<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Brief aan de leden                                                      Datum
T.a.v. het college en de raad                                           23 september 2020
                                                                        Kenmerk
                                                                        TRE/U202000727
                                                                        Lbr. 20/067
                                                                        Telefoon
                                                                        070-373 8393
                                                                        Bijlage(n)
                                                                        3




Onderwerp
VNG Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie
(nieuw)

Samenvatting
Met deze ledenbrief bieden we u de nieuwe VNG Model Verordening op de gemeentelijke
adviescommissie aan. De taken en bevoegdheden van de huidige monumenten- en
welstandscommissies vervallen van rechtswege bij inwerkingtreding van de Omgevingswet (hierna:
wet). Ter continuering van de advisering moet de gemeente een nieuwe gemeentelijke
adviescommissie (hierna: commissie) instellen. Het Rijk legt daarbij enkele wettelijke regels op. De
wettelijke taak van de commissie is het uitbrengen van advies over vergunningaanvragen met
betrekking tot rijksmonumenten (uitgezonderd archeologische rijksmonumenten) en over een
aanvraag om een omgevingsvergunning voor een andere activiteit, in door de raad aangewezen
gevallen of als het college van burgemeester en wethouders (hierna: college) daartoe aanleiding
ziet. Enkele leden van de commissie moeten deskundig zijn op het gebied van de
monumentenzorg. Het college kan de commissie advies vragen over het ontwikkelen van beleid. Er
is gekozen voor een modelverordening waarbij de bestaande adviescolleges en eventuele andere
adviseurs op het gebied van de omgevingskwaliteit in één samenhangend adviesstelsel kunnen
worden opgenomen. Daarnaast biedt de Model Verordening op gemeentelijke adviescommissie de
mogelijkheid om initiatiefnemers in de geest van de wet aan de voorkant van het proces te
adviseren en uit te dagen om hun initiatieven binnen de door de raad vastgelegde kaders met zo
veel mogelijk kwaliteit en consensus te realiseren. Om tot een goede implementatie te komen heeft
de VNG samen met de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
de ‘Handreiking Adviesstelsel Omgevingskwaliteit’ opgesteld (februari 2020).




Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag
070 - 373 83 93 | info@vng.nl



U202000547         PROD
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Aan de leden                                                            Datum
                                                                        23 september 2020
                                                                        Kenmerk
                                                                        TRE/U202000727
                                                                        Lbr. 20/067
                                                                        Telefoonnummer
                                                                        070-373 8393
                                                                        Bijlage(n)
                                                                        3




Onderwerp
VNG Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie
(nieuw)

Geacht college en gemeenteraad,

1. Aanleiding
Met deze ledenbrief bieden we u de nieuwe VNG Model Verordening op de gemeentelijke
adviescommissie aan. De taken en bevoegdheden van de huidige monumenten- en
welstandscommissies vervallen van rechtswege bij inwerkingtreding van de Omgevingswet (hierna:
wet). Ter continuering van de advisering moet de gemeente een nieuwe gemeentelijke
adviescommissie (hierna: commissie) instellen. Het Rijk legt daarbij enkele wettelijke regels op. De
wettelijke taak van de commissie is het uitbrengen van advies over vergunningaanvragen met
betrekking tot rijksmonumenten (uitgezonderd archeologische rijksmonumenten) en over een
aanvraag om een omgevingsvergunning voor een andere activiteit, in door de raad aangewezen
gevallen of als het college van burgemeester en wethouders (hierna: college) daartoe aanleiding
ziet. Enkele leden van de commissie moeten deskundig zijn op het gebied van de
monumentenzorg. Het college kan de commissie advies vragen over het ontwikkelen van beleid. Er
is gekozen voor een modelverordening waarbij de bestaande adviescolleges en eventuele andere
adviseurs op het gebied van de omgevingskwaliteit in één samenhangend adviesstelsel kunnen
worden opgenomen. Daarnaast biedt de Model Verordening op gemeentelijke adviescommissie de
mogelijkheid om initiatiefnemers in de geest van de wet aan de voorkant van het proces te
adviseren en uit te dagen om hun initiatieven binnen de door de raad vastgelegde kaders met zo
veel mogelijk kwaliteit en consensus te realiseren. Om tot een goede implementatie te komen heeft
de VNG samen met de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit (hierna: FRK) en de Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed de ‘Handreiking Adviesstelsel Omgevingskwaliteit’ (hierna: handreiking)
opgesteld (februari 2020).

De Model Verordening op gemeentelijke adviescommissie is tot stand gekomen in samenwerking
met de FRK en de leden van de FRK. VNG heeft de modelverordening voorgelegd aan de


Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag
070 - 373 83 93 | info@vng.nl



U202000727         PROD
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de VNG Adviescommissie Gemeenterecht. Hun
waardevolle inbreng is in de modelverordening verwerkt.

2. Handreiking Adviesstelsel Omgevingskwaliteit
Niet alleen de letter van de wet, maar ook de geest van de wet en de wensen van de Tweede
Kamer komen in de handreiking aan de orde. De handreiking ondersteunt gemeenten bij de keuzes
die in het licht van de wet gemaakt kunnen worden en de vertaling daarvan in de Verordening op de
gemeentelijke adviescommissie. In de bijlagen bij de handreiking is een was-wordt-lijst en een
overzicht van nieuwe wettelijke bepalingen met toelichting opgenomen.

3. De Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie
Bij de Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie staat het doel van een goede
omgevingskwaliteit centraal. Daarbij gaat het om het belang van aspecten als cultureel erfgoed,
architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en
landschap. Gemeenten hebben een grote vrijheid in de wijze waarop zij dit doel willen bereiken. Dat
geldt ook voor de rol van de commissie daarbij. Een adequate invulling van de taak en de werkwijze
van deze commissie draagt bij aan het doel van een goede omgevingskwaliteit.

De commissie adviseert uitsluitend over aspecten van “een goede omgevingskwaliteit”. Zij adviseert
dus niet over andere aspecten van de fysieke leefomgeving, zoals een veilige en gezonde fysieke
leefomgeving. De wettelijke taak van de commissie is het uitbrengen van advies over
vergunningaanvragen met betrekking tot rijksmonumenten (uitgezonderd archeologische
rijksmonumenten), en over een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een andere activiteit,
in door de raad aangewezen gevallen of als het college daartoe aanleiding ziet. Het ligt voor de
hand dat, waar de commissie adviseert over rijksmonumenten, zij ook adviseert over gemeentelijke
monumenten. Het college kan de commissie advies vragen over het ontwikkelen van beleid.

Gemeenten kunnen er – afhankelijk van hoe zij het doel van een goede omgevingskwaliteit willen
bereiken – voor kiezen meer taken toe te delen aan de commissie. De Model Verordening op de
gemeentelijke adviescommissie voorziet in de varianten die op grond van de wet mogelijk zijn,
waaruit de raad kan kiezen.

4. Relatie met het omgevingsplan
Volgens de wet stelt de raad het omgevingsplan vast dat voor het gehele grondgebied regels bevat
die nodig zijn voor het evenwichtig toedelen van functies aan locaties. Deze regels worden gesteld
met het oog op de doelen van de wet. Een van de doelen van de wet is het bereiken van een goede
omgevingskwaliteit. Voor het omgevingsplan gelden er instructieregels van de Rijksoverheid. Deze
staan in het Besluit kwaliteit leefomgeving en hebben onder meer betrekking op cultureel erfgoed
en werelderfgoed. De gemeenten worden verplicht om in het omgevingsplan rekening te houden
met cultureel erfgoed. Daar vallen naast archeologische monumenten, monumenten en stads- en
dorpsgezichten ook cultuurlandschappen onder. De gemeenten zullen het cultureel erfgoed moeten
inventariseren en waar nodig bescherming moeten bieden via het omgevingsplan, bijvoorbeeld door
de toekenning van de functie van beschermd stads- of dorpsgezicht aan een locatie. De provincies
kunnen ook instructieregels stellen, bijvoorbeeld ten aanzien van de kernkwaliteiten van cultureel
erfgoed of landschappen van bijzondere waarde, op grond van de provinciale
omgevingsverordening.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                            3/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>De verantwoordelijkheid voor andere elementen van de omgevingskwaliteit ligt op gemeentelijk
niveau. De gemeente heeft de plicht de zorg voor de omgevingskwaliteit zelf in te vullen. Zij kan bij
de invulling van de zorg voor de omgevingskwaliteit gebruik maken van wettelijke instrumenten,
zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan, de beleidsregels over het uiterlijk van bouwwerken
(voorheen de welstandsnota), maatwerkregels en de advisering door de commissie. Daarnaast kan
de gemeente andere instrumenten inzetten, zoals ontwerpend onderzoek, participatieve
werkvormen, een kwaliteitsteam of een stads- of dorpsarchitect. De zorg voor de
omgevingskwaliteit kan ook worden ingevuld door bijvoorbeeld goed opdrachtgeverschap of
financiële instrumenten voor het behoud van monumenten.

Bij het omgevingsplan kan worden bepaald wanneer de commissie in ieder geval in de gelegenheid
wordt gesteld om advies uit de brengen over een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een
omgevingsplanactiviteit. Het is daarom raadzaam in het omgevingsplan, dan wel in de nota over het
uiterlijk van bouwwerken, een helder onderscheid te maken tussen absolute criteria en criteria die
naar hun aard een deskundigenadvies vergen. Ook is het mogelijk naar de aard van het gebied te
kijken om te bepalen of de aanvragen al dan niet aan de commissie worden voorgelegd. Zolang
nog geen gevallen zijn aangewezen, kan het college het bestaande beleid met betrekking tot het
vragen van commissieadvies voortzetten.

De wet biedt de gemeente een kans om in het omgevingsplan te zorgen voor een betere inbedding
en aansluiting van het uiterlijk van bouwwerken binnen het ruimtelijke kwaliteitsbeleid. Het streven
naar een goede omgevingskwaliteit moet worden gezien in samenhang met de andere doelen van
de wet en andere aspecten van de fysieke leefomgeving. Om deze doelen te bereiken is het van
belang dat de advisering door de commissie niet wordt beperkt tot ingrepen aan beschermde
monumenten en het uiterlijk van bouwwerken. De commissie kan ook adviseren over de toepassing
van beoordelingsregels in het omgevingsplan voor zover die te interpreteren open normen bevatten
met betrekking tot de omgevingskwaliteit. Bijvoorbeeld over de toepassing van een bouwregel die
bestaat uit de eis dat “de bestaande cultuurhistorische waardestelling niet wordt aangetast door
wezenlijke veranderingen in het stedenbouwkundige en architectonische beeld, bepaald door
situering, massa, kapvorm, hoogtematen, gevel- en raamindeling en gevelafwerking met kleur en
materiaal gebruik, zulks met inbegrip van waardevolle details”1.

5. Adviesrollen
De wet geeft gemeenten de mogelijkheden om meer te sturen op doelen en minder op basis van
regels. In de Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie kunnen vier adviesrollen
worden herkend, die verbonden zijn aan de aard van de adviesvraag en de fase van de
planvorming (zie voor een uitvoerige beschrijving de handreiking). Het belangrijkste onderscheid
kan worden gemaakt tussen beleidsgerichte advisering en advisering over activiteiten.
Beleidsgerichte advisering gaat over de algemene kaders, en advisering over activiteiten gaat over
de interpretatie van die kaders bij een concreet initiatief. Bij de advisering over activiteiten wordt
onderscheid gemaakt in advies over het formuleren van de opgave, advies over de ontwerpkwaliteit
en advies over de beoordeling van de toelaatbaarheid van een activiteit.

Het invullen van de adviesrollen biedt gelegenheid voor variatie op lokaal niveau. Per gemeente en
zelfs per adviesvraag kan een passend en efficiënt adviesproces worden uitgestippeld, in
samenhang met ambtelijke processen en participatie van betrokkenen. Aan de hand daarvan


1
    Bestemmingsplan Beschermd Stadsgezicht Edam.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                               4/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>kunnen de verschillende elementen in de eigen verordening worden opgenomen. De mogelijkheid
bestaat om initiatiefnemers in de geest van de wet aan de voorkant van het proces te adviseren en
uit te dagen om hun initiatieven binnen de door de raad vastgelegde kaders met zo veel mogelijk
kwaliteit en consensus te realiseren.

Adviesrollen in de modelverordening

Adviesrol                          Omschrijving                     Uitwerking in artikel 2,
                                                                    tweede lid, van de
                                                                    modelverordening
Beleidsgerichte advisering         Advies over de algemene          Onderdelen b en c
                                   kaders
Opgavegerichte advisering          Advies over het formuleren van   Onderdeel d
                                   de planopgave in een bepaald
                                   gebied
Ontwerpgerichte advisering         Advies over de                   Onderdeel e
                                   ontwerpkwaliteit van plannen
Beoordelingsgerichte               Beoordeling van de               Onderdelen a, en f tot en met h
advisering                         toelaatbaarheid van een
                                   activiteit

6. Integratie in één samenhangend adviesstelsel
De Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie is zo opgezet, dat de gemeenten de
bestaande adviescolleges en eventuele andere adviseurs op het gebied van omgevingskwaliteit
kunnen overzetten naar het regime onder de nieuwe wet. Het bestaande palet aan adviseurs kan
op grond van deze modelverordening in één samenhangend adviesstelsel worden opgenomen,
zonder dat dit ten koste hoeft te gaan van specifieke deskundigheid, wendbaarheid en efficiëntie.
     • De commissie kan geheel of gedeeltelijk worden gecombineerd met een regionale
        adviescommissie. Op deze wijze is het nog steeds mogelijk samen met andere gemeenten
        gebruik te maken van één commissie, al dan niet gefaciliteerd door een regionale
        adviesorganisatie.
     • De stadsbouwmeester kon op grond van de oude Woningwet door de gemeente worden
        aangesteld als eenpersoonscommissie in de plaats van een meerhoofdige
        welstandcommissie. De commissie op grond van artikel 17.9 van de wet kent die
        mogelijkheid niet. Wel is het mogelijk de werkzaamheden van de stadsbouwmeester aan
        een lid van de commissie op te dragen. Afhankelijk van de specifieke invulling door de raad
        kan de commissie bijvoorbeeld bestaan uit een aantal leden dat deskundig is op het gebied
        van monumenten of breder cultureel erfgoed en een stadsbouwmeester, wiens adviestaak
        vooral betrekking heeft op de andere aspecten van de omgevingskwaliteit. De stads- of
        dorpsbouwmeester kan – indien de raad daarvoor kiest – tevens voorzitter van de
        commissie zijn.
     • Ook andere adviseurs ten behoeve van de ontwerpkwaliteit van de ruimtelijke
        planontwikkeling, zoals supervisoren, kwaliteitsteams en ambtelijke adviseurs, kunnen in
        het stelsel worden opgenomen.

7. De te verwachten effecten van de verordening
Bijdrage aan een zorgvuldige besluitvorming
    • De Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie draagt bij aan de
        mogelijkheid voor de gemeente om een initiatief op basis van integraal beleid te
        beoordelen.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                            5/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    •   Hoe opener en uitnodigender de kaders en regels zijn, hoe meer behoefte er is aan
        interpretatie bij concrete ruimtelijke activiteiten. Daarbij kan een onafhankelijk, deskundig
        kwaliteitsadvies niet in alle gevallen worden gemist. Deskundigheid en onafhankelijkheid
        kunnen een rol spelen in procedures van bezwaar en beroep. De verwachting is dat een
        goede verankering van deze beginselen in de verordening – in lijn met de bestaande
        jurisprudentie over welstandsadviezen – zal leiden tot een terughoudende toets van de
        rechter van het commissieadvies in bezwaar en beroep.
    •   Uiteindelijk zullen de keuzes die de gemeente maakt in het omgevingsplan mede bepalend
        zijn of de commissie veel om advies wordt gevraagd. In het omgevingsplan kan ervoor
        gekozen worden om te werken met open normen met toetsing per individueel geval,
        eventueel aan de hand van het advies van de commissie (waarvoor een vergunningplicht
        noodzakelijk is). In het plan kunnen ook vooraf bepaalde algemene regels (gesloten
        normen) zijn opgenomen, in dat geval zal minder vaak om een advies gevraagd worden
        voor een individueel geval. Wel is er dan minder ruimte voor maatwerk. Hetzelfde geldt
        voor de verwijzing naar wetsinterpreterende beleidsregels (voorheen de welstandsnota).
        Afhankelijk van het feit of in deze beleidsregels open of gesloten normen zijn gesteld, zal
        een advies meer of minder worden gevraagd. Uiteindelijk is het ook aan het college, hoe
        vaak zij voor specifieke gevallen het advies van de commissie inroept. De frequentie van de
        adviesvragen wordt met deze verordening niet bepaald, wel de wijze waarop advies wordt
        gegeven.
    •   De Tweede Kamer heeft, in een vrijwel unaniem aangenomen motie, aangedrongen op een
        commissie met een brede adviestaak, die zoveel mogelijk aan de voorkant van ruimtelijke
        processen adviseert, en initiatiefnemers uitdaagt en inspireert. De verschillende in de
        modelverordening onderscheiden adviesrollen kunnen worden ingezet om initiatiefnemers
        aan de voorkant van het proces te adviseren en uit te dagen om hun plannen met zo veel
        mogelijk kwaliteit en consensus te realiseren. Als het proces aan de voorkant goed wordt
        doorlopen is de verwachting dat de beoordelingsgerichte advisering als sluitstuk soepel zal
        verlopen. De werkwijze om vroeg in het proces te streven naar consensus, zal naar
        verwachting minder aanleiding geven tot bezwaar en beroep.

Lasten voor burgers, bedrijven, instellingen en overheid
De Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie is zo opgezet, dat de gemeenten de
bestaande adviesstelsels kunnen overzetten naar het regime onder de nieuwe wet. De lasten voor
de burger en de gemeentelijke overheid, zullen bij zo’n overzetting naar verwachting niet toenemen.
Integratie van de huidige monumenten- en welstandscommissies kan met name in het
ondersteunend apparaat schaalvoordelen opleveren. Gemeenten kunnen de advieskosten verder
beheersen, door een scherp beleid te voeren over in welk geval een advies aan de commissie
wordt gevraagd. Zo kan bijvoorbeeld in geval in het omgevingsplan of in de beleidsnota criteria zijn
opgenomen die voor één uitleg vatbaar zijn, afdoening zonder advies van de commissie
plaatsvinden. Ook is ambtelijke afdoening bij niet-monumenten mogelijk bij plannen waar gelet op
meer dan één vergelijkbaar geval de mening van de commissie als bekend mag worden
verondersteld.

Gemeenten kunnen ervoor kiezen om de adviestaken uit te breiden, met name waar het gaat om de
opgavegerichte en de ontwerpgerichte advisering. De kosten zullen als gevolg daarvan
aanvankelijk toenemen, maar er zijn inverdieneffecten te verwachten. De Tweede Kamer heeft zelfs
de verwachting uitgesproken dat als de gemeentelijke adviescommissies erin slagen om




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                             6/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>initiatiefnemers aan de voorkant van het proces te adviseren en uit te dagen, het mogelijk wordt het
klassieke beoordelingsgerichte welstandstoezicht geleidelijk af te bouwen.2

8. Bijlagen
Deze ledenbrief bevat 3 bijlagen:

Bijlage 1 - Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie.
Bijlage 2 - Tekst van de Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie:
Opgemaakt in Word 2.0-format (DROP) voor publicatie, zonder toelichting.
Bijlage 3 - Implementatiehandleiding: nadere toelichting van de te maken keuzes.

9. Informatie
De geconsolideerde teksten van de VNG modellen (met de bijbehorende toelichtingen) zijn te
raadplegen via Kennisbank Decentrale Regelgeving. De VNG modelverordeningen (zonder de
toelichtingen) staan ook in Modellen Decentrale Regelgeving.

Voor vragen over deze ledenbrief kunt u terecht bij het Informatiecentrum van de VNG (070-373
8393 of e-mail: info@vng.nl).

Met vriendelijke groet,

Vereniging van Nederlandse Gemeenten




Mr L.K. Geluk
Algemeen directeur




Deze ledenbrief staat ook op www.vng.nl onder ‘Producten’ - ‘Brieven’.




2
  Kamerstukken II 2014-2015, 33962, nr. 120 (motie van de leden Veldman en Albert de Vries over geleidelijk
afbouwen van het welstandstoezicht achteraf).



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                     7/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>