<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>VNG-reactie op de
Rijksbegroting 2019
Bijzondere ledenbrief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2   Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord

       Elk jaar analyseren de medewerkers van het VNG-bureau de Rijksbegroting. Ook dit jaar hebben ze
       per onderwerp weer gekeken naar wat het kabinet wil en wat dat betekent voor gemeenten.

       Onze voorzitter, Jan van Zanen, gaf het al aan in zijn reactie. De Miljoenennota maakt duidelijk dat
       het kabinet minder heeft geïnvesteerd dan eerder was voorgenomen en dat is weer van invloed
       op de gemeentefinanciën. Het kabinet mag dan wel vinden dat de groei van het gemeente- en
       provinciefonds ons helpt alle taken goed te kunnen blijven uitvoeren, maar dat zien wij anders. In het
       belang van onze inwoners is er meer nodig voor grote opgaven als de aanpak van ondermijning en de
       energietransitie. Ook de uitbreiding van de politiecapaciteit en de investeringen in de kwaliteit zijn een
       eerste stap, maar de komende jaren is echt veel meer nodig om de politie op een goede manier haar
       werk voor de samenleving te laten doen.

       In de Troonrede staat dat de rol van medeoverheden steeds groter en belangrijker wordt. Rijk,
       gemeenten, provincies en waterschappen kunnen veel doelen bereiken maar daarvoor moeten ze wel
       samenwerken. Voor een deel doen we dat al. Denk aan de energietransitie waar de VNG samenwerkt
       met IPO en UvW en waarover samen met het Rijk afspraken zijn gemaakt.

       De VNG wil graag doorgaan met samenwerking, maar de tekorten in het sociaal domein, bijstand en
       (jeugd)zorg, hebben een behoorlijke wissel getrokken op onze gemeenten. Er is meer tijd en geld
       nodig om de beoogde verandering van werken te realiseren.

       We verwachten dat het kabinet ons hierin tegemoet komt; zonder gemeenten kan dit kabinet ook de
       eigen ambities immers niet realiseren.




       Jantine Kriens,
       Algemeen directeur




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4   Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Voorwoord                                            4

1 Financiën                                           6

2 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties          11

3 Justitie en Veiligheid                             17

4 Onderwijs, Cultuur en Sport                        24

5 Infrastructuur en Waterstaat                       26

6 Economische Zaken en Klimaat                       28

7 Landbouw, Natuurbeheer en Visserij                 32

8 Sociale Zaken en Werkgelegenheid                   34

9 Volksgezondheid, Welzijn en Sport                  42

10 Buitenlandse zaken en Ontwikkelingssamenwerking   47




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1 Financiën

    Algemene uitkering uit het gemeentefonds

    Wat wil het kabinet?
    Voor de normering van de algemene uitkering in het gemeentefonds geldt met ingang van 2018
    een brede koppeling. De algemene uitkering groeit gelijk op met het totale uitgavenkader van het
    Rijk. Daarmee wordt de ontwikkeling van het accres stabieler. Het accres wijzigt nog wel door nieuwe
    ramingen voor de inflatiecorrectie van de rijksuitgaven en door overschrijdingen of onderuitputting
    van het uitgavenkader van het Rijk. Naast het accres worden gemeenten de komende jaren nog steeds
    geconfronteerd met de opschalingskorting (korting apparaatskosten) op de algemene uitkering.

    In de septembercirculaire zijn de accressen voor de jaren 2018-2023 bijgesteld ten opzichte van de
    meicirculaire 2018. Het accres voor het jaar 2018 valt € 193,7 miljoen (-1,16%) lager uit. De oorzaak
    daarvoor is de verwachte onderuitputting op de Rijksbegroting. Een lager accres in 2018 door
    onderuitputting heeft tot gevolg dat het accres 2019 hoger uitvalt. De sprong van het uitgavenniveau
    2018 naar het uitgavenniveau 2019 wordt groter, omdat het uitgavenplafond van het Rijk voor 2019 en
    de raming van deze totale uitgaven in 2019 onveranderd is. De raming van het accres voor 2019 is dan
    ook € 186,7 miljoen (+ 1,09%) hoger dan in de meicirculaire.

    Voor de jaren 2020 en 2021 is de raming van het accres met respectievelijk -0,03% en -0,09% iets
    naar beneden bijgesteld. Voor de jaren 2022 en 2023 is de raming van het accres met respectievelijk
    +0,11% en +0,02% iets naar boven bijgesteld.

    Tabel met accressen algemene uitkering (in duizenden euro’s)

    Meicirculaire 2018            2018        2019         2020         2021         2022          2023

    Nominaal accres           1.148.494   1.025.280    1.018.629     861.564      971.340     1.078.170

    Accrespercentage             6,86%       5,79%        3,94%        3,21%        3,52%         3,82%

    Reëel accrespercentage       4,75%       3,48%        1,47%        1,07%        1,05%         1,35%

    Sept. circulaire 2018         2018        2019         2020         2021         2022          2023

    Nominaal accres            954.795    1.211.988    1.010.599     837.093     1.001.772    1.091.919

    Accrespercentage             5,70%       6,88%        3,91%        3,12%        3,63%         3,84%

    Reëel accrespercentage       3,59%       4,54%        1,44%        0,98%        1,16%         1,37%

    Reëel accres               600.851     799.595      372.448      262.665      320.401       389.849

    Opschalingskorting          60.000      60.000       70.000       90.000      110.000       130.000

    Werkelijk volume-accres    540.851     739.595      302.448      172.665      210.401       259.849


    Wat betekent dit voor gemeenten?
    De komende jaren wordt de ‘trap op, trap af-systematiek’ voor de voeding van de algemene uitkering
    nog steeds doorkruist door de apparaatskorting. Deze niet-taakgebonden kortingen zijn een negatieve
    correctie op het accres. Het werkelijke volume-accres is daardoor lager en bedraagt de komende
    periode (2019-2023) gemiddeld 1,5% per jaar. Dat is nog steeds een behoorlijk accres. Dit gemiddelde
    wordt wel flink opgetrokken door het hoge accrespercentage van 2019. Net zoals in 2018 een deel
    van de Rijkuitgaven is doorgeschoven naar 2019, zal naar verwachting een deel van het hoge accres in
    2019 door onderuitputting opnieuw op de rijksbegroting doorschuiven naar het jaar 2020. En het jaar
    erna weer. Het uiteindelijke volume-accres over deze periode valt daardoor lager uit dan gemiddeld
    1,5% per jaar.




6                                                                      Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>       Tabel met indexen prijspeil CEP 2018 en MEV 2019

        Index prijspeil CEP 2018                2018     2019       2020        2021       2022       2023

        a. Overheid beloning werknemers        2,50%    3,00%       3,20%      2,70%      3,20%      3,20%

        b. Overheid materieel                  1,60%    1,40%       1,50%      1,40%      1,50%      1,50%

        Inflatiecorrectie 0,57x a + 0,43 x b   2,11%    2,31%      2,47%       2,14%      2,47%      2,47%

        Index prijspeil MEV 2019                2018     2019       2020        2021       2022       2023

        a. Overheid beloning werknemers        2,90%    2,90%       3,20%      2,70%      3,20%      3,20%

        b. Overheid materieel                  1,70%    1,60%       1,50%      1,40%      1,50%      1,50%

        Inflatiecorrectie 0,57x a + 0,43x b    2,38%    2,34%      2,47%       2,14%      2,47%      2,47%


       In de tabel met de accressen is voor de inflatiecorrectie van het accres 2018 uitgegaan van de raming
       uit het Centraal Economisch Plan 2018. Dat is de definitieve raming voor de inflatiecorrectie van het
       lopende jaar. Voor de andere jaren is uitgegaan van de Macro Economische Verkenning 2019. De
       loongevoeligheid van het uitgavenkader van het Rijk is voor het bepalen van de inflatiecorrectie op
       57% gezet.



       Overheveling sociaal domein naar de algemene uitkering

       Wat wil het kabinet?
       In 2019 worden de integratie-uitkering WMO-2009, de integratie-uitkering sociaal domein WMO-2015
       exclusief beschermd wonen, de integratie-uitkering sociaal domein Jeugd exclusief Voogdij/18+ en
       het onderdeel Re-integratie klassiek van de integratie-uitkering sociaal domein Participatie overgehe-
       veld naar de algemene uitkering. Deze gelden gaan pas in 2020 meelopen met de normering van de
       algemene uitkering. Voor het jaar 2019 worden deze gelden nog apart geïndexeerd voor de loon- en
       prijsontwikkeling. In 2019 wordt een apart volume-accres toegekend aan de onderdelen WMO-2009
       en WMO-2015. Aan het onderdeel jeugd wordt echter geen volume-accres toegekend, omdat
       demografisch gezien het aantal jeugdigen afneemt. Wel heeft het kabinet € 100 miljoen bijdragen aan
       de voorziening knelpunten sociaal domein (Fonds tekortgemeenten). Met ingang van 2021 wordt de
       verdeling van de middelen voor jeugdzorg herzien. Ook komt er een onderzoek naar verklaringen voor
       de verschillen in behoefte en uitgaven aan jeugdzorg tussen gemeenten.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Voor een groot aantal gemeenten schoten de overdrachten van het Rijk voor de jeugdzorg de
       afgelopen jaren tekort. Doordat het macrobudget in 2019 geen rekening houdt met de werkelijke
       volumegroei van de jeugdzorg, lopen de tekorten op de jeugdzorg in deze gemeenten verder op.
       Omdat het verdeelmodel voor de middelen jeugdzorg pas met ingang van 2021 wordt herzien, is
       er een (financiële) tussenoplossing voor de jaren 2019 en 2020 nodig, om te voorkomen dat deze
       gemeenten financieel in de knel komen.



       Raming van de afdracht BTW-compensatiefonds

       Wat wil het kabinet?
       Het BTW-compensatiefonds (BCF-fonds) groeit met hetzelfde accrespercentage als de algemene
       uitkering in het gemeentefonds. Daarnaast neemt de omvang ervan toe of af met de btw-component
       van taakmutaties. Als gemeenten in een jaar minder declareren op het BCF-fonds dan er aan middelen
       in zitten dan wordt het restant toegevoegd aan de algemene uitkering. Omgekeerd wordt er geld
       uit de algemene uitkering aan het BCF-fonds toegevoegd als gemeenten meer declareren dan er
       middelen in het BCF-fonds zitten.

       Voor 2018 ging de meicirculaire uit van een afdracht aan het gemeentefonds van € 274,4 miljoen. De
       raming van deze afdracht is in de septembercirculaire flink naar beneden bijgesteld en komt nu uit op



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                           7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    € 105,9 miljoen. Door de conjunctuur investeren gemeenten meer en zijn de declaraties op het fonds
    hoger. Dit leidt tot een afname van de algemene uitkering met € 168,5 miljoen ten opzichte van de
    meicirculaire.

    De meerjarenraming van het BCF-fonds houdt evenals vorig jaar rekening met de groei van de
    omvang van het fonds, maar niet met de groei van de declaraties door bijvoorbeeld inflatie, inwoner-
    groei en conjunctuur. Deze meerjarenraming gaat daardoor wederom uit van veel te hoge afdrachten
    aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. In de septembercirculaire wordt voor 2019 de
    afdracht geschat op € 301 miljoen, voor 2020 op € 483 miljoen, voor 2021 op € 599 miljoen, voor
    2022 op € 738 miljoen en voor 2023 op € 890 miljoen. Deze meerjarenraming van de afdrachten is niet
    verwerkt in de meerjarenraming van de algemene uitkering in de septembercirculaire.

    Wat betekent dit voor gemeenten?
    Door de onrealistische raming van de afdrachten uit het BCF-fonds voor de jaren 2019-2023 in de
    septembercirculaire kunnen gemeenten niet uitgaan van cijfers over de onderuitputting van het
    BCF-fonds uit die circulaire. Omdat de meerjarenraming van de afdrachten uit het BCF-fonds niet is
    verwerkt in de meerjarenraming van de algemene uitkering van de circulaire, moeten gemeenten een
    eigen raming van deze extra baten bij de raming van de algemene uitkering in de meerjarenbegroting
    optellen. Wij adviseren gemeenten om voor alle jaren 2019-2023 uit te gaan van het aandeel van de
    gemeente in de geraamde afdracht uit het BCF-fonds voor het jaar 2018 van € 106 miljoen.



    Macrobudget voor de bijstandsverstrekking

    Wat wil het kabinet?
    Het Rijk bekostigt de uitgaven van gemeenten voor het verstrekken van uitkeringen op grond van de
    Participatiewet met de gebundelde uitkering. Omdat het een medebewindstaak betreft, hoort het
    macrobudget van deze uitkering toereikend te zijn. De verdeling van het budget bevat een zogenaam-
    de prikkelwerking. Voor individuele gemeenten met grote tekorten door de prikkelwerking is er een
    vangnetregeling.

    In 2016 en 2017 bedroegen de tekorten van de gezamenlijke gemeenten op de verstrekking van
    bijstandsuitkeringen respectievelijk € 276 miljoen en € 277 miljoen. Er was sprake van een ontoerei-
    kend macrobudget. Deze tekorten zijn (voor een deel) ontstaan doordat geen rekening is gehouden
    met de instroom van statushouders. Daarnaast weken de schattingen van beleidseffecten af van de
    werkelijkheid en was sprake van ramingsfouten.

    In september is het definitieve macrobudget voor het jaar 2018 vastgesteld op € 6,2 miljard en is het
    voorlopige macrobudget voor 2019 geraamd op € 6,2 miljard. In overeenstemming met het advies
    van de Raad voor het Openbaar Bestuur houden deze ramingen wel rekening met een verhoogde
    instroom van statushouders. Dat leidt tot hogere ramingen van circa 5.000 uitkeringen. Van het
    macrobudget 2018 is € 136 miljoen gereserveerd voor het bekostigen van de vangnetregeling. Van het
    macrobudget 2019 is hiervoor € 108 miljoen gereserveerd.

    Wat betekent dit voor gemeenten?
    Doordat de ramingen nu wel rekening houden met de verhoogde instroom van statushouders, is
    er in beginsel sprake van een toereikend macrobudget voor de verstrekking van uitkeringen door
    gemeenten als ook de overige beleidseffecten goed zijn geraamd en verwerkt. Door de tekorten uit
    voorgaande jaren is er echter sprake van een verhoogd beroep op de vangnetregeling in zowel 2018
    (€ 136 miljoen) als in 2019 (€ 108 miljoen). De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft geadviseerd dat
    het Rijk de kosten van dit hogere beroep op de vangnetregeling repareert. Als deze afkoop achterwe-
    ge blijft, worden gemeenten in 2018 en 2019 via de vangnetregeling geconfronteerd met de tekorten
    uit het verleden op de verstrekking van bijstandsuitkeringen.




8                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>       Belastingplan – wijziging vennootschapsbelasting

       Wat wil het kabinet?
       Het tarief voor de vennootschapsbelasting (Vpb) wordt verlaagd. Het hoge tarief daalt met 0,7%. Het
       lage tarief daalt met 1%. Deze maatregel gaat gepaard met een grondslagverbreding. De aftrek van
       afschrijvingen op gebouwen in eigen gebruik wordt beperkt. Vanaf 2019 is het voor de Vpb alleen nog
       mogelijk om op een gebouw af te schrijven als de boekwaarde van het gebouw hoger is dan 100% van
       de WOZ-waarde. Met ingang van 2020 wordt de renteaftrek beperkt (wetsvoorstel Wet bronbelasting
       2020 van 18 september 2018). Het saldo van de verschuldigde en ontvangen rente is niet aftrekbaar,
       voor zover dat saldo hoger is dan (afhankelijk van wat het hoogst is) de drempel van € 1 miljoen of
       30% van de fiscale EBITDA (gecorrigeerde winst).

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Een gemeente kan Vpb-plichtig zijn voor bijvoorbeeld het grondbedrijf of als sprake is van meer
       dan normaal vermogensbeheer met betrekking tot gemeentelijk vastgoed. In die gevallen wijzigt de
       berekening van de hoogte van de vennootschapsbelasting. Met de wijziging van de afschrijvingsbe-
       perking van de Vpb gaat voor gebouwen in eigen gebruik dezelfde regel gelden als voor gebouwen
       die worden verhuurd aan derden (gebouwen ter belegging).
       Voor woningcorporaties leidt de beperking van de renteaftrek tot een forse inperking van hun
       investeringsruimte, die gevolgen heeft voor de in het Interbestuurlijk programma (IBp) neergelegde
       gezamenlijke ambities op het terrein van het klimaat en de energietransitie, de bouwopgave, de
       herstructurering en de betaalbaarheid van woningen.



       Belastingplan – btw-vrijstelling sport

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil de vrijstelling van de btw voor de sport verruimen. Ondernemers en gemeenten
       hebben daardoor geen recht meer op btw-aftrek en moeten volgens de normale regels btw gaan
       terugbetalen op jonge investeringen in roerende en onroerende goederen. Volgens een overgangs-
       maatregel is het terugbetalen van de btw niet aan de orde bij:
       • nieuwe accommodaties die voor 2019 in gebruik zijn genomen
       • nieuwe accommodaties die voor 2019 zijn gebouwd, maar in 2019 in gebruik genomen
       • nieuwe accommodaties die geheel of gedeeltelijk in 2019 zijn gebouwd en in gebruik genomen,
           mits de bouw is gestart in 2018, op grond van een voor 1-1-2019 gesloten aannemingsovereen-
           komst.
       Gemeenten worden gecompenseerd voor de btw-wijziging voor sport via de specifieke uitkeringen
       stimulering sport.

       Met de verruiming van de vrijstelling van de btw worden de volgende twee bepalingen ingevoerd die
       misbruik of ongewenst gebruik moeten voorkomen:
       • Als een situatie wordt gecreëerd waarin winst wordt gemaakt door een extra hoge vergoeding
          ergens voor te betalen. Bijvoorbeeld een hoge vergoeding voor schoolzwemmen, waardoor een
          BV die het zwembad exploiteert winst kan maken
       • Als een gemeente een overeenkomst heeft met een exploitant en voor de huurprijs minder dan de
          aan de accommodatie toe te rekenen integrale kosten in rekening brengt.

       Dit laatste punt sluit aan bij de Wet markt en overheid. Dus als een gemeente heeft besloten dat voor
       de verhuur van een sportaccommodatie aan een exploitant op grond van een publiek belang een lager
       dan integrale kostprijs in rekening brengt, dan kan de exploitant dus niet in de btw-heffing blijven,
       maar moet ook de vrijstelling gaan toepassen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Door de overgangsregeling hoeven gemeenten geen btw terug te betalen voor de accommodaties
       die vallen onder de overgangsregeling. Een extra voorwaarde is wel dat de gemeente in 2018 voor
       de accommodatie was onderworpen aan het btw-belaste regime. Het niet in aftrek mogen brengen
       van btw in 2019 moet een gevolg zijn van de wetswijziging. Bij verhuur door de gemeente tegen een



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>     lagere prijs vanwege een publiek belang (Wet markt en overheid) is deze niet meer btw-belast, omdat
     de huurder niet meer in de btw-heffing kan blijven en daardoor geen 90% aftrekrecht meer heeft.

     Gemeenten kunnen in de periode 2019-2023 een specifieke uitkering aanvragen voor 17,5% van de
     gerealiseerde bestedingen die verband houden met sportaccommodaties, als:
     • gedurende tien jaar na afloop van de uitkeringsperiode geen recht op aftrek of compensatie van
         btw bestaat voor de activiteiten waarvoor de specifieke uitkering is ontvangen, en
     • de aanvragen worden ingediend vóór 1 december van het jaar voorafgaand aan het boekjaar
         waarvoor de specifieke uitkering wordt aangevraagd
     De wijziging van het btw-regime voor sportaccommodaties kan gevolgen hebben voor de waardebe-
     paling in het kader van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ).




10                                                                      Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2 Binnenlandse Zaken en
  Koninkrijksrelaties
       OPENBAAR BESTUUR EN LOKALE DEMOCRATIE


       Interbestuurlijk Programma en Nationale Omgevingsvisie

       Wat wil het kabinet?
       Het Rijk wil maatschappelijke vraagstukken met de medeoverheden aanpakken. Dit gebeurt onder
       meer via het Interbestuurlijk programma (IBp) en de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Indien nodig
       worden opgaven gebiedsgericht aangepakt.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Als deelnemer aan het IBP wil de VNG de werkwijze van het IBP volgen en door ontwikkelen. Daarbij
       is de Code interbestuurlijke verhoudingen van belang. Deze moet nog worden vernieuwd, waarbij
       de formele teksten minder belangrijk zijn dan het daadwerkelijk doorleven van de Code in houding
       en gedrag van de verschillende partijen. Het respecteren van artikel 2 Financiele verhoudingswet (bij
       nieuwe of gewijzigde taken worden de financiele gevolgen in beeld gebracht en worden gemeenten in
       staat gesteld deze op te vangen) moet in de praktijk worden toegepast.



       Legitimatie samenwerking

       Wat wil het kabinet?
       De komende jaren staat effectief en democratisch gelegitimeerd samenwerken centraal. Het ministerie
       wil (samenwerkende) overheden hierbij ondersteunen en samenwerking zoeken met de regio’s. De
       Tweede Kamer ontvangt eind 2018 een conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Wet gemeenschap-
       pelijke regelingen (Wgr)

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het Rijk zal initiatief nemen voor samenwerking. De aanbevelingen uit het rapport
       ‘Werkende samenwerking’ van de VNG Denktank kunnen hierbij uitstekend worden benut, ook waar
       het de controlerende als kaderstellende rol van de raad betreft.



       Grensoverschrijdende samenwerking (GROS)

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil de samenwerking over de landsgrenzen heen stimuleren om economische groei en
       sociale en fysieke leefbaarheid te versterken, vooral in de grensregio’s. Het kabinet blijft werken aan
       het wegnemen van knelpunten, het creëren van randvoorwaarden en het ondersteunen van kansen en
       initiatieven. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheden die internationale organisaties (o.a.
       EU) bieden. Het kabinet werkt hierbij nauw samen met medeoverheden, koepels, kennisinstellingen
       en de buurlanden, waarbij rekening wordt gehouden met culturele, economische en bestuurlijke
       overeenkomsten en verschillen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Aandacht van het Rijk voor het wegnemen van knelpunten aan de grens is essentieel om het potenti-
       eel aan de landsgrenzen met België en Duitsland ten volle te benutten. De VNG zet zich actief in voor
       het wegnemen van barrières en knelpunten langs de landsgrenzen. Zo is de VNG nauw betrokken bij
       de uitvoering van het Actieplan Grensoverschrijdende Economie en Arbeidsmarkt (GEA). De VNG



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>     gaat gesprekken aan met de betrokken ministeries (BZK, EZK en SZW) over inzet EU-fondsen voor
     grensoverschrijdende samenwerking tijdens de nieuwe Europese programmaperiode 2021-2027,
     waarbij wordt ingezet op aandacht voor de regionale arbeidsmarkt en voldoende ruimte voor lokale
     initiatieven.



     Versterking Lokale Democratie en Bestuur

     Wat wil het kabinet?
     BZK wil mensen meer mogelijkheden geven om mee te doen in de lokale democratie. Hiervoor is het
     Plan van Aanpak Versterking Lokale Democratie en Bestuur in werking getreden.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De VNG ondersteunt de acties uit Plan van Aanpak Versterking Lokale Democratie en werkt gezamen-
     lijk met BZK aan de activiteiten bij het onderdeel Democratie in Actie. In dat onderdeel is gekozen
     voor een werkwijze waarbij de inwoner en zijn/haar gemeente centraal staat.

     NB) Ondermijning en weerbaarheid bestuur zijn opgenomen in het hoofdstuk J&V



     KIESPROCES


     Vernieuwingen verkiezingsproces

     Wat wil het kabinet?
     De evaluatie van de verkiezingen in 2017 heeft laten ziet dat er ruimte is voor verbetering in het
     verkiezingsproces. Daarom voert het kabinet vanaf 2019 een aantal vernieuwingen door. Met deze
     vernieuwingen wordt de transparantie vergroot en kan iedereen controleren hoe de verkiezingsuitslag
     is berekend. Ook maakt het kabinet het stemmen en het stembiljet toegankelijker.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De vernieuwingen vragen op de korte en langere termijn belangrijke aanpassingen in de werkproces-
     sen van gemeenten. De verbeteringen houden in de eerste plaats de verplichting voor gemeenten
     in om de processen-verbaal van de stembureaus en de totalen op gemeentelijk niveau algeheel
     openbaar te maken via het internet. Deze verplichting moet bij de verkiezingen in 2019 gaan gelden.
     Daarnaast heeft het kabinet wetsvoorstellen in voorbereiding tot verbetering van de kwaliteit van
     de berekening van de verkiezingsuitslag, en het stellen van eisen aan digitale hulpmiddelen en het
     regelen van de verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling, het onderhoud en het beheer van digitale
     hulpmiddelen in het verkiezingsproces. De geplande inwerkingtreding daarvan is 2021. Ook wil het
     kabinet vanaf 2021/2022 wettelijke experimenten mogelijk maken met een nieuw, handzaam stembiljet
     dat bovendien elektronisch telbaar is. Tot slot wordt onderzoek gedaan naar de deskundigheid en
     vaardigheden van voorzitters en leden van stembureaus, en naar de verruiming van de mogelijkheden
     om zelf een stem uit te brengen (early voting). De uitkomsten daarvan zullen in 2019 bekend zijn. De
     vernieuwingsagenda van het kabinet sluit op belangrijke onderdelen aan bij de Verkiezingsagenda
     2021 van de VNG en de NVVB.



     Toegankelijkheid verkiezingen

     Wat wil het kabinet?
     Het actieprogramma “Onbeperkt meedoen! Implementatie VN-Verdrag inzake de rechten van mensen
     met een handicap” moet een bijdrage leveren aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen.
     Onderdeel daarvan is het toegankelijker maken van het verkiezingsproces. Vanaf volgend jaar moeten
     alle stemlokalen toegankelijk zijn voor kiezers met een lichamelijke beperking. Het ministerie voert
     gesprekken met relevante organisaties om te kijken of hulp in het stemhokje is toe te staan aan kiezers
     met een verstandelijke beperking.



12                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Vanaf 1 januari 2019 schrijft de Kieswet voor dat alle stembureaus zodanig moeten zijn toegerust en
       gelegen dat zoveel mogelijk kiezers, dus ook kiezers met fysieke beperkingen, zelfstandig hun stem
       kunnen uitbrengen. Het college moet de raad informeren als aan dit vereiste niet (volledig) kan worden
       voldaan. De VNG brengt in oktober een ledenbrief uit over de uitvoering van deze nieuwe bepalingen.
       Bij de uitwerking van de ideeën om hulp in het stemhokje toe te staan aan kiezers met een verstande-
       lijke beperking zijn is de VNG actief betrokken.



       OVERHEIDSINFORMATIE


       Open overheidsinformatie

       Wat wil het kabinet?
       Het ministerie werkt aan open databeleid dat zich richt op optimale openbare beschikbaarheid en
       (her)gebruik van overheidsdata. Daarbij wordt onder meer het gebruik van open data, open source
       toepassingen, standaarden en duurzame toegankelijkheid gestimuleerd. De derde Agenda Open
       Overheid loopt van 1 juli 2018 tot 1 juli 2020. Onderdeel daarvan is het vergroten en verbeteren van
       open besluitvorming bij gemeenten en provincies.

       De behandeling Wet Open Overheid is door de Eerste Kamer aangehouden. Een behandeldatum
       is nog niet bekend. De minister gaat het gesprek aan met de initiatiefnemers van het wetsvoorstel
       Open Overheid om te onderzoeken hoe de verruiming van openheid gestalte kan krijgen zonder hoge
       kosten voor de organisatie en uitvoering.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Toegankelijke en transparante overheidsinformatie versterkt de informatiepositie van burgers en
       bedrijven en draagt bij aan de publieke verantwoording van de overheid. Open data dragen bij aan
       de economie. Gemeenten kunnen (ook) in 2019 aansluiten op de projecten van de Agenda Open
       Overheid, waaronder het door VNG Realisatie ontwikkelde Open Raadsinformatie, en bij initiatieven
       met betrekking tot Open Wob en Open Algoritmes. De VNG blijft zich inzetten voor de totstandko-
       ming van een beter uitvoerbaar Wetsvoorstel Open Overheid en voor steun aan gemeenten voor het
       versterken van de kwaliteit van de informatiehuishouding.



       RECHTSPOSITIE EN ARBEIDSVOORWAARDEN

       Raadsledenvergoeding

       Wat wil het kabinet?
       Voor een verruiming van de vergoeding voor raadsleden in gemeenten met minder dan 24.000
       inwoners wordt eenmalig in 2018 een bedrag van € 10 miljoen beschikbaar gesteld.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De terechte verhoging van de raadsledenvergoeding in de genoemde gemeente categorieën
       moet eenmalig maar structureel worden doorgevoerd. Deze verhoging moet structureel worden
       toe gevoegd aan het gemeentefonds vanuit de Rijksbegroting. Zo kunnen raadsleden genoeg tijd
       vrijmaken om hun raadswerk zo goed mogelijk uit te blijven voeren.



       (Rechts)positie politiek ambtsdragers, kwaliteit lokaal bestuur

       Wat wil het kabinet?
       In het Interbestuurlijk programma (IBp) staat dat het ministerie in deze kabinetsperiode met interbe-
       stuurlijke en maatschappelijke partners wil werken aan de versterking van de lokale democratie. Dit
       wordt gedaan door middel van het meerjarig samenwerkingsprogramma Democratie in Actie (DiA).



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                           13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>     Het is belangrijk dat er voldoende goed toegeruste politieke ambtsdragers zijn en blijven. Eén van de
     speerpunten binnen het programma DiA is het ontwikkelen van een duurzaam ondersteuningsaanbod
     voor alle decentrale politieke ambtsdragers.

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     Om te komen tot een duurzaam ondersteuningsaanbod voor politieke ambtsdragers zorgt de minister
     voor passende inwerkprogramma’s, opleidingen en leermodules. Dit doet de minister in samenwerking
     met beroeps- en belangenverenigingen van politieke ambtsdragers, de griffiers en de koepels van
     medeoverheden en andere relevante organisaties.



     INFORMATIESAMENLEVING

     Governance digitale overheid

     Wat wil het kabinet?
     Om in de komende jaren veilig, snel en betrouwbaar diensten te kunnen verlenen en maatschappelijke
     vraagstukken aan te kunnen pakken is “NL DIGIbeter”, de Agenda Digitale Overheid, opgesteld. Deze
     agenda geeft vorm aan de doorontwikkeling van de bestaande digitale overheid en aan de ontwikke-
     ling van een nieuwe digitale overheid.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten zijn actief betrokken bij de totstandkoming en ontwikkeling van deze agenda, onder
     andere via de bewegingen ‘Samen organiseren’ en ‘Common Ground’. Gemeentelijke initiatieven
     en wensen kunnen op deze manier onderdeel zijn van deze agenda. De Agenda Digitale Overheid
     omvat o.a. digitale dienstverlening (MijnOverheid), digitale identiteit, digitale inclusie (minder digitaal
     vaardigen doen ook mee) en publieke waarden.



     Doorbelasting GDI-voorzieningen

     Wat wil het kabinet?
     Toerekenbare beheer- en exploitatiekosten van de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) worden
     vanaf 2018 doorbelast voor drie voorzieningen (DigiD, MijnOverheid en Digipoort). Vanaf 2019 zullen
     ook de noodzakelijke overige voorzieningen van de GDI worden doorbelast. De budgetten voor
     beheer- en exploitatiekosten worden ingezet voor doorontwikkeling en innovatie van de digitale
     overheid.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De precieze tarieven zijn nog niet bekend. In ieder geval leiden deze voorstellen in 2019 tot hogere
     kosten voor gemeenten.



     Basisregistratie Personen (BRP)

     Wat wil het kabinet?
     In 2017 is de operatie Basisregistratie Personen (BRP) gestopt. Het huidige technische systeem
     (GBA-V) blijft daardoor langer in gebruik dan voorzien. Gezamenlijk met de stakeholders, gemeenten
     en andere gebruikers ontwikkelt de VNG een visie op het BRP-stelsel in de toekomst. Volgende stap is
     het vastleggen van richtinggevende principes voor het toekomstige model van de BRP. Deze visiebrief
     zal in 2020 naar de Tweede Kamer worden gestuurd, waarna we een gezamenlijke ontwikkelagenda
     formuleren om de visie technisch te realiseren. Daarbij houden we rekening met het BIT-advies en de
     lessen van de Commissie BRP.

     Wat betekent dat voor gemeenten?
     De VNG werkt nauw samen met het ministerie aan een visie op en de ontwikkeling van de nieuwe BRP.
     Daarbij zijn gemeentelijke experts betrokken. De huidige GBA-V zal nog 5–7 jaar gebruikt worden, pas



14                                                                           Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>       daarna volgt modernisering. Die modernisering is noodzakelijk voor o.a. dienstverlening aan burgers.
       Wij blijven alert op wat onder ‘uitgesteld onderhoud’ valt.



       WONEN


       Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

       Wat wil het kabinet?
       Het wetsvoorstel kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is in juli 2017 aangehouden in de Eerste
       Kamer. Het kabinet beziet op dit moment de mogelijkheden om aan de bezwaren van de Kamer
       tegemoet te komen en gaat verder met de voorbereidingen op de introductie van dit nieuwe stelsel.

       Wat betekent het voor gemeenten?
       De Wkb beoogt de positie van de consument als opdrachtgever in de bouw te versterken en de
       aansprakelijkheid van bouwers te vergroten. Hiervoor stelt het kabinet een nieuw stelsel van kwaliteits-
       borging voor. Wij zijn in gesprek met het Rijk over het wetsvoorstel en de implementatie. Deze wet
       moet de bouwkwaliteit daadwerkelijk vergroten tegen acceptabele kosten, waarbij gemeenten hun rol
       goed kunnen uitvoeren.



       Woningbouwproductie

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet maakt met gemeenten, provincies en andere partijen afspraken over het versnellen van
       de bouwproductie. Voor bouwprojecten wordt het door een wetswijziging makkelijker om bij wijze
       van experiment af te wijken van knellende regels. Ook kunnen procedures rond bouwvergunningen
       worden verkort. Het kabinet trekt in 2018 en 2019 € 38 miljoen uit om woningbouw bij binnenstedelij-
       ke herstructurering voor dergelijke gebieden te stimuleren via een revolverend fonds.

       Voor woningcorporaties wordt het gemakkelijker om middenhuurwoningen te realiseren. De
       ‘markttoets’ in de Woningwet wordt aangepast. Vanaf 2019 komt er ongeveer € 30 miljoen voor een
       innovatieregeling voor wonen en zorg arrangementen beschikbaar. Woningcorporaties krijgen een
       tegemoetkoming in het kader van de toegenomen fiscale lasten door de verhuurderheffing vanaf 2019
       structureel te verlagen met 100 miljoen. Dit komt bovenop de afspraak in het regeerakkoord van het
       kabinet Rutte-III dat er een nieuwe heffingsvermindering voor verduurzaming komt van € 100 miljoen
       structureel.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       In het kader van het Interbestuurlijk Programma zal de VNG nadere afspraken maken met het kabinet
       over de woningbouwproductie. Woningcorporaties krijgen door verlaging van de verhuurderheffing
       meer geld te besteden voor de bouw en verduurzaming van nieuwe sociale woningen. Maar,
       tegelijkertijd krijgen woningcorporaties vanaf 2019 te maken met nieuwe ATAD-richtlijnen waardoor er
       aan de andere kant ook een (grotere) lastenverzwaring zal optreden. Een revolverend fonds van € 38
       miljoen voor binnenstedelijke herstructurering is een goed begin. Omdat aan een revolverend fonds
       moet worden terugbetaald is aanvullend daarop structureel geld nodig voor onrendabele gebiedsont-
       wikkeling. Voor wonen en zorg is met de innovatieregeling procesgeld beschikbaar.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>     ENERGIE

     Duurzame energie

     Wat wil het kabinet?
     Voor duurzame energie is gemiddeld meer ruimte nodig dan voor fossiele energie. De energietransitie
     heeft daarom een ruimtelijke impact, zowel op land als op zee, boven en onder de grond. Voor het
     Klimaatakkoord zetten we daarom ruimtelijke expertise in om de ruimtelijke impact van de transitie
     vroegtijdig in beeld te krijgen. De uitkomsten hiervan dienen ook als onderbouwing voor de te maken
     keuzes in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Aansluitend werken medeoverheden en Rijk samen
     aan Regionale Energiestrategieën (RES), waarin we middels een programmatische aanpak samenwer-
     ken om de klimaat- en energietransitie regionaal vorm te geven.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     In het kader van de Investeringsagenda ‘Naar een duurzaam Nederland’ is de regie over de ruimtelijke
     inpassing van grootschalige energievoorziening belegd bij de decentrale overheden. Uit veel coalitie-
     akkoorden blijkt dat gemeenten in het kader van participatie hun inwoners goed willen betrekken bij
     de energietransitie en de (invoering van de) Omgevingswet.



     Energietransitie

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet benadrukt dat de energietransitie een grote ruimtelijke impact heeft en niet los gezien kan
     worden van de woningopgave en een betaalbare woningmarkt. Er is een programmatische aanpak
     nodig waarin wordt samengewerkt en de klimaat- en energietransitie regionaal wordt vormgegeven;
     het kabinet benoemt hiervoor de RES als samenwerkingsinstrument voor de overheden. Om op
     wijkniveau de transitie naar aardgasvrij van de grond te krijgen, is het kabinet een ‘grootschalige
     proeftuin’ gestart met decentrale overheden.

     Daarnaast wordt verkend hoe het Nationaal Energiebespaarfonds verder ingezet kan worden om
     woningeigenaren energiebesparende maatregelen te laten nemen. Woningcorporaties kunnen
     aanspraak maken op een korting op de verhuurdersheffing van € 100 miljoen. Voor verdere afspraken,
     waaronder de financiering voor verduurzaming van maatschappelijk vastgoed, zet het kabinet in op
     nadere afspraken in het Klimaatakkoord.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De RES zijn een initiatief van de decentrale overheden om op regionaal niveau samen te werken
     aan het ruimtelijk inpassen/realiseren van de energietransitie. Voor gemeenten betekent dit dat zij
     intensief gaan samenwerken met provincies en waterschappen in een regierol voor de uitvoering van
     de energietransitie. Daarnaast hebben gemeenten een regierol in het planmatig en met regionale
     samenwerking verduurzamen en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. De grootschalige
     proeftuin is hierin een belangrijk instrument. Vooralsnog ontbreken echter adequate financiële
     middelen, wettelijke bevoegdheden en een ‘speelveld dat op orde is’ (bijvoorbeeld met voldoende
     bouwers, installateurs, architecten, stedenbouwkundigen, enzovoort). Het Klimaatakkoord moet dit
     ondervangen. Bovendien moet energietransitie goed uitlegbaar zijn, ook aan de gewone burger,
     om voldoende draagvlak te krijgen voor de energietransitie. De voorstellen van het kabinet zijn nog
     ontoereikend. Nieuwe vormen van financiering zijn nodig, zoals de mogelijkheid om een lening niet te
     verbinden aan een persoon maar aan het gebouw waarvoor energiebesparende worden genomen.




16                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>3 Justitie en Veiligheid

       VEILIGHEID EN HANDHAVING


       Politie

       Wat wil het kabinet?
       In het regeerakkoord is € 291 miljoen extra vrijgemaakt om de politieorganisatie te versterken. In deze
       Rijksbegroting wordt de besteding nader ingevuld. Er is onder meer structureel € 100 miljoen beschik-
       baar voor het werven en opleiden van nieuwe medewerkers. Voor de jaren 2019-2021 zijn incidenteel
       extra middelen van in totaal opgeteld € 58 miljoen vrijgemaakt voor de politie om bij de operationele
       onderdelen gericht in te spelen op de negatieve effecten van de uitstroom van ervaren personeel. Het
       kabinet doet extra investeringen in de gebiedsgebonden politiezorg (de wijkagent) en de opsporing
       (recherche). Ook is budget beschikbaar gesteld voor de verbreding en verdieping van de aanpak van
       cybercrime en wordt er geïnvesteerd in het versterken van de uitrusting van politieoperaties op straat
       en in de eigen cybersecurity van de politie. Het overkoepelende doel van deze extra middelen is dat
       de politieorganisatie meer ruimte krijgt om aan te sluiten bij de wensen en behoeften van de samenle-
       ving en van het gezag en dat ze beter bereikbaar wordt op het platteland en in de steden. In 2019 zal
       het kabinet in samenspraak met politie, Openbaar Ministerie, regioburgemeesters en lokaal gezag de
       nieuwe beleidsprioriteiten voor de politie voor de komende vier jaar vaststellen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De investeringen leiden tot uitbreiding van de politiecapaciteit met 1.111 fte. Dat is hoognodig,
       omdat er in sommige delen van het land en bij sommige belangrijke expertises, sprake is van serieuze
       personeelsproblemen. De organisatorische maatregelen zouden er toe moeten leiden dat de politie
       haar inzet en dienstverlening op regionaal en lokaal niveau beter kan laten aansluiten op de daar
       voorkomende problemen en wensen.

       Het kabinet zet enkele nuttige stappen om de negatieve gevolgen van eerder bezuinigingen
       op veiligheid te herstellen. De uitbreiding van de politiecapaciteit en de investeringen in de kwaliteit
       organisatie zijn hoogst noodzakelijk, maar de komende jaren is fors meer nodig om de politie op een
       adequaat niveau haar werk voor de samenleving te laten doen. We blijven ook in gesprek met politie
       en de minister om ervoor te zorgen dat de (al eerder aangekondigde) kanteling van de politieorganisa-
       tie daadwerkelijk vorm krijgt. De politie werkt lokaal en moet de ruimte hebben om lokaal dat te doen
       wat nodig is, onder gezag van burgemeester en OM. De nieuwe vierjaarlijkse beleidsprioriteiten voor
       de politie moeten goed aansluiten op de regionale en lokale veiligheidsprioriteiten.



       Gesloten coffeeshopketen

       Wat wil het kabinet?
       Er komt wet- en regelgeving voor een uniform experiment met een gesloten coffeeshopketen. Deze
       experimenten worden uitgevoerd in zes á tien (middel)grote gemeenten. Doel van de experimenten
       is om te bezien of en hoe op kwaliteit gecontroleerde wiet gedecriminaliseerd aan de coffeeshops
       geleverd kan worden en wat de effecten hiervan zijn. De experimenten worden onafhankelijk geëvalu-
       eerd.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten kunnen zich aanmelden voor deelname aan een experiment waarbij onder overheid-
       stoezicht geteelde, gecontroleerde en gedistribueerde cannabisproducten in een of meer streng
       gereguleerde verkooppunten wordt verkocht. De ministers van J&V en VWS maken te zijner tijd de
       aanmeldprocedure en voorwaarden voor deelname bekend.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>     In de ALV van juni 2016 is door de gemeenten uitgesproken dat het cannabisbeleid in zijn huidige
     vorm onhoudbaar is en drastisch moet worden gemoderniseerd. De VNG staat positief kritisch
     tegenover het conceptwetsvoorstel en heeft aanbevelingen gedaan voor de uitwerking in een amvb en
     het betrekken van stakeholders als coffeeshophouders en gebruikers. Het is goed dat er nu beweging
     is op dit beladen onderwerp. Het beperkte aantal gemeenten dat mag deelnemen aan het experiment
     is echter een gemiste kans.



     Contraterrorisme en de bestrijding van radicalisering

     Wat wil het kabinet?
     Voor contraterrorisme is € 13 miljoen extra per jaar beschikbaar. Dit geld wordt gebruikt om, naast de
     continuering van reeds bestaande maatregelen, de voor- én de achterkant van de aanpak verder te
     versterken. Deze brede aanpak richt zich op maatregelen van preventie tot repressie en van lokaal tot
     internationaal. Om de rechtstaat weerbaarder te maken tegen antidemocratische krachten wordt onder
     meer de bestaande privaatrechtelijke mogelijkheid om organisaties te verbieden (artikel 2:20 BW)
     vergroot. Ook wordt gewerkt aan een wettelijke verplichting geldstromen van wezenlijke omvang naar
     maatschappelijke organisaties inzichtelijk te maken. Van deze geldstromen kan immers onwenselijke
     invloed uitgaan die antidemocratisch, anti-integratief en onverdraagzaam gedrag tot gevolg kan
     hebben. Het wetsvoorstel dat dit mogelijk maakt zal begin 2019 naar de Tweede Kamer worden
     gezonden.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Er is behoefte aan meer mogelijkheden en aan ondersteuning om de samenwerking tussen
     gemeenten, onderwijs, welzijns- en zorgpartners en de justitiële ketenpartners te versterken. Elke
     gemeente, groot of klein, kan met een radicaliseringscasus te maken krijgen. Die behoefte is ook van
     belang voor de aangekondigde wetgeving, omdat gemeenten indringend te maken kunnen krijgen
     met de uitvoering van de nieuwe bevoegdheden.

     De nadruk ligt nog steeds op radicalisering met een islamitische component en extreemrechtse
     activiteiten blijven relatief onderbelicht. Voor de komende jaren is het voor gemeenten van belang
     dat het netwerk dat de afgelopen jaren is ontwikkeld, onder andere met behulp van de zogenaamde
     versterkingsgelden, in stand kan blijven en dat deze structureel worden gemaakt. Op dit moment
     kunnen we niet overzien of de maatregelen van het kabinet dat ook doen.

     Ten opzichte van vorig jaar is er een iets betere balans tussen de repressieve en preventieve aanpak
     van radicalisering en extremisme. Er zit echter een inherente spanning tussen de aangekondigde
     wetgeving en de uitgangspunten voor deradicaliseren en re-integratie. Die spanning en de
     bijbehorende dilemma’s komen samen op lokaal niveau. De burgemeester is bijvoorbeeld niet alleen
     verantwoordelijk voor handhaving van de openbare orde en bijdragen aan de staatsveiligheid, maar
     heeft ook een verbindende rol in de lokale gemeenschap en dient de constitutionele rechtsorde te
     bewaken voor alle burgers in de gemeente.



     Mensenhandel

     Wat wil het kabinet?
     Het is belangrijk om mensen in de prostitutie te beschermen tegen misstanden, zoals uitbuiting
     en mensenhandel. De strijd tegen mensenhandel wordt daarom versterkt. Naast investeren in
     internationale samenwerking en politieonderzoek komt er structureel geld beschikbaar voor een
     landelijk dekkend netwerk van uitstapprogramma’s voor mensen die de prostitutie willen verlaten. Het
     wetsvoorstel Regulering prostitutie wordt aangepast met als doel om meer landelijke uniformiteit voor
     alle sectoren in de prostitutiebranche tot stand te brengen. De behandeling van het initiatiefwetsvoor-
     stel Strafbaarstelling misbruik prostituees die slachtoffer zijn van mensenhandel wordt voortgezet. Er
     wordt geïnvesteerd in de regionale Prostitutie Controle Teams. Ook komt er extra geld voor slachtof-
     fers van mensenhandel.




18                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het wetsvoorstel Regulering prostitutie wordt aangepast met als doel om meer landelijke uniformiteit
       voor alle sectoren in de prostitutiebranche tot stand te brengen. Om ongewenste verplaatsingen
       van prostitutie naar minder zichtbare delen van de sector te voorkomen, worden alle vormen van
       bedrijfsmatige seksuele dienstverlening, waaronder ook escort en zelfstandig werkende prostituees,
       vergunningplichtig. Er komt een wettelijke grondslag voor lokale intakegesprekken, die als doel
       hebben vanuit de gezondheidszorg (GGD) zicht te houden op prostituees teneinde misstanden te
       voorkomen. Er komt een pooierverbod, in aanvulling op de mogelijkheden die artikel 273f Sr biedt
       voor de strafrechtelijke aanpak van mensenhandel in de prostitutie. Wie betrokken is bij bedrijfsmatige
       seksuele dienstverlening zonder vergunning en daar financieel voordeel uithaalt, wordt strafbaar
       gesteld.

       In diverse gemeenten is, mede met behulp van de uitstapprogramma’s voor mensen die de prostitutie
       willen verlaten, zorg en ondersteuning van prostituees en slachtoffers van mensenhandel georgani-
       seerd. Nu het Rijk deze programma’s structureel wil financieren kunnen belangrijke delen van de
       ontstane infrastructuur in stand blijven.

       Over de versterkte bestrijding van mensenhandel zijn afspraken gemaakt in het Interbestuurlijk
       Programma (IBp). In het wetsvoorstel Regulering Prostitutie is de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
       nog niet goed geborgd. De behandeling van het wetsvoorstel verloopt daarom moeizaam.



       Zorg en Veiligheid

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet benoemt de noodzaak van een goede verbinding tussen zorg, welzijn, veiligheid en straf.
       Voor 2019 wordt dit ingevuld met enkele concrete programma’s en initiatieven, zoals versterking
       van de aanpak van mensenhandel, doorgaan met het ontwikkelen van een sluitende aanpak voor
       personen met verward gedrag, terugdringen van huiselijk geweld en kindermishandeling, preventie
       van radicalisering, terugdringen van recidive, een nieuwe visie op het gevangeniswezen en investeren
       in de zorg- en veiligheidshuizen. Voor personen met verward gedrag die toch in het justitiële circuit
       terechtkomen, ontwikkelen het ministerie en partners onder meer een persoonsgerichte aanpak, die
       kan worden toegepast vanuit de Zorg- en Veiligheidshuizen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Voor gemeenten is een nauwe verbinding tussen zorg en veiligheid van groot belang. Op gemeentelijk
       niveau wordt ingezet op een persoonsgerichte aanpak voor personen met multiproblematiek die
       soms ook met justitie in aanraking komen. Een belangrijk onderdeel van de diverse programma’s en
       landelijke initiatieven is om de uitvoering te versterken. Dit biedt gemeenten kansen om op regionaal
       en lokaal niveau rond specifieke thema’s preventie, vroegsignalering, passende zorg en effectieve
       interventies te organiseren.

       Voor gemeenten is van belang dat naast ondersteuning van de werkvloer, ook fundamentele knelpun-
       ten in het stelsel kunnen worden geagendeerd. Bureaucratie is een belangrijke factor is. De VNG
       ondersteunt gemeenten bij het tot stand brengen van een goede verbinding in de regio tussen zorg,
       welzijn, veiligheid en straf.



       Rechtspleging en rechtsbijstand: reset digitalisering rechtspraak

       Wat wil het kabinet?
       Er moet veel gebeuren om de kwaliteit van onze rechtspraak ook in de toekomst te waarborgen.
       De digitalisering van de rechtspraak is hierbij belangrijk. Ten opzichte van de eerdere aanpak vindt
       een reset van de digitalisering van de rechtspraak in het bestuursrecht en het civiele recht plaats.
       De aanpak wordt minder breed en beter beheersbaar en de doelstelling wordt versmald tot digitale
       toegankelijkheid van rechtspraak. Procespartijen moeten berichten en stukken digitaal met de website
       De Rechtspraak kunnen uitwisselen. De verwachting is dat najaar 2018 besluitvorming kan plaatsvinden



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>     over de doelen van de digitalisering, de manier waarop die moeten worden bereikt en de kosten die
     daarmee zijn gemoeid.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De nieuwe plannen voor digitalisering van de rechtspraak vragen om een aanpassing van de werkwijze
     van gemeenten wanneer zij procederen. Hoe groot deze impact op de gemeentelijke bedrijfsvoering
     zal zijn, is op dit moment nog niet bekend. Evenmin is bekend wanneer de landelijke invoering van
     het digitaal procederen in het bestuursrecht en het civiele recht voor gemeenten zal plaatsvinden.
     In 2018 heeft VNG Realisatie voor de VNG, in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid/
     De Rechtspraak, een impactanalyse uitgevoerd naar de gevolgen van de verplichting om digitaal te
     procederen voor de bedrijfsvoering van gemeenten. Als de plannen van de reset concreter vormen
     aannemen, zullen wij onderzoeken in hoeverre de conclusies en aanbevelingen uit deze impactanalyse
     aanpassing behoeven.



     ONDERMIJNING EN WEERBAARHEID BESTUUR


     Ondermijning

     Wat wil het kabinet?
     Aan de hand van de Toekomstagenda Ondermijning wordt de aanpak in 2019 verder verbreed. Er
     komt ondermijningswetgeving, een verzamelnaam voor meerdere wetsvoorstellen, om geconstateerde
     juridische knelpunten aan te pakken. Het gaat onder andere om:
     • Het wetsvoorstel om de maximale straf voor leden van een criminele organisatie fors te verhogen:
         van zes naar tien jaar
     • Het wetsvoorstel gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden dat het delen van informatie
         in samenwerkingsverband verbanden moet vergemakkelijken
     • Een verbod op Outlaw Motorcycle Gangs (criminele motorbendes)
     • Aanpassing van de wet Bibob.

     In het Regeerakkoord zijn ruimere financiële middelen beschikbaar gesteld in de vorm van een
     eenmalig ondermijningsfonds van € 100 miljoen en structureel € 10 miljoen extra. De extra middelen
     worden primair ingezet om in alle regio’s te komen tot versterking van de aanpak, passend bij de
     integrale ondermijningsbeelden per regio die momenteel worden opgesteld. Voor een effectieve
     aanpak moet er daarnaast meer oog zijn voor innovaties binnen het strafrecht en voor creativiteit in
     de aanpak van ondermijning. Ook is intensieve samenwerking nodig tussen verschillende publieke
     en private instanties, zoals dat nu ook gebeurt tussen de Taskforce Brabant Zeeland en Intensivering
     Zuid Nederland. Uit de aanvullende middelen die vanuit het Regeerakkoord beschikbaar zijn gesteld
     voor de aanpak van ondermijning, ontvangen de regionale informatie en expertisecentra (RIEC’s)
     jaarlijks € 2,5 miljoen voor versterking van de intelligence. De investering ziet op het verbeteren van
     de informatie- en kennis gestuurde inzet van de overheidscapaciteit bij de aanpak van ondermijnende
     criminaliteit.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De ondermijningswetgeving maakt het voor gemeenten makkelijker om informatie te delen in een
     samenwerkingsverband, geeft burgemeesters ruimere mogelijkheden om een woning te sluiten en
     geeft bestuursorganen ruimere mogelijkheden om zelfstandig onderzoek te doen in het kader van de
     wet Bibob. Ook de reikwijdte van de wet Bibob wordt verbreed. Alle aanbestedingen vallen er onder
     en komen meer mogelijkheden komen om de wet toe te passen bij vastgoedtransacties.

     Daarnaast zullen gemeenten (gevraagd worden om) via de regionale plannen van aanpak actieve
     partners te zijn in het versterken van de aanpak van ondermijning. Hiervoor komt via het ondermij-
     ningsfonds ook financiële steun voor. Het is goed dat er brede aandacht is voor de gezamenlijke
     aanpak van ondermijning en het ondermijningsfonds is een mooi begin. Om tot een structurele
     aanpak te komen is echter ook structurele financiering nodig. Een structureel ondermijningsfonds is
     noodzakelijk.



20                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>       Op het gebied van wetgeving worden goede stappen gezet, maar er is meer nodig. Een zeer
       belangrijk punt is het organiseren van een wettelijke basis voor het intragemeentelijk kunnen uitwisse-
       len van informatie ten behoeve van de aanpak van ondermijning. Dit kan nu niet en ook de nieuwe
       Wet Gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden lost dit niet op. Verder vraagt het aanpakken
       van ondermijning naast repressieve acties om preventie. Ook is een betere verbinding binnen
       gemeenten op diverse beleidsterreinen (Openbare Orde en Veiligheid, Fysiek en Sociaal) van groot
       belang. Door integraal toezicht en handhavingsdruk te organiseren wordt voorkomen dat criminele
       carrièrekansen zich kunnen ontwikkelen en/of kwetsbare personen afglijden naar crimineel gedrag.



       Weerbaar bestuur

       Wat wil het kabinet?
       Het Netwerk Weerbaar Bestuur is gericht op het tegengaan van ondermijning en ondemocratische
       beïnvloeding van het democratisch proces en op het garanderen van de veiligheid en integriteit van
       politieke ambtsdragers. Doelstelling van het Netwerk is een gezamenlijke aanpak van bewustwording,
       versterking van de informatiepositie en het handelingsperspectief van het lokaal bestuur. In dit netwerk
       werkt het ministerie van BZK samen met andere departementen, beroepsverenigingen van politieke
       ambtsdragers, bestuurdersverenigingen van landelijke politieke partijen, koepels van medeoverheden
       (waaronder de VNG) en diverse andere relevante partners.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Via het Netwerk Weerbaar Bestuur worden opdrachten verstrekt aan netwerkpartners ter versterking
       van de integriteit en veiligheid van het openbaar bestuur. Hieronder vallen de invoering van een
       basistoets integriteit ten aanzien van wethouders en een basisscan persoonlijke veiligheid (o.a. in de
       woning), trainingen en leermodules met handelingsperspectieven en een goede 1ste en 2de– lijnson-
       dersteuning voor politieke ambtsdragers bij incidenten.

       Ter ondersteuning van de lokale aanpak van ondermijning en leefbaarheid (maatschappelijke
       weerbaarheid) verstrekt het ministerie van BZK opdrachten voor de ondersteuning van kennisbij-
       eenkomsten en leerkringen. Voorbeelden hiervan zijn: de Leefbaarometer, de CityDeal, Zicht op
       ondermijning en de pilot Burgers Alert Real Time (BART!). Ook verstrekt BZK opdrachten ter verbete-
       ring van het handelingsperspectief van het lokaal bestuur voor het tegengaan van ondemocratische
       beïnvloeding van de lokale besluitvorming.



       DIGITALE VEILIGHEID


       Digitale veiligheid: Cybercrime en cybersecurity

       Wat wil het kabinet?
       De digitale veiligheid van Nederland staat hoog op de agenda. Vanaf 2019 is structureel € 95 miljoen
       beschikbaar voor de uitvoering van Nederlandse cyber security agenda (NCSA). De politie ontvangt
       extra middelen voor de aanpak van cybercrime. Ook op andere gebieden wordt fors geïnvesteerd, met
       name in preventie, versterking van de opsporing, ondersteuning van slachtoffers, wetenschappelijk
       onderzoek

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Investeringen in cybersecurity hebben geen direct effect op gemeenten. De Informatiebeveiligings-
       dienst voor gemeenten (IBD) van de VNG is bij de NCSA betrokken als netwerkpartner. Gemeenten
       krijgen op steeds meer gebieden te maken met criminaliteit en openbare ordeproblemen met een
       digitale component en er is behoefte aan een integrale aanpak. Gemeenten hebben behoefte aan
       ondersteuning bij het ontwikkelen van een nieuw handelingsperspectief. De investeringen van het
       kabinet geven nieuwe mogelijkheden om dat in partnerschap te doen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                        21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>     Cyberdreiging

     Wat wil het kabinet?
     Steeds meer landen voeren heimelijke offensieve digitale operaties uit. De complexiteit van dergelijke
     operaties neemt toe. Deze operaties zijn onder andere gericht op het volgen en intimideren van
     diasporagemeenschappen in Nederland («de lange arm»), de aantasting en ondermijning van
     politiek-bestuurlijke en democratische besluitvorming en ontvreemding van strategische bedrijfsinfor-
     matie of hoogwaardige (technologische) kennis. Met name dit laatste tast het economisch verdienver-
     mogen van Nederland aan. De toename van waargenomen digitale aanvallen op vitale infrastructuur
     in West-Europa om digitale sabotage mogelijk te maken, is een zorgelijke ontwikkeling. De AIVD werkt
     nauw samen met de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de Nationaal Coördinator
     Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) om de rijksoverheid en publieke en private organisaties
     inzicht te kunnen verstrekken over het cyberdreigingsbeeld en (mogelijke) concrete digitale aanvallen.
     Ook wordt advies verstrekt op het gebied van informatiebeveiliging en schadeherstel.

     Wat betekent dat voor gemeenten?
     De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) maakt op dit moment deel uit van het onder regie van het
     Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) bestaand netwerk van organisaties die zich richten op
     Cybersecurity. De IBD richt zich op gemeenten en gemeentelijke samenwerkingsverbanden. Wij
     onderzoeken met medeoverheden of en hoe zij kunnen toetreden tot dit netwerk.



     ASIEL EN MIGRATIE


     Maatregelen migratieagenda

     Wat wil het kabinet?
     In de begroting beperkt de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid zich tot de maatregelen uit de
     migratieagenda die in 2019 moeten worden gerealiseerd. Er wordt niet ingegaan op de uitdagingen
     voor de langere termijn, zoals de toekomstbestendigheid en flexibiliteit van het opvangsysteem. De
     staatssecretaris wil het asielproces waar nodig herontwerpen met als doel versnellen van de asielpro-
     cedure. Dit gaat men doen door het identificatie- en registratieproces te stroomlijnen en te versnellen
     en het mogelijk maken van een snelle selectie die op kortere termijn duidelijkheid geeft over de kans
     of een aanvraag kansrijk is. Ook wordt in 2019 het Vreemdelingenbesluit aangepast zodat processen
     worden verkort bij evident kansloze herhaalde aanvragen. Begin 2019 ontvangt de Tweede Kamer een
     wetsvoorstel dat de vergunningtermijn voor bepaalde tijd verkort van 5 jaar naar 3 jaar. Ook worden
     de voorbereidingen getroffen voor het realiseren van Gemeenschappelijke Vreemdelingen Voorzienin-
     gen. Dit zijn grote opvanglocaties waar alle partners die in de asielketen werkzaam zijn onder een dak
     worden samengebracht ter bevordering van snelle processen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Veel maatregelen hebben voor gemeenten alleen een indirect effect. Gemeenten krijgen sneller
     statushouders toegewezen zodat zij sneller kunnen beginnen met het integratieproces. Het instellen
     van een vroege bepaling van kansarme en kansrijke aanvragen kan een groot effect hebben op
     gemeenten. De impact wordt mede bepaald door de inbreng van gemeenten zelf. Deze en andere
     maatregelen in het asiel en migratiestelsel worden uitgewerkt in de gezamenlijke maatschappelijke
     opgave uit het IBp “Nederland en Migrant voorbereid”. Voor deze agenda en de daarin verwoorde
     ambities zijn geen middelen beschikbaar gesteld.



     Landelijke Vreemdelingen Voorzieningen

     Wat wil het kabinet?
     Het Rijk wil afspraken met de VNG maken om gezamenlijk de acht geplande Landelijke Vreemdelingen
     Voorzieningen (LVV’s) in de praktijk te ontwikkelen. Met de LVV’s wordt een netwerk van voorzieningen
     gerealiseerd waarin vreemdelingen zonder recht op verblijf worden begeleid naar een duurzame



22                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>       oplossing en daarbij tijdelijk onderdak krijgen. Deze ontwikkeling maakt onderdeel uit van de opgave
       “Nederland en migrant voorbereid” in het Interbestuurlijk Programma (IBp).

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De VNG is overleg met het ministerie van J&V over intensivering van de samenwerking met het Rijk en
       het komen tot gezamenlijke structurele oplossingen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>4 Onderwijs, Cultuur en Sport

     Onderwijsachterstandenbeleid

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet vindt het belangrijk dat ieder kind tot zijn recht komt en zijn gaven en talenten kan
     ontwikkelen. In het primair en voortgezet onderwijs zet het kabinet in op gelijke onderwijskansen.
     Ten eerste door te investeren in vroeg- en voorschoolse educatie. Daardoor kan het aantal uren
     voorschoolse educatie aan kinderen die risico lopen op onderwijsachterstanden uitgebreid worden
     van 10 naar 16 uur per week en kan de kwaliteit worden verhoogd door inzet van hbo’ers. Ten tweede
     door het budget voor onderwijsachterstanden beter over het land te verdelen. Op basis van een door
     het CBS ontwikkeld model kunnen de risico’s op achterstanden nauwkeuriger worden voorspeld en
     de middelen gerichter ingezet worden. De nieuwe verdeelsystematiek gaat voor gemeenten in per
     1 januari 2019 en per schooljaar 2019–2020 voor scholen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De invoering van de nieuwe verdeelsystematiek leidt tot forse herverdeeleffecten. Met name in
     de grotere steden kan er, ondanks de intensivering, sprake zijn van lagere budgetten. Daar staat
     tegenover dat een aantal kleinere gemeenten voor het eerst middelen voor onderwijsachterstanden
     ontvangt of er flink op vooruitgaat. Om deze effecten iets te verzachten is een overgangsregeling
     ingesteld. Het kabinet maakt de precieze bedragen per gemeente in 2019 eind september bekent..
     De intensivering van €170 miljoen per jaar valt in 2019 €40 miljoen lager uit omdat dat bedrag
     is gebruikt om een korting van eerder dat jaar teniet te doen. Op die manier wilde het kabinet
     voorkomen dat voorzieningen in 2018 werden afgebroken om ze in 2019 opnieuw op te bouwen.
     Van de intensivering moeten gemeenten de urenuitbreiding van 10 naar 16 uur betalen. 2019 geldt
     daarbij als overgangsjaar. Vanaf 2020 is het verplicht om een aanbod van 16 uur per week te doen
     voor kinderen die tot de (door de gemeente zelf vastgestelde) doelgroep behoren. Ook streeft het
     kabinet er naar om steeds meer hoger opgeleide medewerkers in de vroeg en voorschoolse educatie
     te hebben. Dit moet ook uit de intensivering worden bekostigd.



     Cultuur, Erfgoed,Media

     Wat wil het kabine?
     Na jaren van onevenredige bezuinigingen op cultuur is het huidige kabinet een andere koers ingesla-
     gen. Er komt in deze regeerperiode rijksgeld voor cultuur bij tot € 80 miljoen structureel, in 2019 gaat
     om het € 50 miljoen extra. Bij erfgoed betreft het eenmalig € 325 miljoen, in 2019 is hiervan € 140
     miljoen beschikbaar. Helaas is het door ons gevraagde bedrag van € 30 miljoen jaarlijks voor de ook
     wettelijk noodzakelijke vernieuwing van de lokale omroepen niet gehonoreerd.

     Wat betekent dat voor gemeenten?
     Cultuur: Voor € 25 miljoen zijn reeds in 2018 afspraken gemaakt over onder andere: cultuureducatie
     met kwaliteit, talentontwikkeling, scholenbezoek aan musea, volkscultuur, muziek in de klas en
     positief beoordeelde maar door onvoldoende budget niet meerjarig gehonoreerde instellingen bij
     het Fonds Podiumkunsten. Van de overige € 25 miljoen gaat een deel naar culturele organisaties, die
     ook lokaal aanbod verzorgen. Het betreft onder meer € 10 miljoen richting fondsen voor versterking
     talentontwikkeling en vernieuwing, € 3,8 miljoen voor ondernemerschap en arbeidsmarkt gelet op
     honorariumrichtlijnen en de Arbeidsmarktagenda culturele en creatieve sector; € 0,75 miljoen voor
     het Metropole orkest en € 0,6 miljoen voor investering in de popmuziek. Een ander deel is direct
     lokaal gericht. Zo wordt de toegankelijkheid van cultuur verbeterd mede door ondersteuning van
     het Jeugdfonds Sport & Cultuur, een extra bijdrage aan de Brede Regeling Combinatiefuncties en
     een regeling voor programmatische samenwerking bij het Fonds voor Cultuurparticipatie: in 2019
     betreft dit € 2,9 miljoen. Er gaat € 2,0 miljoen richting proeftuinen op basis van stedelijke en regionale



24                                                                          Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>       profielen en € 0,9 miljoen naar filmeducatie. De besteding van € 1,73 miljoen wordt bekend gemaakt
       bij de Voorjaarsnota 2019.

       Erfgoed: De vervanging van de fiscale aftrek voor het onderhoud van woonhuismonumenten in een
       uitgavenregeling wordt doorgezet. De verdeling van de extra erfgoedmiddelen was al in juni bekend
       gemaakt. Er zijn speciale financiële regelingen gekomen voor de restauratie van grote en andere bijzonde-
       re rijksmonumenten. Ook archeologische rijksmonumenten en scheepswrakken ontvangen meer geld.
       Vrijwilligers krijgen ondersteuning en de canon, inclusief erfgoededucatie vormen een aandachtspunt.
       Er komt rijksgeld ten behoeve van lokale kerkenvisies, een erfgoeddeal met de medeoverheden en
       digitale monumentenregistratie. Daarnaast zijn er financiën gericht op het ontwikkelen van normen voor
       duurzaamheid en herbestemming en het stimuleren van opleidingen en vakmanschap.

       Media: Het kabinet zet in 2019 in op de versterking van met name regionale en lokale (onderzoeks)
       journalistiek. Hiervoor is € 5 miljoen beschikbaar. Samen met de minister van BZK en de VNG wil de
       minister van OCW/BVOM werken aan de verdere vorming van streekomroepen en professionalisering
       van lokale omroepen.



       Openbare bibliotheken

       Wat wil het kabinet?
       In vervolg op de motie Asscher c.s. wordt voor de ontwikkeling van een aanpak gericht op de
       spreiding en bereikbaarheid van de fysieke bibliotheek voor 3 jaar jaarlijks € 1 miljoen begroot. In
       vervolg op de Midterm review over de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, die in 2017 is
       verschenen, ontvangt de Tweede Kamer in 2019 een evaluatie van de wet. Voor de door-ontwikkeling
       van het model voor e-lending van de digitale openbare bibliotheek wordt vanaf 2020 ongeveer € 2
       miljoen extra uitgetrokken.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De aanpak gericht op de spreiding en bereikbaarheid van de fysieke bibliotheken is voor kleine
       gemeenten van belang. Pilots moeten innovatie opleveren die voor andere gemeenten bruikbaar
       is. De collectie van de landelijke digitale bibliotheek zal de komende jaren groeien, waarmee een
       aantrekkelijker aanbod aan e-content kan worden aangeboden aan leden van lokale bibliotheken.



       Bestrijding van laaggeletterdheid

       Wat wil het kabinet?
       Het actieplan ‘Tel mee met Taal’, met financiering door de ministeries van OCW (€ 12 miljoen), SZW
       (€ 5 miljoen) en VWS (€ 2 miljoen), wordt met één jaar verlengd tot eind 2019. Er is € 5 miljoen extra
       uitgetrokken. In 2019 wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de vervolgaanpak. Daarbij zal ook
       de bijdrage aan gemeenten voor volwasseneducatie op basis van Wet educatie beroepsonderwijs/
       Web (€ 54 miljoen) betrokken worden.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       ‘Tel mee met taal’ blijft komend jaar bestaan uit vijf actielijnen:
       1. Lokale netwerkaanpak
       2. Stimuleren van taalakkoorden en taalscholing op de werkvloer
       3. Leesbevordering
       4. Innovatieve projecten (experimenten)
       5. Kennis, Netwerken en Communicatie.

       In 2019 kan gebruik gemaakt worden van de ondersteuning door de stichting Lezen en Schrijven en
       het Steunpunt Basisvaardigheden, van subsidies o.a. voor scholing en taalhuizen en de leesbevorde-
       ringsprojecten van de bibliotheken Boekstart (0-4 jarigen) en de Bibliotheek op school. In aansluiting
       op de ambitie in het IBp wordt 2019 als transitiejaar benut om met gemeenten te bespreken hoe de
       aanpak van laaggeletterdheid vanaf 2020 een verdere impuls kan krijgen.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                            25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>5 Infrastructuur en Waterstaat

     Algemeen
     In de Rijksbegroting worden verschillende ambities genoemd die ook voor gemeenten gelden.
     Voorbeelden zijn:
     • I&W stelt drie transities centraal: (1) veilige, slimme en groene mobiliteit, (2) klimaatadaptatie en (3)
         circulaire economie
     • BZK zoekt ‘de verbinding tussen de lokale democratie en de opgaven in het ruimtelijk-fysieke
         domein waaronder de woningbouw, energietransitie, bereikbaarheid en natuur en waterveiligheid’
     • EZK stelt middelen beschikbaar voor de energietransitie.
     Deze ambities komen terug in het Interbestuurlijke Programma (IBp) als gezamenlijke ambities van
     Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten. Ook vertonen deze thema’s onderling een sterke
     samenhang.

     Wat opvalt aan de Rijksbegroting en de beleidsprogramma’s is dat deze sectoraal zijn uitgewerkt en
     niet programmatisch. Cross-overs worden niet of nauwelijks gemaakt. Dit terwijl beleidsactiviteiten
     en het begrotingsregime neerslaan in de regio waar wel steeds meer (strategisch en bedrijfsmatig)
     op programmatische wijze gewerkt wordt. Er is daardoor sprake van tegengestelde systemen. Ter
     ondersteuning van de lokale en regionale uitvoeringskracht is het noodzakelijk dat het Rijk haar
     beleids- en begrotingssystematiek beter laat aansluiten bij de uitvoeringspraktijk van de regio’s. Dit
     sluit aan bij de uitgangspunten van het interbestuurlijk programma.



     Klimaatadaptatie

     Wat wil het kabinet?
     Met het Deltaprogramma en de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS2016) werkt het kabinet
     aan klimaatadaptatie. De ruimtelijke inrichting van Nederland wil het kabinet tijdig klimaatbestendig
     en waterrobuust maken, zodat Nederland in 2050 volledig is aangepast op klimaatverandering. In het
     Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is in 2017 recent geanalyseerd waar we nu staan. Daaruit is gebleken
     dat er meer moet gebeuren: plannen moeten worden omgezet in acties en op alle overheidsniveaus
     moet intensiever worden samengewerkt. Om het proces van ruimtelijke adaptatie te versnellen
     hebben de gezamenlijke overheden begin 2018 afspraken met elkaar gemaakt over het uitvoeren
     van stresstesten, het vastleggen van ambities en het opstellen van uitvoeringsprogramma’s. In 2018
     heeft het ministerie standaarden voor stresstesten ontwikkeld en een platform opgericht, zodat
     praktijkervaring kan worden gedeeld. In 2019 werken zij aan de voorbereiding van een wijziging van
     de Waterwet om een tijdelijke impulsregeling uit het Deltafonds voor de versnelling van de aanpak van
     wateroverlast in de regio’s mogelijk te maken. Het Rijk zal die regeling in overleg met de medeover-
     heden vormgeven. Het Rijk, IPO, UvW en VNG werken verder samen aan een bestuursakkoord voor
     klimaatadaptatie.

     Voor de financiering van het programma ruimtelijke adaptatie is een bedrag van € 6,7 miljoen
     toegekend vanuit de investeringsruimte. Een deel hiervan is bestemd voor het oprichten van een
     platform Ruimtelijke Adaptatie. Aanvullend op het lopende stimuleringsprogramma wordt in totaal
     € 20 miljoen gereserveerd om decentrale overheden te ondersteunen bij onder andere de uitvoering
     van stresstesten en risicodialogen en het uitvoeren van pilots. Deze middelen zullen volgend voorjaar
     vanuit het Deltafonds beschikbaar worden gesteld voor de jaren 2019 en 2020.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het is positief dat het Rijk € 20 miljoen extra middelen reserveert voor pilots en de ondersteuning van
     waterschappen en gemeenten bij de uitvoering van stresstesten en risicodialogen in 2019 en 2020.
     Bovendien bereidt het Rijk een wijziging van de Waterwet voor om bijdragen uit het Deltafonds voor
     maatregelen in de regio’s tegen wateroverlast mogelijk te maken. Op korte termijn wil de VNG met het



26                                                                           Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>       Rijk nadere afspraken maken over stimuleringsgelden voor klimaatadaptatie en voor gelden voor het
       uitvoeren van maatregelen voor wateroverlast en droogte.



       Mobiliteit

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet streeft naar een slim en duurzaam vervoerssysteem waarvan de delen naadloos op elkaar
       aansluiten. Het Infrastructuurfonds wordt omgevormd tot een mobiliteitsfonds, waarin niet langer
       modaliteit maar de mobiliteit centraal staat. Het kabinet trekt in 2019 ruim € 7 miljard uit voor de
       aanleg, het beheer en het onderhoud van verkeersprojecten, openbaar vervoer en waterwegen.
       Volgend jaar komt € 60 miljoen beschikbaar om de files op korte termijn aan te pakken. Het kabinet
       stelt daarnaast € 100 miljoen beschikbaar om fietsgebruik te stimuleren door 40% cofinanciering aan
       regionale projecten. Daarnaast geeft de regering een hoge prioriteit aan verkeersveiligheid door het
       “Manifest Verkeersveiligheid: een nationale prioriteit” geheel over te nemen.

       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Veel gemeenten zetten in op verhoging van kwaliteit van de leefomgeving; gezonde stad en aantrek-
       kelijke leefomgeving. De gevolgen van mobiliteit hebben een direct effect op de leefomgeving. Voor
       gemeenten is het belangrijk dat steden, kernen en economische zones goed en veilig bereikbaar zijn.
       Gemeenten willen dan ook graag met de andere decentrale overheden en het Rijk aan de slag om
       een passend en schoon mobiliteitsaanbod, inclusief de fiets vorm te geven. Daarbij past een fonds
       dat gebaseerd is op mobiliteit en ruimte biedt voor alle vervoersmodaliteiten. De contouren van de
       Mobiliteitsfonds worden nog uitgewerkt.
       Gemeenten delen de ambities op verkeersveiligheid. Er is alleen nog geen concrete toezegging dat
       handhaving in het verkeer wordt verbeterd. Voor de handhaving van verkeersveiligheid is te weinig
       politiecapaciteit beschikbaar. De inzet van gemeentelijke buitengewoon opsporingsambtenaren zou
       voor extra capaciteit kunnen zorgen.



       Bodem en ondergrond

       Wat wil het kabinet?
       In de structuurvisie Ondergrond heeft het kabinet de belangrijkste uitdagingen rondom keuzes in de
       bodem en ondergrond benoemd. Centraal staat daarbij het evenwicht tussen benutten en bescher-
       men. Het borgen van de drinkwatervoorziening en het veilig en verantwoord kunnen benutten van de
       ondergrond voor de transitie naar een duurzame energievoorziening zijn daarvan twee voorbeelden.
       In 2019 wordt dit nader uitgewerkt, onder andere door het aanwijzen van (aanvullende) strategische
       grondwatervoorraden.

       Met de decentrale overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven gaat het Rijk samenwerken aan de
       problematiek van veenbodemdaling en het instellen van een nationale kennis- en informatievoor-
       ziening bodemdaling. Daarnaast wordt de verbinding gelegd met het bestuursakkoord Klimaat en
       Energie en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA).

       In het tweede Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020 heeft het Rijk met medeoverheden
       afspraken gemaakt over de aanpak van bodemverontreinigingen en hoe het ondergrondbeleid verder
       vorm willen geven. Het Rijk stelt hiervoor financiële middelen ter beschikking. Na de mid-term review
       van 2018 worden de maatregelen van de bevoegde overheden voor het halen van de afgesproken
       convenants-doelen opnieuw geprioriteerd.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Bodem en ondergrond zijn voor gemeenten van significant belang voor het uitwerken van de
       maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie en klimaatadaptatie. Daarnaast heeft bodemda-
       ling voor een aantal gemeenten een grote impact op de leefomgeving. Samenwerken, kennisdelen en
       opbouwen is de komende jaren essentieel voor gemeenten. Dit eens temeer nu met de Omgevings-
       wet alle gemeenten bevoegd gezag worden.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                       27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>6 Economische Zaken en
  Klimaat
     Duurzaam

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet heeft de ambitie om de CO2-uitstoot in 2030 terug te hebben gebracht met 49% en voert
     op EU-niveau gesprekken om een strengere norm aan te houden van 55%. Het kabinet benadrukt
     hierbij dat de energietransitie richting 2030 en 2050 onvermijdelijk geld kost. Om welk bedrag
     dit gaat en hoe de kosten hiervan precies worden ondervangen wordt weinig geconcretiseerd of
     uitgewerkt vooruitlopend op het Klimaatakkoord. Er wordt tegelijkertijd een sterke nadruk gelegd op
     doelmatigheid van de energietransitie. De kosten zouden niet investeringen en consumptie mogen
     verdringen. Er wordt daarbij ingezet op het grootschalig mogelijk maken van opvangen en opslaan van
     CO2-uitstoot en het aanboren van kleine gasvelden om verminderde gaswinning ‘uit Groningen’ deels
     te ondervangen. Zoals eerder aangekondigd zal het kabinet de salderingsregeling per 2020 vervangen
     door een ‘terugleversubsidie’.Het kabinet benadrukt dat overheden en maatschappelijke partners in
     het kader van de verduurzamingsopgave gaan samenwerken in Regionale Energiestrategieën.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Om de energietransitie en de genoemde CO2-reductiedoelstellingen te realiseren is het van belang
     dat er concrete afspraken worden gemaakt met gemeenten over voldoende financiële middelen,
     wettelijke bevoegdheden en een ‘speelveld dat op orde is’ (bijvoorbeeld voldoende bouwers, installa-
     teurs, architecten, stedenbouwkundigen, enzovoort). Gemeenten moeten een regierol kunnen pakken
     in de Regionale Energiestrategieën en de grootschalige opgave in de gebouwde omgeving vorm te
     kunnen geven.

     Gemeenten moeten de energietransitie uit kunnen leggen aan hun inwoners. De grote ruimtelijke
     impact behelst meer dan alleen een gesprek over doelmatigheid en het in stand houden van bestaan-
     de consumptiepatronen, niet voor niets hebben we het over een transitie. Van het rijk verwachten wij
     meer, zoals het actief betaalbaar maken van de transitie voor de gewone burger of die nu een eigen
     huis heeft of huurt. Financiële oplossingen buiten de gebaande paden, zoals gebouw gebonden
     financiering, horen hierbij.

     Ontwikkelingen zoals het grootschalig opslaan van CO2 en het boren naar kleinschalige gasvelden
     kunnen vaak niet op voldoende maatschappelijk draagvlak rekenen. Met name de grootschalige
     opslag van CO2 moet worden gezien als onderdeel van de energietransitie en niet als eindoplossing.
     De voorgestelde verruiming van de SDE+ met CO2- reductie zal ook in dat licht bekeken moeten
     worden. Gemeenten vragen hiervoor aandacht van het rijk en zullen dit zelf actief/aandachtig volgen.

     De salderingsregeling weegt voor bewoners mee bij het zelfstandig nemen van verduurzamings-
     maatregelen aan hun huis. Gemeenten gaan ervan uit dat de terugleversubsidie dit blijft bieden en
     daarmee zorgt voor een terugverdientijd van 7 jaar.



     Connectiviteit – 5G

     Wat wil het kabinet?
     Momenteel beschikt Nederland over hoogstaande mobiele en vaste infrastructuren. Maar om die
     ook in de toekomst te houden zijn investeringen in voldoende beschikbare, betrouwbare, innovatieve
     en snelle netwerken nodig. Dit maakt een beleidsintensivering noodzakelijk, bijvoorbeeld richting
     lokale overheden, specifieke sectoren, steden en maatschappelijke domeinen. Het actieplan digitale
     connectiviteit dat in 2018 is gepubliceerd zal de basis vormen voor deze verdere acties ook in 2019.



28                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>       Na de besluitvorming over de toekomstige inrichting van de 3,5 GHz-band eind 2018 kan in 2019 het
       verdeelbeleid voor deze frequentieband vormgegeven worden (waaronder vergunningsvoorwaarden
       en uitgifte-moment). Tevens zal dan het uitgiftebeleid van de 26 GHz-band, die specifiek geschikt is
       voor het leveren van hoge capaciteit in 5G- netwerken, vormgegeven worden.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten zijn aan het experimenteren met nieuwe innovatieve toepassingen. Bijvoorbeeld op het
       gebied van smart mobility en gezondheidszorg. Hiervoor is digitale connectiviteit een belangrijke
       randvoorwaarde. Wij pakken dit graag samen met het ministerie van EZK op. Voor gemeenten
       betekent de uitrol van 5G netwerken zeer veel. De verwachting is dat er 4 keer zoveel zenders worden
       geplaatst als met 4G. Dit betekent dat gemeenten goed moeten nadenken over de opstelplaatsen
       en hoe ze hier mee om willen gaan. Hierin zullen gemeenten samen met EZK willen optrekken om de
       overlast zoveel mogelijk te beperken.



       Vernieuwde innovatie- en topsectorenaanpak (EZK)

       Wat wil het kabinet?
       De urgentie van wereldwijde maatschappelijke uitdagingen en de technologische doorbraken die
       daarvoor oplossingen kunnen aandragen maken gerichte samenwerking op kennis en innovatie
       noodzakelijk. Binnen de vernieuwde aanpak zijn daarom economische kansen van de maatschappelijke
       uitdagingen en de ambitie om een vooraanstaande rol te spelen op sleuteltechnologieën de centrale
       uitgangspunten. Dit betekent dat op initiatief van de verantwoordelijke departementen – en in nauwe
       samenspraak met de topteams, kennisinstellingen, bedrijfsleven en andere betrokken partijen zal
       worden gewerkt aan missies op de maatschappelijke thema’s energietransitie en duurzaamheid;
       landbouw, water en voedsel; gezondheid en zorg; veiligheid, en gaat extra aandacht uit naar de
       sleuteltechnologieën die de technologische (kennis)basis vormen voor het aanpakken van deze
       uitdagingen. Dit doen topteams in nauwe samenwerking met kennisinstellingen en departementen.

       Wat betekent dit voor gemeenten
       Gemeenten werken aan grote maatschappelijke opgaven op het gebied van onder meer zorg, energie
       en klimaat en willen deze ook verbinden aan economische kansen. Zo hebben gemeenten als partner
       in 88 deals proposities ingediend in het kader van de Regio Envelop. Deals richten zich op meer dan
       alleen financiële impuls vanuit Rijk. Het omvat veelal ook een vraag aan het Rijk om te faciliteren in bijv.
       maken van cross-overs (betere verbinding sectorprogramma’s van departementen). Dit is tevens een
       belangrijke ambitie van het interbestuurlijk programma. Voor gemeenten en provincies van belang dat
       Rijk hierin haar rol kan waarmaken en haar ambities ook verbindt en meewerkt aan het versterken van
       deze reeds lopende processen.



       Circulaire economie

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet zet sterk in op een volledig circulaire economie in 2050. Om de transitie naar een circulaire
       economie te versnellen en op te schalen, wordt samengewerkt met andere maatschappelijke organisa-
       ties, medeoverheden en het bedrijfsleven. In 2030 wordt een reductie van 50% nagestreefd van het
       nationale verbruik van primaire grondstoffen. In 2019 en verder worden acties uit de transitie-agenda’s
       samen met de betrokken partijen uitgevoerd via uitvoeringsprogramma’s.
       Om de transitie te versnellen is het belangrijk dat kennis wordt gedeeld en inkopers en opdrachtge-
       vers elkaar weten te vinden. Het kabinet gaat zich hiervoor inzetten door belangrijke instrumenten,
       kennis en innovatie op het gebied van circulaire economie te promoten en stimuleren. Waar nodig
       wordt wet- en regelgeving aangepast en internationale samenwerking opgezocht. Zo wil zij de
       Europese markt stimuleren voor secundaire grondstoffen, één van de belangrijke randvoorwaarden
       voor het realiseren van de genoemde transitie. Naast de nationale ambities werkt het kabinet in 2019
       ook verder, samen met medeoverheden, aan de overgang naar een circulaire economie in de regio.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     Gemeenten zien het belang van een circulair Nederland en willen met het kabinet en andere partijen
     samenwerken om hier stappen in te zetten. Hierbij is van belang dat zowel producenten als consumen-
     ten concrete stappen kunnen zetten naar een meer circulaire economie. Het uitvoeren van de transitie-
     agenda’s biedt voor gemeenten een kans om op regionaal niveau het verschil te maken. Het is echter
     nog niet duidelijk of de noodzakelijke maatregelen of acties financieel uitgewerkt kunnen worden
     met het beschikbaar gestelde bedrag en hoe de verdeling plaatsvindt binnen de transitieagenda’s.
     Gemeenten zullen in aanraking komen met het Versnellingshuis, waar circulaire initiatieven worden
     ondersteund en kennis en best practices worden ontwikkeld en verspreid. Duurzame initiatieven vanuit
     gemeenten zullen worden ondersteund, met als doel om kringlopen verder te sluiten en meer waarde
     uit afval te halen.



     Afval

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet constateert dat teveel kunststof verpakkingen nog lastig opnieuw te gebruiken zijn.
     Enerzijds zet zij daarom in op verbetering van de kwaliteit van het kunststof verpakkingsafval dat wordt
     aangeboden voor recycling. Anderzijds worden producenten gestimuleerd om betere verpakkingen te
     gebruiken. Beperking van het afvalaanbod door huishoudens en bedrijven, bevordering van afvalschei-
     ding en (voorbereiding voor) nuttig hergebruik, liefst door hoogwaardige recycling, zijn bijbehorende
     aandachtspunten. Voorgesteld wordt om de afvalstoffenbelasting voor het storten en verbranden
     van afvalstoffen te verhogen. Dit betekent dat gescheiden inzameling van afvalstoffen verder wordt
     gestimuleerd. Daarnaast gaat het kabinet de strijd aan met de plastic soup en hecht zij veel belang aan
     het voorkomen van zwerfafval. De hiervoor benodigde samenwerking met zowel gemeenten als het
     bedrijfsleven wordt gehandhaafd. Het kabinet stelt €16 miljoen beschikbaar over 2019 en 2020 voor
     monitoring, gedeeltelijke uitvoering van de transitieagenda’s voor de transitie en het verder faciliteren
     van de circulaire opgave.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Op het gebied van inzameling van (gescheiden) afval en het voorkomen van zwerfafval zullen de
     inspanningen van gemeenten worden ondersteund en zullen gemeenten waar nodig worden gestimu-
     leerd om zich te verbeteren.



     Regeldruk

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet kiest voor een andere aanpak van het regeldrukbeleid. Het draait niet meer om
     ‘belemmerende regeldruk’, maar om regelgeving die ondernemers de ruimte tot vernieuwing geeft en
     tegelijkertijd publieke belangen borgt.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het is nog niet duidelijk hoe deze aanpak zich verhoudt tot de voorgestelde strengere Wet Markt &
     Overheid. Hierdoor dreigt juist (nog) meer (overbodige) regelgeving voor gemeenten. Dat komt de
     publieke belangen niet ten goede.



     Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI)

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil MVI bij zowel het Rijk als decentrale overheden vergroten/versterken, met speciale
     aandacht voor klimaatneutraal en circulair inkopen.
     Het kabinet trekt geld uit om decentrale overheden te helpen MVI verder te implementeren in hun
     organisaties.




30                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Dit biedt gemeenten kansen om MVI binnen hun organisatie een boost te geven. Gemeenten kunnen
       gebruik maken van expertise en netwerken om MVI integraal onderdeel te maken van hun bedrijfsvoe-
       ring.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                  31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>7 Landbouw, Natuurbeheer en
  Visserij
     Interbestuurlijk programma – Vitaal Platteland (LNV)

     Wat wil het kabinet?
     In 2019 zet LNV in op de uitvoering van de afspraken uit het interbestuurlijk programma Vitaal
     Platteland waarin de verbinding van landbouw en natuur een grote rol speelt. Die afspraken zijn in
     2018 tussen provincies, waterschappen, gemeenten en het Rijk gemaakt. Veel inzet wordt verwacht op
     experimenten en proeftuinen op dit gebied en op het verzamelen en ontsluiten van kennis. Vanuit het
     oogpunt van natuur gaat het daarbij om bijvoorbeeld de natuurinclusieve landbouw. Waar mogelijk zal
     hierbij ook worden geanticipeerd op de ambities en ideeën uit het deltaplan biodiversiteit, dat door
     maatschappelijke partijen in voorbereiding is.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het IBp thema Vitaal Platteland start met 15 gebieden in Nederland. Deze keuze is in eerste instantie
     geleid door de natuur- en landbouwopgaven. Met alle vier genoemde partijen is afgesproken dat er
     voldoende ruimte is om de bredere vitaal platteland thematiek, zoals gemeenten die zien, samen en
     van onderop in de agenda’s van de 15 gebieden gekoppeld kunnen worden. De concrete vormgeving
     hiervan zal de komende periode plaatsvinden.



     Regio Envelop (LNV)

     Wat wil het kabinet?
     De Minister van LNV coördineert in het kabinet de besluitvorming over de Regio Envelop (ad. € 950
     miljoen.) in overleg met de Minister van BZK. Middelen worden uit de Regio Envelop uitgekeerd
     naar het Gemeente- of Provinciefonds dan wel naar de begroting van een ander departement. Met
     de Regio Deals wil het kabinet in partnerschap met de regio’s meervoudige opgaven aanpakken die
     bijdragen aan de brede welvaart. Samen met publieke en private partners werken aan een integrale
     aanpak van ecologische, economische en sociale opgaven die in de regio spelen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De VNG pleitte in de vorige kabinetsperiode, met de Bruisende Steden alliantie, voor het beschikbaar
     stellen van middelen voor regiodeals en partnerschap van het Rijk in de regio. Regio’s, waaronder ook
     gemeenten, kunnen in twee tranches een voorstel indienen bij het ministerie van Landbouw, Natuur en
     Voedselkwaliteit. Regio’s moeten aan een aantal criteria voldoen die bijdragen aan de brede welvaart.
     Daarnaast dienen zij minimaal 50% te co-financieren met een omvang van minimaal 5 miljoen tot
     maximaal € 40 miljoen.
     Voor de eerste tranche was € 200 miljoen beschikbaar gesteld en deze sloot op 1 september.
     88 Regio’s hebben een deal ingediend. De tweede tranche is nog niet bekend.



     Sanering varkenshouderij (LNV)

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet reserveert € 120 miljoen voor het op korte termijn verminderen van de geuroverlast door
     varkensbedrijven in veedichte gebieden door het saneren en beëindigen van locaties of bedrijven
     die willen stoppen. Het streven is voorts naar het verminderen van risico’s voor de gezondheid van
     omwonenden en het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving in veedichte gebieden.
     Voor het spoor van innovatie in stal- en veehouderijsystemen en brongerichte verduurzaming
     reserveert het kabinet € 60 miljoen, waarvan € 40 miljoen in de varkenshouderij. Verbinding wordt



32                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>       gelegd met andere doelen zoals het klimaatakkoord.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De meeste veedichte gebieden in de varkenshouderij bevinden zich in de provincies Noord-Brabant,
       Limburg, Gelderland, Overijssel en Utrecht. Samen met o.a. vertegenwoordigers van gemeenten
       uit die gebieden werkt de VNG mee aan de uitwerking van de regeling. De verwachting is dat deze
       regeling in de eerste helft van 2019 bekend gemaakt wordt.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                  33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>8 Sociale Zaken en
  Werkgelegenheid
     Arbeidsmarkt in balans

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil werken aan een arbeidsmarkt die in balans is. Het kabinet stelt dat vaste werknemers,
     flexwerkers en zzp‘ers concurrenten van elkaar zijn geworden. Daarom vindt het kabinet het belangrijk
     om nu in te grijpen daar waar regelgeving onnodig knelt of juist teveel ruimte biedt. Voor de
     uitdagingen op lange termijn stelt het kabinet een onafhankelijke commissie in die onderzoekt of
     de verschillende stelsels van het arbeidsrecht, sociale zekerheid en fiscaliteit nog aansluiten bij een
     toekomstbestendige arbeidsmarkt.

     Wetgeving waarmee het kabinet nu ingrijpt, is het wetsvoorstel Arbeidsmarkt in balans. Daarmee
     beoogt het kabinet het in dienst nemen van mensen weer aantrekkelijk te maken. Het wetsvoorstel
     heeft als beoogde ingangsdatum 2020 en houdt o.a. in dat:
     • Werknemers vanaf het begin van hun arbeidsovereenkomst recht krijgen op een transitievergoe-
        ding bij ontslag. Nu is dat na twee jaar in dienst
     • Werknemers krijgen na drie jaar recht op een vast contract in plaats van de huidige twee jaar. In die
        drie jaar kunnen drie contracten worden afgesloten
     • In een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd kan straks een proeftijd van maximaal vijf
        maanden worden afgesproken. In een tijdelijk contract van twee jaar of langer kan een proeftijd van
        maximaal drie maanden worden overeengekomen
     • Er komt een nieuwe ontslaggrond bij: de i-grond. Hierdoor kan een werkgever verschillende
        ontslagredenen met elkaar combineren in een ontbindingsverzoek

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De beoogde ingang van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) is 1 januari 2020. Deze
     wet regelt dat ambtenaren zoveel mogelijk dezelfde rechten en plichten krijgen als werknemers in het
     bedrijfsleven. Als deze normalisering ingaat voor gemeenten, gelden de wijzingen in het wetsvoorstel
     Arbeidsmarkt in balans ook voor gemeenten.



     Arbeid en zorg

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil dat ouders werk en de zorg voor kinderen goed kunnen combineren. Het kabinet vindt
     het belangrijk dat ouders na de geboorte van hun kind tijd met hun gezin door kunnen brengen.
     Door de Wet Invoering Extra Geboorteverlof (WIEG) veranderen de volgende zaken:
     • Met ingang van 1 januari 2019 krijgt de partner van de moeder eenmaal de wekelijkse arbeidsduur
        betaald geboorteverlof. Dit was voorheen twee dagen betaald kraamverlof
     • Met ingang van 1 juli 2020 krijgt de partner vijfmaal de wekelijkse arbeidsduur aanvullend
        geboorteverlof met een UWV-uitkering van 70% van het (maximum) dagloon
     • Het adoptie- en pleegzorgverlof voor ouders wordt verlengd van vier naar zes weken per 1 januari
        2019




34                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Voor gemeenten geldt ook de Wet Invoering Extra Geboorteverlof. Voor gemeenten betekent de
       uitbreiding van het geboorteverlof een kostenstijging door de uitbreiding van de omvang (van twee
       dagen naar een werkweek). In de CAR UWO is geregeld dat de ambtenaar die op grond van de wet
       recht heeft op adoptie- of pleegzorgverlof, gedurende dit verlof aanspraak heeft op doorbetaling van
       zijn salaris. De uitbreiding van vier naar zes weken geldt ook voor de doorbetaling en leidt dus tot een
       kostenstijging voor gemeenten.



       Pensioen

       Wat wil het kabinet?
       Na een periode van gezamenlijke probleemanalyse en gemeenschappelijk overleg hoopt en vertrouwt
       het kabinet erop dat op korte termijn samen met de sociale partners de noodzakelijke stappen gezet
       kunnen worden om ons pensioenstelsel klaar te maken voor de toekomst. Het toekomstige pensioen-
       stelsel moet passen bij onze samenleving en arbeidsmarkt die pluriform en in beweging zijn. Het is
       van belang dat het pensioen transparanter wordt voor deelnemers en uitlegbaar naar toekomstige
       generaties. De herverdeling via de doorsneesystematiek verdwijnt. Sterke elementen uit ons huidige
       stelsel blijven behouden: collectieve uitvoering die zorgt voor lage kosten, risicodeling die levenslange
       uitkeringen mogelijk maakt en de verplichtstelling die ervoor zorgt dat een heel groot aantal
       werknemers aanvullend pensioen opbouwt. Na ontvangst van het SER-advies zal in samenwerking met
       sociale partners en de pensioensector de uitwerking ter hand worden genomen en wetgeving worden
       voorbereid om naar verwachting in 2020 het nieuwe pensioenstelsel in te voeren.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Een toekomstbestendig pensioen als onderdeel van het arbeidsvoorwaardenbeleid hoort bij goed
       werkgeverschap en moderne arbeidsrelaties. De ambities van het kabinet zijn helder, maar er is nog
       geen Pensioenakkoord met sociale partners. Uiteraard hopen wij dat het kabinet snel de noodzakelijke
       stappen met ons wil zetten voor een nieuw pensioenstelsel. De elementen van het nieuwe pensioen-
       stelsel moeten bijdragen aan transparantie van het pensioenstelsel, een reductie van complexiteit
       van de pensioenregeling en een introductie van keuzemogelijkheden voor aanvullende pensioenpro-
       ducten. Wij willen een collectieve, betaalbare pensioenregeling die generatiebestendig is met een
       stabiele pensioenpremie. Hierbij is van belang dat een stijging of daling van de pensioenpremie in de
       toekomst beter te voorspellen is, waardoor wij optimaal rekening kunnen houden met de ontwikkeling
       van de pensioenkosten voor de arbeidsvoorwaardenruimte.



       Participatiewet – Wet banenafspraak en quotumregeling

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet ziet af van de invoering van loondispensatie in de Participatiewet. Tijdens de uitwerking is
       gebleken dat het niet mogelijk is om loondispensatie in de Participatiewet zo in te richten dat het voor
       iedereen simpeler en beter wordt. Het doel van het kabinet blijft ongewijzigd: meer mensen met een
       arbeidsbeperking aan het werk. Daartoe zet het kabinet in op een breed offensief voor vereenvoudi-
       ging en meer werk voor mensen met een arbeidsbeperking.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Voor de gemeentelijke werkgevers gaan er veranderingen plaatsvinden. Zo gaat de inkoop van
       diensten meetellen en wordt de inleenadministratie overbodig. De invoering van het instrument
       loondispensatie is van de baan en het bestaande instrument loonkostensubsidie wordt verbeterd en
       vereenvoudigd. De verwachting is dat de matching tussen werkgevers en werknemers een impuls
       krijgt, evenals beschut werk. Daarnaast worden de Wajongregels logischer en meer stimulerend om
       te studeren of te werken. Per 2020 zal het instrument loonkostenvoordeel structureel zijn in plaats van
       een tijdelijke maatregel.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>     Macrobudget voor de bijstandsverstrekking.
     Zie financiële paragraaf



     Inburgering

     Wat wil het kabinet?
     Inburgering wordt onderdeel van een breder integratieproces van nieuwkomers. Gemeenten krijgen
     meer regie over de uitvoering van inburgering zodat zij dit kunnen koppelen aan geleiding naar
     werk, en onderwijs. Het nieuwe inburgeringsstelsel stelt hogere taaleisen (van niveau A2 naar B1)
     aan inburgeraars. Het doel is op een zo hoog mogelijk taalniveau inburgeraars sneller aan het werk
     te krijgen. Hiervoor worden meerdere instrumenten ingezet. In de bijbehorende financiële paragraaf
     wordt het huidige regime nog gehandhaafd. Voor de niveauverhoging is € 70 miljoen uit het regeerak-
     koord nu ook opgenomen in de Rijksbegroting.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten krijgen er vanaf 2020 een taak bij en gaan inburgeringstrajecten voor nieuwkomers
     inkopen. Dit betekent dat zij hun integrale aanpak rondom inburgering kunnen door ontwikkelen.
     Zij zullen meerdere instrumenten kunnen inzetten om effectieve inburgering te bereiken. Middels
     een brede intake zal de gemeente voor iedere nieuwkomer een persoonlijk plan opstellen: het Plan
     Inburgering en Participatie (PIP). Dit is maatwerk: een persoonlijk programma voor het leren van de taal
     in combinatie met werk, vrijwilligerswerk, studie of stage met alternatieve leerroutes voor hen die niet
     in staat zijn het examen af te leggen. Onderdeel hiervan is ook dat gemeenten in de eerste periode de
     vaste lasten, zoals huur, energiekosten en de verplichte verzekeringen vanuit de bijstand gaan betalen.
     De duur van deze ondersteuning verschilt per persoon. VNG is in gesprek met SZW om te komen tot
     een goed inburgeringsstelsel. Naast structurele financiering is voor gemeenten hierbij ook belangrijk
     dat er een vergoeding voor de invoeringskosten en een overbruggingstermijn komt.



     Diversiteit

     Wat wil het kabinet?
     De diversiteit in Nederland neemt toe. Ondanks verbeteringen ondervinden Nederlanders met
     een migratieachtergrond nog een achterstand op de arbeidsmarkt. Het kabinet is van mening dat
     meedoen, het hebben van een betaalde baan, de beste manier is om te integreren. Discriminatie op
     de arbeidsmarkt is onacceptabel. In het programma Verdere integratie op de arbeidsmarkt (VIA)werken
     Rijk, sociale partners, gemeenten en representanten uit het bedrijfsleven samen aan de verbetering
     van de arbeidsmarktpositie van Nederlanders met een migratieachtergrond.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De kennis en gegevens die het programma VIA oplevert kunnen gemeenten gebruiken om bij te
     dragen aan het inlopen van de achterstanden die Nederlanders met een migratieachtergrond op de
     arbeidsmarkt ervaren. Het levert een positieve bijdrage aan de gemeentelijke uitkeringsbestanden.



     Incidentele middelen armoede en problematische schulden 2018-2020

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet stelt voor drie jaar (2018-2020) in totaal € 80 miljoen ter beschikking voor het voorkomen
     van schulden en de bestrijding van armoede, in het bijzonder onder kinderen. Ruim € 71 miljoen
     wordt via een decentralisatie-uitkering, ondersteund door bestuurlijke afspraken met de VNG,
     aan gemeenten toegekend. Bijna € 9 miljoen wordt ingezet ter versterking van de landelijke
     ondersteuning van gemeenten door kennisontwikkeling, professionalisering, kennisuitwisseling,
     monitoring en coördinatie. Het Rijk en de VNG geven, via de bestuurlijke afspraken, samen invulling
     aan de monitoring en evaluatie van deze middelen, passend bij de decentrale bevoegdheden van
     gemeenten.




36                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Gemeenten krijgen incidentele middelen voor armoede en schulden. Het ging om € 27 miljoen in
       2018 en het gaat om € 22,5 miljoen in 2019 en € 22,5 miljoen in 2020. Deze middelen worden via de
       decentralisatie-uitkering Schulden en armoede onder gemeenten verdeeld volgens de maatstaf “lage
       inkomens met drempel”. Door gebruik te maken van deze maatstaf krijgen gemeenten met relatief
       veel huishoudens met lage inkomens de meeste middelen.
       Doel is om met deze middelen een impuls te geven aan:
       • de verbetering van de toegang tot en effectiviteit van de gemeentelijke schuldhulpverlening
       • versterking van de lokale regiefunctie van het (kindgericht) armoedebeleid

       Hoe gemeenten hier invulling aan geven is afhankelijk van de lokale context. De keuze voor een
       decentralisatie-uitkering biedt gemeenten ook vrijheid in de besteding van de middelen. (Financiële)
       verantwoording erover wordt afgelegd aan de gemeenteraad.

       Daarnaast is afgesproken om de komende jaren op landelijk niveau inzicht te krijgen in de wijze
       waarop gemeenten deze incidentele middelen waarderen en besteden, en of deze extra inzet leidt
       tot versterking van het gemeentelijke armoede- en schuldenbeleid. Dit beeld wordt gedurende de
       komende drie jaren zoveel mogelijk gevormd op basis van input van klankbordgroepen en bestaande
       instrumenten en cijfers.



       Vereenvoudiging beslagvrije voet

       Wat wil het kabinet?
       De Wet vereenvoudiging beslagvrije voet ondervangt knelpunten in de huidige regeling. De wet
       wijzigt de berekeningswijze van de beslagvrije voet, de gegevens die daarvoor met verschillende
       instanties dienen te worden uitgewisseld, en het uiteindelijke proces tot vaststelling van de beslagvrije
       voet.

       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Voor gemeenten is het van belang dat de beslagvrije voet correct wordt vastgesteld en gehanteerd.
       Vaak wordt de beslagvrije voet te laag vastgesteld, waardoor burgers in problemen kunnen komen.
       Een eenduidige en eenvoudige vaststelling van de beslagvrije voet, waarbij alle partijen dezelfde
       rekenregels hanteren is een stap in de goede richting. Daarbij is van belang dat de berekening ook
       inzichtelijk wordt gemaakt naar de burger.



       Grondslag gegevensuitwisseling vroegsignalering schulden

       Wat wil het kabinet?
       In 2018 en 2019 zal een wijziging van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) worden
       voorbereid om gegevensuitwisseling voor vroegsignalering te faciliteren. Het kabinet wil problemati-
       sche schulden tegengaan door een versterkte inzet op preventie en vroegsignalering. Het belang van
       een wettelijke grondslag voor vroegsignalering is evident.

       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Zonder een heldere wettelijke basis voor vroegsignalering zullen gemeenten en hun samenwer-
       kingspartners steeds opnieuw geconfronteerd worden met de vraag: mogen we deze gegevens met
       elkaar uitwisselen, gelet op de privacywetgeving? Veel gemeenten zijn aan de slag met preventie en
       vroegsignalering Een wettelijke grondslag zal helderheid verschaffen en het zal eerder leiden tot het
       gewenste resultaat nl er vroeg bij zijn




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                           37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>     Verbreding van het beslagregister

     Wat wil het kabinet?
     Om te komen tot een betere afstemming van beslagen en de beslagpositie van de schuldenaar,
     komt er een centrale registratie van beslagleggingen die alle invorderende partijen bijgehouden en
     raadplegen

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     Dit betekent een aanzienlijke verlichting van administratieve processen en een vereenvoudiging
     daarvan. Een toekomstbestendige inbedding van deze gegevensuitwisseling in de ICT-systemen van
     de verschillende organisaties vraagt de nodige inspanning van en samenwerking tussen de betrokken
     organisaties. Uit onderzoek, in opdracht van het ministerie van SZW door KPMG, zijn twee richtingen
     van gegevensuitwisseling gekomen. In 2019 zullen wij samen met gemeenten, het ministerie en de
     betrokken overheidsinstanties oplossingsrichtingen voor gegevensuitwisseling onderzoeken en een
     keuze maken.



     Adviesrecht gemeenten schuldenbewind

     Wat wil het kabinet?
     Het conceptwetsvoorstel adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind ligt voor in een internetcon-
     sultatie. Het conceptwetsvoorstel beoogt ten eerste gemeenten in staat te stellen hun regierol bij
     schuldhulpverlening beter te vervullen. Dit wordt bewerkstelligd doordat in gevallen waarin de
     instelling van schuldenbewind wordt verzocht, de gemeente hiervan op de hoogte wordt gesteld.
     Op deze manier kan de gemeente bijvoorbeeld de betrokkene (ook) aanbieden op andere wijze
     ondersteuning te geven en de rechter daarvan via het advies in kennis stellen. Ten tweede biedt het
     wetsvoorstel de rechter de mogelijkheid om alternatieve vormen van ondersteuning af te wegen bij de
     beoordeling van het verzoek tot instelling van een schuldenbewind.

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     Dit conceptwetsvoorstel kan helpen om ervoor te zorgen dat beschermingsbewind een schakel wordt
     in de integrale keten van ondersteuning van inwoners. Met dit conceptwetsvoorstel zullen gemeenten
     iets eerder betrokken worden in het proces. Wij hebben een bestuurlijke reactie in voorbereiding met
     randvoorwaarden en aandachtspunten voor de nadere uitwerking van het wetsvoorstel. Na bestuurlijke
     consultatie zal dit in oktober op onze website geplaatst worden. Wij zullen aan de hand van onze
     reactie in gesprek gaan met de ministeries SZW en J&V over het vervolgproces van het concept
     wetsvoorstel.



     Brede schuldenaanpak in Interbestuurlijk programma (IB)

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet heeft in 2018 de brede schuldenaanpak gepresenteerd. In het bijbehorende actieplan zijn
     de maatregelen uitgewerkt en gericht op het terugdringen van het aantal mensen met problematische
     schulden en op een effectievere dienstverlening aan mensen met schulden. Binnen de brede schulde-
     naanpak worden drie actielijnen onderscheiden. Ten eerste preventie en vroegsignalering, ten tweede
     ontzorgen en ondersteunen en ten slotte zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso. In
     het kader van ontzorgen en ondersteunen zullen het Rijk en gemeenten in het kader van het Interbe-
     stuurlijk Programma afspraken uitwerken om tot een vernieuwende schuldenaanpak en een verbeterde
     toegang tot de schuldhulpverlening te komen.

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     Wij zijn samen met gemeenten in gesprek met de grote uitvoerders (Belastingdienst, CJIB, DUO,
     UWV, SVB en CAK) en de betrokken zeven departementen over de uitwerking van het Interbestuurlijk
     programma (Ibp). Dit doen we langs drie lijnen: a) voorkomen van schuldenproblematiek en vroegsig-
     nalering, b) sociale incasso en c) effectieve integrale schuldhulpverlening en beschermingsbewind.




38                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>       Interdepartementaal beleidsonderzoek Toeslagenstelsel

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet start een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) naar het Toeslagenstelsel. Het
       eerste deelonderzoek gaat om het verkennen van maatregelen die gericht zijn op het beter faciliteren
       van burgers, op het verder terugbrengen van terugvorderingen en nabetalingen in aantal en hoogte
       daarvan, en het sneller waarnemen van veranderingen in de persoonlijke omstandigheden van burgers.

       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Het IBO kan uiteindelijk bijdragen aan een betere en snellere dienstverlening die past bij de persoon-
       lijke omstandigheden van burgers. Daardoor worden de voorwaarden voor het recht op toeslag en
       de gehanteerde uitvoeringssystematiek uiteindelijk minder ingewikkeld en belastend. Dit kan eraan
       bijdragen dat de schuldenproblematiek van inwoners kleiner wordt of niet ontstaat.
       Het huidige toeslagenstelsel is erg complex en de uitvoering ervan kan de schuldenproblematiek bij
       burgers vergroten. Voor veel mensen met een geringe “doe-capaciteit” is het systeem van toeslagen,
       voorzieningen en inkomensondersteuning een doolhof. Juist deze groep is vaak opgezadeld met
       een riskant en ingewikkeld inkomen. Mensen ontvangen hun inkomen uit meerdere bronnen en op
       meerdere betaaldata in de maand. Mede gelet op de stress die het leven in armoede en schulden
       voor velen met meebrengt, maakt dit het voeren van een gezonde financiële huishouding zeer lastig.
       Daarbij komt dat kleine fouten soms grote gevolgen voor inwoners kunnen hebben. Het IBO is
       daarmee een goede eerste stap. Wij zullen in gesprek gaan met de departementen om als gemeenten
       in dit proces een actieve inbreng te kunnen leveren.



       Leven lang ontwikkelen

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil een doorbraak realiseren op het gebied van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO) en een
       positieve en sterke leercultuur tot stand brengen. Op de arbeidsmarkt doen zich flinke verschuivingen
       voor in gevraagde kennis en vaardigheden. Het is van belang om vooruit te kijken. Het kabinet wil
       daarom dat mensen zich niet pas (bij)scholen bij werkloosheid of dreigend baanverlies, maar leren
       en ontwikkelen zien als vanzelfsprekende onderdelen van hun werk en hun leven. Voor het jaar 2019
       wordt € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld voor de verbetering van randvoorwaarden daarvoor. De kern
       van de voorgestelde aanpak is het stimuleren van de eigen regie van mensen op hun loopbaan en hun
       leven, zodat ze zich kunnen blijven ontwikkelen en hun eigen keuzes kunnen maken.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Een sterke en breed gedragen leercultuur vraagt om een brede aanpak, waarbij ook gemeenten
       een rol spelen. De primaire verantwoordelijkheid voor leven lang ontwikkelen ligt bij werkgevers en
       werknemers. De overheid zorgt voor de noodzakelijke randvoorwaarden en de ondersteuning van
       mensen zonder werkgever/opdrachtgever. Gemeenten kunnen dit onder andere doen door scholing
       van uitkeringsgerechtigden. Gemeenten en arbeidsmarktregio’s kunnen tevens benaderd worden om
       het thema LLO uit te werken, omdat bij het versterken van een ondersteuningsstructuur bijvoorbeeld
       aangesloten kan worden bij de regionale infrastructuur rond leren en werken zoals de leerwerkloketten.



       Loonkostenvoordelen

       Wat wil het kabinet?
       Het Loonkostenvoordeel (LKV) voor de doelgroep Banenafspraak en scholingsbelemmerden is niet
       langer beperkt tot 3 jaar maar geeft per 2020 structureel recht op LKV. De uitbreiding is bedoeld om
       het arbeidsmarktperspectief van mensen met een arbeidsbeperking duurzaam te vergroten.
       De loonkostenvoordelen (LKV) bestaan sinds 2018 en zijn in de plaats gekomen van de mobiliteitsbo-
       nussen voor ouderen en arbeidsgehandicapten. De LKV’s zijn tegemoetkomingen in de loonkosten
       voor werkgevers met als doel om specifieke groepen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt
       aan een baan te helpen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                      39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Dit besluit kan gemeenten faciliteren bij het plaatsen van werkzoekenden uit de doelgroep Banenaf-
     spraak en scholingsbelemmerden. Werkgevers krijgen een structurele financiële tegemoetkoming als
     zij iemand uit de doelgroep in dienst nemen. Dit kan duurzame plaatsing bevorderen.



     Meedoen in de samenleving - tegenprestatie

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil dat iedereen kansen krijgt om mee te doen. Werk is goed voor mensen. De waarde van
     werk is dat het bijdraagt aan persoonlijke ontwikkeling en werk hangt positief samen met gezondheid
     en geluk. Werk is de beste remedie tegen armoede, schulden en sociale uitsluiting.

     Het kabinet gaat onder andere in gesprek met gemeenten over de wijze waarop zij actief uitvoering
     geven aan de bestaande tegenprestatie.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten hebben in een verordening vastgelegd hoe zij invulling geven aan de tegenprestatie. De
     ervaringen die gemeenten in de praktijk tegenkomen zijn input voor het gesprek hierover met het
     kabinet.



     Perspectief op werk

     Wat wil het kabinet?
     In de huidige krapte op de arbeidsmarkt wil het kabinet de kans grijpen om mensen met een
     afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Hiervoor wil men met werkgevers, werknemers,
     gemeenten, UWV en onderwijsveld afspraken maken in het actieplan Perspectief op werk. Daarnaast
     wil het kabinet de werkgeversdienstverlening en matching in de regio versterken. Het kabinet stelt
     hiervoor tweemaal € 35 miljoen beschikbaar, in 2019 en 2020.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Voor gemeenten biedt dit een kans om tot afspraken met partijen te komen over een extra impuls
     naar werk en tegelijkertijd de kwaliteit van de dienstverlening aan werkgevers en werkzoekenden
     te verbeteren. Hierbij is het belangrijk om te komen tot afspraken met werkgevers in branches en
     arbeidsmarktregio’s. Gezien de termijn zal gewerkt moeten worden binnen het huidige systeem
     en geldende regels. Daarnaast kan met publieke arbeidsbemiddelaars verder worden gewerkt aan
     verbetering van het matchingsproces in de regio.



     Versoepelen van de overgang tussen uitkering, instrumenten en werk

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet constateert dat mensen zich belemmerd kunnen voelen om stappen te zetten richting
     werk, uit onzekerheid en vrees om rechten te verspelen of er in inkomen op achteruit te gaan. Het wil
     daartoe maatregelen treffen om deze belemmeringen te voorkomen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten hebben al eerder vastgesteld dat de flexibilisering van de arbeidsmarkt perverse prikkels
     tot gevolg kan hebben; mensen kiezen voor zekerheid in een onzekere situatie. Dit betreft ook de
     overgangen tussen de verschillende instrumenten dagbesteding, beschut werk, banenafspraak en
     regulier werk. Er is daarom bij gemeenten behoefte aan meer manoeuvreerruimte in bestaande
     regelgeving om, vanuit financieel oogpunt en zekerheid voor betrokkenen, zowel de toeleiding naar
     deeltijdwerk en tijdelijk werk beter mogelijk te maken, als wel ruimte om makkelijker te switchen in
     de keten. Het huidige systeem van inkomensvoorziening en instrumenten werkt hierin belemmerend.
     In dit verband verdient ook een meer integrale aanpak en een visie op inclusiviteit binnen het sociaal
     domein aandacht. Er moet ruimte zijn voor aanpakken die aansluiten op veel voorkomende correlaties,



40                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>       problematiek en vormen van activering. Het kabinet lijkt met het voorstel een eerste stap te hebben
       gezet in een richting die nadere uitwerking behoeft.



       Meer mensen met een arbeidsbeperking naar werk

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil stimuleren dat meer mensen met een arbeidsbeperking gaan werken. Er ligt een
       grote opgave om iedereen een kans te geven op de arbeidsmarkt. Het kabinet heeft vastgesteld
       dat zijn eerder voorgenomen wijziging om over te gaan tot een systeem van loondispensatie hier
       niet aan bij draagt. Het kabinet zet daarom met verschillende partijen in op een breed offensief voor
       vereenvoudiging van de huidige systematiek, onder handhaving van de loonkostensubsidie, en wil bij
       de begrotingsbehandeling SZW eind dit jaar met nadere voorstellen komen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten zijn blij, en opgelucht, dat het voorstel voor loondispensatie, dat op weinig draagvlak
       kon rekenen, van de baan is. De opgave om meer mensen naar werk toe te leiden, en niet alleen
       mensen met een arbeidsbeperking, blijft bestaan. Gemeenten willen een bijdrage leveren aan een
       verdere vereenvoudiging van het bestaande systeem, waar zowel werkgevers, betrokken werknemers
       en gemeenten voordeel van kunnen hebben. Dit biedt ruimte om de doelstelling voor meer plaatsin-
       gen te realiseren. Bij de verdere uitwerking en invulling van de plannen willen gemeenten, naast
       vereenvoudiging, ook aandacht vragen voor maatregelen om duurzaamheid van banen te bevorderen.



       Naleving van de Participatiewet

       Wat wil het kabinet
       Het kabinet wil stimuleren dat mensen naar vermogen meedoen in de samenleving. Hierbij is aandacht
       voor uitvoering en handhaving essentieel. Het beleid is erop gericht fraude met uitkeringen te bestrij-
       den in het belang van de financiële houdbaarheid en het behouden van het maatschappelijk draagvlak
       voor het sociale stelsel. Daarvoor zet het kabinet in op verhoging van de effectiviteit van handhaving,
       waarbij nieuwe inzichten uit onderzoeken en de mogelijkheden van de inzet van data een belangrijke
       rol spelen. Wel geeft het kabinet aan dat de verantwoordelijkheid voor het naleven van de regels in
       eerste instantie bij de burgers zelf ligt.

       Wat betekent dit voor gemeenten
       Vanwege de verantwoordelijkheid van gemeenten voor de uitvoering van de Participatiewet, blijft
       de gemeente een rol spelen bij de handhaving hiervan. Gemeenten stimuleren en faciliteren burgers
       de regels na te leven, door voorlichting en gedragsbeïnvloeding. Waar nodig voeren zij controle uit
       en sanctioneren als er fraude wordt geconstateerd. Daarnaast passen zij ook nieuwe inzichten toe
       en verkennen zij de mogelijkheden voor de inzet van data om onrechtmatigheden snel in kaart te
       brengen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>9 Volksgezondheid, Welzijn en
  Sport
     Gezondheid/Preventieakkoord

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil een Nationaal Preventieakkoord sluiten met onder andere patiëntenorganisaties,
     zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, sportverenigingen en sportbonden, bedrijven en
     maatschappelijke organisaties. Het kabinet wil dat het preventieakkoord, dat in het najaar van 2018
     wordt gesloten, een zichtbare bijdrage levert aan de afname van het aantal rokers, het problematisch
     alcoholgebruik en mensen met overgewicht en obesitas. Nu rookt nog ruim 23% van de volwassenen
     en ruim 10% van de jongeren, drinkt ruim 9% van de volwassenen overmatig en heeft bijna de helft
     van de volwassenen en ruim 13% van de jongeren overgewicht.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Een landelijk preventieakkoord kan hiervoor de juiste randvoorwaarden creëren voor gemeentelijk
     beleid. De VNG wil zich inzetten voor de vorming van lokale of regionale preventieakkoorden.
     Gemeenten kunnen met hun lokale partners afspraken maken om op preventie in te zetten. De
     maatregelen uit het preventieakkoord kunnen daarbij helpen. Hoewel het kabinet stelt dat de
     achterliggende problemen bij de groepen met de hoogste ziektelast hiermee kunnen worden
     aangepakt, is dit voor een gemeenten een flinke uitdaging. Gemeenten hebben kennis en middelen
     nodig. Het is nog niet helder of daar vanuit het rijk in voldoende mate aan tegemoet gekomen wordt.



     Overgang Wmo en Wlz

     Wat wil het kabinet?
     Bij de overgang van zorg en ondersteuning vanuit de Zvw en/of Wmo naar zorg vanuit de Wlz kunnen
     cliënten in de thuissituatie te maken krijgen met een terugval in uren zorg (omdat de inzet van
     Wlz-zorg thuis aan financiële grenzen is gebonden). Om de gevolgen van deze zogenaamde zorgval te
     verminderen is besloten om de maatwerkregelingen zoals extra kosten thuis (EKT) en de meerzorgre-
     geling te verruimen. Om dit te kunnen financieren zijn extra middelen nodig oplopend tot € 40 miljoen
     in 2022.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Onduidelijk is of de extra middelen voldoende zijn voor de ambities. Cliënten in de Wlz krijgen niet
     alleen te maken met de zorgval maar betalen ook een veel hogere eigen bijdrage voor Wlz zorg dan in
     de Wmo. Een deel van de cliënten die in aanmerking komt voor zorg uit de Wlz kiest er om die reden
     voor om in de Wmo te blijven. De invoering van het abonnementstarief zal deze ontwikkeling alleen
     maar versterken. Daardoor neemt de (financiële) druk op de Wmo toe. Invoering van het abonnement-
     starief in de Wmo is mede om die reden onwenselijk.



     Eigen bijdragen in de Wmo, invoering abonnementstarief

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet neemt een aantal maatregelen om de stapeling van eigen betalingen in de (langdurige)
     zorg en ondersteuning te verminderen. Dit gebeurt in 2019 door in elk domein de eigen betalingen
     te beperken en daardoor ook de last van de totale stapeling te verminderen. Dit gebeurt door
     vier maatregelen: 1) de invoering van het abonnementstarief in de Wmo, 2) een halvering van de
     vermogensinkomensbijtelling (VIB) voor de eigen bijdragen in de Wlz en Wmo 2015 (van 8% naar
     4% van het vermogen), 3) een verkorting van de overgangstermijn van de lage eigen bijdrage voor



42                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>       Wlz-zorg en beschermd wonen (intramuraal) en 4) een verkorting van de termijn waarover het CAK
       met terugwerkende kracht een eigen bijdrage mag opleggen. Zo’n 180.000 huishoudens (kleine 40%
       van het totaal van de Wmo-cliënten) zullen financieel profiteren van het abonnementstarief. Door het
       halveren van het VIB percentage profiteren nog eens circa 60.000 mensen in de Wlz en circa 2.000 in
       Wmo 2015 die een eigen bijdrage betalen voor beschermd wonen.

       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Het invoeren van de maximale eigen bijdrage van € 17,50 per vier weken per 2019 en het invoeren van
       het abonnementstarief van € 19,- per maand per 2020 betekent voor gemeenten inkomstenderving en
       meeruitgaven (als gevolg van de aanzuigende werking). Een deel van de meeruitgaven en inkomsten-
       derving wordt per 2019 gecompenseerd in het gemeentefonds (€ 145 miljoen). Er blijft nog een deel
       niet gecompenseerd (€ 45 miljoen, bron: herberekening CPB kosten invoering abonnementstarief).
       Het is een kostbare maatregel en het doet geweld aan de uitgangspunten in de Wmo. Wij maken
       samen met het ministerie van VWS een monitor om per 2019 de aanzuigende werking en onbedoelde
       beleidseffecten van het invoeren van het abonnementstarief te kunnen monitoren.

       De amvb voor de maximalisering van de eigen bijdragen op € 17,50 per 2019, wordt naar verwachting
       eind september of begin oktober 2018 gepubliceerd. De noodzakelijke wetswijziging voor 2020 wordt
       naar verwachting uiterlijk maart 2019 gepubliceerd. De financiële gevolgen van de andere maatrege-
       len zijn door VWS verwerkt in het macrobudget gemeentefonds.



       Het Persoonsgebonden budget (pgb) in de Wmo en Jw (en in de Zvw en Wlz)

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet geeft aan dat het persoonsgebonden budget (pgb) een belangrijk instrument is voor
       mensen om de zorg in te kunnen kopen die zij nodig hebben en om daarbij de regie te kunnen blijven
       voeren.. Het kabinet stelt vanwege een aantal uitdagingen met de pgb samen met partijen, waaronder
       de VNG, een actieagenda pgb op. Deze agenda heeft tot doel te komen tot een meer toekomst-
       bestendig en solide pgb. Daarnaast verwacht het kabinet dat met de invoering van een nieuw pgb
       2.0-systeem de administratieve rompslomp voor budgethouders vermindert. Het kabinet geeft aan dat
       het systeem ook ingebouwde controles zal kennen, waardoor de rechtmatigheid wordt verhoogd en
       fouten en misbruik beter kunnen worden voorkomen. Voor de uitvoering van het pgb-trekkingsrecht in
       de Wmo en Jeugdwet (door de SVB), wordt voor 2019 nog € 35,6 miljoen in mindering gebracht op
       het gemeentefonds.

       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Het pgb blijft een gelijkwaardig alternatief voor zorg in natura, in alle vier de zorgwetten. Gemeenten
       moeten mensen informeren over dit instrument als cliënten een maatwerkvoorziening (Wmo), of
       individuele voorzieningen (Jeugdwet) krijgen. In de loop van 2019 komen er producten beschikbaar
       waarmee gemeenten al beter bij de aanvraagkunnen toetsen of een budgethouder (of de vertegen-
       woordiger) voldoende vaardig is om de rollen en taken die horen bij een pgb te kunnen uitvoeren,
       maar ook om als gemeente beter vooraf te kunnen vergewissen dat de hulp die iemand wil inkopen
       veilig, doeltreffend en van voldoende kwaliteit is. Het is voor de VNG nog onzeker of het nieuwe
       pgb2.0-systeem al in 2019 voor alle budgethouders en voor alle gemeenten beschikbaar is. Van
       belang is dat ook gemeenten er op kunnen vertrouwen functioneel voor hen is



       Programma Eén tegen eenzaamheid bij ouderen

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet start in 2019 (als onderdeel van het Pact voor de Ouderenzorg) met de uitvoering van het
       landelijk programma Eén tegen eenzaamheid. Doel is het signaleren en bespreekbaar maken alsmede
       het doorbreken en duurzaam aanpakken van eenzaamheid ten einde de trend van eenzaamheid
       onder 75+ers te doorbreken. In 2019 komt er en landelijke coalitie en minimaal 100 lokale coalities
       (bij en door gemeenten) tegen eenzaamheid. Vanuit die samenwerking, ervaringen vanuit de praktijk
       en in samenspraak met wetenschappers, worden effectieve aanpakken ingezet om eenzaamheid bij



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>     ouderen te verminderen. Het kabinet investeert hiervoor in deze kabinetsperiode € 29 miljoen. Een
     bewustwordingscampagne, trainingen voor het bespreekbaar maken van het onderwerp, het in kaart
     brengen van risicoprofielen per wijk en gemeente, kennisdeling en ondersteuning bij de implementatie
     van effectieve interventies zijn enkele voorbeelden van activiteiten die in 2019 zullen plaatsvinden. Er
     zal worden gemeten of in de periode 2018–2020 de beoogde trendbreuk in eenzaamheid is ingezet.

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     Gemeenten die willen kunnen straks bij het kenniscentrum eenzaamheid van het ministerie van VWS
     terecht voor informatie, adviezen en ondersteuning als zij lokaal aan de slag willen met het opzetten
     van een coalitie tegen eenzaamheid. De € 29 miljoen, beschikbaar voor deze kabinetsperiode, is niet
     als programmabudget bedoeld voor individuele gemeenten. Gemeenten kunnen dus wel ondersteu-
     ning in natura krijgen.



     Programma Langer thuis

     Wat wil het kabinet?
     Ouderen blijven steeds langer thuis wonen, in hun eigen omgeving. Als het thuis niet meer gaat,
     verhuizen zij naar een verpleeghuis. Mensen moeten er dan wel op kunnen vertrouwen dat zij thuis
     en in het verpleeghuis van hun keuze de aandacht en zorg krijgen die zij nodig hebben. Door de
     demografische ontwikkelingen zal het aantal (kwetsbare) ouderen thuis in de komende jaren sterk
     groeien. Het kabinet heeft daarom in juni 2018 (als onderdeel van het Pact voor de ouderenzorg)
     het programma Langer Thuis gelanceerd en wil dit programma met alle betrokken stakeholders,
     waaronder ook gemeenten, in 2019 en verder, uitvoeren. Doel is dat mensen thuis kunnen blijven
     wonen met een goede kwaliteit van leven, zolang het kan, met de juiste zorg en ondersteuning en in
     een zoveel als mogelijk geschikte woning. Er zijn door het kabinet drie actielijnen benoemd: 1) goede
     zorg en ondersteuning thuis, 2) ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers en 3) aanpak geschikt
     wonen. De drie actielijnen worden voorzien van concrete acties. Ook komt er een innovatieregeling
     gericht op het digitale netwerkzorg thuis en op gegevensuitwisseling tussen professionals en patiënt
     bij langdurige zorg en ondersteuning.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten zijn een van de hoofdrolspelers in dit programma. De thematiek is niet nieuw en is in
     veel gemeenten en regio’s al opgepakt, maar door de toename van het aantal ouderen en met name
     het stijging van het aantal 80 plussers laat de urgentie zich wel steeds meer voelen. De inzet van het
     programma is om reeds ingezette ontwikkelingen en initiatieven rond bijvoorbeeld wonen met zorg,
     de samenwerking op de werkvloer, bij en voor de oudere thuis, de mantelzorgondersteuning etc. te
     versterken en te versnellen en daar waar knelpunten zijn deze op te lossen. Gemeenten kunnen (samen
     met hun lokale en regionale partners) per 2019 vanuit het programma ondersteuning krijgen, maar er
     worden bijvoorbeeld ook in regio’s lerende netwerken ontwikkeld.



     Rechtmatige zorg

     Wat wil het kabinet?
     Het geld dat bedoeld is voor zorg komt niet altijd op de juiste plek terecht. Om dit te voorkomen
     wil de minister van VWS onrechtmatigheden in de zorg verminderen. Dit doet het ministerie met het
     programmaplan Rechtmatige zorg. Het kabinet gaat scherpere eisen stellen aan de toetreding van
     nieuwe zorgaanbieders en fraudeurs komen in het Waarschuwingsregister Zorg, dat in 2019 verder
     wordt uitgebreid.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Burgers melden zich bij de gemeente met een vraag voor maatschappelijke ondersteuning of
     jeugdhulp. Gemeenten hebben hierdoor zicht op wie ondersteuning of hulp ontvangt en welke
     aanbieders daarbij betrokken zijn. Zij vormen een schakel in de keten van rechtmatige zorg en spelen
     een belangrijke rol bij het voorkomen van fouten en het aanpakken van fraude. De komst van het
     Waarschuwingsregister in 2019 biedt gemeenten de mogelijkheid informatie te delen met andere



44                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>       gemeenten en fraudeurs eerder in beeld te krijgen. De inwerkingtreding van de wet betekent dat
       gemeenten wettelijk verplicht zijn informatie via het register te delen.



       Cliëntondersteuning

       Wat wil het kabinet?
       In het Regeerakkoord zijn middelen gereserveerd voor de versterking van onafhankelijke cliëntonder-
       steuning. Het kabinet werkt hieraan via een aantal actielijnen:
       1. meer inzicht krijgen in de behoefte aan cliëntondersteuning
       2. cliëntondersteuning organiseren bij ‘de toegang’
       3. het verbeteren van de bekendheid met en vindbaarheid van cliëntondersteuning
       4. deskundigheid en kwaliteit bevorderen, in het bijzonder om specifieke groepen beter bij te staan

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het Koploperproject van de VNG wordt verlengd en verbreed. Er kunnen zich nieuwe koploperge-
       meenten cliëntondersteuning aanmelden. Er wordt gewerkt aan een opzet voor een communicatie-
       aanpak om de bekendheid van cliëntondersteuning te vergroten bij ‘de toegang’ en ‘de professional’.
       Gemeenten worden ondersteund en gestimuleerd om de rol en positie van cliëntondersteuning
       bewust in te zetten, passend bij de lokale situatie.



       Maatschappelijke diensttijd

       Wat wil het kabinet?
       In het Regeerakkoord is een oplopend bedrag van € 25 miljoen in 2018 tot structureel € 100 miljoen
       per 2021 uitgetrokken voor maatschappelijke diensttijd voor jongeren. In 2019 is € 50 miljoen beschik-
       baar.

       Wat betekent dat voor gemeenten?
       Talentontwikkeling is het belangrijkste doel van de maatschappelijke diensttijd. Ook kan dit leiden tot
       sociale cohesie en inclusiviteit. Onlangs zijn als experiment 40 projecten gehonoreerd die vaak lokaal
       hun beslag krijgen o.a. op het gebied van veiligheid, welzijn, cultuur en natuur. Naar aanleiding van de
       bevindingen uit deze projecten, wordt in 2019 de definitieve opzet gekozen, met betrokkenheid van
       gemeenten .



       Jeugd

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil met het actieprogramma Zorg voor Jeugd, dat van 2019 tot 2021 loopt, hulp voor
       kinderen en gezinnen merkbaar beter te maken Het gezamenlijk programma van Rijk en gemeenten,
       onderscheidt zes actielijnen. Het kabinet het Ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd (OZJ) aan
       gemeenten helpt bij de acties die lokaal en regionaal nodig zijn. Voor de uitvoering van het program-
       ma en de regionale ondersteuning heeft het kabinet jaarlijks € 5 miljoen gereserveerd.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het actieplan Zorg voor Jeugd is in april gepresenteerd, en is al bekend. Voor de aan het actieplan
       verbonden Transformatiefonds van € 36 miljoen per jaar (drie jaar beschikbaar) loopt binnenkort (1
       oktober) de deadline af om regionale plannen in te dienen vanuit gemeenten.



       Kindermishandeling en huiselijk geweld

       Wat wil het kabinet?
       Het actieprogramma ‘Geweld hoort nergens thuis is gericht op de aanpak van huiselijk geweld en
       kindermishandeling in de periode 2018-2021. Het programma van Rijk en gemeenten, is opgebouwd



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>     langs drie actielijnen: (1) eerder en beter in beeld krijgen van geweld, (2) stoppen van geweld en het
     veilig maken van gezinssituaties met behulp van samenhangende hulp in een optimale samenwerking
     van zorg- en justitieorganisaties en (3) extra aandacht voor specifieke groepen die kwetsbaar zijn. Elke
     regio richt een eigen aanpak in die de uitvoering van de programmalijnen binnen de regio ter hand
     neemt. Het Rijk ondersteunt de aanpak door €4 miljoen beschikbaar te stellen voor het aanstellen van
     een projectleider in elke regio. Een klein programmateam helpt gemeenten inmiddels waar nodig,
     met het opzetten en door ontwikkelen van de gezamenlijk lerende praktijk. Voor de uitvoering van het
     programma en de regionale ondersteuning heeft het kabinet jaarlijks € 18,8 miljoen gereserveerd.

     Wat betekent dat voor gemeenten?
     Het actieprogramma ‘Geweld hoort nergens thuis’ is in april gepresenteerd en is al bekend. De
     werving van de regionale projectleiders is inmiddels van start gegaan.



     Sport

     Wat wil het kabinet?
     De netto-uitgaven aan sport in 2019 worden geraamd op bijna € 409 miljoen.

     Wat betekent dat voor gemeenten?
     € 152 miljoen wordt aangewend als compensatie aan gemeenten voor de verruiming van de Btw-vrij-
     stelling in de sport. Voorts komt er geld voor de uitwerking van het Sportakkoord dat in juni onder het
     motto ‘Sport verenigt Nederland’ is gesloten tussen de minister van VWS, VNG & VSG en NOC*NSF.
     Het gaat daarbij om de volgende ambities:
     • Inclusief sporten en bewegen. Gemeenten wordt gevraagd het aantal soorten hulpmiddelen, waar
         sporters met een beperking een beroep op kunnen doen, uit te breiden. Daarnaast komt er een
         code goed sportbestuur. Clubs worden gestimuleerd te werken aan diversiteit zodat iedereen kan
         genieten van sport en mee kan helpen met het organiseren ervan. In 2019 is hiervoor € 3,2 miljoen
         beschikbaar;
     • Een duurzame sportaccommodatie infrastructuur inclusief materialen € 87 miljoen, hetgeen wordt
         ondersteund door een expertisecentrum ad € 6,9 miljoen.
     • Vitale aanbieders € 8,9 miljoen;
     • Een positieve sportcultuur € 7 miljoen;
     • Van jongs af aan vaardig in bewegen, met name voor kinderen van 0-12 jaar met inzet van het
         Jeugdfonds Sport en Cultuur € 5,2 miljoen.
     Ook de Brede regeling combinatiefuncties met € 72,5 miljoen van VWS, OCW en SZW voor 3.625
     fte hoort hierbij. Voor de eerste vijf ambities bestaan reeds concrete afspraken over de invulling. Ten
     aanzien van de topsport zal in 2019 worden gewerkt aan het formuleren van de doelen. Voorts wordt
     sport gekoppeld aan het Preventie-akkoord.




46                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>10 Buitenlandse zaken en
   Ontwikkelingssamenwerking
       Brexit en Europese verkiezingen

       Wat wil het kabinet?
       Samen met de andere lidstaten zet het kabinet zich in voor goede en brede afspraken over de
       uittreding van het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de EU, de overgangsperiode en de toekomstige relatie
       met het VK. Dit voert het kabinet uit onder het motto “prepare for the worst, hope for the best”.
       Het kabinet maakt een koppeling tussen de Brexit en het draagvlak voor de EU. Dat draagvlak is
       volgens het kabinet niet vanzelfsprekend. Volgens het kabinet wekt de EU vaak hoge verwachtingen
       die ze niet altijd waarmaakt. “De realiteit van het leven van Europese burgers is soms ver verwijderd
       van de besluitvormingsprocessen in Brussel. De verkiezingen voor het Europees Parlement in mei
       2019 en de vorming van een nieuwe (Europese) Commissie zijn een nieuwe kans om deze afstand te
       verkleinen”. Het kabinet wil dat Nederland een voortrekker wordt binnen een daadkrachtige EU. Een
       EU die resultaten boekt op uitdagingen die lidstaten alleen niet kunnen bereiken. Volgens het kabinet
       gaat het hierbij om duurzame welvaart, veiligheid en stabiliteit.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Afhankelijk van de uitkomsten van de onderhandelingen met het VK kan een inventarisatie worden
       gemaakt van de gevolgen van de Brexit voor gemeenten, bijvoorbeeld voor Britse burgers die in
       Nederlandse gemeenten woonachtig zijn. De Europese verkiezingen in mei 2019 vormen een goede
       gelegenheid voor de gemeenten om de relatie met ‘Brussel’, in het bijzonder het Parlement en de
       Europese Commissie tegen het licht te houden. De VNG stelt een strategie op om de samenwerking
       met het Europese Parlement te versterken.



       Meerjarig Financieel Kader (MFK)

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet blijft bij haar standpunt over het nieuwe budget voor de EU voor de periode 2021-2027,
       het Meerjarig Financieel Kader (MFK). Het MFK moet duurzamer, moderner en meer toekomstgericht
       worden. Het kabinet wil ruimte voor nieuwe Europese prioriteiten (R&D en innovatie, veiligheid,
       migratie en klimaat) en ‘substantiële bezuinigingen’ op de traditionele beleidsterreinen landbouw en
       cohesiebeleid. Bovendien zet het kabinet in op een kleiner EU-budget vanwege het wegvallen van het
       VK als één van de grootste nettobetalers.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Uit het MFK komen de fondsen voor het Europese cohesie- en plattelandsontwikkelingsbeleid
       waarbinnen gemeenten investeren in innovatie, energietransitie, banen en grensoverschrijdende
       samenwerking. Samen met de provincies strijdt de VNG voor de gemeenten voor een zo groot
       mogelijk aandeel voor Nederland in de cohesiefondsen. De VNG en het IPO hebben aan de staatse-
       cretaris aangegeven zich niet te kunnen vinden in het Rijksstandpunt over het MFK en dat we op dit
       punt het beste kunnen besluiten ‘to agree to disagree’. Op de inhoud van het nieuwe landbouw- en
       cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 werkt de VNG wel nauw samen met het Rijk, omdat daar
       wel een grote mate van overeenstemming is.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                      47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>     Vrede, Veiligheid en duurzame ontwikkeling

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet verhoogt het budget voor humanitaire hulp en opvang en bescherming in de regio
     substantieel. Nederland steunt programma’s gericht op onderwijs voor vluchtelingenkinderen,
     toegang tot voorzieningen, bescherming van kwetsbare groepen en werk voor vluchtelingen en
     kwetsbare gastgemeenschappen. Er worden door het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld
     voor het versterken van de rechtstaat, vredesprocessen hiermee wil het kabinet bijdragen aan het
     voorkomen en duurzaam oplossen van conflicten. SDG 16 (rechtvaardige, vreedzame en inclusieve
     samenlevingen) vormt de leidraad voor deze inzet. Er wordt geïnvesteerd in opvang en bescherming
     in de regio van vluchtelingen en kwetsbare migranten. Uitgangspunten hierbij zijn de eerbiediging van
     mensenrechten, het gebruik maken van lokale structuren en waar mogelijk innovatieve financiering en
     samenwerking met de private sector.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Via programma’s als IDEAL (Inclusive Decision at Local Level) leveren gemeenten bijdragen aan
     capaciteitsopbouw van lokale overheden in zogenaamde fragiele staten. Dat geldt ook voor LOGOReP
     (Local Government Response and Prevention) waarin gemeenten werken aan het versterken van
     gemeentelijke dienstverlening in gebieden in Jordanië en Libanon die grote groepen vluchtelingen
     opvangen uit Syrië.



     Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet stelt een nationaal klimaatfonds in en laat Nederlandse klimaatfinanciering geleidelijk
     oplopen. Klimaatdiplomatie zal een belangrijke rol blijven spelen. De inzet is om met gelijkgezinde
     landen en niet-statelijke actoren (zoals bedrijven, steden en subnationale overheden) actief wereldwij-
     de opvolging te geven aan de ambities van het Akkoord van Parijs.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten kunnen samen met de VNG en het Rijk optrekken in het formuleren en nastreven van
     internationale samenwerking om de doelstellingen van Parijs (en de Global Goals), te behalen.
     Innovatieve aanpakken van Nederlandse gemeenten op klimaatadaptatie en -mitigatie worden actief
     internationaal onder de aandacht gebracht.
     Met het programma DEALS gefinancierd (Governance of Inclusive Green Growth in Cities) dragen de
     VNG en Nederlandse gemeenten bij aan de ambitie van het ministerie om aan inclusieve groene groei
     te werken in een aantal geselecteerde steden in verschillende continenten.



     Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen

     Wat wil het kabinet?
     Er worden nieuwe vormen van innovatieve financiering ingezet om de Sustainabele Development
     goals (SDG’s) te behalen. Nederland is met zijn topsectoren goed gepositioneerd om bij te dragen
     aan integrale, creatieve en hightech-oplossingen voor wereldwijde maatschappelijke opgaven. Gezien
     de sterke punten van Nederland wil het kabinet zich richten op duurzame landbouw (SDG2), water
     (SDG6), gezondheidszorg (SDG3), logistiek en transport (SDG9), smart cities (SDG11), duurzame
     energie (SDG7) en circulaire economie (SDG12).

     Op het gebied van internationale handels- en investeringsbevordering en innovatiesamenwerking
     heeft het kabinet de International Strategic Board (opvolger van de Dutch Trade and Investment
     Board). De opdracht hiervan is het kabinet te adviseren over een publiek-private internationale
     strategie voor internationaal ondernemen Het doel is de samenwerking tussen departementen,
     kennisinstellingen en bedrijven te verankeren en daarmee de kennisbasis, het innovatieve vermogen
     en de internationale positie van Nederland te versterken en bij te dragen aan de duurzame ontwikke-
     lingsdoelen in Nederland en wereldwijd.



48                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten kunnen samen met de VNG en het Rijk optrekken in het formuleren en nastreven van
       internationale samenwerking om de doelstellingen van Parijs (en de Global Goals) te behalen. Via
       de smart cities werkgroep, zorgt de VNG ervoor dat ze in overleg met het Rijk ook de internationale
       dimensie van smart cities meeneemt; dit betekent zowel het op de kaart zetten van de aanpak van
       Nederlandse gemeenten en het halen van relevante voorbeelden naar de Nederlandse context, alsook
       het identificeren van kansen voor het eigen MKB.

       Nederlandse gemeenten kunnen een belangrijke rol spelen in het versterken van de lokale en regiona-
       le economie door samen te werken met bedrijven en kennisinstellingen met internationale ambities.
       De decentrale overheden zijn daarom vertegenwoordigd in de International Strategic Board. Daar kan
       het belang van de regio’s, naast die van o.a. de topsectoren, worden ingebracht in de besluitvorming
       rond de positionering van Nederland in het buitenland.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                     49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>         Vereniging van
Nederlandse Gemeenten

          Nassaulaan 12
      2514 JS Den Haag
        +31 70 373 83 93
             info@vng.nl

        september 2018


               vng.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>