweede variant naast gezet die uitging van een extra groei. Ook de provinciale prognose uit
2017 gaat uit van een (flink) sterkere toename van het aantal huishoudens (dan in de pro-
vinciale prognose uit 2014). Deze toename ligt voor de periode 2019 tot 2030 boven de ex-
tra groeivariant uit de voorgaande studie.
In deze studie wordt naast de provinciale prognose 2017 e en beperkte groeivariant doorge-
rekend. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat de voorspelde huishoudensgroei voor 85% wordt
gerealiseerd. Ook deze variant ligt iets boven de extra groeivariant uit de voorga ande stu-




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>die. Mocht uit monitoring blijken dat de huishoudensgroei juist sterker is dan door de pro-
vincie voorspelt, dan zal de behoefte in gelijke richting verschuiven. De beperkte groei vari-
ant staat weergegeven in figuur 5-1. In tabel 5-1 staan de aantallen weergegeven.

figuur 5-1 Ontwikkeling aantal huishoudens in de gemeente Etten-Leur, werkelijk in 2009 tot
2019 en prognose tot 2035 volgens diverse prognosevarianten

 21.000

 20.500

 20.000

 19.500

 19.000

 18.500

 18.000                                                             prognose prov. Noord-Brabant 2017

 17.500                                                             prognose prov. Noord-Brabant 2014

 17.000                                                             prognose beperkte groei

 16.500                                                             verleden: werkelijke ontwikkeling

 16.000
          2008
          2009
          2010
          2011
          2012
          2013
          2014
          2015
          2016
          2017
          2018
          2019
          2020
          2021
          2022
          2023
          2024
          2025
          2026
          2027
          2028
          2029
          2030
          2031
          2032
          2033
          2034
          2035
Bron: CBS, diverse prognoses, bewerking RIGO / In.Fact.Research

tabel 5-1 Ontwikkeling aantal huishoudens in de gemeente Etten-Leur in 2019 tot 202 2, 2030
en 2035 volgens twee prognosevariante n

                 2019 (werkelijk)       2022      2030     2035 2019-2022 2022-2030 2030-2035 2019-2035
provinciale prognose      18.695      19.270    20.195   20.355       575       925       160     1.660
beperkte groei            18.695      19.140    19.925   20.060       445       785       135     1.365

Bron: CBS, provinciale prognose 2017, bewerking RIGO / In.Fact.Research



Ontwikkeling huishoudenssamenstelling

Voor het bepalen van de kwantitatieve ontwikkeling van de woningbehoefte is vooral de
ontwikkeling van het totaal aantal huishoudens van bela ng. Voor inzicht in de ontwikkeling
van de kwalitatieve woningbehoefte is vooral de ontwikkeling van de samenstelling van be-
lang. In figuur 5-2 is deze ontwikkeling weergegeven volgens de provinciale prognose 2017.
Volgens deze prognose neemt vooral het aantal ouderen en eenoudergezinnen toe, terwijl
het aantal tweepersoonshuishoudens tussen 23 en 65 jaar afneemt. Het aantal gezinnen
blijft ongeveer gelijk van omvang.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                            43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>figuur 5-2 Aantal huishoudens naar huishoudenstype in Etten-Leur in 2019 en 2030 volgens de
provinciale prognose

6.000
5.000                                                                                                                                                                                                                                                                             2019
4.000                                                                                                                                                                                                                                                                             2030
3.000
2.000
1.000
    0
                                                                               tweepersoons


                                                                                                                    65+ alleenstaand




                                                                                                                                                                                                    gezin
                                             23 tot 65 jaar




                                                                                                                                                             65+ tweepersoons
                < 23 jaar




                                                                                                                                                                                                                                eenoudergezin
                                             alleenstaand

                                                                                23 tot 65 jaar




Bron: CBS, prognose provincie Noord-Brabant 2017, bewerking RIGO / In.Fact.Research



In figuur 5-3 is de samenstelling van de huishoudens in Etten-Leur naar leeftijd volgens de
twee demografische varianten weergegeven. De belangrijkste verschillen tussen de varian-
ten zijn terug te vinden bij de beroepsbevolking en daarbinnen met name de groep beneden
de leeftijd van 45 jaar. Dat heeft te maken met de verhuismobiliteit in verschillende leef-
tijdsklassen. Met name de jongere beroepsbevolking verhuist, ofwel vanwege verandering in
de gezinssamenstelling ofwel vanwege het verkrijgen van een nieuwe baan. De toename van
het aantal ouderen is een ‘zekere’ ontwikkeling. Ouderen verhuizen immers weinig en als ze
dat wel doen blijven ze vaak binnen de eigen gemeente wonen. Dit is ook de reden waarom
er bij ouderen nauwelijks verschillen zijn tussen de twee prognosevarianten in figuur 5-3.

figuur 5-3 Aantal huishoudens in Etten-Leur naar leeftijd in 2019 en in 2030 volgens twee prog-
nosevarianten

2.500                                                                                                                                                                                                                                                 2019
                                                                                                                                                                                                                                                      2030 provincie
2.000
                                                                                                                                                                                                                                                      2030 beperkte groei

1.500

1.000

 500

   0
        tot 25 jaar




                                                                                                                                                                                                                                                                                   90+
                                                              35 tot 40 jaar




                                                                                                                                                                                                            70 tot 75 jaar




                                                                                                                                                                                                                                                                 85 tot 90 jaar
                            25 tot 30 jaar

                                             30 tot 35 jaar



                                                                                  40 tot 45 jaar

                                                                                                   45 tot 50 jaar

                                                                                                                           50 tot 55 jaar

                                                                                                                                            55 tot 60 jaar

                                                                                                                                                                          60 tot 65 jaar

                                                                                                                                                                                           65 tot 70 jaar



                                                                                                                                                                                                                             75 tot 80 jaar

                                                                                                                                                                                                                                                80 tot 85 jaar




Bron: CBS, prognose provincie Noord-Brabant 2017, bewerking RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                                                                             44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>figuur 5-4 Aantal huishoudens in Etten-Leur naar huishoudenstype in 201 9 en in 2030 volgens
twee prognosevarianten

6.000                                                                                                                                                             2019

5.000                                                                                                                                                             2030 provincie

4.000                                                                                                                                                             2030 beperkte groei

3.000
2.000
1.000
       0


                                                                                     65+ alleenstaand
                                                             tweepersoons
                                        23 tot 65 jaar
                    < 23 jaar




                                                                                                                                           gezin



                                                                                                                                                                 eenoudergezin
                                                                                                                 65+ tweepersoons
                                        alleenstaand


                                                              23 tot 65 jaar




Bron: CBS, prognose provincie Noord-Brabant 2017, bewerking RIGO / In.Fact.Research


Ontwikkeling koopkracht

Voor de woningbehoefte is het van groot belang wat huishoudens te besteden te hebben.
Neemt het inkomen toe, dan zal de vraag naar meer luxe woningen toenemen terwijl de
vraag naar sociale huurwoningen logischerwijs wat minder wordt. Omgekeerd geldt dat als
de inkomens afnemen, de behoefte aan sociale huurwoningen toeneemt.
De afgelopen jaren hebben duidelijk gemaakt dat het lastig is om voorspellingen te doen
over de ontwikkeling van de koopkracht. Om deze reden wordt er in deze studie gewerkt
met verschillende economische varianten. In de basisvariant sluiten we aan op de langere
termijntrend uit het verleden. Het gaat om een gemiddelde koopkrachtontwikkeling van 0,4
procentpunt per jaar (zie ook figuur 5-5). Daarnaast wordt een positieve variant doorgere-
kend die uitgaat van een gemiddelde koopkrachtontwikkeling van 0, 9 procentpunt per jaar,
en een negatieve variant die uitgaat van -0,1 procentpunt per jaar.

figuur 5-5 De ontwikkeling van de koopkracht in Nede rland gedurende de periode 2000 -2018 en
de verwachtingen voor de toekomst

 4,0
                                                                                                                                                                                               werkelijk
 3,0
                                                                                                                                                                                               werkelijk, gemiddeld in
 2,0                                                                                                                                                                                           2000 t/m 2017
                                                                                                                                                                                               positieve variant
 1,0

                                                                                                                                                                                               basisvariant
 0,0

-1,0                                                                                                                                                                                           negatieve variant


-2,0

-3,0
           2000
                  2002
                          2004
                                 2006
                                         2008
                                                   2010
                                                          2012
                                                                 2014
                                                                           2016
                                                                                  2018
                                                                                            2020
                                                                                                        2022
                                                                                                               2024
                                                                                                                             2026
                                                                                                                                    2028
                                                                                                                                           2030
                                                                                                                                                   2032
                                                                                                                                                          2034
                                                                                                                                                                  2036
                                                                                                                                                                                 2038
                                                                                                                                                                                        2040




Bron: CPB, bewerking RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                             45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Vier scenario’s

De twee demografische en drie economische varianten leiden gecombineerd tot zes toe-
komstscenario’s. Van deze zes zijn er twee op de langere termijn niet realistisch, namelijk:

• Een relatief sterke demografische groei in combinatie met een negatieve koopkrachtont-
  wikkeling en;
• Een beperkte demografische groei in combinatie met een positieve koopkrachtontwikke-
  ling.
Op de korte termijn kan het voorkomen dat ondanks een sterke economische groei de groei
van het aantal huishoudens achter blijft. Dit bijvoorbeeld omdat de bouwproductie geen ge-
lijke tred houdt met de vraag. Voor de langere termijn geldt echter dat economische en de-
mografische ontwikkelingen (op regionaal niveau) veelal hand in hand gaan.
Via die weg resteren er vier toekomstscenario’s (zie ook tabel 5-2). Met deze vier scenario’s
kan zowel het integrale effect van demografie en economie inzichtelijk worden gemaakt, als
het geïsoleerde effect van meer of minder economische groei (bij het constant houden van
de demografie) en het effect van meer of minder d emografische groei (bij het constant hou-
den van de economie).

tabel 5-2 Vier mogelijke scenario’s voor economische en demografische groei
                                                           Demografie
                                       Beperkte groeivariant     Provinciale prognose 2017
 Economie      negatieve variant                 1
               basisvariant                      2                            3
               positieve variant                                              4




Ontwikkeling inkomensgroepen

In figuur 5-6 en tabel 5-3 is de ontwikkeling van inkomensgroepen weergegeven. Vooral de
secundaire doelgroep neemt toe, bij elk toekomstscenario. Dit hangt samen met de vergrij-
zing. In figuur 5-7 is de ontwikkeling van de samenstelling van de doelgroep tot € 38.035
weergegeven, waaruit blijkt dat het aandeel alleenstaande ouderen van 65 jaar of ouder
binnen de doelgroep tot € 38.035 toeneemt. Dit op basis van hun belastbaar jaarinkomen,
maar een toenemend deel heeft wel vermogen in de vorm van eigenwoningbezit. Ook het
aantal midden- en hogere inkomens neemt toe. Alleen bij een negatief economisch scenario
wordt op de langere termijn mogelijk een afname verwacht van het aantal hogere inkomens.
Het aandeel huishoudens dat tot de doelgroep tot € 38.035 behoort neemt toe (tabel 5-3).
Alleen bij een positief economisch scenario blijft de doelgroep tot 2035 constant van om-
vang. Het aandeel huishoudens dat tot de primaire doelgroep behoort neemt af. Alleen bij
een negatief economisch scenario blijft de groep tot 2035 constant van omvang.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                   46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>figuur 5-6 Ontwikkeling inkomensgroepen in 2019 tot 2035 in Etten-Leur volgens vier scenario’s
(totaal huishoudens, inclusief onzelfstandig wonende n)

  1.000
                                                                                                                                                                                                                                                                                     2030-2035
   800
                                                                                                                                                                                                                                                                                     2022-2030
   600
                                                                                                                                                                                                                                                                                     2019-2022
   400

   200

      0

   -200

   -400
                      bg basis




                                                                  bg basis




                                                                                                              bg basis




                                                                                                                                                          bg basis




                                                                                                                                                                                                      bg basis




                                                                                                                                                                                                                                                  bg basis
             bg neg




                                                         bg neg




                                                                                                                                                 bg neg




                                                                                                                                                                                                                                         bg neg
                                 prov basis




                                                                             prov basis


                                                                                                     bg neg


                                                                                                                         prov basis




                                                                                                                                                                     prov basis


                                                                                                                                                                                             bg neg


                                                                                                                                                                                                                 prov basis




                                                                                                                                                                                                                                                             prov basis
                                              prov pos




                                                                                          prov pos




                                                                                                                                      prov pos




                                                                                                                                                                                  prov pos




                                                                                                                                                                                                                              prov pos




                                                                                                                                                                                                                                                                          prov pos
             sociale mimima overige primaire                                                              secundaire                                  lage           hoge      hogere inkomens
                              doelgroep                                                                   doelgroep                              middeninkomens middeninkomens


Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel 5-3 Omvang doelgroepen in 2019, 202 2, 2030 en 2035 volgens vier scenario’s (totaal
huishoudens, inclusief onzelfstandig wonenden)

                      primaire doelgroep                                                                                                                                                                 doelgroep tot € 38.035
                                    2019                               2022                               2030                                   2035                                                                         2019                           2022                     2030        2035
bg neg                                  18%                              18%                                  18%                                18%                   bg neg                                                  38%                               38%                   41%        42%
bg basis                                18%                              17%                                  17%                                17%                   bg basis                                                38%                               38%                   39%        40%
prov basis                              18%                              17%                                  17%                                17%                   prov basis                                              38%                               38%                   39%        40%
prov pos                                18%                              17%                                  16%                                16%                   prov pos                                                38%                               37%                   38%        38%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

figuur 5-7 Samenstelling doelgroep tot € 38.035 in 2019, 2030 en 2035 volgens de provinciale
prognose 2017 i.c.m. de economische basisvariant (totaal huishoudens, inclusief onzelfstandig
wonenden

 100%
                       12%                                        12%                                         11%                                         eenoudergezin
                        9%                                         7%                                          7%
  80%                                                                                                                                                     gezin
                       17%                                        17%                                         17%
                                                                                                                                                          65+ tweepersoons
  60%                                                                                                                                                     65+ eenpersoons
                       27%                                        34%                                         38%                                         23 tot 65 jaar tweepersoons
  40%                                                                                                                                                     23 tot 65 jaar eenpersoons
                        6%
                                                                   4%                                          4%                                         < 23 jaar
  20%
                       28%                                        25%                                         22%
   0%                   1%                                         1%                                          1%
                       2019                                       2030                                        2035

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                                                                                 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling woningbehoefte
Inleiding

De in het vorige hoofdstuk besproken demografische en economische ontwikkelingen heb-
ben uiteraard consequenties voor de (samenstelling van de) woningbehoefte. Deze conse-
quenties staan centraal in het voorliggend hoofdstuk. Simpel gezegd gaan we er hierbij van-
uit dat elk (geprognosticeerd) huishouden een bepaalde woonruimte nodig heeft. Dat bete-
kent dat de totale woningbehoefte gelijk is aan het aantal huishoudens.
De provincie heeft naast de huishoudensprognose ook een raming van ‘de bouwopgave’.
Deze ligt hoger dan de huishoudensprognose. Het surplus aan woningen kan benodigd zijn
om tekorten in te lopen en/of om een extra bijdrage te leveren aan de regionale opgave. Dit
surplus aan bouwopgaven laten we hier in principe buiten beschouwing. Doel van dit hoofd-
stuk is puur te bekijken hoeveel woningen van welk type benodigd zijn om de voorspelde
huishoudensontwikkeling te accommoderen. Uiteraard kunnen lokale partijen meer (willen)
bouwen dan vanuit dit perspectief benodigd. In paragraaf 6.5 staan we stil bij de mogelijke
differentiatie van deze extra bouwopgave.
In paragraaf 6.2 belichten we de veranderingen in de woningbehoefte in de breedte. Vervol-
gens wordt in paragraaf 6.3 specifiek stilgestaan bij de ontwikkelingen in de koopsector en
in paragraaf 6.4 wordt gefocust op de ontwikkelingen in de huursector. Bij het bepalen van
de kwalitatieve woningbehoefte is uitgegaan van constante woonpatronen. Hierbij wordt
verondersteld dat de woonpatronen naar leeftijd, huishoudensamenstelling en inkomen in
de toekomst gelijk blijven aan de situatie van dit moment. Voor ouderen is gecorrigeerd
voor generatieverschillen: de ouderen van de toekomst wonen vaker dan de huidige genera-
tie ouderen in (grondgebonden) koopwoningen. De consequenties van deze generatiever-
schillen zijn nader geduid in bijlage 3 van dit rapport.
De uitkomsten van de behoefteraming kunnen worden benut bij het bepalen van de strate-
gie ten aanzien van het voorraadbeleid (waaronder het nieuwbouwbeleid). Daarbij is het
wel van belang om de uitkomsten niet als absoluut maar als richtinggevend te beschouwen
(er zijn meer factoren waarmee bij de beleidsvorming rekening kan/moet worden geho uden)
én te beseffen dat het gaat om de totale netto uitbreidingsopgaven (de som van sloop, ont-
trekkingen, nieuwbouw en overige toevoegingen).

Ontwikkeling woningbehoefte

In figuur 6-1 staat de ontwikkeling van de woningbehoefte n aar eigendom en woningtype
weergegeven. De behoefte aan grondgebonden koopwoningen neemt toe. Terwijl het aantal
ouderen in grondgebonden koopwoningen toeneemt, worden er nieuwe jonge gezinnen ge-
vormd die ook graag in dit woningtype willen wonen (zie ook figuur 6-2). In de periode 2019
tot 2030 gaat het om een toename van ongeveer 635 tot 800 grondgebonden koopwoningen
(bij de economische basisvariant). Na 2030 vlakt de toename van de behoefte af.
De behoefte aan grondgebonden huurwoningen stabiliseert, gevolgd door een geleidelijk
afname van de behoefte, door het overlijden van oudere huurders en een beperkte nieuwe
instroom van jongere huurders. De afname van de behoefte op langere termijn hoeft niet
direct te leiden tot leegstand. Als deze woningen voldoende kwaliteit hebben, kunnen
nieuwe doelgroepen worden aangetrokken. Zo kunnen jongeren die nu een tussenstap ma-




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                              48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>ken in een huurappartement, wellicht rechtstreeks een grondgebonden woning bemachti-
gen. En als de woningen gelijkvloers zijn, kunnen deze mogelijk ook interessant zijn voor ou-
deren.
De behoefte aan koop- en huurappartementen neemt toe, vooral onder ouderen. Deels gaat
het om specifiek voor ouderen geschikte woningen (nultredenwoning). Dit kan ook een
‘grondgebonden appartement’ zijn, zoals een appartement op de begane grond of een wat
kleinere gelijkvloerse grondgebonden woning.

figuur 6-1 Ontwikkeling woningbehoefte naar eigendom en woningtype in 2019 tot 2035 vol-
gens vier scenario’s (exclusief onzelfstandige woonruimten)

1.500
                                                                                                                                                                                            2030-2035
1.200
                                                                                                                                                                                            2022-2030
 900
 600                                                                                                                                                                                        2019-2022

 300
   0
 -300
 -600
                 bg basis




                                                             bg basis




                                                                                                          bg basis




                                                                                                                                                      bg basis
        bg neg


                            prov basis


                                                    bg neg


                                                                        prov basis


                                                                                                 bg neg


                                                                                                                     prov basis


                                                                                                                                             bg neg


                                                                                                                                                                 prov basis
                                         prov pos




                                                                                      prov pos




                                                                                                                                  prov pos




                                                                                                                                                                              prov pos

          grondgebonden                                  appartement                               grondgebonden                                  appartement
                                             koop                                                                                     huur
                                                                                     Etten-Leur

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

figuur 6-2 Ontwikkeling woningbehoefte naar huishoudenstype in 2019 tot 2030 volgens de pro-
vinciale prognose 2017 i.c.m. de economische basisvariant (exclusief onzelfstandige woonruim-
ten)

1.200
1.000                                                                                                                                                                                    eenoudergezinnen
                   795
  800                                                                                                                                                                                    gezinnen
  600                                                                                                                                                                                    65+ paren
                                                                                                                                               405
  400                                                        305                                                                                                                         65+ alleenstaand
  200                                                                                                                                                                                    23 - 65 jaar paren
                                                                                                      -10
    0
                                                                                                                                                                                         23 - 65 jaar alleenstaand
 -200
                                                                                                                                                                                         < 23 jaar
 -400
         grondgebonden                              appartement                            grondgebonden                              appartement                                        totaal (saldo)

                                          koop                                                                             huur
                                                                            Etten-Leur

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                         49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling behoefte koopwoningen

In figuur 6-3 t/m figuur 6-5 is de ontwikkeling van de behoefte aan koopwoningen nader ge-
specificeerd naar woningtype, prijsklasse en woninggrootte. De behoefte aan appartemen-
ten met lift neemt toe. Binnen het segment grondgebonden neemt vooral de behoefte aan
de meer luxere woningtypen toe (vrijstaand en twee-onder-een-kap). Het gaat onder andere
om ruime woningen (> 150 m2), met 5 of meer kamers (omdat de groeiende groep ouderen
deze woningen ‘bezet’ houden). In elke prijsklasse is er sprake van een toenemende be-
hoefte. Vooral in het segment van meer dan € 400.000 is de toename afhankelijk van demo-
grafische en economische ontwikkelingen.

figuur 6-3 Ontwikkeling behoefte aan koopwoningen naar woningtype in 2019 tot 2035 volgens
vier scenario’s

1.000
                                                                                                                                                                                                                      2030-2035
  800
                                                                                                                                                                                                                      2022-2030
  600
                                                                                                                                                                                                                      2019-2022
  400
  200
    0
 -200
        bg neg




                                                     bg neg




                                                                                                       bg neg




                                                                                                                                                             bg neg
                 bg basis




                                                               bg basis


                                                                                           prov pos


                                                                                                                  bg basis


                                                                                                                                                prov pos


                                                                                                                                                                         bg basis


                                                                                                                                                                                                           prov pos
                                          prov pos
                            prov basis




                                                                            prov basis




                                                                                                                                prov basis




                                                                                                                                                                                          prov basis




                   met lift                                   zonder lift                               vrijstaand / 2^1kap                                                         rij
                                         appartement                                                                                 grondgebonden


Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

figuur 6-4 Ontwikkeling behoefte aan koopwoningen (totaal) naar prijsklassen in 2019 tot 2035
volgens vier scenario’s

  600
                                                                                                                                                                                                                      2030-2035
  500
                                                                                                                                                                                                                      2022-2030
  400
  300                                                                                                                                                                                                                 2019-2022
  200
  100
    0
 -100
                            prov basis




                                                                          prov basis




                                                                                                                             prov basis




                                                                                                                                                                                    prov basis
        bg neg




                                                     bg neg




                                                                                                                                                           bg neg
                                                                                                      bg neg




                                                                                                                                                                      bg basis
                 bg basis




                                                              bg basis


                                                                                         prov pos


                                                                                                                bg basis


                                                                                                                                             prov pos




                                                                                                                                                                                                       prov pos
                                          prov pos




            tot € 200.000                                € 200.000 tot                                    € 300.000 tot                                             meer dan
                                                          € 300.000                                        € 400.000                                                € 400.000

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                      50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>figuur 6-5 Ontwikkeling behoefte aan koopwoningen (totaal) naar woninggrootte in 2019 tot
2035 volgens de provinciale prognose 2017 i.c.m. de economische basisvariant

500                                                                                                                                               700
                                                                                                                                                    2                                                                                                                2030-2035
                                                                                                                                                  600
                                                                                                                                                    0
400                                                                                                                                               500                                                                                                                2022-2030
                                                                                                                                                    3
300                                                                                                                                               400
                                                                                                                                                    0…                                                                                                               2019-2022
                                                                                                                                                  300
200                                                                                                                                               200
                                                                                                                                                  100
100
                                                                                                                                                    0
  0                                                                                                                                              -100




                                                                                                                                                                                                            prov basis




                                                                                                                                                                                                                                    prov basis
                                                                                                                                                                       prov basis




                                                                                                                                                                                                                                                   prov basis
            prov basis



                                     prov basis



                                                               prov basis



                                                                                        prov basis



                                                                                                                  prov basis
          < 85 m2               85 - 100                100 - 125 125 - 150 > 150 m2                                                                           1 of 2 kamers 3 kamers                                          4 kamers          5 of meer
                                  m2                       m2        m2                                                                                                                                                                           kamers

                                                        oppervlakte                                                                                                                                                        kamers

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Ontwikkeling behoefte huurwoningen

In figuur 6-6 t/m figuur 6-9 is de ontwikkeling van de behoefte aan huurwoningen nader ge-
specificeerd naar verhuurder, woningtype, prijsklasse en woninggrootte. Op korte termijn is
er bij drie van de vier scenario’s nog een lichte toename van de behoefte aan huurwoningen
tot € 720. Ervan uitgaande dat de verschillende verhuurders de doelgroepen in gelijke mate
blijven bedienen als op dit moment, manifesteert de toename van de behoefte zich in het
corporatiebezit (figuur 6-6). Als gevolg van de vergrijzing neemt de behoefte aan apparte-
menten met lift toe (zie ook figuur 6-8). Deze woningen hebben bij voorkeur 3 kamers en
een oppervlakte van tussen de 65 en 100 m2 (figuur 6-9). De toenemende behoefte kan ook
worden opgevangen in bestaande gelijkvloerse grondgebonden huurwoningen. Na 2030
neemt de behoefte aan huurwoningen tot € 720 geleidelijk aan af.

figuur 6-6 Ontwikkeling behoefte aan corporatie huurwoningen naar woningtype en huurprijs in
2019 tot 2035 volgens vier scenario’s (exc lusief onzelfstandige woonruimten)

  400
                                                               290                                                                                                 240 240 250 250
  300
                                                                             180 200                              210
  200
                                                                                                       80                                   20
  100
                                                                                                                                                                                                                              2030-2035
      0
  -100                                                                                                                         -40                                                                                            2022-2030
  -200        -80                                                                                                                                                                                                             2019-2022
  -300                   -220 -180                                                                                                                      -240                                                                  totaal 2019-2035
  -400                                              -320
                          bg basis




                                                                             bg basis




                                                                                                                                bg basis




                                                                                                                                                                                    bg basis
              bg neg




                                                                 bg neg




                                                                                                                    bg neg




                                                                                                                                                                   bg neg
                                       prov basis




                                                                                          prov basis




                                                                                                                                           prov basis




                                                                                                                                                                                               prov basis
                                                    prov pos




                                                                                                       prov pos




                                                                                                                                                        prov pos




                                                                                                                                                                                                                prov pos




                     grondgebonden                                          appartement                                             totaal
                                                                            tot 720 euro                                                                           meer dan 720 euro
                                                                                    corporatie huurwoningen

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                                                    51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>figuur 6-7 Ontwikkeling behoefte aan particuliere huurwoningen naar huurprijs in 2019 tot
2035 volgens vier scenario’s (exclusief onzelfstandige woonruimten)

 200
                                                                                                                                                                                                          2030-2035
 150
                                                                                                                                                                                                          2022-2030
 100
                                                                                                                                                                                                          2019-2022
  50
   0
 -50
-100
                               bg basis




                                                                                                                      bg basis
                                                                                                     bg neg
          bg neg




                                                      prov basis




                                                                                                                                                prov basis
                                                                              prov pos




                                                                                                                                                                      prov pos
                              tot 720 euro                                                                    meer dan 720 euro
                                                          particuliere huurwoningen

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Ook de behoefte aan huurwoningen met een huurprijs boven € 720 neemt toe, zowel bin-
nen het bezit van de corporaties als van particuliere verhuurders. Het gaat vooral om appar-
tementen met lift, afkomstig van de toenemende groep ouderen. Landelijk geldt dat oude-
ren zich in toenemende mate op dit segment oriënteren, maar het is ook een kritische groep
woonconsumenten. Aan de behoefte kan ook worden voldaan met gelijkvloerse woningen.

figuur 6-8 Ontwikkeling behoefte aan huurwoningen (totaal) naar woningtype in 2019 tot 2035
volgens vier scenario’s (exclusief onzelfstandige woonruimten)

 800
                                                                                                                                                                                                               2030-2035
 600                                                                                                                                                                                                           2022-2030
 400                                                                                                                                                                                                           2019-2022
 200

   0

 -200

 -400
                                                                                 prov basis




                                                                                                                                                                                       prov basis
                              prov basis




                                                                                                                                 prov basis




                                                                                                                                                                      bg basis
                   bg basis




                                                                   bg basis




                                                                                                                  bg basis
                                           prov pos




                                                                                                                                              prov pos




                                                                                                                                                                                                    prov pos
        bg neg




                                                       bg neg




                                                                                              prov pos
                                                                                                         bg neg




                                                                                                                                                             bg neg




                     met lift                                      zonder lift                           vrijstaand / 2^1kap                                                     rij
                                       appartement                                                                                   grondgebonden

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                               52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>figuur 6-9 Ontwikkeling beh oefte aan huurwoningen (totaal) naar woninggrootte in 2019 tot
2035 volgens de provinciale prognose 2017 i.c.m. de economische basisvariant (exclusief on-
zelfstandige woonruimten)

200                                                                              600
                                                                                 50020                                                                  2030-2035
150
                                                                                 40030                                                                  2022-2030
100                                                                                 -
                                                                                 3002…
                                                                                                                                                        2019-2022
 50                                                                              200
                                                                                 100
  0
                                                                                   0
 -50
                                                                                -100
-100                                                                            -200
                                       prov basis



                                                      prov basis
         prov basis



                        prov basis




                                                                   prov basis




                                                                                           basis hoog




                                                                                                                                           basis hoog
                                                                                                          basis hoog



                                                                                                                            basis hoog
       < 35 m2        35 tot 65      65 tot 85      85 tot 100 > 100 m2                   1 of 2        3 kamers          4 kamers       5 of meer
                         m2             m2              m2                               kamers                                           kamers
                                     oppervlakte                                                                       kamers

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Differentiatie naar huurprijs

In tabel 6-1 is de ontwikkeling van de behoefte aan huurwoningen nader gespecificeerd
naar huurprijs, volgens de provinciale prognose i.c.m. de economische basisvariant . Hierbij
is net als in voorgaande paragrafen uitgegaan van constante woonpatronen. De toename
van de behoefte manifesteert zich vooral in het segment tussen € 424 en € 607 en boven de
€ 720.
Door de regels van het passend toewijzen is de huur vaker in lijn met het inkomen, zo bleek
uit paragraaf 4.3. Na vele jaren passend toewijzen kunnen de woonpatronen verder veran-
deren, dus deze constant houden is niet helemaal realistisch. In figuur 6-10 staat aangege-
ven welke huishoudenstypen en inkomensgroepen verantwoordelijk zijn voor de ontwikke-
ling van de behoefte aan corporatie huurwoningen tot € 720.
In het segment tot € 720 wonen op de korte termijn steeds meer kleine huishoudens beho-
rende tot de primaire doelgroep. Daardoor neemt de behoefte aan woningen met een huur-
prijs beneden de eerste aftoppingsgrens toe (€ 607). Het verschil met tabel 6-1 op basis van
constante woonpatronen is gering.
De toename van de behoefte is vooral afkomstig is van de groeiende groep alleenstaande
ouderen, waarmee ook het aantal ouderen met een lagere sociaaleconomische status in de
sociale huursector toeneemt. Daarnaast doen ook de groepen met verstandelijke en psychi-
sche beperkingen door de extramuralisering vaker een beroep op de sociale huursector. Dit
is van betekenis voor de prijsstelling binnen het daeb -segment van de corporaties (de
meeste huurders hebben simpelweg een laag inkomen), maar ook voor het op juiste wijze
matchen van vraag een aanbod. In toenemende mate zijn er signalen d at een toenemende
instroom van kwetsbare groepen in het corporatiebezit leidt tot problemen met de leefbaar-
heid, zo blijkt uit de recente studie van RIGO Veerkracht in het corporatiebezit (2018).




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                              53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>tabel 6-1 Ontwikkeling behoefte aan huurwoninge n naar huurprijs in 2019 tot 2022, 2030 en
2035 volgens de provinciale prognose 2017 i.c.m. de economische basis variant (constante
woonpatronen)

                  totaal huur                    corporatie huur
                   2019-2022 2022-2030 2030-2035 2019-2022 2022-2030             2030-2035
tot € 424                 -10      -30       -40          -10    -20                   -30
€ 424 tot € 607            50       60       -10           50     60                     0
€ 607 tot € 651            10      -10       -30           10      0                   -30
€ 651 tot € 720             0       10       -40           10     10                   -20
€ 720 tot € 850            50      130        40           30     80                    30
€ 850 tot € 1.000          20       50        30           10     30                    20
vanaf € 1.000              20       40        20           10     30                    20
totaal                    140      250       -30          110    190                   -10

tot € 607                  40           30         -50          40          40         -30
tot € 720                  50           30        -120          60          50         -80
boven € 720                90          220          90          50         140          70

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

figuur 6-10 Ontwikkeling behoefte aan corporatie huurwoningen tot € 720 naar huishoudens-
type en inkomen in 2019 tot 2022, 2030 en 2035 volgens de provinciale prognose 2017 i.c.m. de
economische basis variant

200
                                                               2030-2035
150
                                                               2022-2030
100
                                                               2019-2022
  50
   0
 -50
-100
-150
         primaire      primaire     secundaire   midden- en
       doelgroep 1/2 doelgroep 3+   doelgroep      hogere
         persoons      persoons                  inkomens

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Extra bouwopgave

De analyses uit de voorgaande paragrafen bieden houvast bij het formuleren van een bouw-
programma waarbij het bedienen van de voorspelde demografische ontwikkeling (volgens
twee varianten) centraal staat. Gemeente Etten-Leur heeft echter ambities om de woning-
voorraad sneller te laten groeien dan de geprognosticeerde toename van het aantal huis-
houdens. Deze groeiambitie is uitgesproken door het college en wordt mede ondersteund
door de raming van de bouwopgave die is opgesteld door de provincie. De raming van de
bouwopgave komt hoger uit de dan de voorspelde huishoudensgroei. Dit komt omdat in de
berekeningen (bij het scenario ‘hoog’) ervan is uitgegaan, dat het bestaande woningtekort
(2,1%, oftewel zo’n 23.000 woningen provincie-breed) in 2030 volledig is weggewerkt.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Het theoretische tekort is gebaseerd op het WoON en betreft een momentopname: uit het
WoON 2015 bleek dat de optelsom van het aantal potentiële starters en vestigers 23.000
boven de optelsom van het aantal potentiele woningverlaters en vertrekkers lag. De provin-
cie gaat er bij het berekenen van de bouwopgave van uit dat er voor dit surplus wel een wo-
ning zou moeten zijn. In andere woorden: de huishoudens zouden zich wél moeten kunnen
vormen of vestigen. Lastig bij deze aanname is dat de provincie niet aangeeft om welke
huishoudens het hier gaat en dat de foto/momentopname in 2015 wordt verrekend met de
film (het proces van huishoudensontwikkeling).
In Etten-Leur ligt de raming van de bouwopgave in 2022 circa 55 woningen en in 2030 280
woningen boven het voorspelde aantal huishoudens. Het aantal in een reguliere woning wo-
nende huishoudens neemt over de periode 2019-2022 met 570 toe, de bouwopgave ligt op
615. Over de periode 2019-2030 gaat het om respectievelijk 1.495 huishoudens en 1.775
woningen. Om te bepalen welk type woningen extra benodigd zijn, is het uiteraard wél van
belang om te weten welke huishoudens het hier betreft. We gaan er hierbij vanuit dat de ex-
tra huishoudensgroei gelijk van samenstelling is aan het verschil tussen de provinciale prog-
nose en de beperkte groei variant. In figuur 6-11 staat dit verschil voor de periode 2019 tot
2022 en 2030 naar leeftijdsklasse aangegeven.
Op de korte termijn zijn het uiteraard met name de jongere huishoudens die het verschil
maken. Maar doordat ook deze groep na vestiging elk jaar een jaartje ouder wordt, gaat het
op de langere termijn ook om ouderen.

figuur 6-11 Samenstelling van de extra huishoudensgroei naar leeftijd in 2019 tot 2022 en 2030
bij het realiseren van de bouwopgave




Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Als ook voor deze extra huishoudens ervan uit wordt gegaan dat zij (naar type, leeftijd en
inkomen) in de toekomst op gelijke wijze moeten kunnen wonen als hun ‘soortgenoten’ op
dit moment dan kan ook voor de bouwopgave de toekomstige woningbehoefte worden be-
paald. Het resultaat van deze benadering staat weergegeven in tabel 6-2.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>tabel 6-2 Ontwikkeling woningbehoefte en de behoefte van extra huishoudens in Etten -Leur

                         2019-2022                                              2019-2030
                           behoefte bij    behoefte bij 55                          behoefte bij   behoefte bij 280
                           prov. basis huishoudens extra     aandeel   totaal       prov. basis huishoudens extra      aandeel    totaal
koop     grondgebonden            320                  30      55%      350                 795                165         59%     960
         appartement              105                   5       9%      110                 305                 15          5%     320
huur     grondgebonden               55                15      27%       70                 -10                 65         23%      55
         appartement                 90                 5       9%       95                 405                 35         13%     440
totaal                            570                  55     100%      625              1.495                 280         100%   1.775

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Deze tabel biedt houvast bij het onderbouwen van een vast te stellen nieuwbouwdifferenti-
atie, maar het is daarvoor zeker geen blauwdruk. Ten eerste gaat het om de netto beno-
digde uitbreiding en er vinden ook andere woningmutaties plaats (verkoop huurwoningen,
sloop, renovatie, samenvoeging etc.). Ten tweede is de ta bel opgesteld op basis van de aan-
name van constante woonpatronen. Men kan vinden dat deze – voor specifieke groepen –
moeten/mogen veranderen. Ten derde geldt dat er ook actuele fricties op de markt kunnen
zijn (zie ook paragraaf 3.6) die (deels) met nieuwbouw kunnen worden opgelost.

Interpretatie en overige invloedsferen
In dit hoofdstuk zijn de effecten van demografische en economische ontwikkelingen op de
toekomstige woningbehoefte bepaald. Dit op basis van de aanname van const ante woonpa-
tronen, waarbij voor ouderen is gecorrigeerd voor generatieverschillen. Het gaat hier om
een heldere aanname, waardoor de uitkomsten een goede onderlegger vormen voor beleid
en gesprekken tussen lokale partners. De uitkomsten van de raming bieden heldere inzich-
ten, maar kunnen niet automatisch worden vertaald naar een nieuwbouwprogramma.
Dit ten eerste omdat het gaat om een netto uitbreidingsopgave vanaf 1-1-2019, waarbij
géén rekening is gehouden met de plannen die in de pijplijn zitten . De netto uitbreiding is
niet gelijk aan de totale nieuwbouw. Indien er meer woningen gesloopt worden, kunnen er
immers ook meer (vervangende) woningen worden toegevoegd. Ook geldt dat nieuwbouw
niet het enige middel is om de samenstelling van de voorraad te vera nderen, via huurbeleid
kunnen prijzen worden bijgesteld, door verkoop van huurwoningen kunnen koopwoningen
worden toegevoegd, door samenvoeging van twee kleine woningen kan een grotere worden
gecreëerd etc. Met de combinatie van dit soort ingrepen kan men in de wijken en buurten
gebiedsgericht werken aan een optimaal leefklimaat. De optelsom van al deze plannen/in-
grepen ter verbetering en uitbreiding van de woningvoorraad zal op termijn ongeveer moe-
ten uitkomen op de aantallen uit de gemeentelijke behoefteraming zoals gepresenteerd in
dit hoofdstuk.
Ten tweede geldt dat voor de vertaalslag naar beleid ook een visie op de woonpatronen
wenselijk is. Daarbij kan men vinden dat huishoudens – op hoofdlijnen – op gelijke wijze
moeten kunnen wonen als op dit moment, maar dat hoeft uiteraard niet. Men kan bepaalde
woonsituaties ook als ongewenst zien (zoals ongewenste scheefheid of de situatie waarbij
er veel alleenstaanden in grote gezinswoningen wonen).
Ten derde geldt dat woonpatronen ook kunnen veranderen gevolg van bijvoorbeeld de vol-
gende invloedsferen:




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                          56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>✓   De afgelopen jaren is de leeftijd waarop jongeren hun eerste koopwoning bemachtigen
    toegenomen. Dit deels als gevolg van een afgenomen koopkracht en deels als gevolg van
    de crisis. In het basis- en het positieve economische scenario is te zien wat er gebeurt
    als de koopkracht weer (enigszins) herstelt. Echter, de afgenomen koopkracht was niet
    de enige oorzaak. Ook de strengere hypotheekvoorwaarden van de banken speelden
    een rol. Mochten deze verder worden aangescherpt en/of de hypotheekrenteaftrek
    wordt aangepast, dan heeft dat effecten op de woningmarkt.
✓   In relatie tot bovenstaande geldt dat jongeren de afgelopen jaren – mede door de intro-
    ductie van het leenstelsel in de studiefinanciering – langer bij hun ouders zijn blijven
    wonen. Dat betekent dat ze pas op latere leeftijd een huishouden gaan vormen en een
    woningbehoefte gaan uitoefenen. Deze trend kan doorzetten (zoals in Spanje bijvoor-
    beeld gebeurt), de huidige situatie kan gelijk blijven, maar het kan op ter mijn ook zijn
    dat jongeren weer eerder het huis uitgaan. In deze studie volgen we op dit vlak de aan-
    namen van de provincies (die op hun beurt weer het CBS volgen), maar deze zijn met
    onzekerheden omgeven.
✓   In de afgelopen jaren is de dynamiek op de markt toegenomen en zijn ook ouderen iets
    vaker gaan verhuizen. Een van de stappen die wat vaker is gezet, is de stap van koop
    naar sociale huur. Het gaat hier om ouderen met een laag pensioen waarvan een deel
    de afgelopen jaren de (afbetaalde) koopwoning tegen e en goede prijs heeft kunnen ver-
    kopen. Het vermogen van deze huishoudens maakt dat men niet in aanmerking komt
    voor huurtoeslag, maar door het lage inkomen kon men wel terecht in de sociale sector.
    Deze stap is deze specifieke periode wat vaker gezet dan in het verleden. Omdat we niet
    weten wat de toekomst brengt, is in deze studie gewerkt met een meerjarig gemiddelde.
    Er zullen ook in de toekomst tijden zijn dat de stap vaker wordt gezet, maar ook tijden
    dat het omgekeerde het geval is.
✓   Zeker voor de sociale huursector geldt dat de woonpatronen deels beleidsmatig worden
    bepaald. Het rijksbeleid speelt hierbij een belangrijke rol (zoals bijvoorbeeld de moge-
    lijke aanpassing van de daeb-grenzen zoals besproken in paragraaf 3.5), maar binnen de
    kaders kunnen op lokaal niveau ook andere afwegingen worden gemaakt .
✓   In Etten-Leur is er een kleine particuliere huursector. Deels gaat het hier om individuele
    eigenaar-bewoners die hun woning zijn gaan verhuren, in afwachting van verbetering
    van de koopwoningmarkt. Deze woningen worden mogelijk weer verkocht. Daarnaast
    zijn er enkele particuliere verhuurders in de gemeenten actief. Van particuliere verhuur-
    ders is bekend dat zij niet zelden uit zijn op winstoptimalisatie. Dit kan leiden tot huur-
    verhogingen in deze sector, waardoor er hier minder betaalbare woningen overblijven.
    Dat kan zorgen voor een extra behoefte aan sociale huurwoningen.
✓   Zowel woningzoekenden als woningen zijn vaak flexibeler dan verondersteld. Zo is de
    toenemende behoefte aan grondgebonden koopwoningen deels afkomstig van alleen-
    staanden met een wat hoger inkomen. Als de grondgebonden woning niet beschikbaar
    is, kan deze groep mogelijk ook in een appartement naar wens wonen. Omgekeerd geldt
    dat er gezinnen in huurappartementen wonen, die wellicht liever in grondgebonden wo-
    ningen willen wonen. Door dit soort substitutieverschijnselen kan de veranderende be-
    hoefte deels in de bestaande voorraad worden opgevangen.
Ten slotte is het van belang te beseffen dat er geen rekening is geho uden met de actuele
fricties op de markt in termen van vraag en aanbod (in paragra af 3.6 zijn deze wel geschetst




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>op basis van de woonwensen). Veruit de meeste huishoudens wonen naar wens (bij de hui-
dige woonpatronen) maar een deel wil verhuizen naar een woning die beter bij de wensen
past. Voor een deel komen deze automatisch vrij doordat andere huishoudens verhuizen,
maar vermoedelijk resteren er enkele kwalitatieve fricties.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                         58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Wonen met zorg en ondersteuning
Inleiding

In het landelijke en lokale beleid wordt er een steeds groter beroep gedaan op de zelfred-
zaamheid van de inwoners. Dat heeft ook consequenties voor het woonbeleid: van inwoners
met beperkingen wordt vaker dan voorheen verwacht dat men zelfstandig blijft of gaat wo-
nen. Dit streven wordt breed gedragen, maar tegelijkertijd wordt beseft dat er dan wel de
juist condities moeten worden gecreëerd. Daarbij gaat het om geschikte woningen, maar
ook om voorzieningen en beschikbare ondersteuning. In dit hoofdstuk staan we stil bij de
gevolgen van de extramuralisering voor de groep ouderen. In paragraaf 7.2 gaan we aller-
eerst in op de vergrijzing in de reguliere voorraad en in paragraaf 7.3 gaan we in op de be-
hoefte aan intramuraal wonen. Vervolgens staan we in paragraaf 7.4 stil bij de andere zorg-
doelgroepen.

Vergrijzing in de reguliere woningvoorraad

Toename van het aantal ouderen

Na de Tweede Wereldoorlog nam het aantal geboorten in Nederland sterk toe. Deze geboor-
tegolf duurde tot begin jaren ’70 toen de anticonceptiepil in het ziekenfonds kwam en een
gemiddeld gezin niet meer dan twee kinderen telde. De omvangrijke generatie die is gebo-
ren tussen 1945 en 1970 wordt ook wel de babyboomgeneratie genoemd en is inmiddels
tussen de 49 en 74 jaar oud. Het is het ouder worden van deze generatie die ervoor zorgt
dat het aantal ouderen in Nederland sterk toeneemt. Etten-Leur is met 20% 65+ wat sterker
vergrijsd dan het landelijk gemiddelde (19% 65+) en in de komende jaren zal het aantal ou-
deren verder toenemen (zie figuur 7-1).

figuur 7-1 Ontwikkeling van het aantal inwoners van 65 jaar en ouder i n Etten-Leur

 14.000

 12.000

 10.000

  8.000

  6.000

  4.000

  2.000

      0
          2018


                        2020
                               2021
                                      2022
                                             2023


                                                           2025
                                                                  2026
                                                                         2027
                                                                                 2028


                                                                                               2030
                                                                                                      2031
                                                                                                             2032
                                                                                                                    2033
                                                                                                                           2034
                                                                                                                                  2035
                 2019




                                                    2024




                                                                                        2029




                                             65-75           75-85              85-plus

Bron: prognose provincie Noord-Brabant 2017, bewerking RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                             59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Huidige woonsituatie van (toekomstige) ouderen

Door de toename van het aantal ouderen gaan zij een belangrijkere rol spelen op de wo-
ningmarkt. Deze wordt echter beperkt doordat ouderen erg honkvast zijn. Boven de 65 jaar
wordt er maar weinig verhuisd en als men verhuist is men veelal sectortrouw. De stap van
huur naar koop wordt op deze leeftijd nauwelijks meer gezet. De stap van koop naar huur
wordt wat vaker gezet. De minder welgestelde eigenaar bewoners maken daarbij de stap
naar de sociale huur, anderen maken de stap naar een particuliere huurwoning.
Dit maakt dat de toekomstige opgaven die voortkomen uit de vergrijzing voor een belangrijk
deel kunnen worden herleid uit de huidige woonsituatie. In Etten-Leur woont een groot deel
van de naoorlogse babyboomgeneratie in de koopsector (zie ook figuur 3-5 in paragraaf
3.4). Het is dan ook de koopsector waar de vergrijzing zich met name zal manifesteren en
waar de aanpasbehoefte en behoefte aan ondersteuning zal toenemen. Voor de sociale
huursector geldt een ander verhaal. De babyboomgeneratie is opgegroeid in een tijd dat je
een dief van je portemonnee was als je geen woning kocht. Daardoor zien we deze generatie
relatief minder vaak terug in de sociale huursector. Het aantal 65-plussers in de huur zal
daarom in het komend decennium slechts beperkt toenemen.

Toekomstige woonsituatie ouderen

Als ouderen in gelijke mate blijven verhuizen als gedurende het afgelopen decennium, dan
zal de woonsituatie van 75-plussers veranderen. In figuur 7-2 is te zien dat in Etten-Leur op
dit moment nog 47% van de ouderen (75+) in een koopwoning woont en dat dit aandeel
toeneemt tot 56% in 2035. Het aandeel ouderen in grondgebonden huurwoningen neemt af
als gevolg van sterfte van de huidige generatie oudere huurders.
Dat er relatief steeds minder ouderen in de huursector wonen, laat onverlet dat het aantal
huurders in de leeftijd van 75 jaar of ouder toeneemt (zie ook tabel 7-1). Er komen in de pe-
riode 2019 tot 2035 circa 680 75-plussers in de huur bij, waarvan 560 in corporatiewonin-
gen. Het gaat hier om een toename van 50%. Deze toename is zeker niet te verwaarlozen,
maar in de koopsector zal het aantal ouderen in dezelfde periode meer dan verdubbelen.
Naast de toename van het aantal ouderen in de corporatiehuur is er nog een tweede ont-
wikkeling van belang. Deze heeft betrekking op de samenstelling van de groep ouderen. De
omvangrijke groep ouderen die nu in de corporatiehuursector woont is opgegroeid in een
tijd dat huren heel gewoon was. Het is dus sociaal economisch gezien een enigszins gemê-
leerde groep. Voor de aankomende generatie ouderen geldt dat ze zijn opgegroeid in een
tijd dat iedereen daartoe in staat was, een woning kocht. De groep die in een huurwoning is
blijven wonen, heeft dus een relatief grotere sociaal economische achterstand.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>figuur 7-2 De woonsituatie van huishouden van 75 jaar of ouder in Etten-Leur in 2019, 2030 en
2035

100%
                                                                 huur appartement
               27%                26%            28%
 80%                                                             huur grondgebonden
                                  18%            17%             koop appartement
 60%           26%
                                  13%            14%             koop grondgebonden
 40%           11%

 20%           35%                42%            42%

  0%
               2019               2030           2035

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel 7-1 Het aantal huishoudens van 75 jaar of ouder naar eigendomssituatie in Etten-Leur in
2019, 2030 en 2035

                      jaartal                            ontwikkeling 2019-2035
                          2019           2030    2035                abs.           perc.
koop                     1.130           2.180   2.450             1.320            117%
particuliere huur           190           280      300               120            62%
corporatie huur          1.100           1.470   1.660               560            50%
totaal                   2.420           3.940   4.410             1.990            82%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research



Aanpasbehoefte

De toename van het aantal ouderen zal samengaan met een toenemend benodigd aantal
aanpassingen aan de bestaande voorraad. Er zullen trapliften worden toegevoegd, drempels
worden weggenomen en badkamers worden aangepast. Door dit type maatregelen zijn veel
ouderen in staat om in de huidige woning te blijven wonen. In figuur 7-3 is het aandeel 75-
plussers in 2025 weergegeven. De aankomende generaties ouderen woont steeds vaker in
ruime grondgebonden (koop)woningen. Deze woningen zijn vaak met enkele aanpassingen
geschikt te maken om met ouderdomsbeperkingen in te blijven wonen. Het gaat dus met
name om een aanpasbehoefte (en minder om een uitbreidingsbehoefte). Het merendeel zal
daarvoor kiezen, terwijl een ander deel op zoek zal gaan naar een kleinere gelijkvloerse wo-
ning. Dit laatste niet omdat de woning ongeschikt is vo or bewoning met beperkingen, maar
simpelweg omdat men andere kwalitatieve woonwensen heeft.
Als alle primaire functies van een woning zonder traplopen te bereiken zijn, spreekt men
van een gelijkvloerse/geschikte woning. Bij veel woningen is dit niet perse meteen het ge-




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>val, maar deze situatie is wel met wat aanpassingen te realiseren. In Nederland is het gang-
baar om woningen als ‘ongeschikt’ te bestempelen als de investering om de woning gelijk-
vloers te maken meer dan € 10.000 bedraagt. 10
Het kan gaan om:

• Appartementen zonder lift (i.v.m. toegankelijkheid), zoals portieketagewoningen.
• Eengezinswoningen met een wenteltrap (i.v.m. doorgankelijkheid)
• Eengezinswoningen die zo smal zijn dat een traplift een te grote belemmering voor de
  doorgankelijkheid van de woning oplevert.

figuur 7-3 Het aandeel inwoners van 75 jaar en ouder in 2025 in Etten-Leur




Bron: In.Fact.Research micro-prognosemodel




10
     Het gaat hier niet om een harde normatieve grens. Veel gemeenten hanteerden in het verleden de
     grens van € 10.000 als grens bij het toekennen van Wmo budgetten voor woning aanpassen. De laat-
     ste jaren staat deze grens onder druk door beperkte budgetten en een aantal gemeenten heeft de
     grens naar beneden bijgesteld. In de gemeente Etten-Leur wordt anno 2019 geen specifieke grens
     gehanteerd, maar wordt op basis van zogenoemde keukentafelgesprekken bepaald of verhuizen naar
     een geschikte woning een betere optie is.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                          62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>In figuur 7-4 is het aandeel ongeschikte woningen in Etten-Leur weergegeven. Vooral in het
zuiden van Etten-Leur zijn er enkele plekken met woningen die ongeschikt zijn om aan te
passen, en op enkele plekken wonen in 2030 ook veel ouderen. Over het algemeen geldt dat
de meeste ouderen in 2030 in woningen wonen die met enkele aanpassingen geschikt te
maken zijn.
De kaartjes en eerder aangegeven analyses maken duidelijk dat de kwantitatieve opgaven
op dit vlak beperkt zijn. Het is vooral een verdeelvraagstuk, waarbij ongewenste situati es
(ouderen mét beperkingen die wonen in ongeschikte woningen) voorkomen moeten wor-
den. Om deze reden én omdat nieuwbouw vrijwel per definitie aanpasbaar of geschikt is, is
in deze studie geen raming opgenomen over het aantal in de toekomst benodigde aanpa s-
bare woningen of nultreden-woningen. ABF heeft recentelijk wel een raming van de uitbrei-
dingsopgave gemaakt, die uitkwam op een totale opgave van 570 woningen over de periode
2016-2030. Deze totale opgave bestaat uit 160 geclusterde woonvormen en 410 aang epaste
of nultreden-woningen. ABF merkt hierbij op dat deze woningen niet altijd worden bewoond
door mensen met beperkingen. De aantallen van ABF zijn in lijn met de behoefteramingen in
dit onderzoek.

figuur 7-4 Het aandeel woningen dat ongeschikt is om aan te passen in Etten-Leur




Bron: RIGO / In.Fact.Research op basis van de BAG




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                             63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Geclusterde woonvormen voor ouderen

De meeste ouderen blijken in staat om in de huidige woning te blijven wonen. Een ander
deel verhuist naar een andere – meer geschikte en/of bij de wensen passende – reguliere
woning. Voor de ouderen met zwaardere beperkingen geldt dat volledig zelfstandig wonen
lastig kan worden. Zij hebben behoefte aan een bepaalde veiligheid en voorzieningen in de
nabijheid, die voorheen in verzorgingshuizen werden geboden.
Het gaat hier voor een belangrijk deel om de groep die voorheen via een indicatie ZZP3 in
een verzorgingshuis terecht kon. Deze groep is niet groot van omvang, maar zeker gegeven
de kwetsbaarheid van deze groep is het wel een belangrijke groep. In totaal zal er in 2030 in
de gemeente Etten-Leur een behoefte zijn aan ongeveer 40 geclusterde woonvormen voor
deze groep (op dit moment is er behoefte aan rond de 25 van dit soort woonvormen, tot
2030 neemt de behoefte toe met ongeveer 15 woningen). Het gaat hier alleen om de groep
waarvoor geldt dat vanwege intredende beperkingen clustering min of meer noodzakelijk is,
daarnaast kan geclusterd wonen een wens van ouderen zijn (zie ook paragraaf 8.5).
ABF komt op basis van Fortuna uit op een totale toename van de behoefte aan geclusterde
woonvorm van 160 over de periode 2016-2030. 11 Dit aantal is dus inclusief de eerder ge-
noemde 15 wooneenheden benodigd voor ouderen bij wie de clustering en aanwezigheid
van voorzieningen een noodzaak is.

Intramuraal vastgoed

De verpleeg- en verzorgingshuizen zijn de afgelopen jaren steeds meer het domein gewor-
den van de ouderen met een (zeer) complexe zorgvraag. Groepen met minder zware beper-
kingen werd de toegang ontzegd, maar voor zover men al intramuraal woonde hoefde men
uiteraard niet weer zelfstandig te gaan wonen. Door ‘natuurlijke’ ontwikkeling is de groep
met lichtere beperkingen langzaam maar zeker in aantal afgenomen en inmiddels wo nen er
alleen nog groepen met zwaardere beperkingen intramuraal.
Door bovenstaande ontwikkelingen is in Etten-Leur de totale behoefte aan intramurale
woonvormen voor ouderen afgenomen tot rond de 360 in 2017. Sinds 2018 neemt de be-
hoefte parallel aan de vergrijzing weer toe, en in 2030 zal de behoefte aan intramurale
woonvormen rond de 570 bedragen (zie ook figuur 7-5). Het gaat hier alleen nog om oude-
ren met zwaardere beperkingen.
De raming van ABF op basis van Fortuna komt uit op lagere aantallen. 12 Deze raming is deels
gebaseerd op verouderde aannamen, want de uitkomsten stroken op dit moment al niet met
de werkelijkheid: in 2019 zijn er in Etten-Leur 375 indicaties voor verpleging en verzorging
afgegeven, terwijl ABF voor 2020 slechts een behoefte van 340 intramurale eenheden voor-
spelt. Over de periode 2019/20 tot 2030 komt ABF uit op een toename van de behoefte van
26%, terwijl in deze studie op basis van puur demografische ontwikkelingen een toename
van 51% wordt verwacht. Mogelijk verwacht ABF verdere veranderingen in de toegang (ver-
dergaande extramuralisering) of verbeteringen van de gezondheidssituatie van ouderen. Het
kan zijn dat door dit soort veranderingen de behoefte inderdaad lager uitpakt dan hier




11
     Prognose wonen met zorg, Fortuna 2017, Extramurale woonvormen, ABF, December 2018.
12
     Prognose wonen met zorg, Fortuna 2017, Intramurale woonvo rmen, ABF, December 2018.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                               64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>weergegeven. Het is verstandig om het beleid flexibel in te richten zodat op onverwachte
ontwikkelingen kan worden ingespeeld.
In de afgelopen periode zullen er plaatsen in verzorgingshuizen zijn vrijgekomen door de af-
nemende groep met lichtere beperkingen. Dit vastgoed kan mogelijk worden benut (of is al
deels benut) om de toenemende behoefte aan intramurale woonvormen en/of geclusterde
woonvormen op te vangen. Daarbij geldt wel de kanttekening dat niet al het vastgoed daar-
voor geschikt is. Bij verpleeghuisplaatsen is beddento egankelijkheid van belang en ook voor
geclusterde woonvormen kunnen specifieke eisen gelden.

figuur 7-5 Ontwikkeling van het aantal inwoners in Etten-Leur met beperkingen die leiden tot
een behoefte aan minimaal zorg op afroep, naar intramuraal en extramuraal

                                         1.000
  leiden tot minimaal een behoefte aan
   aantal ouderen met beperkingen die




                                          900
                                          800
                                          700
                                          600
              zorg op afroep




                                          500
                                          400
                                          300
                                          200
                                          100
                                            0
                                                 2019      2025       2030   2019      2025        2030
                                                        intramuraal             regulier/zelfstandig


Bron: Aantal indicaties verleden: CIZ; Prognose: In.Fact.Research op basis van de provinciale prog-
nose 2017 en instroomgegevens van de Nationale Zorgautoriteit




Een bredere blik

Verschillende soorten aandoeningen

Ook voor andere zorggroepen geldt dat ze vaker zelfstandig moeten ‘blijven’ of ‘gaan’ wo-
nen. Bij het ‘gaan’ wonen gaat het veelal om het goed regelen van de uitstroom uit de maat-
schappelijke opvang en beschermd wonen. Om het ‘blijven’ mogelijk te maken is preventief
beleid essentieel. De WoonZorgwijzer (www.woonzorgwijzer.info) is bij uitstek een instru-
ment waarmee dit preventieve beleid nader kan worden ingericht en onderbouwd.
Met de WoonZorgwijzer kan op een laag geografisch schaalniveau inzichtelijk worden ge-
maakt waar mensen met bepaalde aandoeningen en beperkingen wonen. Gemeente Etten-
Leur is een van de afnemers van dit instrument, waarvan eerder dit jaar een 2.0 versie be-
schikbaar is gekomen. De kracht van het instrument zit vooral in het inzichtelijk maken van
de problematiek op een zo laag mogelijk schaalniveau . In tabel 7-2 staat hiervan een voor-
beeld weergegeven. In dit onderzoeksrapport beperken we ons tot de aantallen voor de ge-
hele gemeente. In tabel 7-2 staat het aandeel en aantal personen met uiteenlopende aan-
doeningen weergegeven. Hierbij moet worden opgemerkt dat het gaat om het aantal perso-




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                              65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>nen met een aandoening en niet het aantal mensen dat zorg ontvangt. Deze laatste aantal-
len liggen uiteraard lager, een belangrijk deel van de mensen met aandoeningen weet zich
immers zelf te redden of mijdt zorg.

tabel 7-2 Het aantal zelfstandig wonende personen van 19 jaar en ouder met een bepaalde
aandoening in Etten-Leur, Brabant en Nederland in 2018

                                         Referenties                         Etten-Leur




                                                                                    verschil NL
                                           Nederland



                                                       Brabant




                                                                   aandeel
                                                       Noord-




                                                                                                    aantal
Dementie (extramuraal)                    1,5%          1,6%      1,6%            0,0%              500
Licht verstandelijk beperkt              16,2%         15,1%     15,0%           -1,2%            4.800
Matig of ernstig verstandelijk beperkt    0,6%          0,6%      0,5%           -0,1%              200
Somatische problematiek                   9,2%          9,0%      7,9%           -1,3%            2.600
Zintuiglijke aandoeningen                 0,5%          0,5%      0,3%           -0,2%              100
Angst- en stemmings-problematiek          4,9%          4,5%      4,3%           -0,6%            1.400
Psychiatrische problematiek               1,1%          1,0%      0,8%           -0,3%              300
Niet aangeboren hersenletsel              0,7%          0,7%      0,6%           -0,2%              200

Bron: WoonZorgwijzer



Dit geldt zeker voor de omvangrijke groep met licht verstandelijke beperkingen. Onder deze
groep valt volgens gangbare definities iedereen met een IQ tussen de 50 en 85. Voor een
belangrijk deel gaat het hier om mensen die zich prima weten te redden, maar het is wel
een groep die in de problemen kan komen (het verlies van een baan kan bijvoorbeeld t ot
schulden leiden). Met een goed netwerk aan ondersteuning en een persoonlijke benadering
kan dit mogelijk voorkomen worden. In figuur 7-6 is aangegeven dat er in Etten-Leur enkele
gebieden zijn waar een dergelijke benadering wenselijk is. Ook voor de groep met psychia-
trische problematiek geldt uiteraard dat preventief beleid van groot belang is.
In Etten-Leur ligt het aandeel inwoners met een bepaalde aandoening veelal lager dan het
landelijk gemiddelde. Dit gegeven hangt samen met de sociaal economische samenstelling
van de bevolking (beperkte vergrijzing en weinig echt lage inkomens). Zowel in aandeel als
aantal is de groep met LVB-problematiek het grootste.

Het volledige arrangement

De aandoeningen kunnen leiden tot beperkingen in het alledaagse leven. De WoonZorgwij-
zer bevat een inschatting (op basis van het oordeel van experts) van het aantal personen dat
beperkt is naar levensdomein. In tabel 7-3 staan de bijbehorende aantallen en aandelen
voor Etten-Leur weergegeven.
In Etten-Leur 3,1% van de inwoners ouder dan 18 jaar problemen met de mobiliteit binnens-
huis. Het zijn deze inwoners waarvoor een gelijkvloerse woning veelal een noodzaak is. Het
aandeel inwoners dat problemen ervaart met de administratie en financiën is vele maken
hoger. In Etten-Leur ligt dit aandeel op 9,8%. Voor deze groep geldt dat de betaalbaarheid
van het wonen van belang is en dat men een verhoogd risico heeft op schulden.
Ook andere levensdomeinen hebben een link met het woonbeleid (alarmering, veiligheid
etc.), maar het overzicht maakt met name duidelijk dat het zeker niet alleen om woonbeleid
gaat. Wil men de juiste condities creëren voor het zelfstandig wonen met beperkingen, dan
is een brede integrale aanpak van belang. Deze zal gebiedsgericht moeten worden uitge-
werkt, want de verschillen in de behoeften van de inwoners verschillen soms flink per wijk.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                 66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>figuur 7-6 Voorbeeld uit de WoonZorgwijzer: het aandeel inwoners met LVB-problematiek




tabel 7-3 Het aantal zelfstandig wonende personen van 19 jaar en ouder dat mogelijk beperkt
is op een bepaald levensdomein in Etten-Leur, Brabant en Nederland in 2018
                                         Referenties                         Etten-Leur
                                                                                    verschil NL
                                           Nederland



                                                       Brabant




                                                                   aandeel
                                                       Noord-




                                                                                                    aantal


Dagbesteding                             16,9%         15,2%     13,4%           -3,4%            4.300
Administratie/ financieën                13,1%         11,2%      9,8%           -3,3%            3.100
Contacten/sociaal netwerk                12,8%         11,5%     10,2%           -2,5%            3.300
Medicijngebruik/ medische verzorging      9,5%          8,4%      7,5%           -2,1%            2.400
Mobiliteit buitenshuis                    7,1%          6,9%      6,0%           -1,1%            2.000
Algemene dagelijke levensverrichtingen    7,5%          6,9%      6,2%           -1,4%            2.000
Mobiliteit in huis                        3,6%          3,5%      3,1%           -0,6%            1.000
Veiligheid in huis                        6,1%          5,6%      4,9%           -1,2%            1.600
Het huishouden doen                      12,4%         11,2%      9,9%           -2,4%            3.200
Stemmingen/angsten                       13,3%         12,4%     11,1%           -2,3%            3.500
Probleemgedrag/ verslaving                3,0%          2,6%      2,3%           -0,6%              700
Cognitief functioneren                   13,9%         11,9%     10,7%           -3,2%            3.400
Regie                                    11,1%          9,6%      8,6%           -2,5%            2.800
Alarmering                                3,5%          3,3%      3,0%           -0,4%            1.000

Bron: WoonZorgwijzer




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                 67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Specifieke doelgroepen
Inleiding

Verschillende specifieke doelgroepen staan momenteel – om uiteenlopende redenen – in de
belangstelling. In dit hoofdstuk staan we stil bij deze groepen en geven we een beknopt pro-
fiel. In tabel 8-1 staat een cijfermatig overzicht weergegeven. De groep ‘spoedzoekers’ ont-
breekt in dit hoofdstuk, terwijl deze zowel lokaal als regionaal veel aandacht krijgt. Het las-
tige van de groep ‘spoedzoekers’ is het ontbreken van een heldere definitie. De corporaties
in West-Brabant hebben in samenwerking met de gemeenten aan In.Fact.Research gevraagd
om een onderzoek te verrichten naar ‘het souterrain van de woningmarkt’. In dit gewenste
onderzoek wordt ook de problematiek van de spoedzoekers meegenomen.

Sociale minima

Er wonen in Etten-Leur ongeveer 1.200 huishoudens die gerekend kunnen worden tot de so-
ciale minima. Van deze groep is 18% beneden de 35 jaar en 5% beneden de 23 jaar. Deze
jonge huishoudens staan het begin van hun maatschappel ijke carrière en bij een belangrijk
deel zal het inkomen de komende jaren nog toenemen. In veruit de meeste gevallen gaat
het om alleenstaanden.
De sociale minima woont voor 5% in de koopsector en 3% woont (nog) onzelfstandig. Veruit
het grootste deel (92%) woont dus in de huursector. Van de sociale minima overweegt 26%
(300 huishoudens) een verhuizing naar een (andere) zelfstandige woning. Hierbij is uitge-
gaan van een ruime definitie van verhuisgeneigd, iedereen die aangeeft mogelijk binnen
twee jaar te willen verhuizen is meegeteld. 13
Deze groep zoekt vanzelfsprekend vooral naar een huurwoning in de goedkopere segmen-
ten. Voor 33% geldt dat de woning niet groter dan 65 vierkante meter hoeft te zijn.

Middeninkomens

De middeninkomens krijgen veel beleidsmatige aandacht. Door de stijgende koopprijzen aan
de ene kant en de aangescherpte voorwaarden voor sociale huurwoningen aan de andere
kant zouden deze tussen wal en schip kunnen belanden. De groep middeninkomens blijkt
echter zeer gevarieerd van samenstelling. Daarnaast geldt voor een deel van de middeninko-
mens dat deze samenvalt met een bepaalde levensfase: men zal in inkomen gaan stijgen. In
tabel 8-1 staat de huishoudenssamenstelling en huidige woonsituatie weergegeven.
De groep lage middeninkomens telt 1.000 huishoudens. Het gaat vooral om kleine huishou-
dens, slechts 17% is een gezin. Bijna 40% van de groep is 65 jaar of ouder. Vier op de tien
lage middeninkomens woont in een huurwoning, 60% in een koopwoning. De groep hoge
middeninkomens telt 1.200 huishoudens. De huishoudens in deze groep tellen wat meer le-
den: 25% is een gezin en 44% een tweepersoonshuishouden. Van deze huishoudens woont
66% in de koopsector, vaak in een grondgebonden woning.




13
     Deze ruime definitie is noodzakelijk om voldoende cel-vulling te hebben bij de weergave van de ver-
     huiswensen.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                          68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Van de lage middeninkomen overweegt 32% (300 huishoudens) een verhuizing, bij de hoge
middeninkomens ligt dit aandeel ook op 25% (300 huishoudens). De groep lage middeninko-
mens die zich op de woningmarkt oriënteert zoekt voor 47% een koopwoning en voor 24%
een huurwoning. Bij de hoge middeninkomens liggen deze percentages op 54% en 28%. De
overige respectievelijk 29% en 17% overweegt zowel een huur- als koopwoning. Hierin komt
de specifieke marktpositie van deze groep tot uiting.
Van de groep die een huurwoning overweegt zoekt rond de 27/28% e en woning boven de
liberalisatiegrens. De rest hoopt aanspraak te kunnen maken op een huurwoning in het soci-
ale segment. Van de groep die een koopwoning overweegt, zoekt tussen de 60% en 63% een
woning beneden de drie ton. Kijkend naar de draagkracht dan l ijken de middeninkomens
deze woningen te kunnen financieren, maar geldt wel dat men de maximale leencapaciteit
vaak opzoekt.

Alleenstaanden

De toename van het aantal huishoudens in de toekomst is vrijwel volledig te herleiden tot
een toename van het aantal alleenstaanden. Dat maakt het belangrijk meer inzicht te krij-
gen in de omvang en samenstelling van deze groep. In totaal wonen er in Etten -Leur 5.500
alleenstaande huishoudens. Van hen is 42% ouder dan 65 -jaar, 29% is tussen de 45 en 65
jaar en 29% is jonger dan 45 jaar.
Van de alleenstaanden heeft 28% een midden - of hoog inkomen, de rest heeft een inkomen
beneden de Daeb-grens. Ongeveer 38% woont in een koopwoning en 1% woont onzelfstan-
dig. De meeste alleenstaanden (61%) wonen in een huurwoning. Van de alleenstaanden
woont 58% in een grondgebonden woning. Niet zelden gaat het hier om ouderen die hun
partner hebben verloren.
Van de alleenstaanden overweegt 30% een verhuizing in de komende twee jaar. De meeste
van hen willen een niet te kleine woning: 79% wil een woning van meer dan 65 vierkante
meten en 90% wil drie of meer kamers. Bij jongeren kan die extra kamer bijvoorbeeld beno-
digd zijn om (op een later moment) te gaan samenwonen, ouderen hechten vaak aan een
logeerkamer.
Van de alleenstaanden oriënteert 38% zich op de koopsector. Van deze groep kan 44% op
basis van het eigen vermogen en inkomen niet meer dan twee ton financieren. Men zoekt
echter relatief vaak in het segment daarboven, hetgeen kan betekenen dat men wil gaan sa-
menwonen en dat men gezamenlijk een hypotheek wil aanvragen.
Bijna de helft van de alleenstaanden zoekt een huurwoning, waarvan de meesten (8 4%) een
woning in het sociale segment zoekt.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>tabel 8-1 Profielen van specifieke doelgroepen (b ron: Woningmarktsimulatie RIGO/ In.Fact. )

                                                           inkomensgroepen                 huishoudenstypen             ouderen         starters en semi-starters
                                                       sociale      lage     hoge      alleen- gezinnen eenouder    ouderen ouderen   ouderlijk onzelfst.      semi-
                                                       minima midden- midden-       staanden             gezinnen     65-75 75-plus        huis wonend starters
                                                               inkomens inkomens
N=                                                      1.200      1.000    1.200      5.500     5.600     1.300      3.300   2.400     1.700         50        250

                         < 23 jaar                        5%        0%        0%         2%
samenstellling
 huishoudens-




                         23 tot 65 jaar alleenstaand     50%       28%       15%        56%
                         23 tot 65 jaar tweepersoons      6%        8%       17%
                         65+ alleenstaand                26%       10%        9%        42%                            32%     52%
                         65+ tweepersoons                 6%       27%       27%                                       62%     44%
                         gezin                            4%       17%       25%                 100%      100%         4%      2%

                         tot 23                           5%        0%        0%         2%        0%        0%                           50%       35%         4%
samenstelling naar




                         23 tot 35                       13%       17%       13%        16%       13%       11%                           45%       35%        33%
                         35 tot 45                       12%       11%       12%        11%       32%       28%                            2%        9%        18%
    leeftijd




                         45 tot 55                       18%       15%       18%        13%       36%       37%                            2%        5%        10%
                         55 tot 65                       19%       18%       19%        16%       16%       15%                            1%        9%        16%
                         65 tot 75                       14%       21%       26%        19%        3%        4%       100%                 0%        7%        11%
                         75+                             18%       18%       12%        23%        1%        5%               100%         0%        0%         7%

                         sociale minima                 100%                            17%        1%        2%         5%      9%
    inkomensklassen




                         primiare doelgroep                                             14%        6%       39%        10%     21%
                         secundaire doelgroep                                           40%        4%       21%        31%     38%
                         middeninkomens laag                      100%                   7%        3%        7%         7%      8%
                         middeninkomens hoog                               100%          5%        5%        6%        10%      6%
                         hogere inkomens                                                16%       80%       24%        38%     18%

                         koop, grondgebonden              3%       50%       58%        27%       81%       39%        54%     35%
    woonsituatie




                         koop, appartement                2%       11%        8%        11%        1%        2%        10%     11%
                         huur, grondgebonden             45%       28%       25%        31%       17%       54%        23%     26%
                         huur, appartement               48%       12%        8%        29%        1%        6%        12%     27%
                         overig / onzelfstandig           3%        0%        0%         1%        0%        0%         0%      1%                 100%
wens
verh.




                         abs.                            300       300       300       1.700     1.600      500        700     400
                         perc.                           26%       32%       25%        30%       28%       36%        23%     15%
gewenst aantal




                         1 kamer                          1%        0%        0%         0%        0%        0%         0%      0%         1%        4%         0%
                         2 kamers                        12%        2%        3%        10%        0%        3%         3%     12%        18%       20%         5%
   kamers




                         3 kamers                        46%       49%       38%        44%        6%       12%        62%     69%        43%       48%        29%
                         4 kamers                        28%       37%       29%        31%       20%       36%        28%     17%        24%       20%        36%
                         5 of meer kamers                13%       13%       30%        15%       73%       49%         6%      2%        14%        8%        30%

                         < 35 m2                          2%        2%        1%         2%        0%        1%         2%      2%         6%       19%         2%
oppervlak
 gewenst




                         35-65 m2                        31%        4%       10%        20%        3%        7%        10%     25%        25%       38%        10%
                         65-100 m2                       34%       53%       25%        35%        7%       11%        33%     29%        31%       19%        34%
                         100-150 m2                      19%       28%       45%        31%       35%       42%        44%     38%        26%       19%        21%
                         150 m2 of meer                  13%       12%       18%        13%       55%       38%        11%      6%        12%        5%        33%
gewenst




                         huurwoning                      79%       24%       28%        41%       10%       41%        44%     66%        48%       64%        37%
eigend.




                         beide / geen voorkeur           11%       29%       17%        21%       12%       21%        31%     23%        22%       13%        18%
                         koopwoning                      10%       47%       54%        38%       78%       37%        25%     11%        29%       22%        44%

                         < 410                           14%        3%        1%        10%        3%        1%         2%      6%        20%       28%        12%
    gewenste huurprijs




                         410 tot 587                     41%       35%       28%        41%       20%       22%        31%     31%        27%       25%        24%
                         587 tot 629                     19%       21%       15%        18%       13%       15%        20%     21%        15%       19%        29%
                         629 tot 711                     17%       13%       29%        16%       34%       44%        20%     14%        21%       13%        18%
                         711 tot 800                      1%       14%        6%         4%        9%        5%         5%      8%         3%        3%         1%
                         800 tot 950                      5%        9%       16%         9%       18%        8%        14%     12%         9%       13%        11%
                         > 950                            2%        5%        5%         3%        4%        5%         8%      9%         5%        0%         5%

                         tot 200.000                               25%       22%        25%        8%       21%        17%     18%        48%       15%        26%
gewenste
koopprijs




                         200-295.000                               51%       43%        41%       32%       50%        37%     38%        41%       46%        37%
                         295-400.000                               12%       22%        18%       29%       16%        26%     26%         7%       15%        21%
                         > 400.000                                 12%       13%        16%       30%       13%        20%     18%         4%       23%        17%

                         tot 200.000                               49%       31%        44%       20%       51%         4%      6%
hypotheek
maximale




                         200-295.000                               14%       29%        15%       19%       18%         4%      6%
                         295-400.000                               11%       10%        10%       12%        8%        13%      5%
                         > 400.000                                 26%       30%        31%       49%       23%        79%     84%




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                        70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Gezinnen

Er wonen in Etten-Leur 5.600 gezinnen met twee ouders en 1.300 eenoudergezinnen. Van de
gezinnen heeft 88% een middeninkomen of een hoog inkomen en 82% woont in een koop-
woning. Bij de eenoudergezinnen liggen deze percentages met respectievelijk 37% en 41%
uiteraard lager.
Van de eenoudergezinnen overweegt 36% een verhuizing in de komende twee jaar, bij gezin-
nen ligt dit aandeel op 28%. Het grootste deel van hen wenst een woning met minimaal vier
kamers, voor een deel van de eenoudergezinnen volstaat een driekamerwoning. Van de ge-
zinnen zoekt een ruime meerderheid naar een koopwoning, terwijl eenoudergezinnen zich
vaker op de huursector oriënteren.
Vooral van de grote gezinnen met een laag inkomen wordt va ak verondersteld dat zij het
lastig hebben om een woning te vinden. In Etten-Leur wonen er in totaal 850 gezinnen met
drie of meer kinderen en daarnaast 150 eenoudergezinnen met drie of meer kinderen. Van
deze twee groepen samen hebben er 250 een inkomen beneden de Daeb-grens. Van deze
groep overwegen er 50 ergens in de komende twee jaar verhuizen.

Ouderen

Over de groep ouderen is elders in dit rapport al veel gezegd. In bijlage 3 wordt aangegeven
hoe de verschillende generaties van elkaar verschillen, in p aragraaf 7.2 wordt ingegaan op
de met de vergrijzing samenhangende toenemende behoefte aan wonen met zorg. In deze
paragraaf volstaan we met een beknopte typering van de groep huishoudens in de leeftijds-
klasse van 65 tot 75 jaar en van 75 jaar en ouder.
De eerste groep telt 3.300 huishoudens, de tweede 2.400. De tweede groep bestaat wat va-
ker uit alleenstaanden (52% terwijl dit aandeel bij de groep 65 tot 75-jarigen nog op 32%
ligt), omdat de kans kleiner wordt dat ook de partne r nog in leven is. Van de groep 65 tot
75-jarigen heeft 46% een inkomen beneden de Daeb-grens, bij de 75-plussers ligt dit aan-
deel op 68%. De jongste groep woont in de meerderheid (64%) in de koopsector, terwijl de
groep 75-plussers vaker in een huurwoning woont. Dit is mede het gevolg van generatiever-
schillen.
De verhuisgeneigdheid onder ouderen is laag en slechts een klein deel overweegt een ver-
huizing. Als men wel een verhuizing overweegt, zoekt men in de meeste gevallen een drie-
kamerwoning in de huursector. Tussen de 27% en 29% zoekt een woning in het geliberali-
seerde segment, de rest wil liever goedkoper huren. De groep die een (andere) koopwoning
overweegt, zoekt in verschillende prijsklassen. Over het algemeen geldt dat de gewenste
koopwoning (ruim) binnen het bereik valt. 14 Opvallend is het grote aandeel ouderen dat –
afhankelijk van het aanbod – zowel geïnteresseerd is in een huur- als een koopwoning.
Als ouderen overwegen te verhuizen, dan zoekt men veelal in de eigen woonplaats ( 68% van
de 65 tot 75 jarigen en 73% van de 75-plussers) en vervolgens het liefst ook in de eigen
buurt (57% van de 65 tot 75 jarigen en 65% van de 75-plussers). Als men ouderen wil bewe-




14
     Het maximale leenvermogen wordt bij de gehanteerde rekenmethodiek overschat. Ouderen hebben
     minder levensjaren om de hypotheek af te lossen en de banken houden daar uiteraard rekening
     mee.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                       71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>gen tot een verhuizing om de doorstroming te bevorderen, dan is het zaak rekening te hou-
den met deze sterke binding. Bovendien is het dan relevant om te weten in welke segmen-
ten de ouderen wonen met een verhuiswens, zodat het beleid op deze specifieke segm enten
kan worden gericht. In figuur 8-1 staat aangegeven waar de ouderen die een verhuiswens
overwegen nu wonen. Als deze ouderen een goed alternatief wordt geboden, bestaat er dus
een kans dat men verhuist. 15
In het WoON zijn enkele vragen gesteld naar specifieke woonvormen voor ouderen. Daaruit
blijkt dat met name bij de groep 75-plussers met verhuisplannen een geclusterde woning
(een zelfstandige woning, maar in een complex bestemd voor ouderen en/of met gedeelde
voorzieningen) vaak de voorkeur geniet. Ongeveer 46% geeft aan dat een dergelijke woning
de voorkeur geniet. Bij de 65 tot 75 jarigen geeft 18% aan een geclusterde woning te wen-
sen. Het grootste deel zoekt naar een appartement, waarbij de toegankelijkheid uiteraard
van belang wordt geacht (ook die groep die het niet expliciet aangeeft, vindt di t vermoede-
lijk wel van belang).

figuur 8-1 Woonsituatie van verhuisgeneigde 65-plussers

     700
                                                                       meer dan 150 m2
     600
                                                                       125 tot 150 m2
     500
                                                                       100 tot 125 m2
     400
                                                                       85 tot 100 m2
     300
                                                                       tot 85 m2
     200
     100
       0
           grondgebonden appartement grondgebonden appartement
                     koop                        huur

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel 8-2 Gewenste woonvorm ouderen

                                                65-75 jaar   75-plus
grondgebonden                                         150          0
appartement                 toegankelijk              300        100
                            niet toegankelijk         150        100
geclusterde woonvorm                                  150        150
totaal                                                750        350

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




15
     Niet zelden zien ouderen echter alsnog van een verhuizing af, bijvoorbeeld omdat de belasting toch
     te groot lijkt (een verhuizing is in alle opzichten zwaar), men toch meer gehec ht blijkt dan men
     dacht en/of vanwege financiële redenen.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                             72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Starters en semistarters

In totaal zijn er 1.750 starters die overwegen de komende twee jaar een zelfstandige woning
in Etten-Leur te betrekken. Zij wonen vrijwel allemaal nog bij de ouders thuis, starters in on-
zelfstandige woonruimte (waaronder studentenhuisvesting) komen in Etten -Leur nauwelijks
voor.
Bijna de helft van de starters wil een start maken in de huursector, om op latere leeftijd
(mogelijk) een woning te kopen. Drie op de tien starters willen direct een start maken in de
koopsector en twee op de tien overwegen zowel een huur- als koopwoning. De meeste star-
ters willen direct een ruime woning, slechts een op de vijf neemt genoegen met een studio
of tweekamerwoning.
Bij starters gaat het vrijwel per definitie om jongeren. De groep semistarters (scheidingsge-
vallen, huishoudens die vanwege herontwikkeling moeten verhuizen en dergelijke) is meer
gevarieerd van samenstelling. In totaal telt deze groep in Etten -Leur 250 (potentiele) huis-
houdens. Deze groep wil veelal wat ruimer wonen dan de jongere starters. Ook geldt dat
deze groep zich wat vaker op de koopsector oriënteert.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Kosten primair levensonderhoud


    tabel b-1 Posten primaire kosten levensonderhoud (exclusief woonlasten)

     Huishoudelijke uitgaven voeding
                             overige uitgaven
     Reserveringsuitgaven    kleding
                             klein onderhoud huis/tuin
                             inventaris
                             niet-vergoede ziektekosten
     Overige vaste lasten    onderwijs kinderen
                             abbonementen (bv. voor een bankrekening)
                             vervoer (exclusief auto)
     Sociale participatie    divers



    figuur b-1 Kosten voor het primaire levensonderhoud van een - en tweepersoonshuishoudens,
    (bedrag bij bijstandsniveau = basisbedrag)*

                                                1ps < 65 jaar                                 bedrag primaire kosten                                                                         1ps 65+                      bedrag primaire kosten
 € 1.400                                                                                                                               € 1.400
 € 1.200                                                                                                                               € 1.200
 € 1.000                                                                                                                               € 1.000
   € 800                                                                                                                                 € 800
   € 600                                                                                                                                 € 600
   € 400                                                                                                                                 € 400
   € 200                                                                                                                                 € 200
      €0                                                                                                                                    €0
                         € 1.120

                                      € 1.370

                                                     € 1.620

                                                                         € 1.870

                                                                                         € 2.120

                                                                                                       € 2.370

                                                                                                                   € 2.620

                                                                                                                             € 2.870
           bijstands-




                                                                                                                                                                                                 € 1.800

                                                                                                                                                                                                           € 2.050

                                                                                                                                                                                                                     € 2.300

                                                                                                                                                                                                                                    € 2.550

                                                                                                                                                                                                                                                    € 2.800

                                                                                                                                                                                                                                                               € 3.050
                                                                                                                                                               € 1.300

                                                                                                                                                                                   € 1.550
                                                                                                                                                 bijstands-
            niveau




                                                                                                                                                  niveau




                                            2ps < 65 jaar                                      bedrag primaire kosten                                                                        2ps 65+                       bedrag primaire kosten
 € 2.000                                                                                                                               € 2.000

 € 1.500                                                                                                                               € 1.500

 € 1.000                                                                                                                               € 1.000

   € 500                                                                                                                                 € 500

     €0                                                                                                                                    €0
            bijstands-


                            € 1.620

                                           € 1.870

                                                               € 2.120

                                                                                   € 2.370

                                                                                                   € 2.620

                                                                                                                 € 2.870

                                                                                                                             € 3.120




                                                                                                                                                                         € 1.820


                                                                                                                                                                                             € 2.070


                                                                                                                                                                                                           € 2.320


                                                                                                                                                                                                                          € 2.570


                                                                                                                                                                                                                                              € 2.820
                                                                                                                                                  bijstands-




                                                                                                                                                                                                                                                              € 3.070
             niveau




                                                                                                                                                   niveau




    Bron: Nibud, bewerking RIGO
 *In het onderzoek zijn bij de adviesvariant gedetailleerde inkomensklassen gehant eerd.




    Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                    74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>    figuur b-2 Kosten voor het primaire levensonderhoud van (eenouder)gezinnen met kinderen,
    (bedrag bij bijstandsniveau = basisbedrag)*
                                            1ps 1 kind                                  bedrag primaire kosten                                                      2ps 1 kind                               bedrag primaire kosten
€ 2.500                                                                                                                      € 2.500
€ 2.000                                                                                                                      € 2.000
€ 1.500                                                                                                                      € 1.500
€ 1.000                                                                                                                      € 1.000
 € 500                                                                                                                        € 500
    €0                                                                                                                           €0
          bijstands-


                        € 1.550

                                      € 1.800

                                                          € 2.050

                                                                              € 2.300

                                                                                             € 2.550

                                                                                                         € 2.800

                                                                                                                   € 3.050




                                                                                                                                                     € 1.800


                                                                                                                                                                    € 2.050


                                                                                                                                                                                        € 2.300




                                                                                                                                                                                                                          € 2.800
                                                                                                                                       bijstands-




                                                                                                                                                                                                            € 2.550




                                                                                                                                                                                                                                      € 3.050
           niveau




                                                                                                                                        niveau
                                        1ps 2 kinderen                                   bedrag primaire kosten                                                     2ps 2 kinderen                              bedrag primaire kosten
€ 2.500                                                                                                                      € 2.500
€ 2.000                                                                                                                      € 2.000
€ 1.500                                                                                                                      € 1.500
€ 1.000                                                                                                                      € 1.000
  € 500                                                                                                                        € 500
    €0                                                                                                                           €0
                            € 1.740




                                                                    € 2.240
           bijstands-




                                                € 1.990




                                                                                        € 2.490


                                                                                                       € 2.740


                                                                                                                   € 2.990




                                                                                                                                        bijstands-



                                                                                                                                                          € 1.990


                                                                                                                                                                              € 2.240


                                                                                                                                                                                                  € 2.490


                                                                                                                                                                                                                      € 2.740


                                                                                                                                                                                                                                     € 2.990
            niveau




                                                                                                                                         niveau
                                        1ps 3 kinderen                                   bedrag primaire kosten                                                     2ps 3 kinderen                              bedrag primaire kosten
€ 2.500                                                                                                                      € 2.500
€ 2.000                                                                                                                      € 2.000
€ 1.500                                                                                                                      € 1.500
€ 1.000                                                                                                                      € 1.000
  € 500                                                                                                                        € 500
    €0                                                                                                                           €0
                            € 1.880
           bijstands-




                                                € 2.130


                                                                    € 2.380


                                                                                        € 2.630


                                                                                                       € 2.880


                                                                                                                   € 3.130




                                                                                                                                        bijstands-



                                                                                                                                                          € 2.130


                                                                                                                                                                              € 2.380


                                                                                                                                                                                                  € 2.630


                                                                                                                                                                                                                      € 2.880


                                                                                                                                                                                                                                     € 3.130
            niveau




                                                                                                                                         niveau




    Bron: Nibud, bewerking RIGO
    *In het onderzoek zijn bij de adviesvariant gedetailleerde inkomensklassen gehantee rd.




    Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Arbeidsmigranten

   Inleiding

   De buitenlandse migratie is een factor van toenemend belang. De opgaven op het vlak van
   de huisvesting van vergunninghouders zijn grotendeels voltooid, al kan er een nieuwe piek
   ontstaan. De aandacht gaat op dit moment vooral uit naar de toenemende groep arbeidsmi-
   granten. Deze groep is veel lastiger in beeld te krijgen dan de vergunninghouders. Lang niet
   iedereen schrijft zich in in de BRP, zelfs niet als dat verplicht is. En als men zich wel in-
   schrijft, verzuimt een deel zich bij vertrek weer uit te schrijven. Daarnaast geldt dat de rela-
   tie met de (reguliere) woningmarkt minder scherp is. De arbeidsmigranten komen naar Ne-
   derland om te werken, maar vormen lang niet altijd een huishouden en hebben lang niet al-
   tijd behoefte aan een reguliere woning. In deze paragraaf geven we op basis van data die
   wél beschikbaar is een indicatief beeld van deze groep en hun woningbehoefte.
   De provincie Noord-Brabant laat op dit moment provincie breed een onderzoek uitvoeren
   naar het aantal arbeidsmigranten en de (te verwachten) ontwikkeling hierin. Dit onderzoek
   zal onder andere als input dienen voor de nieuwe prognoses van de provincie die begin vol-
   gend jaar worden verwacht. Mogelijk levert dit onderzoek ook meer lokaal specifieke cijfers,
   want een gedetailleerd beeld kan alleen via een gezamenlijk onderzoek in de regio verkre-
   gen worden.

   Sterke toename in de afgelopen periode

   Het expertisecentrum Flexwonen gaat ervan uit dat er – medio 2018 – tussen de 450.000 en
   500.000 arbeidsmigranten in Nederland verbleven. Het gaat hier om een indicatieve raming,
   een goede registratie van arbeidsmigranten ontbreekt. De raming is exclusief studenten die
   een korte periode in Nederland verblijven. Van het totaal aantal arbeidsmigranten is onge-
   veer 84% afkomstig uit Midden- en Oost-Europa, de rest komt uit Zuid-Europese landen.
   Als deze aantallen over het land worden verdeeld op basis van migratieachtergrond (eerste
   generatie 16) van de in de BRP ingeschreven personen, dan komt het aantal in Etten -Leur uit
   op 1.500 arbeidsmigranten. Dit indicatieve aantal betreft de groep die zich heeft ingeschre-
   ven in de BRP én de groep die dat niet doet. Bij de verdeling over het land is ervan uitge-
   gaan dat het aandeel dat zich wél inschrijft overal gelijk is. Feiteli jk is dit niet het geval,
   mede omdat in de ene gemeente een actief beleid gevoerd wordt om inschrijving te bevor-
   deren en in de andere niet. 17
   In Etten-Leur zijn migranten uit Midden en Oost Europa relatief sterk vertegenwoordigd. In
   Etten-Leur ligt het aandeel naar schatting op 92%, landelijk gaat het om 84%. De overige 8%
   komt uit Zuid-Europa. In figuur b-3 is de indicatieve ontwikkeling van het aantal arbeidsmi-
   granten gedurende de afgelopen twee decennia weergegeven. In de afgelopen krap 20 jaar



   16
        Het CBS publiceert niet alle geboortelanden afzonderlijk. Voor de verdeling van de MOE -landers zijn
        Polen en Hongaren genomen, voor de verdeling van de Zuid-Europeanen de Grieken, Spanjaarden,
        Portugezen en Italianen.
   17
        Zowel Platform 31 als het Expertisecentrum Flexwonen wijzen op het belang van een dergelijk beleid
        omdat hiermee meer grip op de problematiek kan worden gekregen.




   Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                           76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>is het aantal arbeidsmigranten in Nederland vrijwel verviervoudigd. In Etten -Leur is ontwik-
keling in lijn met deze landelijke trend, in de provincie Noord -Brabant als geheel is de toe-
name vele malen sterker geweest.

figuur b-3 Geraamde ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in Etten -Leur

    6
                                                                       Noord-Brabant (PV)

    5                                                                  Etten-Leur

                                                                       Nederland
    4


    3


    2


    1
        2004




        2009

        2011




        2016
        2000
        2001
        2002
        2003

        2005
        2006
        2007
        2008

        2010

        2012
        2013
        2014
        2015

        2017
        2018



Verblijfsperspectief en huisvesting

Het verblijfsperspectief van arbeidsmigranten loopt sterk uiteen. Sommigen vertrekken na
enkele maanden definitief, anderen komen elk jaar voor enkele maanden terug. Weer ande-
ren blijven (al dan niet gepland) een of meerdere jaren en een deel van de groep vestigt zich
definitief. Doorgaans worden drie hoofdcategorieën van verblijf onderscheiden:

• Short stay - verblijf tot één jaar
• Mid stay - verblijf tussen één en drie jaar
• Long stay - verblijf langer dan drie jaar of permanente vestiging
Landelijk wordt – onder meer door Platform 31 en het Expertisecentrum – vaak een verhou-
ding van 30-40-30 gehanteerd. Daarbij geldt de kanttekening dat de verhouding lokaal sterk
kan variëren en alleen met lokaal onderzoek kan worden achterhaald. Als de verhouding
wordt toegepast op Etten-Leur, dan zijn er 500 arbeidsmigranten in de categorieën short en
long stay en 600 in de categorie mid stay.
Het verblijfsperspectief bepaalt in hoge mate welke eisen men stelt aan de huisvesting (zie
kader). De verantwoordelijkheid voor de huisvesting ligt bij short stay vooral bij de werkge-
vers (of uitzendbureaus) en bij long stay bij het individu (zij nemen deel aan de reguliere
woningmarkt). Uiteraard hebben gemeenten een belangrijke rol bij het faciliteren en bege-
leiden van initiatieven.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                 77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre> Short stay huisvesting

 Voor mensen die hier maar kort verblijven en/of net zijn binnen gekomen is een logi esvorm vaak
 een aantrekkelijke vorm van huisvesting. Mensen hebben dan vaak geen tijd of behoefte om een
 eigen plek te vinden en in te richten en vinden het prettig om recreatieve voorzieningen binnen
 handbereik te hebben. Vaak is ook het binnen zekere gre nzen delen van zaken als eet- of kookgele-
 genheid, of sanitaire voorzieningen geen probleem.

 Mid stay huisvesting

 Wie hier wat langer is gaat hogere eisen stellen aan privacy en het hebben van een eigen plek en
 eigen voorzieningen. De huisvestingsvraag die dan ontstaat is vergelijkbaar met wat hier gangbaar
 is voor bij voorbeeld studentenkamers of andere vormen van flexwonen. Wel tenminste een eigen
 kamer, kookgelegenheid en eigen sanitaire voorzieningen. Maar klein en sommige dingen kunnen
 best nog gedeeld worden.

 Long stay huisvesting

 Arbeidsmigranten die hier meerdere jaren of definitief blijven willen doorgaans net zo wonen als
 iedereen. Zij zoeken en vinden hun weg op de woningmarkt en kopen of huren een gewoon huis.
 Zij ondervinden daarbij ook dezelfde mogelijkheden en belemmeringen als iedereen en natuurlijk
 verschilt dat erg per woningmarktregio.
 Bron: Routekaart naar goede huisvesting EU-arbeidsmigranten, 2019




Het einde van de toename is nog niet in zicht

In de demografische prognoses van de provincie wordt standaard rekening gehouden met
‘permanente’ vestiging van arbeidsmigranten. Zij worden gezien als een huishouden zoals
andere huishoudens die in Nederland wonen. Hun woonwensen zijn veelal ook gelijk en
worden mede bepaald door de levensfase waarin men verkeert. Is men jong en alleen-
staand, dan volstaat in veel gevallen een appartement, is men in de gezinsfase beland dan
wil men een (grondgebonden) gezinswoning. Die levensfase is op zichzelf wel onderschei-
dend: arbeidsmigranten zijn vrijwel zonder uitzondering onder de 45 jaar.
In deze paragraaf is al eerder aangegeven dat alleen met lokaal onderzoek een gedetailleerd
zicht is krijgen op de omvang en samenstelling van de groep arbeidsmigranten in de regio ’s.
Het aantal van 1.500 is dan ook indicatief. Als op dit aantal de trend inzake de migratie van
en naar de rest van Europa (conform de verwachtingen van het CBS) wordt toegepast, dan
geldt een ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in Etten-Leur zoals weergegeven in
figuur b-4. De figuur laat zien dat het niet onrealistisch is dat in 2030 het aantal arbeidsmi-
granten met 70% zal toenemen. Hierbij geldt dat er voor wat betreft de samenstelling van
de arbeidsmigranten naar verwachting een verschuiving plaats zal vinden v an MOE-landers
naar arbeidsmigranten uit Zuid-Europa. In veel Midden en Oost-Europese landen trekt de
arbeidsmarkt aan en neemt door de vergrijzing de beroepsbevolking in aantal af. Daardoor
zullen er minder arbeidsmigranten uit deze landen naar Nederland komen, terwijl er juist
wat meer migranten uit de zuidelijke landen wordt verwacht.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                         78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>figuur b-4 Indicatieve ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in Etten -Leur

                               3.000


                               2.500                                                    raming
     aantal arbeidsmigranten


                                                                                        voorspelling
                               2.000


                               1.500


                               1.000


                                500


                                  0
                                       2005   2010   2015   2020   2025   2030   2035




Consequenties woningmarkt

Voor de reguliere woningmarkt is vooral de groep long stay van belang. Deze groep wordt
integraal meegenomen in de demografische prognoses van de provincie. Daarmee is de toe-
name van deze groep ook inbegrepen in de woningbehoefteramingen in het komend hoofd-
stuk. Volgens het Expertisecentrum Flexwonen zitten de bela ngrijkste problemen in de huis-
vesting bij de groep short stay (en in mindere mate mid stay). Deze groep heeft vooral be-
hoefte aan logies en daaraan is in Nederland veel schaarste.
Deze schaarste heeft ook effecten voor de reguliere woningmarkt, omdat soms woningen
aan de voorraad worden onttrokken om logies in te realiseren. Dan zijn er dus minder wo-
ningen beschikbaar voor reguliere huishoudens. 18 Er zijn voorbeelden waarbij een dergelijk
gebruik van woningen leidt tot overlast in woonbuurten. Kortom: hoewel dit probleem zich
afspeelt naast of op de rand van de reguliere woningmarkt, is het voor het woonbeleid wel
degelijk een belangrijk thema. Een thema dat de komende jaren verder aan belang zal win-
nen.




18
     Er zijn geen indicaties dat het hier gaat om enorme aantallen, maar het is wel zaak oog te hebben
     voor dit soort gebeurtenissen.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                             79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 Ontwikkeling woonpatronen

   Woonpatronen

   Het is duidelijk dat de demografische ontwikkelingen in de toekomst met onzekerheden zijn
   omgeven. Dat iedereen elk jaar een jaartje ouder wordt is vrijwel een zekerheid, maar wie
   er (binnenlands en buitenlands) gaat verhuizen, dat is lastiger te voorspellen . Naast de de-
   mografie zijn ook de woonpatronen onzeker. Bekend is hoe de verschillende typen huishou-
   dens nu wonen, maar hoe dit in de toekomst exact zal zijn, dat is onzeker.
   Er zijn verschillende factoren die hierbij een rol spelen. Maatschappelijke opvat tingen en
   voorkeuren kunnen veranderen, de dynamiek op de woningmarkt maakt dat verhuizen een-
   voudiger of juist moeilijker wordt, het bestaande aanbod is weinig veranderlijk en huishou-
   dens moeten zich daarin voegen en ook het beleid speelt een rol van betek enis. Dit laatste
   geldt zeker voor de sociale sector, waar de toegang en verdeling (sterk) gereguleerd is.
   Ook van andere woonpatronen kan men in het beleid iets vinden. Zo kan men het onwense-
   lijk vinden als alleenstaande ouderen ruime gezinswoningen ‘bezet’ houden. Men kan deze
   ouderen proberen te verleiden tot een verhuizing, om deze woning beschikbaar te krijgen
   voor een jong gezin en/of de betreffende oudere ‘meer geschikt’ te laten wonen. Ook van
   andere groepen kan men vinden dat men te groot of te kle in of te duur of te goedkoop
   woont.
   Bij de woningbehoefteraming wordt uitgegaan van ‘constante woonpatronen’. Dat betekent
   dat we ervan uitgaan dat een huishouden van een bepaalde leeftijd, samenstelling en inko-
   men in de toekomst op soortgelijke wijze woont als op dit moment. Omdat veruit de meeste
   huishoudens naar wens wonen, ontstaat hierdoor een goed inzicht in de richting waarin de
   woningbehoefte zich zal gaan ontwikkelen.
   Voor huishoudens boven de 60 jaar hebben we gecorrigeerd voor generatieverschille n. De
   huidige groep 70-plussers is veelal geboren voor de oorlog en is opgegroeid in een tijd dat
   huren heel gewoon was. De generaties die zijn geboren na de oorlog waren jonger dan 35
   jaar toen begin jaren ‘80 het systeem van premiewoningen werd geïntroduceerd om het ei-
   gen woningbezit te promoten. Later volgden vele andere stimuleringsmaatregelingen en
   werd je gezien als een dief van je portemonnee als je bleef huren. Bij gevolg weten we zeker
   dat de ouderen van de toekomst wezenlijk anders zullen wonen da n de ouderen van nu. Niet
   zozeer vanwege verschillen in toekomstig verhuisgedrag, maar vanwege een verschillende
   uitgangssituatie. In dit hoofdstuk geven we een beeld van de huidige en verwachte woonpa-
   tronen per doelgroep.

   Generatiecorrectie ouderen

   In de woonpatronen van huishoudens klinken ook de wooncarrières van huishoudens door
   (zie ook figuur b-5 voor het landelijke beeld). Onder de 25 jaar woont een belangrijk deel
   van de huishoudens landelijk nog onzelfstandig (op kamers) en als men zelfstanding woont
   is dat veelal in de huursector. In de jaren daarna maken meer huishoudens de stap naar een
   zelfstandige woning. Het eigen woningbezit neemt dan ook sterk toe naarmate men ouder
   wordt. In de leeftijdsklasse van 45 tot 50 jaar is dit aandeel in Nederland met 69% het
   hoogst.




   Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Bij de hogere leeftijdsklassen neemt dit aandeel af. Voor een klein deel is dit het gevolg van
huishoudens die verhuizen van een huur- naar een koopwoning. Belangrijkere verklaring is
echter dat de oudere generaties (met name de vooroorlogse) zijn opgegroeid in een tijd dat
huren heel gewoon was. Sinds de jaren ’80 en met name in de jaren ’90 werd het eigen wo-
ningbezit steeds sterker gestimuleerd. In die tijd werd je gezien als een dief van je eig en
portemonnee als je geen woning kocht. Voor de oudere generaties was kopen destijds ech-
ter niet langer een optie.
Bij de leeftijdsklasse van 75 tot 80 ligt het aandeel eigen woningbezit 6% lager dan bij de
leeftijdsklasse van 70 tot 75. Ongeveer 2% van d it verschil kan worden verklaard door ver-
huizingen van koop naar de huur, de overige 4% is een gevolg van generatieverschillen.

figuur b-5 De woonpatronen naar eigendom en type per leeftijdsklasse (landelijk)

 100%
                                                                                                                                                                                                         huur appartement
  90%

  80%                                                                                                                                                                                                    huur grondgebonden

  70%                                                                                                                                                                                                    koop appartement
  60%
                                                                                                                                                                                                         koop grondgebonden
  50%
                                                                                                                                                                                                         onzelfstandig
  40%

  30%

  20%

  10%

  0%
        20 tot 25
                    25 tot 30
                                30 tot 35
                                            35 tot 40
                                                        40 tot 45
                                                                    45 tot 50
                                                                                50 tot 55
                                                                                            55 tot 60
                                                                                                        60 tot 65
                                                                                                                    65 tot 70
                                                                                                                                70 tot 75
                                                                                                                                            75 tot 80
                                                                                                                                                        80 tot 85
                                                                                                                                                                    85 tot 90
                                                                                                                                                                                90 tot 95
                                                                                                                                                                                            95 tot 100




Bron: WoON 2018



Voor deze generatieverschillen moet in de behoefteraming gecorrigeerd worden. Daarvoor
moeten aannamen worden gedaan over het verhuisgedrag van de toekomstige generaties
ouderen. Dit verhuisgedrag laat zich niet eenvoudig voorspellen, zelfs niet voor/door de
mensen die het betreft. Een deel van de toekomstige ouderen die zegt niet te willen verhui-
zen, zal dit uiteindelijk wel doen. Dit bijvoorbeeld vanwege intredende ouderendomsgebre-
ken, vanwege aantrekkelijk woningaanbod, vanwege de (veranderende) financiële situatie
etc. Een ander deel dat zegt wel te willen verhuizen, ziet daar uiteindelijk vanaf, bijvoor-
beeld omdat men toch meer gehecht is aan de woning dan dat men dacht of omdat men de
woning niet verkocht krijgt voor de prijs waarop men hoopte.
Extra complex is dat hierbij de context en periode ook een rol speelt. Tijdens de crisisjaren
werd er in Nederland minder verhuisd. Ouderen bleken daarop deels een uitzondering, want
als de nood aan de man was (vanwege intredende beperkingen) vond men een weg om wel
te verhuizen. Maar ook bij ouderen was er een deel dat mede vanwege het beperkte aanbod
gedurende crisis niet verhuisde. Het nieuwe WoON laat wat dat betreft een opleving zien.
Dit ook voor wat betreft de verhuizingen van koop naar huur. Zo heeft een deel van de ou-
dere eigenaar bewoners de koopwoning verkocht (tegen een hoge prijs) en is gaan huren. Zij
met een laag inkomen konden daarbij terecht in de sociale huursector.
Via die weg is ook de ontwikkeling van de woningprijzen van invloed op het verhuisgedrag
van ouderen. En zo zijn er vele verschillende invloedsferen die zich lastig laten voorspellen.




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                                                                                  81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>In dit onderzoek baseren we ons op het verhuisgedrag van ouderen gedurende de periode
2003-2018. In deze vijftien jaar zit zowel een economische crisis als een (op)bloeiende
markt. De effecten van dit soort invloeden worden uitgemiddeld, waardoor voor de langere
termijn een meer robuust beeld ontstaat. In werkelijkheid zal de ontwikkeling evenwel geen
rechte lijn volgen, maar (soms sterke) fluctuaties kennen. In het beleid is zaak te hebben
oog te hebben voor de robuuste trends, maar ook voor de fluctuaties waardoor in de tijd
perioden van specifieke kansen en/of bedreigingen ontstaan.
Voor de periode 2003-2018 is drie maal bekeken welke verschuivingen in de woonpatronen
per generatie (vijfjaarsklasse) hebben plaatsgevonden. Bijvoorbeeld: voor de perioden
2003-2008, 2008-2013 en 2013-2018 is gekeken hoeveel 60 tot 65 jarigen verhuisden van
een grondgebonden woning naar een appartement. Vervolgens is de kans op een dergelijke
verhuizing op de leeftijd gemiddeld. Deze gemiddelde kans is vervolgens doorgetrokken
naar de toekomst.
In figuur b-6 is te zien hoe de woonpatronen van de generatie die is geboren tussen 1953 en
1958 hebben ontwikkeld en naar verwachting gaan ontwikkelen. Tot 2013 nam het eigen
woningbezit onder deze generatie nog licht toe tot 66%. In 2018 was dit aandeel licht ge-
daald tot 65%. De komende jaren zal dit aandeel vermoedelijk verder dalen tot 58% in 2043.
In dat jaar is deze generatie ouder dan 85 jaar. De verschuiving van grondgebonden naar ap-
partementen is sterker dan van koop naar huur. In 2018 woont 23% van deze generatie in
een appartement in 2043 is dit naar verwachting 41%.
Terwijl men op latere leeftijd dus wel degelijk de stap van koop naar huur en van grondge-
bonden naar gestapeld zet, ontstaat kijkend naar de woonpatronen per leeftijdsklasse een
ander beeld. In figuur b-7 staat de ontwikkeling van de woonpatronen van 75 tot 80 j arigen
weergegeven. In 2003 woonde van de groep 63% in een huurwoning. In 2018 was dit aan-
deel als gevolg van generatieverschillen gedaald tot 44%. Naar de toekomst toe zal deze da-
ling naar verwachting doorzetten, zij het iets minder sterk. Toekomstige gen eraties 75 tot 80
jarigen zijn immers allemaal geboren na de oorlog. In 2043 zal naar verwachting 35% in een
huurwoning woning.

figuur b-6 De woonsituatie van de generatie die is geboren tussen 1953 en 1958

 100%
          15%    15%    16%    16%    17%                                  huur appartement
  90%                                       20%    23%    26%     29%
  80%                                                                      huur grondgebonden
          19%    18%    17%    17%    17%
  70%                                       15%    13%    11%     6%       koop appartement
           4%     5%    6%      7%    8%
  60%                                        9%    10%            12%
                                                          11%
                                                                           koop grondgebonden
  50%

  40%                                                                      onzelfstandig

  30%     60%    60%    60%    58%    56%   53%                   46%
                                                   50%    48%
  20%

  10%

  0%
          2003 2008     2013    2018 2023   2028   2033   2038    2043
         (45-50)               (60-65)                           (85-90)
        2003 t/m 2018 waarneming <---> 2023 en verder voorspelling

Bron: WoON 2002, 2005, 2008, 2013, 2015, 2018, bewerking RIGO




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                    82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>figuur b-7 De woonsituatie van de leeftijdsklasse van 75 tot 80 jaar

 100%
                                                                                       huur appartement
  90%                                  23%    22%    23%    23%
                        28%    24%                                 24%
          36%    32%                                                                   huur grondgebonden
  80%

  70%                                  17%    15%    13%    13%    11%                 koop appartement
                               20%
  60%                   24%                          10%    11%    10%
                 26%                   9%     10%                                      koop grondgebonden
  50%     27%                  9%
                        8%                                                             onzelfstandig
  40%             7%
           6%
  30%                                                50%    50%    51%
                                       48%    49%
                               44%
  20%                   39%
          28%    33%
  10%

   0%
          2003   2008   2013   2018    2023   2028   2033   2038   2043
        2003 t/m 2018 waarneming <---> 2023 en verder voorspelling

Bron: WoON 2002, 2005, 2008, 2013, 2015, 2018, bewerking RIGO



De situatie in Etten-Leur

De verwachte ontwikkeling van de woonpatronen is toegepast op de lokale situatie in Etten-
Leur. In tabel b-2 staan de verwachte verschuivingen in de woonpatronen weergegeven (de
verschilscore tussen de situatie in 2030 en 2019). Het aandeel alleenstaande ouderen dat in
de grondgebonden koopsector woont neemt toe met vijf procentpunten en men woont min-
der vaak in grondgebonden huurwoningen van corporaties.

tabel b-2 Verschuivingen in de woonsituatie in 2019 -2030 volgens de provinciale prognose en
de economische basisvariant, in procentpunten (verschilscore 2030 en 2019)

 Etten-Leur                     koop                               particuliere huur                        corporatie huur
                                grondgebonden appartement            grondgebonden appartement grondgebonden                  appartement
< 23 jaar                                 -1%         -1%                       2%         2%            -2%                           0%
23 tot 65 jaar alleens taand               1%          0%                       0%         0%             0%                          -1%
23 tot 65 jaar tweepers oons                   2%             0%                  0%                   0%               -1%             -1%
65+ alleens taand                              5%             2%                 -1%                   1%               -7%              0%
65+ tweepers oons                              1%             1%                  0%                   0%               -4%              1%
gezin                                          0%             0%                  0%                   0%               -1%              0%
eenoudergezin                                  4%             0%                 -2%                   0%               -2%              0%
totaal                                         0%             1%                  0%                   0%               -1%              1%

                                koop                               particuliere huur                        corporatie huur
                                grondgebonden appartement grondgebonden appartement grondgebonden appartement
tot 23 jaar                                2%         -1%             1%         0%            0%           -3%
23 tot 35 jaar                             3%          0%             0%        -1%            0%           -2%
35 tot 45 jaar                                 0%             0%                 0%                    0%                0%             0%
45 tot 55 jaar                                 0%             0%                 0%                    0%                0%             0%
55 tot 65 jaar                                -1%             1%                  0%                   0%               -1%              1%
65 tot 75 jaar                                 0%             0%                  1%                   0%               -2%              1%
75+                                            7%             2%                 -1%                   1%               -7%             -1%
totaal                                         0%             1%                  0%                   0%               -2%              1%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                       83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Bijlage 4 Vergelijking gemeenten


   figuur b-8 Ontwikkeling verkoopprijzen bestaande woningen

   € 350.000

   € 300.000

   € 250.000

   € 200.000

   € 150.000                                                                                                                                        Breda

   € 100.000                                                                                                                                        Etten-Leur
                                                                                                                                                    Tilburg
    € 50.000
                                                                                                                                                    Roosendaal
           €0
                   2000
                   2001
                   2002
                   2003
                   2004
                   2005
                   2006
                   2007
                   2008

                   2010

                   2012

                   2014

                   2016

                   2018
                   2009

                   2011

                   2013

                   2015

                   2017
   Bron: CBS, bewerking RIGO / In.Fact.Research

   figuur b-9 Ontwikkeling aantal huishoudens, indexcijfers, 2000=100

     130

     125

     120

     115

     110

     105
                                                                                                                                                   Etten-Leur
     100                                                                                                                                           Breda
                                                                                                                                                   Tilburg
      95
                                                                                                                                                   Roosendaal
      90
                   2001
                          2002
                                 2003
                                        2004


                                                      2006
                                                             2007
                                                                    2008
                                                                           2009



                                                                                                2012
                                                                                                       2013
                                                                                                              2014
                                                                                                                     2015


                                                                                                                                   2017
                                                                                                                                          2018
            2000




                                               2005




                                                                                  2010
                                                                                         2011




                                                                                                                            2016




   Bron: CBS, bewerking RIGO / In.Fact.Research

   tabel b-3 Huishoudenssamenstelling, totaal huishoudens, 2019

                                                                             Ti l burg             Breda Roos endaal                             Etten-Leur
   < 23 jaar                                                                       7%                 5%          1%                                    1%
   23 tot 65 jaar al l eens taand                                                 28%                26%         20%                                   17%
   23 tot 65 jaar tweepers oons                                                   15%                15%         16%                                   17%
   65+ al l eens taand                                                            11%                12%         14%                                   12%
   65+ tweepers oons                                                              10%                12%         15%                                   16%
   gezi n                                                                         21%                23%         26%                                   30%
   eenoudergezi n                                                                  7%                 7%          7%                                    7%
   totaal                                                                       100%                100%        100%                                  100%

   Bron: CBS, woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




   Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                                                                  84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>tabel b-4 Huishoudenssamenstelling in de corporatie huursector (exclusief onzelfstandige
woonruimten), 2019

                                          Ti l burg   Breda Roos endaal     Etten-Leur
< 23 jaar                                       2%       1%          1%            1%
23 tot 65 jaar al l eens taand                 35%      35%         31%           26%
23 tot 65 jaar tweepers oons                    8%       9%          9%           10%
65+ al l eens taand                            21%      22%         23%           24%
65+ tweepers oons                              10%      10%         12%           14%
gezi n                                         10%      10%         11%           13%
eenoudergezi n                                 13%      13%         13%           12%
totaal                                       100%      100%        100%          100%

Bron: CBS, corporaties, woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel b-5 Samenstelling bewoonde woningvoorraad (exclusief onzelfstandige woonruimten),
2019

                                          Ti l burg   Breda Roos endaal     Etten-Leur
koop grondgebonden                             46%      46%         57%           57%
koop appartement                                6%      10%          6%            6%
corporati e huur grondgebonden                 13%      11%         16%           17%
corporati e huur appartement                   20%      19%         12%           11%
parti cul i ere huur grondgebonden              6%       4%          5%            7%
parti cul i ere huur appartement                9%      10%          4%            2%
totaal                                       100%      100%        100%          100%

Bron: CBS, gemeenten en corporaties, woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.R esearch

tabel b-6 Samenstelling bewoonde corporatie huurvoorraad naar huurprijsklasse (exclusief on-
zelfstandige woonruimten), 2019

                                          Ti l burg   Breda Roos enda a l   Etten-Leur
tot € 424                                      15%      13%         18%           12%
€ 424 tot € 607                                53%      54%         51%           51%
€ 607 tot € 651                                15%      11%         11%           13%
€ 651 tot € 720                                11%      14%         15%           16%
va na f € 720                                   6%       7%          4%            8%
tota a l                                     100%      100%        100%          100%

Bron: Corporaties, woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel b-7 Omvang inkomensgroepen, totaal huishoudens, 201 9

                                          Ti l burg   Breda Roos enda a l   Etten-Leur
pri mi a re doel groep (huurtoes l a g)        33%      27%         22%           18%
s ecunda i re doel groep tot € 38.035          20%      19%         22%           20%
mi ddeni nkomens l a a g tot € 42.436           5%       5%          5%            6%
mi ddeni nkomens hoog tot € 48.650              6%       6%          6%            6%
hogere i nkomens va na f € 48.650              37%      43%         44%           50%
tota a l                                     100%      100%        100%          100%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                               85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>tabel b-8 Omvang inkomensgroepen, zelfstandig wonende huishoudens, 2019

                                                 Ti l burg       Breda Roos enda a l      Etten-Leur
pri mi a re doel groep (huurtoes l a g)               28%          23%         21%              17%
s ecunda i re doel groep tot € 38.035                 19%          19%         22%              20%
mi ddeni nkomens l a a g tot € 42.436                  5%           5%          5%               6%
mi ddeni nkomens hoog tot € 48.650                     6%           6%          7%               6%
hogere i nkomens va na f € 48.650                     41%          47%         46%              51%
tota a l                                            100%          100%        100%             100%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel b-9 Omvang inkomensgroepen in de corporatie huursector tot € 720 (exclusief onzelf-
standige woonruimten), 2019

                                                 Ti l burg       Breda Roos enda a l      Etten-Leur
pri mi a re doel groep (huurtoes l a g)               61%          58%         57%              52%
s ecunda i re doel groep tot € 38.035                 23%          24%         25%              26%
mi ddeni nkomens l a a g tot € 42.436                  4%           5%          4%               6%
mi ddeni nkomens hoog tot € 48.650                     4%           4%          4%               5%
hogere i nkomens va na f € 48.650                      8%           9%         11%              11%
tota a l                                            100%          100%        100%             100%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel b-10 Huur- en woonquote van huurders in de corporatie huursector tot € 720 (exclusief
onzelfstandige woonruimten), 2019

                                                     Ti l burg        Breda     Roos enda a l    Etten-Leur
huurquote             tota a l hui s houdens             23%           23%               23%           23%
                      pri ma i re doel groep             23%           23%               23%           23%
                      s ecunda i re doel groep           27%           28%               28%           28%
                      doel groep tot € 38.035            24%           25%               24%           24%
woonquote             tota a l hui s houdens             34%           35%               34%           34%
                      pri ma i re doel groep             36%           34%               35%           35%
                      s ecunda i re doel groep           35%           37%               38%           38%
                      doel groep tot € 38.035            36%           37%               36%           35%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research

tabel b-11 Omvang huurders met een betaalrisico in de corporatie huursector tot € 720 (exclu-
sief onzelfstandige woonruimten), 2019

                                                         Ti l burg       Breda      Roos enda a l Etten-Leur
ba s i s va ri a nt   tota a l hui s houdens                 25%              24%               22%       17%
                      pri ma i re doel groep                 38%              38%               35%       29%
                      s ecunda i re doel groep                   7%           10%               10%           9%
                      doel groep tot € 38.035                30%              30%               28%       22%
a dvi es va ri a nt tota a l hui s houdens                   28%              27%               25%       20%
                      pri ma i re doel groep                 41%              39%               37%       31%
                      s ecunda i re doel groep               13%              16%               18%       14%
                      doel groep tot € 38.035                33%              33%               31%       25%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                                                       86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>tabel b-12 De opbouw van de bestedingsruimte van de doelgroep tot € 38.035 voor de huur (ex-
clusief huurtoeslag) in de corporatie huursector (exclusief onzelfstandige woonruimten), 2019

                                        Ti l burg   Breda   Roos enda a l   Etten-Leur
ba s i s va ri a nt   tot € 424             48%      46%             45%          35%
                      € 424 tot € 607       13%      13%             13%          15%
                      € 607 tot € 651        3%       3%              4%           4%
                      € 651 tot € 720        5%       5%              5%           5%
                      va na f € 720         32%      34%             33%          41%
                      totaa l             100%      100%           100%          100%
a dvi es va ri a nt tot € 424               49%      47%             46%          37%
                      € 424 tot € 607       20%      21%             24%          24%
                      € 607 tot € 651        5%       6%              6%           9%
                      € 651 tot € 720        8%       7%              7%           8%
                      va na f € 720         18%      19%             17%          22%
                      totaa l             100%      100%           100%          100%

Bron: Woningmarktsimulatie RIGO / In.Fact.Research




Rapport 08 oktober 2019 Woningmarktonderzoek Etten-Leur 2019                               87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100




blad 114 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 3          Beleidsregel aan huis gebonden beroepen en bedrijven




blad 115 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Beleidsregel aan huis gebonden beroepen en bedrijven
Aan huis gebonden beroepen en bedrijven
In deze toelichting wordt uiteengezet hoe de gemeente Etten-Leur invulling geeft aan de juridische
regeling voor aan huis gebonden beroepen/bedrijven.

1. Rechtstreeks toegestane beroepen
De rechtspraak heeft bepaald dat een vrij beroep in overeenstemming is met de functie
woondoeleinden. Het uitoefenen van een vrij beroep is dan ook, zonder enige vorm van discussie,
een aan huis gebonden beroep, conform de geldende bestemmingsplannen. Maar wat zijn nu ‘vrije
beroepen’? De Kamer van Koophandel definieert een vrij beroepsbeoefenaar als volgt: iemand die
wordt gevraagd om zijn individuele, persoonlijke kwaliteiten die in het algemeen op artistiek of
academisch/HBO-niveau liggen. Naar aanleiding van de lijst van de Kamer van Koophandel heeft de
gemeente Etten-Leur een lijst met beroepen samengesteld:
     adviseur
     advocaat
     accountant/administratieconsulent
     alternatieve genezer
     belastingconsulent
     architect (gebouwen, tuin en landschap, interieur)
     computerservice (systeembouw, analyse, webdesign e.d.)
     decorateur/etaleur
     dierenarts
     edelsmid
     fotograaf/cameraman
     glasblazer
     hondenverzorger (maximaal één behandelstoel/-tafel)
     illustrator/vormgever
     instrumentenmaker
     interim-medewerker
     internetwinkel (slechts kantoor)
     journalist
     kapper (maximaal één behandelstoel/-tafel)
     kinderopvang/buitenschoolse opvang
     kleermaker/kledinghersteller
     kunstenaar
     lijstenmaker
     makelaar
     manicure (maximaal één behandelstoel/-tafel)
     masseur (maximaal één behandelstoel/-tafel)
     medische en paramedische beroepen (maximaal één behandelstoel/-tafel)
     nagelstyliste (maximaal één behandelstoel/-tafel)
     notaris
     ontwerper
     organisatieadviseur
     pedicure (maximaal één behandelstoel/-tafel)
     pottenbakker
     redacteur
     registeraccountant
     reparateur van kleine consumentenartikelen (klokken, tv’s, antiek e.d.)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>       schoonheidsspecialist/visagist (maximaal één behandelstoel/-tafel)
       stedenbouwkundige
       strijkservice
       tandarts of tandtechnisch specialist (maximaal één behandelstoel/-tafel)
       tekstverwerker
       theaterbureau
       tolk/vertaler
       uitvaartverzorger
       videobewerker

Alle bovengenoemde beroepen zijn beroepen die rechtstreeks aan huis zijn toegestaan. (mits
natuurlijk aan de overige bepalingen uit het bestemmingsplan wordt voldaan, met name de eis dat
degene die het beroep uitoefent ook hoofdbewoner van de woning is).

Voorgaande lijst is niet uitputtend bedoeld. Een vergelijkbaar beroep met één van de in de lijst
genoemde beroepen is ook rechtstreeks toegestaan.

2. Overige beroepen en bedrijven
Naast de in onderdeel 1 genoemde beroepen is de gemeente Etten-Leur van mening dat er nog
enkele beroepen en bedrijven zijn die, in principe, wanneer deze aan enkele voorwaarden voldoen,
ook rechtstreeks in of bij de woning toelaatbaar zijn.

Indien de onderstaande beroepen voldoen aan de volgende criteria, dan zijn deze beroepen ook
rechtstreeks aan huis toegestaan:
1. er vindt slechts een beperkt cliëntenbezoek aan huis plaats;
2. de werkzaamheden vormen geen overlast voor de omgeving (denk hierbij met name aan geluid-
en geuroverlast, overlast van stof en parkeeroverlast) en zijn dan ook passend in een woonomgeving.
Het gaat om de volgende beroepen:
     autorijschool
     bloemschikker
     kleinmeubelmaker/stoffeerder
     cursus/bijscholing/workshop (kleinschalig)

Indien de onderstaande beroepen voldoen aan de volgende criteria, dan zijn deze beroepen ook
rechtstreeks aan huis toegestaan:
1. er vinden slechts administratie-/kantoorwerkzaamheden aan huis plaats;
2. er vindt slechts zeer beperkte opslag plaats binnen de toegestane vierkante meters
3. voor bijgebouwen (met uitzondering van de bestemmingsplanmogelijkheden voor extra 50 m²
voor een praktijkruimte);
4. de hoofdwerkzaamheden vinden elders (op locatie) plaats.
Het gaat om de volgende beroepen:
     glazenwasser
     schoorsteenveger
     hovenier
     timmerman, loodgieter, installateur, klusjesman, schilder, behanger, stucadoor en dergelijke.

Bovenstaande opsommingen zijn ook niet uitputtend bedoeld. Indien een verzoek niet voorkomt in
deze opsommingen, maar gelijk te stellen is aan één van de genoemde beroepen/bedrijven en
voldoet aan de bovengenoemde criteria, is het beroep of bedrijf in principe ook rechtstreeks
toegestaan in of bij de woning.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>3. Welke beroepen/bedrijven vallen in elk geval niet onder een aan huis gebonden beroep?
Het mag duidelijk zijn dat in ieder geval die beroepen/bedrijven die niet voldoen aan de in het
bestemmingsplan opgenomen criteria, niet passend zijn bij de woonfunctie en niet passend zijn in de
woonomgeving. Maar indien een beroep of bedrijf ook niet binnen onderdeel 1 of 2 te scharen valt,
is het beroep of bedrijf ook niet passend bij de woonfunctie en niet passend in een woonomgeving.
De volgende beroepen/bedrijven zijn in elk geval niet passend bij de woonfunctie en niet passend in
de woonomgeving:
      afhaalgelegenheid voor eten en/of drinken
      autoreparateur
      cateringbedrijf
      fokkerijbedrijf
      groothandel (indien er sprake is van opslag)
      grootmeubelmaker
      koeriersbedrijf
      scooterreparateur
      verzorgende (kapper, schoonheidsspecialiste e.d.) of (para)medische (huisarts, masseur e.d.)
         beroepen
      met meer dan één behandelstoel/-tafel
      wasserette/wasserij
      categorie 3-bedrijven conform de lijst van de VNG ‘Bedrijven en milieuzonering’
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 4          Archeologisch onderzoek




blad 119 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>       Antea Group Archeologie
                     2019/156                   projectnummer 436812
                                                revisie 02
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
                                                8 april 2020
  Withof complex (naast Bisschopsmolenstraat
                              166) Etten Leur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen

Withof complex (naast Bisschopsmolenstraat 166) Etten Leur

projectnummer 436812
revisie 02
8 april 2020


Auteurs
G. Sophie




Opdrachtgever
Stichting Alwel
Laan van Brabant 50
4701 BL ROOSENDAAL




datum vrijgave   beschrijving revisie 02           goedkeuring   vrijgave
8-4-2020          Goedgekeurd door bevoegd gezag    G. Leeuw       P. Kennes
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>          Inhoudsopgave                                                       Blz.

Samenvatting                                                                    2

1         Inleiding                                                             3

2         Bureauonderzoek                                                       4
2.1       Begrenzing plangebied                                                 4
2.2       Huidig en toekomstig gebruik                                          4
2.3       Landschappelijke situatie                                             5
2.4       Historische situatie en mogelijke verstoringen                        8
2.5       Archeologische waarden                                               14
2.6       Gespecificeerde archeologische verwachting                           16


3         Veldonderzoek                                                        18
3.1       Doel- en vraagstelling                                               18
3.2       Onderzoeksopzet en werkwijze                                         18
3.3       Resultaten                                                           19
3.3.1     Bodemopbouw                                                          20
3.3.2     Archeologie                                                          25


4         Conclusies en advies                                                 26
4.1       Conclusies                                                           26
4.2       (Selectie)advies                                                     26


Literatuur en geraadpleegde bronnen                                            28

Lijst met afbeeldingen                                                         29

          Bijlagen
1         Archeologische perioden
2         AMZ-cyclus
3         Boorbeschrijvingen

          Kaartbijlagen
436812-ARCHIS     Vondstmeldingen, onderzoeken en archeologische monumenten
436812-S1         Situatiekaart met ligging boorpunten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




                                                Administratieve gegevens

            Projectnummer Antea Group           436812
                          OM-nummer             4740706100
                             Provincie          Noord-Brabant
                            Gemeente            Etten-Leur
                                Plaats          Etten-Leur
                            Toponiem            Withofcomplex

                               Kaartblad 50A
                             Coördinaten 103283/397430 103176/397346
                                          103274/397259 103339/397321
                           Opdrachtgever Stichting Alwel
                              Uitvoerder Antea Group
                         Datum uitvoering oktober 2019
                             Projectteam G. Leeuw (projectleider)
                                          G. Sophie (senior KNA prospector)

                  Vrijgave conform KNA H.J.L.C. Koopmanschap (senior KNA-prospector)
                         Bevoegd gezag Gemeente Etten Leur
              Deskundige bevoegd gezag Regioarcheologen programmabureau RWB

                     Beheer documentatie Antea Group
                             Vondstdepot n.v.t.




    Afbeelding 1. Uitsnede topografische kaart 1:25.000 met ligging plangebied (niet op schaal).




                                                 Blad 1 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Samenvatting
In opdracht van Alwel heeft Antea Group een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor een deel
van het Withofcomplex (naast Bisschopsmolenstraat 166) in Etten-Leur. Het onderzoek heeft
bestaan uit een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase met boringen. Dit is aangevuld
met een (beknopt) bureauonderzoek, dat wel alle onderdelen uit de BRL 4000 bevat.

De aanleiding voor het onderzoek is het bestemmingsplan dat momenteel voor het plangebied
wordt opgesteld. Het vigerende plan staat de beoogde herontwikkeling met nieuwbouw van
woningen niet toe waardoor een nieuw bestemmingsplan noodzakelijk is. In het kader van deze
voorgenomen ontwikkeling wil opdrachtgever nu archeologisch onderzoek laten uitvoeren, om
een dubbelbestemming ’waarde- archeologie’ zo veel als mogelijk te voorkomen.

Op basis van de landschappelijke situatie en bekende gegevens in de omgeving is er sprake van
een lage verwachting op resten uit de steentijden, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en
de vroege middeleeuwen. De verwachting voor resten uit de late middeleeuwen is middelhoog
voor de nieuwe tijd is middelhoog tot hoog, vanwege de aanwezigheid van Huize Adama, dat
omstreeks 1600 is gebouwd.

Booronderzoek
Op basis van het uitgevoerde archeologische booronderzoek is geconstateerd dat de
bodemopbouw binnen het plangebied tot voorbij de oorspronkelijk top van de C-Horizont
geroerd is. Puin of zelfs het staken van twee boringen is direct toe te schrijven aan bebouwing die
eerder al op basis van historisch kaartmateriaal in beeld was. De kans dat er intacte
archeologische sporen of resten, laat staan één of meerdere archeologische vindplaatsen,
worden aangetroffen is daarmee gering.

Ook zijn de gezette boringen geprojecteerd op de bekende historische kaarten door de jaren
heen, vanaf circa 1900 tot aan 2012. Hierop is goed te zien dat de bebouwing door deze jaren
heen sterk wijzigt en dat hiervoor hoogstwaarschijnlijk op grote schaal sloopwerkzaamheden
hebben plaatsgevonden. Op basis van de kaarten kan geconcludeerd worden dat er geen sprake
meer zal zijn van oudere funderingen in het gebied.

Advies
Op basis van de uitgevoerde boringen kan gesteld worden dat de bodemopbouw tot voorbij de
oorspronkelijke top van de C-Horizont in het plangebied verstoord is. De kans dat er intacte
archeologische sporen of resten worden aangetroffen is daarmee gering. Daarnaast is uit
bestudering van de historische kaarten gebleken dat het plangebied vaak gewijzigd is de
afgelopen jaren. De verwachting is dan ook dat er geen oudere funderingsresten meer in de
ondergrond aanwezig zullen zijn.

Het advies luidt dan ook om in het nieuwe bestemmingsplan geen dubbelbestemming waarde
archeologie op te nemen en de voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken, zonder verder
archeologisch onderzoek uit te voeren.

Bovenstaande betreft een selectieadvies, het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan
de bevoegde overheid, in deze de gemeente Etten-Leur. Op 7 april 2020 ging het bevoegd gezag
akkoord met het gegeven advies middels een selectiebesluit.




                                                Blad 2 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>    Antea Group Archeologie 2019/156
    Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
    projectnummer 436812
    8 april 2020 revisie 02
    Stichting Alwel




1   Inleiding
    In opdracht van Alwel heeft Antea Group een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor een deel
    van het Withofcomplex ( naast Bisschopsmolenstraat 166) in Etten-Leur. Het onderzoek heeft
    bestaan uit een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase met boringen. Het onderzoek
    is uitgevoerd conform het vooraf opgestelde Plan van Aanpak. 1

    De aanleiding voor het onderzoek is het bestemmingsplan dat voor dit plangebied wordt
    opgesteld en dat woningbouw mogelijk moet maken. In het kader van deze voorgenomen
    ontwikkeling wil opdrachtgever nu archeologisch onderzoek laten uitvoeren, om een
    dubbelbestemming ’waarde- archeologie’ zo veel als mogelijk te voorkomen door archeologisch
    onderzoek vooraf.

    In het geldende bestemmingsplan staat opgenomen dat werkzaamheden onder archeologische
    begeleiding dienen plaats te vinden. In overleg met bevoegde overheid is hier echter gekozen
    eerst een archeologisch booronderzoek uit te voeren. Dit is aangevuld met een (beknopt)
    bureauonderzoek, dat wel alle onderdelen uit de BRL 4000 bevat.

    Dit onderzoek is uitgevoerd conform BRL 4000, protocol 4003 met daarin besloten de
    Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.1. Voor het KNA-protocol 4003
    (inventariserend veldonderzoek) is Antea Group gecertificeerd conform de SIKB-BRL 4000
    (Beoordelingsrichtlijn voor archeologie).




    1   Sophie, 2019.




                                                    Blad 3 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>      Antea Group Archeologie 2019/156
      Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
      projectnummer 436812
      8 april 2020 revisie 02
      Stichting Alwel




2     Bureauonderzoek
      In dit hoofdstuk is een beknopt bureauonderzoek opgenomen voor het plangebied, waarbij
      voornamelijk wordt gekeken naar afbeeldingen van het kloostercomplex.


2.1   Begrenzing plangebied

      Het plangebied ligt ten zuidwesten van de Bisschopsmolenstraat en wordt aan de noordwestzijde
      begrensd door de bebouwing van het Withof en aan de andere zijden door aanliggende percelen/
      straten.


2.2   Huidig en toekomstig gebruik

      Huidig gebruik plangebied
      Het deel van het plangebied direct langs de Bisschopsmolenstraat is in gebruik als tuin en de rest
      van het terrein is braak liggend na eerdere sloop van opstallen. Het plangebied heeft een
      oppervlakte van circa 1,1 hectare.




      Afbeelding 2. Luchtfoto van het plangebied (bron: ESRI Nederland).

      Consequenties toekomstig gebruik
      Na vaststelling van het nieuwe bestemmingsplan wordt het mogelijk nieuwbouw te plegen in een
      deel van het gebied. Op afbeelding 3 is de mogelijke toekomstige inrichting van het plangebied
      weergegeven.




                                                      Blad 4 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>      Antea Group Archeologie 2019/156
      Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
      projectnummer 436812
      8 april 2020 revisie 02
      Stichting Alwel




      Afbeelding 3. Mogelijke toekomstige inrichting van het plangebied (bron: Beeldkwaliteitsplan, Quadrant
      Architecten).



2.3   Landschappelijke situatie

      Het plangebied bevindt zich in het Noord-Brabantse dekzandgebied. In de ondiepe(re)
      ondergrond komen rivierafzettingen van vlechtende rivieren uit het vroeg Pleistoceen voor. dit
      zijn afzettingen van de Formatie van Waalre (Laagpakket van Tegelen) en bestaan overwegend uit
      een afwisseling van fijne zanden en klei.2

      Ten tijde van de laatste ijstijd, het Weichselien (ca. 115.000-10.000 jaar geleden) heerste er in
      Nederland een toendraklimaat. De bodem was slechts zeer schaars bedekt met vegetatie
      waardoor de wind vat kreeg op de sedimenten. Vanuit droogliggende riviervlaktes is grootschalig
      zand verstoven wat elders weer als dekzand over het landschap en alle onderliggende
      sedimenten is afgezet. De dekzanden zijn bodemkundig onderverdeeld in het oude en het jonge
      dekzand en boren gezamenlijk tot de Formatie van Boxtel. het oude dekzand is tijdens het
      Pleniglaciaal afgezet en vaak verspoelt. Het komt vaak voor in horizontaal gelaagde pakketten
      met lemige of zwak grindige banden. Het jonge dekzand is tijdens het Laat-Glaciaal afgezet,
      voornamelijk in de vorm van dekzandruggen. Leem- of grindbanen komen hierin nauwelijks voor.
      het jongde dekzand behoort tot het Laagpakket van Wierden. 3

      Aan het einde van het Weichselien en het Holoceen (circa 10.000 jaar geleden tot heden) wed
      het klimaat een stuk milder. Als gevolg van de stijging van de temperatuur smolten de ijskappen.
      De zeespiegel steeg en ook op het land was deze zeespiegelstijging te merken in het stijgen van
      de grondwaterspiegel. Door de opwarming van het klimaat nam ook de vegetatie toe. In de loop

      2   Berendsen, 2004.
      3   De Mulder e.a., 2003.




                                                      Blad 5 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




van het Holoceen werd in de lager gelegen delen van het landschap veen gevormd. De regionale
vernatting van het landschap moet invloed gehad hebben op de bewoonbaarheid en het gebruik
van het landschap door de mens, zoals vaak blijkt uit de toponymie en de uiteindelijke
verkaveling tijdens en na de ontginningen.4

In de loop van het Holoceen begon ook de mens een steeds actievere rol te spelen in de vorming
van het landschap. Tussen 800 na Chr. en 1500 na Chr. grijpt de mens grootschalig in, door het
natte moeraslandschap te ontginnen en te ontwateren. In eerste instantie gebruikte de mens
voornamelijk het landschap dat werd aangeboden, maar in de loop der eeuwen zette hij het
landschap steeds meer naar zijn hand. Vanaf de middeleeuwen nam de schaal en het tempo van
de ontbossing toe. Door de verdwijning van de bossen kon ook in de middeleeuwen nog
verstuiving van zand plaatsvinden en transporteerden beekjes en rivieren zand van de hoger
gelegen delen naar de lager gelegen delen. 5
In de middeleeuwen leefden groepen mensen in nederzettingen bijeen, veelal bij een
akkercomplex waarop de gezinnen in de nederzetting allemaal een deel van de grond bewerkten.
Op de arme zandgronden werd de grond verbeterd door middel van het opbrengen van plaggen,
waardoor de akkercomplexen in de loop der tijd werden opgehoogd en hun kenmerkende
bolle/verhoogde ligging kregen. In de natte gebieden, waar veen gegroeid was, werd het veen
gewonnen als brandstof. Aan het einde van de middeleeuwen (15 e eeuw) werd de turf steeds
systematischer gewonnen en verkocht als brandstof voor de inmiddels ontstane steden. 6

Geomorfologie
Op de geomorfologische kaart is het plangebied niet gekarteerd vanwege de ligging binnen de
bebouwde kom van Etten-Leur (afbeelding 4). Op basis van extrapolatie van de gegevens van de
omliggingende gebieden bevinden zich in het plangebied waarschijnlijk terrasafzettingswelvingen
(code 3L41d).




4 Tebbens, 2016.
5 Tebbens, 2016.
6 Berendsen, 2004.




                                                Blad 6 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




                                                                               dalvormige laagte


                                         bebouwing




                                                                                            dekzandrug
           dalvormige laagte

                                                                terrasafzettingswelvingen




Afbeelding 4. Uitsnede van de geomorfologische kaart met in rood het plangebied (bron: PDOK).

Bodem en grondwater
Op de bodemkaart is het plangebied niet gekarteerd vanwege de ligging binnen de bebouwde
kom van Etten-Leur (afbeelding 5). Op basis van extrapolatie van de gegevens van de omliggende
gebieden komen in het plangebied waarschijnlijk hoge zwarte enkeerdgronden (code zEZ21)
en/of laarpodzolgronden(code cHn21) voor.

Enkeerdbodems bestaan uit een esdek dat ontstaat door eeuwenlange bemesting van
landbouwgronden met potstalmest om de vruchtbaarheid van de akkers op peil te houden. In
West-Brabant is deze bemesting vooral na de late middeleeuwen op gang gekomen.7




7   Dijk, 2005.




                                                Blad 7 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>      Antea Group Archeologie 2019/156
      Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
      projectnummer 436812
      8 april 2020 revisie 02
      Stichting Alwel




                                                                                Hoge zwarte
                                                                                enkeerdgronden
                                 Laarpodzolgronden




      Afbeelding 5. Uitsnede van de bodemkaart met in rood het plangebied (bron: STIBOKA).

      Veen
      Op basis van de paleogeografische kaarten8 en het onderzoek van Leenders9 lag circa 450 m ten
      zuidwesten van het plangebied een veengebied. In het plangebied zelf zou geen veen aanwezig
      geweest zijn.


2.4   Historische situatie en mogelijke verstoringen

      Historische situatie
      De oudste bewoning in het plangebied wordt gevormd door Huize Adama, dat omstreeks 1600 is
      gebouwd. Het was een huis van stand: een deftige woning met het karakter van een hoeve. Als
      het in 1820 wordt gekocht door de zusters Franciscanessen is het een omgracht huis met een
      brug. Het was omgeven door mooie dreven, hoven en boomgaarden. Het werd oorspronkelijke
      gebouwd als woonhuis van de schout van Etten en Sprundel, Jonkheer Hendrick van den Broeck.

      In de 17e eeuw is de zorgcongregatie der Penitenten-Recollectinen gesticht, die in 1820 introk in
      klooster ’t Withof. Daartoe werd het in 1600 gebouwde herenhuis Adama gekocht en tussen
      1825 en 1965 vele malen uitgebreid of verbouwd. Door de toenemende secularisatie
      en toenemende overheidsinvloed sinds circa 1960 is rond 1980 een grote sloop- en
      nieuwbouwcampagne gestart. Huize Adama is tegenwoordig van Rijkswege beschermd.
      Daaronder vallen onder andere de diverse vleugels die aan het oorspronkelijke herenhuis zijn



      8Vos en de Vries, 2013.
      9
       http://geoloket.provincieantwerpen.be/geoloketten/?viewer=extern&LayerTheme=12&extent=371183.1034793,661982
      6.820527,643298.9241744,6793491.748791,102100




                                                      Blad 8 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




gebouwd, de diverse kapellen, de boerderij en de Lourdesgrot. Dit geeft op zich al aan dat het
een waardevol cultuurhistorisch complex betreft.




Afbeelding 6. Weergave van het plangebied met de vrschillende aanwezige gebouwen en complexen
(bron: http://www.inevanmeer.nl/adama/huizeadama/index.html).

Mogelijke verstoringen
Van het plangebied is bekend dat er in de 20e eeuw bebouwing heeft gestaan. Via de
opdrachtgever is daarvan fotomateriaal ontvangen.




                                                Blad 9 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Afbeelding 7. Het Withofcomplex jaren ca 1960 (Fotomateriaal via opdrachtgever).




                                                Blad 10 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Afbeelding 8. Sloop in de jaren eind 1970 begin 1980 (Fotomateriaal via opdrachtgever) .




Afbeelding 9. Luchtfoto van de sloop eind jaren 1970/begin 1980 (Fotomateriaal via opdrachtgever).




                                                Blad 11 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Afbeelding 10. Maquette met de situatie tot eind jaren 1970 (Fotomateriaal via opdrachtgever) .




Afbeelding 11.Maquette met de situatie na eind jaren 1970 (Fotomateriaal via opdrachtgever).




                                                Blad 12 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Afbeelding 12. De situatie begin jaren 1980 na nieuwbouw (Fotomateriaal via opdrachtgever).




Afbeelding 13. De ‘nieuwbouw’ is in 2015 weer gesloopt(Fotomateriaal via opdrachtgever).




                                                Blad 13 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>      Antea Group Archeologie 2019/156
      Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
      projectnummer 436812
      8 april 2020 revisie 02
      Stichting Alwel




      Afbeelding 14. Luchtfoto van de situatie na sloop in 2015 (Fotomateriaal via opdrachtgever).

      Kort samengevat is binnen het plangebied begin jaren tachtig van de vorige eeuw een deel van
      het complex gesloopt en heeft er nieuwbouw plaatsgevonden. Deze nieuwbouw is in 2015
      gesloopt en dat is de oorzaak van het braak liggen van het nu voorliggende plangebied.


2.5   Archeologische waarden

      Uit het Archeologische Informatie Systeem (ARCHIS) van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
      zijn de bekende archeologische waarden in een omtrek van ongeveer 500 m rondom het
      plangebied opgevraagd. Het betreft archeologische monumenten (AMK-terreinen),
      archeologische waarnemingen (zoals vondsten) en meldingen van eerdere archeologische
      onderzoeken (zie kaart 436812–ARCHIS in de kaartenbijlage).

      In de omgeving van het plangebied zijn enkele archeologische vindplaatsen bekend, variërend
      van greppels met aardewerk, baksteenfragmenten die mogelijk verband houden met een
      voormalige boerderij en vondsten die in het esdek zijn aangetroffen (aardewerkfragmenten,
      mogelijk deel metalen lepel, roodbakkend aardewerk). De sporen en vondsten worden
      voornamelijk in de late middeleeuwen en nieuwe tijd gedateerd.

      Gegevens uit ARCHIS: AMK-terreinen
      Er zijn binnen het onderzoeksgebied geen geregistreerde AMK-terreinen aanwezig.

      Gegevens uit ARCHIS: archeologische waarnemingen
      Op circa 230m ten oosten van het plangebied werden enkele greppels aangetroffen, waarvan één
      waarschijnlijk een sloot uit de late middeleeuwen betreft (Zaakid. 2105257100).




                                                      Blad 14 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Op circa 400m ten zuiden van het plangebied werd in de intacte begraven Bh-horizont een
fragmentje aardewerk aangetroffen dat waarschijnlijk te dateren is in de romeinse tijd of vroege
middeleeuwen (Zaakid. 2149119100). Daarnaast werden op circa 340 en 390m ten oosten van
het plangebied en op circa 430m ten zuiden van het plangebied enkele vondsten (fragmenten
baksteen, aardewerk en mogelijk een tinnen lepel) aangetroffen in het esdek.

Op circa 500m ten zuidoosten van het plangebied werden vier mogelijke greppels aangetroffen,
die op basis van de stratigrafie in de nieuwe tijd, fase B worden geplaatst (Zaakid. 2161763100).
Er werden ook vondsten aangetroffen, waaronder aardewerk uit de late middeleeuwen en
nieuwe tijd.

Op circa 300m ten oosten van het plangebied zijn, naast aardewerk uit de late
middeleeuwen/nieuwe tijd ook sloten, een waterkuil (laat 13e – vroeg 14e eeuw) en sporen van
bouw- en sloopactiviteiten uit de late 19e eeuw of jonger aangetroffen (Zaakid. 2321543100).

Op circa 500m ten noordoosten van het plangebied zijn bij een booronderzoek een fragment
aardewerk uit de romeinse tijd, fragmenten baksteen, glas, houtskool en ijzer aangetroffen
(Zaakid. 2398365100).

   Zaakid              begin                    eind                    complextype                      verwerving
2105257100 Late                      Nieuwe Tijd               -                              archeologisch: begeleiding
           Middeleeuwen
2149119100 Romeinse Tijd             Nieuwe Tijd               -                              archeologisch: boring
2161763100 Late                      Nieuwe Tijd               afwateringskanaal /         archeologisch:
           Middeleeuwen                                        inundatiekanaal / greppel / proefputten/proefsleuven
           B                                                   sloot
2321543100 Vroeg Romeinse Late                                 bewoning (inclusief            archeologisch:
           Tijd           Middeleeuwen                         verdediging)                   proefputten/proefsleuven
                          B
2398365100 Paleolithicum             Nieuwe Tijd               -                              archeologisch: boring
Tabel 1. Archeologische waarnemingen binnen onderzoeksgebied (bron: ARCHIS)

Gegevens uit ARCHIS: eerdere onderzoeken
In onderstaande tabel zijn de onderzoeken gepresenteerd die in de omgeving van het plangebied
zijn uitgevoerd. Hierbij is de afstand tot het plangebied en het advies opgenomen.

                                                                                     Afstand t.o.v.              Advies
   Zaakid               type onderzoek                             uitvoerder
                                                                                      plangebied
2054787100 archeologisch: boring                       BILAN Bureau                  300 m ten O Vrijgave
                                                       Interdisciplinaire
                                                       Landschapsanalyse
2105257100 archeologisch: boring +                     RAAP Archeologisch            20 m ten O       Vrijgave
           begeleiding                                 Adviesbureau
2131103100 archeologisch: boring                       BAAC BV                       200 m ten Z      Proefsleuven
2149119100 archeologisch: boring                       BAAC BV                       250 m ten O Onverstoorde delen:
                                                                                                 proefsleuven,
                                                                                                 verstoorde delen:
                                                                                                 vrijgave
2161763100 archeologisch: boring                       Archeomedia / Arnicon 500 m ten ZO Proefsleuven




                                                       Blad 15 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>      Antea Group Archeologie 2019/156
      Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
      projectnummer 436812
      8 april 2020 revisie 02
      Stichting Alwel




                                                                            Afstand t.o.v.              Advies
         Zaakid               type onderzoek                   uitvoerder
                                                                             plangebied
      2187173100 archeologisch: boring                RAAP Archeologisch    100 m ten ZO Proefsleuven
                                                      Adviesbureau
      2255350100 archeologisch: boring                RAAP Archeologisch    150 m ten O Onbekend
                                                      Adviesbureau
      2301463100 archeologisch:                       Oranjewoud BV         250 m ten ZO Vrijgave
                 proefputten/proefsleuven
      2321543100 archeologisch:                       Oranjewoud BV         200 m ten ZO Vrijgave
                 proefputten/proefsleuven
      2395213100 archeologisch:                       Arcadis               200 m ten        Booronderzoek
                 bureauonderzoek                                            NO
      2398365100 archeologisch: boring                Transect              200 m ten        Vrijgave
                                                                            NO
      4766732100 archeologisch: boring                Antea Group           180 m ten Z
                                                                                   Grotendeels vrijgave,
                                                      Archeologie                  klein deel proefsleuven
                                                                                   bij diepe verstoringen
      Tabel 2. Eerder uitgevoerde onderzoeken binnen onderzoeksgebied (bron: ARCHIS).



2.6   Gespecificeerde archeologische verwachting

      Datering
      Op basis van de landschappelijke situatie en bekende gegevens in de omgeving is er sprake van
      een lage verwachting op resten uit de steentijden, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en
      de vroege middeleeuwen. De verwachting voor resten uit de late middeleeuwen is middelhoog
      voor de nieuwe tijd is middelhoog tot hoog, vanwege de aanwezigheid van Huize Adama, dat
      omstreeks 1600 is gebouwd.

      Complextype
      Uit de nieuwe tijd kan sprake zijn van resten van Huize Adama en het kloostercomplex ’t Withof.
      Verder kan in theorie sprake zijn van oudere nederzettingsresten uit de late middeleeuwen. Deze
      resten zullen dan bestaan uit huizen, schuren, spiekers en opstallen.

      Omvang
      De omvang kan variëren van puntvondsten tot archeologische vindplaatsen van enkele
      honderden vierkante meters.

      Diepteligging
      Eventuele archeologische resten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd kunnen worden
      aangetroffen vanaf het maaiveld.

      Locatie
      Archeologische sporen en resten kunnen binnen het gehele plangebied voorkomen, aangezien de
      bodemopbouw in het plangebied grotendeels onbekend is.

      Uiterlijke kenmerken
      Middeleeuwen t/m Nieuwe Tijd: huisplaatsen (paalkuilen), funderingen, essen, erfafscheidingen,
      ploegsporen.
      Nieuwe tijd: funderingsresten klooster, begravingen




                                                      Blad 16 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Mogelijke verstoringen
In de jaren ’70 en ’80 is er grootschalig gesloopt binnen het plangebied, waarna er nieuwbouw
werd gerealiseerd. Deze nieuwbouw werd in 2015 weer gesloopt. Deze werkzaamheden hebben
hoogstwaarschijnlijk voor grote bodemverstoringen gezorgd in het plangebied.




                                                Blad 17 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>      Antea Group Archeologie 2019/156
      Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
      projectnummer 436812
      8 april 2020 revisie 02
      Stichting Alwel




3     Veldonderzoek
3.1   Doel- en vraagstelling

      Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van de archeologische
      verwachting, zoals deze op basis van het uitgevoerde bureauonderzoek is opgesteld.
      Het uitgevoerde onderzoek betreft een inventariserend veldonderzoek door middel van
      boringen, verkennende fase. Een verkennend onderzoek heeft als doel het in kaart brengen van
      eventuele verstoringen in de bodem, het verkrijgen van enig inzicht in de bodemopbouw van het
      gebied en aldus het in kaart brengen van kansrijke en kansarme zones wat betreft archeologie.

      Het onderzoek dient antwoord te geven op de volgende vragen:

              Wat is de bodemopbouw en zijn er aanwijzingen voor bodemverstoringen?
              Zijn er archeologische indicatoren aangetroffen binnen het plangebied? Zo ja, wat is de
               aard, conserveringstoestand en datering van deze indicatoren/vindplaats?
              In welke mate wordt een eventueel aanwezige vindplaats verstoord door realisatie van
               geplande bodemingrepen?
              Hoe kan deze verstoring door planaanpassing tot een minimum worden beperkt?
              In welke mate stemmen de resultaten van het veldwerk overeen met de verwachtingen van
               de bureaustudie?
              Wat zijn de aanbevelingen? Is nader onderzoek noodzakelijk? En zo ja, waaruit kan deze
               bestaan?


3.2   Onderzoeksopzet en werkwijze


           Datum uitvoering                    3 oktober 2019
           Veldteam                            Gerjan Sophie (senior KNA-prospector)
           Weersomstandigheden                 Zwaar bewolkt en regen, ca.15°C
           Boortype                            Edelmanboor; Ø7 cm
           Methode conform                     n.v.t.: verkennend booronderzoek
           Leidraad SIKB10
           Motivatie methode                   Er is een verwachting voor vindplaatsen vanaf periode turfwinning
                                               (late middeleeuwen). Door bouw en sloop van delen van het
                                               kloostercomplex kan de bodem verstoord zijn geraakt. Een
                                               verkennend booronderzoek is een goede manier om de intactheid
                                               van de bodem te toetsen en te bepalen of delen van het gebied
                                               kansrijk of kansarm zijn voor het aantreffen van archeologische
                                               resten.

                                               Het gebruik van een Edelman boor is hierbij de meest gehanteerde
                                               methode op de zandgronden. Dit om de aard van de
                                               bodemopbouw vast te stellen. De gebruikte boordiameter is


      10   Tol e.a. 2012




                                                      Blad 18 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>      Antea Group Archeologie 2019/156
      Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
      projectnummer 436812
      8 april 2020 revisie 02
      Stichting Alwel




                                               minder geschikt om aan de boorresultaten conclusies te verbinden
                                               voor het aantreffen van indicatoren.
           Aantal boringen                     6
           Oriëntatie grid t.o.v. geo-         n.v.t.
           morfologie/paleo-
           landschap
           Wijze inmeten boringen              Topcon GPS
           Overige toegepaste                  n.v.t.
           methoden
           Wijze onderzoek /                   NEN 5104/ASB
           beschrijving boorkolom
           Verzamelwijze archeo-               Brokkelen van opgeboorde grond en waarneming op het oog
           logische indicatoren
           Bemonstering                        Niet van toepassing
           Vondstzichtbaarheid aan             Nihil: tuin of braakliggend met ‘onkruid’ begroeiing
           oppervlak
           Omschrijving                        Niet uitgevoerd
           oppervlaktekartering
           Afwijkingen t.o.v. PvA              n.v.t.
           Doelen en wensen van de             Niet specifiek, maar bepalen of er binnen het plangebied na dit
           opdrachtgever                       inventariserend veldonderzoek nog nader onderzoek noodzakelijk
                                               is.
           Randvoorwaarden                     n.v.t.

      Conform het opgestelde Plan van Aanpak zijn in het plangebied zes boringen gezet. Er zijn geen
      wijzigingen opgetreden ten opzichte van dit PvA. 11


3.3   Resultaten

      Voor een overzicht van de boringen wordt verwezen naar de boorprofielen in Bijlage 3 en de
      situatiekaart in de kaartenbijlage.




      11   Sophie, 2019.




                                                        Blad 19 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>        Antea Group Archeologie 2019/156
        Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
        projectnummer 436812
        8 april 2020 revisie 02
        Stichting Alwel




        Afbeelding 15. Het plangebied tijdens het veldwerk vanaf de parkeerplaats naast de kapel/sportschool;
        links blik richting oosten (molen); rechts richting noordwesten (bebouwing Withof).



3.3.1   Bodemopbouw

        In het plangebied zijn zes boringen uitgevoerd. Boring 1 en 6 zijn –elk bij de tweede poging-
        respectievelijk op 1,10 m –mv en 1,40 m –mv gestaakt op iets ondoordringbaars, het daarboven
        aangetroffen pakket was geroerd. Bij boring 2 en 3 is op 1,40 m-mv neutraalbeige zand
        aangetroffen, dat tot het uitgangsmateriaal van de C-horizont behoort. Daarboven is sprake van
        geroerde grond. In geen van de boringen is daarmee de oorspronkelijke top van de C-Horizont
        aangetroffen.




                                                        Blad 20 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>        Antea Group Archeologie 2019/156
        Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
        projectnummer 436812
        8 april 2020 revisie 02
        Stichting Alwel




        Afbeelding 16. Boring 3.

        Bij boring 4 is sprake van een geroerd en opgebracht pakket, waaronder tot 1,80 m-mv
        donkerbruingrijs iets vlekkerig zand, waaronder het uitgangsmateriaal.
        Boring 5 kent een afwisseling van donkerbruingrijze en vlekkerige lagen tot 1,70 m-mv en
        daaronder het uitgangsmateriaal.


3.3.2   Boringen op historische kaarten

        In deze paragraaf zijn de gezette boringen geprojecteerd op de bekende historische kaarten door
        de jaren heen, vanaf circa 1900 tot aan 2012. Hierop is goed te zien dat de bebouwing door deze
        jaren heen sterk wijzigt en dat hiervoor hoogstwaarschijnlijk op grote schaal
        sloopwerkzaamheden hebben plaatsgevonden. Dat boring 1 en 6 gestaakt zijn op een
        ondoordringbare laag is dan ook niet verwonderlijk. De kans is klein dat het hier gaat om oude
        funderingen. Ook is het goed te verklaren dat de overige boringen verstoorde lagen laten zien.
        Hier zijn ook funderingen aanwezig geweest, als we uitgaan van onderstaande kaarten, maar
        deze zullen dan rigoureuzer gesloopt zijn in de afgelopen jaren.

        Er is aan de gemeente Etten-Leur nagevraagd of er informatie bekend was over de diepte en
        wijze van funderingen en sloop van de bebouwing binnen het plangebied. Dit bleek echter niet
        het geval te zijn.12

        Op basis van de kaarten kan geconcludeerd worden dat er geen sprake meer zal zijn van oudere
        funderingen in het gebied.




        12   Mailwisseling tussen Antea Group en N. van Mourik (gemeente Etten-Leur).




                                                        Blad 21 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Afbeelding 17. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1900 (bron: www.topotijdreis.nl)




Afbeelding 18. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1940 (bron: www.topotijdreis.nl)




                                                Blad 22 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Afbeelding 19. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1960 (bron: www.topotijdreis.nl)




Afbeelding 20. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1975 (bron: www.topotijdreis.nl)




                                                Blad 23 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Afbeelding 21. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1980 (bron: www.topotijdreis.nl)




Afbeelding 22. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1990 (bron: www.topotijdreis.nl)




                                                Blad 24 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>        Antea Group Archeologie 2019/156
        Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
        projectnummer 436812
        8 april 2020 revisie 02
        Stichting Alwel




        Afbeelding 23. Gezette boringen geplot op de topografische kaart van 2012 (bron: www.topotijdreis.nl).



3.3.3   Archeologie

        Er zijn tijdens het veldonderzoek geen archeologische indicatoren aangetroffen. Het gaat hier
        echter wel om een verkennende fase van het inventariserend veldonderzoek door middel van
        boringen. Het doel van de verkennende fase van het veldonderzoek is het in kaart brengen van
        de bodemopbouw en het aantonen van eventuele bodemverstoringen. De afwezigheid van
        archeologische indicatoren kan dan ook niet worden beschouwd als indicatie voor de afwezigheid
        van een archeologische vindplaats.




                                                        Blad 25 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>      Antea Group Archeologie 2019/156
      Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
      projectnummer 436812
      8 april 2020 revisie 02
      Stichting Alwel




4     Conclusies en advies
4.1   Conclusies

      In paragraaf 3.1 is een aantal onderzoeksvragen gesteld. Hier wordt voor zover mogelijk en
      relevant kort op deze vragen ingegaan.
           Wat is de bodemopbouw en zijn er aanwijzingen voor bodemverstoringen?
      Zoals in paragraaf 3.3.1 beschreven zijn twee boringen gestaakt en is er bij de overige sprake van
      een (diep) verstoorde bodemopbouw. Kijkend naar afbeelding 3, 4 en 7, 8, 9 en afbeeldingen 17
      t/m 23is het begrijpelijk dat er sprake is van verstoringen dat niet alle puin bij de eerdere
      sloopfases verwijderd is.
           Zijn er archeologische indicatoren aangetroffen binnen het plangebied? Zo ja, wat is de aard,
            conserveringstoestand en datering van deze indicatoren?
      Tijdens het onderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.
           In welke mate wordt een eventueel aanwezige vindplaats verstoord door realisatie van
            geplande bodemingrepen?
      De bodemopbouw in het plangebied is verstoord waarmee de kans op de aanwezigheid van een
      vindplaats als zeer klein wordt ingeschat. Daarnaast is uit bestudering van de historische kaarten
      gebleken dat het plangebied zeer vaak gewijzigd is tussen 1900 en 2012. Hierdoor wordt de kans
      op de aanwezigheid van oudere funderingen als laag ingeschat.
           Hoe kan deze verstoring door planaanpassing tot een minimum worden beperkt?
      Zie vorige vraag.
           In welke mate stemmen de resultaten van het veldwerk overeen met de verwachtingen van
            het bureauonderzoek?
      De verwachting was dat er mogelijk oudere resten van funderingen in de ondergrond aanwezig
      konden zijn. Op basis van het uitgevoerde booronderzoek blijkt dat echter niet het geval: het zal
      gaan om recentere funderingen.
           Wat zijn de aanbevelingen? Is nader onderzoek noodzakelijk? En zo ja, waaruit kan deze
            bestaan?
      Zie paragraaf 4.2


4.2   (Selectie)advies

      Op basis van de uitgevoerde boringen kan gesteld worden dat de bodemopbouw tot voorbij de
      oorspronkelijke top van de C-Horizont in het plangebied verstoord is. De kans dat er intacte
      archeologische sporen of resten worden aangetroffen is daarmee gering. Daarnaast is uit
      bestudering van de historische kaarten gebleken dat het plangebied vaak gewijzigd is de
      afgelopen jaren. De verwachting is dan ook dat er geen oudere funderingsresten meer in de
      ondergrond aanwezig zullen zijn.

      Het advies luidt dan ook om in het nieuwe bestemmingsplan geen dubbelbestemming waarde
      archeologie op te nemen en de voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken zonder verder
      archeologisch onderzoek uit te voeren.




                                                      Blad 26 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Bovenstaande betreft een selectieadvies, het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan
de bevoegde overheid, in deze de gemeente Etten-Leur. Op 7 april 2020 ging het bevoegd gezag
akkoord met het gegeven advies middels een selectiebesluit.

Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens
graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak
kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden
opgespoord. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te
worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed:
telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan
ook.


Antea Group
Oosterhout, maart 2020




                                                Blad 27 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Literatuur en geraadpleegde bronnen
Berendsen, H.J.A., 2004 (4e druk): De vorming van het land. Inleiding in de geologie en
geomorfologie. Van Gorcum, Assen.

Dijk X.C.C van, 2005. Het Withof te Etten-Leur, gemeente Etten-Leur; archeologisch
vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. RAAP-notitie 1401, Amsterdam.

Dijk X.C.C van, 2005. Plangebied Withofcomplex te Etten-Leur, gemeente Etten-Leur;
archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. RAAP-notitie 3582,
Weesp.

Koopmanschap, H.J.L.C. en G. Sophie,2011. Inventariserend veldonderzoek door middel van
proefsleuven voor het Withofcomplex te Etten-Leur. Archeologische Rapporten Oranjewoud
2011/45, Oosterhout.

Leenders, K.A.H.W., 2013. verdwenen Venen. Een onderzoek naar de ligging en exploitatie van
thans verdwenen venen in het gebied tussen Antwerpen, Turnhout, Geertruidenberg en
Willemstad 125-1750. Een actualisering. Woudrichem (via:
http://gisgeoloket.provant.be/SilverlightViewer_1_10/Viewer.html?Viewer=Turfdatabank)

Mulder, E.F.J., M.C. Geluk, I. Ritsema, W.E Westerhoff en T.E. Wong, 2003. De ondergrond van
Nederland. TNO, Utrecht.

Sophie, G. 2019. Plan van Aanpak Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen; Withof
complex (naast Bisschopsmolenstraat 166) Etten Leur. Antea Group, Oosterhout.

Tebbens, L.A., 2016. Ontstaansgeschiedenis van het landschap, het gebruik en de locatiekeuze. In:
Ball, E.A.G. en R.M. van Heeringen (red.), 2016. Westelijk Noord-Brabant in het Malta-tijdperk.
Synthetiserend onderzoek naar de bewoningsgeschiedenis van het westelijk deel van het
Brabants zandgebied. Nederlandse Archeologie Rapporten 51. Rijksdienst voor het Cultureel
Erfgoed, Amersfoort.

Tol, A., P. Verhagen & M. Verbruggen, 2012: Leidraad inventariserend veldonderzoek. Deel:
karterend booronderzoek. SIKB.

Vos, P. en Vries, S. de, 2013: 2e generatie palaeogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0).
Deltares, Utrecht.


Kaarten
 Topografische kaart 1:25000 (http://kadata.kadaster.nl)




                                                Blad 28 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>Antea Group Archeologie 2019/156
Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen
projectnummer 436812
8 april 2020 revisie 02
Stichting Alwel




Lijst met afbeeldingen
Afbeelding 1. Uitsnede topografische kaart 1:25.000 met ligging plangebied (niet op schaal). .......1
Afbeelding 2. Luchtfoto van het plangebied (bron: ESRI Nederland)................................................4
Afbeelding 3. Mogelijke toekomstige inrichting van het plangebied (bron: Beeldkwaliteitsplan,
Quadrant Architecten). .....................................................................................................................5
Afbeelding 4. Uitsnede van de geomorfologische kaart met in rood het plangebied (bron: PDOK).
...........................................................................................................................................................7
Afbeelding 5. Uitsnede van de bodemkaart met in rood het plangebied (bron: STIBOKA). .............8
Afbeelding 6. Weergave van het plangebied met de vrschillende aanwezige gebouwen en
complexen (bron: http://www.inevanmeer.nl/adama/huizeadama/index.html). ...........................9
Afbeelding 7. Het Withofcomplex jaren ca 1960 (Fotomateriaal via opdrachtgever). ...................10
Afbeelding 8. Sloop in de jaren eind 1970 begin 1980 (Fotomateriaal via opdrachtgever) . ..........11
Afbeelding 9. Luchtfoto van de sloop eind jaren 1970/begin 1980 (Fotomateriaal via
opdrachtgever). ...............................................................................................................................11
Afbeelding 10. Maquette met de situatie tot eind jaren 1970 (Fotomateriaal via opdrachtgever) .
.........................................................................................................................................................12
Afbeelding 11.Maquette met de situatie na eind jaren 1970 (Fotomateriaal via opdrachtgever). 12
Afbeelding 12. De situatie begin jaren 1980 na nieuwbouw (Fotomateriaal via opdrachtgever). .13
Afbeelding 13. De ‘nieuwbouw’ is in 2015 weer gesloopt(Fotomateriaal via opdrachtgever). ......13
Afbeelding 14. Luchtfoto van de situatie na sloop in 2015 (Fotomateriaal via opdrachtgever). ....14
Afbeelding 15. Het plangebied tijdens het veldwerk vanaf de parkeerplaats naast de
kapel/sportschool; links blik richting oosten (molen); rechts richting noordwesten (bebouwing
Withof). ...........................................................................................................................................20
Afbeelding 16. Boring 3. ..................................................................................................................21
Afbeelding 17. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1900 (bron:
www.topotijdreis.nl) .......................................................................................................................22
Afbeelding 18. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1940 (bron:
www.topotijdreis.nl) .......................................................................................................................22
Afbeelding 19. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1960 (bron:
www.topotijdreis.nl) .......................................................................................................................23
Afbeelding 20. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1975 (bron:
www.topotijdreis.nl) .......................................................................................................................23
Afbeelding 21. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1980 (bron:
www.topotijdreis.nl) .......................................................................................................................24
Afbeelding 22. Gezette boringen geplot op de historische kaart van 1990 (bron:
www.topotijdreis.nl) .......................................................................................................................24
Afbeelding 23. Gezette boringen geplot op de topografische kaart van 2012 (bron:
www.topotijdreis.nl). ......................................................................................................................25

Bijlagen
Archeologische perioden Beschrijving van de archeologisch bekende perioden
AMZ-cyclus              Beschrijving en weergave van de Archeologische Monumentenzorg
Boorbeschrijvingen      Weergave en beschrijving van de boorprofielen

Kaartbijlagen
436816-ARCHIS                            Vondstmeldingen, onderzoeken en archeologische monumenten
436812-S1                                Boorpuntenkaart met gezette boringen binnen het plangebied




                                                             Blad 29 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Archeologische perioden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Archeologische perioden

Als bijlage op de resultaten en verzamelde gegevens wordt hieronder een algemene ontwikkeling van de bewoners-
geschiedenis in Nederland geschetst.
Gedurende het paleolithicum (300.000-8800 voor Chr.) hebben moderne mensen (homo sapiens) onze streken
tijdens de warmere perioden wel bezocht, doch sporen uit deze periode zijn zeldzaam en vaak door latere
omstandigheden verstoord. De mensen trokken als jager-verzamelaars rond in kleine groepen en maakten gebruik
van tijdelijke kampementen. De verschillende groepen jager-verzamelaars exploiteerden kleine territoria, maar
verbleven, afhankelijk van het seizoen, steeds op andere locaties.
In het mesolithicum (8800-4900 voor Chr.) zette aan het begin van het Holoceen een langdurige
klimaatsverbetering in. De gemiddelde temperatuur steeg, waardoor geleidelijk een bosvegetatie tot ontwikkeling
kwam en de variatie in flora en fauna toenam. Ook in deze periode trokken de mensen als jager-verzamelaars rond.
Voorwerpen uit deze periode bestaan voornamelijk uit voor de jacht ontworpen vuurstenen spitsjes.
De hierop volgende periode, het neolithicum (5300-2000 voor Chr.), wordt gekenmerkt door een overschakeling
van jager-verzamelaars naar sedentaire bewoners, met een volledig agrarische levenswijze. Deze omwenteling ging
gepaard met een aantal technische en sociale vernieuwingen, zoals huizen, geslepen bijlen en het gebruik van
aardewerk. Door de productie van overschot kon de bevolking gaan groeien en die bevolkingsgroei had tot gevolg
dat de samenleving steeds complexer werd. Uit het neolithicum zijn verschillende grafmonumenten bekend, zoals
hunebedden en grafheuvels.
Het begin van de bronstijd (2000-800 voor Chr.) valt samen met het eerste gebruik van bronzen voorwerpen, zoals
bijlen. Het gebruik van vuursteen was hiermee niet direct afgelopen. Vuursteenmateriaal uit de bronstijd is meestal
niet goed te onderscheiden van dat uit andere perioden. Het aardewerk is over het algemeen zeldzaam. De
grafheuveltraditie die tijdens het neolithicum haar intrede deed werd in eerste instantie voortgezet, maar rond
1200 voor Chr. vervangen door begravingen in urnenvelden. Het gaat hier om ingegraven urnen met crematieresten
waar overheen kleine heuveltjes werden opgeworpen, eventueel omgeven door een greppel.
In de ijzertijd (800-12 voor Chr.) werden de eerste ijzeren voorwerpen gemaakt. Ten opzichte van de bronstijd
traden er in de aardewerktraditie en in het gebruik van vuursteen geen radicale veranderingen op. De mensen
woonden in verspreid liggende hoeven of in nederzettingen van enkele huizen. Op de hogere zandgronden
ontstonden uitgebreide omwalde akkercomplexen (celtic fields). In deze periode werden de kleigebieden ook in
gebruik genomen door mensen afkomstig van de zandgebieden. Opvallend zijn de verschillen in materiële welstand.
Er zijn zogenaamde vorstengraven bekend in Zuid-Nederland, maar de meeste begravingen vonden plaats in
urnenvelden.
Met de Romeinse tijd (12 voor Chr. tot 450 na Chr.) eindigt de prehistorie en begint de geschreven geschiedenis. In
47 na Chr. werd de Rijn definitief als rijksgrens van het Romeinse Rijk ingesteld. Ter controle van deze zogenaamde
limes werden langs de Rijn castella (militaire forten) gebouwd. De inheems leefwijze handhaafde zich wel, ook al
werd de invloed van de Romeinen steeds duidelijker in soorten aardewerk (o.a. gedraaid) en een betere
infrastructuur. Onder meer ten gevolge van invallen van Germaanse stammen ontstond er instabiliteit wat
uiteindelijk leidde tot het instorten van de grensverdediging langs de Rijn.
Over de middeleeuwen (450-1500 na Chr.), en met name de vroege middeleeuwen (450-1000 na Chr.), zijn nog veel
zaken onbekend. Archeologische overblijfselen zijn betrekkelijk schaars. De politieke macht was na het wegvallen
                                                                                          e
van de Romeinen in handen gekomen van regionale en lokale hoofdlieden. Vanaf de 10 eeuw ontstaat er weer
enige stabiliteit en is een toenemende feodalisering zichtbaar. Door bevolkingsgroei en gunstige klimatologische
omstandigheden werd in deze periode een begin gemaakt met het ontginnen van bos, heide en veen. Veel van onze
huidige steden en dorpen dateren uit deze periode.
De hierop volgende periode 1500 – heden wordt aangeduid als nieuwe tijd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Archeologische Monumentenzorg (AMZ)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>Schema Archeologische Monumentenzorg (AMZ)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>                                                  Schema Archeologische Monumentenzorg (AMZ)


                                             Verklarende woordenlijst Archeologische Monumentenzorg (AMZ)

Archeologische begeleiding (STAP 5c)                                              Tijdens een inventariserend veldonderzoek - karterende fase wordt het
Een archeologische begeleiding wordt uitgevoerd wanneer proefsleuven of en        plangebied systematisch onderzocht op de aanwezigheid van
opgraving niet mogelijk zijn door bijvoorbeeld civieltechnische beperkingen.      archeologische sporen en/of vondsten. De intensiteit van onderzoek is
                                                                                  groter dan in de verkennende fase, bijvoorbeeld door een groter aantal
Archeologische indicatoren                                                        boringen per hectare of door het aanleggen van proefsleuven.
Hiermee worden aanwijzingen in de bodem bedoeld die duiden op menselijke
activiteiten in het verleden, zoals aardewerkscherven, houtskool, botmateriaal,   Inventariserend veldonderzoek (IVO) - Waarderende fase (STAP 2f)
vondstlagen, etc.                                                                 Tijdens de waarderende fase wordt aangegeven of de aangetroffen
                                                                                  archeologische vindplaatsen behoudenswaardig zijn. Dat betekent dat de
Archis                                                                            aard, omvang, datering, conservering en inhoudelijke kwaliteit van de
Archeologisch informatiesysteem voor Nederland. Een digitale databank met         vindplaats(en) wordt vastgesteld. Wanneer de waardering van de
gegevens over archeologische vindplaatsen en terreinen.                           archeologische resten laag is, hoeft geen verder archeologisch onderzoek
                                                                                  te worden uitgevoerd. Het plangebied wordt 'vrijgegeven'. Wanneer de
Bureauonderzoek (STAP 1)                                                          resten behoudenswaardig zijn, wordt in eerste instantie behoud in situ
Het bureauonderzoek is een rapportage waarin een gespecificeerd                   (ter plekke in de bodem) nagestreefd. Wanneer dit door de voorgenomen
archeologisch verwachtingsmodel wordt opgesteld aan de hand van                   ontwikkelingen niet mogelijk is, wordt vervolgonderzoek uitgevoerd in de
geomorfologische en bodemkaarten, de Archeologische Monumentenkaart               vorm van een opgraving of archeologische begeleiding. Vaak wordt deze
(AMK), het Archeologisch Informatiesysteem (ARCHIS), historische kaarten en       fase gecombineerd uitgevoerd met het inventariserend veldonderzoek
archeologische publicaties.                                                       karterende fase.

Fysiek beschermen (STAP 4c)                                                       Opgraving (STAP 5c)
De archeologische resten blijven in de bodem behouden door bijvoorbeeld           Wanneer door de toekomstige ontwikkelingen aanwezige archeologische
planaanpassingen.                                                                 resten in de bodem niet behouden kunnen worden, wordt een opgraving
                                                                                  uitgevoerd. Tijdens de opgraving worden archeologische resten
Geofysisch onderzoek                                                              gedocumenteerd, gefotografeerd en bestudeerd. Hierdoor wordt
Meetapparatuur brengt archeologische verschijnselen in de bodem                   informatie over het verleden zo goed mogelijk vastgelegd en behouden.
driedimensionaal in kaart zonder te boren of te graven. Dit kan bijvoorbeeld
door radar-, weerstandsonderzoek of elektromagnetische metingen.                  Plan van Aanpak (PvA) (STAP 2a)
                                                                                  Voor een booronderzoek is een Plan van Aanpak (PvA) noodzakelijk. Het
Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel                                    PvA beschrijft hoe het veldwerk wordt uitgevoerd en uitgewerkt.
Dit model geeft op detailniveau voor het plangebied aan wat aan archeologische
vindplaatsen aanwezig kan zijn. Op basis van dit verwachtingsmodel wordt          Programma van Eisen (PvE) (STAP 2d of 5a)
bepaald of een inventariserend veldonderzoek nodig is en wat de juiste            Voor het uitvoeren van een inventariserend veldonderzoek -
methode is om eventueel aanwezige archeologische resten aan te tonen.             proefsleuven, archeologische begeleiding of opgraving is een Programma
                                                                                  van Eisen (PvE) noodzakelijk. Het PvE beschrijft het doel, vraagstelling en
Inventariserend veldonderzoek (IVO) (STAP 2)                                      uitvoeringsmethode van het archeologisch onderzoek. Dit document
Tijdens een inventariserend veldonderzoek worden archeologische waarden in        wordt beschouwd als basisdocument voor archeologisch veldonderzoek
het veld geïnventariseerd en gedocumenteerd. Waar is wat in de bodem              waarmee de inhoudelijke kwaliteit gewaarborgd wordt. Het PvE wordt
aanwezig? De inventarisatie kan bestaan uit een inventariserend veldonderzoek-    goedgekeurd door het bevoegd gezag (gemeente, provincie of het rijk).
overig (door middel van een booronderzoek, veldkartering en/of geofysisch
onderzoek) en/of een inventariserend veldonderzoek door middel van                Quickscan
proefsleuven. Wat de beste methode is, hangt sterk af van de omstandigheden       In een quickscan wordt geïnventariseerd of en waar archeologisch
en de aard van de vindplaats.                                                     onderzoek moet worden uitgevoerd.

Inventariserend veldonderzoek - overig (IVO-o) (STAP 2b of 2c)                    Selectieadvies (STAP 3)
Bij een Inventariserend veldonderzoek - overig door middel van boringen (IVO-     In het selectieadvies wordt op archeologisch inhoudelijke argumenten het
o) worden boringen gezet door middel van een handboor of guts.                    advies gegeven welke delen van het plangebied vrijgegeven kunnen
                                                                                  worden voor verdere ontwikkeling en welke delen behouden of
Inventariserend veldonderzoek -proefsleuven (IVO-p) (STAP 2f)                     opgegraven moeten worden.
Proefsleuven zijn lange sleuven van twee tot vijf meter breed die worden
aangelegd in de zones waar aanwijzingen zijn voor het aantreffen van              Selectiebesluit (STAP 4)
archeologische vindplaatsen.                                                      De bevoegde overheid (gemeente, provincie of soms het rijk) geeft op
                                                                                  basis van het selectieadvies aan welke maatregelen genomen worden. De
Inventariserend veldonderzoek (IVO) - Verkennende fase (STAP 2b)                  bevoegde overheid kan van het selectieadvies afwijken indien zij dat
Wanneer bij het bureauonderzoek onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om          nodig acht.
een gespecificeerd verwachtingsmodel op te stellen, wordt een inventariserend
veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd. In deze fase wordt onderzocht of     Veldkartering
de bodem nog intact is, wat de bodemopbouw is en hoe deze invloed heeft           Bij een veldkartering wordt het plangebied systematisch belopen om
gehad op de locatiekeuze van de mens in het verleden. Het onderzoek is            archeologische oppervlaktevondsten te verzamelen.
bedoeld om kansarme zones om archeologische resten aan te treffen uit te
sluiten en kansrijke zones te selecteren voor vervolgonderzoek. Een verkennend
onderzoek kent een relatief lage onderzoeksintensiteit en wordt meestal
uitgevoerd door middel van boringen.
Inventariserend veldonderzoek (IVO) - Karterende fase (STAP 2c of 2f)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Boorprofielen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>Withofcomplex Etten Leur


Projectnr. 436812




       Boring:              1                                                                      Boring:          2
       Datum:              3-10-2019                                                               Datum:          3-10-2019
       Boormeester:        Gerjan Sophie                                                           Boormeester:    Gerjan Sophie
       X-coördinaat:       103276,31                                                               X-coördinaat:   103246,93
       Y-coördinaat:       397416,88                                                               Y-coördinaat:   397390,64
       Maaiveldhoogte: NAP 9,271       m                                                           Maaiveldhoogte: NAP 9,392   m
                                           0       tuin                                                                            0       braak
  0                                                                                           0
                                                   Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak                                                      Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak
                                           (40)
                                                   humeus, sporen wortels, donker                                                          humeus, sporen puin, donker
                                                   grijsbruin, Edelmanboor                                                                 grijsbruin, Edelmanboor, gestaakr
                                           40
                                                                                                                                           op puin, Weinig gevlekt geelbeige,
 50                                                Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak        50                                    (110)   Aan-horizont, bouwvoor, dekzand
                                                   humeus, matig puinhoudend, donker
                                           (70)    grijsbruin, Edelmanboor, gestaakr
                                                   op puin, Weinig gevlekt geelbeige,
                                                   Aan-horizont, bouwvoor, dekzand
100                                                                                          100
                                           110                                                                                     110

                                                                                                                                   (30)    Zand, matig fijn, zwak siltig,
                                                                                                                                           witbeige, Edelmanboor, geroerd,
                                                                                                                                   140
                                                                                                                                           Veel gevlekt donker grijsbruin
                                                                                             150                                   (30)
                                                                                                                                           Zand, matig fijn, zwak siltig,
                                                                                                                                   170     neutraalbeige, Edelmanboor




       Boring:              3                                                                      Boring:          4
       Datum:              3-10-2019                                                               Datum:          3-10-2019
       Boormeester:        Gerjan Sophie                                                           Boormeester:    Gerjan Sophie
       X-coördinaat:       103212,56                                                               X-coördinaat:   103258,15
       Y-coördinaat:       397359,32                                                               Y-coördinaat:   397347,37
       Maaiveldhoogte: NAP 9,388       m                                                           Maaiveldhoogte: NAP 8,801   m
                                           0       braak                                                                           (05 )   braak
  0                                                                                           0                                     5
                                                   Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak                                               (15)   Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak
                                                                                                                                    20
                                                   humeus, sporen puin, donker                                                             humeus, Edelmanboor, A-horizont,
                                                   grijsbruin, Edelmanboor, gestaakr                                               (35)    bouwvoor
                                                   op puin, Weinig gevlekt geelbeige,
 50                                                Aan-horizont, bouwvoor, dekzand           50                                    55
                                                                                                                                           Zand, matig grof, zwak siltig, zwak
                                           (115)
                                                                                                                                           roesthoudend, geelbeige,
                                                                                                                                           Edelmanboor, opgebracht
                                                                                                                                           Zand, matig grof, zwak siltig,
                                                                                                                                           neutraalbeige, Edelmanboor,
100                                                                                          100                                           opgebracht
                                           115                                                                                     (125)
                                           (25)
                                                                                                                                           Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak
                                                   Zand, matig fijn, zwak siltig,                                                          humeus, spikkels puin, donker
                                           140     witbeige, Edelmanboor, geroerd,                                                         grijsbruin, Edelmanboor, Weinig
                                                   Veel gevlekt donker grijsbruin                                                          gevlekt geelbeige
150                                        (30)                                              150
                                           170
                                                   Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen
                                                   roest, neutraalbeige, Edelmanboor                                               180
                                                                                                                                   (20)
                                                                                                                                           Zand, matig fijn, zwak siltig,
                                                                                                                                   200
                                                                                             200                                           brokken leem, lichtgrijs,
                                                                                                                                           Edelmanboor




       Boring:              5                                                                      Boring:          6
       Datum:              3-10-2019                                                               Datum:          3-10-2019
       Boormeester:        Gerjan Sophie                                                           Boormeester:    Gerjan Sophie
       X-coördinaat:       103293,02                                                               X-coördinaat:   103257,72
       Y-coördinaat:       397337,16                                                               Y-coördinaat:   397301,29
       Maaiveldhoogte: NAP 9,353       m                                                           Maaiveldhoogte: NAP 9,256   m
                                           0       braak                                                                           0       braak
  0                                                                                           0
                                                                                                                                   (20)
                                           (30)    Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak                                                     Zand, matig grof, zwak siltig,
                                                                                                                                   20
                                                   humeus, donker grijsbruin,                                                      (10)    neutraalbeige, Edelmanboor,
                                           30                                                                                      30
                                                   Edelmanboor, A-horizont, bouwvoor,                                                      opgebracht
                                                   dekzand
 50                                                                                          50                                            Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak
                                           (70)    Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak                                             (60)    humeus, zwak puinhoudend, donker
                                                   humeus, zwak puinhoudend, donker                                                        grijsbruin, Edelmanboor
                                                   grijsbruin, Edelmanboor, Weinig
                                                   gevlekt geelbeige                                                               90      Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak
                                           100                                                                                             puinhoudend, geelbeige,
100                                                                                          100                                           Edelmanboor, Veel gevlekt donker
                                                                                                                                   (40)
                                           (30)    Zand, matig fijn, zwak siltig, spikkels                                                 grijsbruin
                                                   puin, licht geelbeige, Edelmanboor,
                                           130                                                                                     130     Zand, matig grof, zwak siltig,
                                                   Veel gevlekt donker grijsbruin
                                                                                                                                           spikkels puin, neutraalbeige,
150
                                           (40)    Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak                                                     Edelmanboor, gestaakt
                                                   humeus, zwak puinhoudend, donker
                                           170     grijsbruin, Edelmanboor, Weinig
                                           (30)    gevlekt geelbeige
                                           200     Zand, matig fijn, zwak siltig,
200                                                lichtgrijs, Edelmanboor, C-horizont




Schaal: 1: 50
                                                                                                                                                               getekend volgens NEN 5104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>Legenda (NEN 5104 en ASB)




                            laaggrens
                            (wordt bepaald voor de ondergrens van de beschreven laag)

                             < 0,3 cm        scherpe overgang
                            D 0,3 - < 3 cm    overgang geleidelijk
                            E > 3 cm          diffuse overgang


                            amorfiteit veen (veraardheid)
                            ? zwak amorf      niet tot zwak veraarde resten
                            A matig amorf     structuur nog zichtbaar
                            @ sterk amorf     sterk veraard, structuurloos




                                        gezeefd traject
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>Kaartbijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>                                   102500,000000                                              103000,000000                                                              103500,000000                                                              104000,000000

                                                                           2303075100                                                                                      1090075
                                                                                                                                                      2366434100
                      2079962100                                                                                                                                       !
                                                                                                                                                                       (
                                                                                                                           1068735               2214550100
                                                                                                                       !
                                                                                                                       (
                                                                                                                     2079962100

                                                                                        2306323100
                                                                                            !
                                                                                            (!(
                                                                                                                                                                                                                                 2474659100
                                                                                                                                                                                                                                     !
                                                                                                                                                                                                                                     (
                                                                                        2423239100
                                                                                                                                                                              4000421100                          2432821100
                                                                                                                                                                                 3980984100
                                                                                                                                                                                 3980976100




                                                                                                                                                                                                                                                  4609940100




                                               1183124
                                           !
                                           (
397500,000000




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 397500,000000
                                         4659764100
                                         4609576100
                                                                                                                                                                               2398365100
                                                                                                                                                                                     2395213100
                                                                                                                                                                                         !
                                                                                                                                                                                         (
                                                                                                                                                                                           1101216




                                                                                                                                   4740706100



                                                                                                                                                2105257100
                                                                                                                                                      1080822      1093577
                                                                                                                                                      !
                                                                                                                                                      (        !
                                                                                                                                                               (!
                                                                                                                                                           2321543100
                                                                                                                                                               ((
                                                                                                                                                               !
                                                                                                                                                           2187173100

                                                                                                                                                                      2054787100
                                                                                                                                                                             !
                                                                                                                                                                             (


                                                                                                                                                              2255350100

                Legenda
                                                                                                                                                                     1084125
                                                                                                                                                                     !
                                                                                                                                                                     (
397000,000000




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 397000,000000
                          Plangebied




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  %
                  !
                  (       Vondstlocaties                                                                                                                                                                                                                                                                                      1060985
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               !
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               (
                  !
                  (       Vondstmeldingen
                                                                                                                                                                                            2161763100
                4006668100Onderzoeksmeldingen                                                                                                                                                                                0 25 50              100 150 200
                                                                                                                                                                                                !
                                                                                                                                                                                                (
                                                                                                                                                                                                  1085062                                                  1060984                                          1062676
                                                                                                                                                                                                                                                         ( Meters
                Monumenten
                                                                                                                                                                                                                                                         !                                              !
                                                                                                                                                                                                                                                                                                        (

                                                                                                                                                                                                                 1062648         C0   12-3-2020   Definitief                                                                      (ABC)
                                                                                                                  2131103100             2301463100
                WAARDE
                                                                                                                                                                                                             !
                                                                                                                                                                                                             (                   NR    DATUM                              WIJZIGING                                                GET.

                                                                                                                                                                                                                                                                          2025197100
                                                                                                          1084186 2149119100                                                                                        OPDRACHTGEVER                                                                 GIS SPECIALIST                       SCHAAL

                          Terrein van archeologische waarde                                                                        1084187                                                                                                                                                        J.E. Colijn                     1:5.000
                                                                                                                !
                                                                                                                (
                                                                                                                               !
                                                                                                                               (                                                                                    Stichting Alwel
                                                                                                                                                                                                                                                                                                  PROJECTLEIDER                      FORMAAT
                                                                                                                                                                                                                                                                                                  G. Leeuw                                A3
                          Terrein van hoge archeologische waarde                                                                                                                                                    PROJECTOMSCHRIJVING
                                                                                                                                                                                                                                                                                                  DATUM                        BLAD IN BLADEN
                                                                                                                                                                                                                    IVO-O Withofcomplex Etten-Leur                                                12-3-2020                        1 van 1

                          Terrein van zeer hoge archeologische waarde
                                                                                                                                                                                                                                                                                                  STATUS                              WIJZ.NR
                                                                                                                                                                                                                    KAARTTITEL
                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Definitief                              C0
                                                                                                                                                                    1060983                                         Vondstmeldingen, onderzoeken en archeologische
                                                                                                                                                                                                                                                                                                  www.anteagroup.nl
                                                                                                                                                                !
                                                                                                                                                                (                                                   monumenten
                                                                                                                                                                                                            1091709 3242043100
                          Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd                                                                                                                                   (KAARTNUMMER
                                                                                                                                                                                                                    436812-ARCHIS
                                                                                                                                                                                                                   !
                                                                                                                                                                                                                                                               Esri Nederland, Community Map Contributors
                                                                                                                                                                                                                                                                      R:\00435000\00436812\Archeologie\GIS\436812 Withofcomplex Etten-Leur.mxd
                                   102500,000000                                              103000,000000                                                              103500,000000                                                              104000,000000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>                                  103100,000000   103200,000000                           103300,000000                                              103400,000000




                                                                                  1
                                                                                  !
397400,000000




                                                                                                                                                                                                                                        397400,000000
                                                                      2
                                                                      !




                                                                  3
                                                                  !
                                                                              4
                                                                              !
                                                                                      5
                                                                                      !
397300,000000




                                                                                                                                                                                                                                        397300,000000
                                                                          6




                                                                                                                                                                                                                         %
                                                                          !




                                                                                                                 0 5 10                 20           30      40
                                                                                                                                                              Meters
                                                                                                                       C0   22-1-2019   Definitief                                                                       (ABC)

                                                                                                                       NR    DATUM                               WIJZIGING                                                GET.


                                                                                                          OPDRACHTGEVER                                                                  GIS SPECIALIST                       SCHAAL

                                                                                                          Stichting Alwel                                                                J.E. Colijn                     1:1.000


                Legenda
                                                                                                                                                                                         PROJECTLEIDER                      FORMAAT
                                                                                                                                                                                         G. Leeuw                                A3
                                                                                                          PROJECTOMSCHRIJVING
                                                                                                                                                                                         DATUM                        BLAD IN BLADEN
                                                                                                          IVO-O Withofcomplex Etten-Leur                                                 22-1-2019                        1 van 1
                                                                                                                                                                                         STATUS                              WIJZ.NR

                 !   Boring met nummer                                                                    KAARTTITEL
                                                                                                                                                                                         Definitief                              C0
                                                                                                          Boorpuntenkaart
                                                                                                                                                                                         www.anteagroup.nl



                     Plangebied                                                                           KAARTNUMMER

                                                                                                          436812-S1                                  Esri Nederland, Community Map Contributors
                                                                                                                                                             R:\00435000\00436812\Archeologie\GIS\436812 Withofcomplex Etten-Leur.mxd
                                  103100,000000   103200,000000                           103300,000000                                              103400,000000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>                                            Over Antea Group

                                            Van stad tot land, van water tot lucht; de
                                            adviseurs en ingenieurs van Antea Group
                                            dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan
                                            onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen
                                            en wegen, realiseren woonwijken en
                                            waterwerken. Maar we zijn ook betrokken
                                            bij thema’s zoals milieu, veiligheid,
                                            assetmanagement en energie. Onder de
                                            naam Oranjewoud groeiden we uit tot een
                                            allround en onafhankelijk partner voor
                                            bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group
                                            zetten we deze expertise ook mondiaal in.
                                            Door hoogwaardige kennis te combineren
                                            met een pragmatische aanpak maken we
                                            oplossingen haalbaar én uitvoerbaar.
                                            Doelgericht, met oog voor duurzaamheid.
                                            Op deze manier anticiperen we op de vragen
                                            van vandaag en de oplossingen van de
                                            toekomst. Al meer dan 60 jaar.




                                            Contactgegevens
                                            Beneluxweg 125
                                            4904 SJ OOSTERHOUT
                                            Postbus 40
                                            4900 AA OOSTERHOUT
                                            T. (0162) 48 70 00
                                            E. jori.colijn@anteagroup.com

ISSN: 1570-6273
                                            www.anteagroup.nl
Copyright © 2019
Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd en/of openbaar worden
gemaakt door middel van druk, fotokopie,
elektronisch of op welke wijze dan ook,
zonder schriftelijke toestemming van de
auteurs.

Disclaimer
Antea Group aanvaardt op generlei wijze
aansprakelijkheid voor schade welke
voortvloeit uit beslissingen genomen op
basis van de resultaten van archeologisch
(voor)onderzoek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100




blad 164 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 5          Windtunnelonderzoek




blad 165 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 6          Advies actualisatie windonderzoek




blad 201 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100




blad 212 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 7          Bodemonderzoek




blad 213 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre>                      ACTUALISEREND BODEMONDERZOEK
                                 ’T WITHOF
                                ETTEN-LEUR




                           DS MILIEU-CONSULT BV
                           RAPPORT NR. 17.01.003
                              3 FEBRUARI 2017




Behandeld door:        A.J.M. van Dorsselaer




Gecontroleerd door:    M.L. van Dorsselaer




Opdrachtgever:         Woonstichting Etten-Leur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave


1          Inleiding                                   2

2          Inventarisatie
           2.1 Locatiegegevens                         3
           2.2 Vooronderzoek                           3
           2.3 Hypothese                               3

3          Opzet van het onderzoek                     4

4          Veldonderzoek
           4.1 Uitvoering                              5
           4.2 Resultaten                              5
           4.3 BRL SIKB 2000                           5

5          Laboratoriumonderzoek
           5.1 Uitvoering                              6
           5.2 Toetsing analyseresultaten              6

6          Conclusies en aanbevelingen
           6.1 Conclusies                              7
           6.2 Aanbevelingen                           7

7          Kwaliteitsborging                           8




Bijlagen

1          Topografische kaart
2          Kadastrale kaart
3          Kadastraal bericht
4          Situatiefoto’s
5          Situatietekening boorpunten en peilbuizen
6          Boorstaat
7          Analysecertificaten
8          Toetsingscriteria en toetsingstabellen




Actualiserend bodemonderzoek, ’t Withof, Etten-Leur
17.01.003                                              1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre>1         Inleiding

In opdracht van Woonstichting Etten-Leur, is door DS milieu-consult een actualiserend bodemonderzoek
uitgevoerd op de locatie ’t Withof te Etten-Leur.

De aanleiding tot het onderzoek was de aanvraag Omgevingsvergunning voor de bouw van vier
appartementsgebouwen.

Het doel van het bodemonderzoek was het actualiseren van de onderzoeksgegevens omtrent de
milieuhygiënische kwaliteit van de bodem (grond en grondwater), om te bepalen of de locatie geschikt is voor
het voorgenomen gebruik, dan wel of er maatregelen noodzakelijk zijn om de locatie hiervoor geschikt te
maken.

De ligging van de onderzoekslocatie is weergegeven op de topografische kaart (bijlage 1) en de kadastrale kaart
(bijlage 2).

In de volgende hoofdstukken zal worden ingegaan op de onderzoeksopzet, de uitvoering van het onderzoek
(verrichte veld- en laboratoriumwerkzaamheden) en de resultaten van het uitgevoerde onderzoek. De
verzamelde gegevens over de kwaliteit van grond en grondwater zijn getoetst aan de huidige richtlijnen. Op
basis van de verkregen inzichten en resultaten zijn conclusies getrokken en worden aanbevelingen gedaan.




Actualiserend bodemonderzoek, ’t Withof, Etten-Leur
17.01.003                                                                                                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre>2         Inventarisatie

2.1 Locatiegegevens
De onderzoekslocatie betreft een deel van het voormalige kloosterterrein ’t Withof aan de
Bisschopsmolenstraat 162 te Etten-Leur, kadastraal bekend als Etten-Leur, sectie L, perceel 12588, met een
                                    2
totale oppervlakte van 23.340 m . Rijksdriehoek coördinaten X-103251 Y-397350. De te onderzoeken
                                    2
(bouw)locaties beslaan circa 2.800 m .

De onderzoekslocatie ligt braak en is gelegen ten zuidoosten van het oude klooster.

In bijlage 4 zijn situatiefoto’s opgenomen. In bijlage 5 zijn de globale bouwlocaties op een situatietekening
weergegeven.

2.2 Vooronderzoek
                                                        e                 e
De eerste bebouwing op de locatie dateert uit begin 16 eeuw. Begin 18 eeuw wordt een aanvang gemaakt
met de bouw van het klooster. De laatste grote uitbreiding dateert uit 1957. In 1980 is een deel gesloopt en in
2014 is het zuidoostelijk deel van het klooster gesloopt, op welk terreindeel één van de
appartementsgebouwen gerealiseerd zal worden. De overige drie gebouwen worden gebouwd in de voormalige
kloostertuin. Voor nadere details wordt verwezen naar het rapport Cultuurhistorische verkenning, Klooster ’t
Withof, Etten-Leur van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, mei 2001.

Voor zover bekend zijn er op het kloosterterrein de navolgende bodemonderzoeken uitgevoerd:

         Verkennend bodemonderzoek, Kuiper & Burger, 10-12-1999, kenmerk Pb99276/DI;
         Verkennend bodemonderzoek, DS milieu-consult, 01-04-2004, kenmerk 04.03.023;
         Verkennend bodemonderzoek, DS milieu-consult, 15-10-2007, kenmerk 07.09.102;
         Historisch onderzoek, Consulmij/MUG, 17-06-2009, kenmerk NB077701169;
         Verkennend bodemonderzoek, Tamboerijn 7, DS milieu-consult, 17-06-2016, kenmerk 16.05.087.

Relevant voor het onderhavig onderzoek zijn de resultaten van het verkennend bodemonderzoek met kenmerk
07.09.102. Uit dit onderzoek blijkt dat de bovengrond op de beoogde bouwlocaties licht verontreinigd is met
lood, zink en/of polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en de diepere bodem licht verontreinigd is
met lood en PAK.

Voor nadere details wordt verwezen naar voormelde rapportages.

2.3 Hypothese
Op basis van de veldopname en de historische informatie wordt de locatie verdacht van het voorkomen van
bodemverontreiniging. De te verwachten verontreinigende stoffen op oude locaties als de onderhavige zijn
zware metalen en PAK.




Actualiserend bodemonderzoek, ’t Withof, Etten-Leur
17.01.003                                                                                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre>3         Opzet van het onderzoek

Op basis van de voorinformatie, is de onderzoeksstrategie voor een verdachte locatie, diffuse bodembelasting,
heterogeen verdeelde verontreiniging (NEN 5740 VED-HE) van toepassing.

De herinrichting van de locatie zal bestaan uit de bouw van vier appartementsgebouwen met een gezamenlijke
                              2
oppervlakte van circa 2.800 m .
                                                                                     2
Conform tabel 9 van de NEN 5740, dienen voor een oppervlakte tot 3.000 m , elf boringen tot 0,5 meter in de
verdachte bodemlaag en twee boringen tot de onderzijde van de verdachte laag te worden uitgevoerd, alsmede
één boring die afgewerkt wordt met een peilbuis voor de bemonstering van het freatisch grondwater.

Het laboratoriumonderzoek dient te bestaan uit de analyse van drie (meng)monsters van de verdachte
bodemlaag en één grondwatermonster op die stoffen die op basis van het vooronderzoek worden
verondersteld dat die in verhoogde concentraties aanwezig zijn. Als verdachte bodemlaag wordt vooralsnog de
bodem tot 0,5 meter minus maaiveld (m-mv) aangemerkt. In geval van een stedelijke ophooglaag worden grond
en grondwater onderzocht op het volledige standaardpakket. Op de onderzoekslocatie is hier mogelijk sprake
van. Op basis van de voorinformatie over de locatie wordt dit pakket afdoende geacht.

Gezien de spreiding van de deellocaties wordt het aantal boringen uitgebreid tot twaalf boringen tot 0,5 m-mv,
4 boringen tot 2,0 m-mv, twee boringen tot 1,0 m-mv en twee boringen met peilbuis. Het
laboratoriumonderzoek wordt uitgebreid naar vier (meng)monsters van de bovengrond, en twee
grondwatermonsters.

Het veldwerk dient te worden uitgevoerd conform Beoordelingsrichtlijn SIKB 2000, protocollen 2001 en 2002.

De grond- en grondwatermonsters worden in het veld geconserveerd conform SIKB protocol 3001. Het
chemisch-analytisch onderzoek van de te verkrijgen grond- en grondwatermonsters dient te worden uitgevoerd
door een geaccrediteerd laboratorium.

Om de kwaliteit van de grond- en grondwatermonsters te bepalen zullen de gemeten gehalten worden getoetst
aan de streef-, achtergrond- en interventiewaarden. Voor nadere informatie wordt verwezen naar bijlage 8.

Indien de veldwaarnemingen en/of analyseresultaten hiertoe aanleiding geven, dienen meer boringen te
worden uitgevoerd en/of grond(water)monsters te worden onderzocht.

In tabel 1 zijn de uit te voeren werkzaamheden schematisch samengevat.

Tabel 1.
 oppervlakte        strategie                 veldonderzoek                         laboratoriumonderzoek
   2.800 m2      NEN 5740 VED-HE      12 boringen tot 0,5 m-mv   4x bovengrond, standaardpakket NEN 5740
                                      4 boring tot 2,0 m-mv      2x grondwater, standaardpakket NEN 5740
                                      2 boringen tot 1,0 m-mv
                                      2 boringen met peilbuis




Actualiserend bodemonderzoek, ’t Withof, Etten-Leur
17.01.003                                                                                                   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre>4           Veldonderzoek

4.1 Uitvoering
Het veldwerk is uitgevoerd op 12 januari 2017. Het veldwerk is conform de onderzoeksopzet uitgevoerd.

Op de situatietekening in bijlage 5 zijn de posities van de boringen en peilbuizen weergegeven. De boorpunten
zijn ten opzichte van de bebouwing ingemeten.

Het vrijgekomen bodemmateriaal is zintuiglijk beoordeeld op geur, kleur, samenstelling en afwijkingen en
beschreven op een boorstaat (bijlage 6).

De peilbuizen zijn conform de richtlijnen afgepompt en na de voorgeschreven rustperiode zijn op 19 januari
2017 grondwatermonsters genomen. De grondwatermonsters zijn in het veld conform SIKB protocol 3001
geconserveerd.

De grond- en grondwatermonsters zijn gekoeld naar het laboratorium vervoerd.

4.2 Resultaten van het veldwerk
Op de oppervlakte van het terrein zijn visueel geen verontreinigingen waargenomen.

Globaal bestaat de bodem tot circa 2,0 m-mv uit fijn, matig siltig, matig humeus zand, waarna de bodem
overgaat in leem.

Op alle vier bouwlocaties worden plaatselijk sporen puin en/of baksteen aangetroffen. Met uitzondering van
deze bijmengingen, zijn in het vrijgekomen bodemmateriaal geen andere afwijkende bodemkenmerken als
asbest, kolenas, sintels en/of oliesporen waargenomen.

In het grondwater zijn zintuiglijk geen afwijkende kenmerken waargenomen. In tabel 2 zijn de veldmetingen
weergegeven.

Tabel 2.
 peilbuis    Boring       filter      grondwaterstand    pH     Ec   NTU   toestroming      opmerkingen
   Pb1         04     1,6-2,6 m-mv       1,25 m-mv      7,59   299    44      goed       geen bijzonderheden
   Pb2         15     1,2-2,2 m-mv       0,58 m-mv      7,38   665   130      slecht     geen bijzonderheden


4.3 BRL SIKB 2000
Het veldwerk is conform de SIKB BRL 2000, protocollen 2001 en 2002 uitgevoerd.

De veldwerkzaamheden op 12 januari 2017, zijn uitgevoerd door de heren C.L. Brussee en J. Brussee, beide
medewerkers van Brussee milieukundig veldwerkbureau, procescertificaat veldwerk bij milieuhygiënisch
bodemonderzoek, nummer VB-076/3. De bemonstering van het grondwater is op 19 januari 2017 uitgevoerd
door de heer A.J.M. van Dorsselaer, gecertificeerd medewerker van DS milieu-consult. Procescertificaat
veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek, nummer EC-SIK-20296.




Actualiserend bodemonderzoek, ’t Withof, Etten-Leur
17.01.003                                                                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre>5         Laboratoriumonderzoek

5.1 Uitvoering
Het chemisch-analytisch onderzoek is uitgevoerd door het geaccrediteerde laboratorium Eurofins Omegam te
Amsterdam. In verband met het aantreffen van sporen puin en/of baksteen, zijn twee extra monsters
onderzocht. In de tabellen 3 en 4 zijn de uitgevoerde analyses van grond en grondwater schematisch
weergegeven. De analysecertificaten zijn opgenomen in bijlage 7.

Tabel 3, grond
  monster        boring                   traject                      analyseprogramma                         opmerkingen
   MM1         01,02,03,04             0,0-0,5 m-mv                standaardpakket NEN 5740                 geen bijzonderheden
   05-1            05                  0,0-0,5 m-mv                standaardpakket NEN 5740                   sporen baksteen
   MM2          06,07,08               0,0-0,5 m-mv                standaardpakket NEN 5740                 geen bijzonderheden
   09-1            09                  0,0-0,5 m-mv                standaardpakket NEN 5740                   sporen baksteen
   MM3          11,12,13               0,0-0,5 m-mv                standaardpakket NEN 5740                 sporen puin/baksteen
   MM4         16,17,19,20             0,0-0,5 m-mv                standaardpakket NEN 5740                   sporen baksteen

Tabel 4, grondwater
  monster        boring                    filter                      analyseprogramma                        opmerkingen
    Pb1             01                 1,6-2,6 m-mv                standaardpakket NEN 5740                 geen bijzonderheden
    Pb2             15                 1,2-2,2 m-mv                standaardpakket NEN 5740                 geen bijzonderheden



5.2 Toetsing analyseresultaten
De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn getoetst aan de door het ministerie van
Infrastructuur en Milieu gepubliceerde achtergrond-, streef- en interventiewaarden voor grond en grondwater.
De toetsingsresultaten zijn in de tabellen 5 en 6 schematisch weergegeven. De toetsingstabellen zijn
opgenomen in bijlage 8.

Tabel 5, grond
   monster           traject              Ba         Cd         Co          Cu          Hg   Pb   Mo   Ni     Zn     MO      PAK   PCB
    MM1            01,02,03-04            @           <          <           <          <     *    <   <       <      <       <     <
     05-1              05                 @           <          <           <          *     *    <   <       <      <       <     <
    MM2             06,07,08              @           <          <           <          <     <    <   <       <      <       <     <
     09-1              09                 @           <          <           *          <     *    <   <       *      <       <     <
    MM3             11,12,13              @           <          <           <          <     <    <   <       <      <       <     <
    MM4            16,17,19,20            @           <          <           <          *     <    <   <       <      <       *     <

Tabel 6, grondwater
   monster          filter               Ba         Cd          Co         Cu           Hg   Pb   Mo   Ni    Zn     MO     BTEXN   VOCL
    Pb01        1,6-2,6 m-mv             <           <           <          <           <     <    <   <      <      <       <      <
    Pb02        1,2-2,2 m-mv             <           <           <          <           <     <    <   <      <      <       <      <
*         = overschrijding streef-/achtergrondwaarde
**        = overschrijding tussenwaarde (S+I/2)
***       = overschrijding interventiewaarde
-         = niet onderzocht
<         = kleiner dan of gelijk aan streef-/achtergrondwaarde en/of rapportagegrens
@         = niet toetsbaar


Het chemisch-analytisch onderzoek van onderhavig bodemonderzoek is uitgevoerd door het door het ministerie
van Infrastructuur en Milieu geaccrediteerde laboratorium, Eurofins Omegam te Amsterdam. In het kader van
integriteit en transparantie biedt Eurofins Omegam de mogelijkheid de juistheid en authenticiteit van de
analysecertifcaten die in het kader van dit project zijn uitgevoerd, buiten DS milieu-consult om, te controleren.
U kunt dit doen door met de opdrachtverificatiecode, links onder op het analysecertificaat, via de website
www.omegam.nl, een verificatie uit te voeren.




Actualiserend bodemonderzoek, ’t Withof, Etten-Leur
17.01.003                                                                                                                           6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre>6       Conclusies en aanbevelingen
In opdracht van Woonstichting Etten-Leur, is door DS milieu-consult een actualiserend bodemonderzoek
uitgevoerd op de locatie ’t Withof te Etten-Leur.

De aanleiding tot het onderzoek was de aanvraag Omgevingsvergunning voor de bouw van vier
appartementsgebouwen.

Het doel van het bodemonderzoek was het actualiseren van de onderzoeksgegevens omtrent de
milieuhygiënische kwaliteit van de bodem (grond en grondwater) om te bepalen of de locatie geschikt is voor
het voorgenomen gebruik, dan wel of er maatregelen noodzakelijk zijn om de locatie hiervoor geschikt te
maken.

6.1 Conclusies
Op basis van de beschikbare gegevens, als historische informatie, de zintuiglijke waarnemingen tijdens het
veldwerk en de verkregen analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters, kan het volgende worden
geconcludeerd:

         De bovengrond is heterogeen licht verontreinigd met koper, kwik, lood, zink en/of polycyclische
          aromatische koolwaterstoffen (PAK);
         De diepere bodem is heterogeen licht verontreinigd met lood en/of PAK;
         Het grondwater is niet verontreinigd met één van de onderzochte stoffen;
         De hypothese dat de bodem verdacht is van het voorkomen van verontreinigingen, dient te worden
          bevestigd;
         De gemeten lichte verontreinigingen in de grond zijn kenmerkend voor oude locaties. De oorzaak van
          de lichte verontreinigingen zijn te relateren aan het voormalig langdurig gebruik van de locatie en de in
          het bodemmateriaal aangetroffen baksteen- en puinresten.

6.2 Aanbevelingen
De lichte verontreinigingen in de grond geven geen aanleiding tot nader onderzoek en/of sanerende
maatregelen. Te dien aangaande wordt de locatie geschikt geacht voor de toekomstige bestemming, wonen
met groenvoorziening. Tegen de afgifte van een Omgevingsvergunning in verband met nieuwbouw bestaan
geen milieuhygiënische bezwaren. Eventueel tijdens de bouw vrijkomende grond kan binnen de locatie zonder
beperkingen worden toegepast. Voor toepassingen buiten de locatie dienen de richtlijnen van het Besluit
bodemkwaliteit te worden gevolgd. Op basis van de verkregen analyseresultaten wordt de grond ingedeeld als
klasse wonen.




Actualiserend bodemonderzoek, ’t Withof, Etten-Leur
17.01.003                                                                                                   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre>7 Kwaliteitsborging

DS milieu-consult is een zelfstandig en onafhankelijk advies- en onderzoeksbureau. Tussen DS milieu-consult en
de opdrachtgever is geen sprake van een relatie die de onafhankelijkheid en integriteit van DS milieu-consult
beïnvloedt en een belemmering zou kunnen zijn voor de professionele uitvoering van de werkzaamheden door
DS milieu-consult.

DS milieu-consult is lid van de brancheverenigingen Vereniging van Milieuprofessionals (VVM) en de Vereniging
Van Milieu-Adviesbureaus (VVMA).

Alle medewerkers van DS milieu-consult zijn gecertificeerd volgens VGM checklist Aannemers, VCA-vol.

DS milieu-consult is gecertificeerd voor het uitvoeren van veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek
conform de beoordelingsrichtlijn SIKB 2000, protocollen 2001 en 2002.

DS milieu-consult is gecertificeerd voor de milieukundige begeleiding, de processturing en de verificatie van
(water)bodemsaneringen en nazorg conform de beoordelingsrichtlijn SIKB 6000, protocol 6001.

DS milieu-consult is een door Aequor erkend leerbedrijf voor beroepspraktijkvorming in de middelbare
beroepsopleidingen in de groene sector.

De naleving van de kwaliteitseisen en –procedures door DS milieu-consult wordt onder toezicht van de Raad
voor Accreditatie (RvA) periodiek getoetst door externe auditors.

Het chemisch-analytisch onderzoek van onderhavig bodemonderzoek is uitgevoerd door het door het ministerie
van Infrastructuur en Milieu geaccrediteerde milieulaboratorium, Eurofins Omegam te Amsterdam. In het kader
van integriteit en transparantie biedt Eurofins Omegam u de mogelijkheid de juistheid en authenticiteit van de
analysecertificaten die in het kader van dit project zijn uitgevoerd, buiten DS milieu-consult om, te controleren.
U kunt dit doen door met de opdrachtverificatiecode, links onder op het analysecertificaat, via de website
www.omegam.nl, een verificatie uit te voeren.

Bodemonderzoeken worden op zorgvuldige wijze verricht volgens de relevante protocollen en richtlijnen en de
interne kwaliteitscriteria. Hierbij hanteert DS milieu-consult op ISO 9001 gebaseerde interne handboeken en
protocollen. DS milieu-consult streeft bij elk bodemonderzoek naar een optimale representativiteit. Echter, een
dergelijk onderzoek is gebaseerd op het verrichten van een beperkt aantal boringen en het nemen van een be-
perkt aantal monsters. Hierdoor blijft het mogelijk dat plaatselijke afwijkingen in de samenstelling van grond
en/of grondwater aanwezig zijn die tijdens het onderzoek niet naar voren zijn gekomen. DS milieu-consult
aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor hieruit voortvloeiende schade of gevolgen van welke aard ook.
Hierbij wordt er tevens op gewezen dat het uitgevoerde bodemonderzoek een momentopname is. Beïnvloeding
van grond- en grondwaterkwaliteit zal ook plaats kunnen vinden na uitvoering van dit onderzoek. Naarmate er
een langere tijd is verlopen na uitvoering van het onderzoek, dient meer voorzichtigheid/voorbehoud te
worden betracht bij het gebruik van de onderzoeksresultaten.

Ingevolge artikel 10 van het Besluit uitvoeringskwaliteit bodembeheer zijn eisen gesteld aan functiescheiding bij
de uitvoering van kritische functies. Middels ondertekening van deze rapportage verklaren ondertekenaars dat
het veldwerk zoals in voorliggend rapport beschreven, onafhankelijk van de opdrachtgever is uitgevoerd
conform de eisen van BRL SIKB 2000 en de daarbij behorende protocollen.




Actualiserend bodemonderzoek, ’t Withof, Etten-Leur
17.01.003                                                                                                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre>BIJLAGEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre>1. TOPOGRAFISCHE
       KAART
</pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre>Omgevingskaart                                                                 Klantreferentie: 17.01.003




                   0m    125 m                      625 m


 Deze kaart is noordgericht.                                 Schaal 1: 12500
    Hier bevindt zich Kadastraal object ETTEN-LEUR L 12588
 Bisschopsmolenstraat 162, 4876 AS ETTEN-LEUR
 CC-BY Kadaster.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre>2. KADASTRALE KAART
</pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre>    Uittreksel Kadastrale Kaart                                                                                                                                                                         ek                                                                                                          Uw referentie: 17.01.003
                                                                                                                                                                                                   wi




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        7
                                                                                                                                        03                                                                                                                44




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                129A-2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       13
                                                                       Bi                                                                                                                   n                   11




                                                                                                                                                                                                             30
                                                                                                                                   91




                                                                                                                                                                                                                                                   28
                                                                                          16
                                                                          ss                                                                                                            ole                        3                                                                  Ba
                                      14




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    34
                                                                                                                                                                                                         28
                                                                                                                                                                                                             11113 42
                                                                                               1




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               1
                                                                                                                                                                                                                                               77
                                            2                                  ch                   16                                  9102                                                                                                                                             n
                                                                                                                                                                                   M                                                                7729




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           34
                                                                                                                                                                                                   26
   8035                                          14                                 op                   3                                                           -1
                                                                                                                                                                          6
                                                                                                                                                                                                   24           3441     8905                                                                ak




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           15 5B
                                                                                                                                                                                                                                                               at
                                                                                                                                           2745




                                                                                                                                                                                                                                               15
                                                      4                                  sm
                                                                                                             16                                                 10                            22                  0                                                           46                   ke




                                                                                                                                                                                                                                                           tra
                                                                                                                                                                               11113 37




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              1
                                                                                                                  51                                                                      0                                                                                         -44                 rs




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           A-
                                                                                                                     6




                                                                                                                                                                                                                                             13
    6758          6323                                       14                               ol                         716                                                           82                            9372                                                             68A                  tra




                                                                                                                                                                                                                                                          as
                                                                                                                                                                                  3338




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       15




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                3
                                                                                                                                                                                   1




                                                                                                                                                                                   11 33
                                                                   6                               en                                                                                                      at                                                                               50




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           70
                                                                                                                               9                                         9




                                                                                                                                                                                    11 35




                                                                                                                                                                                                                                                     m
                       6114




                                                                                                                                                                                    9




                                                                                                                                                                                                                                         11
                                                                                                        st                         17                10               82                                             10           9753                                                           52




                                                                                                                                                                                     3 6
                                                                        14




                                                                                                                                                                                                                                                      a
              6578                                                                                                                                                                                                                                                  3590




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         10
                                                                                                                                                                                      11
                                                                                             82 10        ra                                    -8




                                                                                                                                                                                                                                                                               35 89
                                                                                                                                                                                                                                                   Ad
                                                                             8                                                          1   2                                                      54                    70
           89                                                                                    8




                                                                                                                                                                                                                                                               12
                                7                           a




                                                                                                                                                                                                                                                                             35 88
                                                                                                                                                                                         3




                                                                                                                                                                                                                                    9
                                                                                                                             9373                                                                      5                     4




                                                                                                                                                                                                                                                                                 35
                   6759      63
                                         15                   t                                          5499                                                                                            6




                                                                                                                                                                                                                                                                           35 87
                                            2                                                                                                           5142
                          10                              8




                                                                                                                                                                                                                                                          10
                                                                                                                                                                                                              13 3               Ke




                                                                                                                                                                                                                                7
                                                                                                                9693 8221




                                                                                                                                                                                                                                                                         35 86
                                                  63
                91                                                                                                                                                                                              -1 4
                                                                                        17           7                                                                        4670                                31A 17             rkw




                                                                                                                                                                                                                                                                           85
                                                 10

                    6960                                                                           2                                                                                                                 1-




                                                                                                                                                                                                                       5
                                                                                           5     3




                                                                                                                                                                                                                                                    8
                                      6112       1 54                                         2 17         9694 8220                                                      5844
                                                                                                                                                                                                                        11
                                                                                                                                                                                                                               3         er
                    93                                                                               7
                                                                                                                                                                                                                           A
                                                                                                                                                                                                                           9 4
                                                                                                                                                                                                                                  1         ve




                                                                                                                                                                              95




                                                                                                                                                                                                                   3




                                                                                                                                                                                                                                               6
                              7414                        15                                                        9696                                             5843                3964                                   7- 9




                                                                                                                                                                                                                            at
                                                                                                                                                                          96
                                            5660             4A                                        1 77                                                                                       5                               7 A 3
                                                                                                                                                                                                2




                                                                                                                                                                                                                       tra
                                                                                                                 9697




                                                                                                                                                                                                             1
                                                                                       Bi




                                                                                                                                                                                                                                         4
                                                                                                                                                                                                                                      5 4
                                                                      15                  ss                A                                                 5842                9817 98              84            18                    2




                                                                                                                                                                                                                    as
                                   7415                                                                       17
                                                                                                                                                                                                           79 34                          3- 1
                                     95




                                                                         6                   ch




                                                                                                                                                                                                                                    2
                                                                                                                       4031                                 5144




                                                                                                                                                                                                                  m
                                                                                                                  7B                                                                                                                         3A
                                              5477                                                op                                         2A                                9818




                                                                                                                                                                                                                a
                                                                                                                                                                                                          9824                                  1




                                                                                                                                                                                                                                                                                            12
                                                                                                                                                                                                             Ad
                                                                                                     sm                                               5145                                                                 3420
                                                 97




                                                                                                                                                                                        17
                                                                                                        ole                          5160




                                                                                                                                                                                                                                                                                                          f
                                                                                   15                                                                   4                                                   10




                                                                                                                                                                                                                                                                                                       o
                                                                                                                                                                                                                                                                                      10
                                                                                                                                                                                          9
                                                                                      8A                                                             3                      9819




                                                                                                                                                                                                                                                                                                    fh
                                                                                                             ns                                  45                                                             00
              26226




                                        7416 7420                                       -1




                                                                                                                                                                                                                                                                                                 ze
  8550                                                                                                          tra                                                                                                5            67




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 2
                                                                                           58
                                                           99




                                                                                                                                                 238




                                                                                                                                                                                                                                                                               8
                                                                                                                                                                         9820




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 14




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             29 42
                                                                                              E
                                                                                                                                                                                                                             67 66




                                                                                                                                                                                                                                                                                            Jo
                                                                                                                    at   5      19 1           3                                                                    10004
                4266




  10101                                                                                                                    1 6 1 93




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         3
                                                                                                                                                                   9821




                                                                                                                                                                                                                                                                         6
                                                                                                                                                                                                                         1 6




                                                                                                                                                                                                                                                                                                           16
                                                                       T                                                                          32399639
                                                                     8
                                                                 15 11373                                                     1
                                      7417                                                                                                                                                                            12 231 7
                   26




                                                                                                                                     -1                                                                         9815
     92349                                                                                                  16 10001




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          27
                                                                                                                                      19931A                  9822




                                                                                                                                                                                                                                                                    4
                  82702




                                                                                                                                                                                                                                                                                                      18
                                                                                                                                                                                                                          3 1
                                                          101 1




                                                          S                                                                              5 915




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        25
     8 7 7                              7418 1558RP     8                                                     0
                                                                                                                                                                                                            981467 12




                                                                                                                                                                                                                                             40
                                                                               V                                                              9A7 1
                                                                            58




                                                                                                                                                                                                                                                               2
            1




                                                                                                                                                                                                                                                                                                 20




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    23
                        7




        5 5                                           1    8                                                                                        9                                                             7      6




                                                                                                                                                                                                                                         96




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     8
                                                                          1                                                                                                                                                9
                      2 74




      8 0                                              1558NM                        11372                                                            9
                                                            03




                                                                                                                                                                                                        9813   71 179




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 39
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               21
       878                                               1 58 L                                                                                                                                                                                 12544




                                                                                                                                                                                                                                                                                          22
                                                                                                                                                                            Jo 10342




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            12
                                                           1 58 K




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         19
                        a t           11375                                                                                                             1         1-          z                   9812       5    80




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         t
                      a                                     1     8                                                                                       03         2                                         2




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      a
                                                                5
                                                              1 58J H                                                                                                           ef                     12 79                                  12545




                                                                                                                                                                                                                                                                                    24
                    r




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     17
                   t                                                                                                                                                   5                                                                    12397




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  tra
                                                                  105




   2            ls                          11510               1 58 G                                                                      10117 43                              ho             9811 03                                       12400
                                                                                                                                                                                                                                                12583
             oo




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    15
                                                                  1 58                                                                                                                f




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       16
                                                                                                                                                                                                               5




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               ofs
          Vi                                                        1                                                                                                      27 5                     1
                                                                                                                                                                                              98106203




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           13
                                                                        7425                                                                                                     -3




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      ith
                                                                                                                                                                                                     7                                         12120
                                                Wa




                                                11511                                                                                                                               3                      6




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       11
                                                                                                                                                                                                 52 71                   12395




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 14
                                                                       10




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     W
                                                           7424                                                                                               Bi                                     59
                                                                         7
                                                   ld




                                                                                 26                                12130




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   9
                                                     7423                                                                                                        ss                                                                           3610




                                                                                                                                                                                                                                                                                            4
                                                   ho




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         12
                                                                                                                                                                                                                                                                                          34
                                                                                                                                                                    ch




                                                                                                                                                                                                                                                                                                               7
                              2762




                                                                             10




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             11 512
                                                                         28




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  3
                                                          o rn




                                                                                                                                                                         o




                                                                                                                                                                                                                                                                                    10
                                                                                                                                                                           ps




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               51
                                                                                 9




       3 1                                     7421             30
              8781
                               7828




  7 5                                                                                                                                                                        m




                                                                                                                                                                                                                                                                                                      1A-5B




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             11
                                                             laa




                                                                                                                                                                                                                                                  10
                                                                                                                                                                               ole
                                                                                                                                                                                                    16




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           10
                                                                                                                                                                                                                                                     B
      8760



                                   282




                                                                                     11
      87612




                                    0




               10104                                                                                                                                                                ns                   2-
       956




                                                                  n


                                                                                     11




10103                                            7422                                                                                                                                  tra                   16                                   10
                                      8428




                                                                                                                                                                                                              2B                 4294                 G1
                                                                                        13




                                                                                                                                                                                           at




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    8
                   8782
                                        6288




                            3                                                                  5 D                                                                                                                                             4545
                     878




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       91
                                                                                            1-                                                                                                                        4614




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     54
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               15




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     47
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        22
                             8763
                               10105                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         5




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         46




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                45
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  22
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       7
                                        32
                                   6 34                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    22
      8764                    38 3                                                                           7                                                                                                                                                       11326                                                                                       Bis            9 23
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       1
  8765
    10106                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           s      ch




                                                                                                                                                                                                                                                                    16
                 40                                                                                                                                                                                                                                                                              3607                                                                           op
                                                                                                                                                                                                                                    113279833



                                                                                                                                                                                                                                                                     6
            4 42                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     sm
       46 4                                 jn                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             ole
                                     e ri
                                                                                                                                                                          5




                                                                                                                                                                                                                                                                                          16
                                o                                                                                                                                    17                                                                                                                                                                                                                          ns
                                                                                              12587                                                             1-




                                                                                                                                                                                                                                                                                            8
                             mb                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    tra




                                                                                                                                                                                                                                                                                                    17
                                                                                                                                                           17
                        Ta




                                                                                                                                                                                                                                                                                                          0
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    8579
                                                                                                                                                                                                                   12588                                            9203




                                                                                                                                                                                                                                                                                                               17
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 7004




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   4
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    10003




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Bi
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             ss
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                ch
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   o       ps
                                                                                                                                                                                                                                                                                     11256
                                                                                                                                                                                                                                                                         12




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            m
                                                                                                                                                                                                                                                                              22




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 ol
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     en
                                                                                                                                                                                                                                                                                    1

12430




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          st
                                            9                                                                                                                                                                                                                  11452




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            ra
                                                                        11328                                                                                                                                                                                                                                                                       0
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               27




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            at
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          6-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     17


                                                                                                                                                                                                                                11450                                                       11984
                                                                                                                                                                                                                                                                                      6
                                                                                                                                                                                                                                                                                   36
                                                                                     12086                                                                                                     9                                                                              2-
                                                                                                                                                                                          14                                                                             27
                                                                                                                                                                                                                                Sa




                                                                                                                                                                                                                                    12087
                                                                                                                                                                                                                                   n
                                                                                                                                                                                                                                        Fr
                                                                                                                                                                                                                                           a




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    11983
                                                                                                                                                                                                                                          nc
                                                                                                                                                                               Sa




                                                                                                                                                                                                                                            es




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               of
                                                                                                                                                                                  n




                                                                                                                                                                                                                                              co




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          ih
                                                                                                                                                                                        Fr




                                                                                                                                                                                                                                                    la




                                                                                                                                                                                                             10966                                                                                                    d
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 R
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   un
                                                                                                                                                                                           a




                                                                                                                                                                                                                                                     an
                                                                                                                                                                                              nc




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     eg
                                                                                                                                                                                                                                                                                                               M
                                                                                                                                                                                                   es




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                          na                                                    12494
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           a
                                                                                                                                                                                                                                                                                                      i
                                                                                                                                                                                                        co




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           12493
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          12249
                                                                                                                                                                                                                                                                                                   eg
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            M
                                                                                                                                                                                                             la




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         12247
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               un
                                                                                                                                                                                                                                                                                               R
                                                                                                                                                                                          51


                                                                                                                                                                                                              an




                                                                                                                                                                                                                            5                                                                                                                           12245 12250
                                                                                                                                                                                                                       1-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  di
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      ho
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              12248
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            12246
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               12
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            12




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  24
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     24
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     12




                                                                                                                                                                                        10967
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        10




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     3
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         -1


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           24
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             0C




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         10185
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            4




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       B              8
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               11630                            12
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       14


                                                                                                                                                                                                                                                          12088
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     9683                         8616
                                                                                                         12085                                                                                                                                                                                                                      18

                                                                                                                                            0m            20 m                                                                      100 m



                  Deze kaart is noordgericht                                                                                                                                                       Schaal 1:2000
         12345    Perceelnummer
             25 Huisnummer
                  Vastgestelde kadastrale grens                                                                                                                                                    Kadastrale gemeente                                     ETTEN-LEUR
                  Voorlopige kadastrale grens                                                                                                                                                      Sectie                                                  L
                  Administratieve kadastrale grens                                                                                                                                                 Perceel                                                 12588
                  Bebouwing
                  Overige topografie                                                                                                                                                               Aan dit uittreksel kunnen geen betrouwbare maten worden ontleend.
      Voor een eensluidend uittreksel, Apeldoorn, 3 januari 2017                                                                                                                                   De Dienst voor het kadaster en de openbare registers behoudt zich de intellectuele
      De bewaarder van het kadaster en de openbare registers                                                                                                                                       eigendomsrechten voor, waaronder het auteursrecht en het databankenrecht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre>3. KADASTRAAL BERICHT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre>Uitloggen      Terug naar Mijn Kadaster      Home                      Contact   Documentatie   Help

                              Kadastraal bericht object
     Onroerende zaken         Dienst voor het kadaster en de openbare registers in
                    adres     Nederland
                 postcode     Gegevens over de rechtstoestand van kadastrale objecten, met
    kadastrale aanduiding     uitzondering van de gegevens inzake hypotheken en beslagen
         kaart nederland
        kaart woonplaats      Betreft:        ETTEN-LEUR L 12588                      3-1-2017
                 Schepen                      Bisschopsmolenstraat 162 4876 AS ETTEN-
                                                                                      13:35:11
               brandmerk                      LEUR
               naam schip     Uw referentie:  17.1.003
                   Persoon    Toestandsdatum: 2-1-2017
         natuurlijk persoon
    niet natuurlijk persoon
          Brondocument        Kadastraal object
      Overige producten              Kadastrale
                                                          ETTEN-LEUR L 12588
              Buitenland
                                     aanduiding:
                                     Grootte:             2 ha 33 a 4 ca
            Energielabel
                                     Coördinaten:         103251-397350
status productaanvragen              Omschrijving
                                                          WONEN ERF - TUIN
                                     kadastraal object:
                                     Locatie:             Bisschopsmolenstraat 162
                                                          4876 AS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 1
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 1 A
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 1 B
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 1 C
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 3
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 3 A
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 3 B
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 3 C
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 5
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 5 A
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 5 B
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                                          Tamboerijn 5 C
                                                          4876 BS ETTEN-LEUR
                                     Ontstaan op:         1-11-2016

                                     Ontstaan uit:        ETTEN-LEUR L 12222

                              Aantekening kadastraal object
                                    KWALITATIEVE VERBINTENIS
                                                     HYP4 15326/87 reeks BREDA d.d. 1-7-
                                    Ontleend aan:
                                                     2005
                                    Brondocumenten
                                    mogelijk van     HYP4 60204/179 d.d. 13-7-2011
                                    belang:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre>4. SITUATIEFOTO’S
</pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre>Bouwvlak 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre>Bouwvlakken 2,3,4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre>5. SITUATIETEKENING
</pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre>                9
              199
                                                                   t r a a t                                                                                                   Legenda:


 99
11     59
     A91
   315   A7              10343
                                             s m o            lens                                                                                                                             boring



                                      scho p
                                 Bis




                                                                                                                                                      79
                                                                                                                                                                                               peilbuis




                                                                                                                                                     85
                                                                                                                          07
                      7
                                                                                                                                                     174




                                                                                                                     36
                    11
                    10                                                                                                               170
                                                                                                                          168




                                                                                                     6
                                                                                                    32
                                                                             02
                                                  01




                                                                                                    11
                                                                  03                                 166
                                                                              05
                                                  04 / Pb1




                                                                                                                                                          6
                                                                                                                                                      25
                                                                                                                           3




                                                                                                                                                     11
                                                                                                                            0
                                                                                                                         92
                                                  voorgenomen bouwlocaties
                                                                                                                                                     12221




                                                                                            33
                                                                                          98
                           162-162B




                                                                                        7
         0




                                                                                    32
        13




                                                                                   11
      12




                                                                                                                                                                                                          9
                                                                                                                                                                                                    11
                                                                                                                                                      2
                                                                                                                                                     45
                                                    06                 07




                                                                                                                                                     11




                                                                                                                                                                                                   272-366
                                                                                                                                             16                           17
                                                                                               11             12
                                                             08
                                                                                                                                                          18
                                                                                                         13

                                                                                                                                                                          20
                                                                                                                                               19


                                                                                      8
                                                                                                                                                                                     datum
                                                                        10                                    15 / Pb2
                                                                                   58                                                                                                feb. 2017
                                                       09                          12          14
                                                                                                                                                                                     project

                                                                                                                                                                                     17.01.003
                                                                                                                                                                                     bijlage

                                                                                                                                                                                     5
               1-5D




                                                                                                                                                    0
                                                                                                                                                               omschrijving:

                                                                                                                                                               Actualiserend bodemonderzoek




                                                                                                                                            45
                                                                                                                                                               ‘t Withof
                                                                                                                          Laan van Heemstede 8
                                                                                                                                                               Etten-Leur
                                        171-175




                                                                                                                                        11
                                                                                                                          3297 AJ Puttershoek
                                                                                                                          tel. 078-6767240                     betreft:




                                                                                                                                                                               7
                                                                                                                                                               Situatietekening:
                                                                                                                          info@dsmilieu-consult.nl

                                                                                                                                                               San Francesc




                                                                                                                                                                      08
                                                                                                                                                               Posities boringen en peilbuizen
                                                                                                                                0m      10 m                                              50 m




                                                                                                                                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre>6. BOORSTAAT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre>Legenda (conform NEN 5104)
grind                                        klei                               geur
                 Grind, siltig                           Klei, zwak siltig             geen geur
                                                                                       zwakke geur
                 Grind, zwak zandig                      Klei, matig siltig            matige geur
                                                                                       sterke geur
                                                                                       uiterste geur
                 Grind, matig zandig                     Klei, sterk siltig

                                                                                olie
                 Grind, sterk zandig                     Klei, uiterst siltig
                                                                                       geen olie-water reactie
                                                                                       zwakke olie-water reactie
                 Grind, uiterst zandig                   Klei, zwak zandig             matige olie-water reactie
                                                                                       sterke olie-water reactie
                                                         Klei, matig zandig            uiterste olie-water reactie



zand                                                     Klei, sterk zandig     p.i.d.-waarde
                                                                                       >0
                 Zand, kleiïg
                                                                                       >1
                                                                                       >10
                 Zand, zwak siltig
                                                                                       >100
                                             leem                                      >1000
                 Zand, matig siltig                      Leem, zwak zandig             >10000


                 Zand, sterk siltig                      Leem, sterk zandig     monsters


                 Zand, uiterst siltig                                              geroerd monster



                                             overige toevoegingen                  ongeroerd monster
                                                         zwak humeus
                                                                                   volumering
veen
                 Veen, mineraalarm                       matig humeus           overig
                                                                                       bijzonder bestanddeel

                 Veen, zwak kleiïg                       sterk humeus                  Gemiddeld hoogste grondwaterstand
                                                                                       grondwaterstand
                                                                                       Gemiddeld laagste grondwaterstand
                 Veen, sterk kleiïg                      zwak grindig

                                                                                                     slib
                 Veen, zwak zandig                       matig grindig

                                                                                                     water
                 Veen, sterk zandig                      sterk grindig




peilbuis


        blinde buis



        casing


        hoogste grondwaterstand
        gemiddelde grondwaterstand
        laagste grondwaterstand

        zand afdichting


        bentoniet/mikoliet/klei afdichting


        grind afdichting


        filter
</pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre>Boring:           01                                                         Boring:           02


Datum:            12-01-2017                                                 Datum:            12-01-2017
                                                                             GWS:              100



Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                   Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0     gras                                                                   0      gras
         0                                                                            0
                                     Zand, zeer fijn, matig siltig, matig                                          Zand, zeer fijn, sterk siltig, sterk
                                     humeus, geen olie-water reactie,                                              humeus, geen olie-water reactie,
                                     donkerbruin, Edelmanboor                                                      donker grijsbruin, Edelmanboor
                        1                                                                            1


                               -50
         50                                                                           50



                                                                                                     2



                                                                                    100



                                                                                                     3


                                                                                                            -150
                                                                                    150
                                                                                                                   Zand, uiterst fijn, uiterst siltig,
                                                                                                                   geelbeige

                                                                                                     4


                                                                                                            -200
                                                                                    200



Boring:           03                                                         Boring:           04


Datum:            12-01-2017                                                 Datum:            12-01-2017
                                                                             GWS:              110



Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                   Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0     gras                                                                   0      gras
         0                                                                            0
                                     Zand, matig fijn, matig siltig, matig                                         Zand, zeer fijn, matig siltig, sterk
                                     humeus, geen olie-water reactie,                                              humeus, geen olie-water reactie,
                                     donkerbruin, Edelmanboor                                        1             donkerbruin, Edelmanboor
                        1

                                                                                                            -40

                               -50                                                                                 Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak
         50                                                                           50                           humeus, matig puinhoudend, geen
                                                                                                     2             olie-water reactie, grijsbruin,
                                                                                                            -70
                                                                                                                   Edelmanboor

                                                                                                                   Zand, zeer fijn, matig siltig, geen
                                                                                                                   olie-water reactie, bruingeel,
                                                                                                     3             Edelmanboor

                                                                                    100
                                                                                                            -110

                                                                                                                   Zand, zeer fijn, sterk siltig, brokken
                                                                                                                   leem, geen olie-water reactie,
                                                                                                                   bruingeel, Edelmanboor
                                                                                                     4

                                                                                    150




                                                                                                     5

                                                                                    200
                                                                                                            -210

                                                                                                                   Leem, sterk zandig, geen
                                                                                                                   olie-water reactie, bruingeel,
                                                                                                                   Edelmanboor
                                                                                                     6

                                                                                    250
                                                                                                            -260




                  Projectcode: 17.01.003
</pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre>Boring:           05                                                        Boring:           06


Datum:            12-01-2017                                                Datum:            12-01-2017




Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                  Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0     gras                                                                  0      gras
         0                                                                           0
                                     Zand, zeer fijn, matig siltig, matig                                         Zand, zeer fijn, matig siltig, matig
                                     humeus, sporen baksteen, geen                                                humeus, geen olie-water reactie,
                                     olie-water reactie, donkerbruin,                                             donkerbruin, Edelmanboor
                        1            Edelmanboor                                                    1


                               -50
         50                                                                          50



                                                                                                    2


                                                                                                           -100
                                                                                   100



Boring:           07                                                        Boring:           08


Datum:            12-01-2017                                                Datum:            12-01-2017




Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                  Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0     gras                                                                  0      gras
         0                                                                           0
                                     Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak                                          Zand, zeer fijn, sterk siltig, matig
                                     humeus, geen olie-water reactie,                                             humeus, brokken leem, geen
                                     lichtbruin, Edelmanboor                                                      olie-water reactie, donkerbruin,
                        1                                                                           1             Edelmanboor



                               -50                                                                         -50
         50                                                                          50



Boring:           09                                                        Boring:           10


Datum:            12-01-2017                                                Datum:            12-01-2017
                                                                            GWS:              100



Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                  Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0     gras                                                                  0      gras
         0                                                                           0
                                     Zand, zeer fijn, sterk siltig, matig                                         Zand, zeer fijn, sterk siltig, matig
                                     humeus, sporen baksteen, geen                                                humeus, matig leemhoudend,
                                     olie-water reactie, donkerbruin,                                             geen olie-water reactie, grijsbruin,
                        1            Edelmanboor                                                    1             Edelmanboor



                               -50
         50                                                                          50
                                                                                                    2
                                                                                                           -70

                                                                                                                  Zand, uiterst fijn, sterk siltig,
                                                                                                                  brokken leem, geen olie-water
                                                                                                                  reactie, grijsgeel, Edelmanboor
                                                                                                    3
                                                                                   100




                                                                                                    4
                                                                                   150

                                                                                                           -170

                                                                                                                  Leem, sterk zandig, geen
                                                                                                                  olie-water reactie, grijsgeel,
                                                                                                    5             Edelmanboor
                                                                                                           -200
                                                                                   200




                  Projectcode: 17.01.003
</pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre>Boring:           11                                                         Boring:           12


Datum:            12-01-2017                                                 Datum:            12-01-2017
GWS:              100



Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                   Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0      gras                                                                  0     gras
         0                                                                            0
                                      Zand, zeer fijn, sterk siltig, matig                                        Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak
                                      humeus, sporen puin, geen                                                   humeus, zwak grindhoudend,
                        1             olie-water reactie, donkerbruin,                                            sporen baksteen, geen olie-water
                               -30
                                      Edelmanboor                                                    1            reactie, grijsbruin, Edelmanboor
                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, geen
                                      olie-water reactie, bruinbeige,
         50             2             Edelmanboor                                     50
                                                                                                            -50



                               -70

                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, sterk
                                      humeus, matig baksteenhoudend,
                                      geen olie-water reactie, donker
                        3             grijsbruin, Edelmanboor
       100




                        4
       150

                               -170

                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak
                                      leemhoudend, geen olie-water
                        5             reactie, lichtgrijs, Edelmanboor
                               -200
       200



Boring:           13                                                         Boring:           14


Datum:            12-01-2017                                                 Datum:            12-01-2017




Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                   Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0      gras                                                                  0     gras
         0                                                                            0
                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, matig                                        Zand, zeer fijn, sterk siltig, matig
                                      humeus, sporen baksteen, geen                                               humeus, geen olie-water reactie,
                                      olie-water reactie, donkerbruin,                                            donkerbruin, Edelmanboor,
                        1             Edelmanboor                                                    1            humeus gelaagd



                               -50                                                                          -50
         50                                                                           50




                  Projectcode: 17.01.003
</pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre>Boring:           15                                                         Boring:           16


Datum:            12-01-2017                                                 Datum:            12-01-2017
GWS:              70



Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                   Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0      gras                                                                  0     gras
         0                                                                            0
                                      Zand, matig grof, zwak siltig, zwak                                         Zand, zeer fijn, matig siltig, matig
                                      humeus, matig grindhoudend,                                                 humeus, brokken leem, sporen
                        1             geen olie-water reactie,                                                    baksteen, geen olie-water reactie,
                               -30
                                      neutraalbruin, Edelmanboor                                     1            donkerbruin, Edelmanboor
                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, matig
                                      humeus, geen olie-water reactie,
         50             2             donkerbruin, Edelmanboor                        50
                                                                                                            -50



                               -70

                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, geen
                                      olie-water reactie, grijsbeige,
                        3             Edelmanboor
                               -100
       100
                                      Leem, sterk zandig, laagjes zand,
                                      geen olie-water reactie, grijsgeel,
                                      Edelmanboor
                        4



       150



                        5



       200
                        6
                               -220




Boring:           17                                                         Boring:           18


Datum:            12-01-2017                                                 Datum:            12-01-2017
GWS:              80



Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                   Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0      gras                                                                  0     gras
         0                                                                            0
                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, sterk                                        Zand, matig fijn, zwak siltig, matig
                                      humeus, sporen baksteen, geen                                  1            humeus, geen olie-water reactie,
                                      olie-water reactie, donkerbruin,                                      -20   grijsbruin, Edelmanboor
                        1             Edelmanboor
                                                                                                                  Zand, zeer fijn, matig siltig, geen
                                                                                                     2            olie-water reactie, lichtbruin,
                                                                                                                  Edelmanboor
                                                                                                            -50
         50                                                                           50



                        2



       100
                        3
                               -120

                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, geen
                                      olie-water reactie, lichtbruin,
                        4             Edelmanboor

       150
                               -160

                                      Zand, zeer fijn, sterk siltig, geen
                                      olie-water reactie, bruingeel,
                        5             Edelmanboor


                               -200
       200




                  Projectcode: 17.01.003
</pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre>Boring:           19                                                         Boring:           20


Datum:            12-01-2017                                                 Datum:            12-01-2017




Maaiveldhoogte:   maaiveld                                                   Maaiveldhoogte:   maaiveld
                               0      gras                                                                  0     gras
         0                                                                            0
                                      Zand, zeer fijn, matig siltig, sterk                                        Zand, matig fijn, zwak siltig, matig
                                      humeus, brokken leem, zwak                                                  humeus, brokken leem, zwak
                                      baksteenhoudend, geen olie-water                                            grindhoudend, sporen baksteen,
                        1             reactie, donkerbruin, Edelmanboor                              1            geen olie-water reactie,
                                                                                                                  donkerbruin, Edelmanboor

                                                                                                            -50
         50                                                                           50



                        2


                               -100
     100




                  Projectcode: 17.01.003
</pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre>7. ANALYSECERTIFICATEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre>DS Milieu-consult
T.a.v. de heer A.J.M. van Dorsselaer
Laan van Heemstede 8
3297 AJ PUTTERSHOEK




Uw kenmerk              :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Ons kenmerk             :   Project 640209
Validatieref.           :   640209_certificaat_v1
Opdrachtverificatiecode :   QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY
Bijlage(n)              :   3 tabel(len) + 6 oliechromatogram(men) + 2 bijlage(n)



                                                                                                        Amsterdam, 20 januari 2017


Hierbij zend ik u de resultaten van het laboratoriumonderzoek dat op uw verzoek is uitgevoerd in de
door u aangeboden monsters.

De resultaten hebben uitsluitend betrekking op de monsters, zoals die door u voor analyse ter
beschikking werden gesteld.

Het onderzoek is, met uitzondering van eventueel uitbesteed onderzoek, uitgevoerd door Eurofins
Omegam volgens de methoden zoals ze zijn vastgelegd in het geldende accreditatie-certificaat L086
en/of in de bundel "Analysevoorschriften Eurofins Omegam". De in dit onderzoek uitgevoerde
onderzoeksmethoden van de geaccrediteerde analyses zijn in een aparte bijlage als onderdeel van dit
analyse-certificaat opgenomen. De methoden zijn, voor zover mogelijk, ontleend aan de
accreditatieprogramma's/schema's en NEN- EN- en/of ISO-voorschriften.

Ik wijs u erop dat het analyse-certificaat alleen in zijn geheel mag worden gereproduceerd. Ik vertrouw
erop uw opdracht volledig en naar tevredenheid te hebben uitgevoerd. Heeft u naar aanleiding van
deze rapportage nog vragen, dan verzoek ik u contact op te nemen met onze klantenservice.

Hoogachtend,
namens Eurofins Omegam,




Ing. J. Tukker
Manager productie



                                       Op dit certificaat zijn onze algemene voorwaarden van toepassing.
                               Dit analyse-certificaat mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

    Eurofins Omegam B.V.                          T +31-(0)20-597 66 80                    IBAN NL 16 BNPA 0227667980
    H.J.E. Wenckbachweg 120                       F +31-(0)20-597 66 89                    BIC BNPANL2A
    NL-1114 AD Amsterdam-Duivendrecht             CSOmegam@eurofins.com                    BTW nr. NL8139.67.132.B01
    Nederland                                     www.omegam.nl                            KvK nr. 34215654
</pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                           Tabel 1 van 3

                                                       ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 640209
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult
Monsterreferenties
0278227 = MM1: 01-1(0-50)+02-1(0-50)+03-1(0-50)+04-1(0-40)
0278228 = 05-1: 05-1(0-50)
0278229 = MM2: 06-1(0-50)+07-1(0-50)+08-1(0-50)

Opgegeven bemonsteringsdatum                    :                        12/01/2017                     12/01/2017                     12/01/2017
Ontvangstdatum opdracht                         :                        13/01/2017                     13/01/2017                     13/01/2017
Startdatum                                      :                        13/01/2017                     13/01/2017                     13/01/2017
Monstercode                                     :                        0278227                        0278228                        0278229
Matrix                                          :                        Grond                          Grond                          Grond
Monstervoorbewerking
S AS3000 (steekmonster)                                          uitgevoerd                    uitgevoerd                        uitgevoerd
S gewicht artefact                              g                       <1                            <1                                <1
S soort artefact                                                        nvt                           nvt                               nvt
S voorbewerking AS3000                                           uitgevoerd                    uitgevoerd                        uitgevoerd

Algemeen onderzoek - fysisch
S droogrest                         %                                        86,0                          89,7                           89,4
S organische stof (gec. voor lutum) % (m/m ds)                                2,2                           2,0                            1,2
S lutumgehalte (pipetmethode)       % (m/m ds)                                2,8                           3,2                            1,8
Anorganische parameters - metalen
S barium (Ba)                   mg/kg ds                                  < 20                             26                           < 20
S cadmium (Cd)                  mg/kg ds                                   < 0,20                         < 0,20                         < 0,20
S kobalt (Co)                   mg/kg ds                                   < 3,0                          < 3,0                          < 3,0
S koper (Cu)                    mg/kg ds                                     8,7                           13                            < 5,0
S kwik (Hg) FIAS/Fims           mg/kg ds                                     0,08                           0,39                         < 0,05
S lood (Pb)                     mg/kg ds                                    38                             46                             14
S molybdeen (Mo)                mg/kg ds                                   < 1,5                          < 1,5                          < 1,5
S nikkel (Ni)                   mg/kg ds                                   <4                             <4                             <4
S zink (Zn)                     mg/kg ds                                    41                             40                           < 20

Organische parameters - niet aromatisch
S minerale olie (florisil clean-up) mg/kg ds                              < 35                           < 35                           < 35

Organische parameters - aromatisch
Polycyclische koolwaterstoffen:
S naftaleen                      mg/kg ds                                   < 0,05                        < 0,05                         < 0,05
S fenantreen                     mg/kg ds                                     0,05                          0,23                         < 0,05
S anthraceen                     mg/kg ds                                   < 0,05                          0,08                         < 0,05
S fluoranteen                    mg/kg ds                                     0,10                          0,32                           0,06
S benzo(a)antraceen              mg/kg ds                                   < 0,05                          0,12                         < 0,05
S chryseen                       mg/kg ds                                     0,06                          0,15                         < 0,05
S benzo(k)fluoranteen            mg/kg ds                                   < 0,05                          0,07                         < 0,05
S benzo(a)pyreen                 mg/kg ds                                   < 0,05                          0,09                         < 0,05
S benzo(ghi)peryleen             mg/kg ds                                   < 0,05                          0,06                         < 0,05
S indeno(1,2,3-cd)pyreen         mg/kg ds                                   < 0,05                          0,05                         < 0,05
S som PAK (10)                   mg/kg ds                                     0,46                          1,2                            0,38

Organische parameters - gehalogeneerd
Polychloorbifenylen:
S PCB -28                       mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -52                       mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -101                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -118                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -138                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -153                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -180                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S som PCBs (7)                  mg/kg ds                                      0,005                         0,005                          0,005



Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.
- De met een 'Q' gemerkte analyses zijn door RvA geaccrediteerd (registratienummer L086).
- De met een 'S' gemerkte analyses zijn op basis van het schema AS 3000 geaccrediteerd.
Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                       Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                           Tabel 2 van 3

                                                       ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 640209
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult
Monsterreferenties
0278230 = 09-1: 09-1(0-50)
0278231 = MM3: 11-1(0-30)+12-1(0-50)+13-1(0-50)
0278232 = MM4: 16-1(0-50)+17-1(0-50)+19-1(0-50)+20-1(0-50)

Opgegeven bemonsteringsdatum                    :                        12/01/2017                     12/01/2017                     12/01/2017
Ontvangstdatum opdracht                         :                        13/01/2017                     13/01/2017                     13/01/2017
Startdatum                                      :                        13/01/2017                     13/01/2017                     13/01/2017
Monstercode                                     :                        0278230                        0278231                        0278232
Matrix                                          :                        Grond                          Grond                          Grond
Monstervoorbewerking
S AS3000 (steekmonster)                                          uitgevoerd                    uitgevoerd                        uitgevoerd
S gewicht artefact                              g                       <1                            <1                                <1
S soort artefact                                                        nvt                           nvt                               nvt
S voorbewerking AS3000                                           uitgevoerd                    uitgevoerd                        uitgevoerd

Algemeen onderzoek - fysisch
S droogrest                         %                                        85,4                          84,7                           85,8
S organische stof (gec. voor lutum) % (m/m ds)                                2,2                           1,8                            2,3
S lutumgehalte (pipetmethode)       % (m/m ds)                                2,9                           2,4                            2,0
Anorganische parameters - metalen
S barium (Ba)                   mg/kg ds                                     21                          < 20                             23
S cadmium (Cd)                  mg/kg ds                                    < 0,20                        < 0,20                         < 0,20
S kobalt (Co)                   mg/kg ds                                    < 3,0                         < 3,0                          < 3,0
S koper (Cu)                    mg/kg ds                                     40                             7,1                            5,9
S kwik (Hg) FIAS/Fims           mg/kg ds                                      0,09                          0,06                           0,15
S lood (Pb)                     mg/kg ds                                     50                            24                             19
S molybdeen (Mo)                mg/kg ds                                    < 1,5                         < 1,5                          < 1,5
S nikkel (Ni)                   mg/kg ds                                    <4                            <4                             <4
S zink (Zn)                     mg/kg ds                                     71                            40                             32

Organische parameters - niet aromatisch
S minerale olie (florisil clean-up) mg/kg ds                              < 35                           < 35                           < 35

Organische parameters - aromatisch
Polycyclische koolwaterstoffen:
S naftaleen                      mg/kg ds                                   < 0,05                        < 0,05                         < 0,05
S fenantreen                     mg/kg ds                                     0,10                          0,06                           0,37
S anthraceen                     mg/kg ds                                   < 0,05                        < 0,05                           0,13
S fluoranteen                    mg/kg ds                                     0,18                          0,14                           0,61
S benzo(a)antraceen              mg/kg ds                                     0,10                          0,05                           0,27
S chryseen                       mg/kg ds                                     0,11                          0,07                           0,29
S benzo(k)fluoranteen            mg/kg ds                                     0,05                        < 0,05                           0,15
S benzo(a)pyreen                 mg/kg ds                                     0,10                          0,05                           0,23
S benzo(ghi)peryleen             mg/kg ds                                     0,06                        < 0,05                           0,16
S indeno(1,2,3-cd)pyreen         mg/kg ds                                     0,07                        < 0,05                           0,13
S som PAK (10)                   mg/kg ds                                     0,84                          0,54                           2,4

Organische parameters - gehalogeneerd
Polychloorbifenylen:
S PCB -28                       mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -52                       mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -101                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -118                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -138                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -153                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S PCB -180                      mg/kg ds                                    < 0,001                       < 0,001                        < 0,001
S som PCBs (7)                  mg/kg ds                                      0,005                         0,005                          0,005



Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.
- De met een 'Q' gemerkte analyses zijn door RvA geaccrediteerd (registratienummer L086).
- De met een 'S' gemerkte analyses zijn op basis van het schema AS 3000 geaccrediteerd.
Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                       Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          Tabel 3 van 3

                                                       ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 640209
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult


                                               Opmerkingen m.b.t. analyses


Opmerking(en) algemeen

Organische stof gehalte (gecorrigeerd voor lutum en vrij ijzer in de vorm van Fe2O3)
Het organische stofgehalte is gecorrigeerd voor het in het analysecertificaat gerapporteerde lutumgehalte. Indien het
lutumgehalte niet is gerapporteerd is de correctie uitgevoerd met een lutumgehalte van 5,4% (gemiddeld lutumgehalte
Nederlandse bodem, AS3010/AS3210, prestatieblad organische stofgehalte in grond/waterbodem). Indien het vrij
ijzergehalte is bepaald en groter is dan 5 % m/m, is bij de berekening van het organische stof gecorrigeerd voor dat
gehalte aan vrij ijzer.

Sommatie van concentraties voor groepsparameters
De sommatie is uitgevoerd volgens AS3000 paragraaf 2.5.2 en bijlage 3.




Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                     Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          Oliechromatogram 1 van 6


OLIE-ONDERZOEK

Monstercode               :   0278227
Project omschrijving      :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Uw referentie             :   MM1: 01-1(0-50)+02-1(0-50)+03-1(0-50)+04-1(0-40)
Methode                   :   minerale olie (florisil clean-up)


OLIECHROMATOGRAM




                                                                                                 ➝
                                                                               oliefractieverdeling
minerale olie gehalte: <35 mg/kg ds




Minerale olie
Interpretatie: raadpleeg voor de typering van de oliesoort de OMEGAM oliebibliotheek.

De hoogte van de signalen is geen maat voor de concentratie van de olie in het monster.
(Het chromatogram heeft een variabele schaalindeling)

Bij een minerale olie gehalte kleiner dan de rapportagegrens worden geen oliefracties weergegeven.


Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                     Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          Oliechromatogram 2 van 6


OLIE-ONDERZOEK

Monstercode               :   0278228
Project omschrijving      :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Uw referentie             :   05-1: 05-1(0-50)
Methode                   :   minerale olie (florisil clean-up)


OLIECHROMATOGRAM




                                                                                                 ➝
                                                                               oliefractieverdeling
minerale olie gehalte: <35 mg/kg ds




Minerale olie
Interpretatie: raadpleeg voor de typering van de oliesoort de OMEGAM oliebibliotheek.

De hoogte van de signalen is geen maat voor de concentratie van de olie in het monster.
(Het chromatogram heeft een variabele schaalindeling)

Bij een minerale olie gehalte kleiner dan de rapportagegrens worden geen oliefracties weergegeven.


Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                     Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          Oliechromatogram 3 van 6


OLIE-ONDERZOEK

Monstercode               :   0278229
Project omschrijving      :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Uw referentie             :   MM2: 06-1(0-50)+07-1(0-50)+08-1(0-50)
Methode                   :   minerale olie (florisil clean-up)


OLIECHROMATOGRAM




                                                                                                 ➝
                                                                               oliefractieverdeling
minerale olie gehalte: <35 mg/kg ds




Minerale olie
Interpretatie: raadpleeg voor de typering van de oliesoort de OMEGAM oliebibliotheek.

De hoogte van de signalen is geen maat voor de concentratie van de olie in het monster.
(Het chromatogram heeft een variabele schaalindeling)

Bij een minerale olie gehalte kleiner dan de rapportagegrens worden geen oliefracties weergegeven.


Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                     Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          Oliechromatogram 4 van 6


OLIE-ONDERZOEK

Monstercode               :   0278230
Project omschrijving      :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Uw referentie             :   09-1: 09-1(0-50)
Methode                   :   minerale olie (florisil clean-up)


OLIECHROMATOGRAM




                                                                                                 ➝
                                                                               oliefractieverdeling
minerale olie gehalte: <35 mg/kg ds




Minerale olie
Interpretatie: raadpleeg voor de typering van de oliesoort de OMEGAM oliebibliotheek.

De hoogte van de signalen is geen maat voor de concentratie van de olie in het monster.
(Het chromatogram heeft een variabele schaalindeling)

Bij een minerale olie gehalte kleiner dan de rapportagegrens worden geen oliefracties weergegeven.


Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                     Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          Oliechromatogram 5 van 6


OLIE-ONDERZOEK

Monstercode               :   0278231
Project omschrijving      :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Uw referentie             :   MM3: 11-1(0-30)+12-1(0-50)+13-1(0-50)
Methode                   :   minerale olie (florisil clean-up)


OLIECHROMATOGRAM




                                                                                                 ➝
                                                                               oliefractieverdeling
minerale olie gehalte: <35 mg/kg ds




Minerale olie
Interpretatie: raadpleeg voor de typering van de oliesoort de OMEGAM oliebibliotheek.

De hoogte van de signalen is geen maat voor de concentratie van de olie in het monster.
(Het chromatogram heeft een variabele schaalindeling)

Bij een minerale olie gehalte kleiner dan de rapportagegrens worden geen oliefracties weergegeven.


Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                     Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre>                                                                                                                           Oliechromatogram 6 van 6


OLIE-ONDERZOEK

Monstercode               :   0278232
Project omschrijving      :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Uw referentie             :   MM4: 16-1(0-50)+17-1(0-50)+19-1(0-50)+20-1(0-50)
Methode                   :   minerale olie (florisil clean-up)


OLIECHROMATOGRAM




                                                                                                 ➝
                                                                               oliefractieverdeling
minerale olie gehalte: <35 mg/kg ds




Minerale olie
Interpretatie: raadpleeg voor de typering van de oliesoort de OMEGAM oliebibliotheek.

De hoogte van de signalen is geen maat voor de concentratie van de olie in het monster.
(Het chromatogram heeft een variabele schaalindeling)

Bij een minerale olie gehalte kleiner dan de rapportagegrens worden geen oliefracties weergegeven.


Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                     Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         Bijlage 1 van 2

                                                       ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 640209
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult


                                                           Barcodeschema's


Monstercode Uw referentie                                                                    monster                     diepte            barcode

0278227           MM1: 01-1(0-50)+02-1(0-50)+03-1(0-50)+04-1(0-40)                           01-1                        0-50              2362398AA
                                                                                             02-1                        0-50              2362548AA
                                                                                             03-1                        0-50              2362610AA
                                                                                             04-1                        0-40              2362540AA

0278228           05-1: 05-1(0-50)                                                           05-1: 05-1(0-50)            0-50              2362608AA

0278229           MM2: 06-1(0-50)+07-1(0-50)+08-1(0-50)                                      06-1                        0-50              2362593AA
                                                                                             07-1                        0-50              2362602AA
                                                                                             08-1                        0-50              2362600AA

0278230           09-1: 09-1(0-50)                                                           09-1: 09-1(0-50)            0-50              2362547AA

0278231           MM3: 11-1(0-30)+12-1(0-50)+13-1(0-50)                                      11-1                        0-30              2362406AA
                                                                                             12-1                        0-50              2362402AA
                                                                                             13-1                        0-50              2362401AA

0278232           MM4: 16-1(0-50)+17-1(0-50)+19-1(0-50)+20-1(0-50)                           16-1                        0-50              2362393AA
                                                                                             17-1                        0-50              2362387AA
                                                                                             19-1                        0-50              2362389AA
                                                                                             20-1                        0-50              2362396AA




Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                      Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         Bijlage 2 van 2

                                                         ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 640209
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult


                                      Analysemethoden in Grond (AS3000)
AS3000
In dit analysecertificaat zijn de met 'S' gemerkte analyses uitgevoerd volgens de analysemethoden beschreven in het
"Accreditatieschema Laboratoriumanalyses voor grond-, waterbodem- en grondwateronderzoek (AS SIKB 3000)". Het
laboratoriumonderzoek is uitgevoerd volgens de onderstaande analysemethoden. Deze analyses zijn vastgelegd in het
geldende accreditatie-certificaat met bijbehorende verrichtingenlijst L086 van Eurofins Omegam BV.

Samplemate                                           :   Conform AS3000 en NEN-EN 16179
Droogrest                                            :   Conform AS3010 prestatieblad 2
Organische stof (gec. voor lutum)                    :   Conform AS3010 prestatieblad 3 en gelijkwaardig aan NEN 5754
Lutumgehalte (pipetmethode)                          :   Conform AS3010 prestatieblad 4; gelijkwaardig aan NEN 5753
Barium (Ba)                                          :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN 6966 en destructie conform NEN 6961
Cadmium (Cd)                                         :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN 6966 en destructie conform NEN 6961
Kobalt (Co)                                          :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN 6966 en destructie conform NEN 6961
Koper (Cu)                                           :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN 6966 en destructie conform NEN 6961
Kwik (Hg)                                            :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN-ISO 16772 en destructie conform NEN
                                                         6961
Lood (Pb)                                            :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN 6966 en destructie conform NEN 6961
Molybdeen (Mo)                                       :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN 6966 en destructie conform NEN 6961
Nikkel (Ni)                                          :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN 6966 en destructie conform NEN 6961
Zink (Zn)                                            :   Conform AS3010 prestatieblad 5; NEN 6966 en destructie conform NEN 6961
Minerale olie (florisil clean-up)                    :   Conform AS3010 prestatieblad 7
PAKs                                                 :   Conform AS3010 prestatieblad 6
PCBs                                                 :   Conform AS3010 prestatieblad 8




Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: QAAP-ZCXF-GKMI-GJUY                                                                                     Ref.: 640209_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre>DS Milieu-consult
T.a.v. de heer A.J.M. van Dorsselaer
Laan van Heemstede 8
3297 AJ PUTTERSHOEK




Uw kenmerk              :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Ons kenmerk             :   Project 641723
Validatieref.           :   641723_certificaat_v1
Opdrachtverificatiecode :   PIUQ-XKUK-UXDK-JMXM
Bijlage(n)              :   2 tabel(len) + 2 oliechromatogram(men) + 2 bijlage(n)



                                                                                                        Amsterdam, 26 januari 2017


Hierbij zend ik u de resultaten van het laboratoriumonderzoek dat op uw verzoek is uitgevoerd in de
door u aangeboden monsters.

De resultaten hebben uitsluitend betrekking op de monsters, zoals die door u voor analyse ter
beschikking werden gesteld.

Het onderzoek is, met uitzondering van eventueel uitbesteed onderzoek, uitgevoerd door Eurofins
Omegam volgens de methoden zoals ze zijn vastgelegd in het geldende accreditatie-certificaat L086
en/of in de bundel "Analysevoorschriften Eurofins Omegam". De in dit onderzoek uitgevoerde
onderzoeksmethoden van de geaccrediteerde analyses zijn in een aparte bijlage als onderdeel van dit
analyse-certificaat opgenomen. De methoden zijn, voor zover mogelijk, ontleend aan de
accreditatieprogramma's/schema's en NEN- EN- en/of ISO-voorschriften.

Ik wijs u erop dat het analyse-certificaat alleen in zijn geheel mag worden gereproduceerd. Ik vertrouw
erop uw opdracht volledig en naar tevredenheid te hebben uitgevoerd. Heeft u naar aanleiding van
deze rapportage nog vragen, dan verzoek ik u contact op te nemen met onze klantenservice.

Hoogachtend,
namens Eurofins Omegam,




Ing. J. Tukker
Manager productie



                                       Op dit certificaat zijn onze algemene voorwaarden van toepassing.
                               Dit analyse-certificaat mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

    Eurofins Omegam B.V.                          T +31-(0)20-597 66 80                    IBAN NL 16 BNPA 0227667980
    H.J.E. Wenckbachweg 120                       F +31-(0)20-597 66 89                    BIC BNPANL2A
    NL-1114 AD Amsterdam-Duivendrecht             CSOmegam@eurofins.com                    BTW nr. NL8139.67.132.B01
    Nederland                                     www.omegam.nl                            KvK nr. 34215654
</pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 257 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         Tabel 1 van 2

                                                       ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 641723
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult
Monsterreferenties
0378169 = Pb1b4
0378170 = Pb2b15


Opgegeven bemonsteringsdatum                    :                        19/01/2017                     19/01/2017
Ontvangstdatum opdracht                         :                        20/01/2017                     20/01/2017
Startdatum                                      :                        20/01/2017                     20/01/2017
Monstercode                                     :                        0378169                        0378170
Matrix                                          :                        Grondwater                     Grondwater
Anorganische parameters - metalen
Metalen ICP-MS (opgelost):
S barium (Ba)                   µg/l                                      < 20                           < 20
S cadmium (Cd)                  µg/l                                       < 0,2                          < 0,2
S kobalt (Co)                   µg/l                                       <2                             <2
S koper (Cu)                    µg/l                                         2,6                            2,7
S Kwik (Hg) niet vluchtig       µg/l                                       < 0,05                         < 0,05
S lood (Pb)                     µg/l                                       <2                             <2
S molybdeen (Mo)                µg/l                                       <2                             <2
S nikkel (Ni)                   µg/l                                       <3                             <3
S zink (Zn)                     µg/l                                      < 10                           < 10

Organische parameters - niet aromatisch
S minerale olie (florisil clean-up) µg/l                                  < 50                           < 50

Organische parameters - aromatisch
Vluchtige aromaten:
S benzeen                        µg/l                                       < 0,2                         < 0,2
S ethylbenzeen                   µg/l                                       < 0,2                         < 0,2
S naftaleen                      µg/l                                       < 0,02                        < 0,02
S styreen                        µg/l                                       < 0,2                         < 0,2
S tolueen                        µg/l                                       < 0,2                         < 0,2
S o-xyleen                       µg/l                                       < 0,1                         < 0,1
S xyleen (som m+p)               µg/l                                       < 0,2                         < 0,2
S som xylenen                    µg/l                                         0,2                           0,2

Organische parameters - gehalogeneerd
Vluchtige chlooralifaten:
S dichloormethaan                     µg/l                                  < 0,2                         < 0,2
S 1,1-dichloorethaan                  µg/l                                  < 0,2                         < 0,2
S 1,2-dichloorethaan                  µg/l                                  < 0,2                         < 0,2
S trans-1,2-dichlooretheen            µg/l                                  < 0,1                         < 0,1
S 1,1-dichlooretheen                  µg/l                                  < 0,1                         < 0,1
S cis-1,2-dichlooretheen              µg/l                                  < 0,1                         < 0,1
S 1,1-dichloorpropaan                 µg/l                                  < 0,2                         < 0,2
S 1,2-dichloorpropaan                 µg/l                                  < 0,2                         < 0,2
S 1,3-dichloorpropaan                 µg/l                                  < 0,2                         < 0,2
S trichloormethaan                    µg/l                                  < 0,2                         < 0,2
S tetrachloormethaan                  µg/l                                  < 0,1                         < 0,1
S 1,1,1-trichloorethaan               µg/l                                  < 0,1                         < 0,1
S 1,1,2-trichloorethaan               µg/l                                  < 0,1                         < 0,1
S trichlooretheen                     µg/l                                  < 0,2                         < 0,2
S tetrachlooretheen                   µg/l                                  < 0,1                         < 0,1
S monochlooretheen (vinylchloride) µg/l                                     < 0,2                         < 0,2
S som C+T dichlooretheen              µg/l                                    0,1                           0,1
S som dichloorpropanen                µg/l                                    0,4                           0,4
Vluchtige gehalogeneerde alifaten - divers:
S tribroommethaan (bromoform)         µg/l                                  < 0,2                         < 0,2



Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.
- De met een 'Q' gemerkte analyses zijn door RvA geaccrediteerd (registratienummer L086).
- De met een 'S' gemerkte analyses zijn op basis van het schema AS 3000 geaccrediteerd.
Opdrachtverificatiecode: PIUQ-XKUK-UXDK-JMXM                                                                                     Ref.: 641723_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 257 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 258 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          Tabel 2 van 2

                                                       ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 641723
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult


                                               Opmerkingen m.b.t. analyses


Opmerking(en) algemeen

Sommatie van concentraties voor groepsparameters
De sommatie is uitgevoerd volgens AS3000 paragraaf 2.5.2 en bijlage 3.




Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: PIUQ-XKUK-UXDK-JMXM                                                                                     Ref.: 641723_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 258 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 259 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          Oliechromatogram 1 van 2


OLIE-ONDERZOEK

Monstercode               :   0378169
Project omschrijving      :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Uw referentie             :   Pb1b4
Methode                   :   minerale olie (florisil clean-up)


OLIECHROMATOGRAM




                                                                                                 ➝
                                                                               oliefractieverdeling
minerale olie gehalte: <50 µg/l




Minerale olie
Interpretatie: raadpleeg voor de typering van de oliesoort de OMEGAM oliebibliotheek.

De hoogte van de signalen is geen maat voor de concentratie van de olie in het monster.
(Het chromatogram heeft een variabele schaalindeling)

Bij een minerale olie gehalte kleiner dan de rapportagegrens worden geen oliefracties weergegeven.


Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: PIUQ-XKUK-UXDK-JMXM                                                                                     Ref.: 641723_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 259 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 260 ======================================================================

<pre>                                                                                                                           Oliechromatogram 2 van 2


OLIE-ONDERZOEK

Monstercode               :   0378170
Project omschrijving      :   17.01.003 t Withof Etten-Leur
Uw referentie             :   Pb2b15
Methode                   :   minerale olie (florisil clean-up)


OLIECHROMATOGRAM




                                                                                                 ➝
                                                                               oliefractieverdeling
minerale olie gehalte: <50 µg/l




Minerale olie
Interpretatie: raadpleeg voor de typering van de oliesoort de OMEGAM oliebibliotheek.

De hoogte van de signalen is geen maat voor de concentratie van de olie in het monster.
(Het chromatogram heeft een variabele schaalindeling)

Bij een minerale olie gehalte kleiner dan de rapportagegrens worden geen oliefracties weergegeven.


Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: PIUQ-XKUK-UXDK-JMXM                                                                                     Ref.: 641723_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 260 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 261 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         Bijlage 1 van 2

                                                       ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 641723
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult


                                                           Barcodeschema's


Monstercode Uw referentie                                                                    monster                     diepte            barcode

0378169           Pb1b4                                                                                                                    0275920YA
                                                                                                                                           0168773MM

0378170           Pb2b15                                                                                                                   0275931YA
                                                                                                                                           0168755MM




Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: PIUQ-XKUK-UXDK-JMXM                                                                                      Ref.: 641723_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 261 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 262 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         Bijlage 2 van 2

                                                         ANALYSECERTIFICAAT
Project code                                    : 641723
Project omschrijving                            : 17.01.003 t Withof Etten-Leur
Opdrachtgever                                   : DS Milieu-consult


                                Analysemethoden in Grondwater (AS3000)
AS3000
In dit analysecertificaat zijn de met 'S' gemerkte analyses uitgevoerd volgens de analysemethoden beschreven in het
"Accreditatieschema Laboratoriumanalyses voor grond-, waterbodem- en grondwateronderzoek (AS SIKB 3000)". Het
laboratoriumonderzoek is uitgevoerd volgens de onderstaande analysemethoden. Deze analyses zijn vastgelegd in het
geldende accreditatie-certificaat met bijbehorende verrichtingenlijst L086 van Eurofins Omegam BV.

Barium (Ba)                                          :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Cadmium (Cd)                                         :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Kobalt (Co)                                          :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Koper (Cu)                                           :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Kwik (Hg) niet vluchtig                              :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Lood (Pb)                                            :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Molybdeen (Mo)                                       :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Nikkel (Ni)                                          :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Zink (Zn)                                            :   Conform AS3110 prestatieblad 3 en conform NEN-EN-ISO 17294-2
Minerale olie (florisil clean-up)                    :   Conform AS3110 prestatieblad 5
Aromaten (BTEXXN)                                    :   Conform AS3130 prestatieblad 1
Styreen                                              :   Conform AS3130 prestatieblad 1
Chlooralifaten                                       :   Conform AS3130 prestatieblad 1
Vinylchloride                                        :   Conform AS3130 prestatieblad 1




Dit analyse-certificaat, inclusief voorblad en eventuele bijlage(n), mag niet anders dan in zijn geheel worden gereproduceerd.

Opdrachtverificatiecode: PIUQ-XKUK-UXDK-JMXM                                                                                     Ref.: 641723_certificaat_v1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 262 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 263 ======================================================================

<pre>8. TOETSINGSCRITERIA EN
   TOETSINGSTABELLEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 263 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 264 ======================================================================

<pre>                               TOETSINGSCRITERIA


Met het in werking treden op 1 juli 2013 van de gewijzigde Circulaire Bodemsanering 2006
en het Besluit bodemkwaliteit op 1 juli 2008, is de tot dan gehanteerde circulaire Streef- en
Interventiewaarden bodemsanering 2000, komen te vervallen.

In bijlage 1 van de Circulaire Bodemsanering 2006 zijn de streefwaarden grondwater en de
herziene interventiewaarden voor grond en grondwater opgenomen. De streefwaarden voor
grond zijn gepubliceerd in het NOBO-rapport (Normstelling en bodemkwaliteitsbeoordeling).

Als gevolg van ongewenste effecten in de uitvoeringspraktijk, heeft een heroverweging
plaatsgevonden van de interventiewaarden grond voor drins (som), DDE en DDT. De
circulaire is in 2009 onder andere hierop aangepast. Ook voor de interventiewaarde grond
voor barium, de beoordeling van humane risico’s bij lood en de beoordeling van spoed bij
ecologie (stap 2) zijn op onderdelen wijzigingen doorgevoerd. In 2009 is een verdergaande
wijziging van de beoordeling van de spoedeisendheid op basis van ecologische risico’s
doorgevoerd.

Het nieuwe normenstelsel gaat uit van de risico’s van de bodemverontreiniging voor mens,
ecosysteem en landbouwproductie. Het houdt daarbij rekening met het gebruik van de
bodem (bodemfunctie).

De bodemfunctie bepaalt in welke mate de mens in contact komt met bodemverontreiniging
en of het beleidsmatig noodzakelijk is het ecosysteem te beschermen en in welke mate.



Streefwaarden, achtergrondwaarden en interventiewaarden

De streefwaarden horen bij een verwaarloosbaar risiconiveau voor het ecosysteem. Voor
metalen wordt hierbij rekening gehouden met een van nature voorkomende
achtergrondconcentratie.

De achtergrondwaarden zijn gebaseerd op metingen van de bodemkwaliteit anno 2004 in
overdachte landbouw- en natuurgebieden in Nederland.

De interventiewaarden horen bij een ernstig verontreinigde bodem in de zin van de Wet
bodembescherming en zijn gebaseerd op mogelijk onaanvaardbare risico’s voor de mens of
het ecosysteem.

Om de kwaliteit van de bodem te kunnen bepalen en daarmee samenhangend eventueel te
nemen maatregelen, dienen de gemeten gehalten in grond en grondwater te worden getoetst
aan de streef-/achtergrondwaarden en interventiewaarden. De methode van toetsing is
beschreven in de Circulaire Bodemsanering 2006.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 264 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 265 ======================================================================

<pre>Project             17.01.003 t Withof Etten-Leur
Certificaten        640209
Toetsing            T.12 - Beoordeling kwaliteit van grond volgens Wbb
Toetsversie         BoToVa 3.0.0                                                                   Toetsdatum: 27 januari 2017 11:27


Monsterreferentie                   0278227
Monsteromschrijving                 MM1: 01-1(0-50)+02-1(0-50)+03-1(0-50)+04-1(0-40)
Analyse                               Eenheid     Analyseres.   Gestand.Res. Toetsoordeel   AW          T              I

Lutum/Humus
Organische stof                     % (m/m ds)            2.2           10
Lutum                               % (m/m ds)            2.8           25

Droogrest
droogrest                           %                     86           86.0        @

Metalen ICP-AES
barium (Ba)                         mg/kg ds            < 20          < 49         @
cadmium (Cd)                        mg/kg ds           < 0.2         < 0.24        -         0.6      6.8             13
kobalt (Co)                         mg/kg ds             <3           < 6.8        -         15     102.5           190
koper (Cu)                          mg/kg ds              8.7           17         -         40       115           190
kwik (Hg) FIAS/Fims                 mg/kg ds            0.08           0.11        -        0.15   18.075             36
lood (Pb)                           mg/kg ds              38            59    1.2 AW(WO)     50       290           530
molybdeen (Mo)                      mg/kg ds           < 1.5          < 1.0        -         1.5    95.75           190
nikkel (Ni)                         mg/kg ds             <4             <8         -         35      67.5           100
zink (Zn)                           mg/kg ds              41            93         -        140       430           720

Minerale olie
minerale olie (florisil clean-up)   mg/kg ds            < 35         < 110         -        190      2595          5000

Polycyclische koolwaterstoffen
naftaleen                           mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
fenantreen                          mg/kg ds            0.05           0.05
anthraceen                          mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
fluoranteen                         mg/kg ds              0.1           0.1
benzo(a)antraceen                   mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
chryseen                            mg/kg ds            0.06           0.06
benzo(k)fluoranteen                 mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
benzo(a)pyreen                      mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
benzo(ghi)peryleen                  mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
indeno(1,2,3-cd)pyreen              mg/kg ds          < 0.05       < 0.035

Sommaties
som PAK (10)                        mg/kg ds            0.46           0.46        -         1.5    20.75             40

Polychloorbifenylen
PCB - 28                            mg/kg ds         < 0.001      < 0.0032
PCB - 52                            mg/kg ds         < 0.001      < 0.0032
PCB - 101                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0032
PCB - 118                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0032
PCB - 138                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0032
PCB - 153                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0032
PCB - 180                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0032

Sommaties
som PCBs (7)                        mg/kg ds           0.005       < 0.022         -        0.02     0.51              1




Pagina 1 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 265 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 266 ======================================================================

<pre>Pagina 2 van 6

Monsterreferentie                   0278228
Monsteromschrijving                 05-1: 05-1(0-50)
Analyse                               Eenheid      Analyseres.   Gestand.Res. Toetsoordeel   AW         T       I

Lutum/Humus
Organische stof                     % (m/m ds)             2.0           10
Lutum                               % (m/m ds)             3.2           25

Droogrest
droogrest                           %                     89.7          89.7        @

Metalen ICP-AES
barium (Ba)                         mg/kg ds               26            88         @
cadmium (Cd)                        mg/kg ds             < 0.2        < 0.24        -         0.6      6.8     13
kobalt (Co)                         mg/kg ds              <3           < 6.5        -         15     102.5    190
koper (Cu)                          mg/kg ds               13            26         -         40      115     190
kwik (Hg) FIAS/Fims                 mg/kg ds              0.39          0.55   3.7 AW(WO)    0.15   18.075     36
lood (Pb)                           mg/kg ds               46            71    1.4 AW(WO)     50      290     530
molybdeen (Mo)                      mg/kg ds             < 1.5         < 1.0        -         1.5    95.75    190
nikkel (Ni)                         mg/kg ds              <4             <7         -         35      67.5    100
zink (Zn)                           mg/kg ds               40            89         -        140      430     720

Minerale olie
minerale olie (florisil clean-up)   mg/kg ds             < 35         < 120         -        190     2595    5000

Polycyclische koolwaterstoffen
naftaleen                           mg/kg ds            < 0.05      < 0.035
fenantreen                          mg/kg ds              0.23          0.23
anthraceen                          mg/kg ds              0.08          0.08
fluoranteen                         mg/kg ds              0.32          0.32
benzo(a)antraceen                   mg/kg ds              0.12          0.12
chryseen                            mg/kg ds              0.15          0.15
benzo(k)fluoranteen                 mg/kg ds              0.07          0.07
benzo(a)pyreen                      mg/kg ds              0.09          0.09
benzo(ghi)peryleen                  mg/kg ds              0.06          0.06
indeno(1,2,3-cd)pyreen              mg/kg ds              0.05          0.05

Sommaties
som PAK (10)                        mg/kg ds               1.2           1.2        -         1.5    20.75     40

Polychloorbifenylen
PCB - 28                            mg/kg ds           < 0.001     < 0.0035
PCB - 52                            mg/kg ds           < 0.001     < 0.0035
PCB - 101                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0035
PCB - 118                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0035
PCB - 138                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0035
PCB - 153                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0035
PCB - 180                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0035

Sommaties
som PCBs (7)                        mg/kg ds             0.005      < 0.024         -        0.02     0.51      1




Pagina 2 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 266 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 267 ======================================================================

<pre>Pagina 3 van 6

Monsterreferentie                   0278229
Monsteromschrijving                 MM2: 06-1(0-50)+07-1(0-50)+08-1(0-50)
Analyse                               Eenheid     Analyseres.   Gestand.Res. Toetsoordeel   AW         T       I

Lutum/Humus
Organische stof                     % (m/m ds)            1.2           10
Lutum                               % (m/m ds)            1.8           25

Droogrest
droogrest                           %                   89.4           89.4        @

Metalen ICP-AES
barium (Ba)                         mg/kg ds            < 20          < 54         @
cadmium (Cd)                        mg/kg ds           < 0.2         < 0.24        -         0.6      6.8     13
kobalt (Co)                         mg/kg ds             <3           < 7.4        -         15     102.5    190
koper (Cu)                          mg/kg ds             <5           < 7.2        -         40      115     190
kwik (Hg) FIAS/Fims                 mg/kg ds          < 0.05         < 0.05        -        0.15   18.075     36
lood (Pb)                           mg/kg ds              14            22         -         50      290     530
molybdeen (Mo)                      mg/kg ds           < 1.5          < 1.0        -         1.5    95.75    190
nikkel (Ni)                         mg/kg ds             <4             <8         -         35      67.5    100
zink (Zn)                           mg/kg ds            < 20          < 33         -        140      430     720

Minerale olie
minerale olie (florisil clean-up)   mg/kg ds            < 35         < 120         -        190     2595    5000

Polycyclische koolwaterstoffen
naftaleen                           mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
fenantreen                          mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
anthraceen                          mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
fluoranteen                         mg/kg ds            0.06           0.06
benzo(a)antraceen                   mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
chryseen                            mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
benzo(k)fluoranteen                 mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
benzo(a)pyreen                      mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
benzo(ghi)peryleen                  mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
indeno(1,2,3-cd)pyreen              mg/kg ds          < 0.05       < 0.035

Sommaties
som PAK (10)                        mg/kg ds            0.38           0.38        -         1.5    20.75     40

Polychloorbifenylen
PCB - 28                            mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 52                            mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 101                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 118                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 138                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 153                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 180                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035

Sommaties
som PCBs (7)                        mg/kg ds           0.005       < 0.024         -        0.02     0.51      1




Pagina 3 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 267 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 268 ======================================================================

<pre>Pagina 4 van 6

Monsterreferentie                   0278230
Monsteromschrijving                 09-1: 09-1(0-50)
Analyse                               Eenheid      Analyseres.   Gestand.Res. Toetsoordeel   AW         T       I

Lutum/Humus
Organische stof                     % (m/m ds)             2.2           10
Lutum                               % (m/m ds)             2.9           25

Droogrest
droogrest                           %                     85.4          85.4        @

Metalen ICP-AES
barium (Ba)                         mg/kg ds               21            73         @
cadmium (Cd)                        mg/kg ds             < 0.2        < 0.24        -         0.6      6.8     13
kobalt (Co)                         mg/kg ds              <3           < 6.7        -         15     102.5    190
koper (Cu)                          mg/kg ds               40            80    2.0 AW(IND)    40      115     190
kwik (Hg) FIAS/Fims                 mg/kg ds              0.09          0.13        -        0.15   18.075     36
lood (Pb)                           mg/kg ds               50            77    1.5 AW(WO)     50      290     530
molybdeen (Mo)                      mg/kg ds             < 1.5         < 1.0        -         1.5    95.75    190
nikkel (Ni)                         mg/kg ds              <4             <8         -         35      67.5    100
zink (Zn)                           mg/kg ds               71           160    1.1 AW(WO)    140      430     720

Minerale olie
minerale olie (florisil clean-up)   mg/kg ds             < 35         < 110         -        190     2595    5000

Polycyclische koolwaterstoffen
naftaleen                           mg/kg ds            < 0.05      < 0.035
fenantreen                          mg/kg ds               0.1           0.1
anthraceen                          mg/kg ds            < 0.05      < 0.035
fluoranteen                         mg/kg ds              0.18          0.18
benzo(a)antraceen                   mg/kg ds               0.1           0.1
chryseen                            mg/kg ds              0.11          0.11
benzo(k)fluoranteen                 mg/kg ds              0.05          0.05
benzo(a)pyreen                      mg/kg ds               0.1           0.1
benzo(ghi)peryleen                  mg/kg ds              0.06          0.06
indeno(1,2,3-cd)pyreen              mg/kg ds              0.07          0.07

Sommaties
som PAK (10)                        mg/kg ds              0.84          0.84        -         1.5    20.75     40

Polychloorbifenylen
PCB - 28                            mg/kg ds           < 0.001     < 0.0032
PCB - 52                            mg/kg ds           < 0.001     < 0.0032
PCB - 101                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0032
PCB - 118                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0032
PCB - 138                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0032
PCB - 153                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0032
PCB - 180                           mg/kg ds           < 0.001     < 0.0032

Sommaties
som PCBs (7)                        mg/kg ds             0.005      < 0.022         -        0.02     0.51      1




Pagina 4 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 268 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 269 ======================================================================

<pre>Pagina 5 van 6

Monsterreferentie                   0278231
Monsteromschrijving                 MM3: 11-1(0-30)+12-1(0-50)+13-1(0-50)
Analyse                               Eenheid     Analyseres.   Gestand.Res. Toetsoordeel   AW         T       I

Lutum/Humus
Organische stof                     % (m/m ds)            1.8           10
Lutum                               % (m/m ds)            2.4           25

Droogrest
droogrest                           %                   84.7           84.7        @

Metalen ICP-AES
barium (Ba)                         mg/kg ds            < 20          < 52         @
cadmium (Cd)                        mg/kg ds           < 0.2         < 0.24        -         0.6      6.8     13
kobalt (Co)                         mg/kg ds             <3           < 7.1        -         15     102.5    190
koper (Cu)                          mg/kg ds              7.1           14         -         40      115     190
kwik (Hg) FIAS/Fims                 mg/kg ds            0.06           0.09        -        0.15   18.075     36
lood (Pb)                           mg/kg ds              24            38         -         50      290     530
molybdeen (Mo)                      mg/kg ds           < 1.5          < 1.0        -         1.5    95.75    190
nikkel (Ni)                         mg/kg ds             <4             <8         -         35      67.5    100
zink (Zn)                           mg/kg ds              40            93         -        140      430     720

Minerale olie
minerale olie (florisil clean-up)   mg/kg ds            < 35         < 120         -        190     2595    5000

Polycyclische koolwaterstoffen
naftaleen                           mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
fenantreen                          mg/kg ds            0.06           0.06
anthraceen                          mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
fluoranteen                         mg/kg ds            0.14           0.14
benzo(a)antraceen                   mg/kg ds            0.05           0.05
chryseen                            mg/kg ds            0.07           0.07
benzo(k)fluoranteen                 mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
benzo(a)pyreen                      mg/kg ds            0.05           0.05
benzo(ghi)peryleen                  mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
indeno(1,2,3-cd)pyreen              mg/kg ds          < 0.05       < 0.035

Sommaties
som PAK (10)                        mg/kg ds            0.54           0.54        -         1.5    20.75     40

Polychloorbifenylen
PCB - 28                            mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 52                            mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 101                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 118                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 138                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 153                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035
PCB - 180                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0035

Sommaties
som PCBs (7)                        mg/kg ds           0.005       < 0.024         -        0.02     0.51      1




Pagina 5 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 269 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 270 ======================================================================

<pre>Pagina 6 van 6

Monsterreferentie                   0278232
Monsteromschrijving                 MM4: 16-1(0-50)+17-1(0-50)+19-1(0-50)+20-1(0-50)
Analyse                               Eenheid     Analyseres.   Gestand.Res. Toetsoordeel   AW         T       I

Lutum/Humus
Organische stof                     % (m/m ds)            2.3           10
Lutum                               % (m/m ds)            2.0           25

Droogrest
droogrest                           %                    85.8          85.8        @

Metalen ICP-AES
barium (Ba)                         mg/kg ds              23            89         @
cadmium (Cd)                        mg/kg ds           < 0.2         < 0.24        -         0.6      6.8     13
kobalt (Co)                         mg/kg ds             <3           < 7.4        -         15     102.5    190
koper (Cu)                          mg/kg ds              5.9           12         -         40      115     190
kwik (Hg) FIAS/Fims                 mg/kg ds             0.15          0.21   1.4 AW(WO)    0.15   18.075     36
lood (Pb)                           mg/kg ds              19            30         -         50      290     530
molybdeen (Mo)                      mg/kg ds           < 1.5          < 1.0        -         1.5    95.75    190
nikkel (Ni)                         mg/kg ds             <4             <8         -         35      67.5    100
zink (Zn)                           mg/kg ds              32            75         -        140      430     720

Minerale olie
minerale olie (florisil clean-up)   mg/kg ds            < 35         < 110         -        190     2595    5000

Polycyclische koolwaterstoffen
naftaleen                           mg/kg ds          < 0.05       < 0.035
fenantreen                          mg/kg ds             0.37          0.37
anthraceen                          mg/kg ds             0.13          0.13
fluoranteen                         mg/kg ds             0.61          0.61
benzo(a)antraceen                   mg/kg ds             0.27          0.27
chryseen                            mg/kg ds             0.29          0.29
benzo(k)fluoranteen                 mg/kg ds             0.15          0.15
benzo(a)pyreen                      mg/kg ds             0.23          0.23
benzo(ghi)peryleen                  mg/kg ds             0.16          0.16
indeno(1,2,3-cd)pyreen              mg/kg ds             0.13          0.13

Sommaties
som PAK (10)                        mg/kg ds              2.4           2.4   1.6 AW(WO)     1.5    20.75     40

Polychloorbifenylen
PCB - 28                            mg/kg ds         < 0.001      < 0.0030
PCB - 52                            mg/kg ds         < 0.001      < 0.0030
PCB - 101                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0030
PCB - 118                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0030
PCB - 138                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0030
PCB - 153                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0030
PCB - 180                           mg/kg ds         < 0.001      < 0.0030

Sommaties
som PCBs (7)                        mg/kg ds           0.005       < 0.021         -        0.02     0.51      1

Legenda
@                 Geen toetsoordeel mogelijk
x AW(IND)         x maal Achtergrondwaarde (Industrie)
x AW(WO)          x maal Achtergrondwaarde (Wonen)
-                 <= Achtergrondwaarde




Pagina 6 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 270 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 271 ======================================================================

<pre>Project             17.01.003 t Withof Etten-Leur
Certificaten        641723
Toetsing            T.13 - Beoordeling kwaliteit van grondwater volgens Wbb
Toetsversie         BoToVa 2.0.0                                                                  Toetsdatum: 27 januari 2017 10:07


Monsterreferentie                   0378169
Monsteromschrijving                 Pb1b4
Analyse                               Eenheid   Analyseres.             Toetsoordeel         S         T              I

Metalen ICP-MS (opgelost)
barium (Ba)                         µg/l              < 20                    -             50      337.5          625
cadmium (Cd)                        µg/l             < 0.2                    -             0.4       3.2             6
kobalt (Co)                         µg/l               <2                     -             20        60           100
koper (Cu)                          µg/l                2.6                   -             15        45             75
Kwik (Hg) niet vluchtig             µg/l            < 0.05                    -           0.05      0.175           0.3
lood (Pb)                           µg/l               <2                     -             15        45             75
molybdeen (Mo)                      µg/l               <2                     -              5      152.5          300
nikkel (Ni)                         µg/l               <3                     -             15        45             75
zink (Zn)                           µg/l              < 10                    -             65      432.5          800

Minerale olie
minerale olie (florisil clean-up)   µg/l              < 50                    -             50       325           600

Vluchtige aromaten
benzeen                             µg/l             < 0.2                    -             0.2      15.1            30
ethylbenzeen                        µg/l             < 0.2                    -              4        77           150
naftaleen                           µg/l            < 0.02                    -           0.01     35.005            70
styreen                             µg/l             < 0.2                    -              6       153           300
tolueen                             µg/l             < 0.2                    -              7      503.5         1000
o-xyleen                            µg/l             < 0.1
xyleen (som m+p)                    µg/l             < 0.2

Sommaties aromaten
som xylenen                         µg/l                0.2                   -             0.2      35.1            70

Vluchtige chlooralifaten
dichloormethaan                     µg/l             < 0.2                    -           0.01    500.005         1000
1,1-dichloorethaan                  µg/l             < 0.2                    -              7      453.5          900
1,2-dichloorethaan                  µg/l             < 0.2                    -              7      203.5          400
trans-1,2-dichlooretheen            µg/l             < 0.1
1,1-dichlooretheen                  µg/l             < 0.1                    -           0.01      5.005            10
cis-1,2-dichlooretheen              µg/l             < 0.1
1,1-dichloorpropaan                 µg/l             < 0.2
1,2-dichloorpropaan                 µg/l             < 0.2
1,3-dichloorpropaan                 µg/l             < 0.2
trichloormethaan                    µg/l             < 0.2                    -              6       203           400
tetrachloormethaan                  µg/l             < 0.1                    -           0.01      5.005            10
1,1,1-trichloorethaan               µg/l             < 0.1                    -           0.01    150.005          300
1,1,2-trichloorethaan               µg/l             < 0.1                    -           0.01     65.005          130
trichlooretheen                     µg/l             < 0.2                    -             24       262           500
tetrachlooretheen                   µg/l             < 0.1                    -           0.01     20.005            40
monochlooretheen                    µg/l             < 0.2                    -           0.01      2.505             5
(vinylchloride)

Sommaties
som C+T dichlooretheen              µg/l                0.1                   -           0.01     10.005            20
som dichloorpropanen                µg/l                0.4                   -             0.8      40.4            80

Vluchtige gehalogeneerde alifaten - divers
tribroommethaan                     µg/l             < 0.2                    @                                    630
(bromoform)

Toetsoordeel monster 0378169:                                         Voldoet aan Streefwaarde


Monsterreferentie                   0378170
Monsteromschrijving                 Pb2b15
Analyse                               Eenheid   Analyseres.             Toetsoordeel         S         T              I




Pagina 1 van 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 271 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 272 ======================================================================

<pre>Pagina 2 van 2

Metalen ICP-MS (opgelost)
barium (Ba)                         µg/l         < 20           -              50      337.5    625
cadmium (Cd)                        µg/l         < 0.2          -              0.4       3.2      6
kobalt (Co)                         µg/l          <2            -              20        60     100
koper (Cu)                          µg/l           2.7          -              15        45      75
Kwik (Hg) niet vluchtig             µg/l        < 0.05          -            0.05      0.175    0.3
lood (Pb)                           µg/l          <2            -              15        45      75
molybdeen (Mo)                      µg/l          <2            -               5      152.5    300
nikkel (Ni)                         µg/l          <3            -              15        45      75
zink (Zn)                           µg/l         < 10           -              65      432.5    800

Minerale olie
minerale olie (florisil clean-up)   µg/l         < 50           -              50       325     600

Vluchtige aromaten
benzeen                             µg/l         < 0.2          -              0.2      15.1     30
ethylbenzeen                        µg/l         < 0.2          -               4        77     150
naftaleen                           µg/l        < 0.02          -            0.01     35.005     70
styreen                             µg/l         < 0.2          -               6       153     300
tolueen                             µg/l         < 0.2          -               7      503.5   1000
o-xyleen                            µg/l         < 0.1
xyleen (som m+p)                    µg/l         < 0.2

Sommaties aromaten
som xylenen                         µg/l           0.2          -              0.2      35.1     70

Vluchtige chlooralifaten
dichloormethaan                     µg/l         < 0.2          -            0.01    500.005   1000
1,1-dichloorethaan                  µg/l         < 0.2          -               7      453.5    900
1,2-dichloorethaan                  µg/l         < 0.2          -               7      203.5    400
1,1-dichlooretheen                  µg/l         < 0.1          -            0.01      5.005     10
trans-1,2-dichlooretheen            µg/l         < 0.1
cis-1,2-dichlooretheen              µg/l         < 0.1
1,1-dichloorpropaan                 µg/l         < 0.2
1,2-dichloorpropaan                 µg/l         < 0.2
1,3-dichloorpropaan                 µg/l         < 0.2
trichloormethaan                    µg/l         < 0.2          -               6       203     400
tetrachloormethaan                  µg/l         < 0.1          -            0.01      5.005     10
1,1,1-trichloorethaan               µg/l         < 0.1          -            0.01    150.005    300
1,1,2-trichloorethaan               µg/l         < 0.1          -            0.01     65.005    130
trichlooretheen                     µg/l         < 0.2          -              24       262     500
tetrachlooretheen                   µg/l         < 0.1          -            0.01     20.005     40
monochlooretheen                    µg/l         < 0.2          -            0.01      2.505      5
(vinylchloride)

Sommaties
som C+T dichlooretheen              µg/l           0.1          -            0.01     10.005     20
som dichloorpropanen                µg/l           0.4          -              0.8      40.4     80

Vluchtige gehalogeneerde alifaten - divers
tribroommethaan                     µg/l         < 0.2         @                                630
(bromoform)

Toetsoordeel monster 0378170:                            Voldoet aan Streefwaarde


Legenda
@                  Geen toetsoordeel mogelijk
-                  <= Streefwaarde




Pagina 2 van 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 272 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 273 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100




blad 272 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 273 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 274 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 8          Akoestisch onderzoek




blad 273 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 274 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 275 ======================================================================

<pre>           Akoestisch onderzoek
                                            projectnummer 0436812.100
                                            definitief
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
                                            23 december 2019
                       Wegverkeerslawaai
</pre>

====================================================================== Einde pagina 275 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 276 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving

Wegverkeerslawaai

projectnummer 0436812.100

definitief revisie 00
23 december 2019


Auteurs
D.J.S. Henninger
E. van Horssen-Maas


Opdrachtgever
Stichting Alwel
Laan van Brabant 50
4701 BL ROOSENDAAL




                beschrijving revisie 00
                 definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 276 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 277 ======================================================================

<pre>        Inhoudsopgave                             Blz.

1       Inleiding                                   1

2       Juridisch kader                             3
2.1     Algemeen                                    3
2.1.1   Aftrek ex artikel 100g Wet geluidhinder     4
2.1.2   30 km/uur zone                              5
2.1.3   Cumulatie                                   5
2.2     Gemeentelijk geluidbeleid                   5
2.3     Toetsingskader plansituatie                 7


3       Uitgangspunten en onderzoeksopzet           8
3.1     Onderzoeksgebied                            8
3.2     Rekenmethode                                8
3.3     Invoergegevens geluidrekenmodel             9


4       Resultaten                                 11
4.1     Rekenresultaten                            11
4.1.1   Bisschopsmolenstraat                       11
4.1.2   Withofstraat                               11
4.1.3   Tamboerijn                                 12
4.2     Maatregelen                                12
4.2.1   Bronmaatregelen                            12
4.2.2   Overdrachtsmaatregelen                     14
4.2.3   Ontvangermaatregelen                       14
4.3     Gemeentelijk beleid                        14
4.4     Cumulatie                                  16
4.5     Voorstel aanvraag hogere waarden           16


5       Samenvatting en conclusie                  17

        Bijlagen
        1. Overzicht rekenmodel
        2. Invoergegevens rekenmodel
        3. Verkeersgegevens
        4. Rekenresultaten
        5. Doorsnede appartementencomplex
</pre>

====================================================================== Einde pagina 277 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 278 ======================================================================

<pre>    Akoestisch onderzoek
    Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
    projectnummer 0436812.100
    23 december 2019 revisie 00
    Stichting Alwel




1   Inleiding
    De Woonstichting Etten-Leur (WEL) is in 2005 eigenaar geworden van de monumentale
    gebouwen en de direct aangrenzende gronden op het Withofcomplex, een voormalig klooster. In
    2009 heeft het gebied een herbestemming gekregen. Hierna heeft een transformatie
    plaatsgevonden, waarin veel van de bestaande gebouwen een nieuwe functie hebben gekregen
    en op plaatsen ook gebouwen zijn toegevoegd.

    Voor een gedeelte van deze gronden waarin op basis van het bestemmingsplan uit 2009
    woningbouw is toegestaan, wil de woningbouwcorporatie ALWEL (rechtsopvolger van WEL) nu
    een stedenbouwkundige andere invulling. Deze invulling is op basis van het huidige
    bestemmingsplan alleen niet mogelijk. Om de invulling mogelijk te maken, moet een nieuw
    bestemmingsplan worden opgesteld. In het kader daarvan dient een aantal gebiedsonderzoeken
    te worden uitgevoerd, waaronder akoestisch onderzoek. Hoewel akoestisch onderzoek is
    uitgevoerd (“Rapport WL.10.01 AKOESTISCH ONDERZOEK “WITHOFCOMPLEX e.o.”” d.d. 16
    september 2010), dient deze te worden geactualiseerd voor een appartementencomplex. In
    opdracht van ALWEL is door Antea Group onderhavig akoestisch onderzoek uitgevoerd ten
    aanzien van dit appartementencomplex, gelegen in het gebied zoals aangegeven in onderstaande
    afbeelding.




    Afbeelding 1.1: Overzicht plangebied (blauw kader)

    Doel van het akoestisch onderzoek is vaststellen of wordt voldaan aan de geluidgrenswaarden
    (voorkeurgrenswaarde, maximale ontheffingswaarde) ingevolge de Wet geluidhinder (Wgh) en
    eventuele vereisten die volgen uit het gemeentelijk geluidbeleid en/of de algemene principes van
    goede ruimtelijke ordening in de zin van de Wet ruimtelijke ordening.

    Het verloop van het onderzoek, de resultaten en hieruit te trekken conclusies zijn verwerkt in
    onderliggend rapport. Het rapport is als volgt opgebouwd.




                                                  Blad 1 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 278 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 279 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




In hoofdstuk 2 is het juridisch kader beschreven. De onderzoeksopzet en de uitgangspunten voor
de berekeningen, waaronder de verkeersgegevens, zijn weergegeven in hoofdstuk 3. De
resultaten van de geluidberekeningen en toetsing zijn opgenomen in hoofdstuk 4. De rapportage
wordt afgesloten met een samenvatting en conclusie in hoofdstuk 5.




                                            Blad 2 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 279 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 280 ======================================================================

<pre>      Akoestisch onderzoek
      Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
      projectnummer 0436812.100
      23 december 2019 revisie 00
      Stichting Alwel




2     Juridisch kader
2.1   Algemeen

      De Wet geluidhinder is alleen van toepassing binnen de wettelijk vastgestelde zone van de weg.
      De breedte van de geluidzone langs wegen is geregeld in artikel 74 Wgh en is gerelateerd aan het
      aantal rijstroken van de weg en het type weg (stedelijk of buitenstedelijk). De ruimte boven en
      onder de weg behoort eveneens tot de zone van de weg. De betreffende zonebreedtes zijn in
      tabel 2.1 weergegeven.

      Tabel 2.1: Zonebreedte wegverkeer
                   Aantal rijstroken                                           Zonebreedte [m]
                                                            Stedelijk gebied                Buitenstedelijk gebied
                       5 of meer                                    -                                600
                       3 of meer                                  350                                 -
                         3 of 4                                     -                                400
                         1 of 2                                   200                                250

      Het stedelijk gebied wordt in de Wgh gedefinieerd als ‘het gebied binnen de bebouwde kom doch
      voor de toepassing van de hoofdstukken VI en VII met uitzondering van het gebied binnen de
      bebouwde kom, voor zover liggend binnen de zone van een autoweg of autosnelweg’. Dit laatste
      gebied valt onder het buitenstedelijk gebied.

      Binnen de zone van een weg dient een akoestisch onderzoek plaats te vinden naar de
      geluidbelasting op de binnen de zone gelegen woningen en andere geluidgevoelige
      bestemmingen. Bij het berekenen van de geluidbelasting wordt de Lden-waarde in dB bepaald.

      De berekende geluidbelasting dient getoetst te worden aan de grenswaarden van de Wet
      geluidhinder. Indien de (voorkeurs)grenswaarde wordt overschreden, dient beoordeeld te
      worden of maatregelen ter beperking van het geluid mogelijk zijn. Als maatregelen niet mogelijk
      zijn, kan een hogere grenswaarde worden vastgesteld door het college van burgemeester en
      wethouders.

      In artikel 82 van de Wgh en volgende worden de grenswaarden vermeld met betrekking tot
      nieuwe situaties bij zones. In artikel 3.1 en 3.2 van het Besluit geluidhinder worden de
      grenswaarden van geluidgevoelige gebouwen als bedoeld in artikel 1 van de Wgh1 vermeld. In
      tabel 2.2 zijn deze waarden (voorkeursgrenswaarden en de maximaal toelaatbare hogere
      grenswaarde) opgenomen.




      1
          Onderwijsgebouw, ziekenhuis, verpleeghuis, verzorgingstehuis, een psychiatrische inrichting, kinderdagverblijf.




                                                        Blad 3 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 280 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 281 ======================================================================

<pre>        Akoestisch onderzoek
        Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
        projectnummer 0436812.100
        23 december 2019 revisie 00
        Stichting Alwel




        Tabel 2.2: Grenswaarden voor woningen langs een bestaande weg
                Status van de           Voorkeursgrenswaarde                   Maximale ontheffing [dB]
                   woning                       [dB]                       Stedelijk           Buitenstedelijk2
              nieuw te bouwen                    48                           63                      53
                  woningen
                vervangende                         48                         68                         58
                 nieuwbouw
                 (woningen)
              nieuw te bouwen                       48                         58                         58
              agrarische woning
              nieuw te bouwen                       48                         63                         53
                    andere
               geluidgevoelige
                 gebouwen2
          2
                     Geluidgevoelige bestemmingen gelegen binnen de zone van een (auto)snelweg worden tot het
                     buitenstedelijk gebied gerekend


        Voorwaarden voor ontheffing
        In artikel 110a van de Wgh en volgende wordt aangegeven onder welke voorwaarden hogere
        grenswaarden kunnen worden verleend. Er kan uitsluitend een hogere grenswaarde worden
        vastgesteld indien toepassing van maatregelen, gericht op het terugbrengen van de
        geluidbelasting vanwege een weg, onvoldoende doeltreffend zal zijn dan wel overwegende
        bezwaren ontmoet van stedenbouwkundige, verkeerskundige, vervoerskundige, landschappelijke
        of financiële aard.

        Om de geluidbelasting vanwege een weg te beperken, kunnen de volgende maatregelen worden
        getroffen:
          Maatregelen aan de bron door middel van het toepassen van een geluidarm wegdektype;
          Maatregelen in het overdrachtsgebied door middel van het toepassen van een
             geluidscherm/grondwal;
          Maatregelen aan de ontvanger door middel van het toepassen van schermen aan of nabij
             de gevel, het toepassen van 'dove' gevels, en dergelijke.

2.1.1   Aftrek ex artikel 100g Wet geluidhinder

        Ingevolge artikel 110g van de Wet geluidhinder dient het resultaat van berekening en meting van
        de geluidbelasting vanwege wegverkeer te worden gecorrigeerd met een aftrek in dB.
        De hoogte van de aftrek is geregeld in artikel 3.4 van het ‘Reken- en meetvoorschrift geluid
        2012’. Op basis van dit voorschrift dient voor wegen waarvoor de representatief te achten
        snelheid van lichte motorvoertuigen 70 km/uur of meer bedraagt, een aftrek van 2 dB te worden
        toegepast met uitzondering van 2 specifieke situaties:
           Indien de geluidbelasting vanwege de weg zonder toepassing van artikel 110g van de Wet
             geluidhinder 56 dB is, geldt een aftrek van 3 dB;
           Indien de geluidbelasting vanwege de weg zonder toepassing van artikel 110g van de Wet
             geluidhinder 57 dB is, geldt een aftrek van 4 dB.

        Voor de overige zoneplichtige wegen bedraagt de aftrek 5 dB.




                                                         Blad 4 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 281 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 282 ======================================================================

<pre>        Akoestisch onderzoek
        Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
        projectnummer 0436812.100
        23 december 2019 revisie 00
        Stichting Alwel




2.1.2   30 km/uur zone

        Een weg waar de maximale snelheid 30 km/uur bedraagt, is in de zin van de Wet geluidhinder
        niet-zoneplichtig. Een akoestisch onderzoek is voor dergelijke wegen derhalve niet noodzakelijk.

        Uit jurisprudentie blijkt echter dat, bij een ruimtelijke procedure (in het kader van de goede
        ruimtelijke ordening in de zin van de Wet ruimtelijke ordening) de mogelijke geluidinvloed van 30
        km wegen wel meegewogen dient te worden. Er dient sprake te zijn van een 'deugdelijke
        motivering' bij het vaststellen van een bestemmingsplan. In de zin van de Wet geluidhinder zijn
        geen streef- en/of grenswaarden gesteld aan dergelijke wegen.

2.1.3   Cumulatie

        Indien een geluidgevoelige bestemming waarvoor een hogere grenswaarde wordt vastgesteld in
        de zone van meerdere geluidbronnen (wegverkeer, railverkeer en/of industrie) ligt, dient
        inzichtelijk gemaakt te worden hoe hoog de gecumuleerde geluidbelasting is. De gecumuleerde
        geluidbelasting wordt berekend met de rekenmethode die in het “Reken- en Meetvoorschrift
        geluid 2012” is vastgelegd, rekening houdend met de dosiseffect relaties van de verschillende
        bronsoorten. Het bevoegd gezag moet dan een oordeel vellen over de hoogte van deze
        geluidbelasting. Een wettelijke toets aan een grenswaarde voor deze gecumuleerde
        geluidbelasting is niet aan de orde.

2.2     Gemeentelijk geluidbeleid

        Met de invoering van de gewijzigde Wet geluidhinder in 2007 zijn de gemeentes bevoegd een
        eigen geluidbeleid op te stellen. Aan dit geluidbeleid wordt getoetst bij eventuele hogere
        waardenverzoeken. De gemeente Etten-Leur hanteert hiervoor ‘Beleidsregels hogere waarden
        Wet geluidhinder’, vastgesteld op 2 december 2008 door de gemeente. In de genoemde
        beleidsregels is aangegeven welk beleid gemeente Etten-Leur aanhoudt.

        Maatregelen
        Aanvullend op de voorwaarden voor ontheffing ingevolge de Wet geluidhinder zijn eisen en
        voorschriften opgenomen in het gemeentelijk geluidbeleid.

        Ten aanzien van bronmaatregelen is het aanleggen van een geluidreducerend wegdek niet
        haalbaar in de volgende situaties:
             Binnen 50 meter vanuit het hart van een kruising/rotonde van gelijk orde;
             Bij een beperkte lengte van het geluidreducerende asfalt (minder dan 250 meter);
             Het toepassen van ZOAB op binnenstedelijke wegen.

        Overdrachtsmaatregelen worden alleen onderzocht en afgewogen bij:
             De aanleg of reconstructie van hoofdverkeerswegen en spoorlijnen;
             De bouw van geluidgevoelige bestemmingen langs de hoofdverkeerswegen en
                spoorlijnen.




                                                    Blad 5 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 282 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 283 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Specifieke criteria voor vaststellen hogere waarde
In overeenstemming met artikel 110a Wgh en volgende kunnen hogere waarden worden
vastgesteld indien uit akoestisch onderzoek blijkt dat maatregels niet dan wel onvoldoende
doeltreffend zijn, of overwegende bezwaren ontmoeten van stedenbouwkundige,
verkeerskundige, vervoerskundige, landschappelijk of financiële aard.
In de beleidsregels van gemeente Etten-Leur is vastgelegd dat dan hogere waarden kunnen
worden vastgesteld indien voldaan wordt aan tenminste één van 12 criteria, waarvan de
volgende relevant kunnen zijn voor onderhavig akoestisch onderzoek:

     1.    In uitleggebieden wordt een geluidbelasting vanwege binnenstedelijke wegen van ten
           hoogste 53 dB op een voorgevel van woningen toegestaan. Voorwaarde daarbij is dat de
           geluidbelasting op de zijgevels lager is dan de geluidbelasting op de voorgevel en dat de
           gecumuleerde geluidbelasting op de achterweg van die woningen, waaraan een
           buitenruimte is gesitueerd, lager is dan de voorkeursgrenswaarde;
     2.    De woningen vullen een open plaats tussen aanwezige bebouwing op;
     3.    De woningen worden gesitueerd ter vervanging van bestaande woningen;
     4.    De woningen vervullen door de gekozen situering of bouwvorm een doelmatig
           akoestische afschermende functie voor andere woningen (in aantal ten minste de helft
           van het aantal woningen waaraan de afschermende functie wordt toegekend) of voor
           andere geluidgevoelige gebouwen of geluidgevoelige terreinen.

Geluidluwe gevel
Daarnaast is geregeld in het gemeentelijk geluidbeleid dat wanneer de ontheffingswaarde hoger
is dan 53 dB vanwege wegverkeerslawaai, de indeling van de woning kritisch dient te worden
bezien. Dit houdt in dat ten minste één verblijfsruimte alsmede de bij de woningen behorende
buitenruimte (tuin, balkon) aan een geluidluwe zijde moeten worden gesitueerd (lager of gelijk
aan 48 dB). Bij de bepaling of een tuin aan een geluidluwe zijde is gesitueerd is de geluidbelasting
van de benedenverdieping maatgevend. Beschikt een appartement niet over een geluidluwe
gevel of balkon aan de geluidluwe gevel, dan dient een stille zijde te worden gerealiseerd. Dit kan
door serres of afsluitbare balkons (loggia’s) te realiseren.

Cumulatie
Indien een woning is gelegen in de zone van meerdere geluidbronnen dient de gecumuleerde
geluidbelasting te worden bepaald per gevel (inclusief de geluidbijdrage van 30 km wegen die de
functie hebben van een ontsluitings- of verbindingsweg). Een gecumuleerde geluidbelasting van
de ten hoogste te verlenen waarde +3 dB wordt geaccepteerd. In de praktijk houdt dit in dat één
woning van slechts twee geluidbronnen een maximale geluidbelasting mag ondervinden.

30 kilometerwegen
In het gemeentelijk geluidbeleid is gesteld dat 30 kilometerwegen dienen te worden
meegenomen indien deze de functie van verbindings- of ontsluitingsweg hebben. Hieronder
worden 30 kilometerwegen verstaan met een verkeersintensiteit van meer dan 1000
motorvoertuigen per dag en die een andere functie hebben dan een weg in een woonwijk.




                                            Blad 6 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 283 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 284 ======================================================================

<pre>      Akoestisch onderzoek
      Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
      projectnummer 0436812.100
      23 december 2019 revisie 00
      Stichting Alwel




2.3   Toetsingskader plansituatie

      Wet geluidhinder
      Er is sprake van de nieuwe ontwikkeling van woningen in stedelijk gebied, welke zijn gelegen
      binnen de zones van de Bisschopsmolenstraat (Withofstraat - Rode Poort), en de Withofstraat.
      De maximum snelheid van deze wegen bedraagt 50 km/uur. Op deze weg is een aftrek van 5 dB
      van toepassing ex artikel 110g Wet geluidhinder conform artikel 3.4 van het Reken- en
      meetvoorschrift geluid 2012. Hoewel op een gedeelte van de Bisschopsmolenstraat een
      maximum snelheid van 30 km/uur geldt, dient het als één weg te worden beschouwd.

      In tabel 2.3 is aangegeven welke geluidgrenswaarden op de plansituatie van toepassing zijn.

      Tabel 2.3: Grenswaarden plansituatie ten gevolge van 50 km/uur wegen na aftrek ex artikel 110g Wgh
                     Wegvak                       Voorkeursgrenswaarde               Maximale ontheffingswaarde
                                                          [dB]                                  [dB]
             Bisschopsmolenstraat                              48                                   63
                   Withofstraat                                48                                   63

      Voor de Tamboerijn geldt een maximum snelheid van 30 km/uur. In de zin van de Wet
      geluidhinder zijn dergelijke 30km/uur wegen niet-zoneplichtig en zouden derhalve buiten
      beschouwing kunnen blijven. Gelet op jurisprudentie blijken nabij gelegen 30 km/uur wegen
      vanuit het oogpunt van een ‘goede ruimtelijke ordening’ toch akoestisch te moeten worden
      onderzocht. Derhalve is de Tamboerijn ook meegenomen in onderhavig akoestisch onderzoek.




                                                   Blad 7 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 284 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 285 ======================================================================

<pre>      Akoestisch onderzoek
      Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
      projectnummer 0436812.100
      23 december 2019 revisie 00
      Stichting Alwel




3     Uitgangspunten en onderzoeksopzet
3.1   Onderzoeksgebied

      In afbeelding 3.1 is het plangebied schematisch weergegeven. Het appartementencomplex
      bestaat uit plandeel A met koopappartementen en plandeel B met huurappartementen. Bijlage 1
      geeft overzichtstekeningen voor het wegverkeer en de beoordelingspunten weer.




                                                                                               Plandeel A




                                                                                              Plandeel B




      Afbeelding 3.1: Overzicht van het plangebied. Appartementencomplexen zijn aangegeven met blauwe pijlen
      (ondergrond aangeleverd door de opdrachtgever)

      Bij dit akoestisch onderzoek is volgende tekening als uitgangspunt gehanteerd:
      Digitale ondergrond in dwg formaat met kenmerk "16735 Situatie WITHOF op RD.dwg”.

3.2   Rekenmethode

      In het kader van het onderhavig onderzoek zijn voor de effectbeschrijving van de diverse wegen
      akoestische berekeningen uitgevoerd. Deze berekeningen dienen ter bepaling van de
      geluidbelasting ter plaatse van de nieuw te bouwen woningen.

      Voor het bepalen van het geluidniveau vanwege het wegverkeer zijn twee wettelijk vastgestelde
      rekenmethodes voorhanden: de Standaardrekenmethode I en de Standaardrekenmethode II uit
      het 'Reken- en Meetvoorschrift geluid 2012' ex artikel 110d van de Wet geluidhinder, kortweg
      aangeduid als SRM I respectievelijk SRM II.

      De SRM II is een rekenmethode waarbij rekening kan worden gehouden met afscherming van




                                                  Blad 8 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 285 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 286 ======================================================================

<pre>      Akoestisch onderzoek
      Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
      projectnummer 0436812.100
      23 december 2019 revisie 00
      Stichting Alwel




      objecten, hetgeen met de SRM I niet mogelijk is. De berekeningen voor het onderzoek zijn dan
      ook uitgevoerd conform SRM II. De berekeningen zijn uitgevoerd met één reflectie en een
      sectorhoek van 2 graden.

      In onderhavig onderzoek zijn de betreffende wegen en de directe omgeving ingevoerd in een
      grafisch computermodel dat rekent volgens de Standaardrekenmethode II uit het 'Reken- en
      meetvoorschrift geluid 2012'. Daarbij is gebruik gemaakt van het programma Geomilieu versie
      4.50. De onderzoeksopzet en de invoergegevens zijn in de onderstaande alinea’s nader
      toegelicht.

3.3   Invoergegevens geluidrekenmodel

      Rekenmethode en richtjaar
      Voor de berekening van de geluidbelasting vanwege het wegverkeer op de gevels van de nieuw
      te realiseren woningen is een berekeningsmodel opgezet voor het richtjaar 2030. In het model
      zijn de omliggende bebouwing, bodemgebieden, hoogtekenmerken en de relevante wegen
      opgenomen. In bijlage 2 is een overzicht van de invoergegevens opgenomen.

      Omgevingskenmerken
      Het gehele onderzoeksgebied is gezien de gesteldheid van de bodem grotendeels als akoestisch
      zacht (bodemfactor 1,0) te kenmerken. harde gebieden zijn als apart bodemgebied
      gemodelleerd (bodemfactor 0,0). De diverse (bestaande) gebouwen buiten het plangebied zijn in
      de berekeningen zowel afschermend als reflecterend meegenomen.

      Beoordelingshoogte
      Voor de beoordelingshoogte is 1,5 meter boven de verdiepingsvloer aangehouden. Op basis van
      het aangeleverde “Beeldkwaliteitsplan Withof Etten-Leur” d.d. 11 juli 2019 zijn de volgende
      beoordelingshoogtes aangehouden. Voor plandeel A is dit 3, 6, 9 en 12 meter voor respectievelijk
      de begane grond, eerste, tweede en derde verdieping. Voor plandeel B zijn de
      beoordelingshoogtes 1,5, 4,5, 7,5 en 10,5 voor respectievelijk de begane grond, eerste, tweede
      en derde verdieping.

      Verkeersgegevens
      Onderstaande wegen zijn meegenomen in de berekening:
          - Bisschopsmolenstraat
          - Withofstraat
          - Tamboerijn

      Met instemming van de gemeente Etten-Leur zijn de meest recente tellingen van bovenstaande
      wegen gehanteerd voor de verkeerscijfers (d.d. 2019). De etmaalintensiteiten die voortkomen uit
      deze telling zijn opgehoogd met een standaard groeipercentage van 1,5% naar het richtjaar 2030.
      De verkeerscijfers en berekeningen zijn bijgevoegd in bijlage 3.
      Het type wegdek is gebaseerd op het akoestisch onderzoek “Rapport WL.10.01 AKOESTISCH
      ONDERZOEK “WITHOFCOMPLEX e.o.””, d.d. 16 september 2010. In onderstaande tabel is een
      overzicht van de wegen opgenomen.




                                                  Blad 9 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 286 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 287 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Tabel 3.1: Overzicht wegen (snelheid en type wegdek)
               Wegvak                        Intensiteit      Snelheid       Type wegdek
                                                              (km/uur)
       Bisschopsmolenstraat                     5.491           50       Elementenverharding in
                                                                             keperverband
             Wifhofstraat                       3.175           50         Referentiewegdek
             Tamboerijn                          754            30       Elementenverharding in
                                                                            keperverband en
                                                                            referentiewegdek




                                             Blad 10 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 287 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 288 ======================================================================

<pre>        Akoestisch onderzoek
        Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
        projectnummer 0436812.100
        23 december 2019 revisie 00
        Stichting Alwel




4       Resultaten
        Met behulp van het geluidrekenmodel is op alle beoordelingspunten de geluidbelasting vanwege
        de meegenomen wegen voor het richtjaar 2030 berekend. De maatgevende
        berekeningsresultaten zijn in eerste instantie per weg weergegeven. Vervolgens is de cumulatie
        in beeld gebracht. De berekeningsresultaten per beoordelingspunt en hoogte zijn per bron
        weergegeven in bijlage 4.

4.1     Rekenresultaten

4.1.1   Bisschopsmolenstraat

        In tabel 4.1 zijn de maatgevende berekeningsresultaten voor de Bisschopsmolenstraat
        weergegeven. Voor een volledig overzicht van de resultaten, zie bijlage 4.1.

           Tabel 4.1 Maatgevende resultaten Bisschopsmolenstraat na aftrek ex artikel 110g Wgh (Lden)
           Nummer           Omschrijving                                      Hoogtes             Geluidbelasting
                                                                                [m]                    [dB]
           002 [4]          Plandeel A                                         3, 6, 9                  59
           003 [1]          Plandeel A                                         3, 6, 9                  58
           002 [2]          Plandeel A                                         3, 6, 9                  58
           002 [8]          Plandeel A                                           12                     58
           001 [4]          Plandeel A                                         3, 6, 9                  58
           002 [3]          Plandeel A                                          3, 6                    58
           003 [5]          Plandeel A                                           12                     58


        De geluidbelasting ten gevolge van de Bisschopsmolenstraat op de nieuwe appartementen
        bedraagt ten hoogste 59 dB na aftrek (5 dB) ex artikel 110g Wgh. Bij 20 appartementen wordt
        vanwege de Bisschopsmolenstraat de voorkeursgrenswaarde van 48 dB overschreden. De
        maximale ontheffingswaarde wordt echter niet overschreden. Gelet op de overschrijding van de
        voorkeursgrenswaarde dient te worden onderzocht of er maatregelen ter beperking van het
        geluid mogelijk zijn.


4.1.2   Withofstraat

        In tabel 4.2 zijn de maatgevende berekeningsresultaten voor de Withofstraat weergegeven. Voor
        een volledig overzicht van de resultaten, zie bijlage 4.2.

           Tabel 4.1 Maatgevende resultaten Withofstraat na aftrek ex artikel 110g Wgh (Lden)
           Nummer           Omschrijving                                      Hoogtes             Geluidbelasting
                                                                                [m]                    [dB]
           003 [3]          Plandeel A                                          6, 9                    44
           003 [2]          Plandeel A                                          6, 9                    44
           003 [6]          Plandeel A                                           12                     44
           003 [7]          Plandeel A                                           12                     44




                                                     Blad 11 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 288 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 289 ======================================================================

<pre>        Akoestisch onderzoek
        Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
        projectnummer 0436812.100
        23 december 2019 revisie 00
        Stichting Alwel




        De geluidbelasting ten gevolge van de Withofstraat op de nieuwe appartementen bedraagt ten
        hoogste 44 dB na 5 dB aftrek ex artikel 110g Wgh. De voorkeursgrenswaarde van 48 dB wordt
        daarmee niet overschreden. Nadere beschouwing van maatregelen ter beperking van het geluid
        vanwege de Withofstraat kan daarmee achterwege blijven.

4.1.3   Tamboerijn

        In tabel 4.3 zijn de maatgevende berekeningsresultaten voor de Tamboerijn weergegeven. Voor
        een volledig overzicht van de resultaten, zie bijlage 4.3.

           Tabel 4.1 Maatgevende resultaten Tamboerijn na aftrek ex artikel 110g Wgh (Lden)
           Nummer           Omschrijving                                     Hoogtes          Geluidbelasting
                                                                               [m]                 [dB]
           003 [3]          Plandeel A                                           9                  33
           003 [2]          Plandeel A                                          12                  33


        De geluidbelasting ten gevolge van de Tamboerijn op de nieuwe appartementen bedraagt ten
        hoogste 33 dB exclusief aftrek ex artikel 110g Wgh. Hoewel formeel niet van toepassing, kan een
        vergelijking worden gemaakt met geluidgrenswaarden ingevolge de Wet geluidhinder. De
        berekende geluidbelasting is lager dan de voorkeursgrenswaarde van 48 dB. In het kader van
        goede ruimtelijke ordening is derhalve sprake van een aanvaardbare situatie. Nadere
        beschouwing van maatregelen ter beperking van het geluid vanwege de Tamboerijn kan daarmee
        achterwege blijven.



4.2     Maatregelen

        In artikel 110a Wgh en volgende wordt aangegeven onder welke voorwaarden hogere
        grenswaarden kunnen worden verleend. Er kan uitsluitend een hogere grenswaarde worden
        vastgesteld indien toepassing van maatregelen, gericht op het terugbrengen van de
        geluidbelasting vanwege een weg, onvoldoende doeltreffend zal zijn dan wel overwegende
        bezwaren ontmoet van stedenbouwkundige, verkeerskundige, vervoerskundige, landschappelijke
        of financiële aard.

        Om de geluidbelasting vanwege een weg te beperken, kunnen de volgende maatregelen worden
        getroffen:
             Maatregelen aan de bron door middel van het toepassen van een geluidarm
                 wegdektype;
             Maatregelen in het overdrachtsgebied door middel van het toepassen van een
                 geluidscherm/grondwal;
             Maatregelen aan de ontvanger door middel van het toepassen van schermen aan of
                 nabij de gevel, het toepassen van 'dove' gevels, en dergelijke.

4.2.1   Bronmaatregelen




                                                     Blad 12 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 289 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 290 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Mogelijke bronmaatregelen zijn:
   1. Toepassen van een geluidreducerende wegdekverharding;
   2. Weren van (vracht)verkeer;
   3. Verlagen van de rijsnelheid.

ad.1. geluidreducerende wegdekverharding
Op geluidreducerende wegdekken produceert het verkeer minder lawaai omdat er minder
trillingen worden opgewekt en/of omdat geluid door het wegdek deels wordt geabsorbeerd. Van
de mogelijke bronmaatregelen hebben geluidreducerende wegdekken de grootste potentie. Ten
opzichte van standaard DAB (“glad asfalt”) zijn in de praktijk reducties van 4 tot 6 dB mogelijk.
Nadeel van geluidabsorberende wegdekken is dat zij duurder zijn- zowel in aanleg als in
onderhoud- dan de ”traditionele” wegdekverhardingen. Bovendien hebben dergelijke wegdekken
in het algemeen een geringe mechanische sterkte.
Op de Bisschopsmolenstraat is sprake van klinkerverharding. Een mogelijke maatregel is om deze
te vervangen door standaard DAB. Echter zal een dergelijke maatregel niet de geluidbelasting op
alle gevels reduceren tot de voorkeursgrenswaarde. Ook staat het financieel gezien niet in
verhouding tot de grootte van het plan. Derhalve stuit deze maatregel ook op bezwaren van
financiële aard.

ad.2. weren van (vracht)verkeer & ad.3. verlagen van de rijsnelheid
Snelheidsverlaging heeft een direct effect op de geluidemissie van wegverkeer. De
Bisschopsmolenstraat is een belangrijke verbindingsweg die het achterliggende gebied ontsluit.
Derhalve stuit toepassing van maatregelen die beperkingen opleggen aan de mobiliteit op
verkeerskundige bezwaren.




                                            Blad 13 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 290 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 291 ======================================================================

<pre>        Akoestisch onderzoek
        Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
        projectnummer 0436812.100
        23 december 2019 revisie 00
        Stichting Alwel




4.2.2   Overdrachtsmaatregelen

        Schermen zijn effectief waar een hoge geluidreductie gehaald moet worden. Nadeel is wel dat
        door het plaatsen van schermen de geluidbelasting elders als gevolg van reflectie tegen het
        scherm kan toenemen. De hoogte, de plaats en de vorm van het scherm zijn bepalend voor de
        geluidniveaus achter het scherm. Esthetisch wordt plaatsing van schermen echter vaak niet als
        positief ervaren. Ook in het kader van verkeersveiligheid (belemmering zicht) is een scherm niet
        gewenst. Omdat het bouwplan direct aan de weg is gelegen is het niet mogelijk een scherm te
        plaatsen. Op voorhand kan dan ook gesteld worden dat een scherm vanuit stedenbouwkundig en
        verkeersveiligheidsoogpunt niet realistisch is.
        In de beleidsregels voor het vaststellen van hogere waarden van de gemeente wordt tevens
        gesteld dat schermmaatregelen alleen worden overwogen bij hoofd- en spoorwegen. Hiervan is
        geen sprake.

4.2.3   Ontvangermaatregelen

        Bouwbesluit
        Het binnenmilieu wordt beschermd door de eisen opgelegd vanuit het Bouwbesluit. De
        geluidwering van de gevel dient zodanig te zijn dat het resulterende geluidniveau in de woning
        niet meer bedraagt dan 33 dB. Bij deze berekening wordt de cumulatieve geluidbelasting
        exclusief aftrek ex artikel 110g Wgh ten gevolge van het wegverkeer gebruikt.

        Gelet op de voorgenomen samenstelling van de uitwendige scheidingsconstructie van de nieuw
        te realiseren bebouwing, dient te worden beoordeeld of met de beoogde (bouw)materialen kan
        worden voldaan aan de aanvullende eis betreffende het ten hoogst toelaatbare binnenniveau
        voor de appartementen.

4.3     Gemeentelijk beleid

        Uit voorgaande paragrafen blijkt dat maatregelen om de geluidbelasting onder de 48 dB te
        brengen, niet voldoende doelmatig zijn. Burgemeester en wethouders kunnen op grond van
        artikel 110a lid 1 hogere waarden voor de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting vaststellen.

        In het gemeentelijke ontheffingenbeleid “Beleidsregels hogere waarden Wet geluidhinder” zijn
        ontheffingsgronden opgenomen. Een van deze ontheffingsgronden luidt als volgt: “De woningen
        vullen een open plaats tussen aanwezige bebouwing op”. Plandeel A vult een open plaats tussen
        aanwezige bebouwing op, waardoor het vaststellen van hogere waarden voor wegverkeerslawaai
        op grond van het gemeentelijke ontheffingenbeleid mogelijk is. Voor waarden van 49 tot en met
        63 dB (incl. aftrek ex artikel 110g Wgh) kan een hogere waarde voor de ten hoogste toelaatbare
        geluidbelasting worden vastgesteld.

        Ingevolge het gemeentelijke ontheffingenbeleid, dient een appartement over een geluidluwe
        gevel te beschikken indien de geluidbelasting hoger is dan 53 dB (incl. aftrek ex artikel 110g
        Wgh). Daarnaast moet tenminste één verblijfsruimte en balkons zijn gelegen aan deze geluidluwe
        gevel. Indien dit niet het geval is, dient een stille zijde te worden gerealiseerd. Dit kan door serres
        of afsluitbare balkons (loggia’s) te maken. De geluidbelasting op de gevel tussen de woning en de
        serres of loggia’s mag maximaal 48 dB bedragen.




                                                    Blad 14 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 291 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 292 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




                                                       001


                                            011                    002


                          010
                                                                         003




Afbeelding 4.1: appartementen waarvoor een hogere waarden aangevraagd dient te worden. Bijbehorende
toetspuntnummers zijn aangegeven (het complex heeft vier woonlagen).

In bovenstaande afbeelding is aangegeven voor welke appartementen een hogere waarde
aangevraagd dient te worden. De geluidbelasting op de gevels van de 12 appartementen aan de
zijde georiënteerd aan de Bisschopsmolenstraat (001, 002 en 003) is hoger dan 53 dB. Ingevolge
het gemeentelijk geluidbeleid dienen deze appartementen over een geluidluwe gevel te
beschikken (lager of gelijk aan 48 dB). Uit de resultaten blijkt dat dit echter niet het geval is voor
deze appartementen.

Hoewel een gesloten buitenruimte/loggia een uitkomst zou kunnen bieden, is in dit stadium het
soort balkons alsmede de precieze indeling van de appartementen nog niet bekend. Derhalve zou
op basis van een specifieker ontwerp in een later stadium beoordeeld moeten worden of wordt
voldaan aan de gestelde voorwaarden uit het gemeentelijk geluidbeleid.




                                                  Blad 15 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 292 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 293 ======================================================================

<pre>      Akoestisch onderzoek
      Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
      projectnummer 0436812.100
      23 december 2019 revisie 00
      Stichting Alwel




4.4   Cumulatie

      Indien een geluidgevoelige bestemming waarvoor, ten gevolge van meerdere geluidbronnen, een
      hogere grenswaarde wordt vastgesteld, dient inzichtelijk gemaakt te worden hoe hoog de
      gecumuleerde geluidbelasting is. Een wettelijke toets aan een grenswaarde voor deze
      gecumuleerde geluidbelasting is niet aan de orde.

      Er is bij de nieuw te realiseren appartementen uitsluitend sprake van een overschrijding van de
      voorkeursgrenswaarde ten gevolge van het wegverkeer op de Bisschopsmolenstraat. De
      gecumuleerde geluidbelasting op de noordgevel is nagenoeg gelijk aan de geluidbelasting ten
      gevolge van de Bisschopsmolenstraat. Voor een overzicht van de gecumuleerde geluidbelasting
      exclusief aftrek, zie bijlage 4.4.

      Ingevolge het gemeentelijk beleid dient de gecumuleerde geluidbelasting gelijk of lager te zijn
      aan de ten hoogste te verlenen waarde +3 dB. Aan deze eis wordt tevens voldaan aangezien de
      gecumuleerde geluidbelasting nagenoeg gelijk is aan de geluidbelasting ten gevolge van de
      Bisschopsmolenstraat.

4.5   Voorstel aanvraag hogere waarden

      Gezien de berekende geluidniveaus en beschouwde maatregelen zoals in het voorgaande
      beschreven wordt voorgesteld om voor 20 appartementen een hogere waarde aan te vragen
      voor het geluid vanwege de Bisschopsmolenstraat (zie afbeelding 4.1). De aan te vragen hogere
      waarde varieert van 51 tot 59 dB.

      Er wordt geadviseerd om in het bestemmingsplan de aanwezigheid van een geluidluwe gevel als
      voorwaarde op te nemen wanneer de vast te stellen hogere waarde hoger is dan 53 dB. Ten
      minste één verblijfsruimte alsmede de bij de woning behorende buitenruimte (balkon) dienen te
      worden gesitueerd aan de geluidluwe gevel.
      Wanneer wordt beoogd een geluidluwe gevel te realiseren door middel van een afgesloten
      buitenruimte (bijvoorbeeld een loggia), dient de geluidbelasting op de gevel tussen de woning en
      de afgesloten buitenruimte lager of gelijk te zijn aan de voorkeursgrenswaarde (48 dB).




                                                  Blad 16 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 293 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 294 ======================================================================

<pre>    Akoestisch onderzoek
    Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
    projectnummer 0436812.100
    23 december 2019 revisie 00
    Stichting Alwel




5   Samenvatting en conclusie
    De Woonstichting Etten-Leur (WEL) is in 2005 eigenaar geworden van de monumentale
    gebouwen en de direct aangrenzende gronden op het Withofcomplex, een voormalig klooster. In
    2009 heeft het gebied een herbestemming gekregen.

    Voor een gedeelte van deze gronden waarin op basis van het bestemmingsplan uit 2009
    woningbouw is toegestaan, wil de woningbouwcorporatie ALWEL (rechtsopvolger van WEL) nu
    een stedenbouwkundige andere invulling. Deze invulling is op basis van het huidige
    bestemmingsplan alleen niet mogelijk. Om de invulling mogelijk te maken, moet een nieuw
    bestemmingsplan worden opgesteld. In het kader daarvan dient een aantal gebiedsonderzoeken
    te worden uitgevoerd, waaronder akoestisch onderzoek. Hoewel akoestisch onderzoek is
    uitgevoerd, dient deze te worden geactualiseerd voor een appartementencomplex. In opdracht
    van ALWEL is door Antea Group onderhavig akoestisch onderzoek uitgevoerd ten aanzien van dit
    appartementencomplex, gelegen in het gebied zoals aangegeven in onderstaande afbeelding.

    Doel van het akoestisch onderzoek is vaststellen of wordt voldaan aan de geluidgrenswaarden
    (voorkeurgrenswaarde, maximale ontheffingswaarde) ingevolge de Wet geluidhinder (Wgh) en
    eventuele vereisten die volgen uit het gemeentelijk geluidbeleid en/of de algemene principes van
    goede ruimtelijke ordening in de zin van de Wet ruimtelijke ordening.

    Uit de resultaten blijkt dat de geluidbelasting ten gevolge van de Withofstraat op de nieuwe
    appartementen ten hoogste 44 dB bedraagt na 5 dB aftrek ex artikel 110g Wgh. Daarmee is de
    geluidbelasting lager dan de voorkeursgrenswaarde van 48 dB. De geluidbelasting van de
    Tamboerijn bedraagt ten hoogste 33 dB en is daarmee ook lager dan de voorkeursgrenswaarde
    van 48 dB, hoewel formeel niet van toepassing. In het kader van goede ruimtelijke ordening is
    sprake van een aanvaardbare situatie.

    De geluidbelasting ten gevolge van de Bisschopsmolenstraat op de nieuwe appartementen
    bedraagt ten hoogste 59 dB na aftrek 5 dB ex artikel 110g Wgh. Bij 20 appartementen wordt
    vanwege de Bisschopsmolenstraat de voorkeursgrenswaarde van 48 dB overschreden.
    Maatregelen om het geluid vanwege de Bisschopsmolenstraat te beperken tot onder de
    voorkeursgrenswaarde zijn niet of onvoldoende doelmatig, stuiten tegen bezwaren van financiële
    aard of worden ingevolge het gemeentelijk beleid niet overwogen voor onderhavige situatie (er is
    geen sprake van een hoofdweg).

    Voor het vaststellen van een hogere waarden dient er bij geluidbelasting van boven de 53 dB
    inclusief aftrek vanwege de weg een geluidluwe gevel aanwezig te zijn. Daarnaast moet
    tenminste één verblijfsruimte en balkons zijn gelegen aan deze geluidluwe gevel. Indien dit niet
    het geval is, dient een stille zijde te worden gerealiseerd. Dit kan door serres of afsluitbare
    balkons (loggia’s) te maken. De geluidbelasting op de gevel tussen de woning en de serres of
    loggia’s mag maximaal 48 dB bedragen.

    De geluidbelasting op de gevels van de 12 appartementen aan de zijde georiënteerd aan de
    Bisschopsmolenstraat (001, 002 en 003) is hoger dan 53 dB. Ingevolge het gemeentelijk
    geluidbeleid dienen deze appartementen over een geluidluwe gevel te beschikken (lager of gelijk
    aan 48 dB). Uit de resultaten blijkt dat dit echter niet het geval is voor deze appartementen.




                                                Blad 17 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 294 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 295 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Hoewel een gesloten buitenruimte/loggia een uitkomst zou kunnen bieden, is in dit stadium het
soort balkons alsmede de precieze indeling van de appartementen nog niet bekend. Derhalve zou
op basis van een specifieker ontwerp in een later stadium beoordeeld moeten worden of wordt
voldaan aan de gestelde voorwaarden uit het gemeentelijk geluidbeleid.

Gezien de berekende geluidniveaus en beschouwde maatregelen zoals in het voorgaande
beschreven wordt voorgesteld om voor 20 appartementen een hogere waarde aan te vragen
voor het geluid vanwege de Bisschopsmolenstraat (zie afbeelding 4.1). De aan te vragen hogere
waarde varieert van 51 tot 59 dB.




                                            Blad 18 van 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 295 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 296 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




                                            Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 296 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 297 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Bijlage 1 Overzicht rekenmodel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 297 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 298 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Bijlage 2 Invoergegevens rekenmodel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 298 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 299 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Bijlage 3 Verkeersgegevens
</pre>

====================================================================== Einde pagina 299 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 300 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Bijlage 4 Rekenresultaten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 300 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 301 ======================================================================

<pre>Akoestisch onderzoek
Bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving
projectnummer 0436812.100
23 december 2019 revisie 00
Stichting Alwel




Bijlage 5 Doorsnede appartementencomplex
</pre>

====================================================================== Einde pagina 301 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 302 ======================================================================

<pre>                                           Over Antea Group

                                           Van stad tot land, van water tot lucht; de
                                           adviseurs en ingenieurs van Antea Group
                                           dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan
                                           onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen
                                           en wegen, realiseren woonwijken en
                                           waterwerken. Maar we zijn ook betrokken
                                           bij thema’s zoals milieu, veiligheid,
                                           assetmanagement en energie. Onder de
                                           naam Oranjewoud groeiden we uit tot een
                                           allround en onafhankelijk partner voor
                                           bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group
                                           zetten we deze expertise ook mondiaal in.
                                           Door hoogwaardige kennis te combineren
                                           met een pragmatische aanpak maken we
                                           oplossingen haalbaar én uitvoerbaar.
                                           Doelgericht, met oog voor duurzaamheid.
                                           Op deze manier anticiperen we op de vragen
                                           van vandaag en de oplossingen van de
                                           toekomst. Al meer dan 60 jaar.




                                           Contactgegevens
                                           Beneluxweg 125
                                           4904 SJ OOSTERHOUT
                                           Postbus 40
                                           4900 AA OOSTERHOUT
                                           T. 0646042184
                                           E. gertjan.leeuw@anteagroup.com

                                           www.anteagroup.nl




Copyright © 2019
Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd en/of openbaar worden
gemaakt door middel van druk, fotokopie,
elektronisch of op welke wijze dan ook,
zonder schriftelijke toestemming van de
auteurs.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 302 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 303 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100




blad 302 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 303 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 304 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 9          Natuurtoets




blad 303 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 304 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 305 ======================================================================

<pre>                       Natuurtoets
                                            projectnummer 0436812.100
                                            definitief revisie 00
Onderzoek ivm woonwijk Withofcomplex te
                                            26 februari 2019
                              Etten-Leur
Toetsing Wet natuurbescherming en NNB tbv
                 bestemmingsplanwijziging
</pre>

====================================================================== Einde pagina 305 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 306 ======================================================================

<pre>26-02-2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 306 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 307 ======================================================================

<pre>           Natuurtoets

           projectnummer 0436812.100
           26 februari 2019 revisie 00
           Alwel




           Inhoudsopgave                                        Blz.

1          Inleiding                                              1
1.1        Aanleiding                                             1
1.2        Planvoornemen                                          1
1.3        Doel en onderzoeksvragen                               2
1.4        Leeswijzer                                             2


2          Wettelijk kader Wet natuurbescherming                  3
2.1        Algemeen                                               3
2.2        Soortbescherming                                       3
2.3        Gebiedsbescherming                                     4
2.3.1      Natura 2000                                            4
2.3.2      Natuurnetwerk Nederland (Natuurnetwerk Brabant)        4
2.3.3      Bescherming van houtopstanden                          5


3          Methodiek                                              6
3.1        Algemeen                                               6
3.2        Bureauonderzoek                                        6
3.3        Terreinbezoek                                          7
3.4        Effectbeoordeling en advies vervolgtraject             7


4          Resultaten                                             8
4.1        Gebiedsbeschrijving                                    8
4.2        Beschermde soorten                                     9
4.2.1      Resultaten bureauonderzoek                             9
4.2.2      Resultaten terreinbezoek - ecologische bevindingen    10
4.2.3      Samenvatting beschermde soorten                       12
4.3        Beschermde gebieden                                   12
4.4        Bescherming van houtopstanden                         13


5          Toetsing                                              14
5.1        Effectbepaling plan                                   14
5.2        Toetsing effect op beschermde soorten                 14
5.2.1      Vogels                                                14
5.3        Effecten op beschermde gebieden                       15
5.3.1      Effecten op Natura 2000-gebieden                      15
5.3.2      Effecten op het Natuurnetwerk Brabant (NNB)           15


6          Bronnen                                               16

           Bijlagen

Bijlage 1: Wettelijk kader
</pre>

====================================================================== Einde pagina 307 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 308 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Globale ligging van het plangebied (rood omlijnd) (Globespotter, 2018).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 308 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 309 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Conclusies en advies
Woningbouwcorporatie Alwel heeft het voornemen om een nieuw bestemmingsplan op te
stellen voor een deel van het terrein van het Withofcomplex. Het doel van het bestemmingsplan
is de realisatie van meerdere woningen mogelijk te maken. Het voornemen is echter in het
huidige bestemmingsplan niet toegestaan. Om deze reden wordt een nieuw bestemmingsplan
opgesteld. Het plan kan worden uitgevoerd als duidelijk is dat het plan niet in strijd is met de Wet
natuurbescherming en het beleid van het Natuurnetwerk Brabant. Daarom is inzicht gewenst in
de aanwezigheid van beschermde soorten en beschermde gebieden binnen de invloedsfeer van
het plangebied en de effecten hierop. Dit wordt gedaan op basis van een Natuurtoets. In dit
hoofdstuk is het advies gegeven dat voortkomt uit de conclusies van de uitgevoerde Natuurtoets

Conclusies: Beschermde gebieden
Het plangebied ligt circa 10,7 kilometer van het Natura 2000-gebied ‘Ulvenhoutse Bos’. Omdat er
geen stikstofgevoelige Habitattypen in de invloedszone van het plangebied zijn gelegen, is het
uitgesloten dat er sprake is van significant negatieve effecten op de instandhoudings-
doelstellingen van enig Natura 2000-gebied. NNB ligt niet in de invloedssfeer van het voornemen.
Negatieve effecten op deze gebieden zijn uitgesloten. Zie ook Tabel 1.

Tabel 1. Overzicht conclusies en vervolgstappen gebiedsbescherming.

                                                                            Natura 2000     NNB
 Aanwezig binnen de invloedssfeer?                                          Nee             Nee
 Effecten?                                                                  Nee             Nee
 Vereiste vervolgstappen aan de orde?                                       Nee             Nee
 Is het plan uitvoerbaar in het kader van de gebiedsbescherming?            Ja              Ja
</pre>

====================================================================== Einde pagina 309 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 310 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Conclusies: Beschermde soorten
Uit de bureaustudie in combinatie met het terreinbezoek is gebleken dat (leefgebied van) de
volgende in het kader van de Wet natuurbescherming beschermde soorten aanwezig zijn en/of
mogelijk verwacht worden in het plangebied:

     -        Algemene broedvogels.

In Tabel 2 is aangegeven welke gevolgen de aanwezigheid van (het leefgebied van) deze soorten
heeft voor het voorliggende project. Aangegeven is of een nader onderzoek nodig is, of er sprake
is van een overtreding van de Wet natuurbescherming, of dit middels maatregelen voorkomen
kan worden en of bij de uitvoering van het project een ontheffing nodig is. In Hoofdstuk 5 van
deze Natuurtoets staat de onderbouwing voor de gegeven conclusies.

Tabel 2. Overzicht conclusies en vervolgstappen soortbescherming.
                    Essentieel                                                        Vervolgstappen
                                   Nader                                 Ontheffing
                    leefgebied                    Is er sprake van een
 Soort                             onderzoek                             nood-
                    in project-                   overtreding
                                   nodig?                                zakelijk
                    gebied?
                                                  Nee, mits buiten het                Werkzaamheden
                                                  broedseizoen wordt                  uitvoeren buiten
                                                  gewerkt, het                        het broedseizoen,
                                                  plangebied                          of het plangebied
                                                  ongeschikt is                       ongeschikt maken
 Algemene
                    Mogelijk       Nee            gemaakt voor het       Nee          voor het
 broedvogels
                                                  broedseizoen of de                  broedseizoen of
                                                  werkzaamheden                       uitvoeren van de
                                                  onder ecologische                   werkzaamheden
                                                  begeleiding worden                  onder ecologische
                                                  uitgevoerd.                         begeleiding.

Zorgplicht
In de Wet natuurbescherming is een zorgplicht opgenomen. In het tekstkader in Bijlage 1 staat
het wetsartikel uitgeschreven. De zorgplicht houdt in dat planten en dieren niet onnodig
vernield/gedood of verstoord mogen worden. De initiatiefnemer/uitvoerder is verantwoordelijk
voor een adequate naleving van de algemene zorgplicht tijdens de uitvoering van de
werkzaamheden.

Conclusie Bescherming van houtopstanden
Het plangebied ligt binnen de bebouwde kom, de bescherming van houtopstanden uit de Wet
natuurbescherming is niet van toepassing. Mogelijk is wel de APV van toepassing.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 310 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 311 ======================================================================

<pre>      Natuurtoets

      projectnummer 0436812.100
      26 februari 2019 revisie 00
      Alwel




1     Inleiding
1.1   Aanleiding

      Woningbouwcorporatie Alwel heeft het voornemen om een nieuw bestemmingsplan op te
      stellen voor een deel van het terrein van het Withofcomplex. Dit terrein is in het verleden
      gebruikt als klooster en bevat meerdere monumentale gebouwen. Het doel van de
      bestemmingsplanwijziging is de realisatie van meerdere woningen voor de vrije sector en voor
      sociale woonbouw.

      Ruimtelijke plannen, zoals dergelijke bestemmingsplan, dienen te worden beoordeeld op de
      uitvoerbaarheid in relatie tot actuele natuurwetgeving. Er dient onderzocht te worden of het
      plan effect heeft op beschermde soorten of beschermde gebieden (Wet natuurbescherming;
      Wnb en Natuurnetwerk Nederland). Ontwikkelingen mogen niet zonder meer plaatsvinden
      indien deze negatieve gevolgen hebben op beschermde natuurgebieden en/of flora en fauna. In
      dit kader is inzicht gewenst in de aanwezige natuurwaarden en de mogelijk daarmee
      samenhangende consequenties. Dit wordt gedaan op basis van een Natuurtoets. In deze
      rapportage zijn de resultaten van de Natuurtoets beschreven en wordt antwoord gegeven of het
      plan uitvoerbaar is.

1.2   Planvoornemen

      In samenspraak met de gemeente is er afgesproken dat voor het blok van de vrije sector
      woningen een set back is gesteld. De maximale bouwhoogte is vastgesteld op 13,5 meter. Dit
      komt neer op een gebouw van vier verdiepingen van drie meter en een verdiepte parkeergarage
      van 1,5 meter. Voor de woningen van de sociale woonbouw is geen set back gesteld. Door het
      voornemen zullen de momenteel aanwezige bomen, vegetatie en parkeerplaats worden
      verwijderd.

      In Figuur 1.1 is de globale begrenzing van het plangebied weergeven.




      Figuur 1.1. Een weergave van het plangebied. Het rood omrande deel is
      waar het voornemen wordt uitgevoerd (Globespotter, 2018).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 311 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 312 ======================================================================

<pre>      Natuurtoets

      projectnummer 0436812.100
      26 februari 2019 revisie 00
      Alwel




1.3   Doel en onderzoeksvragen

      Het doel van voorliggende Natuurtoets is het opsporen van strijdigheden van het voorgenomen
      plan met de beschermde soorten en beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden en het
      Natuurnetwerk Nederland; NNN) en het bepalen of het plan uitvoervaar is.

      De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan een vrijstelling geldt, dan wel een
      ontheffing of vergunning op grond van de Wet natuurbescherming nodig is en zo ja, of deze
      ontheffing of vergunning kan worden verleend, komt in beginsel pas aan de orde in een
      procedure op grond van de Wet natuurbescherming. Echter, deze vragen zijn ook relevant voor
      het bestemmingsplan omdat in deze Natuurtoets wordt beoordeeld of ten tijde van de
      vaststelling van het bestemmingsplan het op voorhand in redelijkheid duidelijk is dat de Wet
      natuurbescherming niet de uitvoerbaarheid van het plan in de weg zal staan. Het
      bestemmingsplan kan pas worden vastgesteld nadat uit een Natuurtoets duidelijk is geworden of
      voor de activiteiten die volgen uit deze vaststelling de mogelijkheid bestaat tot het verkrijgen van
      een ontheffing of vergunning.

      De volgende onderzoeksvragen zijn van toepassing:
          -    Welke in het kader van de Wnb beschermde soorten (en/of vaste rust- en
               verblijfplaatsen) komen voor in het beïnvloedingsgebied van het plan? Vinden er als
               gevolg van de ontwikkeling die mogelijk gemaakt worden door het plan effecten plaats
               op deze soorten en worden daarbij verbodsbepalingen overtreden? Is het plan
               uitvoerbaar en zijn, zo nodig, aanvullende voorwaarden in het plan aan de orde?
          -    Komen in de beïnvloedingszone van het plangebied beschermde natuurgebieden (NNN
               en/of Natura 2000) voor? Zo ja, welke zijn dit en wat zijn de gevolgen hierop? Dienen
               vervolgstappen in de vorm van een compensatieplan opgesteld te worden of zijn andere
               vervolgstappen aan de orde?
      Op bovenstaande vragen wordt in hoofdstuk 4 en 5 een antwoord gegeven (zie ook de
      leeswijzer).

1.4   Leeswijzer

      De Natuurtoets is als volgt opgebouwd:
          -   De Natuurtoets begint met de belangrijkste conclusies gedestilleerd uit de resultaten
              van voorliggende Natuurtoets;
          -   Hoofdstuk 1 geeft de aanleiding van de Natuurtoets en het projectvoornemen;
          -   Hoofdstuk 2 beschrijft beknopt het wettelijk kader;
          -   Hoofdstuk 3 geeft een toelichting op de methodiek van de Natuurtoets;
          -   Hoofdstuk 4 beschrijft het gebied en gaat in op de ecologische waarden en de
              beschermde soorten en gebieden in (de omgeving) van het plangebied;
          -   Hoofdstuk 5 toetst de activiteiten aan de natuurwetgeving en het NNN.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 312 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 313 ======================================================================

<pre>      Natuurtoets

      projectnummer 0436812.100
      26 februari 2019 revisie 00
      Alwel




2     Wettelijk kader Wet natuurbescherming
      Dit hoofdstuk beschrijft het wettelijk kader van de soortenbescherming (paragraaf 2.2) en de
      gebiedsbescherming (paragraaf 2.3) relevant voor voorliggende Natuurtoets. In paragraaf 2.4
      wordt de vervolgprocedure aangegeven bij een overtreding van verbodsbepalingen.

2.1   Algemeen

      De Wet natuurbescherming (hierna Wnb) heeft per 1 januari 2017 de Boswet, Flora- en faunawet
      en de Natuurbeschermingswet 1998 vervangen. De Wnb regelt de bescherming van Natura 2000-
      gebieden, bescherming van soorten en de bescherming van houtopstanden.

      Naast bescherming vanuit de Wnb, zijn er ook gebieden die planologisch beschermd zijn. Het
      betreft het ‘Natuurnetwerk Nederland’ (hierna NNN). De bescherming van het NNN verloopt via
      het ruimtelijke ordeningsrecht (Barro, bestemmingsplannen) en niet via de natuurwetgeving.

2.2   Soortbescherming

      In de Wnb is soortbescherming opgedeeld in drie categorieën. Voor elke categorie gelden
      verschillende verbodsbepalingen die zijn vermeld in artikel 3.1, 3.5 en 3.10 van de Wnb. Het gaat
      om de volgende drie categorieën:
           1. soorten van de Vogelrichtlijn;
           2. soorten van de Habitatrichtlijn, inclusief bijlage I en II uit Verdrag van Bern en bijlage I
                uit Verdrag van Bonn;
           3. ‘andere soorten’ (onderdeel A ‘fauna’ en onderdeel B ‘flora’).

      De verbodsbepalingen en ontheffingsgronden voor de eerste twee categorieën komen
      rechtstreeks uit de Vogel- en Habitatrichtlijn. De derde categorie vindt zijn oorsprong in de
      nationale wetgeving. Bij voorliggende toetsing wordt tevens beoordeeld of soorten met jaarrond
      beschermde nesten aanwezig zijn in het plangebied. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt
      tussen jaarrond beschermde nesten (categorie 1 t/m 4) en mogelijk jaarrond beschermde nesten
      (categorie 5).

      Soorten van de Vogelrichtlijn
      Voor Vogelrichtlijnsoorten is het verboden om in het wild levende vogels te doden of te vangen,
      opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen, te beschadigen, te rapen of
      nesten van vogels weg te nemen. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen. Dit
      laatste verbod geldt niet voor een aantal vogelsoorten, indien de storing niet van wezenlijke
      invloed is op de staat van instandhouding en het nest zelf zijn functionaliteit behoudt (zie artikel
      3.1 in tekstkader in de bijlage).

      Soorten van de Habitatrichtlijn
      Voor soorten van artikel 3.5 (Habitatrichtlijn, Bern en Bonn) is het eveneens verboden om in het
      wild levende dieren en planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te
      vangen, opzettelijk eieren van dieren te vernielen of te rapen. Voortplantings- of rustplaatsen
      mogen niet beschadigd of vernield worden. Daarnaast geldt er een verbod op om planten
      behorend bij artikel 3.5 te plukken, verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. In
      tegenstelling tot de Vogelrichtlijnsoorten in artikel 3.1, mogen dieren behorend bij artikel 3.5 niet
      opzettelijk verstoord worden, ook niet als er geen wezenlijke invloed is op de staat van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 313 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 314 ======================================================================

<pre>        Natuurtoets

        projectnummer 0436812.100
        26 februari 2019 revisie 00
        Alwel




        instandhouding. Daarbij dient opgemerkt te worden dat een aantal vogelsoorten ook vallen
        onder artikel 3.5 en daarom niet verstoord mogen worden (zie ook tabel E in de bijlage).

        Andere soorten
        Naast de Europees aangewezen beschermde flora en fauna, is er in Nederland ook een Nationale
        soortenlijst gemaakt die niet gedekt wordt door de Vogel- en Habitatrichtlijn, Verdrag van Bern of
        Verdrag van Bonn. Deze soorten zijn opgenomen in bijlage A en B van de Wnb, zie ook Bijlage 1
        tabel C en D van voorliggende rapportage. Voor soorten in bijlage A geldt een verbod op
        opzettelijk doden of vangen van dieren, opzettelijk beschadigen of vernielen van vaste
        voortplantings- of rustplaatsen van dieren. Voor soorten in bijlage B geldt een verbod op
        opzettelijk plukken, verzamelen, afsnijden, vernielen en ontwortelen van planten. In tegenstelling
        tot artikel 3.1 en 3.5, is verstoring van deze soorten toegestaan.

        Indien bij het voornemen gestelde verboden in artikel 3.1, 3.5 of 3.10 worden overtreden, dient
        gewerkt te worden conform een gedragscode. Biedt een gedragscode geen oplossing, dan is het
        mogelijk om een ontheffing aan te vragen bij de provincie waarin het voornemen plaatsvindt. De
        grond waarop een ontheffing mogelijk is, verschilt per categorie. Zie de Bijlage voor een
        uitgebreide toelichting.

        Beleidsregels soorten provincie Noord-Brabant
        In provincie Noord-Brabant zijn aanvullend op de soorten beschermd in de Habitatrichtlijn en de
        ‘andere soorten’ (genoemd in artikel 3.10, bijlage A en bijlage B van de Wnb) een aantal soorten
        uit artikel 3.10 niet vrijgesteld. Het betreft de bunzing, hermelijn en de wezel. Deze drie soorten
        zijn gezamenlijk ook bekend als de kleine marterachtigen.

2.3     Gebiedsbescherming

2.3.1   Natura 2000

        Natura 2000-gebieden zijn natuurgebieden van groot internationaal belang. Deze gebieden zijn
        aangewezen onder de Europese Habitat- en/of Vogelrichtlijn. Voor de gebieden en de daarbij
        aangewezen soorten en habitattypen zijn instandhoudingsdoelstellingen opgesteld. Een activiteit
        mag niet leiden tot significant negatieve effecten op deze doelen of tot een aantasting van de
        natuurlijke kenmerken. Indien op voorhand significante effecten niet uitgesloten kunnen worden
        dient een Passende beoordeling opgesteld te worden. Tevens zijn een aantal Natura-2000
        gebieden opgenomen in het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Dit zijn de gebieden waar
        tenminste één stikstofgevoelig habitat voorkomt die gevoelig is voor overbelasting door stikstof.

2.3.2   Natuurnetwerk Nederland (Natuurnetwerk Brabant)

        Het Natuurnetwerk Nederland is een stelsel van ecologisch hoogwaardige natuurgebieden; de
        Natura 2000-gebieden maken daar deel van uit. Naast de Natura 2000-gebieden bevat het NNN
        ook overige leefgebieden van soorten en – om isolatie te voorkomen - gebieden die een
        verbinding vormen tussen natuurgebieden. Het NNN is onderdeel van het actieve beleid om
        bedreigde dier- en plantensoorten in een gunstige staat van instandhouding te brengen. De
        natuurgebieden die behoren tot het NNN en hun functies worden planologisch beschermd, hier
        geldt het ‘nee, tenzij’- principe. De planologische bescherming betekent in het kort dat geen
        nieuwe bestemmingen worden toegestaan die per saldo leiden tot een significante aantasting
        van de oppervlakte, de kwaliteit en de samenhang van het NNN. Hieraan wordt getoetst bij de
        verlening van een omgevingsvergunning op grond van de Wet algemene bepalingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 314 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 315 ======================================================================

<pre>        Natuurtoets

        projectnummer 0436812.100
        26 februari 2019 revisie 00
        Alwel




        omgevingsrecht (Wabo). In de provincie Noord-Brabant is de NNN bekend als Natuurnetwerk
        Brabant (NNB). Zodoende zal in het rapport de benaming NNB worden aangehouden.

2.3.3   Bescherming van houtopstanden

        De Wet natuurbescherming (Wnb) geeft invulling aan de bescherming van houtopstanden die tot
        aan 1 januari 2017 vielen onder bescherming van de Boswet. De bescherming is geregeld in
        hoofdstuk 4 van de Wnb. De Provincie is het bevoegd gezag. De bescherming betreft de
        houtopstanden die zijn gelegen buiten de bebouwde kom Wnb en die een oppervlakte hebben
        van meer dan 1.000 m2 (0,1 hectare) of bestaan uit een rijbeplanting die meer dan twintig bomen
        omvat, gerekend over het totaal aantal rijen. De Wnb doet geen uitspraken over houtopstanden
        die zijn gelegen binnen de bebouwde kom of met kleinere oppervlakte dan 1.000 m 2.
        Bescherming van dergelijke houtopstanden is een taak van de gemeentelijke overheid.
        De wet geldt niet voor:
        a)      Houtopstanden op erven of in tuinen;
        b)      Fruitbomen of windschermen om boomgaarden;
        c)      Naaldbomen bedoeld als kerstbomen indien niet ouder dan 20 jaar;
        d)      Kweekgoed;
        e)      Uit populieren of wilgen bestaande wegbeplantingen, beplantingen langs waterwegen en
                eenrijige beplantingen langs landbouwgronden;
        f)      Het dunnen van een houtopstand;
        g)      Het uit populieren, wilgen, essen of elsen bestaande beplantingen die kennelijk zijn
                bedoeld voor de productie van biomassa (onder specifieke voorwaarden).

        Voor houtopstanden groter dan 1.000 m2 is veelal sprake van overlap met de gemeentelijke
        Algemene Plaatselijke Verordening (APV). De mate van overlap kan per gemeente verschillen en
        is dus maatwerk. Toetsing aan de APV valt buiten de scope van de Natuurtoets.
        Voor houtopstanden die zijn beschermd in de Wnb geldt een meldingsplicht bij voorgenomen
        velling, en in principe tevens een herplantplicht. Herplant wordt in principe ter plekke ingevuld.
        Onder voorwaarden kan herplant ook elders worden gerealiseerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 315 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 316 ======================================================================

<pre>      Natuurtoets

      projectnummer 0436812.100
      26 februari 2019 revisie 00
      Alwel




3     Methodiek
      Dit hoofdstuk beschrijft de methodiek die gehanteerd wordt tijdens het bureauonderzoek
      (paragraaf 3.2) en gedurende het terreinbezoek (paragraaf 3.3) van voorliggende Natuurtoets. In
      paragraaf 3.4 wordt aangeduid hoe deze gegevens leiden tot een conclusie.

3.1   Algemeen

      Het onderzoek naar het voorkomen van beschermde soorten en ligging van beschermde
      gebieden is opgebouwd uit twee onderdelen:

           1.       Bureaustudie naar waarnemingen van beschermde soorten uit het (recente) verleden en
                    ligging van beschermde gebieden in de invloedsfeer van het plan;
           2.       Terreinbezoek naar de (mogelijke) aanwezigheid van beschermde soorten.

3.2   Bureauonderzoek

      Afbakening beschermde soorten
      In het bureauonderzoek wordt specifiek gekeken naar soorten uit de Vogelrichtlijn (artikel 3.1),
      soorten van de Habitatrichtlijn (artikel 3.5) en ‘andere’ beschermde soorten (artikel 3.10). Bij
      vogels zal met name speciale aandacht geschonken worden aan soorten die in het plangebied
      een essentieel leefgebied kunnen hebben. Voorgenoemde soorten zijn in Nederland zeldzaam of
      hebben een Europese bescherming (Habitatrichtlijn bijlage IV-soorten, bijlage II Verdrag van Bern
      en bijlage I Verdrag van Bonn) en moeten worden getoetst op voorkomen en het projecteffect.
      Treden effecten op, of worden verbodsbepalingen overtreden, dan zijn er maatregelen nodig om
      deze effecten te voorkomen, verzachten of te compenseren om te voldoen aan de Wnb.

      Een aantal soorten is door de provincies vrijgesteld en zijn opgenomen in provinciale
      vrijstellingen (zie tabel C en D in de bijlage). Deze zijn niet meegenomen in deze toetsing. Deze
      soorten zijn zodanig algemeen in de provincie dat de gunstige staat van instandhouding niet in
      het geding komt met het voorliggende project. Wel geldt de algemene zorgplicht. Door het
      uitvoeren van een aantal zorgplicht gerelateerde maatregelen, wordt voldaan aan de zorgplicht
      en kan de gunstige staat van instandhouding worden gegarandeerd. Hierbij kan gedacht worden
      aan het rekening houden met de kwetsbare seizoenen van deze soorten en de manier van
      werken (zoals het aanhouden van vaste rijroutes en het zorgen voor vluchtmogelijkheden voor
      de soorten).

      Bronnen
      Om een beeld te krijgen van de verspreiding en (mogelijk) voorkomen van beschermde soorten in
      en rond het plangebied, is de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) geraadpleegd. Hierbij is
      nagegaan of er in de periode 2014-2019 beschermde soorten zijn aangetroffen in of nabij het
      plangebied. Daarnaast zijn indien relevant ook regionale bronnen en atlassen gebruikt. Deze
      atlassen maken veelal gebruik van atlasblokken (5 x 5 kilometer). De soortgegevens hebben
      daarom betrekking op de regio en niet specifiek op het plangebied. Aan de hand van de
      resultaten van de bureaustudie is een inschatting gemaakt of de betreffende soorten in het
      plangebied voor zouden kunnen komen.

      Naast de bronnen met soortinformatie, is voor het bepalen van de ligging van beschermde
      gebieden gebruik gemaakt van de gebiedendatabase op de website van het Ministerie van EZK of
</pre>

====================================================================== Einde pagina 316 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 317 ======================================================================

<pre>      Natuurtoets

      projectnummer 0436812.100
      26 februari 2019 revisie 00
      Alwel




      provinciale digitale atlassen. Om inzicht te krijgen in de ligging van het plangebied t.o.v. van het
      NNN is de provinciale website geraadpleegd.

3.3   Terreinbezoek

      Naar aanleiding van de uitkomsten van voorgenoemde bureaustudie is middels een
      terreinbezoek bepaald in hoeverre de aanwezigheid van beschermde soorten aannemelijk
      gesteld kan worden op basis van aanwezig geschikt habitat. Naast directe waarnemingen kan dan
      aan de hand van de aangetroffen biotopen een beeld worden geschetst van de verwachte
      aanwezige beschermde soorten. Dit is noodzakelijk omdat enkele seizoensgebonden soorten
      flora en fauna mogelijk niet kunnen worden waargenomen. Aan de hand van het aangetroffen
      biotoop en habitatvoorkeur(en) kunnen echter wel indicaties worden gegeven van het mogelijk
      voorkomen van deze soorten op de locatie. Het gaat hier om een deskundigenoordeel op basis
      van de fysieke gesteldheid van het terrein (biotopenonderzoek). Daarnaast zijn de aangetroffen
      belangwekkende soorten opgetekend.

      Op 24 januari 2019 is er vanaf circa 09:00 uur een terreinbezoek uitgevoerd door een deskundig
      ecoloog van Antea Group. Het terreinbezoek is uitgevoerd met bewolkt weer en met een
      temperatuur van circa 0°C. Tijdens het terreinbezoek is het plangebied te voet belopen.

3.4   Effectbeoordeling en advies vervolgtraject

      Aan de hand van de bevindingen uit het bureauonderzoek en de resultaten van het verkennend
      terreinbezoek kan worden bepaald of het project uitvoerbaar is, of een vervolgonderzoek nodig
      is om beschermde soorten uit te sluiten en om te bepalen wat de effecten zijn. Tevens kan
      worden geadviseerd over de te volgen procedure inzake de natuurwetgeving.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 317 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 318 ======================================================================

<pre>      Natuurtoets

      projectnummer 0436812.100
      26 februari 2019 revisie 00
      Alwel




4     Resultaten
      In paragraaf 4.1 wordt allereerst een gebiedsbeschrijving van het plangebied gegeven.
      Vervolgens wordt in paragraaf 4.2 in gegaan op de resultaten van de in het gebied aanwezige of
      verwachte beschermde soorten (uiteenzetting van de resultaten van de bureaustudie en het
      terreinbezoek), waarna in paragraaf 4.3 de ligging van gebieden beschermd in het kader van de
      Wet natuurbescherming en het NNB in de omgeving van het plangebied aangegeven wordt.

4.1   Gebiedsbeschrijving

      Het plangebied is gelegen op de gronden van het Withofcomplex van een voormalige klooster, in
      het zuidelijke deel van Etten-Leur (gemeente Etten-Leur, Provincie Noord-Brabant). Het
      plangebied ligt in een woonwijk en is omringd door bebouwing. Het plangebied grenst aan de
      oostelijke rand aan de Bisschopmolenstraat. Het plangebied bestaat hoofdzakelijk uit gras en is
      aan de oostelijke en zuidelijke rand begrenst door bomen en vegetatie. In de noordoostelijke
      hoek is een hof aanwezig, in het westelijke deel is een parkeerplaats en bebouwing.

      In Figuur 4.1 is een impressie gegeven van het plangebied.




      Figuur 4.1. Impressie van het plangebied.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 318 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 319 ======================================================================

<pre>        Natuurtoets

        projectnummer 0436812.100
        26 februari 2019 revisie 00
        Alwel




4.2     Beschermde soorten

4.2.1   Resultaten bureauonderzoek

        Uit de recente verspreidingsinformatie blijkt dat in of nabij het plangebied in het verleden diverse
        beschermde soorten zijn waargenomen (binnen een straal van 2,5 kilometer). Dit betreft de
        beschermde soorten genoemd in Habitatrichtlijn (bijlage IV onderdeel a en b) en de niet-
        vrijgestelde ‘andere soorten’ uit bijlage I (onderdeel a en b) van de Wet natuurbescherming en de
        vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest. De soorten zijn op de volgende pagina
        weergegeven in Tabel 4.1.

        Tabel 4.1. Overzicht van waargenomen beschermde soorten in de omgeving van het plangebied (met een
        straal van 2,5km) die in het NDFF zijn ingevoerd. De soorten zijn in te delen in Habitatrichtlijn (HR), lijsten A
        en B behorende bij artikel 3.10 en vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest (JRB) en zijn aangegeven
        met een ‘X’ (NDFF, 2014-2019).
         Soortgroep                                 Soort                                JRB         HR         A/B
                                                    Boomvalk                             X
                                                    Buizerd                              X
         Vogels met een jaarrond beschermd          Gierzwaluw                           X
         nest*
                                                    Huismus                              X
                                                    Roek                                 X
                                                    Sperwer                              X
                                                    Bunzing                                                     X
         Zoogdieren                                 Eekhoorn                                                    X
                                                    Vleermuizen**                                    X
         Amfibieën                                  Alpenwatersalamander                                        X
         Reptielen                                  Geen waarnemingen
         Insecten - Dagvlinders                     Grote vos                                                   X
         Insecten - Libellen                        Geen waarnemingen
         Vissen                                    Geen waarnemingen
         Planten                                   Knolspirea                                            X
         Overige soortgroepen                      Geen waarnemingen
        *Categorie 5: de afweging of er sprake is van een jaarrond beschermd nest uit categorie 5 wordt gemaakt
        bij de beschrijving van de resultaten van het terreinbezoek (paragraaf 4.2.2).
        ** Vleermuizen: gewone dwergvleermuis, laatvlieger.

        Op basis van de verspreidingsgegevens van een soort, in combinatie met kennis van de
        terreingeschiktheid voor deze soorten, is vervolgens nagegaan of het plangebied een functie
        vervult voor (onder andere) deze soorten en of effecten aan de orde zijn. De bevindingen worden
        in paragraaf 4.2.2 uiteengezet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 319 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 320 ======================================================================

<pre>        Natuurtoets

        projectnummer 0436812.100
        26 februari 2019 revisie 00
        Alwel




4.2.2   Resultaten terreinbezoek - ecologische bevindingen

        Op basis van het bureauonderzoek en het terreinbezoek wordt per soortgroep ingegaan op de
        eventuele (kans op) aanwezigheid van beschermde soorten in het plangebied.

        Afbakening relevante soorten
        Aangezien het plangebied in een woonwijk ligt, is er een redelijke mate van verstoring aanwezig.
        Het plangebied bestaat ook grotendeels uit gras, zonder poelen of watergangen. Dit creëert een
        specifiek biotoop dat ongeschikt is voor meerdere soorten. Hierdoor zijn geen unieke natuurlijke
        biotopen aanwezig.

        Op basis van deze eigenschappen kan op voorhand worden uitgesloten dat biotopen aanwezig
        zijn die geschikt zijn voor beschermde soorten uit de soortgroepen (land- en watergebonden)
        zoogdieren (bunzing, eekhoorn), amfibieën (alpenwatersalamander), reptielen, dagvlinders
        (grote vos), libellen, vissen, planten (knolspirea) en overige soortgroepen (kevers, kreeftachtigen,
        en weekdieren). Het voorkomen van essentieel leefgebied van deze soorten kan worden
        uitgesloten, effecten op deze soorten zijn dan ook op voorhand uitgesloten.

        De andere soortgroepen worden behandeld: vogels en vleermuizen.

        Vogels
        Soorten met jaarrond beschermd nest (categorie 1 t/m 4)
        Zoals eerder aangegeven zijn er een aantal vogelsoorten waarvan de broedplaatsen jaarrond
        beschermd zijn en waarbij verwijdering of aantasting van de vaste rust- en verblijfplaats altijd
        ontheffing moet worden aangevraagd. Dit zijn de zogenoemde categorie 1 tot en met 4-
        vogelsoorten (zie Bijlage 1). De boomvalk, buizerd, roek en sperwer zijn boombroedende
        soorten. Er zijn meerdere bomen aanwezig in het plangebied. Er zijn echter geen nesten
        waargenomen in de betreffende bomen. Het voorkomen van jaarrond beschermde nesten in
        bomen in het plangebied is uitgesloten.

        De gierzwaluw is een soort die voornamelijk in kolonies en in gebouwen broedt. In het
        plangebied is geen bebouwing aanwezig voor de gierzwaluw. De gierzwaluw is niet afhankelijk
        van vegetatie als essentieel leefgebied. Het voorkomen van essentieel leefgebied van de
        gierzwaluw kan worden uitgesloten.

        De huismus is een soort die voor nestgelegenheden afhankelijk is van gebouwen, bijvoorbeeld
        onder dakpannen. Buiten het broedseizoen is de huismus voor verblijfplaatsen vooral afhankelijk
        van jaarrond groene vegetatie die vlakbij het nest liggen, zoals heggen en klimoppen (BIJ12,
        2017a). In het plangebied is geen bebouwing aanwezig, wel jaarrond groene vegetatie. De
        huismus is echter ten tijde van het terreinbezoek niet in- en rondom het plangebied
        waargenomen. Gezien de essentie voor de huismus dat de nesten en jaarrond groene vegetatie
        op korte afstand van elkaar ligt, is het uitgesloten dat er essentieel leefgebied van de huismus in
        het projectgebied aanwezig is.

        Soorten met mogelijk een jaarrond beschermd nest (categorie 5)
        Naast Categorie 1 tot en met 4-soorten zijn er categorie 5-vogelsoorten, waarvan de nesten
        alleen jaarrond zijn beschermd als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat
        rechtvaardigen. Dit laatste is op de locatie niet van toepassing. Er zijn geen categorie 5-
        vogelsoorten te verwachten die zeldzaam zijn in de omgeving of onvoldoende nestgelegenheden
        hebben in de omgeving. Er is in de nabijheid van de locaties bovendien vergelijkbaar geschikt
        biotoop aanwezig, dus de locaties zijn in dat opzicht niet uniek in de omgeving. Derhalve zijn er
</pre>

====================================================================== Einde pagina 320 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 321 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




geen zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden die jaarronde bescherming
rechtvaardigen.

Algemene broedvogels (artikel 3.1)
In het plangebied zijn vogelsoorten zoals de koolmees, pimpelmees en goudhaan waargenomen.
In de bomen en de vegetatie in het plangebied kunnen deze soorten en andere algemeen
voorkomende vogels tot broeden komen.

Gevolgen van het project op algemene broedvogels wordt in Hoofdstuk 5 behandeld.

Zoogdieren (vleermuizen)
Uit de bureaustudie is gebleken dat een aantal beschermde vleermuissoorten voorkomt in de
omgeving van het plangebied. Gebouwen vormen in zijn algemeenheid in potentie geschikte
verblijf- en rustplaatsen voor vleermuizen. Gebouwbewonende vleermuizen (zoals bijvoorbeeld
de in dorpen en steden veel voorkomende gewone dwergvleermuis en laatvlieger) verblijven in
gebouwen achter of in kleine ruimtes met constante klimatologische omstandigheden. In
gebouwen vormen richels, betimmeringen, kieren, boeiboorden, gaten en spouwmuren een
geschikte verblijfplaats voor vleermuizen. Spouwmuurgaten, dakpannen en betimmeringen
bieden gebouwbewonende vleermuizen toegang tot de gebouwen of de vleermuizen verblijven
achter deze elementen. Ook vinden bepaalde vleermuissoorten geschikte verblijfplaatsen in
bomen.

Vaste rust- en verblijfplaatsen
Er is geen bebouwing aanwezig in het plangebied. Vaste rust- en verblijfplaatsen van
gebouwbewonende vleermuizen in het plangebied zijn uitgesloten. Er zijn meerdere bomen
aanwezig in het plangebied. Deze zijn gecontroleerd op mogelijke vaste rust- en verblijfplaatsen.
Deze zijn niet aangetroffen. Vaste rust- en verblijfplaatsen van boombewonende vleermuizen in
het plangebied zijn uitgesloten.

Vliegroutes
Vleermuizen maken gebruik van lijnvormige landschapselementen (zoals bomenrijen en
watergangen) als vliegroutes. Er zijn geen lijnvormige elementen aanwezig die een indicatie zijn
van een mogelijk essentiële vliegroute voor vleermuizen. Het voorkomen van (essentiële)
vliegroutes van vleermuizen in deze gebieden kan worden uitgesloten.

Foerageergebied
Het plangebied is matig geschikt als foerageergebied voor vleermuizen, er is geschikter
foerageergebied aanwezig in de omgeving van het plangebied. Essentieel foerageergebied voor
vleermuizen in het plangebied is uitgesloten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 321 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 322 ======================================================================

<pre>        Natuurtoets

        projectnummer 0436812.100
        26 februari 2019 revisie 00
        Alwel




4.2.3   Samenvatting beschermde soorten

        Uit het terreinbezoek is gebleken dat de soorten weergegeven in Tabel 4.2 en die een
        beschermde status hebben in de Wet natuurbescherming mogelijk voor kunnen komen in het
        plangebied. In hoofdstuk 5 wordt nader op deze soorten in gegaan.

        Tabel 4.2: Mogelijk aanwezige beschermde soorten in het plangebied.
         Soort                    Beschermingsregime    Aanwezigheid       Toelichting
                                                                           De bomen en de vegetatie bieden
         Algemene
                                  Artikel 3.1           Mogelijk           nestgelegenheden voor algemene
         broedvogels
                                                                           broedvogels.

4.3     Beschermde gebieden

        Natura 2000-gebieden
        Het plangebied bevindt zich op circa 10,7 kilometer ten westen van Natura-2000 gebied. Het
        betreft het Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos (zie Figuur 4.2).

        Ulvenhoutse Bos is in februari 2010 definitief aangewezen als Habitatrichtlijn gebied. De
        toegewezen Habitattypen zijn Beuken- eikenbossen met hulst (H9120), Eiken-haagbeukenbossen
        (hogere zandgronden, H9160A), *Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidende bossen. H91E0C).
        Er zijn geen Habitatsoorten, Broedvogels of Niet-broedvogels toegewezen.

        * Staat voor een prioritair Habitattype.




        Figuur 4.2: Weergave van het nabijgelegen Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos. De rode omlijning
        weergeeft globaal waar het plangebied is gepositioneerd terwijl het geel gekleurde vlak onderdeel is van
        Natura 2000-gebied (Aerius Calculator, 2019).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 322 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 323 ======================================================================

<pre>      Natuurtoets

      projectnummer 0436812.100
      26 februari 2019 revisie 00
      Alwel




      Natuurnetwerk Brabant
      In het plangebied is geen NNB-gebied aanwezig. Het dichtstbijzijnde NNB-gebied ligt circa 1
      kilometer ten zuiden van het plangebied. De dichtstbijzijnde natuurbeheertypes zijn Droog bos
      met productie (N16.03) en Vochtig bos met productie (N16.04). Zie Figuur 4.3.




      Figuur 4.3: Een weergave van het meest nabijgelegen NNB. Het rood omlijnde deel weergeeft globaal waar
      het plangebied is gepositioneerd. De lichtbruine vlakken zijn het natuurbeheertype Droog bos met productie
      (N16.03) en de donkerbruine vlakken bovenin zijn Vochtig bos met productie (N16.04) (Provincie Noord-
      Brabant, 2019).

4.4   Bescherming van houtopstanden

      Het plangebied ligt binnen de bebouwde kom, zodoende is de Bescherming van houtopstanden
      uit de Wet natuurbescherming niet van toepassing. Mogelijk is de APV wel van toepassing.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 323 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 324 ======================================================================

<pre>        Natuurtoets

        projectnummer 0436812.100
        26 februari 2019 revisie 00
        Alwel




5       Toetsing
        In paragraaf 5.1 is de effectbepaling van het project gegeven. In paragraaf 5.2 worden de
        werkzaamheden getoetst aan de soortenbescherming (Wnb). Indien vervolgstappen aan de orde
        zijn, is dit aangeven in een tekstkader. In paragraaf 5.3 wordt het project getoetst aan het
        beschermingsregime van het NNN-gebied en de Wet natuurbescherming (Wnb).

5.1     Effectbepaling plan

        Met het voornemen van woningbouwcorporatie Alwel wordt het plangebied bouwrijp gemaakt.
        Hierdoor zullen de aanwezige bomen, vegetatie en parkeerplaats worden verwijderd.

5.2     Toetsing effect op beschermde soorten

5.2.1   Vogels

        Algemene broedvogels
        Alle in gebruik zijnde nesten van vogelsoorten in Nederland zijn beschermd onder de Wet
        natuurbescherming (artikel 3.1 en 3.5). Met de meeste broedvogels kan echter in het algemeen
        relatief eenvoudig rekening worden gehouden door de graafwerkzaamheden niet uit te voeren in
        de broedtijd (circa maart tot en met juli1) en indien concrete broedgevallen aanwezig zijn. Op
        deze wijze (en wanneer de soorten uit artikel 3.5 kunnen uitwijken naar alternatief leefgebied)
        zijn geen belemmeringen vanuit de Wet natuurbescherming aan de orde.

        Zo kunnen in en om het plangebied nesten gebouwd worden door (algemeen voorkomende)
        vogelsoorten, met name in de bomen en de vegetatie van het plangebied. Indien nesten
        aanwezig zijn mogen deze tijdens de broedperiode (en wanneer deze in gebruik zijn) niet
        verwijderd of verstoord worden.

        Indien het niet mogelijk is om buiten het broedseizoen om te werken dan dienen de bomen en
        de vegetatie in het plangebied vóór het broedseizoen ongeschikt gemaakt te worden voor
        (broed)vogels. Dit kan bijvoorbeeld door het maaien van de vegetatie en het snoeien of rooien
        van de bomen. Mocht het ongeschikt maken niet mogelijk zijn dan dient voorafgaand aan de
        werkzaamheden de vegetatie gecontroleerd te worden op de aanwezigheid van broedvogels
        door een erkend ecoloog. Indien vastgesteld wordt dat sprake is van actuele broedgevallen in het
        plangebied dan worden locatie specifieke maatregelen voorgesteld en/of wordt de tuin niet
        vrijgegeven en dienen de werkzaamheden uitgesteld te worden tot nadat het nest niet meer in
        gebruik is.

        Bij in acht name van bovenstaande maatregelen worden broedvogels niet verstoord en is er geen
        sprake van een overtreding van verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming. De potentiële
        aanwezigheid van nesten van algemene broedvogels vormt geen belemmering voor de
        uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan.




        1
          Voor het broedseizoen wordt in het kader van de wet geen standaardperiode gehanteerd. Het broedseizoen is
        afhankelijk van klimatologische omstandigheden; dit houdt in dat het seizoen eerder dan wel later van start kan gaan en
        eerder dan wel later kan eindigen. Van belang is of er broedgevallen aanwezig zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 324 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 325 ======================================================================

<pre>        Natuurtoets

        projectnummer 0436812.100
        26 februari 2019 revisie 00
        Alwel




5.3     Effecten op beschermde gebieden

5.3.1   Effecten op Natura 2000-gebieden

        Uit de bureaustudie blijkt dat binnen 10,7 kilometer afstand van het plangebied geen Natura
        2000-gebied ligt. Het Natura 2000-gebied ligt buiten het invloedsgebied van het plan wat betreft
        vermesting en verzuring, verdroging of geluid- en lichtverstoring. Vanwege de afstand worden
        geen effecten op soorten, habitats van soorten of habitattypen in het Natura 2000-gebied
        verwacht. Er is geen effect op het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied en daarom is er geen
        aanleiding om te verwachten dat er op Natura 2000-gebieden op grotere afstand nog effecten
        zullen optreden. Een vervolgonderzoek vanuit de Wet natuurbescherming is niet aan de orde. De
        gebiedsbescherming uit de Wet natuurbescherming staat de uitvoering van het plan niet in de
        weg.

5.3.2   Effecten op het Natuurnetwerk Brabant (NNB)

        Voor wat betreft de NNB is bij zowel directe als indirecte aantasting in Noord-Brabant sprake van
        vervolgstappen, waaronder compensatie. Er bevindt zich geen NNB in het plangebied. Er is van
        directe aantasting van de NNB dan ook geen sprake. Circa 1 kilometer ten zuiden van het
        plangebied is de dichtstbijzijnde NNB aanwezig. Op deze afstand kunnen negatieve effecten op
        de wezenlijke kenmerken en waarden van de NNB in de nabijheid van het plangebied kunnen
        worden uitgesloten. Vanuit dit oogpunt zijn er voor NNB geen belemmeringen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 325 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 326 ======================================================================

<pre>    Natuurtoets

    projectnummer 0436812.100
    26 februari 2019 revisie 00
    Alwel




6   Bronnen
    BIJ12, 2017. Kennisdocument Huismus passer domesticus. Versie 1.0, 2017.

    Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Buiten aan het werk? Houd tijdig rekening
    met beschermde planten en dieren.

    Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 2009. Aangepaste lijst jaarrond
    beschermde vogelnesten ontheffing Flora- en faunawet ruimtelijke ingreep. Augustus 2009.

    Provincie Noord-Brabant, 2019. Natuurbeheerplannen Noord-Brabant.

    Overig:
    NDFF
    Aerius Calculator
    Globespotter
</pre>

====================================================================== Einde pagina 326 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 327 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




                              Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 327 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 328 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Bijlage 1: Wettelijk kader
Een van de doelen van de Wnb is de bescherming van inheemse flora en fauna. Vanuit deze wet
is bij ruimtelijke ingrepen de initiatiefnemer verplicht op de hoogte te zijn van de mogelijk
voorkomende beschermde natuurwaarden binnen het plangebied. Het uitgangspunt van de wet
is dat geen schade mag worden toegebracht aan beschermde soorten, tenzij dit uitdrukkelijk is
toegestaan (het ‘nee, tenzij’ – principe). Bepaalde handelingen, waaronder ruimtelijke ingrepen,
waarbij beschermde soorten in het geding zijn, zijn slechts bij uitzondering en onder
voorwaarden mogelijk. Hieronder wordt uitgelegd welke verbodsbepalingen gelden, welke
vrijstellingen er gelden en op welke gronden ontheffingen kunnen worden aangevraagd.

Verbodsbepalingen soortbescherming
In de Wnb is soortbescherming opgedeeld in drie categorieën. Voor elke categorie gelden
verschillende verbodsbepalingen die onder andere zijn vermeld in artikel 3.1, 3.5 en 3.10 van de
Wnb. In het tekstkader van deze Bijlage (zie volgende pagina) staan de artikelen uitgeschreven.
Het gaat om de volgende drie categorieën:

     -        soorten van de Vogelrichtlijn;
     -        soorten van de Habitatrichtlijn, inclusief bijlage I en II uit Verdrag van Bern en bijlage I
              uit Verdrag van Bonn;
     -        ‘andere soorten’ (onderdeel A ‘fauna’ en onderdeel B ‘flora’), oftewel de Nationale
              soorten.

Voor soorten vallend onder bovenstaande beschermingsregimes geldt dat ze in principe niet
(opzettelijk) gedood en verstoord mogen worden, ook verblijfplaatsen mogen niet vernietigd
worden. Bij Vogelrichtlijnsoorten is opgenomen dat verstoring is toegestaan indien de verstoring
niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende soort. Dit
geldt echter niet voor Habitatrichtlijnsoorten, inclusief bijlage I en II Bern en bijlage I Bonn (zie
Tabel A van deze Bijlage voor de vogelsoorten en Tabel B van deze bijlage voor een uiteenzetting
van soorten niet zijnde vogels). Voor de ‘andere soorten’ geldt dat verstoring is toegestaan.
Soorten die zijn opgenomen in bijlage A en B van de Wnb (‘andere soorten’) zijn opgenomen in
tabel C en D van deze Bijlage.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 328 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 329 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Verbodsbepalingen Wet natuurbescherming artikel 3.1, 3.5 en 3.10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 329 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 330 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




  Artikel 3.1 Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn

  1.    Het is verboden opzettelijk van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in artikel 1 van
        de Vogelrichtlijn te doden of te vangen.
  2.    Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te vernielen of te
        beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen.
  3.    Het is verboden eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te rapen en deze onder zich te hebben.
  4.    Het is verboden vogels als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te storen.
  5.    Het verbod, bedoeld in het vierde lid, is niet van toepassing indien de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat
        van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort.

  Artikel 3.5 Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn

  1.    Het is verboden in het wild levende dieren van soorten, genoemd in bijlage IV, onderdeel a, bij de Habitatrichtlijn,
        bijlage II bij het Verdrag van Bern of bijlage I bij het Verdrag van Bonn, in hun natuurlijk verspreidingsgebied
        opzettelijk te doden of te vangen.
  2.    Het is verboden dieren als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te verstoren.
  3.    Het is verboden eieren van dieren als bedoeld in het eerste lid in de natuur opzettelijk te vernielen of te rapen.
  4.    Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren als bedoeld in het eerste lid te beschadigen of te
        vernielen.
  5.    Het is verboden planten van soorten, genoemd in bijlage IV, onderdeel b, bij de Habitatrichtlijn of bijlage I bij het
        Verdrag van Bern, in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te
        ontwortelen of te vernielen.

  Artikel 3.10 Beschermingsregime andere soorten

  1.    Onverminderd artikel 3.5, eerste, vierde en vijfde lid, is het verboden:
              a. in het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers van de
              soorten, genoemd in de bijlage, onderdeel A, bij deze wet, opzettelijk te doden of te vangen;
              b. de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren als bedoeld in onderdeel a opzettelijk te
              beschadigen of te vernielen, of
              c. vaatplanten van de soorten, genoemd in de bijlage, onderdeel B, bij deze wet, in hun natuurlijke
              verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te
              vernielen.
  2.    Artikel 3.8, met uitzondering van het derde en vierde lid, is van overeenkomstige toepassing op de verboden, bedoeld
        in het eerste lid, met dien verstande dat, in aanvulling op de redenen, genoemd in het vijfde lid, onderdeel b, de
        noodzaak voor de ontheffing of vrijstelling ook verband kan houden met handelingen:
              a. in het kader van de ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden, daaronder begrepen het
              daarop volgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied;
              b. ter voorkoming van schade of overlast, met inbegrip van schade aan sportvelden, schietterreinen,
              industrieterreinen, kazernes, of begraafplaatsen;
              c. ter beperking van de omvang van de populatie van dieren, in verband met door deze dieren ter
              plaatse en in het omringende gebied veelvuldig veroorzaakte schade of in verband met de maximale
              draagkracht van het gebied waarin de dieren zich bevinden;
              d. ter voorkoming of bestrijding van onnodig lijden van zieke of gebrekkige dieren;
              e. in het kader van bestendig beheer of onderhoud in de landbouw of bosbouw;
              f. in het kader van bestendig beheer of onderhoud aan vaarwegen, watergangen, waterkeringen,
              waterstaatswerken, oevers, vliegvelden, wegen, spoorwegen of bermen, of in het kader van
              natuurbeheer;
              g. in het kader van bestendig beheer of onderhoud van de landschappelijke kwaliteiten van een
              bepaald gebied, of
              h. in het algemeen belang.
  3.    De verboden, bedoeld in het eerste lid, onderdelen a, en b, zijn niet van toepassing op de bosmuis, de huisspitsmuis
        en de veldmuis voor zover deze dieren zich in of op gebouwen of daarbij behorende erven of roerende zaken
        bevinden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 330 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 331 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Tabel A. Vogels die vallen onder artikel 3.5 (Bern bijlage II, Bonn bijlage I) én in Nederland
broeden.
Ingekorte lijst van de vogelsoorten van de Conventie van Bern bijlage II. Deze lijst is ingekort.
Opgenomen zijn: vogels die volgens de Atlas van de Nederlandse Broedvogels (Nederlandse
Fauna serie deel 5 uit 2002) en de Avifauna van Limburg (uit 2006) in Nederland broeden.
     Soortgroep               Nederlandse naam Nederlandse naam               Nederlandse naam
                              Appelvink              Grote bonte specht       Purperreiger
                              Baardman               Grote gele kwikstaart    Putter
                              Beflijster             Grote karekiet           Ransuil
                              Bergeend               Grote stern              Rietgors
                              Bergfluiter            Grote zilverreiger       Rietzanger
                              Bijeneter              Havik                    Rode wouw
                              Blauwborst             Heggenmus                Roerdomp
                              Blauwe kiekendief      Hop                      Roodborst
                              Boerenzwaluw           Huiszwaluw               Roodborsttapuit
                              Bontbekplevier         IJsvogel                 Roodhalsfuut
                              Bonte strandloper      Kerkuil                  Rouwkwikstaart
                              Bonte vliegenvanger    Klapekster               Sijs
                              Boomklever             Klein waterhoen          Slangenarend
                              Boomkruiper            Kleine barmsijs          Slechtvalk
                              Boompieper             Kleine bonte specht      Smelleken
                              Boomvalk               Kleine karekiet          Snor
                              Bosrietzanger          Kleine plevier           Sperwer
                              Bosruiter              Kleine zilverreiger      Spotvogel
                              Bosuil                 Kleinst waterhoen        Sprinkhaanzanger
                              Braamsluiper           Kluut                    Steenuil
                              Brandgans              Kneu                     Steltkluut
                              Bruine kiekendief      Koereiger                Strandplevier
                              Buizerd                Koolmees                 Taigaboomkruiper
         Vogels
                              Casarca                Kortsnavelboomkruiper    Tapuit
                              Cetti's zanger         Kraanvogel               Tjiftjaf
                              Draaihals              Krekelzanger             Torenvalk
                              Duinpieper             Kruisbek                 Tuinfluiter
                              Dwergmeeuw             Kuifmees                 Velduil
                              Dwergstern             Kwak                     Visarend
                              Engelse kwikstaart     Kwartelkoning            Visdief
                              Europese kanarie       Lepelaar                 Vuurgoudhaan
                              Fitis                  Matkop                   Wespendief
                              Fluiter                Middelste bonte specht   Wielewaal
                              Geelgors               Nachtegaal               Winterkoning
                              Gekraagde roodstaart   Nachtzwaluw              Witbandkruisbek
                              Gele kwikstaart        Noordse stern            Witte kwikstaart
                              Geoorde fuut           Oehoe                    Witwangstern
                              Glanskop               Oeverloper               Woudaap
                              Goudhaan               Oeverpieper              Zeearend
                              Grasmus                Oeverzwaluw              Zwarte mees
                              Graspieper             Ooievaar                 Zwarte ooievaar
                              Graszanger             Orpheusspotvogel         Zwarte roodstaart
                              Grauwe kiekendief      Paapje                   Zwarte specht
                              Grauwe klauwier        Pestvogel                Zwarte stern
                              Grauwe vliegenvanger   Pimpelmees               Zwarte wouw
                              Griel                  Poelruiter               Zwartkop
</pre>

====================================================================== Einde pagina 331 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 332 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




                              Groene specht   Porseleinhoen   Zwartkopmeeuw
                              Groenling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 332 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 333 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Tabel B. Soorten die vallen onder artikel 3.5 (Habitatrichtlijn bijlage IV, Bern bijlage II, Bonn bijlage I).
  Soortgroep              Nederlandse naam               Soortgroep          Nederlandse naam
                        boomkikker                                                 hamster
                        geelbuikvuurpad                                            otter
                        heikikker                                                  bever
                                                                   Zoogdieren
    Amfibieën           kamsalamander                                              hazelmuis
                                                                  landzoogdieren
                        knoflookpad                                                lynx
                        rugstreeppad                                               noordse woelmuis
                        vroedmeesterpad                                            wilde kat
                        poelkikker                                                 wolf
                        moerasparelmoervlinder                                     baardvleermuis
                        apollovlinder                                              bechsteins vleermuis
                        boszandoog                                                 bosvleermuis
                        donker pimpernelblauwtje                                   brandts vleermuis
   Dagvlinders          grote vuurvlinder                                          franjestaart
                        pimpernelblauwtje                                          gewone grootoorvleermuis
                        tijmblauwtje                                               grijze grootoorvleermuis
                        zilverstreephooibeestje                                    grote hoefijzerneus
      Haften            oeveraas                                                   grote rosse vleermuis
                        brede geelrandwaterroofkever                               ingekorven vleermuis
                                                                   Zoogdieren
      Kevers            gestreepte waterroofkever                                  kleine dwergvleermuis
                                                                   vleermuizen
                        juchtleerkever                                             kleine hoefijzerneus
                        vermiljoenkever                                            laatvlieger
                        mercuurwaterjuffer                                         meervleermuis
                        bronslibel                                                 mopsvleermuis
                        gaffellibel                                                noordse vleermuis
                        gevlekte witsnuitlibel                                     rosse vleermuis
      Libellen
                        groene glazenmaker                                         ruige dwergvleermuis
                        noordse winterjuffer                                       tweekleurige vleermuis
                        oostelijke witsnuitlibel                                   vale vleermuis
                        rivierrombout                                              watervleermuis
                        sierlijke witsnuitlibel                                    gewone dwergvleermuis
  Nachtvlinders         teunisbloempijlstaart                                      walrus
                        Dikkopschildpad, kemp’s zee-                               Bultrug, gewone vinvis
                        schildpad, lederschildpad, soepschilpad                    bruinvis dwergpotvis
     Reptielen          gladde slang                                               gestreepte dolfijn
                        muurhagedis                                                gewone dolfijn
                        zandhagedis                                                gewone spitsdolfijn
                        geel schorpioenmos                         Zoogdieren      grijze dolfijn
 Sporenplanten                                                    zeezoogdieren
                        tonghaarmuts                                               kleine zwaardwalvis
                        kleine vlotvaren                                           narwal
                        steur                                                      orka
       Vissen
                        houting                                                    tuimelaar
                        bataafse stroommossel                                      witflankdolfijn, witsnuitdolfijn
   Weekdieren
                        platte schijfhoren                                         noordse vinvis, potvis
   Zaadplanten          liggende raket                                             butskop
</pre>

====================================================================== Einde pagina 333 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 334 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




                        drijvende waterweegbree   dwergvinvis
                        groenknolorchis           griend,
                        kruipend moerasscherm     spitsdolfijn van gray
                        zomerschroeforchis        witte dolfijn
</pre>

====================================================================== Einde pagina 334 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 335 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Tabel C. “Overige Soorten” onderdeel A behorend bij artikel 3.10, eerste lid, onderdeel a.

   Soortgroep                       Nederlandse naam         Soortgroep                Nederlandse naam
                        Alpenwatersalamander                                     Beekdonderpad
                        Bruine kikker*                                           Beekprik
                        Gewone pad*                                              Elrits
    Amfibieën           Kleine watersalamander*                                  Europese rivierkreeft
                        Meerkikker*                             Vissen           Gestippelde alver
                        Middelste groene kikker*                                 Grote modderkruiper
                        Vinpootsalamander                                        Kwabaal
                        Vuursalamander
                        Aardbeivlinder
                        Bosparelmoervlinder                                      Aardmuis*
                        Bruin dikkopje                                           Boommarter
                        Bruine eikenpage                                         Bosmuis*
                        Donker pimpernelblauwtje                                 Bunzing**
                        Duinparelmoervlinder                                     Damhert
                        Gentiaanblauwtje                                         Das
                        Grote parelmoervlinder                                   Dwergmuis*
                        Grote vos                                                Dwergspitsmuis*
                        Grote vuurvlinder                                        Edelhert
                        Grote weerschijnvlinder                                  Eekhoorn
   Dagvlinders          Iepenpage                                                Egel*
                        Kleine heivlinder                                        Eikelmuis
                        Kleine ijsvogelvlinder                                   Gewone bosspitsmuis*
                        Kommavlinder                                             Gewone zeehond
                        Pimpernelblauwtje                                        Grote bosmuis
                        Sleedoornpage                                            Grijze zeehond
                        Spiegeldikkopje                      Zoogdieren          Haas*
                        Veenbesblauwtje                                          Hermelijn**
                        Veenbesparelmoervlinder                                  Huisspitsmuis*
                        Veenhooibeestje                                          Konijn*
                        Veldparelmoervlinder                                     Molmuis

                        Zilveren maan                                            Ondergrondse woelmuis*
                        Adder                                                    Ree*
     Reptielen          Hazelworm                                                Rosse woelmuis*
                        Levendbarende hagedis                                    Steenmarter
                        Ringslang                                                Tweekleurige bosspitsmuis*
                        Beekkrombout                                             Veldmuis*
                        Bosbeekjuffer                                            Veldspitsmuis*
                        Donkere waterjuffer                                      Vos*
                        Gevlekte glanslibel                                      Waterspitsmuis
      Libellen          Gewone bronlibel                                         Wezel**
                        Hoogveenglanslibel                                       Wild zwijn
                        Kempense heidelibel                                      Woelrat*
                        Speerwaterjuffer                       Kevers            Vliegend hert
</pre>

====================================================================== Einde pagina 335 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 336 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Soorten met een asterisk (*) zijn opgenomen in provinciale vrijstellingen. Soorten met een dubbele asterisk (**) zijn in
alle provincies, behalve Noord-Holland en Noord-Brabant, vrijgesteld. In Limburg is daarnaast de molmuis vrijgesteld, in
Friesland de steenmarter en in Noord-Brabant het wild zwijn. Voor Limburg geldt dat in bepaalde perioden van het jaar
de hazelworm, levendbarende hagedis, steenmarter en de eekhoorn vrijgesteld zijn.

Tabel D. “Overige Soorten” onderdeel B behorend bij artikel 3.10, eerste lid, onderdeel c.

        Soortgroep               Nederlandse naam             Nederlandse naam           Nederlandse naam
                               Akkerboterbloem               Groensteel                  Roggelelie
                               Akkerdoornzaad                Groot spiegelklokje         Rood peperboompje
                               Akkerogentroost               Grote bosaardbei            Rozenkransje
                               Beklierde ogentroost          Grote leeuwenklauw          Ruw parelzaad
                               Berggamander                  Honingorchis                Scherpkruid
                               Bergnachtorchis               Kalkboterbloem              Schubvaren
                               Blaasvaren                    Kalketrip                   Schubzegge
                               Blauw guichelheil             Karthuizeranjer             Smalle raai
                               Bokkenorchis                  Karwijselie                 Spits havikskruid
                               Bosboterbloem                 Kleine ereprijs             Steenbraam
                               Bosdravik                     Kleine Schorseneer          Stijve wolfsmelk
                               Brave hendrik                 Kleine wolfsmelk            Stofzaad
                               Brede wolfsmelk               Kluwenklokje                Tengere distel
          Planten              Breed wollegras               Knollathyrus                Tengere veldmuur
                               Bruinrode wespenorchis        Knolspirea                  Trosgamander
                               Dennenorchis                  Korensla                    Veenbloembies
                               Dreps                         Kranskarwij                 Vliegenorchis
                               Echte gamander                Kruiptijm                   Vroege ereprijs
                               Franjegentiaan                Lange zonnedauw             Wilde averuit
                               Geelgroene wespenorchis       Liggende ereprijs           Wilde ridderspoor
                               Geplooide vrouwenmantel       Moerasgamander              Wilde weit
                               Getande veldsla               Muurbloem                   Wolfskers
                               Gevlekt zonneroosje           Naakte lathyrus             Zandwolfsmelk
                               Glad biggenkruid              Naaldenkervel               Zinkviooltje
                               Gladde zegge                  Pijlscheefkalk              Zweedse kornoelje
                               Groene nachtorchis
</pre>

====================================================================== Einde pagina 336 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 337 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Zorgplicht
In de Wet natuurbescherming is in artikel 1.11 de zorgplicht opgenomen. In het tekstkader
hieronder staat het wetsartikel uitgeschreven.

  Artikel 1.11
       1. Een ieder neemt voldoende zorg in acht voor Natura 2000-gebieden, bijzondere nationale
           natuurgebieden en voor in het wild levende dieren en planten en hun directe
           leefomgeving.
       2. De zorg, bedoeld in het eerste lid, houdt in elk geval in dat een ieder die weet of
           redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten nadelige gevolgen kunnen
           worden veroorzaakt voor een Natura 2000-gebied, een bijzonder nationaal natuurgebied
           of voor in het wild levende dieren en planten:
           a. dergelijke handelingen achterwege laat, dan wel
           b. indien dat achterwege laten redelijkerwijs niet kan worden gevergd, de noodzakelijke
           maatregelen treft om die gevolgen te voorkomen, of
           c. voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, deze zoveel mogelijk beperkt
           of ongedaan maakt.
       3. Het eerste lid is niet van toepassing op handelen of nalaten in overeenstemming met het
           bij of krachtens deze wet of de Visserijwet 1963 bepaalde.

De zorgplicht houdt in dat planten en dieren niet onnodig vernield/gedood of verstoord mogen
worden. Dit betekent dat handelingen (of het nalaten hiervan) waarvan men weet, of
redelijkerwijs kan vermoeden, dat ze nadelig zijn voor planten en/of dieren niet mogen worden
uitgevoerd. Wanneer dergelijke handelingen toch uitgevoerd moeten worden, moeten
maatregelen, voor zover dit in redelijkheid kan, worden genomen om de nadelige gevolgen te
voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Er dient bijvoorbeeld zo gewerkt te worden dat
dieren kunnen ontsnappen en het kan nodig zijn om soorten te verplaatsen (bijvoorbeeld planten
en amfibieën). Deze algemene zorgplicht geldt voor elke soort en elk individu in Nederland.

Vrijstellingen
Onder bepaalde voorwaarden geldt een algemene vrijstelling of een ontheffingsplicht van de
verbodsbepalingen in de Wnb. Welke voorwaarden verbonden zijn aan de vrijstelling of
ontheffing hangt af van de dier- of plantensoorten die voorkomen in het onderzoeksgebied en de
provincie waarin de activiteit plaatsvindt. Hiertoe worden verschillende beschermingsregimes
onderscheiden.

Provinciale Vrijstelling Nationale soorten (‘andere soorten’).
Met betrekking tot de ‘andere soorten’ zijn per provincie beleidsregels opgesteld waarin voor
een deel van deze soorten vrijstelling is verleend. Het Rijk heeft ook een vrijstelling gemaakt voor
projecten die vallen onder hun bevoegdheid (projecten van nationaal belang). Zoals ook te
herleiden is uit de tabel (tabellen A en B), hangt het per provincie af welke soort is vrijgesteld van
de verbodsbepalingen in artikel 3.10, ook de grond waarvoor een vrijstelling geldt kan ook
variëren tussen provincies..

Indien de Nationale soorten niet zijn vrijgesteld en daarmee het voornemen de gestelde
verboden in artikel 3.10 overtreedt, dient een ontheffing aangevraagd te worden bij de provincie
waarin het voornemen plaatsvindt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 337 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 338 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Ontheffingen
Indien een soort niet onder een vrijstelling valt of niet gewerkt kan worden volgens een
gedragscode, dient er een ontheffing te worden aangevraagd. Deze moet ingediend worden bij
het bevoegd gezag. Dit is de provincie waarin de activiteit plaatsvindt.

Een ontheffingsaanvraag wordt getoetst aan drie criteria:
    1. Er bestaat geen andere bevredigende oplossing;
    2. De activiteit leidt niet tot verslechtering van de staat van instandhouding; en
    3. Er is sprake van een in de wet genoemd belang.

In tabel E worden de belangen waaronder een ontheffing kan worden aangevraagd, opgesomd.
Let daarbij op dat er voor Nationale soorten (‘andere soorten’) meer ontheffingsgronden
beschikbaar zijn dan voor de beschermde soorten onder artikel 3.1 en 3.5. Indien de activiteit
bestaat uit een ruimtelijke inrichting of ontwikkeling zou alleen een ontheffing afgegeven kunnen
worden voor Nationale soorten. Mochten desondanks soorten uit de Vogel- en/of
Habitatrichtlijn, Bern en Bonn voorkomen bij ruimtelijke ontwikkelingen, dan kunnen
mitigerende maatregelen worden opgesteld. Er kan dan voor de zekerheid een ontheffing
worden aangevraagd om de mitigerende maatregelen goed te keuren.

Tabel E. Ontheffingsgronden waarop een ontheffing verleend mag worden per categorie
(artikel 3.1, 3.5 en 3.10).

                                                      Artikel 3.1       Artikel 3.5       Artikel 3.10
                 Ontheffingsgronden                                   Soorten van de
                                                    Soorten van de                          Andere
                                                                      Habitatrichtlijn,
                                                     Vogelrichtlijn                         soorten
                                                                       Bonn & Bern
         Er bestaat geen andere bevredigende
   1                                                      X                  X                 X
         oplossing
         Leiden niet tot verslechtering van de
   2                                                      X                  X                 X
         staat van instandhouding
         Opsomming van:
                                                          X                  X                 X
         volksgezondheid en openbare veiligheid
         veiligheid van luchtverkeer                      X                 Nee                X
         ter voorkoming van schade aan
                                                          X                  X                 X
         gewassen, vee, bossen, visserij
         ter bescherming van Flora en Fauna               X                  X                 X
         voor onderzoek, onderwijs, uitzetten en
                                                          X                  X                 X
         herinvoeren van soorten / teelt
   3     dwingende reden van groot openbaar
         belang, met inbegrip van sociale of
                                                         Nee                 X                 X
         economische aard en met inbegrip van
         voor milieuwezenlijke gunstige effecten
         ruimtelijke inrichting of ontwikkeling          Nee                Nee                X
         schade en overlast, ter beperking omvang
         populatie, ter bestrijding van lijden en
                                                         Nee                Nee            3.10 2a-g
         ziekte, bestendig beheer en onderhoud,
         algemeen belang
</pre>

====================================================================== Einde pagina 338 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 339 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Procedure ontheffingsaanvraag
Voor Nationale soorten (‘andere soorten’) welke zijn opgenomen in de provinciale vrijstellingen
geldt een vrijstelling. Dit betekent dat u geen ontheffing van de Wet natuurbescherming hoeft
aan te vragen, maar u wel de zorgplicht moet nakomen. Voor Nationale soorten die niet zijn
vrijgesteld, dient u een ontheffing beschermde soorten aan te vragen of te werken conform een
gedragscode.

Voor soorten van de Vogel- en Habitatrichtlijn, Conventie van Bern en Conventie van Bonn geldt
dat als u kunt werken volgens een goedgekeurde gedragscode er een vrijstelling geldt. U hoeft
geen ontheffing beschermde soorten aan te vragen, maar u moet uw activiteiten aantoonbaar
uitvoeren zoals in de gedragscode staat. Tevens blijft de zorgplicht gelden. Indien u niet kunt
werken volgens een gedragscode, maar u kunt maatregelen nemen om de functionaliteit van de
voortplantings- en/of vaste rust- en verblijfplaats te garanderen (zogenoemde mitigerende
maatregelen), dan hoeft u ook geen ontheffing beschermde soorten aan te vragen. Wilt u zeker
weten of uw mitigerende maatregelen voldoende zijn, en er inderdaad geen ontheffing nodig is?
Vraag dan een ontheffing aan om uw maatregelen goed te keuren.

Indien u geen mitigerende maatregelen kunt nemen, dan dient een ontheffing te worden
aangevraagd bij het bevoegd gezag. Voor de ontheffingsaanvraag is het noodzakelijk te weten
welke soorten aanwezig zijn, zodat gerichte mitigerende maatregelen kunnen worden getroffen.
Het bevoegd gezag zal, indien het akkoord is met het aangeleverde stappenplan waarin de
aanpak voor mitigatie beschreven wordt, een zogenoemde ‘verklaring van geen bedenkingen’
(vvgb) afgeven. Daarmee zegt zij in feite dat een ontheffing niet noodzakelijk is wanneer men zich
bij de uitvoering houdt aan het opgestelde stappenplan.

Overgangsrecht
In het Besluit natuurbescherming is opgenomen dat de ontheffingen afgegeven onder het oude
recht, gelden als ontheffingen onder de Wet natuurbescherming. Daarbij blijven dezelfde
voorschriften, beperkingen en voorwaarden gelden. Dit geldt eveneens voor
omgevingsvergunningen en vvgb’s.

Op het tijdstip van inwerkingtreding van de Wnb zullen de onafgeronde ontheffing aanvragen,
ingediend vóór inwerkingtreding, conform de nieuwe wet worden behandeld. Ontheffing
aanvragen van voor de inwerkingtreding zullen worden afgehandeld door RVO. Aanvragen die
later ingediend worden zullen afgehandeld worden door de provincies (of het Rijk).
De gedragscodes worden verlengd tot het moment van in werking treden van de Wet
natuurbescherming en de nieuwe gedragscodes definitief zijn goedgekeurd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 339 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 340 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Natuurnetwerk Nederland (NNN)
De nieuwe naam voor de ecologische hoofdstructuur (EHS), het natuurnetwerk Nederland (NNN).
De term EHS werd in 1990 geïntroduceerd in het Natuurbeleidsplan (NBP) van het toenmalige
ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). In 2013 is het natuurbeleid
gedecentraliseerd naar de provincies. In hetzelfde jaar hebben de twaalf provincies met de
staatssecretaris van het ministerie van EZ definitieve afspraken gemaakt in het Natuurpact. In
2014 werd de term ‘EHS’ vervangen door ‘NNN’.

Dit beleid blijkt noodzakelijk te zijn doordat de Nederlandse natuur steeds meer onder druk
staat, bijvoorbeeld door huizenbouw, aanleg van wegen en industrie. Toch leeft bij veel
Nederlanders de wens om natuurgebieden in de buurt te hebben. Natuur geeft rust en biedt
ruimte voor recreatie.

De overheid heeft daarom extra geld uitgetrokken om de Nederlandse natuur te beschermen en
verder te ontwikkelen. Door nieuwe natuur te ontwikkelen, kunnen natuurgebieden met elkaar
worden verbonden. Zo kunnen planten zich over verschillende natuurgebieden verspreiden en
dieren van het ene naar het andere gebied gaan. Het totaal van al deze gebieden en de
verbindingen ertussen vormt het natuurnetwerk Nederland (NNN).

Het NNN is een netwerk van gebieden in Nederland waar de natuur voorrang heeft. Het netwerk
helpt voorkomen dat planten en dieren in geïsoleerde gebieden uitsterven en dat
natuurgebieden hun waarde verliezen. Het NNN kan worden gezien als de ruggengraat van de
Nederlandse natuur. Het NNN bestaat uit:
-   bestaande natuurgebieden, reservaten, natuurontwikkelingsgebieden en zogenaamde
    robuuste verbindingen;
-   landbouwgebieden met mogelijkheden voor agrarisch natuurbeheer (beheergebieden);
-   grote wateren (zoals de kustzone van de Noordzee, het IJsselmeer en de Waddenzee).

Het NNN is een plan in uitvoering. De doelstelling van het Natuurpact is om 80.000 hectare
nieuwe natuur in te richten vóór 2027.

Natura 2000-gebieden
In de Wnb zijn bepalingen vanuit de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn verwerkt. De
Europese richtlijnen verplichten de lidstaten gebieden aan te wijzen met speciale
beschermingszones (de Natura 2000-gebieden). Het doel hiervan is om de aangewezen
habitattypes en habitats van soorten in een gunstige staat van instandhouding te behouden of te
herstellen.

De lidstaten moeten maatregelen treffen om de kwaliteit van deze habitats en habitats van
soorten niet te laten verslechteren of te voorkomen dat er geen storende factoren optreden voor
de soorten waarvoor de zones zijn aangewezen.

Voor activiteiten of projecten die schadelijk zijn voor de beschermde natuur, geldt een
vergunningplicht. Hierdoor is in Nederland een zorgvuldige afweging gegarandeerd bij projecten
die gevolgen kunnen hebben voor natuurgebieden. Meestal verlenen de provincies de
vergunningen, maar soms doet het Ministerie van Economische Zaken dit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 340 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 341 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel




Bestaand gebruik
Voor handelingen die op 31 maart 2010 bekend waren bij het gevoegd gezag en die sinds deze
datum niet meer in betekenende mate zijn gewijzigd is het niet meer noodzakelijk om een
vergunning aan te vragen. Deze datum kan van een later tijdstip zijn indien een Natura 2000-
gebied na 31 maart 2010 is aangewezen als beschermd gebied. Zie ook artikel 2.9 lid 2.

Overgangsrecht
In de Wnb (artikel 9.4) is opgenomen dat de vergunningen afgegeven onder het oude recht,
gelden als vergunningen onder de Wet natuurbescherming. Daarbij blijven dezelfde voorschriften
gelden. Dit geldt eveneens voor omgevingsvergunningen en vvgb’s.

Beschermde Natuurmonumenten hebben vanaf inwerkingtreding van de Wnb niet langer een
beschermde status. Daardoor zijn deze gebieden alleen nog ruimtelijk beschermd (Barro,
bestemmingsplannen).

Het volgende schema toont de vergunningprocedure in het kader van de
Natuurbeschermingswet. Een Voortoets geeft aan of er wel of geen (negatieve) negatieve
effecten zijn te verwachten. Zijn er geen negatieve effecten te verwachten, dan hoeft er geen
vergunning beschermde gebieden aangevraagd te worden. Indien er kans is op negatieve
effecten, kan een habitattoet een verdiepingsslag geven om aan te tonen hoe groot deze
negatieve effecten zijn. Mocht er kans zijn op significant negatieve effecten, is het mogelijk om
een ADC-toets uit te voeren. Wordt er voldaan aan de eisen, dan kan er een vergunning worden
afgegeven met voorschriften en beperkingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 341 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 342 ======================================================================

<pre>Natuurtoets

projectnummer 0436812.100
26 februari 2019 revisie 00
Alwel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 342 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 343 ======================================================================

<pre>                                           Over Antea Group

                                           Van stad tot land, van water tot lucht; de
                                           adviseurs en ingenieurs van Antea Group
                                           dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan
                                           onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen
                                           en wegen, realiseren woonwijken en
                                           waterwerken. Maar we zijn ook betrokken
                                           bij thema’s zoals milieu, veiligheid,
                                           assetmanagement en energie. Onder de
                                           naam Oranjewoud groeiden we uit tot een
                                           allround en onafhankelijk partner voor
                                           bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group
                                           zetten we deze expertise ook mondiaal in.
                                           Door hoogwaardige kennis te combineren
                                           met een pragmatische aanpak maken we
                                           oplossingen haalbaar én uitvoerbaar.
                                           Doelgericht, met oog voor duurzaamheid.
                                           Op deze manier anticiperen we op de vragen
                                           van vandaag en de oplossingen van de
                                           toekomst. Al meer dan 60 jaar.




                                           Contactgegevens
                                           Beneluxweg 125
                                           4904 SJ OOSTERHOUT
                                           Postbus 40
                                           4900 AA OOSTERHOUT
                                           T. +31 6 22808564
                                           E. jeffrey.peereboom@anteagroup.com

                                           www.anteagroup.nl




Copyright © 20167
Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd en/of openbaar worden
gemaakt door middel van druk, fotokopie,
elektronisch of op welke wijze dan ook,
zonder schriftelijke toestemming van de
auteurs.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 343 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 344 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 10 Stikstofdepositie onderzoek




blad 343 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 344 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 345 ======================================================================

<pre>Memo




memonummer
datum                   10 januari 2020
aan                     R.Keijzer               Alwel
van                     A. Aerts                Antea Group
Goedgekeurd             R. Dekker               Antea Group
Project                 Ontwikkeling Withof Etten-Leur door Alwel
projectnr.              0436812.100
betreft                 Stikstofdepositieberekening




      1        Aanleiding

               Hierbij leveren wij u een memo aan met de uitgangspunten en de resultaten van de AERIUS-berekening
               voor uw voorgenomen ontwikkeling de bouw van 85 woningen (appartementen) aan het
               Withofcomplex, waarvoor een bestemmingsplanwijziging is vereist.




               Figuur 1: Planvoornemen

               De voorgenomen ontwikkeling ligt op ongeveer 11 kilometer afstand van het stikstofgevoelige Natura
               2000-gebied Ulvenhoutse Bos, dat siktstofgevoelige habitattypen heeft die in een overspannen situatie
               verkeren. In de voorliggende memo worden achtereenvolgens weergegeven: de uitgangspunten die
               gehanteerd zijn bij de berekening, de resultaten van de berekening en ons advies ten aanzien van de
               vervolgstap(pen).




blad 1 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 345 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 346 ======================================================================

<pre>memonummer:
betreft: Stikstofdepositieberekening




      2        Achtergrond

               Uit de uitspraak over het PAS (Programma Aanpak Stikstof) van de Raad van State van 29 mei 2019 volgt
               dat het PAS niet langer als basis voor toestemming voor plannen of projecten mag worden gebruikt.

               Concreet betekent de uitspraak dat voor elk plan of project met mogelijk significante gevolgen voor een
               Natura 2000-gebied weer een afzonderlijke passende beoordeling moet worden uitgevoerd. Of er
               vervolgens toestemming voor het plan of project kan worden verleend, is afhankelijk van de uitkomst
               van de passende beoordeling (kan met zekerheid worden gesteld dat de natuurlijke kenmerken van het
               gebied niet zullen worden aangetast door het betreffende plan of project?). Voor nieuwe procedures
               waarbij sprake is van een toename van stikstofdepositie (elke toename boven de 0,00 mol/ha/jaar) ten
               opzichte van de referentiesituatie zal dan ook moeten worden gezocht naar een oplossingsrichting op
               grond waarvan voornoemde zekerheid wordt verkregen. Het verschilt per procedure of er een
               oplossingsrichting mogelijk is en hoe deze er uit ziet. Hierbij kan vooralsnog worden gedacht aan een
               vorm van saldering (onder strenge restricties op basis van de uitspraak van de Raad van State van 29
               mei 2019, de bijkomende procedurele en financiële risico’s en het provinciale beleidskader) of een
               alternatieve invulling van het voorgenomen plan.




blad 2 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 346 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 347 ======================================================================

<pre>memonummer:
betreft: Stikstofdepositieberekening




      3        Uitgangspunten

               Wij hebben op basis van de bij ons aangeleverde gegevens (ingevulde invullijst en aanvullende vragen)
               de AERIUS-berekeningen uitgevoerd met de meest recente versie van AERIUS Calculator (2019).
               Hieronder treft u onze uitgangspunten aan.

               Realisatiefase

               Het terrein is braakliggend en hoeft alleen bouwrijp te worden gemaakt alvorens het bebouwd kan
               worden.

               Voor het bouwrijp maken en de bouw van de woningen is een vlakbron gemodelleerd. Voor de
               bouwfase is gebruikgemaakt van door Antea Group gegenereerde kencijfers voor woningbouw.

               De invoergegevens worden getoond in de navolgende tabel.

               Tabel 1: Invoergegevens voor de bouwfase
                Kencijfer invoergegevens bouwfase (NOx)                      Emissie NOx/kg/jaar
                Kencijfer voor bouwrijp maken 1 woning (worst-case)          1,81
                Kencijfer voor bouwen 1 woning (worst-case)                  2,88
                Kencijfer voor bouwrijp maken + bouwen 85 woningen           398,65


               De bouw van 85 woningen heeft tevens bouwverkeer en verkeer van arbeiders tot gevolg. Het verkeer
               van de realisatiefase is in de AERIUS-berekening gemodelleerd door lijnbronnen in te tekenen. De
               kencijfers voor verkeersbewegingen van werklieden, mobiele werktuigen en vrachtwagens, vertaald
               naar 85 woningen, worden getoond in tabel 2.

               Tabel 2: Invoergegevens voor werkverkeer van arbeiders, materieel en materialen (woningen)
                Werkverkeer                             Bewegingen per woning/et.     Bewegingen 85 w./et.   Totaal bewegingen/j
                Licht verkeer (arbeiders)                                     0,3                    25,5                  9.308
                Zwaar verkeer (materieel/materialen)                          0,1                      8,5                 3.103


               Er is vanuit gegaan dat al het verkeer zich tijdens de realisatiefase ontsluit via de Bredaseweg en de A58.
               De spreiding van verkeer over de verschillende wegvakken is te zien in figuur 2.




blad 3 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 347 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 348 ======================================================================

<pre>memonummer:
betreft: Stikstofdepositieberekening




               Figuur 2: Ligging van het wegvak voor de realisatiefase (rode lijn; bron 2)

               Gebruiksfase

               In de gebruiksfase kan zowel sprake zijn van stikstofdepositie door de woningen (gasgebruik) als
               stikstofdepositie afkomstig van verkeersbewegingen. De woningen worden niet aangesloten op het
               gasnet. Om deze reden wordt aangenomen dat de enige bron van stikstofdepositie in de gebruiksfase
               het verkeer betreft.

               Voor de totstandkoming van de invoergegevens is worst-case uitgegaan van 8 verkeerbewegingen per
               woning maar dit is een overschatting van de cijfers afkomstig van het CROW. In totaal is uitgegaan van
               680 extra vervoersbewegingen per etmaal.

               Het totale aantal vervoersbewegingen is vervolgens uitgesplitst in licht, middel en zwaar verkeer. Hierbij
               is uitgegaan van de volgende verdeling: licht verkeer 98,8 %, Middelzwaar verkeer 1 % en zwaar verkeer
               0,2%.




blad 4 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 348 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 349 ======================================================================

<pre>memonummer:
betreft: Stikstofdepositieberekening




               Tabel 3: Verdeling van verkeersbewegingen per etmaal, jaar over licht, middel en zwaar verkeer
                                                                       Bewegingen per woning /
                                                                                                                       Totaal jaar
                                                                                       etmaal
               Licht                                                                    7,904                            245.222
               middel                                                                    0,08                              2.482
               Zwaar                                                                    0,016                                497
               totaal                                                                       8                            248.200


               Vervolgens zijn wegvakken ingetekend. De wegvakken zijn in onderstaand figuur te zien.




               Figuur 4: Ligging van de wegvakken voor de gebruiksfase

               De uitsplitsing van verkeersbewegingen over de wegvakken is weergegeven in tabel 4. Er is aangenomen
               dat 20% van het verkeer naar het centrum van Etten-Leur gaat, terwijl 40 % richting het oosten naar de
               A58 rijdt en 40% naar het westen richting de A58 rijdt.

               Tabel 4: Invoergegevens verkeersbewegingen per wegvak: verdeling van licht, middel en zwaar verkeer.
               Bewegingen                    Percentage van totaal          Verdeling per klasse / jaar             Stagnatie
               Wegvak 1                                              100%
                                                                            Licht                         245.222               50%
                                                                            Middel                          2.482               50%
                                                                            Zwaar                             497               50%
               Wegvak 2                                              100%
                                                                            Licht                         245.222                 -
                                                                            Middel                          2.482                 -
                                                                            Zwaar                             497                 -
               Wegvak 3                                              60%
                                                                            Licht                         147.133                 -
                                                                            Middel                          1.489                 -
                                                                            Zwaar                             298                 -
               Wegvak 4                                              40%
                                                                            Licht                          98.089                 -
                                                                            Middel                            993                 -
                                                                            Zwaar                             199                 -
               Wegvak 5                                                40
                                                                            Licht                          98.089                 -
                                                                            Middel                            993                 -
                                                                            Zwaar                             199                 -




blad 5 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 349 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 350 ======================================================================

<pre>memonummer:
betreft: Stikstofdepositieberekening




      4        Resultaten
               Realisatiefase

               De depositieberekening voor de realisatiefase heeft geen depositieresultaten opgeleverd boven 0,00
               mol/ha/jr (zie figuur 5).




               Figuur 5: De realisatiefase heeft geen bijdrage op Natura 2000-gebied

               Gebruiksfase
               De depositieberekening voor de gebruiksfase heeft geen depositieresultaten opgeleverd boven 0,00
               mol/ha/jr (zie figuur 6).




               Figuur 6: De gebruiksfase heeft geen bijdrage op Natura 2000-gebied




blad 6 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 350 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 351 ======================================================================

<pre>memonummer:
betreft: Stikstofdepositieberekening




      5        Conclusie

               Voor zowel de realisatiefase als de gebruiksfase van uw planvoornemen toont AERIUS Calculator geen
               depositieresultaten boven 0,00 mol/ha/jr. Het aspect stikstof staat de ontwikkeling van de woningen
               niet in de weg.




blad 7 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 351 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 352 ======================================================================

<pre>memonummer:
betreft: Stikstofdepositieberekening




        Bijlage 1: AERIUS Calculator PDF Realisatiefase




blad 8 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 352 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 353 ======================================================================

<pre>                                   Dit document bevat rekenresultaten van
                                   AERIUS Calculator. Het betreft de hoogst
                                   berekende stikstofbijdragen per
                                   stikstofgevoelig Natura 2000-gebied, op
                                   basis van rekenpunten die overlappen met
                                   habitattypen en/of leefgebieden die
                                   aangewezen zijn in het kader van de Wet
                                   natuurbescherming, gekoppeld aan een
                                   aangewezen soort, of nog onbekend maar
                                   mogelijk wel relevant.

                                   De berekening op basis van stikstofemissies
                                   gaat uit van de componenten ammoniak
                                   (NH3) en/of stikstofoxide (NOx).

                                   Wilt u verder rekenen of gegevens wijzigen?
                                   Importeer de pdf dan in Calculator. Voor meer
                                   toelichting verwijzen wij u naar de website
                                   www.aerius.nl.




Berekening Situatie 1
  Kenmerken
  Samenvatting emissies
  Depositieresultaten
  Gedetailleerde emissiegegevens




                                   Verdere toelichting over deze PDF kunt u vinden in een
                                   bijbehorende leeswijzer. Deze leeswijzer en overige
                                   documentatie is te raadplegen via: www.aerius.nl.

                                                                   RydR9Pwr4JQs (10 januari 2020)
                                                                                       pagina 1/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 353 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 354 ======================================================================

<pre>                                                                                                                Resultaten




       Contact         Rechtspersoon                    Inrichtingslocatie


                       Antea Group                      Beneluxweg 125, 4904SJ Oosterhout


     Activiteit        Omschrijving                     AERIUS kenmerk


                       Withofcomplex Etten-Leur         RydR9Pwr4JQs


                       Datum berekening                 Rekenjaar                         Rekenconfiguratie


                       10 januari 2020, 18:10           2020                              Berekend voor natuurgebieden


Totale emissie                            Situatie 1


                       NOx                438,79 kg/j


                       NH3                < 1 kg/j



   Resultaten          Natuurgebied

    Hectare met
 hoogste bijdrage      Uw berekening heeft geen depositieresultaten opgeleverd boven 0,00 mol/ha/jr.
       (mol/ha/j)


   Toelichting        Realistiefase




         Resultaten   Situatie 1                                                                    RydR9Pwr4JQs (10 januari 2020)
                                                                                                                        pagina 2/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 354 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 355 ======================================================================

<pre>                                                                                     Resultaten



Locatie
Situatie 1




Emissie       Bron
              Sector
                                                                    Emissie NH3           Emissie NOx

Situatie 1
                           Bron 1                                            -          398,65 kg/j
                           Mobiele werktuigen | Bouw en Industrie


                           Bron 2                                     < 1 kg/j            40,14 kg/j
                           Wegverkeer | Binnen bebouwde kom




 Resultaten   Situatie 1                                                 RydR9Pwr4JQs (10 januari 2020)
                                                                                             pagina 3/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 355 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 356 ======================================================================

<pre>                                                                                                              Resultaten



  Emissie                                         Naam                   Bron 1
(per bron)                                        Locatie (X,Y)          103262, 397339
   Situatie 1
                                                  NOx                    398,65 kg/j




                 Voertuig     Omschrijving              Brandstof        Uitstoot   Spreiding   Warmte Stof             Emissie
                                                         verbruik         hoogte          (m)   inhoud
                                                              (l/j)           (m)                 (MW)


                 AFW          Aanlegfase                                    4,0         4,0       0,0 NOx             398,65
                              withofcomplex                                                                             kg/j




                                                  Naam                   Bron 2
                                                  Locatie (X,Y)          103848, 398147
                                                  NOx                    40,14 kg/j
                                                  NH3                    < 1 kg/j



                 Soort           Voertuig                             Aantal voertuigen Stof                            Emissie


                 Standaard       Licht verkeer                        9.308,0 / jaar NOx                            7,78 kg/j
                                                                                     NH3                              < 1 kg/j


                 Standaard       Zwaar vrachtverkeer                   3.103,0 / jaar NOx                          32,36 kg/j
                                                                                      NH3                            < 1 kg/j




    Resultaten   Situatie 1                                                                       RydR9Pwr4JQs (10 januari 2020)
                                                                                                                      pagina 4/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 356 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 357 ======================================================================

<pre>                                                                                                                           Resultaten



Disclaimer       Hoewel verstrekte gegevens kunnen dienen ter onderbouwing van een vergunningaanvraag, kunnen er geen rechten aan worden
                 ontleend. De eigenaar van AERIUS aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de inhoud van de door de gebruiker aangeboden
                 informatie. Bovenstaande gegevens zijn enkel bruikbaar tot er een nieuwe versie van AERIUS beschikbaar is. AERIUS is een
                 geregistreerd handelsmerk in Europa. Alle rechten die niet expliciet worden verleend, zijn voorbehouden.



Rekenbasis       Deze berekening is tot stand gekomen op basis van:
                 AERIUS         versie 2019_20191018_c53b8fdaa8
                 Database       versie c53b8fdaa8
                 Voor meer informatie over de gebruikte methodiek en data zie:
                 https://www.aerius.nl/nl/factsheets/uitleg




    Resultaten   Situatie 1                                                                                    RydR9Pwr4JQs (10 januari 2020)
                                                                                                                                   pagina 5/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 357 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 358 ======================================================================

<pre>memonummer:
betreft: Stikstofdepositieberekening




        Bijlage 2: AERIUS Calculator PDF Gebruiksfase




blad 9 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 358 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 359 ======================================================================

<pre>                                   Dit document bevat rekenresultaten van
                                   AERIUS Calculator. Het betreft de hoogst
                                   berekende stikstofbijdragen per
                                   stikstofgevoelig Natura 2000-gebied, op
                                   basis van rekenpunten die overlappen met
                                   habitattypen en/of leefgebieden die
                                   aangewezen zijn in het kader van de Wet
                                   natuurbescherming, gekoppeld aan een
                                   aangewezen soort, of nog onbekend maar
                                   mogelijk wel relevant.

                                   De berekening op basis van stikstofemissies
                                   gaat uit van de componenten ammoniak
                                   (NH3) en/of stikstofoxide (NOx).

                                   Wilt u verder rekenen of gegevens wijzigen?
                                   Importeer de pdf dan in Calculator. Voor meer
                                   toelichting verwijzen wij u naar de website
                                   www.aerius.nl.




Berekening Situatie 1
  Kenmerken
  Samenvatting emissies
  Depositieresultaten
  Gedetailleerde emissiegegevens




                                   Verdere toelichting over deze PDF kunt u vinden in een
                                   bijbehorende leeswijzer. Deze leeswijzer en overige
                                   documentatie is te raadplegen via: www.aerius.nl.

                                                                   RNmceXY5tk7j (10 januari 2020)
                                                                                       pagina 1/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 359 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 360 ======================================================================

<pre>                                                                                                                 Resultaten




       Contact         Rechtspersoon                    Inrichtingslocatie


                       Antea Group                      Beneluxweg 125, 4904SJ Oosterhout


     Activiteit        Omschrijving                     AERIUS kenmerk


                       Withofcomplex                    RNmceXY5tk7j


                       Datum berekening                 Rekenjaar                         Rekenconfiguratie


                       10 januari 2020, 18:19           2020                              Berekend voor natuurgebieden


Totale emissie                            Situatie 1


                       NOx                283,50 kg/j


                       NH3                15,83 kg/j



   Resultaten          Natuurgebied

    Hectare met
 hoogste bijdrage      Uw berekening heeft geen depositieresultaten opgeleverd boven 0,00 mol/ha/jr.
       (mol/ha/j)


   Toelichting        Gebruiksfase




         Resultaten   Situatie 1                                                                     RNmceXY5tk7j (10 januari 2020)
                                                                                                                         pagina 2/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 360 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 361 ======================================================================

<pre>                                                                               Resultaten



Locatie
Situatie 1




Emissie       Bron
              Sector
                                                              Emissie NH3           Emissie NOx

Situatie 1
                           Bron 1                              1,20 kg/j           24,86 kg/j
                           Wegverkeer | Binnen bebouwde kom


                           Bron 2                              2,33 kg/j            41,18 kg/j
                           Wegverkeer | Binnen bebouwde kom


                           Bron 3                              1,48 kg/j            26,18 kg/j
                           Wegverkeer | Binnen bebouwde kom


                           Bron 4                              3,77 kg/j            66,70 kg/j
                           Wegverkeer | Binnen bebouwde kom


                           Bron 5                             7,04 kg/j            124,57 kg/j
                           Wegverkeer | Binnen bebouwde kom




 Resultaten   Situatie 1                                           RNmceXY5tk7j (10 januari 2020)
                                                                                       pagina 3/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 361 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 362 ======================================================================

<pre>                                                                                                     Resultaten



  Emissie                                      Naam                Bron 1
(per bron)                                     Locatie (X,Y)       103289, 397290
   Situatie 1
                                               NOx                 24,86 kg/j
                                               NH3                 1,20 kg/j



                 Soort        Voertuig                          Aantal voertuigen Stof                         Emissie


                 Standaard    Licht verkeer                    254.222,0 / jaar NOx                       22,97 kg/j
                                                                                NH3                        1,16 kg/j


                 Standaard    Middelzwaar                        2.482,0 / jaar NOx                         1,42 kg/j
                              vrachtverkeer                                     NH3                           < 1 kg/j


                 Standaard    Zwaar vrachtverkeer                 497,0 / jaar NOx                           < 1 kg/j
                                                                               NH3                           < 1 kg/j




                                               Naam                Bron 2
                                               Locatie (X,Y)       103215, 397495
                                               NOx                 41,18 kg/j
                                               NH3                 2,33 kg/j



                 Soort        Voertuig                          Aantal voertuigen Stof                         Emissie


                 Standaard    Licht verkeer                    245.222,0 / jaar NOx                       37,38 kg/j
                                                                                NH3                        2,25 kg/j


                 Standaard    Middelzwaar                        2.482,0 / jaar NOx                        2,86 kg/j
                              vrachtverkeer                                     NH3                          < 1 kg/j


                 Standaard    Zwaar vrachtverkeer                 497,0 / jaar NOx                           < 1 kg/j
                                                                               NH3                           < 1 kg/j




    Resultaten   Situatie 1                                                              RNmceXY5tk7j (10 januari 2020)
                                                                                                             pagina 4/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 362 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 363 ======================================================================

<pre>                                                                                                Resultaten



                                           Naam               Bron 3
                                           Locatie (X,Y)      103231, 397805
                                           NOx                26,18 kg/j
                                           NH3                1,48 kg/j



             Soort        Voertuig                         Aantal voertuigen Stof                         Emissie


             Standaard    Licht verkeer                    147.133,0 / jaar NOx                      23,76 kg/j
                                                                            NH3                       1,43 kg/j


             Standaard    Middelzwaar                       1.489,0 / jaar NOx                         1,82 kg/j
                          vrachtverkeer                                    NH3                           < 1 kg/j


             Standaard    Zwaar vrachtverkeer                 298,0 / jaar NOx                          < 1 kg/j
                                                                           NH3                          < 1 kg/j




                                           Naam               Bron 4
                                           Locatie (X,Y)      104130, 398261
                                           NOx                66,70 kg/j
                                           NH3                3,77 kg/j



             Soort        Voertuig                         Aantal voertuigen Stof                         Emissie


             Standaard    Licht verkeer                    98.089,0 / jaar NOx                       60,53 kg/j
                                                                           NH3                        3,64 kg/j


             Standaard    Middelzwaar                         993,0 / jaar NOx                        4,63 kg/j
                          vrachtverkeer                                    NH3                         < 1 kg/j


             Standaard    Zwaar vrachtverkeer                 199,0 / jaar NOx                         1,53 kg/j
                                                                           NH3                          < 1 kg/j




Resultaten   Situatie 1                                                             RNmceXY5tk7j (10 januari 2020)
                                                                                                        pagina 5/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 363 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 364 ======================================================================

<pre>                                                                                                Resultaten



                                           Naam               Bron 5
                                           Locatie (X,Y)      101741, 397758
                                           NOx                124,57 kg/j
                                           NH3                7,04 kg/j



             Soort        Voertuig                         Aantal voertuigen Stof                         Emissie


             Standaard    Licht verkeer                    98.089,0 / jaar NOx                      113,05 kg/j
                                                                           NH3                        6,79 kg/j


             Standaard    Middelzwaar                         993,0 / jaar NOx                        8,65 kg/j
                          vrachtverkeer                                    NH3                          < 1 kg/j


             Standaard    Zwaar vrachtverkeer                 199,0 / jaar NOx                        2,86 kg/j
                                                                           NH3                          < 1 kg/j




Resultaten   Situatie 1                                                             RNmceXY5tk7j (10 januari 2020)
                                                                                                        pagina 6/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 364 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 365 ======================================================================

<pre>                                                                                                                           Resultaten



Disclaimer       Hoewel verstrekte gegevens kunnen dienen ter onderbouwing van een vergunningaanvraag, kunnen er geen rechten aan worden
                 ontleend. De eigenaar van AERIUS aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de inhoud van de door de gebruiker aangeboden
                 informatie. Bovenstaande gegevens zijn enkel bruikbaar tot er een nieuwe versie van AERIUS beschikbaar is. AERIUS is een
                 geregistreerd handelsmerk in Europa. Alle rechten die niet expliciet worden verleend, zijn voorbehouden.



Rekenbasis       Deze berekening is tot stand gekomen op basis van:
                 AERIUS         versie 2019_20191018_c53b8fdaa8
                 Database       versie c53b8fdaa8
                 Voor meer informatie over de gebruikte methodiek en data zie:
                 https://www.aerius.nl/nl/factsheets/uitleg




    Resultaten   Situatie 1                                                                                    RNmceXY5tk7j (10 januari 2020)
                                                                                                                                   pagina 7/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 365 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 366 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 11 Watertoets




blad 365 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 366 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 367 ======================================================================

<pre>Watertoets Withof Complex
                                   projectnummer 436812
                                   definitief
              Alwel - Etten-Leur
                                   18 november 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 367 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 368 ======================================================================

<pre>Watertoets Withof Complex
Alwel - Etten-Leur



projectnummer 436812

definitief
18 november 2019


Auteurs
C. van der Zwan



Opdrachtgever
Stichting Alwel
Laan van Brabant 50
4701 BL ROOSENDAAL




datum vrijgave   beschrijving revisie   goedkeuring    vrijgave
                  definitief             A. Schuphof     G. Leeuw
</pre>

====================================================================== Einde pagina 368 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 369 ======================================================================

<pre>      Inhoudsopgave                        Blz.

1     Inleiding                              1
1.1   Watertoets                             1
1.2   Doel                                   1
1.3   Leeswijzer                             2


2     Beleidskader                           3
2.1   Beleid gemeente                        3
2.2   Beleid waterschap Brabantse Delta      3


3     Huidige situatie                       4
3.1   Verhard en onverhard oppervlak         4
3.2   Maaiveldhoogte en bodemgesteldheid     4
3.3   Grondwaterstanden                      4
3.4   Bodemopbouw                            5
3.5   Oppervlaktewater                       6
3.6   Riolering                              6


4     Toekomstige situatie                   7
4.1   Voorgenomen ontwikkeling               7
4.2   Voorzieningen hemelwater               7


5     (Concept-)Waterparagraaf               8
5.1   Watertoets                             8
5.2   Randvoorwaarden                        8
5.3   Huidige situatie                       8
5.4   Toekomstige situatie                   9
5.5   Conclusie/juridische vertaling         9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 369 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 370 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




1     Inleiding
      De Woonstichting Etten-Leur (WEL) is in 2005 eigenaar geworden van de monumentale
      gebouwen en de direct aangrenzende gronden op het Withofcomplex, een voormalig klooster. In
      2009 heeft het gebied een herbestemming gekregen. Hierna heeft een transformatie plaats
      gevonden, waarin veel van de bestaande gebouwen een nieuwe functie hebben gekregen en op
      plaatsen ook gebouwen zijn toegevoegd.

      Voor een gedeelte van deze gronden waarin op basis van het bestemmingsplan uit 2009
      woningbouw is toegestaan wil de woningbouwcorporatie ALWEL (rechtsopvolger van WEL) nu
      een stedenbouwkundige andere invulling. Deze invulling is op basis van het huidige
      bestemmingsplan nog niet mogelijk. Om de invulling mogelijk te maken, moet een nieuw
      bestemmingsplan worden opgesteld. In het kader daarvan dient een aantal gebiedsonderzoeken
      te worden uitgevoerd. Een van deze onderzoeken is gericht op water.




      Figuur 1.1 Globale ligging van het plangebied (geel) (Luchtfoto afkomstig van PDOK 2017)



1.1   Watertoets

      De Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt mogelijkheden om de effecten van een ontwikkeling op
      het watersysteem te toetsen. Alleen werden deze niet ten volle benut. In 2003 is de "watertoets"
      daarom officieel verplicht gesteld voor allerlei ruimtelijke besluiten, o.a. bestemmingsplannen. In
      het Besluit Ruimtelijke Ordening is het uitvoeren van een watertoets opgenomen in artikel 3.1.6.


1.2   Doel

      Het doel van de watertoets voor de bestemmingsplanwijziging is waarborgen dat
      waterhuishoudkundige doelstellingen expliciet en op evenwichtige wijze in beschouwing worden
      genomen. Het gaat daarbij om alle waterhuishoudkundige aspecten, waaronder veiligheid,
      wateroverlast, watertekort, waterkwaliteit en verdroging, en om alle wateren: rijkswateren,
      regionale wateren en grondwater. Het is niet een toets achteraf, maar een proces dat de
      initiatiefnemer van een ruimtelijk plan en de waterbeheerder in een zo vroeg mogelijk stadium
      met elkaar in gesprek brengt.




                                                Blad 1 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 370 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 371 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




1.3   Leeswijzer

      In eerste hoofdstuk In hoofdstuk 2 wordt het beleid en de regelgeving van de verschillende
      waterbeheerders in de omgeving van het plangebied beschreven. Vervolgens worden in
      hoofdstuk 3 wordt de huidige situatie beschreven met daarin onder andere de bodemopbouw,
      grondwater, waterkeringen en de bestaande waterhuishouding in het plangebied en de
      randvoorwaarden, uitgangspunten en wensen voor het toekomstige watersysteem beschreven.
      In hoofdstuk 4 wordt aan de hand van de randvoorwaarden en uitgangspunten de opzet van het
      toekomstige watersysteem beschreven en getoetst. Als laatste is in hoofdstuk 5 een concept-
      waterparagraaf opgenomen.




                                           Blad 2 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 371 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 372 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




2     Beleidskader
2.1   Beleid gemeente

      De gemeente heeft drie watertaken. Namelijk; afvalwater, hemelwater en grondwater. En
      daarnaast de raakvlakken met de ruimtelijke omgeving, het oppervlaktewater en de
      rioolwaterzuivering. Het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGR) beschrijft deze taken en
      heeft betrekking op het hele gemeentelijk grondgebied.

      Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) 2019-2023
      Het plan beschrijft hoe de gemeente haar zorgtaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater
      uitvoert.
      Door de klimaatverandering zijn er meer extreme regenbuien, (te) droge of juist (te) natte
      periodes en hittestress in stedelijk gebied. De schadelijke gevolgen wil de gemeente beperken.
      Als uitgangspunt is aangegeven het doelmatig scheiden van waterstromen, ofwel het regenwater
      van de riolering afkoppelen.

2.2   Beleid waterschap Brabantse Delta

      Het waterschap Brabantse Delta is verantwoordelijk voor het waterbeheer in de gemeente op
      basis van de volgende wettelijke kerntaken: het zuiveringsbeheer, watersysteembeheer, beheer
      van dijken en beheer van vaarwegen. Het watersysteembeheer -waaronder grondwater- heeft
      daarbij twee doelen: zowel de zorg voor gezond water als de zorg voor voldoende water van
      voldoende kwaliteit. Het beleid en de daarmee samenhangende doelen van het waterschap zijn
      opgenomen in het waterbeheerplan 2016-2021, wat tot stand is gekomen in samenspraak met
      de waterpartners. Zo zijn bijvoorbeeld relevante waterthema’s gekoppeld aan de belangrijkste
      ruimtelijke ontwikkelingen in de regio.

      Daarnaast heeft het waterschap waar nodig nog toegespitst beleid en beleidsregels op de
      verschillende thema’s/speerpunten uit het waterbeheersplan en heeft het waterschap een eigen
      verordening; De Keur en de legger. De Keur bevat gebods- en verbodsbepalingen met betrekking
      tot ingrepen die consequenties hebben voor de waterhuishouding en het waterbeheer. De legger
      geeft aan waar de waterstaatswerken liggen, aan welke afmetingen en eisen die moeten voldoen
      en wie onderhoudsplichtig is. Veelal is voor deze ingrepen een watervergunning van het
      waterschap benodigd. De Keur is onder andere te raadplegen via de site van waterschap
      Brabantse Delta.

      Het waterschap hanteert bij nieuwe ontwikkelingen het principe van waterneutraal bouwen,
      waarbij gestreefd wordt naar het behoud of herstel van de ‘natuurlijke’ waterhuishoudkundige
      situatie. Vanwege dit principe wordt bij uitbreiding van verhard oppervlak voor de omgang met
      hemelwater uitgegaan van de voorkeursvolgorde infiltreren, bergen, afvoeren. De technische
      eisen en uitgangspunten voor het ontwerp van watersystemen zijn opgenomen in de
      ‘beleidsregel Afvoer hemelwater door toename en afkoppelen van verhard oppervlak, en de
      hydrologische uitgangspunten bij de keurregels voor afvoeren van hemelwater’.




                                            Blad 3 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 372 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 373 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




3     Huidige situatie
      Het plangebied ligt in het stedelijk gebied van de Kern Etten-Leur. Ondanks het feit dat het
      plangebied in stedelijk gebied is gelegen, heeft het gebied een tamelijk ‘groen’ karakter.


3.1   Verhard en onverhard oppervlak

      Binnen de Withof complex bevinden de voorgenomen ontwikkeling op terrein dat onverhard is.

3.2   Maaiveldhoogte en bodemgesteldheid

      Bodem en grondwater Etten-Leur ligt op de overgang van het hoger gelegen, glooiende
      dekzandgebied naar het lager gelegen, vlakke kleigebied. De kern Etten-Leur waartoe ook het
      plangebied behoort is gelegen op het hoger gelegen dekzandgebied. Het Withofcomplex kent
      een maaiveldhoogte 9 à 9,5 meter +NAP. De bodem ter plaatse bestaat uit zwak lemige
      zandgronden, met een humusrijke bovenlaag. Deze gronden worden ook wel aangemerkt als
      enkeerdgronden.

3.3   Grondwaterstanden

      De grondwaterstanden liggen relatief diep. Putlocatie
      B50A1115 geeft op enkele honderden meters ten
      Noordwesten van het projectgebied een meetreeks van de
      grondwaterstanden tot en met 2005 weer. Het 90 percentiel
      van deze meetreeks ligt circa 40 tot 100 cm beneden
      maaiveld. Het 10 percentiel ligt meer dan 200 cm beneden
      maaiveld.




      Figuur 3.1. Grondwatermeetreeks (www.grondwatertools.nlhttp://www.dinoloket.nl/).




                                             Blad 4 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 373 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 374 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




      Deze meetreeks is met behulp van het programma Menyanthes gebruikt om de GHG en de GLG
      te bepalen. Onderstaand figuur geeft de uitkomst waarbij de GLG 7,16 meter en de GHG 8,29
      meter boven NAP ligt.




      Figuur 3.2. bepaling GLG en GHG van Putlocatie B50A1115 met het programma Menyanthes



3.4   Bodemopbouw

      Onderstaand figuur laat de specifieke bodemopbouw zien van een boormonster nabij het
      projectgebied. De boorlocatie bevind zich enkele honderden meters ten Noorden van
      projectgebied. Hierin zijn enkele lagen met klei waargenomen die storend kunnen werken bij
      infiltratie van het water.




      Figuur 3.3. Geologisch booronderzoek (www.dinoloket.nl).




                                                Blad 5 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 374 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 375 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




      Gezien de bodemgesteldheid en de gemiddeld lage grondwaterstanden is het plangebied
      geschikt voor infiltratie van regenwater. Van belang is om in de lokale situatie goed te kijken of
      de kleilaag aanwezig is en of deze kan worden onderbroken met voorzieningen om infiltratie te
      verbeteren.

3.5   Oppervlaktewater

      Het stelsel van hoofdwaterlopen bestaat in de gemeente Etten-Leur uit vaarten en beken die
      overwegend van zuid naar noord lopen en uitmonden in de rivier de Mark. Het merendeel van de
      hoofdwaterlopen ligt in beekdalen. In het plangebied bevindt zich geen oppervlaktewater.



                        Projectgebied




      Figuur 3.4. Legger waterschap https://brabantsedelta.webgispublisher.nl

3.6   Riolering

      In de huidige situatie zijn de verharde oppervlakken in van het Withofcomplex aangesloten
      op de bestaande gemengde riolering op eigenterrein. In de Bisschopsmolenstraat is een
      gescheiden riolering aanwezig, waarop voor de ontwikkeling aansluitmogelijkheden liggen.

      De gemeente heeft aangegeven dat het huidige Withofterrein een dubbele aansluiting heeft
      (Vuil- en Schoonwater ter hoogte van de huidige ingang aan de Bisschopsmolenstraat naast de
      Kloostergaard). Verder zijn er op dit moment geen aansluitingen op de riolering aan de
      Bisschopsmolenstraat aanwezig. Als er aansluitingen gerealiseerd moeten worden dan heeft de
      gemeente de voorkeur dat dit ter hoogte van bestaande rioolputten zal plaatsvinden en die
      zitten in de Noord-Oost hoek van het te bebouwen terrein.




                                                Blad 6 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 375 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 376 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




4     Toekomstige situatie
4.1   Voorgenomen ontwikkeling

      Onderstaand figuur geeft de voorgenomen ontwikkeling aan.




      Figuur 4.1. Projectgebied met voorgenomen ontwikkeling

      De nieuwe bouwblokken in de tekening beslaan circa 3.030 m2. Voor een toename van het
      verhard oppervlak tussen de 2.000 m2 en 10.000 m2 heeft het waterschap een eenvoudige
      rekenregel opgesteld om de vereiste compensatie te berekend. Dit is de toename van het
      verhard oppervlak (m2) te vermenigvuldigen met een waterschijf van 60 mm (0,06 m). Daaruit
      volgt de omvang van de vereiste compensatie in kubieke meters (m 3).

      De rekenregel luidt dus als volgt: Benodigde compensatie (in m3) = Toename verhard oppervlak
      (in m2) * Gevoeligheidsfactor * 0,06 (in m).Vanuit het waterschap is aangegeven dat de
      gevoeligheidsfactor van het projectgebied 1 bedraagt. Dit betekend dat bij een toename van
      verharding van 3.030 m2 * de waterschijf van 0,06 m de compensatie opgave 182 m3 bedraagt.

      Voor de realisatie van de parkeerplaatsen zal er gebruik worden gemaakt van een half-verharding
      waardoor het water daar kan infiltreren en niet bijdraagt aan een toename van het verhard
      oppervlak.

4.2   Voorzieningen hemelwater

      Een gecombineerde retentie-infiltratievoorziening in het projectgebied met een mogelijk
      gedoseerde afvoer naar het hemelwaterriool heeft de voorkeur. Hiermee zou hydrologisch
      neutraal ontwikkeld kunnen worden en betekent dat versnelde afvoer naar oppervlaktewater
      voorkomen wordt en dat de grondwaterstand ter plaatse zo goed mogelijk wordt gehandhaafd.
      Doordat de aanvulling van het grondwater gewaarborgd is heeft dit ook een positieve invloed op
      de beoogde groenstructuur en wordt verdroging voorkomen. Deze inrichting is conform het nog
      op te stellen beleid van de gemeente dat naar verwachting eind van dit jaar zal worden
      vastgesteld.




                                               Blad 7 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 376 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 377 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




5      (Concept-)Waterparagraaf
5.1   Watertoets

      Het watertoetsproces is een belangrijk instrument om het waterbelang in ruimtelijke plannen en
      besluiten te waarborgen. Het gaat daarbij om alle waterhuishoudkundige aspecten, waaronder
      veiligheid, wateroverlast, watertekort, waterkwaliteit en verdroging, en om alle wateren:
      rijkswateren, regionale wateren en grondwater.

      Het is niet een toets achteraf, maar een proces dat de initiatiefnemer van een ruimtelijk plan en
      de waterbeheerder in een zo vroeg mogelijk stadium met elkaar in gesprek brengt. In dat kader is
      contact opgenomen met het waterschap Brabantse Delta en de gemeente Etten-Leur. Met deze
      partijen zijn de randvoorwaarden voor de beoogde ontwikkeling vanuit het perspectief van water
      besproken.

5.2   Randvoorwaarden

      Vanuit de gemeente en het waterschap is de randvoorwaarde gesteld dat al het hemelwater
      gescheiden afgevoerd dient te worden. Het vuilwater van de nieuwe woningen kan aangesloten
      worden op het bestaande rioolstelsel van de gemeente.

      Voor dit plangebied dient elke nieuw toegevoegde verharding gecompenseerd te worden volgens
      de rekenregels van het waterschap. Uitganspunt daarbij is om hydrologisch neutraal te
      ontwikkelen en versnelde afvoer naar oppervlaktewater te voorkomen. Daarnaast wordt
      daarmee de grondwaterstand ter plaatse aangevuld. Hiermee is voldaan aan de ‘hydrologische
      uitgangspunten bij de Keurregels voor afvoeren van hemelwater’.

5.3   Huidige situatie

      Het huidige terrein waar de ontwikkeling is gepland is onverhard. De kern Etten-Leur waartoe
      ook het plangebied behoort is gelegen op het hoger gelegen dekzandgebied. Het Withofcomplex
      kent een maaiveldhoogte 9 à 9,5 meter +NAP. De bodem ter plaatse bestaat uit zwak lemige
      zandgronden.
      De grondwaterstanden liggen relatief diep; De Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand (GHG) ligt
      op 8,29 meter boven NAP ligt. Uitgaande van een maaiveld van 9 á 9,5 meter boven NAP
      betekend dit 70 tot 120 cm beneden maaiveld. De Gemiddeld Laagste Grondwaterstand is 7,16
      meter boven NAP.

      Gezien de bodemgesteldheid en de gemiddeld lage grondwaterstanden is het plangebied
      geschikt voor infiltratie van regenwater. Van belang is om in de lokale situatie nader te
      onderzoeken om te kijken of er een kleilaag aanwezig is en of deze kan worden onderbroken met
      voorzieningen om infiltratie te verbeteren.




                                             Blad 8 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 377 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 378 ======================================================================

<pre>      Watertoets Withof Complex
      Alwel - Etten-Leur
      projectnummer 436812
      18 november 2019
      Stichting Alwel




5.4   Toekomstige situatie

      De toename aan verharding is circa 3.030 m2 waarvoor een water compensatie van ongeveer 182
      m3 gecreëerd zal worden. Een gecombineerde retentie-infiltratievoorziening in het projectgebied
      met een mogelijk gedoseerde afvoer naar het hemelwaterriool heeft de voorkeur. Dit kan
      bovengronds ingepast worden in het groenplan om de geplande woningen, maar ook in met de
      te realiseren parkeerplaatsen met een half-verharding. Hiermee zou hydrologisch neutraal
      ontwikkeld kunnen worden en betekent dat versnelde afvoer naar oppervlaktewater voorkomen
      wordt en dat de grondwaterstand ter plaatse zo goed mogelijk wordt gehandhaafd.

5.5   Conclusie/juridische vertaling

      Afhankelijk van de exacte oppervlak die aan het plangebied zal worden toegevoegd zal een
      watercompensatie plaats dienen te vinden conform de rekenregels van het waterschap.
      Initiatiefnemer is vrij om daar zelf invulling aan te geven. Dit kan met behulp van meer technische
      oplossingen zoals infiltratie kratten, maar kan ook door laagteberging van 182 m3 in het
      groenplan in te passen. De watercompensatie dient boven de GHG liggen zoals aangegeven in
      hydrologische uitgangspunten van het waterschap.




                                             Blad 9 van 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 378 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 379 ======================================================================

<pre>                                           Over Antea Group

                                           Van stad tot land, van water tot lucht; de
                                           adviseurs en ingenieurs van Antea Group
                                           dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan
                                           onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen
                                           en wegen, realiseren woonwijken en
                                           waterwerken. Maar we zijn ook betrokken
                                           bij thema’s zoals milieu, veiligheid,
                                           assetmanagement en energie. Onder de
                                           naam Oranjewoud groeiden we uit tot een
                                           allround en onafhankelijk partner voor
                                           bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group
                                           zetten we deze expertise ook mondiaal in.
                                           Door hoogwaardige kennis te combineren
                                           met een pragmatische aanpak maken we
                                           oplossingen haalbaar én uitvoerbaar.
                                           Doelgericht, met oog voor duurzaamheid.
                                           Op deze manier anticiperen we op de vragen
                                           van vandaag en de oplossingen van de
                                           toekomst. Al meer dan 60 jaar.




                                           Contactgegevens
                                           Tolhuisweg 57
                                           8443 DV HEERENVEEN
                                           Postbus 24
                                           8440 AA HEERENVEEN
                                           T. +31 6 20606920


                                           www.anteagroup.nl




Copyright © 2019
Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd en/of openbaar worden
gemaakt door middel van druk, fotokopie,
elektronisch of op welke wijze dan ook,
zonder schriftelijke toestemming van de
auteurs.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 379 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 380 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 12 Externe veiligheid




blad 379 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 380 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 381 ======================================================================

<pre>Externe Veiligheid
                             projectnummer 0436812
                             definitief
Etten-Leur - Withofcomplex
                             28 mei 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 381 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 382 ======================================================================

<pre>Externe Veiligheid
Etten-Leur - Withofcomplex



projectnummer 0436812

definitief
28 mei 2019


Auteurs
Frank Meijer



Opdrachtgever
Stichting Alwel
Laan van Brabant 50
4701 BL ROOSENDAAL




datum vrijgave   beschrijving revisie   goedkeuring      vrijgave
28-05-2019        definitief             Jeroen Eskens     Gertjan Leeuw
</pre>

====================================================================== Einde pagina 382 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 383 ======================================================================

<pre>      Inhoudsopgave                 Blz.

1     Inleiding                       1

2     Beleidskader                    2
2.1   Plaatsgebonden Risico (PR)      2
2.2   Groepsrisico (GR)               2
2.3   Verantwoordingsplicht           3


3     Risicobronnen                   4
3.1   Risicovolle inrichtingen        4
3.2   Transport                       4


4     Verantwoording groepsrisico     6
4.1   Zelfredzaamheid                 6
4.2   Bestrijdbaarheid                6


5     Conclusie                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 383 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 384 ======================================================================

<pre>    Externe Veiligheid
    Etten-Leur - Withofcomplex
    projectnummer 0436812
    28 mei 2019
    Stichting Alwel




1   Inleiding
    De Woonstichting Etten-Leur (WEL) is in 2005 eigenaar geworden van de monumentale
    gebouwen en de direct aangrenzende gronden op het Withofcomplex, een voormalig klooster. In
    2009 heeft het gebied een herbestemming gekregen. Hierna heeft een transformatie plaats
    gevonden, waarin veel van de bestaande gebouwen een nieuwe functie hebben gekregen en op
    plaatsen ook gebouwen zijn toegevoegd.

    Voor een gedeelte van deze gronden waarin op basis van het bestemmingsplan uit 2009
    woningbouw is toegestaan wil de woningbouwcorporatie ALWEL (rechtsopvolger van WEL) nu
    een stedenbouwkundige andere invulling. Deze invulling is op basis van het huidige
    bestemmingsplan alleen niet mogelijk. Om de invulling mogelijk te maken, moet een nieuw
    bestemmingsplan worden opgesteld. In het kader daarvan dient een aantal gebiedsonderzoeken
    te worden uitgevoerd. Een van deze onderzoeken is externe veiligheid.


    Figuur 1.1 Globale ligging van het plangebied (geel) (Luchtfoto afkomstig van PDOK 2017)




                                              Blad 1 van 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 384 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 385 ======================================================================

<pre>      Externe Veiligheid
      Etten-Leur - Withofcomplex
      projectnummer 0436812
      28 mei 2019
      Stichting Alwel




2     Beleidskader
      Externe veiligheid beschrijft de risico's die ontstaan als gevolg van opslag of handelingen met
      gevaarlijke stoffen. Dit kan betrekking hebben op inrichtingen (bedrijven) of transportroutes. Op
      beide categorieën is verschillende wet- en regelgeving van toepassing. Voor risicovolle
      inrichtingen is het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) het wettelijke kader, voor
      buisleidingen is dit het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb). Het huidige beleid voor
      transportmodaliteiten in het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt). Binnen het
      beleidskader voor externe veiligheid staan twee kernbegrippen centraal: het plaatsgebonden
      risico en het groepsrisico. Hoewel beide begrippen onderlinge samenhang vertonen zijn er
      belangrijke verschillen. Hieronder worden beide begrippen verder uitgewerkt.

2.1   Plaatsgebonden Risico (PR)

      Het plaatsgebonden risico (PR) geeft de kans, op een bepaalde plaats, om te overlijden ten
      gevolge van een ongeval bij een risicovolle activiteit. De kans heeft betrekking op een fictief
      persoon die de hele tijd op die plaats aanwezig is. Het PR kan op de kaart van het gebied worden
      weergeven met zogeheten risicocontouren: lijnen die punten verbinden met eenzelfde PR.
      Binnen de 10-6/jaar-contour (welke als wettelijk harde norm fungeert) mogen geen nieuwe
      kwetsbare objecten geprojecteerd worden. Voor beperkt kwetsbare objecten geldt de 10-6/jaar-
      contour niet als grenswaarde, maar als een richtwaarde.

2.2   Groepsrisico (GR)

      Het groepsrisico (GR) is een maat voor de kans dat bij een ongeval een groep slachtoffers valt
      met een bepaalde omvang. Het GR is daarmee een maat voor de maatschappelijke ontwrichting
      bij een calamiteit. Het GR wordt bepaald binnen het invloedsgebied van een risicovolle activiteit.
      Dit invloedsgebied wordt begrensd door de 1% letaliteitsgrens (tenzij anders bepaald): de afstand
      waarop nog 1% van de blootgestelde mensen in de omgeving komt te overlijden bij een
      calamiteit met gevaarlijke stoffen. Het GR kan niet ‘op de kaart’ worden weergegeven, maar
      wordt weergegeven in een grafiek waar de kans (f) afgezet wordt tegen het aantal slachtoffers
      (N): de fN-curve.

      Figuur 2.1 Weergave plaatsgebonden risicocontouren, invloedsgebied en groepsrisicografiek met
      oriëntatiewaarde voor transport




                                               Blad 2 van 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 385 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 386 ======================================================================

<pre>      Externe Veiligheid
      Etten-Leur - Withofcomplex
      projectnummer 0436812
      28 mei 2019
      Stichting Alwel




2.3   Verantwoordingsplicht

      In het Bevt is een verplichting tot verantwoording van het groepsrisico opgenomen.1 Bij deze
      verantwoordingsplicht dient het bevoegd gezag op een juiste wijze de toename en ligging van
      het groepsrisico te onderbouwen en te verantwoorden. Hierbij geeft het bevoegd gezag aan
      of het groepsrisico in de betreffende situatie aanvaardbaar wordt geacht. Bij de
      verantwoording van het groepsrisico dient het bevoegd gezag advies in te winnen bij de
      veiligheidsregio. De verantwoordingsplicht van het groepsrisico dient naast de rekenkundige
      hoogte van het groepsrisico, dat berekend wordt door middel van een kwantitatieve
      risicoanalyse (QRA), tevens rekening te houden met een aantal kwalitatieve aspecten, zoals
      hieronder weergegeven.

      Figuur 2.2 Verplichte en onmisbare onderdelen van de verantwoordingsplicht van het groepsrisico




      1 Vanuit het Bevt geldt de verplichting tot volledige verantwoording niet wanneer het groepsrisico niet hoger is dan 0,1 keer de oriëntatiewaarde (huidige en
         toekomstige situatie) of wanneer het groepsrisico met minder dan 10% toeneemt en de oriëntatiewaarde tevens niet wordt overschreden.




                                                                      Blad 3 van 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 386 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 387 ======================================================================

<pre>      Externe Veiligheid
      Etten-Leur - Withofcomplex
      projectnummer 0436812
      28 mei 2019
      Stichting Alwel




3     Risicobronnen
3.1   Risicovolle inrichtingen

      Er zijn geen Bevi-inrichtingen nabij het plangebied die van invloed zijn op de voorgenomen
      gebiedsontwikkeling.

3.2   Transport

      Buisleidingen
      Er zijn geen buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen nabij het plangebied.

      Spoor
      Het plangebied bevindt zich op ongeveer 1300 meter afstand van de spoorlijn Roosendaal Oost –
      Breda (Route 12) (zie figuur 3.1). Deze spoorlijn is opgenomen in de Regeling basisnet. Over
      Route 12 worden onder meer stofcategorie D4 (liquid toxic) vervoerd (zie tabel 3.1).

      Figuur 3.1 Globale ligging plangebied t.o.v. het spoor




                                             Plangebied

                                                                        4000 meter




      Tabel 3.1 Transportintensiteiten spoorlijn Route 12

       Vervoersgegevens spoorlijn                    A           B2        B3        C3     D3     D4
       Roosendaal Oost – Breda (Route              4350          2500       0        1450   50     50
       12)

      Een beschouwing van het groepsrisico conform Bevt is niet aan de orde omdat de afstand tussen
      het plangebied en de spoorlijn groter is dan 200 meter.

      Het invloedsgebied van het stofcategorie D4 over het spoor bedraagt 4000 meter. Het
      plangebied ligt daardoor binnen het invloedsgebied waardoor conform Bevt artikel 7 beperkte
      verantwoording plaats dient te vinden.




                                                  Blad 4 van 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 387 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 388 ======================================================================

<pre>Externe Veiligheid
Etten-Leur - Withofcomplex
projectnummer 0436812
28 mei 2019
Stichting Alwel




Weg
Het plangebied bevindt zich op ongeveer 750 meter afstand van de A58 (zie figuur 3.2). De A58 is
opgenomen in de Regeling basisnet en er worden volgens de tellingen van Rijkswaterstaat de
volgende stoffen over vervoerd (zie tabel 3.2).

Figuur 3.2 Ligging plangebied t.o.v. A58 (Globaal)

                                                            Plangebied




                                                           880 meter



                                                                      200 meter




Tabel 3.2 Tellingen van vervoersgegevens A58 wegvak B129(Rijkswaterstaat)

 Vervoersgegevens             LF1    LF2     LT1       LT2      LT3      LT4   LT5   LT6   GF0   GF1   GF2   GF3
 Wegvak B136                 3201   6664     105       419       0        0     0     0    225    0     0    1925
 *geteld op wegvak B129 2013 digitale telling 11-09 t/m 18-09

Een beschouwing van het groepsrisico conform Bevt is niet aan de orde omdat de afstand tussen
het plangebied en de weg groter is dan 200 meter.

Het invloedsgebied van het stofcategorie LT2 (Liquid Toxic categorie 2) over een weg bedraagt
880 meter. Het plangebied ligt daardoor binnen het invloedsgebied waardoor conform Bevt
artikel 7 beperkte verantwoording plaats dient te vinden.




                                            Blad 5 van 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 388 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 389 ======================================================================

<pre>      Externe Veiligheid
      Etten-Leur - Withofcomplex
      projectnummer 0436812
      28 mei 2019
      Stichting Alwel




4     Verantwoording groepsrisico
      Een (beperkte) verantwoording van het groepsrisico is, zoals geconcludeerd in hoofdstuk drie,
      verplicht ten aanzien van de gevaarlijke stoffen die getransporteerd worden over het spoor en
      over de A58. Deze elementen zijn afgeleid uit het Bevt en zijn tevens omschreven in hoofdstuk
      twee van deze rapportage en in de Handreiking verantwoordingsplicht groepsrisico. Ter
      verantwoording van het groepsrisico dienen enkele kwalitatieve elementen beschouwd te
      worden. In dit hoofdstuk zijn alle elementen beschouwd.

           zelfredzaamheid;
           bestrijdbaarheid.


4.1   Zelfredzaamheid

      Zelfredzaamheid is de mate waarin personen in staat zijn zichzelf (zonder hulp van buitenaf) in
      geval van een calamiteit in veiligheid te brengen. Het gewenste handelingsperspectief in geval
      van een calamiteit (schuilen en/of vluchten) is afhankelijk van het scenario.

      Gerichte risicocommunicatie met bewoners en andere aanwezigen (bijvoorbeeld via NL-Alert)
      kan ertoe bijdragen dat alarmering van het gebied sneller verloopt. Omdat het plangebied binnen
      het invloedsgebied bevindt van toxische stoffen, is het van belang dat de aanwezigen naar
      binnen kunnen vluchten en de ramen en deuren kunnen sluiten zodat de toxische stoffen niet
      naar binnen kunnen komen. Ook is het van belang dat de toxische stoffen niet via de ventilatie
      naar binnen kan komen. Centraal afsluitbare mechanische ventilatie is hierbij een relatief
      goedkope veiligheidsmaatregel.

      De brandweer heeft protocollen om een dergelijk scenario bij de bron te bestrijden.

4.2   Bestrijdbaarheid

      Bestrijdbaarheid is de mate waarin een rampscenario door de brandweer te bestrijden is. De
      verschillende scenario’s vragen allen een ander aanvalsplan. De mate waarin uitvoering aan deze
      aanvalsstrategieën kan worden gegeven hangt af van de capaciteit van de brandweer
      (opkomsttijd en beschikbare blusmiddelen) en de bereikbaarheid van het plangebied
      (opstelplaatsen).

      Relevant is dat, door de ontwikkeling van het plan, een goede bereikbaarheid gewaarborgd voor
      hulpdiensten.




                                             Blad 6 van 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 389 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 390 ======================================================================

<pre>    Externe Veiligheid
    Etten-Leur - Withofcomplex
    projectnummer 0436812
    28 mei 2019
    Stichting Alwel




5   Conclusie
    In dit onderzoek zijn de risico’s omtrent externe veiligheid in relatie tot de ontwikkeling
    beschouwd.

    Voor externe veiligheid van risicovolle transportroutes geld dat het plangebied op een grotere
    afstand dan 200 meter van de A58 is gelegen, nadere beschouwing van het groepsrisico is
    daarmee niet aan de orde. Wél ligt het plangebied binnen het invloedsgebied van de weg omdat
    er toxische stoffen over wordt vervoerd. Hierdoor dient er conform het Bevt de bestrijdbaarheid
    en zelfredzaamheid verantwoord te worden.

    In de omgeving van het plangebied zijn geen risicovolle inrichtingen aanwezig die van invloed zijn
    op de voorgenomen ontwikkeling.

    In deze rapportage zijn elementen aangedragen die het bevoegd gezag kan betrekken bij de
    verantwoording van het groepsrisico. Gerichte risicocommunicatie met bewoners en andere
    aanwezigen (bijvoorbeeld via NL-Alert) kan ertoe bijdragen dat alarmering van het gebied sneller
    verloopt. Ook is het van belang dat de aanwezigen naar binnen kunnen vluchten en de ramen en
    deuren kunnen sluiten. De brandweer heeft protocollen voor het bestrijden van de bron bij het
    optreden van een incident. Tot slot is het relevant dat een goede bereikbaarheid gewaarborgd
    blijft voor hulpdiensten.

    In het kader van de ruimtelijke procedure wordt door het bevoegd gezag advies ingewonnen bij
    de Veiligheidsregio.




                                            Blad 7 van 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 390 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 391 ======================================================================

<pre>                                           Over Antea Group

                                           Van stad tot land, van water tot lucht; de
                                           adviseurs en ingenieurs van Antea Group
                                           dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan
                                           onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen
                                           en wegen, realiseren woonwijken en
                                           waterwerken. Maar we zijn ook betrokken
                                           bij thema’s zoals milieu, veiligheid,
                                           assetmanagement en energie. Onder de
                                           naam Oranjewoud groeiden we uit tot een
                                           allround en onafhankelijk partner voor
                                           bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group
                                           zetten we deze expertise ook mondiaal in.
                                           Door hoogwaardige kennis te combineren
                                           met een pragmatische aanpak maken we
                                           oplossingen haalbaar én uitvoerbaar.
                                           Doelgericht, met oog voor duurzaamheid.
                                           Op deze manier anticiperen we op de vragen
                                           van vandaag en de oplossingen van de
                                           toekomst. Al meer dan 60 jaar.




                                           Contactgegevens
                                           Beneluxweg 125
                                           4904 SJ OOSTERHOUT
                                           Postbus 40
                                           4900 AA OOSTERHOUT

                                           E. Gertjan.Leeuw@anteagroup.com

                                           www.anteagroup.nl




Copyright © 2019
Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd en/of openbaar worden
gemaakt door middel van druk, fotokopie,
elektronisch of op welke wijze dan ook,
zonder schriftelijke toestemming van de
auteurs.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 391 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 392 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 13 Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling Withof




blad 391 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 392 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 393 ======================================================================

<pre>Aanmeldingsnotitie vormvrije
         m.e.r.-beoordeling        projectnummer 0436812.100
                                   Definitief
                  Withof Complex
                                   20 januari 2020
                      Etten-Leur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 393 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 394 ======================================================================

<pre>Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-
beoordeling
Withof Complex

Etten-Leur

projectnummer 0436812.100

definitief revisie 00
20 april 2020


Auteurs
N.C. van der Steen

Opdrachtgever
Stichting Alwel
Laan van Brabant 50
4701 BL ROOSENDAAL




datum vrijgave   beschrijving revisie 00   goedkeuring   vrijgave
20-01-2020        definitief                G. Leeuw       P.F.G.M. Kennes
</pre>

====================================================================== Einde pagina 394 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 395 ======================================================================

<pre>       Inhoudsopgave                                    Blz.

1      Inleiding                                          1
1.1    Aanleiding                                         1
1.2    Wat houdt een vormvrije m.e.r.-beoordeling in?     1
1.3    Leeswijzer                                         2


2      Plaats en omvang van het project                   2
2.1    Plaats van het project                             2
2.2    Omvang van het project                             5


3      Kenmerken van de milieueffecten                    8
3.1    Verkeer                                            8
3.2    Geluidhinder                                       8
3.3    Archeologie en cultuurhistorie                     9
3.4    Bodem                                             10
3.5    Water                                             10
3.6    Wind                                              11
3.7    Ecologie                                          11
3.8    Luchtkwaliteit                                    12
3.9    Externe veiligheid                                13
3.10   Aanlegwerkzaamheden                               13


4      Conclusie                                         14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 395 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 396 ======================================================================

<pre>      Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
      Withof Complex
      projectnummer 0436812.100
      20 januari 2020 revisie 00
      Stichting Alwel




1     Inleiding
1.1   Aanleiding

      De Woonstichting Etten-Leur (WEL) is in 2005 eigenaar geworden van de monumentale
      gebouwen en de direct aangrenzende gronden op het Withofcomplex, een voormalig klooster. In
      2009 heeft het gebied een herbestemming gekregen. Hierna heeft een transformatie
      plaatsgevonden, waarin veel van de bestaande gebouwen een nieuwe functie hebben gekregen.
      Zo zijn er bijvoorbeeld in het voormalige klooster een zorghuis en sportschool gevestigd.
      Woningbouwcorporatie ALWEL (rechtsopvolger van WEL) wenst, op het braakliggende gedeelte
      van het Withofcomplex, woningen te realiseren. Op basis van het bestemmingsplan uit 2009 is
      woningbouw op deze gronden reeds toegestaan. Echter, de gewenste stedenbouwkundige
      invulling van het plangebied past niet binnen het geldende bestemmingsplan. Er wordt daarom
      voor deze gronden een nieuw bestemmingsplan opgesteld.
      De initiatiefnemer wenst op het terrein maximaal 85 gestapelde woningen te realiseren, verdeeld
      over twee appartementencomplexen. Het gaat hierbij om minimaal 50% sociale
      huurappartementen. Het overige gedeelte van de te realiseren appartementen zullen worden
      verkocht. Het complex met koopappartementen wordt voorzien van een halfverdiepte
      parkeergarage.
      In het Besluit milieueffectrapportage is opgenomen voor welke activiteiten een m.e.r.-
      beoordelingsplicht geldt. De aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk
      ontwikkelingsproject is in gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op ‘een oppervlakte van
      100 hectare of meer’ of ‘een aaneengesloten gebied en 2000 of meer woningen omvat’ (Besluit
      milieueffectrapportage, Bijlage onderdeel D11.2) m.e.r.-beoordelingsplichtig. De beoogde
      ontwikkeling betreft de aanleg van maximaal 85 woningen en blijft daarmee ruim onder de
      drempelwaarde. Dit betekent dat een zogenaamde 'vormvrije m.e.r.-beoordeling' noodzakelijk is
      waarin dit document in voorziet.

1.2   Wat houdt een vormvrije m.e.r.-beoordeling in?

      In een (vormvrije) m.e.r.- beoordeling wordt getoetst of een m.e.r. procedure doorlopen moet
      worden. De wettelijke regeling voor de (vormvrije) m.e.r.-beoordeling gaat uit van het principe
      'nee, tenzij'. Dat wil zeggen, een volwaardige m.e.r.-procedure is alleen noodzakelijk als sprake is
      van 'belangrijke nadelige gevolgen' die het betreffende project voor het milieu kan hebben. Daarbij
      moet het bevoegd gezag rekening houden met de omstandigheden zoals aangegeven in bijlage III
      van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling, te weten:
            de plaats van het project;
            de omvang van het project;
            de kenmerken van de potentiële milieueffecten (in samenhang met de eerste twee
               criteria).

      Het bevoegd gezag dient een (vormvrije) m.e.r.-beoordelingsbesluit te nemen, waarin wordt
      aangegeven of wel of geen MER nodig is, gelet op de omvang van het project, de plaats van het
      project en de kenmerken van de potentiële (milieu)effecten en mogelijke mitigerende
      maatregelen. Deze beslissing wordt als bijlage bij het ontwerpbestemmingsplan opgenomen.




                                                        Blad 1 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 396 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 397 ======================================================================

<pre>      Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
      Withof Complex
      projectnummer 0436812.100
      20 januari 2020 revisie 00
      Stichting Alwel




1.3   Leeswijzer

      Deze vormvrije m.e.r.-beoordelingsnotitie:
           beschrijft in hoofdstuk 2 de plaats en omvang van het project;
           licht in hoofdstuk 3 de verwachte effecten voor de verschillende milieueffecten toe;
           geeft ten slotte in hoofdstuk 4 de conclusie weer voor de m.e.r.-beoordeling.



2     Plaats en omvang van het project
2.1   Plaats van het project

      Het plangebied is gelegen aan de zuidzijde van de gemeente Etten-Leur, ter plaatse van het
      voormalige klooster en opvoedingsgesticht Withof. Het plangebied wordt globaal begrensd door
      de Bisschopsmolenstraat, het voormalige klooster en de San Franscescolaan. Hieronder is de
      ligging van het plangebied weergegeven.




      Figuur 1: Ligging plangebied

      Bestaand grondgebruik en vigerend planologisch regime
      Zoals te zien in de figuur bestaat het plangebied in de huidige situatie uit braakliggend gebied en
      parkeervoorzieningen. Er zijn geen gebouwen aanwezig op het terrein. De eerder aanwezige
      bebouwing (onderdeel van het kloostercomplex) is reeds gesloopt.




                                                        Blad 2 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 397 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 398 ======================================================================

<pre>Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
Withof Complex
projectnummer 0436812.100
20 januari 2020 revisie 00
Stichting Alwel




Ter plaatse geldt voor het plangebied het bestemmingsplan 'Withofcomplex en omgeving' van de
gemeente Etten-Leur. Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 13 december 2011 en
onherroepelijk geworden op 23 februari 2012. De gronden zijn bestemd als 'Verkeer - verblijf',
'Groen' of 'Wonen - gestapeld'.




Figuur 2: uitsnede bestemmingsplan Withofcomplex en omgeving (Ruimtelijke plannen, 2019).


Op de gronden met de bestemming 'Wonen - gestapeld' mogen gestapelde woningen worden
opgericht tot 12,5 meter hoog. Gebouwen zijn uitsluitend toegestaan binnen het bouwvlak, dat
voor 100% bebouwd mag worden. De gronden met de bestemming 'Verkeer - verblijf' zijn
bestemd voor parkeer- en verkeersdoeleinden. De gronden met de bestemming 'Groen' zijn
bestemd voor groenvoorzieningen en ondergeschikte voorzieningen zoals paden en
kunstwerken. Door de gewijzigde situering van de bebouwing en de gewijzigde vorm van
parkeren (half verdiept en in de openbare ruimte) in het nieuwe plan past deze niet meer binnen
de mogelijkheden van het vigerende bestemmingsplan.

Gevoelige gebieden in en nabij het plangebied
Overeenkomstig de Interim Omgevingsverordening (2019) is het plangebied niet gelegen in een
kwetsbaar gebied en/of een gebied met beschermde status zoals stiltegebieden en
grondwaterbeschermingsgebieden. Zoals te zien op figuur 3 is er in, of in de directe omgeving
van, het plangebied geen sprake van gronden met een beschermde status.

Het plangebied vormt geen onderdeel van een natuur- of groengebied met een beschermde
status, zoals Natura 2000 of een weidevogelleefgebied. Het plangebied maakt ook geen deel uit
van het Natuur Netwerk Brabant. Het dichtstbijzijnde NNB gebied is op circa 1 kilometer ten
zuiden van het plangebied gelegen (zie figuur 3, de groene vlakken). Het dichtstbijzijnde Natura




                                                  Blad 3 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 398 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 399 ======================================================================

<pre>Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
Withof Complex
projectnummer 0436812.100
20 januari 2020 revisie 00
Stichting Alwel




2000-gebied, Ulvenhoutse bos, bevindt zich op 10,7 kilometer afstand van het plangebied (zie
figuur 4).




Figuur 3: Een uitsnede van de Interim Omgevingsverordening. Het rood omlijnde deel weergeeft
globaal waar het plangebied is gepositioneerd. De groene vlakken geven de NNB gebieden weer.
Het roze vlak geeft een boringsvrije zone weer (Provincie Noord-Brabant, 2019).




Figuur 4: Weergave van het nabijgelegen Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos. De rode
omlijning weergeeft globaal het plangebied. Het geel gekleurde vlak geeft het Natura 2000-
gebied aan (Aerius Calculator, 2019).




                                                  Blad 4 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 399 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 400 ======================================================================

<pre>      Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
      Withof Complex
      projectnummer 0436812.100
      20 januari 2020 revisie 00
      Stichting Alwel




      Binnen het plangebied zijn geen rijksmonumenten aanwezig. In de directe omgeving wel,
      namelijk het monumentale gedeelte van het kloostercomplex. Dit heeft de status van
      Rijksmonument. De monumentale bebouwing bestaat uit Huize Adama, de tweelaagse voorbouw
      van ’t Withof, de grote en de kleine kapel, de Lourdesgrot en de kloosterboerderij. Deze
      monumentale bebouwing is buiten het plangebied gelegen en wordt niet gesloopt of uitgebreid.


2.2   Omvang van het project

      Stedenbouwkundige inrichting
      De beoogde ontwikkeling voorziet in de realisatie van maximaal 85 woningen. Er worden
      uitsluitend appartementen (gestapelde woningen) gerealiseerd. Er worden twee
      appartementencomplexen gerealiseerd. Op onderstaand figuur zijn de appartementencomplexen
      weergegeven (plandeel A en plandeel B). Plandeel A bestaat uit koopappartementen.

      Plandeel A is voorzien van een halfverdiepte parkeergarage. Plandeel B bestaat uit sociale
      huurappartementen. De openbare ruimte in het plangebied bestaat grotendeels uit groen. Zoals
      op figuur 5 te zien is, wordt het onderste gedeelte van het plangebied ingericht als
      parkeerterrein.




      Figuur 5: Stedenbouwkundige opbouw Withof te Etten-Leur (Quadrant Architecten BNA)
      De plandelen zijn alzijdig van karakter en vormen een ensemble met de drie bestaande
      bouwvolumes van de zusters Franciscanessen/Avoord en het seniorencomplex Kloostergaard.
      Ook deze gebouwen zijn alzijdig vormgegeven en grenzen aan een gezamenlijke groene ruimte.




                                                        Blad 5 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 400 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 401 ======================================================================

<pre>Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
Withof Complex
projectnummer 0436812.100
20 januari 2020 revisie 00
Stichting Alwel




Voor de inrichting van de ruimte is een voorstel uitgewerkt, dat qua principe teruggaat naar de
orthogonale verkavelingsstructuur die het voormalige Withofcomplex kenmerkte. Hiermee
worden de nieuw te bouwen bouwvolumes ingebed in een structuur die qua oorsprong terug
gaat naar het verleden, maar die tegelijk een ruimtelijke drager vormt voor het nieuwe
planinitiatief (in combinatie met de reeds bestaande bebouwing).
Er is nog geen sprake van een definitief stedenbouwkundig ontwerp. De bouwvolumes zoals
weergegeven in het stedenbouwkundig plan geven de maximale bebouwingsgrenzen aan.


Architectuur
Qua vormgeving wordt gedacht aan een ingetogen metselwerkarchitectuur, waarbij met name
plandeel A aan de Bisschopsmolenstraat qua vormgeving, materiaalgebruik en detaillering
ondergeschikt moet zijn aan de monumentale architectuur van het bestaande Withofklooster.
Daarbij is het -om dezelfde reden- van belang om het bouwvolume van 4 lagen visueel te
verkleinen door deze op te knippen in 3 bouwlagen met een terugliggende 4e bouwlaag. ( 3+1
bouwlagen). In onderstaand figuur is een impressie weergegeven van de terugliggende
bouwlaag.




Figuur 6: Impressie terugliggende bouwlaag Plandeel A (Quadrant Architecten BNA)
Plandeel B kan wat vrijer in vormgeving zijn. Doch bij dit plandeel is het van belang om de
oriëntatie van de woningplattegronden zodanig te maken, dat rekening wordt gehouden met de
privacy van de tuinen van de belendende vrijstaande woningen aan de Bisschopsmolenstraat.
Hiervoor is ook al, in overleg met de bewoners, een nieuwe groene buffer aangelegd.




                                                  Blad 6 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 401 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 402 ======================================================================

<pre>Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
Withof Complex
projectnummer 0436812.100
20 januari 2020 revisie 00
Stichting Alwel




Figuur 7: Geplande woonbebouwing (plandeel A en B) op het Withof Complex (Quadrant
Architecten BNA)
Verkeer en parkeren
De hoofdontsluiting van het plangebied voor gemotoriseerd verkeer is de bestaande weg aan de
zijde van de Bisschopsmolenstraat 174. Vanaf deze ontsluiting is het parkeerterrein en plandeel B
bereikbaar. De parkeergarage van plandeel A is ontsloten aan de voorzijde van de nieuwbouw
aan de Bisschopsmolenstraat. Automobilisten parkeren op het parkeerterrein of (indien zij
bewoner zijn van Plandeel A) in de halfverdiepte parkeergarage. Het plangebied is verder niet
toegankelijk voor auto’s. Voor voetgangers is het gebied op verschillende plaatsen ontsloten
middels trottoirs/wandelpaden.
Voor het parkeren is een Parkeerbalans voor het totale gebied opgesteld. De parkeerbalans
wordt gebruikt om te beoordelen of bij de ontwikkeling van de nieuwe huur- en koopwoningen
(appartementen) voldoende parkeerplaatsen worden gerealiseerd. De ontwikkeling maakt de
realisatie van huur- en koopwoningen (appartementen) mogelijk. In totaal is de parkeerbehoefte
voor de 81 woningen 137 parkeerplaatsen.
Ten behoeve van de bewoners van de koop woningen worden 59 parkeerplaatsen gerealiseerd,
waarvan 47 in een parkeervoorziening onder de bebouwing. Voor deze parkeerplaatsen is geen
dubbelgebruik mogelijk (parkeervoorziening exclusief voor bewoners koop woningen). Voor
bezoekers zijn tevens 12 parkeerplaatsen benodigd. Voor de woningen in plandeel B zijn 55 geldt
een parkeerbehoefte van 55 parkeerplaatsen voor de bewoners en 13 voor bezoekers.




                                                  Blad 7 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 402 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 403 ======================================================================

<pre>      Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
      Withof Complex
      projectnummer 0436812.100
      20 januari 2020 revisie 00
      Stichting Alwel




      Overige kenmerken
      De ontwikkeling van het Withof Complex heeft geen bijzondere kenmerken ten aanzien van:
               het gebruik van natuurlijke hulpbronnen;
               de productie van afvalstoffen;
               risico van ongevallen, met name gelet op de gebruikte stoffen of technologieën.


3     Kenmerken van de milieueffecten
3.1   Verkeer

      In het kader van het uitvoeren van diverse milieuonderzoeken zijn inschattingen gedaan van de
      toekomstige verkeersgeneratie. Gezien de kleinschaligheid van de ontwikkeling behoeft er geen
      nader onderzoek naar de verkeersgeneratie of verkeersafwikkeling gedaan te worden. Er is
      sprake van 34 extra verkeersbewegingen per etmaal, waarvan 8,5 zwaar verkeer en 25,5 licht
      verkeer. Deze extra verkeersbewegingen passen in het huidig wegennet. Bij de ontsluiting van
      het terrein is aandacht voor verkeersveiligheid.

      Conclusie
      De geringe toename van verkeersbewegingen past binnen het huidige wegennet. Er worden geen
      significant nadelige milieugevolgen verwacht.


3.2   Geluidhinder

      In het kader van de ontwikkeling van het Withof Complex is er een akoestisch onderzoek
      uitgevoerd naar de geluidbelasting op de toekomstige woningen. Het volledige rapport is
      meegenomen als bijlage bij het bestemmingsplan.
      Uit dit onderzoek blijkt dat de geluidbelasting ten gevolge van de Withofstraat op de nieuwe
      appartementen ten hoogste 44 dB bedraagt na 5 dB aftrek ex artikel 110g Wgh. Daarmee is de
      geluidbelasting lager dan de voorkeursgrenswaarde van 48 dB. De geluidbelasting van de
      Tamboerijn bedraagt ten hoogste 33 dB en is daarmee ook lager dan de voorkeursgrenswaarde
      van 48 dB, hoewel formeel niet van toepassing (30 km/uur weg). In het kader van goede
      ruimtelijke ordening is sprake van een aanvaardbare situatie.
      De geluidbelasting ten gevolge van de Bisschopsmolenstraat op de nieuwe appartementen
      bedraagt ten hoogste 59 dB na aftrek 5 dB ex artikel 110g Wgh. Bij 20 appartementen wordt
      vanwege de Bisschopsmolenstraat de voorkeursgrenswaarde van 48 dB overschreden.
      Maatregelen om het geluid vanwege de Bisschopsmolenstraat te beperken tot onder de
      voorkeursgrenswaarde zijn niet of onvoldoende doelmatig, stuiten tegen bezwaren van financiële
      aard of worden ingevolge het gemeentelijk beleid niet overwogen voor onderhavige situatie (er is
      geen sprake van een hoofdweg).




                                                        Blad 8 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 403 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 404 ======================================================================

<pre>      Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
      Withof Complex
      projectnummer 0436812.100
      20 januari 2020 revisie 00
      Stichting Alwel




      Hogere waarden
      Voor 20 appartementen dient een hogere waarde aangevraagd te worden voor het geluid
      vanwege de Bisschopsmolenstraat. De aan te vragen hogere waarde varieert van 51 tot 59 dB. Bij
      een geluidbelasting boven de 53 dB (inclusief aftrek vanwege de weg) dient een geluidluwe gevel
      aanwezig te zijn. Dit is het geval voor 12 appartementen die georiënteerd zijn op de
      Bisschopsmolenstraat. Een geluidluwe gevel kan gerealiseerd worden door middel van een
      gesloten buitenruimte/loggia en het realiseren van tenminste één verblijfsruimte aan deze
      geluidsluwe gevel. Omdat in dit stadium nog geen specifieke ontwerp van het
      appartementencomplex bekend is, worden er in de regels van dit bestemmingsplan voorwaarden
      gesteld aan geluid.

      Conclusie
      Doordat voor de 20 appartementen waar de geluidbelasting hoger is dan de
      voorkeursgrenswaarde, dient voor deze appartementen een hogere waarde te worden
      aangevraagd.

      Mitigerende maatregelen
      De realisatie van een geluidluwe gevel bij 12 appartementen georiënteerd op de
      Bisschopsmolenstraat. Er worden regels opgenomen in het bestemmingsplan ten aanzien van
      geluid, omdat er nog geen sprake is van een definitief ontwerp van het complex.


3.3   Archeologie en cultuurhistorie

      Archeologie
      In opdracht van Woningbouwcorporatie Alwel heeft Antea Group een inventariserend
      veldonderzoek (door middel van boringen) uitgevoerd. Het rapport is opgenomen als bijlage bij
      het bestemmingsplan. In het onderzoek is tevens de input van een eerder onderzoek (RAAP,
      2010).
      Op basis van het booronderzoek is geconstateerd dat de bodemopbouw binnen het plangebied
      tot voorbij de oorspronkelijk top van de C-Horizont geroerd is. Puin of zelfs het staken van twee
      boringen is direct toe te schrijven aan historische bebouwing die eerder al op basis van historisch
      kaartmateriaal in beeld was. De kans dat er intacte archeologische sporen of resten, laat staan
      één of meerdere archeologische vindplaatsen, worden aangetroffen is daarmee gering.

      Er is derhalve geadviseerd geen dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie’ op te nemen en de
      voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken zonder verder archeologisch onderzoek uit te
      voeren.

      Cultuurhistorie
      Zoals beschreven in hoofdstuk 2 zijn er geen cultuurhistorisch waarden aanwezig in het
      plangebied. In de directe omgeving van het plangebied is dit wel het geval, namelijk het
      monumentale gedeelte van het kloostercomplex. Dit heeft de status van Rijksmonument. De
      monumentale bebouwing bestaat uit Huize Adama, de tweelaagse voorbouw van ’t Withof, de
      grote en de kleine kapel, de Lourdesgrot en de kloosterboerderij. Deze monumentale bebouwing
      is buiten het plangebied gelegen en wordt niet gesloopt of uitgebreid. Het plan heeft dan ook
      geen negatieve effecten op de cultuurhistorische waarden in het plangebied.




                                                        Blad 9 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 404 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 405 ======================================================================

<pre>      Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
      Withof Complex
      projectnummer 0436812.100
      20 januari 2020 revisie 00
      Stichting Alwel




      Conclusie
      Op basis van archeologisch onderzoek wordt geadviseerd de archeologische dubbelbestemming
      te laten vervallen. De kans op intacte archeologische sporen, resten of vindplaatsen is gering. Er
      worden geen cultuurhistorische waarden aangetast. Er worden derhalve geen significant nadelige
      milieugevolgen verwacht.

3.4   Bodem

      Door DS milieu-consult is in 2017 een actualiserend bodemonderzoek uitgevoerd voor de
      voorgenomen ontwikkeling. Het rapport is bijgevoegd bij het bestemmingsplan.
      Op basis van de beschikbare gegevens, historische informatie, de zintuiglijke waarnemingen
      tijdens het veldwerk en de verkregen analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters,
      kan het volgende worden geconcludeerd:
                De bovengrond is heterogeen licht verontreinigd met koper, kwik, lood, zink en/of
                 polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK);
                De diepere bodem is heterogeen licht verontreinigd met lood en/of PAK;
                Het grondwater is niet verontreinigd met één van de onderzochte stoffen;
                De hypothese dat de bodem verdacht is van het voorkomen van verontreinigingen, dient
                 te worden bevestigd;
                De gemeten lichte verontreinigingen in de grond zijn kenmerkend voor oude locaties. De
                 oorzaak van de lichte verontreinigingen zijn te relateren aan het voormalig langdurig
                 gebruik van de locatie en de in het bodemmateriaal aangetroffen baksteen- en
                 puinresten.

      De lichte verontreinigingen in de grond geven geen aanleiding tot nader onderzoek en/of
      sanerende maatregelen. Derhalve wordt de locatie geschikt geacht voor de toekomstige
      bestemming, wonen met groenvoorziening. Eventueel tijdens de bouw vrijkomende grond kan
      binnen de locatie zonder beperkingen worden toegepast. Voor toepassingen buiten de locatie
      dienen de richtlijnen van het Besluit bodemkwaliteit te worden gevolgd. Op basis van de
      verkregen analyseresultaten wordt de grond ingedeeld als klasse ‘wonen’.

      Conclusie
      De bodem is ingedeeld als klasse ‘wonen’ en daarmee geschikt voor de voorgenomen
      ontwikkeling. Er zijn geen significant nadelige milieueffecten te verwachten.

3.5   Water

      De toename aan verharding is circa 3.030 m2, hiervoor zal een water compensatie van ongeveer
      182 m3 gecreëerd worden. De watercompensatie dient boven de GHG liggen zoals aangegeven in
      hydrologische uitgangspunten van het waterschap. Een gecombineerde retentie-
      infiltratievoorziening in het projectgebied met een mogelijk gedoseerde afvoer naar het
      hemelwaterriool heeft de voorkeur. Dit kan bovengronds ingepast worden in het groenplan om
      de geplande woningen, maar ook in de te realiseren parkeerplaatsen met een half-verharding.
      Hiermee zou hydrologisch neutraal ontwikkeld kunnen worden en betekent dat versnelde afvoer
      naar oppervlaktewater voorkomen wordt en dat de grondwaterstand ter plaatse zo goed
      mogelijk wordt gehandhaafd.




                                                        Blad 10 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 405 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 406 ======================================================================

<pre>      Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
      Withof Complex
      projectnummer 0436812.100
      20 januari 2020 revisie 00
      Stichting Alwel




      Conclusie
      De initiatiefnemer dient een waterberging van minimaal 182m3 te realiseren. De initiatiefnemer
      is vrij hier zelf invulling aan te geven. Er zijn geen significant nadelige milieueffecten te
      verwachten.

      Mitigerende maatregelen
      De realisatie van een waterberging van minimaal 182 m3.

3.6   Wind

      In de directe omgeving van het plangebied is een molen aanwezig. De molen is oostelijk van het
      plangebied gelegen. De kortste afstand van de molen tot de nieuwbouw bedraagt circa 125
      meter. Er is sprake van een molenbiotoop. Hier dient rekening mee gehouden te worden.
      Derhalve is ten tijden van het opstellen van het geldende bestemmingsplan, door TNO een
      windtunnelonderzoek uitgevoerd. In 2018 is dit onderzoek geactualiseerd. De onderzoeken zijn
      opgenomen als bijlage in de bestemmingsplan.
      Uit het onderzoek blijkt dat de toevoeging van de nieuwbouw op het Withof terrein geen afname
      van het aantal draaiuren veroorzaakt. De verhoging van het complex tot een hoogte van 12
      meter, veroorzaakt een vermindering van het aantal potentiële draaiuren van de molen met circa
      0,5%. Hierbij wordt uitgegaan van een aaneengesloten L-vorming wooncomplex. Wanneer de
      maximale hoogte verhoogd wordt tot 13,3 meter, ontstaat er mogelijk een negatief effect op het
      aantal draaiuren van de molen. Uit het windtunnelonderzoek is echter gebleken dat het verschil
      in afname tussen een bouwhoogte van 12 meter en 13,3 meter zeer beperkt is.
      Deze constateringen, gecombineerd met het feit dat er geen sprake zal zijn van een
      aaneengesloten L-vorming wooncomplex (waar in 2008 mee gerekend is), maar van twee losse
      wooncomplexen, geeft aanleiding om te concluderen dat het effect van de voorziene nieuwbouw
      minder dan 1%, en mogelijk zelfs minder dan 0,5% zal bedragen. De verwachte invloed van de
      nieuwbouw blijft daarmee beperkt.

      Conclusie
      Op basis van het windtunnelonderzoek en het actualisatieonderzoek kan geconcludeerd worden
      dat het effect van de nieuwbouw op het functioneren van de windmolen zeer beperkt is. Er zijn
      derhalve geen significant nadelige milieueffecten te verwachten.

3.7   Ecologie

      Gebiedsbescherming
      Zoals eerder beschreven vormt het plangebied geen onderdeel van Natura 2000 en is ook niet
      nabij Natura 2000-gebied gelegen. Het plangebied maakt ook geen deel uit van het NNB. Door de
      aard en omvang van het plan en de grote afstand tot stikstofgevoelige habitats heeft de
      stikstofdepositie van dit plan geen negatief effect op de Natura 2000 gebieden. Dit blijkt ook uit
      de stikstofberekening (zie paragraaf 3.7). Effecten zoals areaalverlies, versnippering en
      verandering van de waterhuishouding zijn op voorhand uitgesloten. De beoogde ontwikkeling
      leidt niet tot aantasting van de Natura 2000-gebieden.




                                                        Blad 11 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 406 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 407 ======================================================================

<pre>      Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
      Withof Complex
      projectnummer 0436812.100
      20 januari 2020 revisie 00
      Stichting Alwel




      Stikstofdepositie
      De voorgenomen ontwikkeling ligt op ongeveer 11 kilometer afstand van het stikstofgevoelige
      Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos, dat siktstofgevoelige habitattypen heeft die in een
      overspannen situatie verkeren.

      Uit de uitspraak over het PAS (Programma Aanpak Stikstof) van de Raad van State van 29 mei
      2019 volgt dat het PAS niet langer als basis voor toestemming voor plannen of projecten mag
      worden gebruikt. Concreet betekent de uitspraak dat voor elk plan of project met mogelijk
      significante gevolgen voor een Natura 2000-gebied weer een afzonderlijke passende beoordeling
      moet worden uitgevoerd.

      Om te beoordelen of de beoogde ontwikkeling significante gevolgen heeft voor een Natura 2000-
      gebied is een onderzoek naar stikstofdepositie uitgevoerd (Antea Group, 2020). Het volledige
      onderzoek is als bijlage bij de toelichting van het bestemmingsplan opgenomen. Met behulp van
      het rekenprogramma AERIUS Calculator 2019 is voor zowel de realisatiefase als de gebruiksfase
      de stikstofdepositie (NOx). Hieruit is gebleken dat er voor zowel de realisatiefase als de
      gebruiksfase van het planvoornemen geen depositieresultaten boven 0,00 mol/ha/jaar. Er is
      derhalve geen sprake van een significant gevolg voor een Natura 2000-gebied.

      Soortenbescherming
      Ten behoeve van de voorgenomen ontwikkeling is een natuurtoets uitgevoerd (Antea Group,
      2019). De resultaten van dit onderzoek zijn toegevoegd als bijlage bij het bestemmingsplan. Uit
      het onderzoek blijkt dat mogelijk algemene broedvogels aanwezig zijn in het gebied. Voor
      algemene broedvogels is geen nader onderzoek nodig. Er is geen ontheffing noodzakelijk, echter
      dient er op één van de volgende wijzen gehandeld te worden, om verstoring van de algemene
      broedvogels te voorkomen:
           Werkzaamheden uitvoeren buiten het broedseizoen;
           Het plangebied ongeschikt maken voor het broedseizoen;
           Uitvoeren van de werkzaamheden onder ecologische begeleiding.

      Conclusie
      De beoogde ontwikkeling leidt niet tot directe effecten op Natura 2000- gebieden of het Natuur
      Netwerk Brabant. De ontwikkeling zorgt niet voor een depositie van stikstof boven 0,00
      mol/ha/jaar. Er zijn geen beschermde soorten aangetroffen. Om verstoring van de algemene
      broedvogels te voorkomen worden maatregelen getroffen. Er zijn geen significant nadelige
      milieueffecten te verwachten.

3.8   Luchtkwaliteit

      De beoogde ontwikkeling voorziet in de bouw van maximaal 85 woningen. Gesteld kan worden
      dat dit plan in verhouding tot de wettelijke ondergrens voor onderzoek, gelegen op de bouw van
      1500 woningen, niet in betekenende mate (NIBM) bijdraagt aan het verslechteren van de
      luchtkwaliteit. Uit de NSL-monitoringstool blijkt dat ter plaatse van het plangebied ruimschoots
      aan de grenswaarden uit de Wet milieubeheer wordt voldaan.




                                                        Blad 12 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 407 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 408 ======================================================================

<pre>       Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
       Withof Complex
       projectnummer 0436812.100
       20 januari 2020 revisie 00
       Stichting Alwel




3.9    Externe veiligheid

       Door Antea Group is een onderzoek uitgevoerd naar externe veiligheid. Het volledige onderzoek
       is opgenomen als bijlage bij het bestemmingsplan. De beoogde ontwikkeling betreft geen
       risicobron en zal dan ook geen negatief effect hebben op omliggende (beperkt) kwetsbare
       objecten.
       Voor externe veiligheid van risicovolle transportroutes geldt dat het plangebied op een grotere
       afstand dan 200 meter van de A58 is gelegen, nadere beschouwing van het groepsrisico is
       daarmee niet aan de orde. Wel ligt het plangebied binnen het invloedsgebied van de weg omdat
       er toxische stoffen over wordt vervoerd. Hierdoor dient er conform het Bevt de bestrijdbaarheid
       en zelfredzaamheid verantwoord te worden.
       In de omgeving van het plangebied zijn geen risicovolle inrichtingen en geen buisleidingen
       aanwezig die van invloed zijn op de voorgenomen ontwikkeling.
       In deze rapportage zijn elementen aangedragen die het bevoegd gezag kan betrekken bij de
       verantwoording van het groepsrisico. Gerichte risicocommunicatie met bewoners en andere
       aanwezigen (bijvoorbeeld via NL-Alert) kan ertoe bijdragen dat alarmering van het gebied sneller
       verloopt. Ook is het van belang dat de aanwezigen naar binnen kunnen vluchten en de ramen en
       deuren kunnen sluiten. De brandweer heeft protocollen voor het bestrijden van de bron bij het
       optreden van een incident. Tot slot is het relevant dat een goede bereikbaarheid gewaarborgd
       blijft voor hulpdiensten. Er wordt voldaan aan het standaardadvies 2019 van de Veiligheidsregio
       Midden- en West Brabant. Daarom is een afzonderlijk advies niet nodig.
       Conclusie
       De ontwikkeling leidt niet tot onverantwoorde externe veiligheidsrisico’s. Er zijn geen significant
       nadelige milieugevolgen te verwachten.

       Mitigerende maatregelen
            Het verantwoorden van de bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid bij calamiteiten binnen
               het invloedsgebied van de A58;
            Gerichte risicocommunicatie met bewoners en andere aanwezigen;
            Mogelijkheden voor bewoners om naar binnen te kunnen vluchten en de ramen en
               deuren te kunnen sluiten;
            Toepassen van protocollen van de brandweer met betrekking tot het bestrijden van de
               bron bij het optreden van een incident;
            Waarborging van een goede bereikbaarheid voor hulpdiensten.

3.10   Aanlegwerkzaamheden

       Gelet op de aard en tijdelijkheid van de aanlegwerkzaamheden kunnen blijvende negatieve
       milieueffecten uitgesloten worden. Vanwege de aard en omvang zal dan ook geen sprake zijn van
       significante negatieve milieueffecten, zoals geluid- en stofoverlast, ten tijde van de
       werkzaamheden.




                                                         Blad 13 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 408 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 409 ======================================================================

<pre>    Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling
    Withof Complex
    projectnummer 0436812.100
    20 januari 2020 revisie 00
    Stichting Alwel




4   Conclusie
    Uit de informatie in deze notitie blijkt dat het plangebied niet ligt in kwetsbaar gebied en/of
    gebied met een beschermde status. De aard en omvang van het plan leiden niet tot belangrijke
    nadelige milieugevolgen. Het doorlopen van een volledige m.e.r.-procedure is niet noodzakelijk.

    Voor een aantal aspecten zijn maatregelen aanbevolen om eventuele milieueffecten te
    beperken:

              Geluid, zie paragraaf 3.2;
              Water, zie paragraaf 3.4;
              Externe veiligheid, zie paragraaf 3.9.




                                                      Blad 14 van 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 409 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 410 ======================================================================

<pre>                                           Over Antea Group

                                           Van stad tot land, van water tot lucht; de
                                           adviseurs en ingenieurs van Antea Group
                                           dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan
                                           onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen
                                           en wegen, realiseren woonwijken en
                                           waterwerken. Maar we zijn ook betrokken
                                           bij thema’s zoals milieu, veiligheid,
                                           assetmanagement en energie. Onder de
                                           naam Oranjewoud groeiden we uit tot een
                                           allround en onafhankelijk partner voor
                                           bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group
                                           zetten we deze expertise ook mondiaal in.
                                           Door hoogwaardige kennis te combineren
                                           met een pragmatische aanpak maken we
                                           oplossingen haalbaar én uitvoerbaar.
                                           Doelgericht, met oog voor duurzaamheid.
                                           Op deze manier anticiperen we op de vragen
                                           van vandaag en de oplossingen van de
                                           toekomst. Al meer dan 60 jaar.




                                           Contactgegevens
                                           Beneluxweg 125
                                           4904 SJ OOSTERHOUT
                                           Postbus 40
                                           4900 AA OOSTERHOUT
                                           T. 06 53 75 42 16
                                           E. Gertjan.Leeuw@anteagroup.com

                                           www.anteagroup.nl




Copyright © 2020
Niets uit deze uitgave mag worden
verveelvoudigd en/of openbaar worden
gemaakt door middel van druk, fotokopie,
elektronisch of op welke wijze dan ook,
zonder schriftelijke toestemming van de
auteurs.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 410 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 411 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100




blad 410 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 411 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 412 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 14 Besluit college vormvrije m.e.r. beoordeling




blad 411 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 412 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 413 ======================================================================

<pre>Beslissing op de Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling bestemmingsplan
Withofcomplex


Inleiding
Woningbouwcorporatie ALWEL wil op het braakliggende gedeelte van het Withofcomplex aan de
Bisschopsmolenstraat 85 gestapelde woningen, verdeeld over twee appartementencomplexen,
bouwen. Op basis van het bestemmingsplan uit 2009 is woningbouw op deze gronden reeds
toegestaan. Echter, de gewenste stedenbouwkundige invulling van het plangebied past niet binnen
het geldende bestemmingsplan. Er wordt daarom een nieuw bestemmingsplan voorbereid.
Namens ALWEL heeft de Anteagroep een aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling d.d. 20
januari 2020 opgesteld.

M.e.r.-beoordeling
In de Wet milieubeheer (Wm) en het bijbehorende Besluit m.e.r. zijn activiteiten genoemd waarvoor
een milieueffectrapportage (MER) moet worden opgesteld. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in
activiteiten waarvoor een m.e.r.-procedure moet worden doorlopen (m.e.r.-plicht) en activiteiten
waarvoor het bevoegd gezag moet beoordelen of een m.e.r.-procedure al dan niet nodig is (m.e.r.-
beoordelingsplicht).
De woningbouwcorporatie ALWEL is initiatiefnemer van een activiteit (D11.2, stedelijk
ontwikkelingsproject) die op de D-lijst van het Besluit m.e.r. staat. Artikel 7.16 Wet milieubeheer is
hierbij van belang.
Ook voor activiteiten met een omvang beneden de drempelwaarden van de D-lijst – zoals in deze
casus - is een aanmeldingsnotitie vereist. Op grond van dit artikel heeft de initiatiefnemer een
aanmeldingsnotitie ingediend. Het bevoegd gezag (college) dient binnen de kaders van de wet te
beslissen of een milieueffectrapport) moet worden gemaakt, de zogenaamde vormvrije m.e.r.-
beoordeling.

Activiteit zoals bedoeld in Besluit m.e.r.
Het plan voorziet in een stedelijk ontwikkelingsproject zoals bedoeld is in categorie D 11.2 van het
Besluit m.e.r. Het plan betreft de bouw van 85 gestapelde woningen en blijft daarmee ruim onder de
drempelwaarde (2000 woningen). Dit betekent dat een vormvrije m.e.r.-beoordeling gemaakt moet
worden.
De wettelijke regeling gaat uit van het principe ‘nee, tenzij’: een m.e.r.-procedure is alleen vereist als
er sprake is van ‘belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu’. Op grond van de Wm houdt het
bevoegd gezag bij haar besluit rekening met de omstandigheden zoals aangegeven in bijlage III van
de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling, te weten:

    •   Kenmerken van de activiteit;
    •   Locatie van de activiteit;
    •   Kenmerken van de potentiële effecten (in samenhang met de eerste twee criteria).


Kenmerken, locatie en potentiële effecten van de activiteit
Het plangebied ligt binnen een voormalig kloostercomplex in het stedelijke gebied. Het plangebied
ligt niet in of nabij een kwetsbaar gebied en/of gebied met een beschermde status.
Het is een kleinschalige plan dat ruim onder de drempelwaarde blijft met nauwelijks of geen effecten
op het milieu. Er is onderzoek gedaan naar de relevante milieuthema’s zoals geluid, bodem, verkeer,
gebiedsbescherming (stikstof) en soortenbescherming. Uit deze onderzoeken blijkt dat er geen
sprake is van belangrijke nadelige milieueffecten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 413 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 414 ======================================================================

<pre>                                                2




Conclusie
Op basis van deze vormvrije m.e.r.-beoordeling beslist het college:
   • dat er geen sprake is van belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu, zoals bedoeld in
        Bijlage III van de EU-richtlijn, en
   • dat geen milieueffectrapport hoeft te worden gemaakt.



Etten-Leur, 17 maart 2020

Burgemeester en wethouders,




Dhr. Drs. C. Smits                               Mw. dr. M.W.M. de Vries
gemeentesecretaris                               burgemeester
</pre>

====================================================================== Einde pagina 414 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 415 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100




blad 414 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 415 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 416 ======================================================================

<pre>vastgesteld bestemmingsplan Withof Complex
Gemeente Etten-Leur
Projectnummer 436812.100

Bijlage 15 Besluit college hogere waarden




blad 415 van 419                             Ruimte - Antea Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 416 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 417 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 417 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 418 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 418 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 419 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 419 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 420 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 420 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 421 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 421 =================================================================

<br><br>