<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>VNG-reactie op de
Rijksbegroting 2021
Bijzondere ledenbrief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2   Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                        4

                                        5

                                       12

                                       20

                                       26

                                       30

                                       33

                                       37

                                       39

                                       48

                                       57




Vereniging van Nederlandse Gemeenten    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Voorwoord

    Met deze ledenbrief geven we u een korte samenvatting van de voor gemeenten belangrijke kabinets-
    voornemens in de Rijksbegroting 2021 en de betekenis daarvan voor u als gemeente.
    Deze Rijksbegroting staat sterk in het teken van de coronacrisis die grote sociale en economische
    gevolgen heeft. Voor 2020 wordt een economische krimp van 5% verwacht. Het begrotingstekort
    komt uit op 7,2% van het BBP en de overheidsschuld stijgt van onder 50% naar 61% van het BBP. Voor
    2021 wordt een groei van 3% voorzien en een werkloosheid die oploopt tot 6%. Het kabinet blijft de
    economie ondersteunen met het verlengde steunpakket. Wat corona betreft ontvangen gemeenten
    in deze begroting reële compensatie om dienstverlening aan de burger en ondernemer in stand te
    houden. Met dit nieuwe pakket komt de totale steun aan gemeenten uit op ruim € 1,5 miljard. De
    bedragen uit het tweede corona-compensatiepakket zijn in de begroting Gemeentefonds verwerkt.

    De Rijksbegroting kent voor gemeenten geen grote verrassingen ten goede of ten kwade. Dat
    betekent helaas dat deze begroting ook nog geen oplossing biedt voor de precaire financiële situatie
    waarin gemeenten zich bevinden. Bovendien maken gemeenten zich grote zorgen over de gevolgen
    van de herverdeling van het Gemeentefonds. De VNG zet zich tot het uiterste in om te voorkomen dat
    dit een herverdeling van grote tekorten wordt. “De koek moet groter” om met een groot draagvlak
    onder gemeenten het gesprek over herverdeling te kunnen voeren. Voor de tekorten van gemeenten
    is onder andere het externe onderzoek naar kosten voor jeugdzorg van groot belang. De uitkomsten
    hiervan worden in het najaar bekend. Wij verwachten dat uit het onderzoek zal blijken dat de tekorten
    fors zijn en gaan er vanuit dat gemeenten vanaf 2021 worden gecompenseerd voor de werkelijke
    kosten. Voorlopig trekt het Rijk in ieder geval een bedrag van € 300 miljoen uit voor jeugdzorg in
    2022. Daarnaast blijven wij inzetten op het schrappen van de opschalingskorting.

    Komende vrijdag, 25 september a.s., houden wij digitaal onze uitgestelde ledenvergadering. In de
    voorbereiding daarvan hebben de gemeenten in verscheidene moties hun ernstige zorgen uitgespro-
    ken over de gemeentefinanciën. De nood is hoog en de actiebereidheid onder de gemeenten is groot.
    In de ledenvergadering zullen deze zorgen vanzelfsprekend centraal staan. Wij hopen dat u vrijdag
    onze ledenvergadering zult volgen. U kunt zich daarvoor als toehoorder aanmelden via deze link:
    https://evenement.vng.nl/Businessportal/?Portal=TicketRegistratie&EventID=85



    Leonard Geluk
    Algemeen directeur




4                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1 Financiën

       Gemeentefonds

       Normering gemeentefonds, het accres

       Wat wil het kabinet?
       De bijdragen uit het gemeentefonds voor een gemeente bedragen gemiddeld 52% van de totale
       baten. Hierin zijn grote verschillen tussen gemeenten. Het gemeentefonds kent naast stortingen en
       onttrekkingen vanwege taakmutaties een autonome groei, het accres. Daarmee kunnen gemeenten de
       stijgende kosten door inflatie, loonontwikkeling, bevolkingsgroei en hogere standaarden voor publieke
       diensten door een hoger welvaartsniveau opvangen. Om het accres voor een jaar te bepalen wordt
       sinds jaar en dag de trap-op, trap-af systematiek gebruikt. Hiervoor is onlangs de zogenaamde brede
       koppeling ingesteld. Het percentage waarmee de algemene uitkering uit het gemeentefonds groeit,
       is hetzelfde percentage als dat van de groei van de netto uitgaven van de rijksoverheid en de sociale
       fondsen.
       Hoewel deze nieuwe brede koppeling de stabiliteit van de accresraming voor een jaar met meer dan
       een factor twee verhoogt, was er voor de jaren 2018 en 2019 sprake van grote schommelingen van de
       accresramingen door ongewoon grote bijstellingen op de rijksbegroting. Dit heeft bij gemeenten tot
       veel onrust geleid. Vanwege de coronacrisis en deze instabiliteit heeft het kabinet in overleg met de
       VNG het accres voor de jaren 2020 en 2021 bevroren op de stand Voorjaarsnota rijksuitgaven 2020.
       Latere wijzigingen in de rijksuitgaven tijdens deze kabinetsperiode hebben daardoor geen invloed
       meer op het accres.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Met de bevriezing is de uitkomst van het totale accres tijdens de huidige kabinetsperiode nu al
       bekend. Met de Startnota van het kabinet-Rutte III werd aan gemeenten een nominaal accres van in
       totaal € 4.262,6 miljoen voor de jaren 2018-2021 bekend gemaakt. Het gemiddelde accrespercentage
       van de Startnota bedroeg 5,19% per jaar. Met de bevriezing blijkt dat gemeenten over de jaren
       2018-2021 een nominaal accres ontvangen van in totaal € 4.161,2 miljoen. Het gemiddelde accresper-
       centage bedraagt 4,83% per jaar. Over de vierjarige regeerperiode van het huidige kabinet is het
       nominaal accres € 101 miljoen lager uitgevallen dan in de Startnota werd aangekondigd.

       Tabel 1. Confrontatie van het definitief accres met het accres Startnota kabinet-Rutte III
        Startnota                       2018            2019             2020            2021         Totaal
        kabinet-Rutte III

        Accres                         1.124.145       1.063.375        1.137.713         937.370   4.262.603

        Accrespercentage                   6,75%           6,09%            4,43%           3,50%

        Reëel accrespercentage             4,55%           3,49%            1,83%           1,25%

        Reëel accres                     757.757         609.389          469.981         334.775   2.171.902

        Definitief                      2018            2019             2020            2021         Totaal
        regeerperiode Rutte III

        Accres                           807.121       1.084.429        1.239.623       1.030.017   4.161.190

        Accrespercentage                   4,82%           6,15%            4,62%           3,71%

        Reëel accrespercentage             2,77%           4,20%            2,42%           1,46%

        Reëel accres                     463.843         740.586          649.326         405.344   2.259.099

       In het accres zit een correctie voor prijsstijgingen besloten. Deze correctie is door de koppeling
       dezelfde als de correctie voor de rijksuitgaven en wordt in het lopende jaar definitief vastgesteld om



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                            5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    zo goed als mogelijk de prijsstijgingen van de inkoop en de lonen, en dus van de uitgaven, te volgen.
    Wordt deze component uit het accres gehaald, dan resteert het zogenaamde reëel accres. Met de
    Startnota bedroeg dit reëel accres voor de periode 2018-2021 in totaal € 2.171,9 miljoen. Met de
    bevriezing komt het reëel accres voor deze periode uit op € 2.259,1 miljoen. Het reëel accres is deze
    kabinetsperiode dus € 87 miljoen hoger uitgekomen dan in de Startnota was voorzien.

    Economische vooruitzichten en accres

    Wat wil het kabinet?
    Door de coronacrisis krimpt de economie dit jaar naar verwachting 5%. Volgend jaar groeit de
    economie weer met meer dan 3%, mits er geen tweede grote golf coronainfecties komt. Door de
    economische omslag loopt de werkeloosheid op naar 6% in 2021. Bij een tweede golf dit najaar krimpt
    de economie in 2020 zelfs met 6% en is ook in 2021 sprake van een krimp van 3%.
    Het kabinetsbeleid voor de jaren 2020 en 2021 is erop gericht met extra uitgaven de negatieve
    gevolgen voor de economie te dempen en het herstelvermogen te verbeteren. Dit ondanks teruglo-
    pende belastinginkomsten. De begrote uitgaven van de extra steunmaatregelen voor de jaren 2020
    en 2021 bedragen € 43 miljard. Daardoor is bij het positieve scenario in 2020 sprake van een negatief
    overheidssaldo van 7,2% van het bbp en in 2021 van een negatief overheidssaldo van 5,5% van het
    bbp. Daarmee loopt de overheidsschuld op naar 61% van het bbp eind 2021. Waarschijnlijk brengt
    een volgend kabinet daarom vanaf 2022 de overheidsfinanciën weer op orde, zodat men voorbereid is
    om een volgende recessie op te vangen.

    Wat betekent dit voor gemeenten?
    De septembercirculaire geeft voor het opstellen van de meerjarenbegroting de accressen weer voor
    de jaren 2022-2025. Door de bevriezing van het accres in 2021 wijken de ramingen voor de accressen
    2022-2025 niet af van de accressen in de meicirculaire. Voor het jaar 2022 heeft het kabinet daarnaast
    € 300 miljoen incidenteel geld beschikbaar gesteld als voorlopige compensatie voor het extra volume
    aan jeugduitgaven van gemeenten. Daarmee worden de incidentele toevoegingen van elk € 300
    miljoen voor jeugduitgaven in 2020 en 2021 voortgezet.

    Tabel 2. Accressen 2022-2025
    Septembercirculaire 2020           2022              2023               2024                2025
    Nominaal accres (x € 1.000)      1.036.297          801.316            806.097             950.430
    Nominaal accres in %              3,65%              2,76%              2,72%               3,14%


    De ramingen van de accressen uit de septembercirculaire hebben echter in hoge mate alleen nut voor
    het vullen van de meerjarenraming bij de gemeentebegroting 2021. Met Tweede Kamerverkiezingen
    en een kabinetsformatie in 2021 komen er pas volgend jaar voor het eerst nieuwe ramingen voor de
    accressen 2022-2025, die een hoger realiteitsgehalte hebben. Die ramingen worden beïnvloed door
    de wijze waarop de normering met ingang van 2022 weer wordt aangezet, en door het begrotingsbe-
    leid van het nieuwe kabinet. Dat begrotingsbeleid kent waarschijnlijk een minder gunstige ontwikke-
    ling van de hoogte van de netto rijksuitgaven.
    Voor de daadwerkelijk benodigde extra middelen jeugd loopt nog een volume-onderzoek, waarvan
    de resultaten in november van dit jaar worden verwacht. Of de uitkomsten daarvan ook leiden tot
    daadwerkelijk structureel voldoende geld voor de taak jeugdzorg van gemeenten, blijft ondanks de
    toekenning van incidentele middelen van alvast 300 miljoen voor 2022, onzeker. Dat besluit wordt nog
    steeds aan een nieuw kabinet gelaten.

    BTW-compensatiefonds

    Wat wil het kabinet?
    Gemeenten declareren de omzetbelasting van de inkoop van goederen en diensten op het
    Btw-compensatiefonds (BCF). Voor de uitbetaling van de declaraties wordt op de begroting van het
    Ministerie van Financiën een bedrag in het BCF gereserveerd. Dit bedrag groeit jaarlijks met hetzelfde
    accrespercentage als de algemene uitkering. Wanneer gemeenten in een jaar minder omzetbelasting
    op het BCF declareren dan er aan middelen inzit, dan wordt het restant aan de algemene uitkering van



6                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>       het gemeentefonds toegevoegd. Declareren gemeenten meer omzetbelasting, dan wordt het tekort
       aangevuld uit het gemeentefonds. Tot nu toe is er ieder jaar een bedrag uit het BCF vrijgevallen aan
       de algemene uitkering.
       In de septembercirculaire 2020 wordt een raming gegeven van deze vrijval uit het fonds voor het
       lopende jaar. In de meicirculaire 2020 heeft de definitieve afrekening van de vrijval aan de algemene
       uitkering over het jaar 2019 plaatsgevonden. Een gemeente mag in de gemeentebegroting 2021 en
       iedere jaarschijf van de bijbehorende meerjarenbegroting ten hoogste zijn aandeel in de definitieve
       vrijval voor het jaar 2019 uit de meicirculaire opnemen. Minder mag ook als de gemeente verwacht dat
       de afdracht aan de algemene uitkering de komende jaren krimpt.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Over het jaar 2019 bedroeg de afdracht uit het BCF aan de algemene uitkering € 112,4 miljoen. Dat
       was € 31,6 miljoen meer dan was voorzien in de septembercirculaire 2019. Deze € 112,4 miljoen is dus
       het maximale bedrag waar gemeenten voor hun begroting 2021 en de bijbehorende meerjarenraming
       vanuit mogen gaan.
       Voor het jaar 2020 zit er € 3.680,7 miljoen in het BCF en schat het ministerie van Financiën de omvang
       van de declaraties op € 3.571,3 miljoen. De vrijval aan het gemeentefonds en het provinciefonds
       bedraagt daarmee € 109,3 miljoen. Het gemeentelijk aandeel hierin bedraagt € 96,5 miljoen.
       In de septembercirculaire zijn de ramingen van de hoogtes van de declaraties op het BCF in 2021 en
       latere jaren niet gecorrigeerd voor de volume- en prijsontwikkelingen. De omvang van het BCF zelf
       is echter wel opgehoogd met het accres. De vermelde vrijval uit de circulaire voor de jaren 2021 en
       later is daarom betekenisloos. De vrijval voor de jaren 2021 en later is in de circulaire dan ook niet
       verwerkt in de hoogte van de algemene uitkering voor die jaren. In tabel 3 is de vrijval uit het BCF aan
       het gemeentefonds voor de komende jaren herberekend, waarbij is uitgegaan van een groei van de
       declaraties met 3,5% per jaar. Daarmee kan een gemeente inschatten of ze van het maximale bedrag
       of van een lager bedrag aan vrijval BCF wil uitgaan.

       Tabel 3. Ontwikkeling declaraties BCF en vrijval aan het gemeentefonds
        Miljoenennota 2021        2020        2021          2022          2023          2024          2025
        Omvang BCF              3.680.663    3.812.354    3.953.710     4.062.880     4.176.655     4.307.762
        Declaraties             3.571.330    3.696.370    3.825.743     3.959.644     4.098.232     4.241.670
        Vrijval Gf. En Pf.        109.333     115.984       127.967       103.236        78.423        66.092
        Aandeel gemeenten          96.548     102.422       113.003        91.164        69.253        58.364



       De opschalingskorting

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet-Rutte II bedacht als ombuigingsmaatregel om alle gemeenten door een grootscheepse
       herindeling op te schalen naar gemeenten van minimaal 100.000 inwoners. Bijkomend werd een
       bezuiniging op het gemeentefonds ingeboekt die stapsgewijs oploopt naar een uitname van structu-
       reel € 975 miljoen in 2025. Het plan voor een grootscheepse herindeling ging niet door, maar de
       korting bleef staan en is ook door kabinet-Rutte III gehandhaafd. Wij hebben ons altijd gekeerd tegen
       deze korting, die de evenredigheid van normeringsafspraak samen de trap af, aantast. Het huidige
       kabinet besloot in de aanloop naar de Miljoenennota 2021 de oploop van de korting in 2020 met € 70
       miljoen in 2021 en met € 90 miljoen incidenteel te schrappen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten hebben de oploop van de opschalingskorting in de meerjarenbegroting opgenomen. Met
       het incidenteel wegvallen van de oploop in 2020 en in 2021 ontstaat daardoor € 70 miljoen aan extra
       ruimte in 2020 en € 160 miljoen (70 + 90) aan extra ruimte in 2021. De € 160 miljoen extra ruimte in
       2021 helpt gemeenten voor dat jaar een sluitende begroting te presenteren.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                            7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    Figuur 4. Oploop opschalingskorting (x € miljoen).

    1.000

     900

     800

     700

     600

     500

     400

     300

     200

     100

       0
            2019     2020     2021     2022     2023     2024     2025


    De opschalingskorting blijft echter structureel in de meerjarenraming van de algemene uitkering van
    het gemeentefonds staan. In 2022 wordt daarom structureel € 270 miljoen (70 + 90 + 110) van die
    korting gerealiseerd. Voor de periode 2022-2025 gaat het om in totaal € 675 miljoen. Het opnieuw
    handhaven van deze opschalingskorting in 2022 en later moet een uitdrukkelijk besluit van een nieuw
    kabinet zijn. Overigens heeft het Centraal Planbureau in zijn middellange termijn-raming 2021-2025
    voor de nieuwe kabinetsperiode aangegeven, dat gemeenten niet in staat zijn € 275 miljoen van het
    resterende deel van de opschalingskorting te realiseren.

    Beheersing van coronacrisis

    Wat wil het kabinet?
    Het kabinet heeft met ons afgesproken een reële compensatie aan gemeenten te geven voor de
    financiële gevolgen van de coronamaatregelen. De extra corona-uitgaven van het Rijk zijn al voor
    de bevriezing van het accres door het kabinet als niet accresrelevant aangemerkt, zodat gemeenten
    daarover geen extra accres ontvangen. Het kabinet brengt samen met ons de financiële gevolgen van
    corona zo goed mogelijk in kaart en stelt daarvoor apart geld beschikbaar. In de septembercirculaire is
    een nieuwe tranche van extra coronavergoedingen aan gemeenten bekend gemaakt.

    Wat betekent dit voor gemeenten?
    Gemeenten ontvangen voor het jaar 2020 een reële compensatie voor de extra kosten en gederfde
    inkomsten. Voor een aantal onderwerpen is een voorlopig voorschot toegekend en vindt nog een
    eindafrekening plaats. In de meicirculaire is al een bedrag van € 658,3 miljoen voor het jaar 2020
    beschikbaar gesteld. In de septembercirculaire wordt daar bovenop € 333,3 miljoen voor het jaar
    2020 beschikbaar gesteld, waaronder een reservering van € 100 miljoen voor de eindafrekening van
    inkomstenderving die pas in de decembercirculaire wordt verwerkt. Voor het begrotingsjaar 2021 is
    tot nu toe € 150 miljoen aan gemeenten toegezegd voor de instandhouding van de lokale cultuur-
    infrastructuur. Het is nog niet duidelijk hoe dit bedrag wordt uitgekeerd. Daarnaast zijn er nog een
    voorlopige vergoeding van € 346 miljoen voor meerkosten van de GGD’en en veiligheidsregio’s en de
    vergoeding aan gemeentelijke openbaarvervoerbedrijven, die beide niet via de gemeenten lopen.

    Nieuw investeringsfonds

    Wat wil het kabinet?
    Het kabinet wil een groeifonds oprichten voor € 4 miljard per jaar aan extra publieke investeringen.
    Deze investeringen moeten het bbp van Nederland structureel verhogen en positief scoren op een
    maatschappelijke kosten-batenanalyse. Voor het groeifonds wordt in de begroting een eerste tranche
    van 5 keer een verplichtingenbedrag van € 4 miljard voor de periode 2021-2025 opgenomen. Aan
    uitgaven is in 2021 vooralsnog een bedrag voorzien van € 1 miljard en de hoogte van deze uitgaven
    loopt stapsgewijs op naar € 4 miljard in 2024. Elk investeringsproject of -programma dat voor het
    groeifonds wordt geselecteerd, moet minimaal € 30 miljoen bedragen en vallen binnen een van de
    drie thema’s: kennisontwikkeling; research, development & innovatie of infrastructuur. Infrastructuur
    omvat daarbij ook digitale infrastructuur en infrastructuur voor energie.



8                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Ook gemeenten kunnen, in samenspraak met veldpartijen, investeringsprojecten aandragen die uit het
       fonds worden betaald. Plannen kunnen eventueel met de ministeries verder worden uitgewerkt. Wel
       bevatten de toetsingscriteria voor een aanspraak op het fonds een subsidiariteitstoets. De projecten
       moeten een meerwaarde voor Nederland hebben en normaal niet onder scope van gemeentelijke
       investeringen vallen.
       Het investeringsfonds wordt een apart begrotingshoofdstuk op de Rijksbegroting. Daarvoor wordt de
       Comptabiliteitswet aangepast. In het fonds wordt geen bezit gevormd. Het is geen beleggings- of
       revolverend fonds. Voor het fonds gaat een 100% eindejaarsmarge gelden. Geld voor een investering
       dat in een jaar niet wordt uitgegeven, mag volledig naar een volgend jaar worden meegenomen. In
       2021 worden de (EMU-)saldorelevante uitgaven van het fonds buiten het netto uitgavenkader van de
       rijksbegroting gehouden. Ze verdrukken daarom niet andere netto uitgaven van het Rijk. De vraag is:
       Moet dit ook het geval zijn voor de jaren erna? Daarover gaat de ambtelijke Studiegroep Begrotings-
       ruimte dit najaar advies uitbrengen.



       Financiën en Nationale Schuld Rijksbegroting 2021

       Stappen richting vernieuwing van het toeslagenstelsel

       Wat wil het kabinet?
       Op basis van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Toeslagen trekt het kabinet de
       conclusie dat het toeslagenstelsel voor een te grote groep burgers niet goed werkt en deelt het
       kabinet de urgentie die door zowel de IBO-werkgroep als door de Tweede Kamer in de motie-Bruins/
       Van Weyenberg is uitgesproken over de herziening van het toeslagenstelsel. Het kabinet heeft
       daarom aangegeven naar een ander stelsel te willen dat meer zekerheid en voorspelbaarheid biedt
       waarbij problematische schulden zoveel mogelijk worden voorkomen en de overgang van uitkering
       naar flexibel werk makkelijker wordt. Totdat dit gerealiseerd is, zijn veel mensen afhankelijk van
       de toeslagen die ze ontvangen. Gedurende deze periode brengt het kabinet waar mogelijk door
       aanpassing van de wet- en regelgeving meer vereenvoudiging en ruimte voor menselijke maat in het
       huidige stelsel.
       Het kabinet werkt aan alternatieven voor het toeslagstelsel zodat een volgend kabinet daar verdere
       stappen op kan zetten. Miljoenen Nederlanders ontvangen toeslagen die vaak een belangrijk bestand-
       deel zijn van hun inkomen. Aanpassingen in het stelsel moeten daarom gedegen worden voorbereid
       en de effecten moeten zorgvuldig worden afgewogen. Om dit te ondersteunen, biedt het kabinet
       in het najaar 2020 een contourennota en een routekaart aan de Tweede Kamer aan. De routekaart
       beschrijft de verschillende tussenstappen en maatregelen die moeten worden genomen op weg naar
       het nieuwe stelsel.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het toeslagenstelsel raakt verschillende onderdelen van het leven: wonen, zorg en kinderen. Daarom
       speelt dit voor veel huishoudens en gezinnen een cruciale rol in hun bestaanszekerheid. Dat maakt
       sleutelen aan het toeslagenstelsel uitermate precair en complex. Wij streven naar een nieuw stelsel dat
       echt aansluit bij het dagelijks leven van inwoners. Wij (h)erkennen dat dit ons voor een grote opgave
       stelt, maar we zullen als partner meewerken aan oplossingen op de korte en de lange termijn om
       het huidige stelsel te veranderen. Wij zijn hierover in gesprek met de verschillende ministeries en de
       staatssecretaris van Financiën - Toeslagen en Douane. In de gesprekken over een alternatief stelsel
       houden we vast aan leidende principes als: borgen bestaanszekerheid, duidelijkheid, transparantie,
       eenvoud, haalbaarheid en compassie. Er is een voorspelbaar stelsel nodig, met verschillende
       standaardopties, en waarbij er meer verantwoordelijkheid voor de overheid is.

       Binnenkort stuurt het kabinet een tussenrapportage aan de Tweede Kamer. In de tussenrapportage
       geeft het kabinet een eerste globale schets van de beleidsopties om tot een nieuw stelsel te komen.
       Deze beleidsopties zullen de komende maanden nader worden uitgewerkt. Op basis van de tussenrap-
       portage gaat het kabinet het gesprek aan met de Tweede Kamer en maatschappelijke organisaties
       om te toetsen of de juiste beleidsopties in beeld zijn om eind 2020 de uiteindelijke nota te kunnen
       opstellen.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>     Het kabinet werkt momenteel aan drie soorten beleidsopties. In de eerste set aan beleidsopties
     worden mogelijkheden uitgewerkt om de individuele toeslagen te vervangen door ook te kijken
     naar andere keuzes binnen de domeinen van zorg, de huurmarkt en kinderopvang. In de tweede set
     beleidsopties worden de mogelijkheden onderzocht om huishoudens te compenseren via de fiscaliteit
     en de sociale zekerheid door een verhoging van het sociaal minimum. Ten slotte worden beleidsopties
     uitgewerkt om een eventueel resterend deel aan toeslagen (gedeeltelijk) uit de actualiteit te halen, te
     vereenvoudigen of te harmoniseren. De uitwerking van opties voor de kinderopvang(toeslag) wordt
     opgepakt binnen de Scenariostudie Vormgeving Kindvoorzieningen. De opbrengst van deze scenario-
     studie wordt meegenomen in deze uitwerking van alternatieven voor het toeslagenstelsel.

     Ondersteuning getroffen ouders kinderopvangtoeslagregeling

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet is van start gegaan met een crisis- en herstelorganisatie voor de gedupeerden in de
     kinderopvangtoeslagaffaire. Het doel van deze organisatie is om voor alle getroffen ouders een
     zorgvuldig en snel herstel uit te voeren en de crisis adequaat te bestrijden. De herstelorganisatie heeft
     vijf taken:
     • Het informeren van de ouders via bijeenkomsten en persoonlijke dienstverlening op een open en
          transparante wijze;
     • Het bevorderen van ondersteuning van ouders bij een mogelijke samenloop van problemen,
          bijvoorbeeld ten aanzien van de schuldsanering;
     • Het inrichten van een mensgericht loket (digitaal, telefonisch en fysiek) waar ouders zich kunnen
          melden en terecht kunnen met hun vragen;
     • Het opstellen van uitvoeringsregelingen en beleid om te komen tot compensatie of financiële
          vergoedingen aan ouders;
     • Het zo snel mogelijk vaststellen en op de juiste manier uitkeren van compensatie of financiële
          vergoedingen.

     De herstelorganisatie richt zich op de volgende groepen:
     • Ouders in de CAF11-zaak;
     • Ouders met een met de CAF11-zaak vergelijkbaar dossier;
     • Ouders die geraakt zijn door de hardheid van het stelsel;
     • Ouders met voorheen de kwalificatie ‘opzet/grove schuld’;
     • Burgers die hun dossier hebben opgevraagd.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De afgelopen periode is duidelijk geworden dat bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslagregeling
     veel fout is gegaan. Veel ouders zijn hard getroffen. De Belastingdienst (Herstelorganisatie Toeslagen)
     wil hen zo snel mogelijk recht doen en het vertrouwen herstellen. Daar wordt op dit moment binnen de
     Belastingdienst hard aan gewerkt, maar er is meer nodig dan alleen een financiële compensatie. Het
     gaat ook om aanvullende hulp en ondersteuning. Veel ouders ondervinden nog last op andere vlakken
     dan alleen toeslagen, bijvoorbeeld op het gebied van werk, huisvesting, gezondheid, financiën of de
     gezinssituatie. Die aanvullende hulp en ondersteuning kan de Belastingdienst zelf niet altijd bieden.
     Daarom vraagt de Belastingdienst gemeenten om hulp. Het gaat om ruim 22.000 gedupeerden en
     een deel hiervan heeft ondersteuning nodig om het leven weer op de rit te krijgen. Wij zijn hierover in
     gesprek met de staatssecretaris van Financiën - Toeslagen en Douane.

     Werkkostenregeling

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet heeft de werkkostenregeling (WKR) tijdelijk aangepast. Deze regeling ziet op de fiscale
     behandeling van vergoedingen en verstrekkingen die door de werkgever aan de werknemer worden
     gegeven in het kader van de dienstbetrekking. Via de vrije ruimte van de WKR kunnen werkgevers
     vergoedingen en verstrekkingen aan hun werknemers geven zonder dat deze belast worden. Sinds 1
     januari 2020 bedraagt de vrije ruimte 1,7% van de fiscale loonsom tot € 400.000, plus 1,2% over het
     resterende deel. In het Besluit noodmaatregelen coronacrisis is vooruitlopend op een wetswijziging
     goedgekeurd dat voor het jaar 2020 wordt uitgegaan van een vrije ruimte van 3% over de eerste



10                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>       € 400.000 van de fiscale loonsom. Dat biedt mogelijkheden aan werkgevers die daar de financiële
       ruimte voor hebben om hun werknemers in de moeilijke coronatijd extra tegemoet te komen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten vinden het belangrijk dat de vrije ruimte in de werkkostenregeling tijdelijk is verhoogd van
       1,7% naar 3% van de fiscale loonsom. Gemeenten bepleiten daarnaast een verruiming van de fiscale
       regels voor het thuiswerken in het nieuwe Belastingplan. Daarnaast willen wij dat in het Belastingplan
       meer mogelijkheden worden geboden voor een belastingvrijstelling voor (forfaitaire) vergoedingen
       voor werknemers. Als dat niet mogelijk is, dan vragen wij het kabinet op andere wijze een gunstig
       fiscaal regime te bedenken voor thuiswerkfaciliteiten en vergoedingen.

       Aanbesteden

       Wat wil het kabinet?
       Aanbestedingen door overheden kunnen de economie op een duurzame manier aanjagen. Het
       kabinet wil bestaande initiatieven ter verbetering van de aanbestedingspraktijk, zoals het vervolg op
       het programma Beter Aanbesteden, hierop richten. Doel van dit meerjarige programma is zorgen voor
       verbeteringen in de aanbestedingspraktijk door een betere dialoog tussen overheden en ondernemers
       en een betere verankering van aanbesteding in overheidsorganisaties.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten kopen samen jaarlijks voor meer dan € 25 miljard in. Daarmee hebben ze een krachtig
       strategisch middel in handen om maatschappelijke doelen, zoals economische groei, duurzaamheid
       en arbeidsparticipatie, te bevorderen. Het programma Beter Aanbesteden is met name gericht op
       gemeenten en biedt hen de kans hun inkooppraktijk verder te professionaliseren.

       Inkoop en Aanbesteden Sociaal Domein

       Wat wil het kabinet?
       Het programma Inkoop en Aanbesteden Sociaal Domein wordt voorgezet. Dit programma bestaat
       uit een nationaal ondersteuningsprogramma dat gemeenten en (zorg)aanbieders ondersteunt bij de
       inkoop in het sociaal domein zowel algemeen als met aanbod op maat, en de Europa Strategie met als
       hoofddoelen een evaluatie, die mogelijk leidt tot een aanpassing van de Europese aanbestedingsricht-
       lijn.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten kunnen ook komend jaar een beroep doen op hulp bij het professionaliseren van de
       inkoop en het aanbesteden van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning.

       Rechtsbescherming bij aanbestedingen

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil de aangekondigde maatregelen om de rechtsbescherming bij aanbestedingen te
       verbeteren in 2021 implementeren.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten krijgen te maken met aanpassingen in het stelsel van rechtsbescherming bij aanbeste-
       dingen, zoals een verplichte klachtenregeling en verantwoording over klachtenafhandeling aan de
       gemeenteraad.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                      11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2 Binnenlandse Zaken en
  Koninkrijksrelaties
     Lokale democratie versterken

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil met het samenwerkingsprogramma Democratie de decentrale overheden ondersteu-
     nen bij het versterken van de lokale democratie en het betrekken van inwoners. Met de Quick Scan
     Lokale Democratie worden in 2021 gemeenten, samen met inwoners, geholpen in kaart te brengen
     hoe zij hun lokale democratie kunnen versterken, en dit uit te werken in een concrete verbeteragenda.
     Het is de bedoeling dat het uitdaagrecht wordt verankerd in de Gemeentewet. De Wet versterking
     participatie op decentraal niveau beoogt ook de inspraakverordening uit te breiden naar een participa-
     tieverordening, zodat inwoners ook kunnen participeren bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie
     van beleid. Daarnaast zullen de ingezette wetswijzigingen ter versterking van decentrale rekenkamers
     en gemeenschappelijke regelingen in 2021 tot uitvoering komen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De Quick Scan Lokale Democratie helpt gemeenten bij het opstellen van een verbeteragenda voor
     democratische vernieuwing. Door de vraag te beantwoorden: hoe gaat het met de democratie in jouw
     gemeente? En hoe kan het (nog) beter? De Quick Scan is een digitale vragenlijst die de gemeente-
     raad, het college van burgemeester en wethouders, de ambtelijke organisatie en de inwoners
     invullen. De vragen gaan bijvoorbeeld over participatie en bewonersinitiatieven. Inhoudelijke experts
     begeleiden en ondersteunen de gemeenten voorafgaand en na de scan. De scan levert een beeld op
     dat als uitgangspunt kan dienen voor maatregelen binnen de gemeente, en om in gesprek met de
     inwoners de lokale democratie te versterken. Vanuit het programma Democratie in Actie, waarin het
     ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) samenwerkt met de VNG en met de
     beroeps-en belangenverenigingen van burgemeesters, wethouders, griffiers, gemeentesecretarissen
     en raadsleden, wordt dit begeleid en ondersteund.



     Digitale Democratie

     Digitale Participatie

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet benadrukt dat verkiezingen en participatie belangrijk zijn voor de verbinding van inwoners
     en overheid. Daarom blijft de kabinetsinzet om de democratie te versterken en vernieuwen zodat elke
     stem gehoord wordt, zodat mensen vertrouwen hebben in hun bestuur en zodat inwoners met goede
     ideeën de ruimte blijven houden voor eigen initiatief. Gemeenteraden zijn de vertegenwoordigers
     van hun inwoners in de gemeente. Inwoners denken en doen daarnaast ook rechtstreeks mee,
     bijvoorbeeld door ideeën aan te dragen of zelf initiatief te nemen. Het samenwerkingsprogramma
     Democratie in Actie ondersteunt decentrale overheden bij het versterken van de lokale democratie en
     het betrekken van inwoners. Samen met decentrale overheden worden digitale participatiemiddelen
     ontwikkeld. Door de coronamaatregelen blijkt de toepassing daarvan relevanter dan ooit. In 2021 wil
     het kabinet dat digitale participatie in steeds meer gemeenten wordt ingezet.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Door inzet op digitale participatie ontstaan er kansen om werk te maken van de digitale lokale
     democratie. Gemeenten kunnen via het actieprogramma Democratie in Actie -met extra ondersteu-
     ning- de kans grijpen om digitale participatiemiddelen te verkrijgen en ermee te leren werken. Dat kan
     door deel te nemen aan leerkringen, provinciedeals of maatwerktrajecten.
     Meer informatie over deelname is te vinden via www.lokale-democratie.nl



12                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>       Desinformatie

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet continueert de inzet tegen desinformatie. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de
       verantwoordelijkheid van sociale mediabedrijven en mogelijke nieuwe regelgeving. Het kabinet zoekt
       samenwerking met andere betrokken partijen zoals maatschappelijke organisaties, media en politieke
       partijen om te voorkomen dat desinformatie impact heeft. Daartoe is versteviging van de informatie-
       positie en reactievermogen belangrijk.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Voor gemeenten is desinformatie een uitdaging op het gebied van digitale veiligheid. Dit kan ook de
       lokale democratie raken op gevoelige onderwerpen in uw gemeente. Desinformatie zal een belangrijk
       onderwerp zijn in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2022.

       Het bestrijden van discriminatie

       Wat wil het kabinet?
       Het Nationaal Actieprogramma Discriminatie krijgt een vervolg en het Actieplan Veiligheid LHBTI
       wordt verder uitgevoerd. Er is € 1 miljoen gereserveerd tegen antisemitisme. Met gemeenten en de
       KNVB gaat het kabinet racisme, antisemitisme en homofobie in voetbalstadions tegen. Discriminatie
       is een diepgeworteld probleem en het bestrijden ervan vereist de inzet van ons allemaal. Discriminatie
       bestrijden kan het kabinet niet alleen. Daarom stimuleert het kabinet de bewustwording en het
       wederzijds begrip, wil de meldingsbereidheid vergroten, wordt gewerkt aan en met een kwalitatief
       hoogstaand stelsel van organisaties en wordt bewezen discriminatie bestraft. Ook zet het kabinet
       erop in zelf het goede voorbeeld te geven, naast de specifieke maatregelen die gericht zijn op onder
       andere arbeidsmarktdiscriminatie of discriminatie op de woningmarkt.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten zetten in op het bevorderen van een inclusieve samenleving, waar iedereen kan meedoen.
       Inwoners kunnen om diverse redenen worden uitgesloten van volwaardige deelname aan de
       samenleving. Bijvoorbeeld door hun etnische herkomst, seksuele oriëntatie, genderidentiteit, leeftijd,
       beperking, inkomenspositie of opleidingsniveau. De VNG ondersteunt het gesprek over samenlevings-
       vraagstukken en het tegengaan van discriminatie met het lokaal bestuur. Er is oog voor diversiteit in
       de volle breedte. In vervolg op het webinar over het tegengaan van discriminatie zal de VNG in het
       programma Divers en Inclusief, samen met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
       gemeenten, komen tot bestuurlijke visies, handelingsperspectieven en praktijkvoorbeelden. Daarnaast
       komt er aan een handreiking over arbeidsdiscriminatie voor gemeenten waarin de paragraaf over de
       rol van werkgevers ook door gemeenten zelf wordt opgepakt. Binnenkort wordt u nader geïnformeerd
       op www.vng.nl

       Weerbaar bestuur

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet vindt het onaanvaardbaar dat politieke ambtsdragers vaak te maken hebben met
       bedreiging en intimidatie, druk of dwang van buitenaf mag de democratische besluitvorming nooit
       verstoren. Het kabinet intensiveert daarom de aanpak van ondermijning (zie onder Justitie en
       Veiligheid in deze ledenbrief). Tegelijkertijd blijft het kabinet in 2021 inzetten op goede ondersteuning
       en waarborgen voor een veilige werk- en leefomgeving bij het tegengaan van agressie en geweld,
       zowel voor politieke ambtsdragers zelf als voor hun gezinnen en ook voor ambtenaren.
       Bovendien blijft het kabinet de bestuurlijke integriteit van politieke ambtsdragers bevorderen door het
       actualiseren van wet- en regelgeving, met handreikingen en met de modelgedragscode integriteit.
       Ook is het wetgevingstraject voor de invoering van de EU-klokkenluidersrichtlijn in gang gezet in het
       licht van het melden van misstanden op de werkvloer.
       Het kabinet zet in op een goede rechtspositie voor politieke ambtsdragers en het instellen van een
       adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers. De regering streeft ernaar om twee wetsvoorstel-
       len over de integriteit van het decentraal bestuur in werking te laten treden voor de gemeenteraads-
       verkiezingen van 16 maart 2022.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                          13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>     De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geeft in 2021, mede namens de minister van
     Justitie en Veiligheid verder uitvoering aan de Agenda Burgemeester. Deze agenda heeft tot doel in
     kaart te brengen of de burgemeester voldoende is toegerust om nu en in de nabije toekomst zijn rol
     en taken waar te maken.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenteraden en colleges B&W krijgen te maken met aangescherpte integriteitsregels. Deze komen
     terug in twee wetsvoorstellen die betrekking hebben op de integriteit van het decentraal bestuur. Een
     wetsvoorstel gaat over een verplichte VOG voor bestuurders: duidelijker bepalingen over belangen-
     verstrengeling en geheimhouding en ruimere bevoegdheden voor de Commissaris van de Koning
     om vergaderingen bij te wonen en stukken in te zien. Dit wetsvoorstel is op 31 augustus 2020 bij de
     Tweede Kamer ingediend.
     Het andere wetsvoorstel heeft als doel om kandidaat-wethouders en kandidaat-burgemeesters aan
     een risicoanalyse te kunnen onderwerpen. Ook zullen de gronden worden uitgebreid op grond
     waarvan raadsleden het passief kiesrecht kan worden ontnomen. Om gemeenteraden en colleges te
     ondersteunen met een standaard omtrent integriteit wordt begin volgend jaar voorzien in geactuali-
     seerde versies van de modelgedragscodes integriteit voor volksvertegenwoordigers en bestuurders.
     Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties start de officiële consultatie in oktober
     2020. De VNG zal ook daar samen met de beroepsverenigingen op reageren. De invoering van de
     EU-klokkenluidersrichtlijn wordt voorzien voor eind 2021 en heeft mogelijk gevolgen voor de meldpro-
     cedures binnen gemeenten.

     Door instelling van een adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers zal het kabinet zich
     (onafhankelijk) laten adviseren over (majeure) rechtspositionele thema’s die politieke ambtsdragers
     aangaan. De VNG is voorstander van een onafhankelijk college. Wel zal afstemming over de rechtspo-
     sitie van gemeentelijke politieke ambtsdragers met het Overleg Rechtspositie Decentrale Politieke
     Ambtsdragers nodig blijven om haalbaarheid en toepassing van adviezen te kunnen wegen.

     Verkiezingen

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet zet zich in om de Tweede Kamerverkiezing in 2021 samen met de gemeenten en de
     Kiesraad met inachtneming van de mogelijke gevolgen van corona goed te organiseren.
     Daarnaast werkt het kabinet in 2021 verder aan een reeks veranderingen in wet- en regelgeving om
     vernieuwingen van het verkiezingsproces te realiseren. Vernieuwingen gericht op procedures, digitale
     hulpmiddelen en kiesstelsel.
     Het streven is het wetsvoorstel nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen vóór de herinde-
     lingsverkiezingen in het najaar van 2021 in werking te laten treden. Bij deze herindelingsverkiezingen
     kunnen gemeenten voor het eerst experimenteren met nieuwe, handzame stembiljetten, mits de
     experimentenwet die daarop ziet door het parlement is aanvaard.
     In procedure gebracht wordt het wetsvoorstel waarbij nieuwe eisen worden gesteld aan het gebruik
     van het digitale hulpmiddel voor de berekening van de uitslag en zetelverdeling. En dat vastlegt dat
     de Kiesraad verantwoordelijk wordt voor ontwikkeling, beheer en onderhoud van dit digitale hulpmid-
     del.

     Tot slot heeft het kabinet het voornemen om het kiesstelsel te wijzigen. Doel is de band tussen kiezers
     en gekozenen te versterken. In het nieuwe stelsel kan de kiezer een stem uitbrengen op een partij,
     en zo stemmen op de hele kandidatenlijst, óf op één kandidaat van die partij. Kandidaten waarop
     direct is gestemd, worden dan sneller gekozen op grond van de voorkeursstemmen die ze krijgen. Het
     wetsvoorstel dat dit mogelijk maakt, wordt in najaar 2021 in consultatie gebracht.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het organiseren van de Tweede Kamerverkiezingen met in achtneming van -de dan geldende-
     coronamaatregelen, vergt van gemeenten extra, forse inspanningen. Gemeenten staan onder
     meer voor de taak om voldoende geschikte en toegankelijke stemlokalen te vinden en voldoende
     stembureauleden en -tellers om alle (extra) taken uit te voeren. Het wetsvoorstel Tijdelijke wet
     verkiezingen COVID-19 van de minister van BZK helpt gemeenten om zich, samen met de benodigde



14                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>       niet-wettelijke maatregelen, op deze verkiezingen voor te bereiden. De uitvoerbaarheid van de
       maatregelen is een punt van aandacht. Wij blijven ons ervoor inzetten dat gemeenten maximaal
       worden gefaciliteerd om lokaal de verkiezingen zo goed en veilig mogelijk te organiseren.

       De geplande structurele vernieuwingen vragen op korte en langere termijn belangrijke aanpassingen
       in de werkprocessen van gemeenten. Het wetsvoorstel nieuwe procedure vaststelling verkiezings-
       uitslagen brengt wezenlijke veranderingen in de procedure van het (her)tellen van de stemmen en
       controleren van uitslagen. De VNG heeft erop aangedrongen aan te sluiten bij andere ontwikkelingen
       rondom de vernieuwing van het verkiezingsproces. Een ander punt van zorg vormt de uitvoerbaarheid
       en de financiering van de nieuwe verplichtingen.

       De nieuwe stembiljetten waarmee gemeenten kunnen experimenteren, zijn gebruiksvriendelijker,
       sneller en makkelijker te tellen en bovendien elektronisch telbaar. Met elektronisch tellen wil het
       ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het najaar 2021 testen gaan uitvoeren.
       Het digitale hulpmiddel voor de uitslagberekening en zetelverdeling faciliteert gemeenten om de
       verkiezingsuitslag betrouwbaar en veilig te blijven vaststellen. De planning is om dit hulpmiddel in
       2022 in gebruik te nemen. De ondersteunende wetgeving daarvoor zal niet eerder dan in 2022 in
       werking treden. Deze vernieuwingen sluiten op belangrijke onderdelen aan bij de Verkiezingsagenda
       2021 van de VNG en NVVB.

       Toegankelijke verkiezingen

       Wat wil het kabinet?
       Naar de Tweede Kamerverkiezingen geeft BZK samen met de VNG, de Nederlandse Vereniging
       voor Burgerzaken (NVVB), de Kiesraad en VWS uitvoering aan het Actieplan Toegankelijk Stemmen.
       Daarnaast dient de minister van BZK in 2021 een wetsvoorstel in voor experimenten met het geven
       van hulp in het stemhokje aan kiezers met een verstandelijke beperking. Het moment van inwerkingtre-
       ding van de experimentenwet om hulp in het stemhokje te bieden, is nog niet bekend.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het actieprogramma “Onbeperkt meedoen! Implementatie VN-Verdrag inzake de rechten van mensen
       met een handicap” moet een bijdrage leveren aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen.
       Onderdeel daarvan is het toegankelijker maken van het verkiezingsproces. De VNG is actief betrokken
       bij de uitwerking van de plannen om de toegankelijkheid van het verkiezingsproces te verbeteren,
       zoals het Actieplan Toegankelijk Stemmen. In dit Actieplan is naast de fysieke toegankelijkheid ook
       aandacht voor toegankelijkheid van kiesgerechtigden met een andere beperking, zoals een (licht)
       verstandelijke beperking, dementie of laaggeletterdheid.
       De checklist toegankelijke stemlokalen is aangepast, waarmee in beeld kan worden gebracht hoe het
       is gesteld met de toegankelijkheid. Hiermee wordt de toegankelijkheid van het verkiezingsproces
       vergroot.

       Publieke waarden bij digitale technologie

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil publieke waarden en grondrechten in de informatiesamenleving waarborgen. Digitale
       technologie biedt veel kansen voor een meer persoonlijke, adequate en efficiënte overheid. En
       ook om belangrijke uitdagingen te kunnen aangaan, zoals het tegengaan van klimaatverandering
       en het indammen van een virus als corona. Bij de inzet van technologie moeten publieke waarden
       en grondrechten – zoals non-discriminatie, privacy, menselijke waardigheid en autonomie – altijd
       gewaarborgd zijn. In 2021 blijft het kabinet de maatschappelijke dialoog stimuleren, concrete beleids-
       instrumenten ontwikkelen, onderzoek doen en internationaal agenderen. De maatschappelijke dialoog
       heeft tot doel onder burgers bewustwording en begrip van de effecten van technologie te versterken.
       Dit is voor burgers cruciaal om op te kunnen komen voor hun belangen. Het kabinet zal in 2021
       burgerdialogen over de effecten van technologie stimuleren en waar nodig voorlichtingsmateriaal
       ontwikkelen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten kunnen rekenen op een voortzetting van de NL DIGIbeteragenda door het Ministerie van
     Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De nadruk komt meer te liggen op publieke waarden
     en mensenrechten. Gemeenten worden aangesproken op het actief (mede)vormgeven van nieuwe
     kaders.

     Data en (open) overheidsinformatie

     Wat wil het kabinet?
     Via NL Digitaal: Data Agenda Overheid geeft BZK invulling aan het databeleid. Het gaat daarbij om
     het op orde krijgen van de data- en informatiehuishouding, het effectief delen van overheidsdata
     (“open data”) en het verantwoord werken met gegevens. BZK werkt aan continue verbetering van
     de data-infrastructuur en daarop toegesneden wet- en regelgeving. BZK werkt ook aan verdere
     bewustwording in de samenleving en binnen de overheid van de kansen die data en algoritmen
     bieden. Daarnaast is het nodig deze gegevens en algoritmen op een verantwoorde manier in te
     zetten, met bescherming van waarden en rechten, zoals privacy.
     • Het kabinet wil in 2021 de broncodes van de overheid vrijgeven (‘open, tenzij‘) en daarmee het
         beschikbaar stellen van open source overheidssoftware stimuleren.
     • Het Wetsvoorstel open overheid (Woo) is een initiatiefwet, dat tot doel heeft om (besluitvorming
         bij) overheden transparanter te maken. De Woo verplicht overheden elf informatiecategorieën
         actief openbaar te maken en de informatiehuishouding op orde te brengen. De parlementaire
         behandeling van de Woo is najaar 2020 voorzien.
     • De inwerkingtredingsdatum van de Wet elektronische publicaties (Wep) wordt met een half jaar
         uitgesteld van 1 januari 2021 naar 1 juli 2021.
     • BZK gaat de Wet hergebruik overheidsinformatie (Who) in overeenstemming brengen met de
         Europese Open Data-richtlijn. Het wordt onder meer verplicht om sensordata open te maken via
         API’s.

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     De Data Agenda Overheid draagt bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken door
     datagedreven werken. Zo worden voor ondermijning en de energietransitie bijvoorbeeld de voor
     gemeenten relevante data verzameld en ontsloten.
     Toegankelijke overheidsinformatie versterkt de informatiepositie van burgers en bedrijven en draagt bij
     aan een transparante overheid en daarmee aan publieke verantwoording.
     De beleidslijn open, tenzij kent verschillende voordelen op het gebied van hergebruik, transparantie
     en maatschappelijke baten maar ook beperkingen zoals eigenaarschap en veiligheid. Gemeenten
     werken veelal samen met softwareleveranciers en ontwikkelen relatief weinig (broncode van) software
     zelf. Een voorwaarde voor het vrijgeven van broncode is het eigenaarschap van de code. Indien
     gemeenten broncode willen vrijgeven, moeten eerst afspraken worden gemaakt met de auteursrech-
     tenhouder (veelal softwareleverancier) en moet worden voldaan aan een aantal randvoorwaarden zoals
     die onder meer zijn beschreven in de Kamerbrief over het vrijgeven van broncode.

     De Woo: De VNG heeft financiële compensatie van de uitvoeringskosten van de Woo als harde
     voorwaarde gesteld voor haar steun aan het wetsvoorstel. Vooralsnog is deze compensatie niet
     verleend. Gemeenten kunnen zich voorbereiden op de Woo door deel te nemen aan proeftuinen die
     door de VNG in het kader van het project ‘Grip op informatie’ worden georganiseerd en door stappen
     te nemen om de informatiehuishouding op orde te brengen.
     Gemeenten die dat nog niet hebben gedaan, moeten kennisgevingen in het elektronische publicatie-
     blad gaan publiceren. KOOP biedt daarbij ondersteuning. Volgens de uitvoeringstoets over de Open
     data richtlijn zijn de gevolgen voor gemeenten naar de letter van de wet bezien beperkt. Maar uit de
     geest van de wet spreekt een grotere ambitie naar openheid en transparantie. De VNG spant zich in
     voor compensatie en implementatiesteun.




16                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>       Digitale inclusie

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil dat iedereen digitaal kan meedoen. Door de coronamaatregelen zijn veel volwassenen
       en kinderen thuis komen te zitten. Voor werk, school en sociaal contact zijn zij grotendeels aangewezen
       op digitale hulpmiddelen. Daarbij is gebleken dat een aanzienlijk deel van de bevolking zonder hulp
       digitaal vastloopt. Met de actie #allemaaldigitaal -uitgevoerd in samenwerking met maatschappelijke
       organisaties en bedrijven- krijgen mensen die dat nodig hebben een digitaal apparaat. Voor minder
       digitaal-vaardigen die moeite hebben met het gebruik van een laptop of tablet, is een telefonische
       hulplijn (0800-1508) geopend. In 2021 wordt nagegaan hoe deze hulplijn verder kan worden
       ontwikkeld, samen met partners als Seniorweb, het Nationaal Ouderenfonds en de Koninklijke
       Bibliotheek.
       BZK zet zich in om mensen te helpen beter met technologie om te gaan met een landelijk dekkend
       cursusaanbod en uitleg te geven hoe digitale dienstverlening, apparaten en technologie werken, zodat
       mensen deze beter begrijpen en meer vertrouwen. Concrete acties zijn:
       • De Informatiepunten Digitale Overheid worden verder uitgebreid;
       • Experimenteren met manieren om de ondersteuning aan het loket en cursussen digitale vaardighe-
          den beter te laten aansluiten op het dagelijks leven;
       • Samen met bedrijven en andere organisaties deling van kennis en ervaring bevorderen, o.a. vanuit
          de Alliantie Digitaal Samenleven, die is gericht op privaat-publieke samenwerking;
       • Monitoren van de digitale toegankelijkheid van websites, apps en en intra- en extranetten voor
          burgers met een beperking;
       • Een centraal register van toegankelijkheidsverklaringen.
       Gemeenten ondersteunen op begrijpelijk communiceren door de Direct Duidelijk Brigade.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het beleid is erop gericht dat dat burgers die minder digitaal vaardig zijn, gebruik kunnen maken van
       de digitale overheid. Hierop sluit de gemeentelijke digitale dienstverlening aan. Om digitale inclusie te
       bevorderen wordt onder andere subsidie verleend aan lokale initiatieven. Hierbij wordt gekeken of bij
       succes landelijke opschaling mogelijk is. Bovendien worden incidentele (project)subsidies beschikbaar
       gesteld aan aangesloten publieke en private partners voor de uitvoering van gemeenschappelijke
       uitdagingen. Daarnaast werkt BZK aan een brede onderzoeksagenda voor digitale inclusie. Op
       basis hiervan worden onderzoeken en experimenten uitgezet. Daarmee wordt bijgedragen aan de
       kennisontwikkeling over digitale inclusie, waarvan gemeenten voordeel hebben.

       Gemeenten moeten voldoen aan de vereisten van het Besluit digitale toegankelijkheid, dat gefaseerd
       van kracht wordt. In september 2021 moeten ook apps digitaal toegankelijk zijn. Logius treedt op
       als vraagbaak bij de implementatie. In 2021 komt er een Direct Duidelijk Doen-regeling, waarmee
       gemeenten extra hulp krijgen om hun brieven en teksten op websites aan te passen. Bijvoorbeeld
       met schrijfcoaches of trainingen. In het kader van het zogenoemde `corona-manifest’ (Dichterbij
       door digitalisering) is bestuurlijk afgesproken dat deze programma’s nauwer gaan samenwerken met
       de VNG. De Informatiepunten Digitale Overheid die nu bij bibliotheken worden ingericht, worden
       structureel voortgezet in samenwerking met gemeenten.



       Informatiesamenleving

       Digitaal Veilige Overheid

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet stelt dat een veilige informatiesamenleving vereist dat de maatschappij erop kan vertrou-
       wen dat de dienstverlening van de overheid op een veilige manier verloopt. Digitale veiligheid is een
       randvoorwaarde voor een kwalitatief goede informatievoorziening van de overheid. Het kabinet gaat
       daarom verder op de ingeslagen weg met onder andere het continueren van de ondersteuning van de
       overheidsbrede implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en het stimuleren
       van het overheidsbreed toepassen van informatieveiligheidsstandaarden voor overheidswebsites.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>     Wat betekent dat voor gemeenten?
     Gemeenten zijn het eerste aanspreekpunt voor inwoners en ondernemers. Het verbeteren van de
     dienstverlening heeft continu de aandacht.In het kader van het project Omnichannel strategie wordt
     onder meer een toolbox voor gemeenten ontwikkeld om een kanaalstrategie te voeren. Daarnaast
     start de VNG dit najaar een proeftuin voor gemeenten die pilots willen uitvoeren in het kader van
     de WMEBV. Kenniscentrum Dienstverlening ondersteunt bij de verbetering van dienstverlening aan
     inwoners en ondernemers.

     Oefenen digitale incidenten

     Wat wil het kabinet?
     Voor een veilige digitale overheid vindt het kabinet het van belang om goed te oefenen. Daarmee
     leren we om in te spelen op crisissituaties en daarop voorbereid te zijn. Om die reden vindt de
     Overheidsbrede Cyberoefening elk jaar plaats in oktober (de Europese maand van de cybersecurity).
     Daarnaast brengt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in kaart welke kaders
     en afspraken nodig zijn om beter voorbereid te zijn op digitale ontwrichting, zoals is beschreven in de
     Kabinetsreactie op het rapport inzake Digitale ontwrichting van de Wetenschappelijke Raad voor het
     Regeringsbeleid (WRR).

     Wat betekent dat voor gemeenten?
     Gemeenten moeten gaan oefenen met digitale incidenten. Aansluitend op de rijksbrede lijn heeft de
     VNG specifiek voor gemeenten een drietal oefeningen beschikbaar. Deze zijn te vinden op www.vng.
     nl. Daarnaast houden veiligheidsregio’s oefeningen met een digitale aanleiding.
     Vanuit de gemeentelijke agenda digitale veiligheid 2020- 2024 onderzoeken gemeenten hoe zij meer
     grip krijgen op de hier bedoelde digitale ontwrichting. Dit onderzoek is gericht op de bestuurlijke
     bevoegdheden, inzicht in de digitale risico’s van maatschappelijk relevante processen en de manier
     waarop hier vanuit gemeentelijk perspectief op kan worden gereageerd. De VNG werkt mee aan de
     inventarisatie van het ministerie van BZK, in samenhang met de activiteiten van het ministerie van
     Justitie en Veiligheid, dat zich verantwoordelijk acht voor (digitale) crisisbeheersing en daarbinnen met
     NCSC een belangrijke ketenpartner is.

     Digitale Identiteit

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet werkt aan de ontwikkeling van een digitale identiteit. Deze digitale identiteit wordt
     onderdeel van het huidige identiteitsstelsel, bestaande uit paspoorten, identiteitskaarten en de BRP.
     In 2021 wordt de inzet van nieuwe technologieën voor identificatie en authenticatie van personen
     en persoonsgegevens nader uitgewerkt. Voorts wordt geëxperimenteerd met het virtueel identiteits-
     document (vID) en met een oplossing waarbij de inwoner zelf zijn identiteitsgegevens beheert (Self
     Sovereign Identity).

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het gebruik van de digitale identiteit zal de gemeentelijke dienstverlening veranderen. Daarnaast is de
     gemeente door haar huidige taak, de uitgifte van paspoorten en identiteitskaarten, een voor de hand
     liggende kandidaat om ook als uitgever van de digitale identiteit te functioneren. Daarom spreken wij
     met het Rijk over de verdere ontwikkeling van de digitale identiteit. Een aantal gemeenten is actief
     betrokken bij het experiment met vID dat in 2021 wordt voortgezet.

     Basisregistraties

     Wat wil het kabinet?
     Vanwege een toegankelijke en transparante digitale overheid werkt het kabinet aan de versterking van
     het stelsel van basisregistraties. Doel is het oppakken van maatschappelijke opgaven zoals bestrijding
     van ondermijning, de energietransitie en de woningbouwopgave. In 2021 komt er een centraal
     meldpunt waar burgers en ondernemers onjuiste gegevens in basisregistraties kunnen melden. Ook
     wordt gewerkt aan de verbetering van verschillende basisregistraties zoals de Basisregistratie Personen
     (BRP) en de geo-basisregistraties. Het kunnen combineren van gegevens en het onder eigen regie van



18                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>       burgers kunnen delen van informatie, zijn hierbij specifieke aandachtspunten.

       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Gemeenten gebruiken de gegevens uit basisregistraties. Betere kwaliteit van gegevens leidt tot
       betere besluiten en dienstverlening. Gemeenten zijn ook verantwoordelijk voor het bijhouden van
       de gegevens van een aantal basisregistraties. Afhankelijk van de wijzigingen is het gevolg voor
       gemeenten dat ze zich in 2021 moeten inspannen om de verbeteringen door te voeren.

       Wonen

       Wat wil het kabinet?
       Nieuw is dat in 2021 € 450 miljoen voor de woningbouwimpuls beschikbaar is, de planning was
       € 250 miljoen. Het verschil ontstaat door voor de woningbouwimpuls extra middelen in te zetten en
       middelen naar voren te halen. Er wordt € 20 miljoen ingezet in 2021 voor flexpools, waardoor er
       flexibele inzet van capaciteit beschikbaar is voor gemeenten voor ondersteuning in de voorfase van de
       woningbouw. BZK heeft met Aedes en VNG bestuurlijke afspraken gemaakt om gezamenlijk de bouw
       door woningcorporaties te versnellen. De partijen willen dat de bouw van 150.000 woningen waarvoor
       heffingsvermindering is aangevraagd, binnen twee jaar kan starten, met als doel in de komende twee
       jaar de nieuwbouw te versnellen naar 25.000 woningen per jaar.
       Daarnaast wil het kabinet bereiken dat er in twee jaar 10.000 flexwoningen door corporaties worden
       gebouwd. Een gezamenlijke taskforce gaat aan de slag om de bouw van deze (flex)woningen aan te
       jagen. Ook is afgesproken de bouw van middenhuur en goedkope koop door corporaties te stimule-
       ren en daartoe de marktverkenning tijdelijk voor 3 jaar op te schorten.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Een aantal gemeenten heeft op basis van de woningbouwimpuls bouwplannen ingediend
       voor het eerste tijdvak. Het gaat in totaal om de bouw van 51.000 sociale huurwoningen verdeeld over
       27 bouwplannen. Gemeenten kunnen zich voorbereiden op nieuwe aanvraagtijdvakken die in 2021
       worden opengesteld.
       Gemeenten die ondersteuning wensen bij het ontwikkelen van bouwplannen kunnen een beroep doen
       op de expertpool. Deze pool wordt nog uitgewerkt door BZK in samenwerking met de VNG.
       Gemeenten kunnen samen met de woningcorporaties (prestatie)afspraken maken over nieuwbouw van
       sociale huurwoningen, tijdelijke woningen en middenhuur (huurwoningen met een kale huur boven de
       € 730).




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                      19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>3 Justitie en Veiligheid

     Ondermijning

     Wat wil het kabinet?
     Ondermijning is een voortdurend maatschappelijk probleem. Vooral liquidaties en andere sinistere
     (vergis)moorden schokken de samenleving en de rechtsorde. Ook ernstig zijn de aangetroffen
     martelkamers van criminelen, grote hoeveelheden in beslag genomen cocaïne, levensgevaarlijke
     productielocaties van crystal meth in (onder meer) woongebieden en het ronselen van kinderen op
     schoolpleinen. Dit alles geeft te denken over het probleem van ondermijning van de rechtsstaat door
     criminele organisaties.

     In het regeerakkoord was al expliciete aandacht voor de aanpak van ondermijning en zijn er investe-
     ringen gedaan, zoals de inrichting van het Ondermijningsfonds. In aanvulling daarop pakt het kabinet
     nu door met een breed offensief om de georganiseerde ondermijnende criminaliteit verder terug te
     dringen. Er komt een bedrag van € 141 miljoen in 2021, oplopend tot € 150 miljoen structureel vanaf
     2022 beschikbaar voor de aanpak van ondermijning.

     Deze middelen worden primair ingezet om het stelsel Bewaken en Beveiligen toekomstbestendig te
     maken (structureel € 55 miljoen) en voor de inrichting en werkzaamheden van het Multidisciplinair
     Interventieteam (MIT, structureel € 93 miljoen). Ook wordt er in 2021 eenmalig € 15 miljoen uitgetrok-
     ken om de lokale aanpak te verstevigen. In 2022 is € 10 miljoen incidenteel geld beschikbaar voor de
     lokale en regionale aanpak. Daarnaast wordt € 2 miljoen structureel geïnvesteerd in het Programma
     Anti-Ondermijning, en in kennis en onderzoek.
     De middelen voor de regionale aanpak van ondermijning zijn ter beschikking gesteld aan de tien
     Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC’s). In 2021 ontvangen de RIEC’s een reguliere bijdrage
     van in totaal € 8,53 miljoen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het kabinet investeert in het aanpakken van de ondermijning van de rechtsstaat en de samenleving.
     Maar er is een groot verschil tussen de inzet van middelen op landelijk en lokaal niveau. De landelijke
     aanpak krijgt structurele financiering terwijl voor de lokale aanpak enkel incidentele middelen zijn
     vrijgemaakt. Dit maakt het voor gemeenten moeilijker om een meerjarige aanpak van ondermijning
     te ontwikkelen. Gemeenten zijn gebaat bij structurele financiering, zodat zij ondermijning langdurig,
     integraal en preventief kunnen aanpakken. Zeker in bepaalde kwetsbare wijken, buurten en (landelijke)
     gebieden is dit nodig.

     Digitale veiligheid: cybercrime en cybersecurity

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet gaat in kaart brengen welke wettelijke bevoegdheden er bestaan om informatie te
     delen en te kunnen ingrijpen. De bestrijding van kinderporno krijgt een impuls. Maximale straffen
     gaan omhoog en internetbedrijven (hosters) die laks omgaan met meldingen krijgen te maken met
     dwangsommen en bestuurlijke boetes. Er komt een wet om Nederlandse hosters aanhoudend
     bestuursrechtelijk aan te pakken. Omdat de dreiging van cybercrime toeneemt, komt er in 2021 € 10
     miljoen extra voor de uitvoering van de Wet Computercriminaliteit III.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten krijgen op steeds meer gebieden te maken met criminaliteit en openbare ordeproblemen
     met een digitale component. De investeringen van het kabinet hebben geen directe financiële impact
     op gemeenten, maar dragen wel bij aan een betere integrale aanpak omdat in 2021 de aanpak van
     daders wordt versterkt en de mogelijkheden voor handhaving worden verbeterd. Dit helpt gemeenten
     bij het verder ontwikkelen van een handelingsperspectief voor digitale veiligheid op gemeenteniveau.



20                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>       Politie

       Wat wil het kabinet?
       De totale begroting van de politie (algemene en bijzondere bijdragen) blijft deze kabinetsperiode
       rond de € 6,2 miljard schommelen. De algemene bijdrage aan de politie bedraagt in 2021 ruim € 5,7
       miljard. Dit is inclusief de tranche 2021 van de regeerakkoordgelden (€ 23 miljoen) en de loonbijstel-
       ling politie 2020-2025 (€ 168 miljoen). Van bijzondere bijdragen is o.a. sprake bij: DSI (€ 72 miljoen),
       teams verkeershandhaving (€ 51 miljoen), digitalisering & cybercrime (€ 14 miljoen), de extra gelden
       voor bestrijding van mensenhandel (€ 6 miljoen), zedenzaken (€ 10 miljoen).
       De doorontwikkeling van het korps wordt in 2021 voortgezet. De politie werkt aan de hand
       van de ontwikkelagenda’s intelligence en opsporing aan het verbeteren van de kwaliteit en het
       toekomstbestendig maken van het intelligencewerk en opsporing. Ook werkt de politie verder aan
       de veranderopgaven van de ontwikkelagenda Gebiedsgebonden Politiewerk. Mede naar aanleiding
       van de uitkomsten van het recente rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid over de positie van
       de wijkagent wordt gerichter naar versterking van de basispolitiezorg gekeken Bijvoorbeeld door
       medewerkers in te zetten die zich richten op criminaliteit rond scholen of die als digitale wijkagent
       opereren. Ook bij de dienstverlening staat nabijheid (fysiek en digitaal) centraal.

       In 2021 start de vernieuwde en verkorte tweejarige basisopleiding. Met de middelen uit het regeerak-
       koord wordt de politie structureel uitgebreid met meer dan 1.100 fte volledig opgeleide agenten.
       Deze uitbreiding, in combinatie met andere intensiveringen, resulteert in een formatie van 52.000 fte,
       die naar verwachting in 2024 volledig is bezet. Om de meerjarig afgesproken groei van de instroom
       van aspiranten op te vangen ontvangt de Politieacademie structureel geld om het aantal docenten uit
       te breiden (€ 2 miljoen in 2018 oplopend tot € 16 miljoen vanaf 2022). In totaal komen er in het hele
       land in de jaren 2018-2024 circa 150 docenten bij.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De inzet van het kabinet sluit aan op de door de Algemene Ledenvergadering van de VNG
       aangenomen motie om te blijven investeren in capaciteit, opleiding, basispolitiezorg en nieuwe
       digitale expertise. De investeringen leiden tot uitbreiding van de politiecapaciteit met 1.100 fte. Dat is
       hoognodig, omdat er in sommige delen van het land en bij sommige belangrijke expertises sprake is
       van serieuze personeelsproblemen. De organisatorische maatregelen moeten ertoe leiden dat de inzet
       en dienstverlening van de politie op regionaal en lokaal niveau beter aansluit op de daar voorkomende
       problemen en wensen. Er komt meer inzet op prioriteiten van de landelijke veiligheidsagenda
       2019-2022. Toch is er vanuit het oogpunt van gemeenten meer nodig om er voor te zorgen dat de
       politie ook de komende jaren haar werk op een adequaat niveau blijft doen.

       Brandweer

       Wat wil het kabinet?
       In de brandweerzorg is in 2021 bijzondere aandacht voor aanpassing van de rechtspositie van de
       brandweervrijwilligers en voor werving en behoud van personeel. In de regelgeving voor opkomsttij-
       den houdt het kabinet, met behoud van de kwaliteit van brandweerzorg, meer rekening met gebieds-
       specifieke kenmerken, zoals bevolkingsdichtheid en concentraties van industriële bedrijvigheid. Ook
       werkt het kabinet aan een verkenning van de brandweer op langere termijn.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Voor de veiligheidsregio’s kan op den duur het brandweerstelsel veranderen. Momenteel bestaat 80%
       van de brandweerpopulatie uit brandweervrijwilligers. Nederland hecht veel waarde aan dit hybride
       stelsel van beroeps- en vrijwillige brandweermensen.

       Rampenbestrijding en crisisbeheersing

       Wat wil het kabinet?
       De crisisstructuur heeft, onder regie van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
       (NCTV), het afgelopen halfjaar door de coronacrisis overuren gedraaid. Effectieve samenwerking
       tussen nationale en lokale partners is hierbij volgens het kabinet cruciaal, net als de samenwerking



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                          21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>     binnen en tussen de veiligheidsregio’s. Het kabinet wil deze samenwerking komend jaar versterken op
     basis van de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s en leerpunten uit diverse crisistypen, waaronder
     de actuele. Om de gevolgen van de coronacrisis aan te pakken heeft het ministerie van Justitie en
     Veiligheid een programma-directeur-generaal COVID-19 ingesteld.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De coronacrisis werkt op allerlei manieren door in het lokale veiligheidsdomein. In het oog springend
     zijn de druk op de crisisorganisatie en op het handhavingsapparaat. Maar denk ook aan woon- en
     burenoverlast, huiselijk geweld en kindermishandeling, demonstraties en mogelijke maatschappelijke
     onrust, groeiende ondermijningsrisico’s. De veiligheidsregio’s spelen een cruciale rol in de aanpak
     van de coronacrisis. Gemeenten kunnen nu al belangrijke lessen trekken uit de ervaringen met de
     pandemie-aanpak als het gaat om de ambtelijke en bestuurlijke wisselwerking tussen gemeenten en
     veiligheidsregio’s, de positie van gemeenteraden en de beleidscyclus. Die zullen betrokken moeten
     worden bij de evaluatie van de Wet op de veiligheidsregio’s. In 2021 komt het kabinet met haar
     formele reactie op de evaluatie. Dat zal pas gebeuren na overleg met betrokken partners, waaronder
     de VNG.

     Prostitutie en seksuele misdrijven

     Wat wil het kabinet?
     Het prostitutiebeleid bestaat uit drie pijlers: regulering van de branche, versterking van de maatschap-
     pelijke positie van sekswerkers en ondersteuning van sekswerkers die de branche willen verlaten. Het
     kabinet komt met een wetsvoorstel dat alle vormen van prostitutie vergunningplichtig maakt, zowel
     seksbedrijven als zelfstandig werkende prostituees. Om toezicht op en handhaving van de vergunnin-
     gen te faciliteren, voorziet het wetsvoorstel in een landelijk register van prostitutievergunningen en een
     landelijk register van vergunningen van prostitutiebedrijven. Er komt een pooierverbod, in aanvulling
     op de mogelijkheden die de huidige wetgeving biedt voor de strafrechtelijke aanpak van mensenhan-
     del in de prostitutie. Om de maatschappelijke positie van sekswerkers te versterken ondersteunt het
     kabinet de belangenvereniging van prostituees. Ook creëert het kabinet een wettelijke grondslag
     voor anonieme en laagdrempelige gezondheidszorg voor prostituees. Verder start er een pilot met
     een systeem waarmee sekswerkers elkaar kunnen waarschuwen voor gewelddadige klanten. Tot slot
     kunnen sekswerkers die de prostitutie willen verlaten daarbij begeleid worden vanuit een van de
     uitstapprogramma’s in het (hele) land.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het kabinet besteedt aandacht aan sekswerkers en hun maatschappelijke positie en aan ondersteuning
     van sekswerkers die de branche willen verlaten. Het is belangrijk dat in deze branche misstanden
     worden aangepakt, dat het beroep veilig kan worden beoefend en gestopt kan worden.
     Het wetsvoorstel, dat voorziet in een landelijk register van sekswerkers, de Wet regulering sekswerk
     (Wrs) heeft veel implicaties voor gemeenten voor de signalering, het werken en het omgaan met
     sekswerkers binnen de gemeente. Mogelijk wordt sekswerk door deze wet juist meer in de illegaliteit
     gedrukt.

     Mensenhandel

     Wat wil het kabinet?
     Het interdepartementale programma Samen tegen Mensenhandel wordt in 2021 voortgezet. Hier zijn
     talloze maatregelen aangekondigd om de integrale aanpak van seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting
     en criminele uitbuiting een stevige impuls te geven. Ook is mensenhandel opgenomen in de
     Veiligheidsagenda 2019-2022. Door de motie Segers/Asscher uit 2019 krijgt de Afdeling Vreemdelin-
     genpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM) van de politie er, oplopend in tranches, structureel
     € 10 miljoen bij voor de bestrijding van mensenhandel.

     De gemeentelijke aanpak, waarover in het Interbestuurlijk Programma afspraken zijn gemaakt, blijf een
     aandachtspunt van het Ministerie van JenV. Het Ministerie blijft betrokken bij de implementatie van
     de handvatten voor beleid en de ontwikkeling van een kaderaanpak mensenhandel voor gemeenten.
     Naast gegevensdeling in de keten zal het ministerie werken aan de gegevensverzameling voor de



22                                                                          Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>       Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. Tot slot komen er op
       basis van actuele ontwikkelingen nieuwe maatregelen om de aanpak samen met betrokken partners,
       waaronder gemeenten, blijvend te versterken.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Meer politiecapaciteit, het mogelijk maken van gegevensdeling en betere gegevensverzameling kan
       gemeenten meer zicht opleveren op de aard en omvang van de problematiek. Gemeenten missen
       daar nu vaak inzicht in. Ook verwachten we betere slachtofferhulp door verhoogde politie-inzet.
       In 2022 hebben alle gemeenten een aanpak op mensenhandel, is er een landelijk dekkend netwerk
       van zorgcoördinatie en werken de zorg- en veiligheidsketens goed samen. Het vraagt nog veel inzet
       van gemeenten om deze doelen uit het Interbestuurlijk Programma te kunnen realiseren omdat
       mensenhandel complex is.

       Maatschappelijke onrust en polarisatie

       Wat wil het kabinet?
       Het Rijk heeft in samenwerking met de VNG een adviesteam opgericht om gemeenten te ondersteu-
       nen bij maatschappelijke onrust. Het Rijk gaat problematisch gedrag (links-,rechts- en islamitisch
       extremisme) en ongewenste buitenlandse financiering tegen. Het Rijk wil gemeenten ondersteunen
       bij de aanpak hiervan. Daarbij wordt ingezet op bevordering van transparantie van maatschappelijke
       organisaties. Een wetsvoorstel dat dit regelt, ligt ter advisering bij de Raad van State.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Maatschappelijke onrust en polarisatie worden een steeds groter onderdeel in het takenpakket van
       gemeenten. Denk bijvoorbeeld aan spanningen rond de sinterklaasintocht, gele hesjes, de uitrol van
       5G of boerenprotesten. Recent werd met de komst van het coronavirus polarisatie en onrust in de
       samenleving blootgelegd.
       Gemeenten hebben behoefte aan meer handvatten, kennis en mogelijkheden voor het omgaan en
       beheersen van (de gevolgen van) maatschappelijke onrust en polarisatie.

       Contra-terrorisme en bestrijden van radicalisering

       Wat wil het kabinet?
       De terroristische dreiging tegen Nederland is nog altijd aanzienlijk. De dreiging van jihadistisch-terro-
       risme is er nog steeds en er is een wereldwijde opleving van rechts-extremisme. Het Rijk geeft prioriteit
       aan het voorkomen van een aanslag. Verder ligt in 2021 het accent op een aantal aspecten. Het
       kabinet wil de informatie-uitwisseling verbeteren, betere detectie van jihadistische reisbewegingen,
       terugkeerders uit strijdgebieden vervolgen, en inzetten op re-integratie na detentie. Daarnaast wil het
       kabinet met maatwerk preventief optreden. Bovendien is er beter zicht nodig op de effectiviteit van
       lokale interventies.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De samenwerking met gemeenten blijft op hetzelfde niveau. Extreemrechtse radicalisering krijgt meer
       aandacht. Er gaat in 2021 wetgeving naar de Tweede Kamer die het voor gemeenten eenvoudiger
       maakt om meldingen over radicalisering en terroristischte activiteiten te ontvangen en door te
       geleiden naar de juiste instantie. De gegevensdeling ten behoeve van casusoverleggen wordt ook
       verbeterd. Het Rijk zal in 2021 een aantal besluiten nemen om de opgebouwde samenwerkingsstruc-
       tuur te bestendigen en om te zorgen voor een stabiele financiering. De VNG is hierbij gesprekspartner.

       Overlastgevende asielzoekers

       Wat wil het kabinet?
       De integrale (lokale) aanpak van de migratieketen, de strafrechtketen en het lokaal bestuur zal in
       2021 verder geïntensiveerd worden met de inzet van ketenmariniers, waarbij steeds wordt gekeken of
       aanvullende maatregelen (ook op het gebied van bewaring) noodzakelijk en mogelijk zijn. Vreemde-
       lingen uit veilige landen zijn oververtegenwoordigd in de groep die overlast geeft; zij worden in 2021
       separaat en versoberd opgevangen. Dit past bij de relatief korte tijd die zij in Nederland verblijven



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>     vanwege hun kansarme asielaanvraag. Daarnaast helpt dit om deze personen goed beschikbaar te
     houden voor de afhandeling van de asiel- en eventuele terugkeerprocedure.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Een wisselende en relatief kleine groep asielzoekers zorgt in Nederland voor disproportionele
     overlast en criminaliteit. Hiermee ondermijnen ze het draagvlak voor de opvang van asielzoekers die
     zijn gevlucht voor oorlog en geweld. Dit probleem bestaat al jaren en het Rijk is er onvoldoende in
     geslaagd dit te beteugelen. Het kabinet kondigt een steviger aanpak aan, wat zou moeten inhouden
     dat voor de meest betrokken gemeenten zichtbaar wordt dat het Rijk meer inzet pleegt. Het is
     afwachten of dit daadwerkelijk gaat leiden tot minder overlast en criminaliteit.

     Digitalisering rechtspraak

     Wat wil het kabinet?
     De Rechtspraak werkt in 2021 verder aan digitale toegankelijkheid tot de rechter. Het doel is om
     procespartijen via een digitaal kanaal toegang te geven tot de Rechtspraak. Zaken kunnen dan digitaal
     worden ingediend, waarna de procespartijen berichten en stukken digitaal met de Rechtspraak kunnen
     uitwisselen. Hiertoe wordt verder uitvoering gegeven aan het Basisplan digitale toegankelijkheid dat
     in 2018 is opgesteld en in 2020 door het Bureau ICT-toetsing is getoetst. De komende jaren wordt
     digitale ontsluiting van zaakstromen van het bestuursrecht en civiele recht stapsgewijs gerealiseerd.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De uitvoering van het Basisplan voor digitalisering van de rechtspraak vraagt om een aanpassing van
     de werkwijze van gemeenten wanneer zij procederen. Hoe groot de impact op de gemeentelijke
     bedrijfsvoering zal zijn, is op dit moment nog niet bekend. Evenmin is bekend wanneer het digitaal
     procederen in het bestuursrecht en het civiele recht voor gemeenten zal gaan spelen.

     Mediation

     Wat wil het kabinet?
     Omdat geschillen het meest effectief worden opgelost als partijen tot elkaar komen, bevordert het
     kabinet duurzame geschiloplossing door middel van mediation. In de loop van 2021 wordt een
     wetsvoorstel, met onder meer een wettelijk register voor beëdigd mediators, aan het parlement
     voorgelegd.
     Maatschappelijke opgaven vereisen een samenwerkende en responsieve overheid met meer oog voor
     gedrag en initiatieven vanuit burgers en samenleving.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het is zeer van belang dat gemeenten in staat zijn goede dienstverlening aan haar burgers te leveren
     en conflicten vroegtijdig op te lossen. Van belang is dat gemeenten zelfstandig stappen nemen om
     escalatie van conflictsituaties en juridische procedures zoveel mogelijk te voorkomen. Uit onderzoek
     van de Nationale Ombudsman blijkt dat burgers het van groot belang vinden om serieus te worden
     genomen door ambtenaren die met kennis van zaken snel en begrijpelijk handelen.
     Adequate hantering van het bestaande conflicthanteringspallet is hiervoor noodzakelijk. Vroegtijdige
     communicatie zoals telefonisch contact, keukentafelgesprekken, informele overleggen al dan niet
     begeleid door een ambtenaar of andere gespreksleider, maar ook formele(re) mediation maken hier
     deel van uit. Dit vergt een specifieke werkhouding en bemiddelings-en oplossingsvaardigheden van
     ambtenaren.
     “Passend Contact met de Overheid” (PCMO), opgezet door het ministerie van BZK, zou hierbij
     mogelijk een (voortrekkers)rol kunnen vervullen. Hier kan nog een slag worden gemaakt waarbij
     mediation een onderdeel maar geen doel op zich is.




24                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>       Jeugdbeschermingsketen

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet werkt aan een breed gedragen toekomstscenario voor een effectievere jeugdbescher-
       mingsketen. Dit wordt begin 2021 opgeleverd, samen met een plan van aanpak. Het kabinet werkt
       tevens met pilots aan manieren om de huidige jeugdbeschermingsketen (die nu vaak te complex
       gevonden wordt) te versimpelen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten hebben ook een rol in de Jeugdbeschermingsketen. Inzet op het versimpelen van de
       jeugdbeschermingsketen kan zowel qua rollen en verantwoordelijkheden gevolgen hebben, maar ook
       in verdergaande en verbeterde digitalisering van de keten.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>4 Onderwijs, Cultuur en
  Wetenschap
     Cultuur

     Wat wil het kabinet?
     De culturele en creatieve sector in Nederland wordt volgens het kabinet gekenmerkt door onderschei-
     dend en kwalitatief hoogstaand aanbod voor een breed publiek. De coronacrisis heeft instellingen en
     werkenden ongekend hard getroffen. Een groot deel kan als gevolg daarvan op dit moment hoogstens
     in beperkte mate functioneren en er is slechts plek voor een gereduceerd publiek. Het kabinet heeft
     daarom bovenop de algemene coronasteun besloten tot een aanvullend pakket van in eerste instantie
     € 300 miljoen. Daarvan is € 49 miljoen voor lokale (pop)podia, filmtheaters en musea van landelijke
     betekenis plus € 60 miljoen via gemeenten. In tweede instantie komt daar € 497 miljoen compensatie
     bij tot medio 2021 waarvan dit jaar nogmaals € 60 miljoen via gemeenten plus volgend jaar € 150
     miljoen voor de lokale culturele infrastructuur. Het kabinet heeft tegelijk met de Rijksbegroting
     2021 de vierjarige subsidiebeschikkingen voor 113 culturele instellingen en 6 rijkscultuurfondsen à
     € 413 miljoen per jaar bekendgemaakt. Er was hiervoor al jaarlijks € 29 miljoen extra beschikbaar en
     daarnaast krijgt het Fonds Podiumkunsten nu per jaar € 15 miljoen meer dan de begrote € 47 miljoen
     om 71 gezelschappen en festivals met een positief advies alsnog te kunnen honoreren. Door dit alles
     kan cultuur breder in het land gemaakt en getoond worden. Ook volgt de minister het advies van de
     Raad voor Cultuur, om in het kader van de matchingsregeling 'Verbreding en Vernieuwing' jaarlijks
     een extra impuls van € 2 miljoen te geven voor de culturele infrastructuur in provincies waar deze
     nu minder sterk is: Flevoland, Friesland Drenthe, Zeeland en Limburg. Vanwege een vergelijkbare
     positie wordt Overijssel aan dit rijtje toegevoegd. 2 vierjarige programma's tussen de overheden
     krijgen gestalte per 2021: een verbreding van cultuureducatie met kwaliteit in het onderwijs en de
     start van cultuurparticipatie. De decentralisatie-uitkeringen en het tijdelijke extra erfgoedgeld blijven
     gehandhaafd en met dit laatste ook de interbestuurlijke samenwerking in het kader van de Erfgoed
     Deal en de Lokale Kerkenvisies. In 2021 speelt de evaluatie van de Wet stelsel openbare bibliotheek-
     voorzieningen (Wsob). Het gaat daarbij om de rol van de openbare bibliotheek bij het Leesoffensief.
     Daarnaast betreft het de doorontwikkeling van de digitale openbare bibliotheek, met name voor de
     jeugd, en in vervolg op de Motie- Asscher de spreiding en bereikbaarheid van de fysieke bibliotheek,
     waarvoor er tot en met 2021 stimuleringsgeld voor een beperkt aantal gemeenten is.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het kabinet onderkent het belang van cultuur in het gehele land en volgt de Raad voor Cultuur die
     stelt dat de sector een aantoonbare aanjaagfunctie heeft in tijden van economisch herstel. Er wordt
     een forse stap gezet in het herstel van eerdere bezuinigingen door het Rijk en in de compensatie
     van de financiële schade door corona bij de lokale cultuur. Indien gemeenten en instellingen
     aantoonbaar te weinig gecompenseerd worden, kan er nieuw financieel overleg tussen de overheden
     volgen. Om de gevolgen van de coronacrisis te boven te komen, is ook een op innovatie gerichte
     strategie nodig die zorgt dat de sector wendbaar en weerbaar de toekomst in gaat. De Raad wil
     hiervoor tot 1 november samen met de stedelijke cultuurregio’s, fondsen, makers, instellingen en
     ongesubsidieerde aanbieders aan de slag. Het zoeken is naar nieuwe verdienmodellen op basis van 3
     scenario’s: lockdown, de afstand op anderhalve meter en het nieuwe normaal. Het streven is ook om
     een Bibliotheekconvenant van overheden en organisaties te sluiten. De huidige proeftuinen op basis
     van de regionale cultuurprofielen krijgen in gebieden met een sterke infrastructuur vanuit het kabinet
     helaas geen financiële follow-up.




26                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>       Laaggeletterdheid

       Wat wil het kabinet?
       Voor het Actieplan laaggeletterdheid/Tel mee met taal 2020-2024 stelt het kabinet volgend jaar
       € 21 miljoen beschikbaar. Hiermee worden onder andere gemeenten, aanbieders van cursussen,
       werkgevers, bibliotheken en maatschappelijke organisaties ondersteund om laaggeletterden te
       herkennen, door te verwijzen en te scholen. Onderdeel hiervan is een tijdelijke intensivering van € 6
       miljoen, waarmee het aantal werkgevers dat subsidie ontvangt om scholingstrajecten en basisvaar-
       digheden aan te bieden, kan worden vergroot. Het doel is om werknemers weerbaarder te maken
       voor veranderingen in hun werk (zoals digitalisering) en voor te bereiden op eventueel toekomstige
       beroepsgerichte scholing. Het budget voor Leven lang ontwikkelen gaat van het Ministerie van OCW
       naar het SZW. Dit is voor het STAPbudget (Stimulans ArbeidsmarktPositie) ter vervanging van de fiscale
       scholingsaftrek.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten houden volgend jaar hun reguliere specifieke uitkering educatie van ruim € 60 miljoen
       voor (cursus)activiteiten op het gebied van lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden aan
       volwassenen. De onderhandelingen over de extra rijksgelden via de decentralisatie-uitkering aanpak
       laaggeletterdheid van € 5,5 miljoen lopen echter nog. Deze middelen zijn bedoeld voor meer
       verbinding met het sociaal domein met behulp van integrale programma’s en netwerken, breder
       bereik van doelgroepen, kwaliteitsbevordering en een adequate monitoring. Ze zijn uitvloeisel van
       de Bestuurlijke afspraken laaggeletterdheid 2020-2024 tussen het Rijk en de VNG, die wij echter
       voor de zomer hebben opgezegd. Redenen daarvoor waren geen zekerheid over de indexering van
       de specifieke uitkering educatie en het teveel aan bureaucratie en administratie voor gemeenten en
       (vrijwilligers)organisaties in het kader van de vrij beperkte decentralisatie-uitkering. Deze laatste en de
       verdeling over de regio’s Wet educatie en beroepsonderwijs in 2021 staan overigens nog wel vermeld
       in de septembercirculaire gemeentefonds.

       Media

       Wat wil het kabinet?
       Volgens het kabinet is de afgelopen periode na de uitbraak van het coronavirus zichtbaar geworden
       hoe onmisbaar de media zijn in onze samenleving, ook regionaal en lokaal. Door de gedaalde
       inkomsten uit reclame en advertenties kwam de continuïteit van de lokale informatievoorziening door
       bijvoorbeeld lokale publieke omroepen en huis-aan-huiskranten onder druk te staan. Daarom heeft
       het kabinet in 2020 in totaal eenmalig € 35 miljoen beschikbaar gesteld voor een Tijdelijk Steunfonds
       Lokale Informatievoorziening. Regionaal ligt de focus op de samenwerking tussen lokale, regionale en
       landelijke omroepen. Het kabinet investeert in projecten die innovatie en samenwerking stimuleren.
       Over de nieuwsvoorziening op lokaal niveau plus de publieke waarden en democratische functies
       van de media binnen gemeenten, wordt dit najaar het vervolgadvies van de Raad voor het Openbaar
       Bestuur/ROB en de Raad voor Cultuur/RvC verwacht. Samen met de minister van BZK zal de minister
       van BVOM reageren en met de uitkomsten aan de slag gaan.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het kabinet heeft tijdens de coronacrisis heel snel gehandeld om de lokale media en daarmee
       de informatievoorziening overeind te houden. Tijdens de eerste ronde van € 11 miljoen, deels
       uit bestaande potjes, voor de periode 15 maart - 15 juni zijn 175 lokale publieke omroepen, 431
       huis-aan-huisbladen, 82 lokale nieuwswebsites en 15 lokale nieuwsbladen financieel gesteund. Bij de
       verdeling van de € 24 miljoen extra steun zijn er 2 periodes: 15 juni – 15 september en 15 september –
       15 december. Reden hiervoor is dat de financiële situatie van de aanvragers significant kan verbeteren
       of verslechteren.
       Er is dit jaar ook rijksgeld uitgetrokken voor vernieuwende lokale omroeppilots, terwijl het Stimule-
       ringsfonds voor de Journalistiek nog naar extra middelen in 2021 zoekt. Ook is er een tijdelijke
       financiële stimulans voor de samenwerking tussen regionale en lokale omroepen. Een structurele
       oplossing voor de beperkte bekostiging van de lokale publieke omroepen, die net als gemeenten
       moeten voldoen aan de bepalingen in de Mediawet, laat echter helaas al de gehele kabinetsperiode
       op zich wachten. Er is per jaar slechts € 10 miljoen beschikbaar. Eerder hebben wij met de branche om



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                            27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>     jaarlijks € 30 miljoen extra gevraagd, waarbij we samen opteerden voor de vorming van professioneel
     aangestuurde streekomroepen. De lokale private media met een onafhankelijke redactie kalven
     steeds verder af. Dit is niet bevorderlijk voor de informatievoorziening, sociale cohesie en democratie.
     De VNG heeft het Expertiseteam Vitalisering Lokale Journalistiek gevraagd hierover dit najaar met
     aanbevelingen te komen.

     (Passend) Onderwijs

     Wat wil het kabinet?
     Passend onderwijs wordt opvallend genoeg niet één keer genoemd in het hoofdstuk beleidsprioritei-
     ten. De reden daarvoor zal zijn dat de minister in de afrondende fase is met zijn beleidsreactie op het
     Evaluatierapport Passend Onderwijs. Bespreking van die evaluatie en de plannen van de minister, staat
     voor november 2020 op de agenda van de Tweede Kamer. Opvallend is dat er in de begroting geen
     middelen te vinden zijn die zijn gekoppeld aan de door de minister aangekondigde Verbeteragenda
     Passend onderwijs.

     Uit de begrotingsreeksen kunnen we op maken dat in ieder geval nu niet is gekozen voor een
     verhoging van de ondersteuningsmiddelen voor samenwerkingsverbanden. Daarmee dreigt de
     ingezette spiraal van meer doorverwijzing naar speciaal onderwijs - minder ondersteuningsmiddelen in
     de reguliere context - in stand te blijven.
     Daarnaast is er in de Rijksbegroting helaas opnieuw geen extra investering in de Onderwijshuisvesting
     opgenomen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Als de stijgende doorverwijzing naar speciaal onderwijs doorzet heeft dit, naast dat het ons streven van
     inclusief onderwijs niet naderbij brengt, ook gevolgen voor de gemeentelijke uitgaven op leerlingen-
     vervoer. Kinderen in het speciaal onderwijs moeten daarvan veel vaker gebruikmaken dan kinderen in
     het regulier onderwijs.
     We blijven pleiten voor meer (voldoende) middelen voor onderwijshuisvesting.

     Archiefwet

     Wat wil het kabinet?
     De Archiefwet wordt gemoderniseerd om zo aan te sluiten op het digitale tijdperk. Het wetsvoorstel
     zal naar verwachting later dan gepland, in 2021 aan de Tweede Kamer worden aangeboden.

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     De gevolgen voor gemeenten zijn door de VNG in een uitvoeringstoets in beeld gebracht. De
     overbrengingstermijn naar de archiefbewaarplaats wordt verkort van 20 naar 10 jaar. Daarnaast wordt
     aanwijzing van een archivaris verplicht. De VNG spant zich in voor compensatie en implementatiesteun
     voor gemeenten. Dit laatste in samenwerking met het Kennisnetwerk Informatie en Archieven (KIA) van
     het Nationaal Archief.

     Voor- en vroegschoolse educatie

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet vindt het belangrijk dat ieder kind tot zijn recht komt en zijn gaven en talenten kan
     ontwikkelen. Het kabinet zet door te investeren in vroeg- en voorschoolse educatie in op gelijke
     onderwijskansen in het primair en voortgezet onderwijs.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Sinds 1 augustus 2020 moeten gemeenten het urenaanbod voorschoolse educatie uitbreiden van
     minimaal 10 naar gemiddeld 16 uur per week. Per periode van anderhalf jaar (van 2,5 tot 4 jaar) gaat
     het om een uitbreiding van 600 naar 960 uur. Bovendien moeten gemeenten vanaf 1 januari 2022 per
     doelgroepkind minimaal 10 uur per jaar een hbo-opgeleide pedagogisch medewerker inzetten op de
     locatie. Deze laatste maatregel beoogt de kwaliteit van de voorschoolse educatie te verhogen.
     Gemeenten (en aanbieders) grijpen de urenuitbreiding vaak aan om dit te combineren met maatrege-



28                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>       len om de kwaliteit van de voorschoolse educatie te verhogen. Daarbij krijgt vooral de doorgaande lijn
       naar groep 1 en 2 op de basisschool aandacht en ook de versterking van ouderbetrokkenheid.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                      29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>5 Infrastructuur en Waterstaat

     Mobiliteitsfonds

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet vormt het Infrastructuurfonds om tot een Mobiliteitsfonds. Niet de modaliteit maar de
     mobiliteit staat voortaan centraal. Daarbij wordt ook samenhang gezocht met andere opgaven in
     het ruimtelijk domein, zoals woningbouw. In 2021 worden verdere stappen gezet om de aangepaste
     werkwijze te optimaliseren en te verankeren. Daarnaast wordt verkend hoe het instrumentarium, zoals
     de NMCA, beter kan aansluiten bij de beoogde werkwijze en uitgangspunten bij het Mobiliteitsfonds.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten zijn gebaat bij het omvormen van het Infrastructuurfonds naar het Mobiliteitsfonds omdat
     het gebiedsgericht en integraal werken mogelijk maakt. MIRT-projecten zijn tot 2030 al ingevuld. Tot
     die tijd vraagt de VNG het kabinet nu al in de geest van het Mobiliteitsfonds gebiedsgericht met de
     gemeenten gaat werken.

     Verkeersveiligheid

     Wat wil het kabinet?
     Een betere verkeersveiligheid blijft prioriteit voor het kabinet. Voor de uitvoering van de ambities uit
     het Strategisch Plan Verkeersveiligheid is vanaf 2020 tot 2030 een extra investeringsimpuls van € 500
     miljoen beschikbaar. Deze wordt ingezet voor cofinanciering van maximaal 50% door het Rijk voor
     maatregelen die de verkeersveiligheid vergroten en de meest verkeersonveilige locaties en grootste
     risico’s op het onderliggend wegennet aanpakken.
     Daarnaast wordt geïnvesteerd in verkeersveiligheidsprojecten gericht op technologische ontwikke-
     lingen, data en gedrag. Het kennisnetwerk Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) ondersteunt
     medeoverheden met kennis, data en praktische instrumenten bij het vaststellen van regionale
     uitvoeringsagenda’s en de uitvoering van verkeersveiligheidsmaatregelen.
     Er wordt € 100 miljoen van de subsidie SPV naar voren gehaald uit de jaren 2024 en 2025.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten kunnen in 2021 € 100 miljoen extra besteden aan maatregelen voor verkeersveiligheid.
     Hiermee kunnen ook subsidieaanvragen die tot 1 september ingediend zijn, maar boven het subsidie-
     plafond vielen, toch gehonoreerd worden. Om deze impuls voort te zetten moet het genoemde
     bedrag weer aangevuld worden, zodat het echt een extra impuls is voor verkeersveiligheid.

     Ruimtelijke Ordening

     Wat wil het kabinet?
     Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), een toekomstperspectief voor de leefomgeving van
     Nederland, wil het kabinet meer regie voeren op de opgaven waarvoor Nederland staat. Regie
     voeren doet het Rijk door de ontwikkelrichting aan te geven en het regisseren van goed samenspel.
     Om zo gemeenten, provincies en waterschappen in staat te stellen hun integrale gebiedsgerichte
     aanpakken mogelijk te maken.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Meer regie door het Rijk betekent niet het centraliseren van taken en verantwoordelijkheden.
     Ze gaat meer inzetten op faciliteren van samenwerking in de regio, ontwikkelen van passend
     instrumentarium en richten van financiering naar opgaven. Ze onderzoekt continu hoe ze de decentrale
     overheden beter in staat stelt hun taken uit te voeren. Met wet- en regelgeving en instrumenten uit de
     Omgevingswet kan aanvullend worden gestuurd als dat effectief en nodig is.




30                                                                          Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>       Het Rijk introduceert de Omgevingsagenda’s waarin de opgaven en bijhorende aanpakken uit de regio
       samenkomen.
       Daarnaast geeft het Rijk voorkeursvolgorde aan voor onder andere energietransitie. Gemeenten
       kunnen hierin gemotiveerd een andere keuze maken, passend bij de lokale opgaven en gebiedsken-
       merken.

       Circulaire Economie en afval

       Wat wil het kabinet?
       De ambitie van het kabinet is nog steeds dat de Nederlandse economie in 2050 volledig circulair is.
       In 2030 wordt een halvering nagestreefd van primaire abiotische grondstoffen. De coronacrisis heeft
       gezorgd voor een dalende vraag en afzet van recyclaat, waardoor het sluiten van kringlopen steeds
       moeilijker wordt.
       Voor de invulling van het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2019-2023, wordt in totaal
       voor de jaren 2021-2024 € 40 miljoen vrijgemaakt voor stimulering van sociale en productinnovaties,
       stimulering van kennisontwikkeling, opschaling van (bijna-)marktrijpe technieken binnen het program-
       ma Circulaire Economie, waaronder het Versnellingshuis, monitoring en communicatie.

       Per 1 juli 2021 wordt statiegeld ingevoerd voor kleine plastic flessen. Voor blikjes wordt een vergelijk-
       bare aanpak gevolgd zoals eerder bij de flesjes. Als in het najaar van 2021 de doelen van 70-90%
       minder blikjes in het zwerfafval en 90% recycling van blikjes niet zijn gerealiseerd, wordt medio 2022
       ook op blikjes statiegeld ingevoerd.

       Op 1 juli 2021 treedt het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik in werking. Het besluit legt
       verboden en gebruiksbeperkingen op voor bepaalde kunststofproducten om schadelijke effecten op
       het milieu te verminderen. Voor verpakkingen worden per 2021 nieuwe doelstellingen van kracht voor
       hergebruik en recycling voor de periode tot en met 2025.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De verwachting is dat steeds meer gemeenten betrokken worden bij regionale projecten op het
       gebied van Circulaire Economie, waarmee de aandacht en vraag (vanuit inwoners, bedrijven, etc.) voor
       deze transitie zal toenemen. Met behulp van de regio-enveloppe kunnen regio’s projecten in 2021 en
       verdere jaren uitvoeren.

       Met de invoering van statiegeld op kleine plastic flessen zal het aandeel van deze stroom in het
       zwerfafval afnemen. De landelijke monitoring van zwerfafval zal uitwijzen wat de effecten daarvan ziin.

       Er komen nadere afspraken over de kosten en beperkingen omtrent eenmalige plastic producten.
       Door uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en scherpere doelstellingen zullen producenten
       en importeurs van verpakkingen zich meer moeten inspannen. Een intensievere samenwerking met
       gemeenten (en beheerders van de openbare ruimte) ligt daarbij voor de hand.

       Milieu

       Wat wil het kabinet?
       Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat actualiseert het nationaal milieubeleid door het
       Nationaal Milieubeleidskader (NMK). Het NMK heeft betrekking op o.a. milieunormen, vermindering
       grondstoffengebruik, circulaire economie, stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving.
       Dit kader biedt de bouwstenen voor een nieuw Nationaal Milieuprogramma waarin concrete acties
       en maatregelen benoemd gaan worden. Het ministerie heeft aangegeven de partners te willen
       betrekken bij de concretisering van het Nationaal Milieuprogramma. Op de meerjarenagenda’s voor
       de versterking van omgevingsveiligheid is op hoofdlijnen overeenstemming bereikt met het ministerie
       van IenW en de koepels over de uitvoering en invulling voor de jaren 2021 tot en met 2024. De
       meerjarenagenda’s borgen gezamenlijk de kwaliteit van de uitvoering en financiële ondersteuning voor
       omgevingsveiligheid en externe veiligheid.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                           31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het Nationaal Milieuprogramma zal gevolgen hebben voor de uitvoeringspraktijk van gemeenten.
     In het NMK is niet ingegaan op de concrete gevolgen of benodigde randvoorwaarden voor de
     uitvoering. Deze zullen in gesprekken met het Rijk verder ingevuld moeten worden.




32                                                                   Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>6 Economische Zaken en
  Klimaat
       Nationaal Groeifonds

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil een groeifonds oprichten voor € 4 miljard per jaar aan extra publieke investeringen.
       Deze investeringen moeten het bruto binnenlands product van Nederland structureel verhogen en
       positief scoren op de maatschappelijke kosten-batenanalyse. Voor het groeifonds is in de begroting
       een eerste tranche van 5 keer € 4 miljard voor de periode 2021-2025 opgenomen. Elk investeringspro-
       ject of programma dat voor het groeifonds wordt geselecteerd moet minimaal € 30 miljoen bedragen
       en vallen binnen een van de drie thema’s:
       1 kennisontwikkeling;
       2 research, development & innovatie;
       3 infrastructuur.

       Infrastructuur omvat daarbij ook digitale infrastructuur en infrastructuur voor energie.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Ook gemeenten kunnen, in samenspraak met veldpartijen, investeringsprojecten aandragen die
       uit het fonds worden betaald. Plannen kunnen eventueel met de beleidsministeries verder worden
       uitgewerkt. De projecten moeten een meerwaarde voor Nederland hebben en niet onder de scope
       van gemeentelijke investeringen vallen.
       De impact van het groeifonds op gemeenten is in potentie aanwezig. Met name wanneer gemeenten
       er in slagen om (PPS-) coalities te smeden. De minimale projectomvang van € 30 miljoen betekent in
       veel gevallen dat samenwerking tussen gemeenten en veldpartijen vereist is om aanspraak te maken.
       Voor verbinding met o.a. kennisinstellingen en coördinatie op projectplannen zijn verschillende
       coalities actief van waaruit gemeenten samen aan projecten kunnen werken, zoals regionale ontwikkel-
       maatschappijen, economic boards of coalities zoals de Nederlandse AI-Coalitie, de Impact Coalitie
       Safety & Security.

       Zijn de investeringsuitgaven accresrelevante uitgaven?
       Het investeringsfonds wordt een apart begrotingshoofdstuk op de Rijksbegroting. Daarvoor wordt de
       Comptabiliteitswet aangepast. In het fonds wordt geen bezit gevormd. Het is geen beleggings- of
       revolverend fonds. Voor het fonds gaat een 100% eindejaarsmarge gelden. Geld voor een investering
       dat in een jaar niet wordt uitgegeven, mag volledig naar een volgend jaar worden meegenomen.
       In 2021 worden de (EMU)-saldorelevante uitgaven van het fonds buiten het netto uitgavenkader
       gehouden. Ze verdrukken daarom niet andere netto uitgaven van het Rijk. De vraag is of dit ook zo
       moet zijn voor de jaren er na. Daarover gaat de ambtelijke Studiegroep Begrotingsruimte dit najaar
       advies uitbrengen. Als de uitgaven onder het netto uitgavenkader worden gebracht, worden ze bij een
       brede koppeling als normering accresrelevante uitgaven voor gemeenten. Wordt de status van 2021
       gecontinueerd, dan genereren deze uitgaven juist geen accres voor gemeenten.

       Bedrijvenpakket

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet richt een nationale scaleup-faciliteit in, met behulp van Europese middelen en bijdragen
       van private investeerders. Ook wordt uitgewerkt hoe startups en scaleups lokaal beter ondersteund
       kunnen worden. Voor het bedrijfsleven wordt daarbij gebruik gemaakt van Europese middelen voor
       cofinanciering bij nationale programma’s.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                          33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten kunnen plannen uitwerken hoe met behulp van een Rijksbijdrage bedrijventerreinen en
     winkelcentra te herstructureren. Voor de verschillende pijlers in het bedrijvenpakket is in 2021 totaal
     € 388 miljoen beschikbaar gesteld.

     Digitale connectiviteit en 5G

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet werkt aan de nieuwe Telecomwet, die eind 2021 klaar is. Deze wet bevat een verplichting
     om kleine antennes toe te staan op publieke infrastructuur en daarbij een mogelijkheid om telecom-
     bedrijven te verplichten van elkaars infrastructuur gebruik te maken. Vanuit het ministerie en de
     telecombedrijven is er een vraag voor harmonisering van graafbeleid en (het verlagen van) leges.
     De toepassing van digitale connectiviteit in het maatschappelijk domein en economische sectoren
     wordt versneld. In 2021 wil het kabinet gemeenten ondersteunen bij het maken van dit beleid en haar
     relaties met gemeenten onderhouden en verstevigen. Voor de toepassingen organiseert EZK een
     5G-innovatienetwerk. Er is geen extra budget voorzien voor gemeenten om deze activiteiten uit te
     voeren.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Betere digitale connectiviteit is een basisvoorwaarde voor het functioneren van gemeenten en de
     samenleving. Gemeenten innoveren met en door deze techniek. Gemeenten zullen de nieuwe
     Telecomwet moeten implementeren en hier lokaal beleid voor maken.
     Om de digitale connectiviteit te verbeteren, moeten gemeenten faciliterend beleid maken dat de uitrol
     van vaste (glasvezel) en mobiele infra (5G) vereenvoudigt. Dit beleid moet landelijk transparanter en
     geharmoniseerd worden. Het gaat hier ook om het harmoniseren van graafbeleid en leges. Ondertus-
     sen hebben gemeenten te maken met maatschappelijke druk rond de uitrol van 5G.

     Europees crisis- en herstelpakket

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet constateert dat de uitdagingen waarvoor Nederland staat steeds vaker om oplossingen
     vraagt, waarbij in elk geval Europees moet worden gedacht. Dat geldt ook voor de coronacrisis. De
     EU heeft een omvangrijk EU-Herstelplan voorgesteld om het economisch herstel van de coronacrisis
     aan te jagen en te ondersteunen. Het gaat hier om een totaalbudget van € 750 miljard, waarvan
     € 6,1 beschikbaar komt voor Nederland. Hiervan dient 70% in 2021 en het overige deel in 2022
     aan projecten te worden toegewezen. Het kabinet vindt het daarbij van belang om Europees beleid
     en Europese investeringen te richten op versterking van de Europese concurrentiekracht en het
     toekomstige dienstvermogen, zoals de groene en digitale transities, onderzoek en innovatie.

     Het kabinet beraadt zich over hoe de middelen uit het Europese Herstelplan (Recovery en Resilience
     Facility) het beste in Nederland kunnen worden ingezet om het herstel te bevorderen en de
     economie weerbaarder te maken. Uiterlijk voorjaar 2021 dient het kabinet een plan in bij de Europese
     Commissie. Het kabinet gaat hierover in gesprek met provincies en regio’s.

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     Een deel van het budget om als Nederland uit de crisis te investeren komt van de EU. Van het voor
     Nederland beschikbare budget dient volgens de Europese Commissie minimaal 37% aan groene
     investeringen omvatten en minimaal 20% aan investeringen in de digitalisering. Het EP – het
     besluitvormingsproces in Brussel loopt nog – koerst aan op een oormerking van 10% voor jongeren.
     Gemeenten kunnen met het EU-Herstelfonds de energietransitie versnellen, investeren in de digitalise-
     ring, maar ook in het begeleiden van werklozen naar (nieuwe) banen, in het bijzonder jongeren. Groot
     voordeel bij het EU-herstelplan is dat er geen nationale cofinanciering noodzakelijk is.




34                                                                          Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>       Stimulering energiebesparing/CO2 reductie

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet heeft besloten om energie- en CO2-reductie te stimuleren bij bedrijven. Dit zal voor een
       deel uit het nationale Groeifonds worden gefinancierd en ook indirect door de verhoging van de
       opslag duurzame energie (ODE). Daarnaast wordt in 2021 via de Klimaatenveloppe van het kabinet
       € 10 miljoen beschikbaar gesteld voor het realiseren van circulaire projecten die tegelijk tot reductie
       van de CO2-uitstoot leiden.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Voor de uitvoering van CO2 besparing is geen geld gereserveerd, terwijl deze veranderingen wel door
       gemeenten getoetst en gehandhaafd moeten worden.

       CO2-heffing

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet heeft besloten om vanaf 2021 de CO2 heffing voor de grote industrie in te laten gaan. De
       CO2 heffing is gekoppeld aan het Europese emissiehandelssysteem (ETS), wat betekent dat de ETS
       prijs per ton CO2 in mindering wordt gebracht op de nationale CO2 heffing. De prijs per ton CO2 is in
       2021 € 30 per ton CO2 en loopt jaarlijks op.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten merken hier niet direct veel van, omdat de meeste bedrijven waar de CO2 heffing voor
       geldt onder bevoegdheid van de provincies vallen. Indirect zullen gemeenten op langere termijn te
       maken krijgen met de gevolgen van grootschalige investeringen van de industrie in infrastructuur of
       bijvoorbeeld netverzwaring als gevolg van elektrificatie van processen.

       Klimaatakkoord gebouwde omgeving

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet blijft inzetten op kostendaling door innovatie (van het bedrijfsleven) en op betaalbaarheid
       door ondersteuning van eigenaar-bewoners, huurders, verhuurders en het mkb. Nieuwe beleidsimpul-
       sen voor de gebouwde omgeving zijn er niet of nauwelijks. Een aantal regelingen is aangepast zodat
       meer partijen er gebruik van kunnen maken. Bijvoorbeeld de RRE-subsidie voor eenvoudige energie-
       besparende maatregelen die nu ook voor het mkb beschikbaar is. Ook de subsidieregeling voor
       aardgasvrije koopwoningen – als aanvulling op die in de huursector – is een kleine welkome aanvulling.
       Weliswaar is er iets meer budget beschikbaar gekomen, maar de omvang blijft te beperkt in relatie
       tot de opgave. Voor veel regelingen is er bovendien geen zicht op langjarige beschikbaarheid, met
       uitzondering van de Subsidieregeling Energiebesparing Eigen Huis (SEEH) waar nu perspectief is voor
       3 jaar.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Energiemaatregelen worden voor meer doelgroepen in de gebouwde omgeving een beetje
       betaalbaarder. Dat helpt gemeenten bij de gesprekken met haar inwoners, bedrijven en instellingen.
       Tegelijk is duidelijk dat het handelingsperspectief voor grote groepen (en voor de lange termijn)
       nog volstrekt onvoldoende is. Het is een uitdaging voor gemeenten om te zoeken naar de plekken
       waar al wel stappen kunnen worden gezet. De processen in de gebouwde omgeving, het voeren van
       regie en de ontzorging zijn arbeidsintensief, en worden door het Rijk (nog) niet of weinig financieel
       gefaciliteerd.

       Duurzame mobiliteit

       Wat wil het kabinet?
        In 2021 gaat het kabinet samen met de mobiliteitssector, overheden en maatschappelijke organisaties
       door met het uitvoeren van het Klimaatakkoord met als doel dat in 2030 alle nieuwe personenauto’s
       emissieloos zijn. De aanschafsubsidie voor gebruikte en nieuwe elektrische auto’s wordt voortgezet
       (totale omvang 2020 - 2025: € 252 miljoen). Daarbij ondersteunt het Rijk middels innovatie, financie-



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                             35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>     ring, samenwerking en regelgeving dat de benodigde laadinfrastructuur en de toegankelijkheid
     daarvan verder worden uitgerold.

     In 2021 zal in 30 tot 40 steden in Nederland zero-emissie stadslogistiek worden ingevoerd. Door de
     coronacrisis zijn veel bedrijven (financieel) hard getroffen. Het kabinet wil samen met bedrijven en
     medeoverheden bekijken wat er nodig is om zo goed mogelijk op koers te blijven, zodat de doelen uit
     het Klimaatakkoord worden behaald.
     Het kabinet wil dat de decentrale overheden en OV-autoriteiten doorgaan met de uitrol en opschaling
     van zero-emissie OV-bussen, doelgroepenvervoer en reinigingsvoertuigen.

     In 2021 richt het Rijk zich op het vergroten van het aantal werkgevers dat zich inspant voor minder
     uitstoot van het verkeer en uitrol van best practices. In de eerste helft van 2021 wordt een voorstel
     voor een normerende regeling voor werkgebonden personenmobiliteit aan de Kamer aangeboden.
     Met behulp van fietsambassadeurs en mobiliteitsmakelaars stimuleert het Rijk dat mensen afstanden
     tot 2,5 km lopen, tot 7,5 km fietsen en tot 15 km reizen per e-bike.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Als er voor de uitvoering van de ambities voor het verduurzamen van mobiliteit uit het Klimaatakkoord
     geen extra middelen bijkomen, is het voor gemeenten niet mogelijk alle maatregelen op gebied van
     mobiliteit ook echt uit te voeren. Gemeenten steunen de doelen en willen verduurzamen, maar zonder
     voldoende capaciteit en budget is dit niet voldoende mogelijk en vertraagt de uitvoering.

     Het instellen van zero-emissie zones voor stadslogistiek is voor gemeenten een belangrijk middel
     om de leefbaarheid en schone lucht in steden te bevorderen. Gemeenten hebben daarbij oog voor
     kleinere bedrijven. De ambities van het Klimaatakkoord moeten niet worden afgezwakt, maar het is wel
     nodig partijen zoals kleine ondernemers perspectief te bieden.



     Artificiële Intelligentie

     Wat wil het kabinet?
     De aanpak in 2021 is onder andere gericht op het uitbreiden van de Nederlandse Artificiële intelligen-
     tie- coalitie (AI). Deze coalitie zet zich in voor o.a. publiek-private onderzoekslaboratoria, kennisdeling
     voor het mkb, samenwerking voor maatschappelijke uitdagingen (o.a. zorg, veiligheid, landbouw),
     de technische industrie, datadelen voor ALGORITMEN, en kennisontwikkeling voor verantwoorde AI.
     Onderdeel van deze aanpak is ook de uitwerking van AI als sleuteltechnologie in het Missiegedreven
     Topsectoren- en Innovatiebeleid, synergie behalen met regionale AI-initiatieven en het versterken van
     samenwerking in Europa. In 2021 wordt daarom met de Nederlandse AI-Coalitie verder gebouwd aan
     uitbreiding en versterking van het Nederlandse AI-ecosysteem. Die krijgt een startimpuls van € 23,5
     miljoen van het kabinet, voor onderzoek naar en het ontwikkelen van toepassingen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De impact op gemeenten kan aanmerkelijk zijn. De AI-Coalitie is breed opgezet als een PPS, waarin
     onder andere ook de VNG een sleutelpositie heeft in het Strategieteam (tezamen met een aantal
     andere publieke partijen als het CBS, BZK en De Waag). In de AI-Coalitie is ook een werkgroep
     publieke dienstverlening. Een kritische succesfactor is dat gemeenten hun agenda’s weten te
     bundelen, in staat zijn in PPS verband te werken en dat de publieke partijen in staat zijn het belang
     van public tech in combinatie met mensgerichte AI ook intrinsiek voor het voetlicht weten te brengen
     binnen de AI-Coalitie.




36                                                                           Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>7 Landbouw, Natuur en
  Voedselkwaliteit
       Landbouw en landgebruik

       Wat wil het kabinet?
       In het Klimaatakkoord heeft het Rijk de Bossenstrategie opgenomen met daarin ambities die mede van
       toepassing zijn op gemeenten. In de Miljoenennota zijn onvoldoende middelen opgenomen om deze
       ambities uit te kunnen voeren. Het is onduidelijk welke middelen beschikbaar komen voor gemeenten.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De Bossenstrategie leidt tot gemeentelijke beleid- en uitvoeringsvraagstukken en bijkomende kosten.
       Deze kunnen niet of beperkt worden uitgevoerd als hiervoor geen middelen beschikbaar worden
       gesteld.

       Stikstof structurele aanpak

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil met de structurele aanpak stikstof de stikstofdepositie eerst substantieel en structureel
       verminderen en de natuur verbeteren, voordat nieuwe ruimte ontstaat voor nieuwe ontwikkelingen.
       Ook geldt dat bij de ontwikkeling van ruimtelijk-economische functies zoals woningbouw, infrastructuur
       en energieopwekking meer rekening zal moeten worden gehouden met de natuur.

       Het programma directoraat-generaa,l dat voor de structurele aanpak is ingericht, werkt samen met
       andere departementen, provincies, waterschappen en gemeenten om ook effectief vorm te geven aan
       de gebiedsgerichte aanpak.

       Een belangrijke prioriteit vanuit de brede verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het stikstofbe-
       leid is het legaal houden van de PAS-meldingen en mogelijke meldingsvrije activiteiten. Daarnaast
       wordt de mogelijkheid van een regionale drempelwaarde onderzocht en worden het verleasen van
       stikstofrechten en het extern salderen gefaseerd mogelijk gemaakt. Ook worden nieuwe vormen van
       toestemmingverlening verkend.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Uitgangspunt bij alle ontwikkelingen is het herverdelen van beschikbare ruimte op basis van Natuurbe-
       schermingsvergunningen. Wanneer een activiteit stopt kan 70% van de vergunde en daadwerkelijk
       gerealiseerde stikstofdepositie op Natura2000-gebieden opnieuw worden ingezet voor het mogelijk
       maken van nieuwe ruimtelijk-economische functies. De overige 30% van de ruimte die vergund was,
       komt ten goede aan de natuur. De VNG verkent samen met BZK welke knelpunten gemeenten nog
       ervaren en welke oplossingsrichtingen daarvoor haalbaar lijken.

       In alle provincies is de zogenaamde gebiedsgerichte aanpak gestart. Gemeenten worden bij de
       gebiedstafels betrokken. Zaken als de voortgang van de (woning)bouwproductie en een goed
       toekomstperspectief voor de landbouw en het landelijk gebied kunnen hier ook ter sprake komen.
       Landelijk vraagt de VNG hier ook voortdurend aandacht voor.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>     Opkoop- en beëindigingsregelingen

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil substantieel bijdragen aan o.a. klimaat- en natuurdoelen door het vormgeven van
     verschillende opkoop- en beëindigingsregelingen. Ook het verminderen van het maatschappelijk
     draagvlak voor bepaalde activiteiten kan aan beëindigingsregelingen ten grondslag liggen. In 2021
     gaat het om:
     • Gerichte opkoop veehouderijen rondom Natura2000-gebieden

     Deze middelen worden via de provincies ingezet voor aankoop van veehouderijlocaties nabij stikstof-
     gevoelige Natura 2000-gebieden. Dit gebeurt op basis van een op minnelijke verwerving gericht
     traject dat onderdeel vormt van een planmatige, gebiedsgerichte aanpak, gericht op natuurherstel.
     • Een generieke beëindigingsregeling veehouderijen

     Doel van de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijen is het terugdringen van de stikstofemissie
     (ammoniak) en van de stikstofdepositie op Natura2000-gebieden. Ook hier geldt dat deelname op
     basis van vrijwilligheid is.
     • Beëindigingsregeling nertsenhouderijen

     De risico’s die gepaard gaan met de aanhoudende Covid-19 besmettingen bij pelsdieren geven
     aanleiding om het houden van nertsen op korte termijn verplicht te beëindigen. Het kabinet werkt aan
     een nadeelcompensatieregeling om de hoogte van de vergoeding die nertsen­houders ontvangen te
     bepalen.
     • De saneringsregeling varkenshouderij loopt door in 2021.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten hebben ‘bevoegd gezag’-taken om aansluitend op regelingen vergunningen in te trekken,
     te herbestemmen en toe te zien op sloop. Deze taken zullen in korte tijd moeten worden uitgevoerd
     en dat vraagt capaciteit. De VNG is daarom in gesprek met het Rijk over ondersteuningsmiddelen voor
     gemeenten.




38                                                                      Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>8 Sociale Zaken en
  Werkgelegenheid
       Schulden

       Wat wil het kabinet?
       Samen met gemeenten en maatschappelijke organisaties streeft het kabinet ernaar dat, als gevolg
       van het coronavirus, mensen die het financieel moeilijk hebben niet nog verder in de (financiële)
       problemen terechtkomen. Zo zijn er maatregelen gericht op behoud van werkgelegenheid en het
       voorkomen van schulden. Gemeenten hebben tijdelijk de ruimte om af te wijken van de vier weken
       zoektermijn in de Participatiewet zodat maatwerk voor jongeren die hun baan verliezen mogelijk is. In
       het aanvullende sociale pakket zijn middelen beschikbaar gesteld via een Waarborgfonds om mensen
       met problematische schulden te ondersteunen.
       De Brede Schuldenaanpak heeft een omslag teweeggebracht in de wijze waarop alle partijen de
       schuldenproblematiek benaderen. Ook het denken over mensen met schulden is veranderd.
       Zowel de wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, waarmee het vroegtijdig signaleren
       van schuldenproblematiek een wettelijke basis krijgt, als de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet
       treden op 1 januari 2021 in werking. Beide wetten zijn, gezien de verwachte toename van mensen met
       problematische schulden, van extra waarde.

       De parlementaire behandeling van de wetgeving gericht op verbreding van het beslagregister
       (wetsvoorstel stroomlijning keten voor derdenbeslag) vindt in 2021 plaats.
       Ook heeft het kabinet in het kader van het steun- en herstelpakket in totaal ongeveer € 150 miljoen
       beschikbaar gesteld. Onderdeel van deze aanpak is dat het kabinet wil komen tot een versnelling en
       intensivering van het armoede- en schuldenbeleid.
       Om bestaande en nieuwe risicogroepen als gevolg van het coronavirus niet (verder) in armoede- en
       schuldenproblematiek terecht te laten komen, zijn in de zomer van 2020 rondetafels georganiseerd.
       Deze rondetafels dragen bij aan een gedragen, versnelde en integrale armoede- en schuldenaanpak
       en waar nodig en mogelijk extra acties. Voor het versnellen van deze aanpak is geld beschikbaar
       gekomen in het aanvullende steun- en herstelpakket. De resultaten van deze (online) bijeenkomsten
       met tientallen betrokkenen worden nog dit najaar naar de Tweede Kamer gestuurd.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeentelijk schuldenbeleid
       Uit het steun- en herstelpakket komt een bedrag beschikbaar voor gemeenten. Er komt in 2020
       € 15 miljoen en in 2021 € 30 miljoen beschikbaar voor het gemeentelijk schuldenbeleid. Daarnaast
       komen er ook nog middelen voor de bijzondere bijstand beschikbaar. Dit allemaal als onderdeel van
       het flankerend beleid zoals aangekondigd in het steun- en herstelpakket. Er wordt nog onderzocht
       hoe deze middelen zo goed mogelijk worden uitgekeerd. Hierover volgt naar verwachting bij de
       decembercirculaire 2020 meer informatie.

       Implementatie nieuwe wetgeving
       De uitvoeringspraktijk van gemeenten heeft te maken met de implementatie van verschillende nieuwe
       en aangepaste wetten op het thema schulden. Het ministerie van SZW heeft vier wetgevingstrajecten
       gestart ter ondersteuning van het voorkomen en het oplossen van de schuldenproblematiek:
       1 De Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv) (gaat in per 1 januari 2021)
       2 De maatregel Verbreden Beslagregister (vBR) (streven is per 1 januari 2021, gefaseerde
          invoering)
       3 Aanpassing Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) (gaat in per 1 januari 2021)
       4 De Wet adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags) (verwachte ingang 1 januari 2021)

       Zowel de wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, waarmee het vroegtijdig signaleren



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>     van schuldenproblematiek een wettelijke basis krijgt, als de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet
     treden op 1 januari 2021 in werking.

     Programma Verbinden Schuldendomein
     De VNG ondersteunt gemeenten bij de maatschappelijke opgave om problematische schulden
     te voorkomen en op te lossen. Dit doen we via het programma ‘Verbinden Schuldendomein’. Dit
     programma is ingericht om de vier nieuwe wetstrajecten, projecten en initiatieven aan elkaar te
     verbinden en om overzicht te creëren voor gemeenten. Daarnaast biedt het programma concrete
     implementatieondersteuning voor de invoering van de vier nieuwe wetten.

     Vroegsignalering
     De VNG is voorstander van de gedachte achter de wet om mensen met financiële problemen zo
     snel mogelijk hulp aan te bieden. Tegelijkertijd hebben we zorgen over de uitvoerbaarheid van de
     Wijziging van de Wgs voor ‘vroegsignalering’ voor gemeenten. We houden samen met Divosa en de
     Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) de vinger aan de pols in de uitvoeringspraktijk van
     gemeenten.
     Op dit moment werken wij aan de afronding van een impactanalyse om inzicht te geven in de
     uitvoerbaarheid en impact van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Daarnaast werken wij aan
     een handreiking, stappenplan en Q&A’s om gemeenten te ondersteunen bij de invoering van de Wet
     gemeentelijke schuldhulpverlening.

     Ronde tafels
     Afgelopen zomer heeft het ministerie van SZW in samenwerking met VNG en Divosa de rondetafels
     georganiseerd om te komen tot een intensieve en versnelde aanpak van armoede- en schuldenpro-
     blematiek. Er zijn in de rondetafelgesprekken gezamenlijk met het Rijk, Divosa, NVVK, uitvoerings-
     organisaties, private partijen en maatschappelijke organisaties afspraken gemaakt over concrete
     maatregelen om kwetsbare groepen met armoede- en/of schuldenproblematiek of een risico daarop
     te ondersteunen.
     Het kabinet heeft in het kader van het steun- en herstelpakket in totaal € 150 miljoen beschikbaar
     gesteld. Uit die € 150 miljoen worden middelen beschikbaar gesteld voor de (versnelling van) de
     uitvoering van de verschillende maatregelen die voortkomen uit de rondetafelgesprekken. Wij zullen
     gemeenten nader informeren over de middelen die hiervoor beschikbaar komen.

     Arbeidsmigranten

     Wat wil het kabinet?
     De ruim 400.000 in Nederland werkzame arbeidsmigranten moeten net als alle andere werkenden
     recht hebben op een eerlijk loon en gezonde en veilige werkomstandigheden. De gevolgen van de
     uitbraak van het coronavirus hebben de problematiek extra zichtbaar gemaakt. Er wordt gewerkt
     aan een complete en actuele woonregistratie van arbeidsmigranten. Ook komen er extra eisen
     waarmee malafide uitzendbureaus uit de markt worden geweerd. Er wordt in samenwerking met
     andere departementen één centraal informatieknooppunt opgericht waar arbeidsmigranten met
     vragen terecht kunnen. Het kabinet wacht de aanbevelingen van het Aanjaagteam bescherming
     arbeidsmigranten - onder aanvoering van Emile Roemer - af om de werk- en leefomstandigheden van
     arbeidsmigranten te verbeteren. Naar verwachting brengt het Aanjaagteam in oktober dit advies uit.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De wijze van registratie van arbeidsmigranten wordt aangepast, zodat er meer zicht komt op wie waar
     in Nederland verblijft. Een betere registratie is ook van belang om gericht beleid te kunnen maken.
     Daarnaast is de verwachting dat gemeenten voor de opgave gesteld worden om meer en betere
     huisvesting van arbeidsmigranten te realiseren. Dit heeft impact op gemeenten; zowel financieel,
     organisatorisch als politiek-bestuurlijk. Dit vraagt om een gezamenlijke, integrale en regionale aanpak
     van gemeenten. Dat doen zij in samenwerking met andere overheden, sociale partners, werkgevers en
     huisvesters. Deze aanpak moet erop gericht zijn betere faciliteiten te creëren voor arbeidsmigranten en
     misstanden aan te pakken.
     De VNG bereidt momenteel (bestuurlijke) standpunten voor op het gebied van arbeidsmigranten en
     werkt aan een programma om gemeenten te ondersteunen rondom het vraagstuk arbeidsmigranten.



40                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>       Scenariostudie Vormgeving Kindvoorzieningen

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil ouders ontzorgen en tegelijkertijd investeren in de ontwikkeling van kinderen.
       Keuzevrijheid blijft hierbij een belangrijk uitgangspunt. Er is een Interdepartementaal Beleidsonder-
       zoek (IBO) Deeltijdwerk en de Brede maatschappelijke heroverweging ‘Kwalitatief goed onderwijs met
       kansen voor iedereen’ uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de combinatie van het Nederlandse stelsel van
       (kind)voorzieningen en de Nederlandse cultuur tot gevolg heeft dat veel vrouwen al vanaf de start van
       hun loopbaan in deeltijd werken. Het werken in (kleine) deeltijdbanen door vrouwen leidt ertoe dat zij
       minder verdienen dan mannen en minder ontwikkelkansen op de arbeidsmarkt hebben. Ook maakt
       het hen kwetsbaarder voor armoede, als zij niet economisch zelfstandig zijn. Bovendien zijn er kansen
       om het stelsel van kindvoorzieningen te verbeteren ten gunste van de ontwikkeling van het kind.
       De manier waarop de toeslagen zijn ingericht, zoals de kinderopvangtoeslag om snel uit te betalen,
       maakt het complex en zorgt ook voor onzekerheid. Dit komt ook naar voren in het IBO Toeslagen. Het
       kabinet heeft besloten verschillende scenario’s te verkennen voor de toekomstige vormgeving van
       het stelsel van kindvoorzieningen: Scenariostudie Vormgeving Kindvoorzieningen. Daarbij wordt ook
       gekeken naar alternatieven voor de kinderopvangtoeslag.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De VNG is in gesprek met de betrokken departementen en gemeenten om advies te geven in de
       Scenariostudie Vormgeving Kindvoorzieningen. We zetten in op een sluitende aanpak voor 0 tot
       12-jarigen onder de regie van gemeenten. We betrekken daarbij ook onze standpunten op het
       voorkomen en verminderen van armoede (onder kinderen), Integrale Kindcentra, kinderopvang en
       primair onderwijs, borgen van bestaanszekerheid, arbeidsparticipatie en het vereenvoudigen en
       veranderen van het huidige Toeslagenstelsel. Deze punten, en de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid
       van de keuzes, brengen we in bij de scenariostudie.

       Wetsvoorstel ouderparticipatiecreches

       Wat wil het kabinet?
       De inwerkingtreding van het wetsvoorstel ouderparticipatiecrèches (opc's) staat gepland voor 1 juli
       2021. Hiermee wordt een afspraak uit het regeerakkoord nagekomen en worden de ouderparticipatie-
       crèches als kindercentrum onder de Wet Kinderopvang (Wko) gebracht.
       In de Wko staan twee kwaliteitseisen die niet gelden voor opc’s: de opleidingseis voor beroeps-
       krachten en het ‘vastegezichtencriterium’. Daarvoor in de plaats moeten de opc’s aan alternatieve
       kwaliteitseisen voldoen.

       Wat betekent het voor gemeenten?
       Voor gemeenten betekent dit een inhoudelijke uitbreiding van hun toezichts- en handhavingsverant-
       woordelijkheid. Hierbij worden zij ondersteund door VNG Naleving.

       Breed Offensief

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil dat meer mensen met een arbeidsbeperking bij reguliere werkgevers aan werk komen.
       Daartoe heeft het kabinet in 2018 het Breed Offensief in gang gezet. Dit moet het eenvoudiger maken
       voor werkgevers en werknemers om een arbeidsrelatie aan te gaan en het werk aantrekkelijker en
       duurzaam te maken. Ook moeten werkgevers makkelijker gevonden kunnen worden.
       Inmiddels ligt er, naast andere maatregelen, een wetsontwerp Breed Offensief, waarvan de planning is
       dat het in juli 2021 in werking treedt.
       Naast de al eerder toegezegde eenmalige € 53 miljoen voor implementatiekosten Breed Offensief,
       stelt het kabinet € 40 miljoen beschikbaar voor vrijlating arbeidsinkomsten voor mensen met een
       beperking die in deeltijd werken en loonkostensubsidie ontvangen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Gemeenten moeten op basis van het voorliggende wetsontwerp op verschillende onderwerpen zaken
       gaan regelen in hun re-integratieverordening. De VNG brengt hier begin 2021 een handreiking voor uit.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                       41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>     In verband met het Breed Offensief is het Besluit SUWI (Structuur uitvoeringsorganisatie werk en
     inkomen) aangepast. Dat treedt op 1 januari 2021 in werking. In dit besluit worden onder andere - per
     arbeidsmarktregio - centrumgemeenten aangewezen die belast worden met de regie op de regionale
     samenwerking. Ook wordt geregeld dat gemeenten en het UWV jaarlijks een gemeenschappelijk
     uitvoeringsplan opstellen. Verder wordt de meting van de loonwaarde geharmoniseerd en moeten
     administratieve processen rondom het verstrekken van de loonkostensubsidie worden gestroomlijnd.
     De VNG heeft inmiddels op alle beoogde wijzigingen rondom dit dossier, en op verschillende
     momenten, haar standpunten doorgegeven aan de staatssecretaris van SZW.

     Leven lang ontwikkelen

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet neemt diverse maatregelen die scholing en een leven lang ontwikkelen (LLO) stimuleren,
     zoals:
     • SLIM-regeling voor LLO in MKB. Aan de al bestaande stimuleringsregeling voor scholing en
        ontwikkeling van werknemers in het mkb worden in 2021 extra middelen toegevoegd. De uitbrei-
        ding is een gevolg van de extra behoefte aan scholing en begeleiding die is ontstaan door de
        coronacrisis.
     • NL leert door. In 2021 is er ruim € 95 miljoen beschikbaar voor de subsidieregeling NL leert door.
        Dit betreft middelen voor online scholing (€ 42 miljoen) en ontwikkeladviezen (€ 30 miljoen). Een
        gedeelte van de middelen is bestemd voor het afrekenen van in 2020 gestarte activiteiten. In 2022
        is € 18 miljoen gereserveerd voor online scholing.

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     Gemeenten kunnen werkzoekenden verwijzen naar bovengenoemde scholingsmogelijkheden, onder
     andere als onderdeel van de crisisdienstverlening van werk(loosheid) naar werk in de arbeidsmarktre-
     gio’s. Scholing kan bijdragen aan het behouden en vinden van werk.

     Handhaving

     Wat wil het kabinet?
     Begin 2020 is een voorstel tot wijziging van de Participatiewet ingediend bij de Tweede Kamer.
     Het doel is het wegnemen van de onterecht gunstige positie van mensen met fraudevorderingen
     bij de toegang tot het recht op bijstand. Dit wordt bereikt door alle vorderingen en boetes wegens
     schending van de inlichtingenplicht binnen de gehele sociale zekerheid uit te sluiten als schuld bij
     de vermogenstoets. Het kabinet streeft ernaar, nadat het wetsvoorstel door de Eerste Kamer is
     aangenomen, dit zo snel mogelijk in werking te laten treden. Naar verwachting is dit in de eerste helft
     van 2021.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten moeten het wetsvoorstel bij inwerkingtreding toepassen in de praktijk. Voorafgaand aan
     de inwerkingtreding voorziet VNG Naleving gemeenten hierover van informatie en ondersteunt hen bij
     de implementatie.

     Macrobudget participatiewetuitkeringen (BUIG)

     Wat wil het kabinet?
     Als gevolg van de coronacrisis en op basis van de CPB-raming verwacht het ministerie van SZW een
     hoger bijstandsbestand. Dit is terug te zien in een bijgestelde meerjarige raming die ook een stijging
     laat zien in het BUIG-budget. Het definitieve macrobudget 2020 bedraagt € 6.375 miljoen. Dit is
     ruim € 400 miljoen hoger dan het nader voorlopig macrobudget. Het voorlopige macrobudget 2021
     bedraagt € 6.845 miljoen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het definitieve macrobudget 2020 is ruim € 400 miljoen hoger dan het nader voorlopig macrobudget.
     Het voorlopige macrobudget 2021 bedraagt € 6.845 miljoen.




42                                                                        Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>       Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz)

       Wat wil het kabinet?
       De uitgaven voor het Bbz in 2021 worden geraamd op € 74 miljoen. Na afloop van de Tozo-regeling
       per 1 juli 2021 is de verwachting dat een deel van de Tozo-gerechtigden door zal stromen naar het
       Bbz. Uitgaven in 2021 vallen daardoor hoger uit.
       Bijstand zelfstandigen bedrijfskrediet (Bbz 2004): Per 1 januari 2020 is de financieringssystematiek
       van het Bbz vereenvoudigd. Gemeenten ontvangen niet langer voorschotten om bedrijfskredieten
       te verstrekken. Achteraf worden de door gemeenten verstrekte bedrijfskredieten voor 75% vergoed
       met een vertraging van twee jaar. Tot en met 2022 loopt de aanvullende uitkering door uit de oude
       financieringssystematiek. In 2021 worden daardoor alleen uitgaven gedaan voor verrekeningen en
       de aanvullende uitkering. Vanaf 2022 stijgen de uitgaven omdat dan de door gemeenten vanaf 2020
       uitgegeven kapitaalverstrekkingen worden vergoed.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Na 1 juli loopt de Tozo-regeling af en stroomt een deel van die doelgroep naar verwachting door
       naar het Bbz. Gemeenten kunnen de komende maanden gebruiken om zich voor te bereiden op
       de uitvoering van het Bbz en de te verwachten hogere instroom. Wij zullen gemeenten hier samen
       met Divosa en het ministerie van SZW bij ondersteunen. Naar verwachting is in ieder geval extra
       uitvoeringscapaciteit bij gemeenten nodig.

       Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandige ondernemers (Tozo)

       Wat wil het kabinet?
       Gemeenten geven uitvoering aan een extra tijdelijke voorziening voor zelfstandigen, de Tijdelijke
       overbruggingsregeling voor zelfstandige ondernemers (Tozo). Ondernemers van wie het inkomen
       als gevolg van de coronacrisis onder het sociaal minimum is geraakt, kunnen een beroep doen
       op ondersteuning voor levensonderhoud in de vorm van aanvullende bijstand. Daarnaast kunnen
       zelfstandigen met een liquiditeitsprobleem een lening voor bedrijfskapitaal aanvragen. De Tozo is een
       tijdelijke regeling in 2020 en 2021. Vanaf (uiterlijk) 1 januari 2021 krijgen ondernemers heroriëntatiege-
       sprekken met gemeenten.

       Wat betekent dit voor de gemeenten?
       Gemeenten geven uitvoering aan de Tozo en ontvangen daarvoor voorschotten. Op basis van declara-
       tie worden de werkelijke uitgaven van gemeenten vergoed. De uitvoeringskosten worden vergoed op
       basis van een vast bedrag per besluit op aanvraag. Voor Tozo-1 en Tozo-2 ontvangen gemeenten per
       besluit op een aanvraag levensonderhoud een vergoeding van
       € 450 en per besluit op een aanvraag kapitaal € 800. De gesprekken over de hoogte van de
       vergoeding voor Tozo-3 lopen nog.
       In 2021 en 2022 verantwoorden gemeenten hun uitgaven en vindt voorlopige verrekening plaats. In
       2022 en 2023 vindt definitieve verrekening plaats. Gemeenten ontvangen de benodigde middelen via
       een nieuwe specifieke uitkering.
       Op vng.nl/tozo is alle informatie over de Tozo terug te vinden, waaronder de Toolkit voor gemeenten.

       Wet sociale werkvoorziening (Wsw)

       Wat wil het kabinet?
       Als gevolg van het coronavirus zijn de sociale werkbedrijven geheel of gedeeltelijk gesloten. Daardoor
       vallen bedrijfsopbrengsten weg waarmee (deels) de loonkosten van medewerkers worden gefinancierd
       die werkzaam zijn voor een sociale werkbedrijf. Tekorten in de exploitatie worden in de reguliere
       systematiek opgevangen door een hogere gemeentelijke bijdrage. Deze financieringsbron staat
       onder druk omdat gemeenten meer financiële gevolgen hebben van de coronacrisis. Het kabinet
       heeft daarom besloten om de Rijksbijdrage Wet sociale werkvoorziening (Wsw) te verhogen met
       € 90 miljoen voor de periode van 1 maart 2020 tot 1 juni 2020 ter compensatie van een deel van de
       loonkosten. Deze bijdrage wordt verlengd met een additionele bijdrage van € 50 miljoen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                          43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     De bedragen van € 90 miljoen en € 50 miljoen zijn toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie
     (onderdeel van de integratie-uitkering sociaal domein). Deze middelen kunnen voor gemeenten
     gebruikt worden om financiële tekorten op de Wsw als gevolg van de coronacrisis op te vangen.

     Steun- en herstelpakket corona

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil de eerste gevolgen van de coronacrisis voor bedrijven, de werkgelegenheid en
     kwetsbare inwoners opvangen. Het derde steunpakket heeft een looptijd van 1 oktober 2020 tot 1 juli
     2021. Daarnaast investeert het kabinet in een herstelpakket met flankerend beleid.

     Aanpak jeugdwerkloosheid
     De laatste tijd is de jeugdwerkloosheid snel opgelopen. Voortijdig schoolverlaters hebben een
     bovengemiddelde kans om de komende tijd werkloos te worden. Ook jongeren die al eerder
     voortijdig schoolverlater werden maar wel werken, lopen een bovengemiddelde kans om werkloos
     te worden. Het kabinet trekt in 2020 € 5 miljoen en in 2021 € 19 miljoen uit voor de Regionaal
     Meld- en Coördinatiepunt (RMC)-regio’s en mbo-instellingen om deze groepen jongeren naar school
     of werk te begeleiden. Om jeugdwerkloosheid onder jongeren tegen te gaan worden ook middelen
     vrijgemaakt voor gemeenten voor de begeleiding van jongeren naar werk of een vervolgopleiding. De
     maatregelen richten zich op schoolverlaters uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs,
     voortijdig schoolverlaters en kwetsbare schoolverlaters uit het mbo. Dit betreft € 9 miljoen in 2020 en €
     51 miljoen in 2021.

     Van werk(loosheid) naar werk en dienstverlening gemeenten
     De tijdelijke nieuwe crisisdienstverlening van werk(loosheid) naar werk is bedoeld om met werkloos-
     heid bedreigde werknemers, de mensen die al werkloos zijn geworden, schoolverlaters en ex-zzp’ers
     zo snel mogelijk naar werk te begeleiden. Dit voorkomt langdurige werkloosheid. Het kabinet stelt
     middelen beschikbaar zodat werkgevers, sociale partners, beroepsonderwijs, het UWV en gemeenten
     in de arbeidsregio’s gezamenlijk mensen kunnen helpen bij het vinden van nieuw werk en (om)
     scholing. Er worden regionale mobiliteitsteams ingezet om deze crisisdienstverlening in de regio’s en
     met sectoren aan te bieden. In 2020 is hiervoor € 11 miljoen beschikbaar, in 2021 € 109 miljoen.

     Dienstverlening bijstandsgerechtigden
     Het re-integratiebudget van gemeenten wordt tijdelijk verhoogd met € 40 miljoen in 2020 en
     € 90 miljoen in 2021. Dit is in lijn met de verhoogde instroom in de bijstand. Gemeenten gebruiken dit
     budget om bijstandsgerechtigden te helpen bij het vinden van een nieuwe baan.

     Impuls nieuwe instroom bijstand
     Er wordt in 2021 incidenteel € 50 miljoen vrijgemaakt om gemeenten in staat te stellen de dienstverle-
     ning te intensiveren aan mensen die door de coronacrisis in de bijstand instromen.

     Praktijkleren mbo
     In het kader van om- en bijscholing, wordt er in 2021 € 63 miljoen beschikbaar gesteld via nieuwe
     vormen van praktijkleren mbo. Hierbij wordt werken gecombineerd met het doen van een deel van
     een mbo-opleiding en duurt 3 tot 6 maanden. Deze nieuwe en kortdurende opleidingssoorten zijn
     vooral relevant voor kwetsbare werkenden/werkzoekenden.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Er komen extra middelen voor gemeenten beschikbaar om de re-integratiedienstverlening te verster-
     ken en kwetsbare jongeren naar werk te begeleiden. Daarnaast komen er extra middelen beschikbaar
     voor regionale crisisdienstverlening in mobiliteitsteams. Deze middelen kunnen door de betrokken
     partners ontschot worden ingezet, ongeacht (uitkerings)regime of achtergrond. Hierover moeten met
     de regionale partners afspraken worden gemaakt.
     De extra middelen voor praktijkleren zijn deels bestemd voor gemeenten, en deels voor mbo-instellin-
     gen en werkgevers.




44                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>       Armoede
       Wat wil het kabinet?
       De huidige coronacrisis raakt ons allemaal, maar financieel kwetsbare personen in het bijzonder. Het
       kabinet zet zich, samen met gemeenten en maatschappelijke organisaties, ervoor in dat mensen die
       het financieel moeilijk hebben niet nog verder in de financiële problemen komen. De verwachting is
       desondanks dat het aantal mensen met problematische schulden en met een risico op armoede zal
       toenemen.
       Het kabinet heeft bij de aanpak van armoede bijzondere aandacht voor de positie van kinderen. In
       2021 zet het kabinet de aanpak van kinderarmoede voort. In 2019 heeft het kabinet in samenwerking
       met de VNG vier ambities voor kinderarmoede geformuleerd:
       1 ieder kind in een gezin met een laag inkomen kan meedoen
       2 een daling van het aantal huishoudens met kinderen met een laag inkomen
       3 het bieden van inzicht in kansarmoede onder kinderen
       4 het verzamelen en delen van goede voorbeelden.

       De ambities zijn dit jaar nader uitgewerkt. In lijn met de duurzame ontwikkelingsdoelen streeft het
       kabinet naar een afname van het aantal kinderen in armoede van 9,2% in 2015 naar 4,6% in 2030.
       Het kabinet rapporteert elke twee jaar over de voortgang van de ambities. In 2021 zal het kabinet de
       eerste rapportage, evenals een evaluatie van de bestuurlijke afspraken met de VNG over kinderarmoe-
       de, aan het parlement aanbieden.
       Momenteel verkent de SER het thema werkende armen. Deze verkenning kan het kabinet aanleiding
       geven om ook op dit terrein nadere maatregelen te nemen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De VNG heeft samen met Divosa een adviserende rol in de SER-adviescommissie werkende armen. Dit
       jaar wegen we de adviezen van de SER, brengen we deze onder de aandacht van het huidige kabinet
       en formuleren we bouwstenen voor het nieuwe kabinet. Eerder hebben we aandacht gevraagd voor
       de bestaanszekerheid van werkende armen. In de uitvoeringspraktijk van gemeenten zien we mooie
       voorbeelden van samenwerkingen rondom de ontwikkeling van het kind en het verminderen van
       armoede. Onderwijs, gemeenten, JGZ en sociaal werk slaan de handen ineen. Het verminderen van
       armoede (onder kinderen) is iets van de lange adem en op lokaal niveau kunnen professionals zo goed
       mogelijk doen wat nodig is. We spreken het Rijk aan op hun verantwoordelijkheid om de minimale
       levensstandaard in Nederland te garanderen voor alle inwoners en het kindperspectief bij alles wat we
       doen in de gaten te houden.

       Pensioen

       Wat wil het kabinet?
       Dit jaar hebben het kabinet en sociale partners de uitwerking van het pensioenakkoord gepresenteerd.
       Hierin zijn onder andere afspraken gemaakt over de overgang naar premieregelingen, de aanpassing
       van het fiscale kader en de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel. Daarnaast zal de AOW-leeftijd
       naar de toekomst toe minder snel stijgen. De afspraken worden nu verder uitgewerkt in wetgeving
       en zijn vanaf 1 januari 2022 van kracht. Alle pensioenregelingen dienen uiterlijk op 1 januari 2026
       aangepast te zijn aan de nieuwe regels.
       Voor het komende jaar zijn soepelere regels van kracht en hoeven pensioenfondsen pas te verlagen
       bij een dekkingsgraad onder de 90%. Ondanks deze aanpassing verwacht het CPB dat de pensioenen
       van ongeveer de helft van de pensioendeelnemers komend jaar worden verlaagd met gemiddeld 2%.
       Daarnaast heeft het kabinet de oproep gedaan de pensioenpremies en pensioenopbouw voor komend
       jaar zoveel mogelijk constant te houden. Ondanks de oproep verwacht het CPB bij de overheid en de
       zorg een pensioenpremiestijging van ongeveer 2,5% en de gewogen gemiddelde premiestijging in de
       markt 0,5%.
       Als onderdeel van het pensioenakkoord zijn maatregelen getroffen die het mogelijk maken om
       afspraken te maken tussen werkgevers en werknemers om (maximaal) drie jaar eerder te stoppen met
       werken voor werknemers voor wie het lastig is door te werken tot de pensioenleeftijd. De regeling
       geldt de komende vijf jaar en zorgt voor een tijdelijke vrijstelling van de RVU(Regeling vervroegd
       uittreden)-heffing voor werkgevers. Ook hebben het kabinet en sociale partners afgesproken dat de
       duurzame inzetbaarheid van werknemers wordt gestimuleerd. Voor de subsidieregeling duurzame



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                      45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>     inzetbaarheid en eerder uittreden is in totaal circa € 1 miljard beschikbaar van 2021 tot en met 2024
     onder voorbehoud van cofinanciering.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Met de afspraken wordt pensioen straks transparanter en persoonlijker. Het ABP is het pensioenfonds
     waar gemeenten bij zijn aangesloten. Hoe de pensioenregeling van ABP eruitziet wordt bepaald
     in de Pensioenkamer, deze bestaat uit vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers binnen
     overheid en onderwijs. De VNG is hiervoor lid van de Zelfstandige Publieke Werkgevers (ZPW). De
     afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de pensioenregeling en bijbehorende ambities niet meer
     houdbaar zijn richting de toekomst. De dekkingsgraad van ABP is momenteel onder de 90%, waardoor
     de kans bestaat dat de pensioenen verlaagd worden in het komende jaar, ondanks de versoepelde
     maatregelen van het kabinet. Daarnaast is er een premieprognose gemaakt voor 2021 waarbij het
     ouderdoms- en nabestaandenpensioen van ABP naar verwachting stijgt van 24,9% naar 26,6%. Dit
     zijn duidelijke signalen dat de overgang naar een nieuwe pensioenregeling noodzakelijk is om een
     koopkrachtig pensioen te behouden. De komende jaren moeten worden gebruikt om de bestaande
     pensioenregeling gereed te maken voor de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel.
     De tijdelijke vrijstelling van de RVU-heffing maakt het voor werkgevers mogelijk om afspraken
     te maken met individuele werknemers. Of het gebruikmaken van de subsidieregeling duurzame
     inzetbaarheid en eerder uittreden aantrekkelijk is voor gemeenten, valt te bezien. Dit is afhankelijk van
     de cofinanciering en de afspraken van sociale partners.

     Arbeidsmarktbeleid

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet werkt aan een meer toekomstbestendige en evenwichtige arbeidsmarkt en volgt hierin
     de uitgangspunten van het rapport van de Commissie-Regulering van werk. Vanwege corona treft het
     kabinet (fiscale) maatregelen ter grootte van € 4,4 miljard. Nieuw beleid bestaat voor het overgrote
     deel uit fiscale maatregelen die volgen uit de noodpakketten banen en economie. Het kabinet wil de
     zelfstandigenaftrek verder en sneller beperken tot aan 2036. Het kabinet wil mensen stimuleren en
     ondersteunen om te kunnen participeren op de arbeidsmarkt.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De directe gevolgen van corona op de arbeidsmarkt zijn ook voor gemeenten voelbaar. De aandacht
     die het kabinet de komende regeerperiode heeft voor de uitgangspunten van het rapport van de
     Commissie-Regulering van werk: (wendbaarheid’, duidelijkheid’ weerbaarheid en wederkerigheid)
     worden ook door de VNG onderstreept. Daartoe werken we in 2021 onder andere samen met het
     A&O Fonds Gemeenten aan ondersteunende producten voor gemeenten. Met deze producten
     kunnen gemeenten lokaal en regionaal werken aan een toekomstbestendig personeelsbestand. Het
     ondersteunen en stimuleren van participatie op de arbeidsmarkt sluit ook aan bij de Cao Gemeenten
     die afspraken kent over duurzame inzetbaarheid, een leven lang leren en vitaal werken.

     Gezond en veilig werken

     Wat wil het kabinet?
     Het ministerie van SZW richt in oktober een adviesaanvraag in de vorm van een hoofdlijnennotitie aan
     de SER in over de inrichting en vormgeving van het beleid voor gezond en veilig werken tot 2040.
     Aan de SER wordt naast een advies over de beleidsagenda voor de komende jaren ook gevraagd
     een leidraad te formuleren waarlangs het beleid voor gezond en veilig werken zich tot 2040 zou
     moeten ontwikkelen. Belangrijke aspecten daarvan zijn het beleid ten aanzien van kleinere bedrijven,
     preventie, duurzame arbeidsinzet en toegang tot bedrijfsgezondheidszorg voor alle werkenden. Ook
     wordt de verplichting van de risico-inventarisatie & -evaluatie (RI&E) verder geïntensiveerd om veilig te
     werken.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Veilig en verantwoord thuiswerken is in deze coronacrisis een belangrijk aandachtspunt voor
     gemeentelijke werkgevers. Op dit moment geeft de Wet Flexibel werken de kaders voor het plaatson-
     afhankelijk werken en regelt de Arbeidsomstandighedenwet het kader om veilig en verantwoord thuis



46                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>       te werken. Gemeenten hebben een toenemende behoefte aan duidelijke informatie over thuiswerken.
       De VNG wil deelnemen aan het SER- advies.

       Ouderschapsverlof

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil een wettelijk recht op negen weken deels betaald ouderschapsverlof. Werknemers
       die ouderschapsverlof opnemen, hebben dan negen weken recht op een uitkering tot 50% van het
       maximum dagloon. De uitkering wordt betaald door het UWV.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Werknemers bij gemeenten en gemeentelijke organisaties hebben op grond van de cao al betaald
       ouderschapsverlof. Het betaald ouderschapsverlof dat gemeentelijke werknemers op grond van de
       cao genieten, wordt betaald door de werkgever. De VNG onderzoekt de mogelijkheid om de cao
       zodanig aan te passen dat het wettelijke recht op betaald ouderschapsverlof en het cao-recht op
       betaald ouderschapsverlof op elkaar aansluiten.

       Banenafspraak

       Wat wil het kabinet?
       Met behulp van het Breed Offensief gaat het kabinet verdere vereenvoudigingen doorvoeren
       voor werkgevers en werknemers. Er komt extra geld voor gemeenten en uitvoeringsorganisaties
       om regionale mobiliteitsteams op te richten, die kunnen ondersteunen bij de dienstverlening aan
       werkzoekenden. Ook komt er een tijdelijke impuls om mensen uit de banenafspraak betrokken te
       houden bij de arbeidsmarkt. Daarnaast komt er geld beschikbaar om SW-bedrijven tegemoet te
       komen voor omzetverlies en voor de gemeentelijke dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Om
       de duurzaamheid van de banen voor mensen uit de doelgroep banenafspraak te vergroten, worden
       er uiterlijk 2024 twee wijzigingen doorgevoerd in het Loonkostenvoordeel (LKV) banenafspraak. Het
       LKV banenafspraak komt structureel beschikbaar in plaats van maximaal drie jaar na indiensttreding.
       Daarnaast kunnen werkgevers het LKV banenafspraak vanaf 2024 toepassen voor alle werknemers die
       ze in dienst hebben en niet alleen voor de werknemers die onlangs in dienst zijn getreden.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De vereenvoudigingen vanuit het Breed Offensief helpen gemeenten ook bij hun verantwoordelijkheid
       als werkgever om zelf mensen uit de doelgroep via de banenafspraak in dienst te nemen. Ook de
       extra impuls voor de banenafspraak en het structureel maken van de LKV stimuleert de gemeente als
       werkgever.
       Met de tegemoetkoming aan SW-bedrijven worden gemeenten slechts gedeeltelijk gecompenseerd
       voor het toegenomen omzetverlies als gevolg van corona, aangezien de bedragen die zijn toegezegd
       niet het volledige omzetverlies dekken.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                     47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>9 Volksgezondheid, Welzijn en
  Sport
     Jeugd

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet had al in de voorjaarsnota 2019 € 1.020 miljoen aan gemeenten toegezegd ter
     compensatie van de tekorten in de periode 2019-2021, waarvan € 20 miljoen voor liquiditeitssteun bij
     instellingen waar gevaar voor continuïteit van zorg dreigt. In 2021 ontvangen gemeenten een derde
     tranche van € 300 miljoen van dit totale bedrag. Het kabinet heeft bekendgemaakt om ook in 2022
     incidenteel € 300 miljoen toe te kennen. Momenteel wordt een onderzoek uitgevoerd naar de volume-
     en uitgavenontwikkeling, dat eind dit jaar klaar is. Dit dient als basis om tot overeenstemming tussen
     kabinet en gemeenten te komen over het benodigde structurele budget voor jeugdhulp. Het kabinet
     stelt dat het aan het nieuwe kabinet is om hierover samen met gemeenten conclusies te trekken.
     Daarnaast meldt het kabinet dat er in 2021 € 26 miljoen beschikbaar wordt gesteld voor de uitbreiding
     van de regionale expertisecentra voor kinderen en jongeren met weinig voorkomende ernstige
     problemen. Al in 2020 was hiervoor geld ter beschikking gesteld, € 26 miljoen is het structurele bedrag
     dat hier vanaf 2021 voor beschikbaar is. Dit bedrag gaat naar 8 gemeenten, die voor een omliggend
     gebied een coördinerende rol spelen om deze expertisecentra te organiseren.

     Ook meldt het kabinet het voornemen om in de Jeugdwet nadere wetgeving op te nemen over
     regionale samenwerking, toegang, kwaliteitseisen aan aanbieders en toezicht en om bij AMvB nadere
     regels te stellen omtrent reële tarieven die aanbieders en gemeenten afspreken.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Het is goed dat het kabinet - vooruitlopend op de uitkomsten van het onderzoek – voor 2022 nu al
     incidenteel € 300 miljoen extra voor de jeugdhulp toekent. Dit geeft gemeenten tijdelijk iets meer
     financiële zekerheid. Het is echter nodig dat het kabinet gemeenten zo snel mogelijk structurele
     compensatie voor de tekorten in de jeugdhulp biedt. Dit vraagt om goede afspraken met het huidige
     kabinet over de uitkomsten van het onderzoek naar de volume- en uitgaveontwikkeling om daarmee
     de basis te leggen voor een structurele compensatie vanaf 2022. Dat betekent dat het onderzoek een
     antwoord moet geven op het benodigde bedrag voor 2022 en verder.

     Daarnaast werken gemeenten samen met partners ook aan de inhoudelijke verbeteringen om de
     hulp aan kinderen beter te realiseren. Zo hebben gemeenten in 2020 een belangrijke stap gezet met
     het aannemen van de Norm voor Opdrachtgeverschap. Het is goed om ook samen met het kabinet
     te kijken welke verbeteringen mogelijk zijn. De voorstellen van het kabinet hierover zijn momenteel
     echter niet helpend en moeten op deze manier van tafel. Zie hierover de reactie van de VNG: vng.nl/
     nieuws/kritische-reactie-vng-op-wetsvoorstel-jeugd

     De oprichting van de expertisecentra is volop in ontwikkeling. De aangewezen 8 gemeenten hebben
     hiervoor een projectleider aangesteld en werken hierbij nauw samen met professionals, aanbieders,
     het ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
     (VWS).

     Dorps- en buurthuizen en jeugdorganisaties

     Wat wil het kabinet?
     Tegelijk met de Rijksbegroting 2021 van het ministerie van VWS heeft het ministerie van Binnenlandse
     Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in de septembercirculaire Gemeentefonds de specifieke coronasteun
     voor de dorps- en buurthuizen en de vrijwilligersorganisaties jeugd bevestigd. Het gaat om een
     rijkscompensatie van € 17 miljoen voor de ontmoetingscentra en € 7,3 miljoen voor de jeugdorga-



48                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>       nisaties. De extra gemeentelijke uitgaven kunnen volgens het kabinet bestaan uit onder andere het
       kwijtschelden van huur en het compenseren van tegenvallende inkomsten uit bijvoorbeeld horeca en
       zaalverhuur. Het gaat om een rijkscompensatie van € 17 miljoen voor de ontmoetingscentra en € 7,3
       miljoen voor de jeugdorganisaties.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Er is een rijkscompensatie via de algemene uitkering gemeentefonds voor de lokale instellingen in alle
       gemeenten: voor de 8.345 dorps- en buurthuizen via de reguliere verdeelmaatstaven in het Cluster
       Samenkracht en Burgerparticipatie en voor de 2.900 jeugdorganisaties via de maatstaf jongeren in het
       Cluster Jeugd. De compensatiebedragen per gemeente staan in het excelbestand Taakmutatie bij de
       septembercirculaire gemeentefonds. Het Rijk vindt dat de jeugdorganisaties na de eerste coronaperi-
       ode geen noemenswaardige financiële schade meer hebben omdat de beperkingen voor kinderen en
       jongeren sindsdien (grotendeels) vervallen zijn. De VNG vindt dat schade echter ook na 1 juni vanwege
       de nu nog geldende beperkingen wel aan de orde zijn bij de dorps- en buurthuizen. We bevelen aan
       om hun financiën in geheel 2020 lokaal in beeld te brengen.

       Preventie en Publieke gezondheid: middelengebruik en overgewicht

       Roken

       Wat wil het kabinet?
       Er is wetgeving in voorbereiding waarmee rookruimtes in (semi-)publieke en openbare gebouwen per
       1 juli 2021 verboden worden.

       Wat betekent het voor gemeenten?
       Gemeenten moeten hun gebouwen voor 1 juli 2021 rookvrij maken.

       Alcohol

       Wat wil het kabinet?
       In 2021 treedt naar verwachting de nieuwe Alcoholwet in werking die de wederverstrekking strafbaar
       stelt. Oftewel: het doorgeven van alcoholhoudende drank van 18-plussers aan 18-minners in de
       openbare ruimte wordt daarmee strafbaar, ook als het een familierelatie betreft.

       Wat betekent het voor gemeenten?
       Handhaving op de wederverstrekking in de openbare ruimte.

       Drugs

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil − naast het Preventieakkoord − inzetten we op het tegengaan van drugsgebruik. Het
       voornemen is om lachgas op de lijst II van de Opiumwet plaatsen en alleen de eigenlijke toepassingen
       van lachgas hiervan uitzonderen. De gezondheidsrisico’s door het recreatief gebruik van lachgas
       worden steeds zichtbaarder in onze samenleving. Daarnaast veroorzaakt dit op lokaal niveau ook
       overlast en leidt recreatief gebruik van lachgas in het verkeer tot onveilige situaties. Het streven is
       het verbod de eerste helft van 2021 in werking te laten treden. Met het verbod wordt deze situatie
       aangepakt en is het straks bijvoorbeeld in alle gevallen verboden om gasflessen gevuld met lachgas
       aan particulieren te verkopen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het is van groot belang dat het oneigenlijk recreatief gebruik van lachgas als roesmiddel wordt
       teruggedrongen. Naast de aanzienlijke (volks-)gezondheidsrisico’s en gevaren voor de verkeersveilig-
       heid die het oneigenlijk gebruik van lachgas als roesmiddel met zich meebrengt, ervaren gemeenten
       veel hinder en overlast in de openbare ruimte als gevolg van het lachgasgebruik.
       Door plaatsing van lachgas op lijst II van de Opiumwet komt er een verbod om lachgas binnen of
       buiten het grondgebied van Nederland te brengen, te bereiden, te bewerken, te verwerken, te
       verkopen, af te leveren, te verstrekken, te vervoeren, aanwezig te hebben of te vervaardigen. De



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                       49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>     technische en gastronomische toepassing van lachgas in algemene zin (de ‘eigenlijke toepassing’)
     wordt uitgezonderd van het verbod.
     Het landelijk verbod kan de aanpak van de lachgasproblematiek efficiënter maken. De beschikbaarheid
     en verkrijgbaarheid kan hierdoor worden beperkt, wat naar verwachting een gunstig effect op de mate
     van overlast in de openbare ruimte zal hebben. Het is hierbij van belang dat het onderscheid tussen
     ‘eigenlijke’ en ‘oneigenlijke toepassing’ duidelijk wordt.

     Bijzondere aandacht vergt ook het feit dat het gebruik van lachgas niet onder de reikwijdte van de
     voorgenomen wijzigingen valt nu de Opiumwet het (enkele) gebruik van drugs niet strafbaar stelt.

     Wat wil het kabinet?
     De aanpak tegen overgewicht en obesitas vraagt om actief beleid van het Rijk en gemeenten. Niet
     alleen de acties uit het Nationaal Preventieakkoord, maar juist ook de lokale akkoorden leveren een
     belangrijke bijdrage. De VNG ondersteunt deze lokale akkoorden, waar ook de link wordt gelegd met
     het sportakkoord. Deze lokale aanpak is ook belangrijk voor de implementatie van de gecombineerde
     leefstijlinterventie (GLI) en het programma 2DiaBeat. Wanneer alle partijen goed samenwerken
     ontstaat er een breed gedragen integrale aanpak om obesitas en diabetes type 2 terug te dringen.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten die nog geen preventieakkoord hebben afgesloten kunnen een beroep doen op het
     ondersteuningsprogramma van de VNG.

     Brede aanpak dak- en thuisloosheid

     Wat wil het kabinet?
     Het kabinet wil dak- en thuisloosheid zoveel mogelijk voorkomen en ervoor zorgen dat niemand op
     straat hoeft te slapen. Hiervoor werd tijdens de voorjaarsnota al een financiële impuls beschikbaar
     gesteld van in totaal € 200 miljoen voor 2020 en 2021. Hiervan wordt vooralsnog een bedrag van € 73
     miljoen in 2020 en € 77,5 miljoen in 2021 aan gemeenten verstrekt.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     De ambitie is dat uiterlijk eind 2021 10.000 extra woonplekken zijn gerealiseerd voor dak- en
     thuislozen. In de tweede helft van 2020 starten 21 van de 43 centrumgemeenten maatschappelijke
     opvang en beschermd wonen met het nemen van extra maatregelen. Per 1 september hebben de
     overige 22 centrumgemeenten hun plannen ingediend. Verwachting is dat zij ook op korte termijn met
     de uitvoering daarvan kunnen starten. Wij vinden dit een goede eerste zet van het kabinet, maar een
     incidentele financiële impuls is onvoldoende. Een adequate aanpak van dakloosheid kan niet zonder
     structurele financiële impuls.

     Uitname Wet langdurige zorg

     Wat wil het kabinet?
     De Wet langdurige zorg (Wlz) geldt per 1 januari 2021 ook voor mensen met een psychische
     kwetsbaarheid. Mensen die hun leven lang intensieve geestelijke gezondheidszorg (ggz) nodig
     hebben, kunnen vanaf 2021 toegang krijgen tot de Wlz als zij voldoen aan de Wlz-toegangscriteria.
     Volgens raming gaan per 1 januari 8500 mensen vanuit beschermd wonen in de Wmo uitstromen naar
     de Wlz. Hiervoor wordt een voorlopig bedrag van € 495 miljoen overgeheveld van het gemeentefonds
     naar de Wlz. Dit is 30% van het historische budget wat conform de bestuurlijke afspraak gelijkelijk
     over alle centrumgemeenten wordt verdeeld. Via de meicirculaire 2020 zijn de bedragen per centrum-
     gemeente bekendgemaakt. In het eerste kwartaal 2021 vindt de nacalculatie plaats op basis van de
     daadwerkelijke uitstroom. Het streven is dit bekend te maken in de meicirculaire 2021.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Deze wetswijziging heeft belangrijke gevolgen voor inwoners en gemeenten. De vraag naar
     beschermd wonen verandert, zowel inhoudelijk als wat betreft omvang. Dit vraagt dat gemeenten
     hun inkoop aanpassen. De VNG werkt samen met het ministerie van VWS, Centrum Indicatiestelling
     Zorg (CIZ) en Zorgverzekeraars Nederland (ZN) zodat gemeenten zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen



50                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>       over de mensen die overgaan en daarmee inzicht hebben in de groep inwoners die beschermd blijft
       wonen en het budget dat overblijft. Eind 2020 wordt de werkwijze bij de nacalculatie bepaald, onder
       andere op basis van een nog op te leveren onafhankelijk onderzoek en aanpalende afspraken zoals
       indexering.

       Nieuw verdeelmodel beschermd wonen

       Wat wil het kabinet?
       Als onderdeel van de herijking van de verdeling van het gemeentefonds is een nieuw objectief
       verdeelmodel ontwikkeld voor beschermd wonen, inclusief bijbehorend ingroeipad. Het betreft een
       van de financiële punten uit het advies van het Expertiseteam van de VNG waarmee het Rijk en VNG
       in juli 2019 hebben ingestemd. Kern van het advies is de gedachte van sociale inclusie, conform het
       advies van de commissie Dannenberg: oftewel de doelgroep zoveel mogelijk in gewone wijken, in de
       eigen omgeving, te ondersteunen. De taak en de bijbehorende middelen gaan van centrumgemeen-
       ten naar alle gemeenten.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het Rijk en de VNG zijn eerder overeengekomen om het nieuwe verdeelmodel voor beschermd
       wonen vanaf 2022 stapsgewijs in te voeren. Gemeenten stappen in die periode geleidelijk over van de
       huidige historische verdeling over centrumgemeenten naar een volledig objectieve verdeling over alle
       gemeenten. Het ingroeipad begint in 2021, waarbij de middelen in 2021 voor 100% historisch worden
       verdeeld. In 2022 wordt een deel van de middelen voor het eerst objectief verdeeld. Gemeenten
       hebben aangegeven dat invoering alleen mogelijk is als in voldoende mate invulling is gegeven
       aan de randvoorwaarden en bouwstenen van het Expertiseteam. Eind 2020 bekijken we hoe de
       randvoorwaarden er dan uitzien, zodat de definitieve besluitvorming over de invoering van het nieuwe
       verdeelmodel kan plaatsvinden. Invoering van het woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen is
       hierbij een belangrijke randvoorwaarde voor gemeenten.

       Zorg en Veiligheid algemeen

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet zet ook in 2021 in op het versterken van de goede samenwerking tussen zorg, welzijn,
       veiligheid en straf. Het ministerie van JenV benadrukt in de Rijksbegroting het belang van de rol van
       gemeenten. Ze geeft aan het lokaal bestuur een stevigere rol in onder andere de aanpak van huiselijk
       geweld maar ook van radicalisering. Ook het ministerie van VWS zet extra in op zorg- en veiligheids-
       vraagstukken. Dat is zichtbaar is in de versterking van de aanpak van huiselijk geweld en kindermis-
       handeling, de aanpak van mensenhandel, de extra middelen voor de aanpak personen met verward
       gedrag, de aandacht voor maatwerk en een persoonsgerichte aanpak, het versterken van de aanpak
       van multiproblematiek, de inzet op preventie van radicalisering en het terugdringen van recidive.

       Enkele concrete initiatieven en/of projecten zijn extra middelen voor o.a. Veilig Thuis en extra
       vrouwenopvang, extra middelen voor de aanpak van mensenhandel vanuit de politie (AVIM), extra
       middelen en inzet op de aanpak van dakloosheid, de invoering van de Wet straffen en beschermen en
       de Wet elektronische gegevensdeling en de programma’s Forensische Zorg en Innovatieprogramma
       Koers en kansen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Er blijft aandacht voor het creëren van meer financiële en praktische ondersteuningsmogelijkheden
       voor gemeenten om de samenwerking tussen zorg en veiligheid te verbeteren. In 2021 worden er
       wederom stappen gezet om de mogelijkheden voor informatiedeling te vergroten, is er meer focus op
       preventie en er komt er meer aandacht voor het doorontwikkelen van de persoonsgerichte aanpak. De
       diverse programma’s en landelijke initiatieven moeten leiden tot verbeteringen in de uitvoering. Er ligt
       wel een grote uitdaging om meer samenhang aan te brengen tussen de vele landelijke initiatieven. Er
       is namelijk sprake van aanzienlijke verkokering.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                        51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>     De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling

     Wat wil het kabinet?
     Het actieprogramma Geweld hoort nergens thuis is gericht op de aanpak van huiselijk geweld en
     kindermishandeling in de periode 2018-2021 en is gericht op de Veilig Thuis-regio’s. De doelstelling
     voor 2021 is dat alle regio’s een plan hebben. In 2021 gaat elke regio verder met de implementatie
     van de eigen aanpak.
     Het kabinet heeft structureel extra middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten voor de aanpak
     van kindermishandeling en huiselijk geweld, waaronder jaarlijks € 38,6 miljoen voor Veilig Thuis, € 14
     miljoen voor het creëren van extra opvangplekken in de vrouwenopvang en € 1,5 miljoen voor de
     centra seksueel geweld. Voor de aanpak van Schadelijke Praktijken en de uitvoering van de actieagen-
     da op dit gebied krijgen gemeenten zowel in 2020 en 2021 € 5 miljoen. Ook worden net als in 2020
     middelen voor de regionale aanpak van kindermishandeling beschikbaar gesteld.
     De verschillende departementen (VWS en JenV) noemen daarnaast, mede in het kader van dit
     programma, diverse acties op het gebied van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
     die ook gemeenten raken, zoals:
     • de versterking van de (wijk)teams en het werken met de visie gefaseerde ketenzorg en de bouwste-
         nen van MDA++ voor gezinnen met structureel geweld en complexe problematiek
     • traumascreening en -behandeling
     • de implementatie van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
     • de versterking van de forensische expertise van kindermishandeling
     • het uitbreiden van de impactmonitor aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
     • de uitvoering van een aantal praktische verbeterslagen in de afstemming van onderzoek en
         interventies tussen zorg en straf, onder andere bij de start in de eerste 24 uur van een crisissituatie,
         bij vermoedens van strafbare kindermishandeling, ten tijde van de afstemming op ZSM (Zorgvuldig,
         Snel en op Maat) en in het spreekuur huiselijk geweld, of op een actieoverleg

     Wat betekent dit voor de gemeenten?
     2021 is het jaar waarin de regio’s werken aan verdere implementatie en borging van de regionale
     aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Verder zijn gemeenten al met diverse bovenge-
     noemde acties aan de slag, zoals het versterken van wijkteams en het werken met de visie gefaseerde
     ketenzorg en de bouwstenen van MDA++. Een aantal andere acties is minder direct gericht op
     gemeenten, maar zal ze naar verwachting wel kunnen gaan raken. Dit geldt bijvoorbeeld voor:
     • de implementatie van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
     • de versterking van de forensische expertise van kindermishandeling
     • de uitvoering van een aantal praktische verbeterslagen in de afstemming van onderzoek en
        interventies tussen zorg en straf
     De VNG volgt deze acties op de voet. Hierbij zullen we onder meer via de centrumgemeenten
     vrouwenopvang onze leden informeren over relevante ontwikkelingen.

     Mensenhandel

     Wat wil het kabinet?
     Het interdepartementale programma Samen tegen mensenhandel wordt ook in 2021 voortgezet. Hier
     zijn talloze maatregelen aangekondigd om de integrale aanpak van seksuele uitbuiting, arbeidsuit-
     buiting en criminele uitbuiting een stevige impuls te geven. Ook is mensenhandel opgenomen in de
     Veiligheidsagenda 2019-2022. Door de motie Segers-Asscher krijgt de Afdeling Vreemdelingenpolitie,
     Identificatie en Mensenhandel (AVIM) van de politie er, oplopend in tranches, structureel € 10 miljoen
     bij voor de bestrijding van mensenhandel.
     Aandachtspunt van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) blijft de gemeentelijke aanpak
     waarover in het Interbestuurlijk Programma afspraken zijn gemaakt. Het ministerie blijft betrokken
     bij de implementatie van de handvatten voor beleid en de ontwikkeling van een kaderaanpak
     mensenhandel voor gemeenten. Naast gegevensdeling in de keten wordt ook gewerkt aan de
     gegevensverzameling voor de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen
     Kinderen. Tot slot komen er op basis van actuele ontwikkelingen nieuwe maatregelen om de aanpak
     samen met betrokken partners, waaronder gemeenten, blijvend te versterken.




52                                                                           Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De VNG is blij met de aanhoudende aandacht voor mensenhandel. Meer politiecapaciteit, het
       mogelijk maken van gegevensdeling en betere gegevensverzameling kan gemeenten meer zicht
       opleveren over aard en omvang van de problematiek. Gemeenten missen daar nu vaak inzicht in. Ook
       verwachten we dat door verhoogde politie-inzet slachtoffers beter geholpen kunnen worden.
       Mensenhandel betreft echter complexe problematiek, die zich niet vanzelf aandient. Het vraagt nog
       veel inzet van gemeenten om de doelen uit het Interbestuurlijk Programma (IBP) te kunnen realiseren:
       in 2022 hebben alle gemeenten een beleid op de aanpak mensenhandel, is er een landelijk dekkend
       netwerk van zorgcoördinatie en werken de zorg- en veiligheidsketens goed samen. We blijven daarom
       inzetten op financiering door het Rijk, om de ondersteuning vanuit de VNG in 2021, en zo nodig
       langer, voort te kunnen zetten. Ook dringen we bij het ministerie aan op het regionaal faciliteren van
       de aanpak.

       Re-integratie ex-gedetineerden

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet blijft inzetten op het terugdringen van recidive, zoals ook in het bestuurlijk akkoord met
       gemeenten is afgesproken. Zo wordt in het innovatieprogramma Koers en kansen voor de sanctie-uit-
       voering door justitie, zorg en sociaal domein op een nieuwe manier samengewerkt aan recidivevermin-
       dering en een effectieve sanctie-uitvoering. Vanaf 2021 wordt met gericht wetenschappelijk onderzoek
       en tussentijdse evaluaties bekeken. Daarnaast treedt in begin 2021 de Wet Straffen en Beschermen
       in werking, die het onder meer mogelijk maakt dat partners meer informatie met elkaar kunnen delen
       over re-integratie en risico’s.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Het programma Koers en kansen maakt lokale initiatieven mogelijk die zijn van groot belang zijn voor
       de samenwerking tussen de ketenpartners rond de terugkeer van ex-gedetineerden. Het is daarom
       belangrijk dit programma voort te zetten. Gemeenten rekenen erop dat bij de inwerkingtreding van
       het wetsvoorstel Straffen en Beschermen de informatie-uitwisseling tussen Dienst Justitiële Inrichtin-
       gen(DJI), reclassering en gemeenten een goede wettelijke grondslag krijgt. Dit maakt een betere
       inschatting mogelijk van de zorg en begeleiding die een ex-gedetineerde nodig heeft en kan herhaling
       van strafbare feiten worden voorkomen. Forensische zorg en gevangeniswezen nemen maatregelen
       om beter zicht te krijgen op veiligheidsrisico’s van plegers van ernstige gewelds- en zedendelicten. Dat
       moet ertoe leiden dat gemeenten gaan merken dat instellingen eerder en intensiever contact met ze
       opnemen over onder andere verlofbewegingen en terugkeer.

       Zorg en wonen

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet geeft bij de woningbouw extra aandacht aan kwetsbare groepen en ouderen en laat zien
       dat het wat gaat doen aan de huidige wooncrisis. Daarbij is het bouwen van genoeg woningen in de
       komende 10 jaar voor alle inwoners van gemeenten een uitdaging. De woningmarkt staat onder druk
       en geschikte woonplekken, zorgwoningen blijven summier om doorstroom en afschalen van zorg en
       begeleiding te versnellen.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Door de druk op de woningmarkt komen ook de benodigde uitstroom van dure jeugdzorgplaatsen
       en intensieve begeleiding bij beschermd wonen naar efficiënte en stabiele clustering in wijken van
       woonzorgvoorzieningen in gevaar. Leefbare wijken met voldoende, betaalbare en duurzame woningen
       wordt een complexe gezamenlijke en meerjarige opgave. Leefbaarheid in de woonwijken behouden
       en bevorderen is de komende jaren een belangrijk speerpunt voor de VNG.
       We missen daarbij in de begroting de structurele oplossingen en middelen om meer aandacht te
       geven aan wonen en zorg. Naast de aandacht vanuit de taskforce Wonen en Zorg voor ouderenhuis-
       vesting en verpleeghuizen, dienen de gemeenten ook voldoende woonplekken te kunnen creëren
       voor andere kwetsbare doelgroepen. Kwetsbare jeugd en jongeren, GGZ- doelgroepen en diverse
       woonzoekers, vanuit de snijvlakken zorg en veiligheid, zijn gebaat bij zekerheid van een eigen
       woonplek en de kostenverhogingen door het medicaliseren, institutionaliseren tegen te gaan.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                        53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>     Vraagstuk wonen en zorg per doelgroep

     Wat wil het kabinet?
     Voor ouderen zijn er voldoende mogelijkheden om vanuit gemeenten aan te sluiten op de lokale
     vergrijzingsopgaven. Voor Langer Thuis komt € 8,2 miljoen beschikbaar en voor Eén tegen eenzaam-
     heid € 3,2 miljoen. Voor E-health is € 19,6 miljoen beschikbaar om ouderen te helpen langer thuis te
     blijven wonen. De Taskforce Wonen en Zorg kijkt naar het vergroten van de capaciteit van verpleeghui-
     zen en het terugdringen van de wachtlijsten. Voor het verbeteren van de kwaliteit van verpleeghuizen
     komt € 32,5 miljoen beschikbaar. Het kabinet stelt € 79,6 miljoen extra beschikbaar voor kwetsbare
     ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening die 24 uur per dag
     zorg en toezicht nodig hebben. Het programma Eén tegen eenzaamheid gaat acties stimuleren om de
     toenemende eenzaamheid onder ouderen te doorbreken.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Voor de gemeenten is de regierol op wonen en zorg en zijn de samenwerkingsafspraken en de
     prestatieafspraken met de corporaties belangrijke instrumenten om concreter in te vullen en niet
     alleen met deze tijdelijke geldimpulsen of programmatische oplossingen. Zeker in deze coronacrisis is
     gebleken dat de overheid een vaak onafhankelijke en faciliterende rol speelt in gezondheid en welzijn.
     Het is niet eenvoudig om boven alle economische en organisatorische belangen van de stakeholders
     een basis voor goed wonen met zorg te creëren. Dat beoogt naast de huidige inzet van het kabinet
     meer aandacht om landelijk te sturen om de woonzorgopgaven te sturen op de regionale, provinciale
     of gemeentelijke niveaus om de gewenste langdurige inzet te borgen: wonen, zorg en welzijn vanzelf-
     sprekend als basis voor lang thuis en gelukkig wonen.

     Sport

     Wat wil het kabinet?
     Voldoende beweging en sport zijn belangrijk voor ons welbevinden en we realiseren ons des te meer
     dat sport ook een groot sociaal aspect heeft, zeker in de coronacrisis. De huidige situatie heeft echter
     een grote impact op de sector. Om de infrastructuur gezond te houden helpt het kabinet lokale
     sportverenigingen rechtstreeks en via hun verhuurders met financiële steun om bijvoorbeeld hun
     gebouwen te kunnen blijven beheren. Ook in 2021 gaat het kabinet aan de slag met sportbeleid en
     het Sportakkoord. Dit laatste krijgt onder andere uitwerking in lokale sportakkoorden waarbij men
     van rijkswege een link met de preventieakkoorden ter plekke van belang acht. Het gaat ook om de
     uitbreiding van buurtsportcoaches van 2.900 fte in 2016 naar 3.665 fte in 2021: de laatste doelstelling
     was in juli 2020 al voor 98% bereikt.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Op 15 september is de Regeling tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties COVID-19
     opengesteld met een bedrag van € 89,5 miljoen. Gemeenten en andere verhuurders kunnen hieruit
     bij DUS-I een subsidie aanvragen om de huur van de lokale amateursportorganisaties in de eerste
     coronaperiode (deels) kwijt te schelden. Daarnaast is er algemene rijkssteun onder andere via de
     Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren COVID-19 (TOGS). Voor de lokale verenigingen
     die, bijvoorbeeld vanwege hun grootte, geen beroep hierop kunnen doen, komt er tot 1 juni
     compensatie voor vaste lasten via de Tegemoetkoming amateursportorganisaties COVID-19 van € 44,5
     miljoen. De financiële coronaschade loopt ook na 1 juni door, met name bij de lokale zwembaden
     en ijsbanen van naar schatting respectievelijk € 93 miljoen en € 6 miljoen vanwege hun beperkte
     openstelling en hoge kosten. Het kabinet is in principe bereid tot vergoeding op basis van door deze
     instellingen aan te leveren realisatiecijfers.
     De overige regelingen ter stimulering van lokaal sporten en bewegen blijven in 2021 gehandhaafd. Dit
     betreft de Decentralisatie-uitkering Brede impuls combinatiefuncties ad € 75 miljoen in het gemeente-
     fonds, waaruit buurtsport- en cultuurcoaches worden bekostigd. Ook het rijksgeld voor de lokale
     sportakkoorden van € 10 miljoen blijft beschikbaar. Daarnaast is er, gelet op de verruimde BTW-sport-
     vrijstelling, de Specifieke uitkering stimulering sport voor de accommodaties van gemeenten van € 183
     miljoen en de Subsidieregeling Bouw en onderhoud van sportaccommodaties voor amateurorganisa-
     ties van tenminste € 30 miljoen.



54                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>       E-Health

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet wil zich inzetten voor een brede toepassing van e-health en digitaal ondersteunende zorg.
       Het kabinet heeft de ambitie regionaal preventie en monitoring van gezondheid in de breedte te
       meten. Mede of met name het licht van de coronacrisis, waardoor meer mensen uitvallen, onderstreept
       het kabinet in dit hoofdstuk dat gemeenten het eerste vangnet zijn als mensen in de bijstand raken, of
       zorg of maatschappelijke ondersteuning nodig hebben.
       Het ministerie investeert € 8,8 miljoen in coronadata zodat er beter zicht ontstaat op brandhaarden,
       zowel lokaal als nationaal.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Ook voor gemeenten wordt de digitalisering in het sociaal domein en de jeugdgezondheidszorg en
       e-health steeds belangrijker. Gemeenten zullen beschikken over beter data, maar zullen mogelijk ook
       gevraagd worden zelf meer data te delen.

       PGB1.0 en PGB2.0

       Wat wil het kabinet?
       PGB1.0 - Uitvoeringskosten Sociale Verzekeringsbank (VSB)
       Op basis van het aantal actieve zorgovereenkomsten (ZOK) per wet heeft het kabinet € 24,3 miljoen
       begroot voor de exploitatie van het huidige PGB1.0 systeem door de SVB dat daarmee uitvoering
       geeft aan het PGB trekkingsrecht.

       PGB2.0 - Zorgdragen voor Langdurige zorg
       Voor de opdrachten op het gebied van “zorgdragen voor langdurige zorg is voor het ministerie
       van VWS een bedrag gereserveerd van € 18,1 miljoen. Hieronder vallen onder meer kosten voor de
       programma’s: Volwaardig Leven, de stimuleringsregeling Inzicht en het beheer en de doorontwikkeling
       van het PGB2.0-systeem.
       Onderdeel van het PGB2.0-systeem is het Financieel domein dat de SVB ontwikkelt en beheert.
       Daarnaast worden er uitvoeringskosten gemaakt voor het Zvw-pgb. Voor 2021 is hiervoor in totaal
       € 6,5 miljoen beschikbaar.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       Voor PGB2.0 ligt de focus in 2021 op de realisatie van functionaliteiten voor gemeenten om aan te
       kunnen sluiten op PGB 2.0. De VNG zal in samenwerking met gemeenten borgen dat de gevraagde
       kennis wordt ingebracht voor het verder specificeren van de benodigde functionaliteit, en voor het
       toetsen daarvan bij oplevering van het PGB 2.0 systeem.

       PGB2.0/Beheer en Communicatie
       Voor het beheer van het PGB2.0 en de communicatie is € 9,9 miljoen gereserveerd. Hierin is de
       informatievoorziening richting de gemeenten en opleidingen opgenomen. Naast de werkzaamheden
       voor de voorbereiding van de implementatie worden alle gemeenten vanaf de tweede helft van 2021
       actief geïnformeerd over hoe zij aan kunnen sluiten op PGB 2.0, de hoe de implementatie vorm zal
       krijgen en welke ondersteuning daarbij wordt geboden vanuit het programma.

       GGD en Veiligheidsregio

       Wat wil het kabinet?
       De GGD'en en veiligheidsregio’s vervullen een belangrijke rol tijdens de coronacrisis. In de rijksbegro-
       ting 2021 is een bedrag van € 360 miljoen gereserveerd voor de meerkosten voor GGD’en en €9,2
       miljoen voor veiligheidsregio’s.
       De extra middelen zijn nodig zodat deze partijen hun rol blijven vervullen. Zo maken GGD' en kosten
       voor het opzetten, bemensen en uitvoeren van het bron- en contactonderzoek en het opzetten van
       teststraten. Daarnaast zijn er middelen nodig voor bemonstering en uitgestelde dienstverlening. Voor
       de veiligheidsregio’s zijn middelen beschikbaar gesteld voor de extra kosten die gemaakt worden voor



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                         55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>     onder andere de coronacentra, distributie van beschermingsmiddelen en crisiscommunicatie.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten worden net als in 2020 gecompenseerd voor de meerkosten die GGD’ en en veiligheids-
     regio’s maken voor de inzet op Covid-19. De compensatie vindt rechtstreeks plaats via het ministerie
     van VWS aan de GGD op declaratiebasis. Bij onze eerdere afspraken met de minister is afgesproken
     dat de raming indicatief is en op basis van de werkelijke kosten nader kan worden bijgesteld. De
     financiering mag volgens de minister geen belemmering mag zijn voor de taakopdracht aan de GGD
     en de veiligheidsregio.

     Preventieakkoorden

     Wat wil het kabinet?
     Voor de voortzetting van uitvoering lokale en regionale preventieakkoorden in het kader van het
     Nationaal Preventie akkoord stelt het kabinet voor de jaren 2021, 2022 en 2023 respectievelijk € 8,10
     en 10 miljoen beschikbaar. De middelen worden beschikbaar gesteld via een specifieke uitkering. De
     regeling wordt binnenkort gepubliceerd.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Gemeenten die een preventieakkoord hebben afgesloten met hun lokale partners, of die dat
     voorbereiden, kunnen daartoe een aanvraag indienen. Met deze uitkering kunnen gemeenten
     coördinatiekosten of activiteiten bekostigen. Zodra de regeling is afgekondigd en aanvragen kunnen
     worden ingediend informeert de VNG gemeenten.




56                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>10 Buitenlandse zaken en
   Ontwikkelingssamenwerking
       Building back better/resilience

       Wat wil het kabinet?
       Het kabinet benadrukt dat de coronacrisis Nederland ook kansen biedt: om het multilaterale systeem
       verder te hervormen, om digitaler en slimmere diplomatie te bedrijven, om nieuwe coalities te
       bouwen en om een duurzame transitie te versnellen. Het kabinet steunt daarom de oproep van de
       Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties (VN) om ‘building back better’ tot uitgangspunt van de
       COVID-19-respons te maken. Ook steunt Nederland de Team Europe Approach en het initiatief van de
       G20 en de Club van Parijs voor het Debt Service Suspension Initiative (DSSI). Nederland zet er bij de
       G20, het IMF en de Wereldbank op in dat de tijd die dit schuldenmoratorium biedt, gebruikt wordt om
       samen met de getroffen landen te komen tot duurzame en structurele oplossingen voor de financiële
       problemen waarmee zij als gevolg van de coronacrisis te maken hebben.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       In Nederland zijn gemeenten aan zet in de coronacrisis en de herstelfase. Gemeenten staan vanaf
       het begin aan de frontlinie; gemeenten zijn cruciaal in overeind houden en hervormen van publieke
       diensten, in het monitoren van lokale coronagevallen en in de handhaving van nationale richtlijnen. In
       de Nederlandse crisisaanpak is er veel erkenning voor deze cruciale rol en worden er ook al enige tijd
       gesprekken gevoerd over reële financiële compensatie voor de extra taken. In partnerlanden is er over
       het algemeen minder erkenning voor deze rol van gemeenten. Nederlandse gemeenten kunnen hun
       expertise en ervaring op dit terrein delen in partnerlanden en hiermee bijdragen aan de building back
       better-opgave.

       Sustainable Development Goals (SDGs)

       Wat wil het kabinet?
       De SDG-agenda voor 2030 blijft ook in 2021 de samenbindende preventie-en weerbaarheidsagenda
       en het kader voor de bestrijding van de grondoorzaken van armoede, migratie, terreur en klimaatver-
       andering. Respect voor mensenrechten – in veel landen als gevolg van de coronacrisis extra onder
       druk - is daar integraal onderdeel van. Het is zaak om de geboekte vooruitgang in het behalen van
       de SDGs niet verloren te laten gaan als gevolg van de crisis. Daarvoor is toewijding en effectieve
       samenwerking nodig; nationaal, Europees én multilateraal. Het is in het belang van Nederland om
       samen met andere overheden, partners uit het maatschappelijk middenveld, het bedrijfsleven en
       internationale organisaties doortastend op te treden om dit doel te realiseren.

       Wat betekent dit voor gemeenten?
       De OESO stelde al eerder dat 65% van de 169 targets van de SDGs (of Global Goals) enkel bereikt kan
       worden via betrokkenheid en acties van gemeenten. In Nederland heeft bijna 1/3 van de gemeenten
       zich op dit moment gecommitteerd aan de internationale agenda voor duurzame ontwikkeling.
       Daarnaast grijpen diverse Nederlandse gemeenten de coronacrisis aan om duurzaam terug te bouwen,
       met behulp van de Global Goals. Wij verzamelen praktijkvoorbeelden en blijven hierover in gesprek
       met Rijk, maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                       57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>     Multilaterale instellingen

     Wat wil het kabinet?
     Verdere multilaterale samenwerking en inclusieve groei door versterkte multilaterale betrokkenheid en
     overige inzet.
     Wat betekent dit voor gemeenten?
     In de afgelopen jaren zien we meer erkenning voor de rol van gemeenten in internationale samenwer-
     king, het aanpakken van mondiale opgaven en het bereiken van de internationale agenda’s. De VN
     bracht afgelopen zomer nog een policy brief uit over de impact van de coronacrisis op steden, waarin
     benadrukt werd dat zij ook aan zet zijn in de herstelfase.

     De wereldkoepel van gemeenten en hun verenigingen, United Cities and Local Governments (UCLG),
     is steeds vaker aanwezig bij VN-vergaderingen. Vooralsnog alleen als raadgever; UCLG grijpt het
     75-jarig bestaan van de VN aan om de dialoog over een inclusiever multilateraal systeem opnieuw aan
     te gaan, met als uiteindelijk doel een vaste zetel in de VN, namens gemeenten, in lijn met de hoeveel-
     heid werk van (ook Nederlandse) gemeenten om internationale doelstellingen te behalen.

     Versterken functioneren (lokale) rechtsorde

     Wat wil het kabinet?
     Subsidies voor een beter functionerende rechtsorde worden geheel gefinancierd via een aantal grote,
     internationaal opererende organisaties op het gebied van democratisering, lokaal bestuur, politieke
     partijen en parlementen samen met lokale organisaties. Via de landenprogramma’s van ambassades
     worden zowel bijdragen als subsidies vertrekt.

     Wat betekent dit voor gemeenten?
     Er lijkt ruimte te zijn voor een nieuw programma rond het versterken van lokaal bestuur, in de komende
     jaren. De VNG en Nederlandse gemeenten voeren al meer dan drie decennia soortgelijke program-
     ma’s uit, namens en met Nederlandse gemeentelijke expertise. Wij zijn hierover in gesprek met het
     ministerie van Buitenlandse Zaken en zullen gemeenten over de voortgang informeren.




58                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Vereniging van Nederlandse Gemeenten   59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>         Vereniging van
Nederlandse Gemeenten

          Nassaulaan 12
      2514 JS Den Haag
        +31 70 373 83 93
             info@vng.nl

        september 2020


               vng.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>