<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Begroting 2026
Meerjarenraming 2027-2029
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave


Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 1
Voorwoord.......................................................................................................................................................... 2
Financieel perspectief ........................................................................................................................................ 3
Leeswijzer .......................................................................................................................................................... 7
Venster 1. Bestuur en dienstverlening ............................................................................................................... 8
Venster 2. Gemeenschappen .......................................................................................................................... 14
Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling ....................................................................................... 31
Venster 0. Overhead en algemene dekkingsmiddelen .................................................................................... 42
Paragraaf 1. Lokale heffingen.......................................................................................................................... 45
Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 49
Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 55
Paragraaf 4 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 60
Paragraaf 5. Financiering ................................................................................................................................ 63
Paragraaf 6. Verbonden partijen...................................................................................................................... 65
Paragraaf 7. Grondbeleid ................................................................................................................................ 74
Paragraaf 8. Wet open overheid ...................................................................................................................... 78
Paragraaf 9. Ombuigingen ............................................................................................................................... 79
Overzicht van baten en lasten ......................................................................................................................... 85
Bijlage 1: Investeringsplan 2026 - 2029 .......................................................................................................... 91
Bijlage 2: Begroting 2026 naar taakvelden ...................................................................................................... 93
Bijlage 3: Beleidsindicatoren BBV ................................................................................................................... 94




                                                                                                                                                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord
Een plek waar inwoners centraal staan, waar we samen plannen maken en waar initiatieven uit de
samenleving ruimte krijgen. Of het nu gaat om wonen, werken, ondernemen of recreëren: het is goed leven in
de drie kernen van onze gemeente. Dat willen we vasthouden én verder versterken. In een tijd van financiële
druk en veranderende opgaven moeten we duidelijke prioriteiten stellen en bewuste keuzes maken om dat
waar te maken.

Samen vooruit
We leven in een tijd waarin veel verandert. Grote opgaven komen op ons pad: de energietransitie, de druk op
zorg en ondersteuning én de noodzaak om betaalbare woningen te bouwen. Dat zijn geen eenvoudige
vraagstukken en ze roepen soms zorgen of weerstand op. Maar juist in die dynamiek zien we ook de kracht
van onze gemeenschap. Inwoners, verenigingen, ondernemers en vrijwilligers maken samen het verschil.
Daarom voeren we ons nieuwe participatiebeleid uit, zodat inwoners een rol krijgen bij plannen en besluiten
die hen raken. Onze organisatie staat daarbij naast hen: robuust, resultaatgericht en vitaal. En we luisteren
écht naar wat inwoners ons meegeven, zodat beleid en voorzieningen aansluiten bij wat er bij hen leeft.

Sterke gemeenschap
In 2026 wordt er letterlijk én figuurlijk gebouwd aan een sterke gemeenschap. De bouw van het Dorpshuis in
Loon op Zand gaat van start en de sterke lokale teams worden verder ontwikkeld en ingericht. We versterken
hiermee de sociale basis en zorgen we dat er passende zorg en ondersteuning blijft voor wie dat nodig heeft.
Daarnaast investeren we in onderwijs, sport en cultuur. Want een sterke gemeenschap bouw je niet alleen
met stenen of regels, maar vooral met inwoners die elkaar kennen, helpen en inspireren.

Leefomgeving en economie
Mensen wonen en werken graag in onze groene gemeente. Ondernemers, toeristen en bezoekers weten ons
te vinden. De kwaliteit van de openbare ruimte speelt een grote rol in hoe inwoners hun omgeving ervaren en
in hoe aantrekkelijk we zijn voor bedrijven en bezoekers. Tegelijkertijd liggen er grote opgaven, zoals de
energietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Die vragen veel van de openbare ruimte, terwijl we als
gemeente ook steeds kritisch moeten afwegen of het slimmer, betaalbaarder of soms op een lager niveau kan.
Daarom investeren we gericht in betaalbare en duurzame woningen voor alle doelgroepen én in voorzieningen
die het leven prettiger maken. Zo houden we samen onze gemeente levendig, gastvrij en toekomstbestendig.

De wens om afval beter te scheiden krijgt een stimulans door het vastrecht te verlagen en het variabel tarief
te verhogen. Onze inwoners stimuleren wij hiermee, want de inwonerslast neemt af als de inwoners goed afval
scheidt.

Financieel gezond
Onze ambities zijn groot, maar… we blijven realistisch. Samen met de raad hebben we een ombuigingstraject
doorlopen. De keuzes die daarbij zijn gemaakt, zijn verwerkt in de Kadernota 2026, en vormen het
uitgangspunt voor deze begroting. De komende jaren verwachten we positieve resultaten, hiermee versterken
wij onze reserves, waardoor er ruimte is om te blijven investeren in voorzieningen die inwoners dagelijks
merken: een veilige leefomgeving, goede scholen en sterke voorzieningen in de kernen. Vanaf 2028 neemt
de ruimte af, onder meer door geplande grote projecten en lagere bijdragen vanuit het Rijk. Daarom kijken we
steeds kritisch naar onze uitgaven en inkomsten, zodat we ook in de toekomst kunnen blijven investeren in
wat voor onze inwoners belangrijk is.

Met vertrouwen vooruit
We investeren in sterke gemeenschappen, in een veilige en groene leefomgeving en in voorzieningen waar
onze inwoners dagelijks iets aan hebben. Zo bouwen we samen met u aan een gemeente waar we trots op
zijn – nu én in de toekomst.

College van burgemeester en wethouders

Kaatsheuvel – 30 september 2025




                                                                                                                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Financieel perspectief
Begroting 2026
In de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 beogen we de financiële stabiliteit te handhaven en
tegelijkertijd onze ambities te realiseren. We maakten keuzes om hiertoe te komen, waaronder het verwerken
van een ombuiging van ruim € 1,5 miljoen en onderzoek te verrichten naar nog meer mogelijkheden om tot
ombuigingen te komen van € 0,55 miljoen. In mei 2025 besloot het Rijk extra middelen beschikbaar te stellen,
waardoor het zogenaamde ‘Ravijnjaar’ niet in 2026 ontstaat. Door de ingezette ombuigingen en de
compensatie vanuit het Rijk heeft de gemeente Loon op Zand in 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 een
positief saldo. Door de toekomstige investeringen die de gemeente Loon op Zand gaat krijgen is het aan te
bevelen het positieve resultaat van deze begroting en meerjarenraming te gebruiken om de reserves van de
gemeente te versterken. Hierdoor verbetert de solvabiliteit van de gemeente. In de paragraaf
weerstandsvermogen en risicobeheersing kunt u over de ontwikkeling hiervan meer lezen.

In de volgende tabel presenteren we de financiële opbouw van de begroting. Het startpunt van de begroting
2026 en meerjarenraming is als volgt opgebouwd: het saldo van de primitieve begroting 2025-2028 is met
jaarschijf 2029 aangevuld. Vervolgens voegden we de raadsbesluiten tot en met mei 2025 toe en tot slot
nemen we het saldo uit de Bestuursrapportage 2025 op. Dit is het startpunt van deze begroting. Bij enkele
posten is de afwijking van jaarschijf 2028 en 2029 groot, omdat de effecten van jaarschijf 2029 onvoldoende
bekend waren bij het opstellen van de begroting 2025.
Vervolgens nemen we de mutaties van nieuw of voorgezet beleid binnen de vensters, de gemeenschappelijke
regelingen en de ombuigingen uit de Kadernota 2026 op. Daarna presenteren we de ontwikkelingen waartoe
de aanvullende ombuigingen, belastingen - heffingen, autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen
behoren. En tot slot nemen we de mutaties nieuw beleid op, welke bij het opstellen van de Kadernota 2026
nog niet bekend waren.
Volgend op de tabel geven we een korte toelichting per onderdeel en een uitgebreidere toelichting kunt in de
venster lezen.




                                                                                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Omschrijving                                                        2026     2027     2028     2029
Primitieve begroting 2025-2028                                        155      175     -352     -541
Raadsbesluiten tot en met mei 2025                                 -2.082   -2.293   -2.302   -2.302
Subtotaal                                                          -1.927   -2.118   -2.653   -2.843
Berap 2025                                                          2.578    2.260      937    1.058
Startpunt begroting                                                   651      142   -1.716   -1.785

Kadernota 2026
Voorzetten van beleid of nieuw beleid
Venster 0*                                                          -277     -102     -102     -102
Venster 1*                                                          -148     -148     -148        -
Venster 2                                                             10       10       10       10
Venster 3                                                            -25        -        -        -
Gemeenschappelijke regelingen                                        128      103      165       26
Mutaties Kadernota 2026**                                           -312     -137      -75      -66
Ombuigingen                                                        1.541    1.541    1.541    1.541
Kadernota 2026 inclusief ombuigingen                               1.229    1.404    1.466    1.475

Ontwikkelingen
Ombuigingen:                                                          550      550      550      550
  Taakstelling onderzoek naar bezuinigingen                           400      400      400      400
  Taakstelling benchmark organisatie                                  150      150      150      150
Belasting - heffingen:                                              1.123    1.678    1.515    1.705
  Lokale heffingen                                                    975      903      851    1.006
  Toeristenbelasting                                                  148      775      664      699
Autonome ontwikkelingen:                                           -1.102   -1.137   -1.089   -1.872
  Indexering                                                         -860   -1.092   -1.093   -1.164
  Prognose Sociaal Domein                                            -104      116      123      396
  Autonome ontwikkelingen                                            -106     -106     -106     -186
  Personele lasten                                                    -32      -55      -13     -918
Overige:                                                             -695     -136      602      -21
  Kapitaallasten                                                      220      175     -306     -546
  Actualisatie stelposten                                            -753     -258      975       75
  Transformatie, Sterk Lokaal Team                                   -200     -100     -100
  Overige ontwikkelingen                                               38       47       33     450
Nagekomen nieuw beleid                                               -218      -43      -43     -43
  Decentralisatie uitkering bibliotheek                              -100        -        -       -
  Waardering dienstverlening                                          -43      -43      -43     -43
  Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand                                  -75        -        -       -
Totaal overige mutaties                                              -342      913    1.535     319

Begrotingssaldo 2026-2029                                          1.538    2.459    1.285        9
* op verzoek van de raad specificeren we de mutaties per venster
** Kadernota 2026 pagina 21




                                                                                                       4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Kadernota 2026 Venster 0 tot en met 3
De Kadernota 2026 bevat nieuw beleid en het voortzetten van bestaand beleid voor komende jaren. Deze zijn
het uitgangspunt voor de Begroting 2026-2029. In de hoofdstukken leest u per venster een toelichting hierop.
Alle posten zijn financieel gespecificeerd en in deze begroting benoemd.

Gemeenschappelijke regelingen
In juni 2025 stemde de raad in met de Begroting 2026 van onze gemeenschappelijke regelingen. In deze
begroting verwerken we het verschil tussen de begroting 2025 inclusief wijzigingen jaarschijf 2026 en de
kosten die de gemeenschappelijke regelingen in hun begroting 2026 hebben opgenomen.

Ombuigingen
In aanloop naar de Kadernota 2026 stemde uw raad in met ombuigingen. De ombuigingen verwerkten we in
deze begroting. In paragraaf 9 Ombuigingen geven we een toelichting hierop.

Belastingen – heffingen
Voor de lokale heffingen hanteren we het uitgangspunt consumentprijsindex (CPI) 2,6% uit de Meicirculaire
2025 van het gemeentefonds. Voor 2026 wordt de toeristenbelasting verhoogd tot het landelijk gemiddelde
inclusief de consumentenprijsindex. In 2027 wordt het tarief bepaald op basis van het landelijk gemiddelde T-
2 plus CPI. Dit is op basis van het raadsbesluit Begroting 2025. In het coalitieakkoord is opgenomen dat de
baten en lasten van de hondenbelasting in balans moeten zijn. Om dit te kunnen realiseren is de verhoging
van de tarieven van de hondenbelasting meer dan de CPI uit de Meicirculaire.

Autonome ontwikkelingen
Dit zijn ontwikkelingen op basis van nieuwe wet- en regelgeving of vanuit het oogpunt van instandhouding van
kapitaalgoederen. Het gaat hier om ontwikkelingen die een wijziging inhouden op bestaand beleid of nieuwe
ontwikkelingen die vanuit wettelijke regelingen, voorschriften of door Rijks- en/of provinciaal beleid op onze
gemeente afkomen. De ontwikkeling van prijs en de hoeveelheid voor onder andere de Participatiewet, Wet
Jeugdzorg en Wet maatschappelijke ondersteuning zijn hieronder verwerkt. Ook verwerkten we de indexering
van bestaande contracten en subsidies en de CAO ontwikkelingen.

Overige
Kapitaallasten
Jaarlijks investeren we in onze kapitaalgoederen (o.a. wegen en riool) en starten we met projecten. Dit neemt
kapitaallasten met zich mee. In de begroting maken we een actualisatie van de projecten en investeringen en
maken we een nieuwe inschatting van de toekomstige kapitaallasten.

Actualisatie stelposten
De actualisatie van de stelposten betreft onder andere het aanpassen van jaarlijkse wijzigingen voor
prijsinflatie. Deze post zetten we jaarlijks in voor de indexeringen die we niet vooraf konden toedelen aan een
specifieke post. Ook maakte we een stelpost voor onvoorziene prijsschommelingen in de uitkeringen van het
Rijk als gevolg van de WOZ-waarden van unieke objecten in onze gemeente. De bekendmaking van deze
waarden loopt door de complexiteit niet gelijk met de overige objecten en kan leiden tot minder inkomsten
vanuit het gemeentefonds. De toekomstige exploitatie van het Dorpshuis is nog niet bekend en hiervoor nemen
we vanaf 2027 een stelpost op. De onderwijshuisvesting voor de basisschool de Vaert en het van
Haestrechtcollege is in de Begroting 2025-2028 opgenomen als stelpost, we actualiseren de stelpost. De
realisatie van de bouw is opgeschoven van 2028 naar 2029.

Transformatie, Sterk Lokaal Team
De inwoners ontvangen tijdig en dichtbij passende ondersteuning en/of hulpverlening wanneer dit op eigen
kracht niet lukt. De gemeente Loon op Zand werkt aan een toekomstbestendige inrichting van het sociaal
domein. In 2025 startte de Pilot Sterk Lokaal Team (SLT). Deze Pilot wordt in 2026 breder uitgerold en verder
uitgewerkt. In 2026 onderzoeken we daarnaast de toekomstige inrichting van het voorliggend veld.

Overige ontwikkelingen
Tot de overige ontwikkelingen behoren onder andere een administratieve correctie, alle aanpassingen kleiner
dan € 25.000 en de actualisatie van jaarschijf 2029 omdat niet alle effecten bij het opstellen van begroting
2025 voldoende bekend waren.

Nagekomen nieuw beleid
Decentralisatie uitkering bibliotheek




                                                                                                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>De gemeente Loon op Zand ontvangt in 2026 een decentralisatie-uitkering van €100.000 als onderdeel van
een wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Wij willen deze middelen inzetten
ten behoeve van een sterke en inclusieve gemeenschap, door te investeren in vrij toegankelijke voorzieningen
voor alle inwoners.

Waardering dienstverlening
Het onderzoek naar de waardering van onze dienstverlening gaan we vanaf 2026 vormgeven. Hiermee krijgen
we inzicht in de indicator inwonerstevredenheid, welke door de raad als een belangrijk aandachtspunt wordt
gezien.

Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand
De gemeente Loon op Zand wil een succesvolle oplevering van het Dorpshuis Loon op Zand. Een
kwartiermaker zorgt ervoor dat het gebouw optimaal wordt voorbereid op het gebruik, dat de
organisatiestructuur operationeel is, en dat alle betrokken partijen (eindgebruikers, gemeente, exploitatie
stichting, vrijwilligers) tijdig en goed betrokken zijn. In 2026 zijn middelen nodig om een kwartiermaker te laten
starten.

Overzicht structureel begrotingssaldo
De Provincie toetst op het structurele saldo voor het lopende begrotingsjaar. De meerjarenraming hoeft niet
sluitend te zijn, maar als de tekorten groter worden verwacht de Provincie dat de gemeente nadenkt over hoe
ze dit kan voorkomen. In de begroting 2026 hebben we een structureel en reëel evenwicht gerealiseerd voor
2026, 2027, 2028 en 2029.

Structureel begrotingsresultaat (bedragen x € 1.000)                      2026       2027       2028        2029
Saldo van baten en lasten                                                 1.538      2.458      1.284          9
Incidentele baten en lasten (saldo)                                       1.105        500        250          -
Incidentele mutaties met reserves (saldo)                                  -237          -          -          -
Totaal structureel begrotingsresultaat                                    2.406      2.958      1.534          9

Investeringsbegroting
In de begroting 2026 nemen we het investeringsplan voor de jaren 2026-2029 op. Het investeringsplan bevat
alle investeringen voor komende jaren, waarvan we nu weten dat deze zich gaan voordoen. Het plan is
samengesteld met behulp van informatie uit de beheer- en beleidsplannen van de gemeente Loon op Zand.
In het plan nemen we zowel de nieuwe als de vervangingsinvesteringen op. Het totaal aan nieuwe
investeringen en vervangingsinvesteringen voor 2026 is € 6,3 miljoen.




                                                                                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Leeswijzer
De begroting voor dit jaar heeft dezelfde structuur en vormgeving als die van 2025. De begroting is een
belangrijk basisdocument voor de planning- en controlcyclus. Halverwege het jaar rapporteren we de
voortgang in de bestuursrapportage, waarin we bijsturen waar nodig.

Indeling van de vensters
De begroting is ingedeeld in vensters. Ieder venster kent een vaste structuur. We starten met het schetsen
van de paraplu voor het venster. Dit is de lange termijn ambitie voor respectievelijk het bestuurlijke, sociale en
het fysieke domein. Vervolgens behandelen we binnen ieder venster verschillende thema’s. Per thema houden
we de volgende structuur aan:

Wat willen we bereiken?
Hier beschrijven we de maatschappelijke effecten die we per thema nastreven, gebaseerd op vastgestelde
beleidsdocumenten. In de begroting laten we vooral zien hoe de middelen worden toegekend aan de
beleidsdomeinen en om welke reden. Voor verdere uitleg verwijzen we naar de specifieke beleidsdocumenten.

Wat gaan we daarvoor doen?
Als gemeente hebben we een groot aantal reguliere en vaste activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan het uitgeven
van paspoorten of het verlenen van subsidies. Het gesprek met de raad richt zich vaak op ontwikkelingen en
innovaties; de opgaven. Voor een aantal activiteiten is gekozen om de uitvoering in samenwerkingsverbanden
uit te voeren. Onder deze noemer geven we de volgende drie onderdelen weer;
     • Onze reguliere taken;
         Het grootste deel van de middelen gaat naar vaste taken, zoals onder andere het verstrekken van
         vergunningen en het bieden van zorg en ondersteuning aan onze maatschappij;
     • Onze Verbonden partijen;
         Voor sommige taken werken we samen met andere partijen;
     • Onze speerpunten;
         Ontwikkelingen en opdrachten die speciale aandacht krijgen.

We beschrijven een aantal van onze reguliere activiteiten. We maken deze inzichtelijk door – waar mogelijk –
voor deze activiteiten een output georiënteerd kengetal op te nemen. Deze kengetallen zijn in de begroting
bedoeld om de gewenste trend te laten zien. In de jaarrekening zullen we deze kengetallen op basis van
realisatie weergeven. Dit is bedoeld om met elkaar het gesprek te kunnen voeren over de ontwikkeling die
werkelijk is gerealiseerd. We blijven dit in de komende jaren verder uitwerken en verfijnen zodat de
informatiewaarde toeneemt.
De activiteiten van een verbonden partij kunnen bijdragen aan diverse ambities en resultaten. Echter, in
financiële zin hoort elke verbonden partij bij een thema. Als een verbonden partij financieel is opgenomen
onder een thema dan wordt die genoemd.
Tot slot komen de speerpunten per thema aan de orde. Als een verkorte opdrachtformulering geven we in
deze begroting weer wat u van het college mag verwachten.

Wat mag het kosten
We sluiten een venster af met het beantwoorden van de vraag ‘Wat mag het kosten?’. Voor het begrotingsjaar
laten we per thema zien wat de baten en lasten zijn van bestaand beleid. Het gaat hierbij om het doorvoeren
van gewijzigde prognoses en de consequenties van eerder genomen besluiten. De keuzes die we noemden
in het financieel perspectief laten we zien onder voorstellen voor nieuw beleid. Voor de toelichting van deze
voorstellen sluiten we aan bij de systematiek van de financiële toelichtingen in de bestuursrapportage:
    • Een positief effect laten we zien met ‘+’ en Voordeel en een negatief effect laten we zien met ‘-‘ en
          Nadeel;
    • Bij de Vensters laten we een incidenteel effect zien met I en een structureel effect met S;
    • De bedragen in de tabellen en grafieken worden, tenzij anders vermeld, afgerond in duizenden euro's.
          Optellingen kunnen een beetje afwijken door afrondingen.




                                                                                                                     7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Venster 1. Bestuur en dienstverlening

Ambitie
Loon op Zand is een sterke, zelfstandige gemeente waarin de inwoner centraal staat. We zetten in op ons
nieuwe participatiebeleid en dit uit zich in de juiste dialoog met onze inwoners en ondernemers. We stimuleren
initiatieven vanuit de samenleving en maken nieuwe plannen samen.

De organisatie werkt in een nieuwe structuur waarin we integraliteit stimuleren en zorgen voor een goede
aansluiting bij de vereiste wendbaarheid en veranderende wereld. We zien ons als organisatie gesteld voor
een ombuigingsoperatie vanwege de verminderende rijksbijdrage. Dit vergt het nodige van de organisatie,
maar voorop blijft staan dat we blijven doen wat goed is voor onze inwoners, bedrijven en betrokkenen.
Dienstverlening staat hoog in het vaandel en hier zetten we dan ook op in. Met een krachtige organisatie staan
we klaar voor een nieuwe raadsperiode.

We trekken samen op met andere overheden als dit aansluit bij onze speerpunten en het ons meerwaarde
oplevert. We leveren een actieve bijdrage in de samenwerkingsverbanden en sturen hier op
gemeenschappelijke doelen en de meerwaarde voor onze gemeente.

Veiligheid heeft binnen de huidige tijdsgeest en ontwikkelingen de blijvende aandacht. We zetten in op
preventie en voeren het meerjaren veiligheidsbeleid uit.

1.1     Bestuur en organisatie
Wat willen we bereiken?
   • We pakken uitdagingen samen met onze inwoners en (maatschappelijke) organisaties aan.
   • Onze organisatie is robuust, resultaatgericht en vitaal.
   • We zijn een weerbare en integrale ambtelijke en bestuurlijke organisatie.

Wat gaan we daarvoor doen?
Participatie
We geven uitvoering aan een nieuw participatiebeleid. Dit beleid wordt in 2025 samengesteld en met de raad
gedeeld.

Organisatie
We blijven investeren in de organisatie binnen de bestaande kaders.

Binnen onze reguliere taken:

 Wat willen we bereiken?                                 Realisatie                    Begroting
 1.1 Bestuur en organisatie                                2023              2024        2025        2026
 We faciliteren verschillende vormen van inwonerparticipatie
 Inwonerspanel en bijeenkomsten                               2                2         3á4         3á4
 Het uitvoeren van verkiezingen
 Een onweerlegbare verkiezingsuitslag                        Ja               Ja          Ja          Ja
 We stimuleren jongeren om zich maatschappelijk actief in te zetten
 Aantal vergaderingen kindergemeenteraad                      5                7           6           6

Onze verbonden partijen:
- Regio Hart van Brabant

Onze speerpunten:
De ontwikkeling van de organisatie heeft een centrale plaats in dit thema. Wij werken aan een
toekomstbestendige organisatie. Het takenpakket van de gemeente blijft in ontwikkeling en wij dragen zorg
dat onze organisatie hierop voldoende is toegerust. In de paragraaf bedrijfsvoering gaan we hierop in.




                                                                                                                 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre> Participatie
 Doel         Het professionaliseren van participatie van onze gemeente, door het opzetten en uitbouwen
              van een participatiecultuur in de organisatie.
 Inhoud       Het participatiebeleid stellen we op omdat we willen samenwerken met onze inwoners en er
              vanuit de omgevingswet en de wet versterking participatie op decentraal niveau de plicht is
              om een beleid en een verordening te hebben. We geven uitvoering aan het participatiebeleid.
              In het participatiebeleid geven we richting aan de aanpak van participatie en hoe dit vorm moet
              krijgen binnen de organisatie.
 Financiën    Afhankelijk van gemaakte keuzes bij vaststelling van het beleid zijn financiële consequenties
              verbonden aan de uitvoering van het nieuwe beleid.
 Planning     De vaststelling van de uitgangspunten van het participatiebeleid staat gepland tijdens
              raadsvergadering d.d. 11 december 2025. Het ontwikkelen van een participatieve
              organisatiecultuur start in 2026.
 Risico’s     Indien we geen financieel budget inzetten voor de ontwikkeling van participatie dan verandert
              onze samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties niet of
              onvoldoende.
              Het ontwikkelen van participatie als vaardigheid én als vakdiscipline vereist een goede
              inrichting, aansturing en borging in de organisatie.


1.2    Dienstverlening
Wat willen we bereiken?
   • We hebben inzicht in de waardering van onze dienstverlening.
   • Onze inwoners en ondernemers zijn tevreden over onze dienstverlening.
   • We zijn goed bereikbaar voor onze inwoners.

Wat gaan we daarvoor doen?
Waardering van dienstverlening
In de paragraaf Bestuurlijke toekomst is inwonerstevredenheid als één van de indicatoren opgenomen.
Daarvoor voeren we in 2026 twee onderzoeken uit: één onderzoek naar de waardering van inwoners en één
naar de waardering van ondernemers, stichtingen en verenigingen. Waar we voor inwoners mogelijk
aansluiten bij de landelijke burgerpeiling van ‘Waar staat je gemeente’, vraagt het meten van de waardering
onder ondernemers, stichtingen en verenigingen om aanvullend maatwerk. Wanneer we de waardering naar
dienstverlening meten, adviseren we om dit structureel te herhalen. Dan dient er rekening te worden gehouden
met de (twee)jaarlijkse kosten om de onderzoeken uit te voeren.

Kanalenstrategie
Richting 2026 zetten we stappen om onze dienstverlening eenduidig, online, multichannel (via meerdere
kanalen) en inclusief te organiseren. We streven ernaar dat inwoners en ondernemers ons ervaren als een
samenhangende organisatie, ongeacht via welk kanaal zij contact met ons opnemen. Onze kanalenstrategie
helpt hierbij: deze beschrijft hoe we onze kanalen inrichten en op elkaar afstemmen. In 2026 werken we de
strategie verder uit en borgen we deze in de organisatie door het maken van heldere werkafspraken en het
optimaliseren van onze interne werkprocessen.

Klantcontactsysteem KCC
In 2026 evalueren we of het huidige klantcontactsysteem toekomstbestendig is en voldoende aansluit bij de
ambities van de organisatie. Deze evaluatie leidt tot een besluit over het continueren of vervangen van het
klantcontactsysteem.

Telefonische bereikbaarheid
Door middel van maandelijkse metingen monitoren en sturen we ook in 2026 op onze telefonische
bereikbaarheid.

Digitale toegankelijkheid
We zorgen ervoor dat onze websites toegankelijk zijn voor iedereen door deze te optimaliseren en te laten
toetsen aan de Wet Digitale Toegankelijkheid.




                                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Binnen onze reguliere taken:
We monitoren de telefonische bereikbaarheid door middel van drie servicenormen:

    1. 75% van de inkomende telefonische vragen worden door het KCC beantwoord.
    2. Het aantal terugbelverzoeken brengen we terug naar 20%.
    3. Een 90% tijdige opvolging van alle terugbelverzoeken binnen 2 werkdagen.

Met de onderzoeksresultaten van 2025 en het monitoren van de servicenormen hebben we voldoende
informatie om te sturen op onze telefonische bereikbaarheid. Eens in de drie jaar willen we een onderzoek
laten uitvoeren.

 Wat willen we bereiken?                                 Realisatie                          Begroting
 1.2 Dienstverlening                                       2024*             2026          2027     2028             2029
 Telefonische bereikbaarheid
 Telefonische vragen (75%)                                   69%              75%          75%          80%          80%
 Terugbelverzoeken verminderen (20%)                         22%              20%          20%          15%          15%
 Tijdige opvolging terugbelverzoeken (90%)                   80%              85%          90%          90%          90%
*Dit zijn de gemiddelde percentages van 2024, behalve de maand Oktober. Door IT-storingen was er deze maand geen representatieve
data beschikbaar.

Onze speerpunten:

 Inzicht in waardering dienstverlening
 Doel          Inzicht verkrijgen in de indicator inwonerstevredenheid door een onderzoek naar waardering
               van onze dienstverlening door inwoners, ondernemers, verenigingen en stichtingen.
 Inhoud        Voor het onderzoek naar waardering van onze dienstverlening van onze inwoners, voeren we
               een burgerpeiling uit. Daarmee sluiten we aan op ‘Waar staat je gemeente’. Het onderzoek
               naar de waardering van ondernemers, verenigingen en stichtingen vraagt om maatwerk. Beide
               onderzoeken dragen bij aan inzicht in inwonerstevredenheid.
 Financiën     Het uitvoeren van beide onderzoeken brengt zowel project- als uitvoeringskosten met zich
               mee. De projectkosten zijn ongeveer € 18.000 en bestaan uit het opzetten, uitvoeren en
               analyseren van de onderzoeken en de aansluiting op ‘Waar staat je gemeente’. De
               uitvoeringskosten zijn ongeveer € 25.000 en bestaan uit drukwerkkosten, communicatie en
               werkuren.
 Planning      In Q1 van 2026 starten we het onderzoek.
 Risico’s         Een reëel risico bij het uitvoeren van tevredenheidsonderzoeken is de lage respons van onze
                  inwoners en ondernemers. Hiervoor is goede communicatie en doelgerichte benadering
                  belangrijk.

 Zelfevaluatie BRP en Reisdocumenten
 Doel          De zelfevaluatie is bedoeld om de betrouwbaarheid en veiligheid van de Basisregistratie
               Personen (BRP) en de uitgifte van reisdocumenten te waarborgen.
 Inhoud        Zelfevaluatie van de BRP en reisdocumenten is wettelijk verplicht voor gemeenten om de
               kwaliteit en beveiliging van deze processen te waarborgen. Deze zelfevaluatie geeft inzicht in
               de werking van de processen en of ze voldoen aan de gestelde eisen. De gemeente moet
               voldoen aan de landelijke norm.
 Financiën     Geen.
 Planning      Voor het einde van het jaar moeten de vragenlijsten van de zelfevaluatie zijn ingevuld en
               verzonden naar de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).
 Risico’s      Het niet voldoen aan de landelijke norm voor de zelfevaluatie van de BR en reisdocumenten
               kan leiden tot diverse risico's, waaronder boetes, problemen met toeslagen en uitkeringen, en
               het niet kunnen aanvragen van belangrijke documenten zoals paspoorten en ID-kaarten.




                                                                                                                                   10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> Toename complexiteit in casuïstiek
 Doel      Door het gezamenlijk analyseren van complexe casuïstiek kunnen we leren, verbeteren en
           maatwerk leveren voor burgers met complexe problematiek, wat uiteindelijk bijdraagt aan een
           hogere kwaliteit van zorg en advies en onnodig dubbel werk.
 Inhoud    We signaleren een toenemende complexiteit en aantallen in casuïstiek, zoals aanvragen voor
           briefadressen en adresonderzoeken. Dit vraagt steeds meer tijd en expertise van de
           medewerker Burgerzaken. Daarnaast wordt ook meer aandacht gevraagd voor
           identiteitsvaststelling en fraudepreventie, volgens de landelijke richtlijnen.
           Om signalen vanuit de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA), adresonderzoeken en
           briefadressen effectief te behandelen, stellen we voor een gemeentelijke werkgroep op te
           richten waarin meerdere teams zijn vertegenwoordigd. Door interne samenwerking en betere
           afstemming met partners verbetert de weerbaarheid van de medewerkers. Het bespreken van
           complexe casuïstiek bevordert de professionele ontwikkeling van medewerkers omdat ze hun
           kennis, vaardigheden en vermogen tot samenwerking vergroten. Door de tijdelijke uitbreiding
           van formatie kunnen er goede werkafspraken worden gemaakt. De instructies worden
           verbeterd en er wordt een kwaliteitsplan opgesteld. De medewerkers hebben ruimte om
           opleidingen en trainingen te volgen.
 Financiën Tijdelijke inzet medewerkers voor het project complexe casuïstiek, de financiën zijn verwerkt
           in Venster 0.
 Planning  In 2026 wordt dit opgepakt.
 Risico’s      Het niet professioneel oppakken van complexe casuïstiek kan leiden dat de burger niet goed
               geholpen wordt, mogelijk meer bezwaarschriften worden ingediend en geen juiste registratie
               in de Basisregistratie Personen (BRP).



1.3     Openbare orde en veiligheid
Wat willen we bereiken?
We bieden een veilige woon-, leef-, werk- en recreatieomgeving voor onze inwoners, ondernemers en
bezoekers.

Wat gaan we daarvoor doen?
We gaan werken met een levend focusblad waar we onderscheid maken tussen prioriteiten, opgaven en taken.
Een sterke gemeente vraagt ook om een veilige samenleving. We zijn actief in het bestrijden van
ondermijnende criminaliteit. Daarnaast zetten we in op preventie om onze jeugd weerbaar te maken tegen
ondermijnende criminaliteit. Naast extra inzet van jongerenwerk investeren we verder in de doorontwikkeling
van de aanpak conform het zevenstappenmodel om vroegtijdig jeugd uit de verleiding te houden van het snelle
geld en het criminele pad. We kijken met de jongeren naar wat zij nodig hebben en passen daar onze
interventies op aan.

Binnen het veiligheidsdomein investeren we op de gestelde prioriteiten door interventies en campagnes te
voeren die passen bij de tijd. Digitale veiligheid is bijvoorbeeld een gebied waar snelle veranderingen in
plaatsvinden. We ontwikkelen het veiligheidsbeleid door en richten ons komend jaar ook op opgaven op het
gebied van polarisatie en radicalisering. We zorgen voor laagdrempelige acties/momenten om uit de
samenleving op te halen wat er speelt zodat ons meldingssysteem niet leidend is. We hopen hiermee de
inwoners en ondernemers te spreken zonder dat er al ‘iets aan de hand is’.

We zetten tevens een klankbordgroep op ten aanzien van leefbaarheid en veiligheid. Door thematisch in te
zetten op wat er in de wijken speelt, betrekken we hopelijk ook anderen dan de huidige
buurtpreventieteamleden in onderwerpen als preventie, veiligheid en leefbaarheid. Weerbaarheid is hierbij een
uitgangspunt, waarvoor we ook aandacht hebben in onze verder te ontwikkelen visie op ondermijning.

Binnen onze reguliere taken:
In de periode 2023-2026 kent ons veiligheidsbeleid de volgende prioriteiten;
    • We acteren op alle vormen van overlast die de leefomgeving van onze inwoners, ondernemers en
        bezoekers aantast;




                                                                                                                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>   •   We streven naar een verbetering van de veiligheidsbeleving op en rondom school, vergroten kansen
       voor risicojongeren en streven naar een afname van jeugdcriminaliteit;
   •   Verbinding zorg en veiligheid: we zorgen voor een zo goed mogelijke samenwerking tussen de
       betrokkenen en zetten in op een effectieve persoonsgerichte aanpak;
   •   Ondermijning: we zetten in op bewustwording en verhogen zo de maatschappelijke weerbaarheid en
       meldingsbereidheid;
   •   We zetten ons in om te voorkomen dat inwoners en bedrijven slachtoffer worden van cybercrime met
       als doel een betere weerbaarheid in de digitale wereld.

Onze verbonden partijen:
   • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant
   • Regionale ambulance voorziening (RAV)

Onze speerpunten:

 Inzet van boa’s
 Doel          Onderzoek naar de inzet van boa’s.
 Inhoud        De inzet van boa’s is structureel, echter worden zij ook structureel ingehuurd. We zien ook dat de
               druk op de inzet van boa’s groter wordt en hiermee er behoefte is aan meer capaciteit. Het leveren
               van capaciteit is een probleem. Hierdoor gaan veel gemeentes over tot het in dienst nemen van
               boa’s. We gaan onderzoeken of we verder gaan met inhuur of dat wij boa’s beter vast in dienst
               kunnen nemen. Gelijktijdig zal gekeken worden of we binnen de inzet van boa’s meer kunnen gaan
               samenwerken met onze buurgemeenten. Zo kunnen we de potentiële kwetsbaarheid binnen dit
               taakveld beter ondervangen.
 Financiën     Hiervoor wordt een apart voorstel voorbereid. Op basis van de verkregen informatie van andere
               gemeentes is in ieder geval duidelijk dat het huidig budget onvoldoende is.
 Planning      2026
 Risico’s      De continuïteit van de inzet van boa’s en de daarmee gepaarde handhaving van onze APV en
               bijzondere wetten.

 Bestuurlijk Interventie Team (BIT)
 Doel           Continuering van het Bestuurlijk Interventie Team.
 Inhoud         Sinds 1 oktober 2023 kent de regio Hart van Brabant een Bestuurlijk Interventie Team (BIT). Het is
                een integrale samenwerking tussen 8 deelnemende gemeenten bij de aanpak van georganiseerde
                criminaliteit en ondermijningsactiviteiten. De financiering van het BIT is voor 2 jaar gedekt uit
                incidentele middelen vanuit de overheid. Een evaluatie heeft aangetoond dat het BIT tot goede
                resultaten leidt. De burgemeesters van de deelnemende gemeenten hebben daarop besloten aan
                hun colleges voor te leggen om de financiering vanaf 1 oktober 2025 structureel vanuit de
                gemeenten te laten plaatsvinden. Het college heeft besloten om dit verzoek vanuit onze gemeente
                te ondersteunen.
 Financiën      € 16.000 per jaar.
 Planning       2026 en dan jaarlijks.
 Risico’s       Geen continuïteit van het BIT op de handhavingszaken.



Wat mag het kosten in 2026?

Venster 1: Bestuur en
                                           2026                2027                2028                2029
dienstverlening
Bedragen x € 1.000                    Lasten      Baten   Lasten      Baten   Lasten      Baten   Lasten      Baten
1.1 Bestuur en organisatie             -1.857         -    -1.942         -    -1.931         -    -2.004         -
1.2 Dienstverlening                      -911       541      -915       541      -937       541      -959       541
1.3 Openbare orde en veiligheid        -2.435        80    -2.509        62    -2.594        68    -2.690        73
Subtotaal                              -5.202       620    -5.365       602    -5.461       608    -5.653       613
1.99 Mutaties reserves                      -         -         -         3         -         3         -         3
Totaal                                 -5.202       620    -5.365       605    -5.461       611    -5.653       616



                                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Nieuw beleid Venster 1: Bestuur
                                              2026                2027               2028                2029
en dienstverlening
Bedragen x € 1.000                       Lasten      Baten   Lasten      Baten   Lasten     Baten    Lasten     Baten
1.1 Bestuur en organisatie                    -          -        -          -        -         -         -         -
1.2 Dienstverlening                         -43          -      -43          -      -43         -       -43         -
1.3 Openbare orde en veiligheid             -16          -      -16          -      -16         -       -16         -
Subtotaal                                   -59          -      -59          -      -59         -       -59         -
1.99 Mutaties reserves                        -          -        -          -        -         -         -         -
Totaal nieuw beleid Venster 1               -59          -      -59          -      -59         -       -59         -

Toelichting op nieuw beleid:
 Lasten Venster 1 (bedragen x € 1.000)                                                    Nadeel                 -59

 1.1 Bestuur en organisatie                                                              Voordeel                  0
 Voor dit thema is geen nieuw beleid.
 1.2 Dienstverlening                                                                     Nadeel                  -43
 Inzicht in waardering dienstverlening                                                   Nadeel                  -43
 Voor het onderzoek naar waardering van onze dienstverlening van onze inwoners, voeren we een burgerpeiling uit.
 Daarmee sluiten we aan op ‘Waar staat je gemeente’. Het onderzoek naar de waardering van ondernemers,
 verenigingen en stichtingen vraagt om maatwerk. Beide onderzoeken dragen bij aan inzicht in
 inwonerstevredenheid.
 1.3 Openbare orde en veiligheid                                                         Nadeel                  -16
 Bestuurlijk Interventie Team (BIT) (S)                                                  Nadeel                  -16
 De financiering van het Bestuurlijk Interventie Team (BIT) is voor 2 jaar gedekt uit incidentele middelen vanuit de
 overheid. Een evaluatie heeft aangetoond dat het BIT tot goede resultaten leidt. De burgemeesters van de
 deelnemende gemeenten hebben daarop besloten aan hun colleges voor te leggen om de financiering vanaf 1
 oktober 2025 structureel vanuit de gemeenten te laten plaatsvinden. Het college heeft besloten om dit verzoek
 vanuit onze gemeente te ondersteunen.
 1.99 Mutaties reserves                                                                  Voordeel                  0
 Voor dit thema is geen nieuw beleid.


 Baten Venster 1 (bedragen x € 1.000)                                                     Voordeel                 0

 1.1 Bestuur en organisatie                                                               Voordeel                 0
 Voor dit thema is geen nieuw beleid.
 1.2 Dienstverlening                                                                      Voordeel                 0
 Voor dit thema is geen nieuw beleid.
 1.3 Openbare orde en veiligheid                                                          Voordeel                 0
 Voor dit thema is geen nieuw beleid.
 1.99 Mutaties reserves                                                                   Voordeel                 0
 Voor dit thema is geen nieuw beleid.




                                                                                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Venster 2. Gemeenschappen

Ambitie

Visie op het Sociaal Domein: In de buurt, Aan de buurt
In het sociaal domein werken we vanuit de visie ‘In de buurt, Aan de buurt’. Deze visie draait om het versterken
van de eigen kracht van inwoners en hun omgeving. We streven naar een gemeenschap waarin mensen
gelukkig leven, er voor elkaar zijn en samen uitdagingen aangaan. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat zorg en
ondersteuning beschikbaar blijven voor wie dat écht nodig heeft.
Om dit te realiseren, richten we ons op drie hoofdopgaven;
    1. Sterke gemeenschappen;
    2. Toegang tot ondersteuning;
    3. Grip op het sociaal domein.

SLT als brug in de ondersteuning
Het verdiepende visiedocument Sterke Gemeenschap inclusief SLT 2025-2030 laat zien hoe het SLT fungeert
als brug tussen vrij toegankelijke ondersteuning en geïndiceerde zorg. We kijken eerst naar wat iemand zelf
kan, daarna naar het netwerk en vervolgens naar algemene voorzieningen. Het SLT biedt lichte ondersteuning
of begeleiding wanneer er voorliggend geen passende hulp is. Met het SLT voorkomen we onnodige
doorverwijzing naar zwaardere zorg en houden we ruimte voor mensen die dat wél nodig hebben.

Eén beleidskader als verbindend fundament
Om de samenhang tussen de diverse visies binnen het sociaal domein te waarborgen, hebben we één
integraal beleidskader opgesteld. Dit kader helpt om keuzes te maken: doen we de juiste dingen en doen we
die goed? Het uitvoeringsprogramma geeft hier concreet invulling aan en bepaalt de focus voor de komende
jaren.

De tredenstructuur als basis voor beleid
Binnen het beleidskader werken we met een tredenstructuur, die de ondersteuning in vier niveaus verdeelt:
    1. Algemeen collectief – vrij toegankelijke voorzieningen voor iedereen
    2. Algemeen selectief – lichte ondersteuning zoals jongerenwerk en opbouwwerk
    3. Indicatievrije zorg – laagdrempelige hulp zonder indicatie zoals het SLT
    4. Maatwerkvoorzieningen – individuele zorg op basis van een indicatie




Onze beweging gaat van maatwerk (trede 4) naar lichtere vormen van ondersteuning (treden 1 t/m 3). Trede
3, met het SLT, vormt een cruciale tussenstap. Inwoners maken namelijk niet zomaar de overstap van
maatwerk naar volledig zelfstandige deelname in de gemeenschap. Een breed aanbod in de tussenliggende
treden is daarom essentieel.

Nieuw beleid vanuit bestaand beleid
Binnen de begroting zetten we met nieuw beleid vooral in op treden 1, 2 en 3: vrij toegankelijke en
laagdrempelige voorzieningen. Zo versterken we de gemeenschap en verkleinen we de stap van maatwerk
naar voorliggende ondersteuning.




                                                                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Financiële kaders
Vanuit de financiële realiteit van de gemeente Loon op Zand hanteren we het uitgangspunt: nieuw beleid alleen
als het gedekt wordt door oud beleid. Bestaand beleid is daarom herzien en omgevormd, zodat het aansluit
bij de tredenstructuur én binnen het beschikbare budget blijft. Op deze manier blijft het sociaal domein
financieel in balans – we houden de nullijn aan.

2.1.    Onderwijs
Wat willen we bereiken?
In een Sterke gemeenschap, zoals we die in Loon op Zand nastreven, is het belangrijk dat kinderen goed
kunnen leren en zich gezond kunnen ontwikkelen. Daarvoor zijn goede kinderopvang en goed onderwijs
essentieel. We willen daarom een veilige, gezonde en toekomstgerichte leer-, ontwikkel- en leefomgeving
bieden voor kinderen, jongeren, hun ouders/verzorgers en professionals. We werken hieraan via de Loonse
Educatieve Agenda (LEA) 2025-2029.

Wat gaan we daarvoor doen?
Het onderwijs kent logischerwijs een nadrukkelijke relatie tot het creëren van een Sterke gemeenschap en tot
de inzet van (specialistische) hulp en ondersteuning. In een Sterke gemeenschap faciliteren we voorzieningen
waarmee we bijdragen aan het feit dat kinderen zich kunnen ontwikkelen. In samenwerking met het te
organiseren Sterke lokale Team moeten kinderen die voor een bepaalde periode ondersteuning nodig hebben
deze kunnen krijgen. Dat wat we doen binnen het onderwijs hangt dan ook sterk samen met onze opgaven.
Voor 2026 zetten we hieromtrent in op;
    • Kinderopvangorganisatie(s) in staat stellen om te voorzien in aanbod ten behoeve van kinderen van
         2,5 tot 4 jaar voor voorschoolse educatie (vve). Dit doen we vanuit de middelen voor het gemeentelijk
         onderwijs-achterstandenbeleid om het aanbod voor doelgroep peuters in het geheel van vroeg- en
         voorschoolse voorzieningen te borgen;
    • Voldoende en kwalitatief goed onderwijs borgen (onder andere) door hierop toe te zien;
    • Middels Loonse Educatieve Agenda 2025-2029 de ontwikkelkansen optimaliseren;
    • We stellen scholen in staat om te investeren in activiteiten die bijdragen aan de verankering van
         Cultuureducatie door deelname aan Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK4);
    • We zorgen voor toekomstbestendige, duurzame huisvesting voor de basisscholen in combinatie met
         kinderopvang en eventuele andere kind voorzieningen in de buurt in alle drie de kernen;
    • We zorgen voor toekomstbestendige, duurzame huisvesting voor het voortgezet onderwijs in onze
         gemeente;
    • We investeren in specifiek aanbod voor volwassenen om zich te scholen in de basisvaardigheden,
         zowel op het gebied van lezen, rekenen, schrijven als digitaal vaardig zijn.

Binnen onze reguliere taken:

 2.1 Onderwijs                                               Realisatie                 Begroting
 Wat willen we bereiken binnen onze reguliere taken?            2023         2024         2025       2026
 % van de geïndiceerde doelgroep-peuters waarvoor een           100%         100%         100%       100%
 plek met voorschoolse educatie beschikbaar is
 % scholen dat aan de norm voor voldoende en kwalitatief        100%         100%         100%       100%
 goed openbaar onderwijs voldoet
 aantal bestuurlijke bijeenkomsten per jaar om de                 3             3           3          3
 voortgang van de opgaven uit de LEA te bespreken
 aantal scholen dat deelneemt aan Cultuureducatie met             7             7           6          7
 Kwaliteit (CMK4)
 aantal basisschoolleerlingen uit onze gemeente dat in de       100%         100%         100%       100%
 gemeente op een basisschool terecht kan

Onze verbonden partijen:
Niet van toepassing.




                                                                                                                 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Onze speerpunten:

 Uitvoering IHP-K (Integraal Huisvestingsplan Onderwijs & Kind voorzieningen)
 Doel         Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting voor het
              basisonderwijs, in de drie kernen van onze gemeente en voortgezet onderwijs in onze
              gemeente.
 Inhoud       In 2026 geven we nader uitvoering aan het IHP-K. Concreet gaan we aan de slag met het
              opstellen van een uitvoeringsagenda voor de projecten uit de eerste termijn van het IHP-K en
              voeren we haalbaarheidsonderzoeken uit naar de vervangingsopgave van schoolgebouwen
              in de verschillende dorpskernen van de gemeente Loon op Zand.
 Financiën    In het IHP-K worden de financiën uitgewerkt.
 Planning     We gaan in 2026 met de verdere uitwerking aan de slag.
 Risico’s     Een mogelijk risico zijn de ontwikkelingen van bouwkosten in de markt. De financiële
              aannames in het concept IHP-K zijn gebaseerd op prijspeil 2025.

 Nieuwbouw basisschool De Vaert
 Doel      Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting basisonderwijs, in de
           drie kernen van onze gemeente.
 Inhoud    De optie om zowel basisschool De Vaert als het Van Haestrecht College op eenzelfde
           locatie nieuw te bouwen is geen haalbare weg gebleken. Daarom is voor basisschool de
           Vaert een projectplan opgesteld voor de nieuwbouw van de school op de huidige locatie aan
           de Van Heeswijkstraat. We gaan hierbij uit van een basisschool in combinatie met
           kinderopvang 0-12 jaar, buitenschoolse opvang en een voorziening voor gymonderwijs.
           Daarnaast is er ruimte voor maatschappelijke activiteiten.
 Financiën In de investeringsaanvraag worden de financiën opgenomen.
 Planning     Naar verwachting kan de gemeenteraad in Q4 2025 een besluit nemen over het
              investeringskrediet voor de nieuwbouw van kindcentrum De Vaert.
 Risico’s     Risico's zoals het creëren van tijdelijke huisvesting, van ruimte voor goede en veilige
              verkeersstromen en uitbreiding van aantal lokalen en risico's qua planning worden
              meegenomen in het projectplan.

 Huisvesting Van Haestrecht College
 Doel        Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting en voortgezet
             onderwijs in onze gemeente.
 Inhoud      Voor het Van Haestrecht College is in 2023 een onderzoek uitgevoerd door een extern
             bureau, dat aangeeft dat nieuwbouw op een nieuwe locatie de voorkeur heeft, als onderdeel
             van een haalbaarheidsonderzoek. De optie om zowel Basisschool de Vaert als het Van
             Haestrecht College op eenzelfde locatie nieuw te bouwen is niet haalbaar gebleken. In Q1
             2025 is door de gemeenteraad en voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor het nieuw
             op te starten haalbaarheidsonderzoek. In het najaar van 2025 verwachten we de
             gemeenteraad te kunnen informeren over de voorkeurslocatie voor de nieuwbouw van het
             Van Haestrechtcollege. Hier wordt in 2026 verdere uitvoering aan gegeven.
 Financiën   Er wordt op basis van dit onderzoek een projectplan geschreven waarin de financiën zijn
             opgenomen.
 Planning    In Q4 2025 hebben we de gemeenteraad geïnformeerd over de voorkeurslocatie.
 Risico’s     Een risico is het niet kunnen vinden van een alternatieve locatie. Daarbij vallen we terug op
              nieuwbouw op de huidige locatie.

2.2. Sport, cultuur en welzijn
Wat willen we bereiken?
Sport en cultuur versterken de sociale basis van de samenleving en dragen ook in grote mate bij aan de
pedagogische basis van onze inwoners. In het kader van onze opgaven betreffen dit onderdelen die steeds
nadrukkelijker van belang worden. We willen daarom inzetten op sterke voorzieningen waar onze inwoners
een beroep op kunnen doen. Tevens spelen sport en cultuur een belangrijke rol in het welzijn van onze
inwoners. We hanteren een brede, positieve blik op gezondheid en welzijn. Hierbij is gezondheid niet enkel de
afwezigheid van ziekte en klachten, maar ook het vermogen van inwoners om met (o.a. fysieke, sociale en



                                                                                                                16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>emotionele) uitdagingen om te gaan. Hiermee creëren we sterkere gemeenschappen en dragen we bij aan de
beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en preventie. Onder andere door het bieden van zingeving en
kansen om mee te doen faciliteren we voorzieningen waarmee we de inzet van specialistische hulp beperken
en deze toegankelijk houden voor de inwoners die dat nodig hebben.

Het inzetten op sport, cultuur en welzijn is van groot belang doordat deze terreinen bijdragen aan de sociale,
emotionele en cognitieve ontwikkeling van inwoners en helpen bij het creëren van een inclusieve en
ondersteunende leeromgeving. We willen het sporten en kunst- en cultuurbeoefening in verenigingsverband
versterken en daarbuiten ook het sporten, bewegen en ontmoetingen van inwoners in hun eigen omgeving
faciliteren.

Wat gaan we daarvoor doen?
In samenhang met dat wat we doen vanuit de opgaven beogen we in het kader van het Sport- en Cultuurbeleid
preventiever te gaan werken. Dit doen we in 2026 door voorzieningen te faciliteren en te organiseren die, waar
mogelijk, collectief vorm worden gegeven:
    • Inzetten op meer deelname van kinderen aan georganiseerde sportieve activiteiten in een sociaal
        veilige sportomgeving.
    • Cultuur, sport- en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van Loon op Zand stimuleren door
        laagdrempelig en toegankelijk aanbod in de wijken en dicht bij de inwoner te organiseren.
    • Het sport-, kunst- en cultuuraanbod toegankelijk maken voor iedereen, ongeacht inkomen,
        achtergrond of interesses.
    • Sport- en beweeginterventies opzetten die bijdragen aan het vitaal ouder worden van 65-plussers en
        als verbindingsmiddel tussen verschillende leeftijdsgroepen.
    • Zorgen dat sportaccommodaties in Loon op Zand en de directe omgeving kwantitatief en kwalitatief
        geschikt zijn voor het huisvesten van sportverenigingen in Loon op Zand.
    • Ervoor zorgen dat organisaties terecht kunnen bij Team Loonopzandvoorelkaar voor ondersteuning
        op het gebied van vrijwillige inzet. Bij de clubondersteuner kunnen zij terecht voor services van het
        NOC*NSF en/of ondersteuning bij bestuurs- en vrijwilligersvraagstukken.
    • De cultuurcoach is zichtbaar en vindbaar in de gemeenschap, en verbindt inwoners aan het kunst en
        culturele aanbod van onze gemeente.
    • De middelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gebruiken we om de beweging van
        zorg en ziekte naar preventie en gezondheid te stimuleren. In 2026 doen we dit vooral door
        effectieve initiatieven voort te zetten, zoals de inzet van sport en beweegcoaches en het bevorderen
        van de gezondheid van ouderen door diverse activiteiten binnen de aanpak Valpreventie.

Binnen onze reguliere taken:

 2.2 Sport, cultuur en welzijn                                       Realisatie                                Begroting
 Wat willen we bereiken binnen onze reguliere
                                                                           2023                 2024            2025         2026
 taken?
 Aantal      jeugdleden      van       gesubsidieerde                      2.067               2.255           2.196        2.300
 sportverenigingen
 Aantal deelnemers bij reguliere sport- en                                 n.v.t                n.v.t.          n.v.t.      2.000*
 beweegactiviteiten    die    door    beweegcoaches
 /combinatiefunctionarissen worden georganiseerd in
 de wijk en/of maatschappelijke accommodaties
 Aantal interventies opgezet door de werkgroep                             n.v.t.                 5               5               8
 valpreventie
 Aantal aanmeldingen voor proeflessen bij sport- en                    Totaal: 282          Totaal: 285         300              300
 cultuurverenigingen via Sjors Sportief en Creatief**                 Sportief: 218        Sportief: 220
                                                                      Creatief: 64         Creatief: 65
 Aantal ondersteuningsvragen dat is opgepakt door                          10                   15               20              25
 Loonopzandvoorelkaar en/of de clubondersteuner
*Deze getallen zijn per 2025 beschikbaar. Een realisatie van 2023 en 2024 is er niet.
**Het aantal aanmeldingen voor Sjors Sportief werd eerst per schooljaar geteld, maar wordt vanaf 2024 per kalenderjaar geteld.

Onze verbonden partijen:
-  niet van toepassing




                                                                                                                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Onze speerpunten:

 Uitbreiding capaciteit VV Uno Animo
 Doel         Het langlopende capaciteitsprobleem bij VV Uno Animo oplossen en daarmee bijdragen aan
              vitale sportverenigingen en -accommodaties in onze gemeente.
 Inhoud       In 2024 is een krediet van € 125.000 beschikbaar gesteld voor de aanleg van een extra
              natuurgrasveld voor VV Uno Animo, dit was conform het vastgestelde sportbeleid. De offertes
              voor de aanleg hiervan zijn inmiddels aanzienlijk hoger dan het krediet. Ook is de aankoop
              van een aangrenzend perceel voor de realisatie lastiger dan verwacht. Samen met VV Uno
              Animo spraken we over een oplossing voor het extra natuurgrasveld. We stelden een
              alternatief voor: een natuurgrasveld omzetten naar een kunstgrasveld. De kosten hiervoor zijn
              hoger, maar het aantal speeluren per seizoen ook. Daarnaast sturen we aan op het maken
              van afspraken over het gebruiken van het nieuwe veld voor maatschappelijke doeleinden. De
              hogere kosten dekken we deels met een restantkrediet uit 2024 voor de vervanging van
              hekwerken op de sportparken. Om de financiering voor een kunstgrasveld rond te krijgen, is
              een investering vanuit VV Uno Animo nodig. Zodra de financiering met de vereniging rond is,
              kunnen we starten met de realisatie.
 Financiën    In de kadernota is aanvullend krediet beschikbaar gesteld (€ 196.000) afkomstig uit bestaande
              restantkredieten. Deze restantkredieten kunnen worden omgezet bij de slotwijziging 2025.
              Hierdoor is er een totaalbudget beschikbaar voor deze eenmalige investering van € 321.000.
 Planning     Tot en met september 2025: afstemming financiering met VV Uno Animo. Daarna opstellen
              plan van aanpak, samenstellen projectteam en starten met voorbereiding en realisatie.
              Verwachte oplevering in de zomerperiode 2026.
 Risico’s     Cofinanciering vanuit VV Uno Animo of een derde partij is noodzakelijk om de aanleg van een
              kunstgrasveld te kunnen bekostigen. Krijgen we de financiering niet rond, dan moet worden
              gekeken naar (goedkopere) alternatieven als een ander type veld.

 Decentralisatiegelden bibliotheken
 Doel          Versterken en uitbreiden van het aanbod aan vrij toegankelijke voorzieningen ten behoeve
               van de sterke gemeenschap.
 Inhoud        De gemeente Loon op Zand ontvangt in 2026 een decentralisatie-uitkering van €100.000 als
               onderdeel van een wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob).
               Wij willen deze middelen inzetten ten behoeve van een sterke en inclusieve gemeenschap,
               door te investeren in vrij toegankelijke voorzieningen voor alle inwoners. Denk daarbij aan
               het (nog meer) faciliteren van uitnodigende ontmoetingsplekken en het versterken van het
               aanbod op het gebied van cultuur, welzijn en educatie. Wij willen ons hierbij richten op het
               stimuleren van gemeenschapszin en sociale innovatie. We zetten in op leesplezier en
               geletterdheid, maar ook digitale inclusie en actief burgerschap. Met deze
               ontmoetingsplekken willen we bijdragen aan de leermotivatie, maar ook de blijvende
               inzetbaarheid van onze inwoners.
 Financiën     De gemeente ontvangt in 2026 €100.000 aan ‘decentralisatiegelden bibliotheek’. Dit komt
               binnen via het gemeentefonds. Deze middelen willen wij inzetten voor projecten en acties
               die bijdragen aan het hierboven genoemde doel.
 Planning      In 2026 wordt onderzocht hoe de decentralisatie-uitkering wordt besteed en worden de
               gelden uitgegeven.
 Risico’s      We ontvangen de decentralisatie-uitkering als gevolg van een wijziging in de Wet stelsel
               openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). We zetten de middelen in voor het versterken
               van de gemeenschap. Toewijzing aan de bibliotheek gebeurt alleen bij een gedegen plan
               dat bijdraagt aan die versterking.

2.3. Voorliggende voorzieningen
Wat willen we bereiken?
We willen ervoor zorgen dat inwoners, zowel individueel en als gemeenschap, zoveel mogelijk in staat zijn om
met eigen- of gemeenschappelijke kracht de uitdagingen van het leven aan te gaan. Daarvoor zijn, naast het
eigen sociale netwerk, in het voorliggende veld vrij toegankelijke, laagdrempelige, gemeenschappelijke
diensten en voorzieningen nodig. Voorliggende voorzieningen die inwoners kunnen gebruiken om zichzelf
en/of anderen te versterken in verschillende levensfasen. We zorgen voor aanbod van algemene en collectieve
voorzieningen in de wijk of gemeente, waar al onze inwoners, van 0 tot 100 jaar, zonder indicatie terecht



                                                                                                               18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>kunnen voor ondersteuning. Door hiervoor te zorgen kunnen we ook het zwaartepunt van specialistische hulp
weghalen.

Wat gaan we daarvoor doen?
We kijken altijd eerst naar de mogelijkheden in de eigen omgeving van de inwoner. Denk daarbij aan
ondersteuning uit het eigen netwerk en algemene en collectieve voorzieningen. Elkaar ontmoeten en meedoen
zijn van groot belang om een stevig netwerk op te bouwen en de inwoners en de gemeenschap te versterken.
Met het aanbieden en inzetten van voorliggende voorzieningen bieden we tijdig en preventief passende
ondersteuning, de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en mee te doen in de samenleving. We zetten daarom
in op:
     • Voortzetting van de Pilot Sterk Lokaal Team in 2026. De pilot leert ons om de kanteling te maken naar
         voorliggende, indicatievrije ondersteuning en biedt de basis voor de positionering en vormgeving van
         ons toekomstig Sterk Lokaal Team.
     • Samenwerking tussen partners in de wijk door behoeftes te signaleren van inwoners. Hierin initiëren/
         ondersteunen we een vrij toegankelijk hulpaanbod en inwonerinitiatieven gericht op ontmoeting en
         collectieve ondersteuning.
     • Een Huis van de Wijk – functie (ontmoeting en ondersteuning) in alle kernen van de gemeente. Deze
         wordt vormgegeven door inwoner(netwerken) en professionele partners.
     • Stimuleren van toekomstgerichte en doelmatige inzet en bezetting van ruimte en organisatie van
         maatschappelijke accommodaties, waarmee maatschappelijke voorzieningen optimaal bijdragen aan
         ontmoeting, ondersteuning en samenhang in de wijk.
     • Bekendheid vergroten van voorliggende voorzieningen, collectieve en sociale activiteiten en
         mogelijkheden van vrijwillige inzet bij inwoners, hun sociale netwerk, huisartsen en andere
         ‘verwijzers'.
     • Het behouden, waarderen, verbinden, versterken en stimuleren van initiatieven van vrijwillige steun
         aan elkaar van inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties.
     • Waardering, ondersteuning van en activiteiten voor mantelzorgers om te voorkomen dat de zorg te
         zwaar wordt.
     • Het ondersteunen van inwoners met (beginnende) cognitieve problematiek. We bieden informatie,
         lichte individuele ondersteuning en (groeps)activiteiten.
     • We bieden laagdrempelige, gratis en voor iedereen toegankelijke ondersteuning bij vragen over het
         gebruik van de digitale overheid.
     • We versterken de eigen kracht van kinderen, jongeren en hun ouders via schoolmaatschappelijk werk
         op alle basisscholen, het speciaal basisonderwijs en het voortgezet onderwijs in onze gemeente en
         het voortgezet onderwijs in Waalwijk. Daarnaast bieden we preventieve, collectieve hulp en zetten we
         in op domeinoverstijgende samenwerking, zoals met de lokale coalitie Kansrijke Start.
     • Vormgeving van lokale suïcidepreventie om zo het aantal suïcides en suïcidepogingen in de gemeente
         te beperken.
     • Laagdrempelige steunpunten in de regio, voor inwoners met mentale gezondheidsklachten. Van
         preventief tot ernstige psychische aandoeningen.
     • Inwoners kunnen zonder indicatie gebruik maken van lokale indicatievrije ontwikkelingsgerichte
         dagbesteding, waarbij we teruggaan naar de bedoeling en eenvoud. Hierbij gaan we uit van het
         principe geen stempel, geen drempel.

Binnen onze reguliere taken:

 2.3 Voorliggende voorzieningen                                     Realisatie                Begroting
 Wat willen we bereiken binnen onze reguliere
                                                             2023            2024          2025        2026
 taken?
 Aantal verenigingen, stichtingen en maatschappelijke
 organisaties      dat      haar     aanbod       van
                                                              25%                20%       50%          50%
 ontmoeting/ontspanning      en    onderlinge   steun
 aankondigt via platform ‘Loonopzandvoorelkaar’
 Aantal afgehandelde vragen Informatiepunt Digitale
                                                              118                175        150         150
 Overheid (IDO)
 Aantal     geregistreerde    online   matches     bij
                                                              330                289        350         350
 ‘LoonopZandvoorelkaar’ per jaar
 Aantal geregistreerde mantelzorgers                          250                270        300         350
 Aantal deelnemers lotgenotengroepen                                              71         25         100



                                                                                                                19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> Hulpaanbod (lokaal) loonopzand.mantelzorgtest.nl                              17            25           25

Onze verbonden partijen:
   • GGD Hart voor Brabant

Onze speerpunten:

 Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand
 Doel         Goede start van exploitatie van het Dorpshuis.
 Inhoud       In 2026 gaat de bouw van het Dorpshuis van start. Als de bouw is afgerond dan moet de exploitatie
              gelijk starten. Vanuit de gemeente willen we een kwartiermaker voor de stichting inzetten die in de
              bouw- en opstartfase aan de slag gaat. De kwartiermaker werkt in opdracht van de stichting aan
              de succesvolle oplevering van het Dorpshuis Loon op Zand en de opstart van de organisatie. Hij/zij
              zorgt ervoor dat het gebouw optimaal wordt voorbereid op gebruik, dat de organisatiestructuur
              operationeel is, en dat alle betrokken partijen (eindgebruikers, gemeente, stichting, vrijwilligers)
              tijdig en goed worden betrokken. In 2027 hebben we middelen hiervoor opgenomen in de
              exploitatie maar het is van belang dat de kwartiermaker al eerder begint zodat de organisatie staat
              als het gebouw wordt opgeleverd.
 Financiën    Voor 2026 is er €75.000 nodig voor het aanstellen van een kwartiermaker.
 Planning     2026
 Risico’s     Voor de kwartiermaker is een taak- en functiebeschrijving gemaakt, uitgangspunt is dat de
              financiën voldoende zijn voor de omschreven taak en functie.

 Huis van de Wijk-functie binnen Sterke Gemeenschappen
            Gemeenschappen versterken door het optimaal inzetten van accommodaties met een Huis-van-de-
 Doel       Wijk-functie, zodat ontmoeten, meedoen en informele ondersteuning toeneemt en de vraag naar
            geïndiceerde zorg afneemt.
             We zetten ons in om in iedere kern minimaal één accommodatie te hebben met een Huis-van-de-
             Wijk-functie voor ontmoeting en ondersteuning van en door de buurtbewoners, verenigingen en
             organisaties. Per kern onderzoeken het wijkteam en de accommodatiegebonden sociaal werker –
             samen met de partners van Samen Werken aan de Wijk en inwoners – hoe vraag, collectief aanbod
             en werkwijze beter op elkaar kunnen worden afgestemd, gerealiseerd en gepromoot. In het
 Inhoud      Wijkgericht Maatschappelijk Accommodatiebeleid (WMA) worden per kern de accommodaties
             aangewezen die een Huis van de Wijk-functie zullen vervullen op basis van onder andere
             maatschappelijk rendement, bouwkundige staat en beheer en exploitatie. Vanaf 2027 wordt er
             structureel geld beschikbaar gesteld voor het Dorpshuis Loon op Zand om in die kern een Huis-van-
             de-Wijk-functie te realiseren. Binnen het Dorpshuis worden algemene ruimten, vergaderzalen, de
             theaterzaal en overige faciliteiten beschikbaar gesteld om deze functie te realiseren.
             Voor deze ontwikkeling voor Dorpshuis Loon op Zand is naar verwachting vanaf 2027 structureel €
 Financiën   49.000 nodig. Hierbij is € 29.000 voor de Huis-van-de-Wijk-functie bedoeld en € 20.000 voor de
             exploitatie van sport voor onderwijs.
             In 2026 wordt nader onderzoek gedaan naar de Huis van de Wijk functie voor dorpshuis Loon op
 Planning
             Zand en wat de bijbehorende financiën hiervan gaan zijn.
             Als de benodigde financiële middelen voor de Huis-van-de-Wijk-functie niet tijdig beschikbaar zijn,
 Risico’s
             kan dit de realisatie en effectiviteit van het voorliggend veld belemmeren.




                                                                                                                     20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Inzet ondersteuning van een bredere doelgroep die niet mee kan komen vanwege (beginnende)
cognitieve problemen, hun mantelzorgers en naasten.
Doel         We verbreden de doelgroep van de inzet van lichte individuele ondersteuning en groepsaanbod
             van mensen met dementie naar inwoners met (beginnende) geheugen- en cognitieve problemen.
Inhoud       We gaan voor inwoners met (beginnende) cognitieve problemen het aanbod in het voorliggend
             veld uitbreiden, zodat we voor hen en hun mantelzorgers ondersteuning vroegtijdig en dichtbij
             organiseren. Waar eerder specifiek werd ingezet op inwoners met dementie, verschuift de focus
             naar een bredere doelgroep met geheugen- en cognitieve problematiek, ongeacht de oorzaak.
             Deze aanpak draagt bij aan het vergroten van de zelfredzaamheid, het versterken van sociale
             netwerken en het verhogen van de kwaliteit van leven. We zorgen zo voor een duurzame,
             toekomstbestendige ondersteuning binnen onze gemeenschap.
Financiën    De kosten ter hoogte van € 46.000 dekken we vanuit het bestaande budget mantelzorg.
Planning     We gebruiken Q1 2026 voor bepaling van de projectopdracht en –voorbereiding. In Q2 maken we
             samen met betrokken partners een plan van aanpak om in Q3 te starten met de uitvoering.
Risico’s     Als de beoogde partijen de gevraagde inzet niet kunnen leveren, kan dit vertraging opleveren.

Pilot algemene voorziening voor inwoners met niet aangeboren hersenletsel (NAH) en hun verzorgers.
Doel         Lokaal, structureel en collectief aanbod zonder indicatie dat past bij de behoefte van inwoners
             met NAH en hun mantelzorger.
Inhoud       Een groot deel van de inwoners met ontwikkelingsgerichte dagbesteding heeft NAH, maar er is
             momenteel geen passend aanbod in de gemeente. Er is behoefte aan een toegankelijke plek voor
             ontmoeting, ontspanning en talentontwikkeling, ook voor mantelzorgers. Een algemene
             voorziening voor NAH bevordert zelfredzaamheid, participatie en vermindert de vraag naar
             maatwerk.
Financiën    De kosten zijn € 85.000. Dit dekken we uit persoonsgebonden budget en zorg in natura.
Planning      In 2026 willen we een algemene voorziening creëren waar onze inwoners met NAH en hun
              mantelzorgers lokaal gebruik van kunnen maken.
Risico’s      Er bestaat een mogelijkheid dat zonder indicatie meer inwoners met NAH gebruik willen maken
              van deze voorziening. Dit monitoren we in 2026 en sturen waar nodig bij in 2027.

Borging suïcidepreventie, actienetwerk (wettelijke taak per 1 januari 2026)
Doel        Voldoen aan de wettelijke taak om suïcidepreventie lokaal vorm te geven en zo het aantal suïcides
            en suïcidepogingen in de gemeente te beperken.
Inhoud      Regionaal wordt een multi level aanpak uitgewerkt met verschillende organisaties (middelbaar
            onderwijs, welzijn, jeugdwerk, GGZ, Kiemuur, Fameus, huisartsenkoepels, Novadic Kentron, etc.).
            De aanpak is gericht op vroegtijdige signalering van groepen met een hoger risico op overlijden
            door zelfdoding. Uit deze regionale werkgroep volgen eind 2025 richtlijnen en een advies voor
            een lokaal actieplan en – netwerk voor onze gemeente.
            Onderdeel hiervan is bijvoorbeeld het trainen van ‘gatekeepers’. Middels deze training wordt
            bewustwording vergroot bij sleutelfiguren zoals leraren, sportcoaches, welzijnswerkers, zodat zij
            signalen herkennen en actie kunnen ondernemen.
Financiën   Het Rijk stelt voor de uitvoering van deze taak € 0,55 per inwoner beschikbaar. Eventuele
            aanvullende benodigde financiering betalen we vanuit IZA-middelen.
Planning    In 2026 rollen we het lokale actieplan integraal uit in de gemeente.
Risico’s    Met het vergroten van de inzet op vroegtijdige signalering vragen we meer inzet van onze partners
            in het voorliggend veld. Het is nog niet duidelijk in hoeverre dit binnen de bestaande
            organisatorische capaciteit van onze partners kan.




                                                                                                                21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Laagdrempelige steunpunten voor inwoners met mentale gezondheidsklachten
Doel      Het creëren van een dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten in de regio, voor inwoners
          met mentale gezondheidsklachten. Van preventief, tot ernstige psychische aandoeningen.
Inhoud    Regionaal wordt uitgewerkt wat een dekkend netwerk is, zowel kwantitatief als kwalitatief
          (spreiding, openingstijden, inzet ervaringsdeskundigheid). Dit gebeurt in een werkgroep met
          verschillende organisaties zoals welzijn, jeugdwerk, GGZ, Kiemuur (RIBW), Herstelacademies
          (Fameus), Novadic Kentron, etc. Hieruit volgt eind 2025 een actieplan/ advies voor onze gemeente.
Financiën Het borgen van structurele financiering is onderdeel van de regionale werkgroep. In 2026 kunnen
          voor de lokale uitwerking en implementatie GALA-middelen of projectgelden uit het IZA
          transformatieplan ‘Toegankelijke Mentale Gezondheidszorg’ worden ingezet.
Planning  In 2026 vertalen we het actieplan naar onze gemeente. Dit kan leiden tot een pilot in 2026 en
          nieuwe afspraken met partners als Kiemuur, Welzijn en Fameus voor 2027.
Risico’s  Het is nog niet duidelijk welke aanpassingen in onze gemeente nodig zijn voor het creëren van een
          dekkend netwerk. Ook is nog niet duidelijk hoeveel financiering gemeenten voor dit onderdeel
          ontvangen binnen de beoogd opvolger van IZA: het aanvullend zorg- en welzijnsakkoord (AZWA),
          waarvoor in juli 2025 een onderhandelaarsakkoord is gesloten.

Omvorming ontwikkelingsgerichte dagbesteding: Pilot indicatievrije dagbesteding
Doel      Inwoners kunnen zonder indicatie rechtstreeks contact opnemen met de aanbieder om te bekijken
          of het aanbod passend is. Hiermee gaan we terug naar de bedoeling en de eenvoud, met als
          uitgangspunt ‘geen stempel, geen drempel’.
Inhoud    In 2026 wordt ontwikkelingsgerichte en arbeidsmatige dagbesteding omgevormd door middel van
          twee paden: Pilot indicatievrije dagbesteding (2.3 voorliggende voorzieningen) en de inzet van een
          Persoonlijk Passend Pakket (2.4 Maatwerk jeugd en Wmo).
          Bij indicatievrije dagbesteding kunnen inwoners zonder Wmo-indicatie direct terecht bij aanbieders.
          Zij houden zelf regie in het vinden van passende ondersteuning. De aanbieder beoordeelt de
          aansluiting. Is er geen passend aanbod, dan helpt de gemeente via maatschappelijke
          activeringscoaches bij het zoeken naar een alternatief dat beter past bij de behoefte.
Financiën Voor de Pilot indicatievrije dagbesteding is € 100.000 beschikbaar. Dit dekken we uit
          persoonsgebonden budget en zorg in natura.
Planning  We streven ernaar om in Q2/ Q3 2026 te starten met indicatievrije dagbesteding.
Risico’s     Er bestaat een mogelijkheid dat zonder indicatie meer inwoners gebruik willen maken van
             dagbesteding. Dit monitoren we in 2026 en sturen waar nodig bij in 2027.


Bestuur, beheer en vrijwillige inzet van maatschappelijke accommodaties bundelen en
professionaliseren.
Doel        Rol van accommodaties in het creëren van Sterke Gemeenschappen verhogen.
Inhoud      Sinds 2024 ondersteunen accommodatiegebonden sociaal werkers in Kaatsheuvel wijkbesturen
            en inwoners bij het opzetten van laagdrempelige inloopactiviteiten, aanvullend op het bestaande
            verenigingsaanbod. Ze zorgen voor meer aandacht voor toegankelijkheid, communicatie en
            spreiding van activiteiten en professionaliseren de inzet van vrijwilligers. In 2026 wordt deze inzet
            uitgebreid. Door uitbreiding kunnen ook De Moer en Loon op Zand profiteren van deze aanpak,
            wat leidt tot beter benut gebruik van accommodaties, efficiëntere organisatie van vrijwillige inzet
            en meer betrokkenheid van inwoners in de wijk.
Financiën   De inzet van een accommodatiegebonden sociaal werker zal € 65.000 per jaar kosten bij een inzet
            van 28 uur per week. Deze kosten dekken we uit de subsidie voor de coördinator van de Rode
            Loper, de BRC-middelen en vanuit IZA/GALA.
Planning    Vanaf 1 januari 2026 zal de accommodatiegebonden sociaal werker voor 28 uur per week worden
            ingezet.
Risico’s     De verdeling van de IZA-middelen voor 2026 is op dit moment nog niet vastgesteld, aangezien
             deze regionaal bepaald wordt. Daarnaast wordt er nog gekeken naar de voortzetting van co-
             financiering van een van onze partners. Het streven is om de hoogte van de cofinanciering vóór
             het najaar van 2025 vast te stellen.




                                                                                                                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre> Spreidingswet
 Doel       Het realiseren van langdurige opvang voor asielzoekers conform de Spreidingswet
            In 2024 is de Spreidingswet aangenomen, met de start van het bouwen van flexwoningen aan de
            locatie Dodenauweg en het stuk lopen van de samenwerking met gemeente Dongen hebben we
            zelf de opgave om de opvang te realiseren. In 2025 zijn we gestart met een onderzoek voor de
 Inhoud
            langdurige opvang van asielzoekers. We voeren een studie uit naar mogelijke locaties en afhankelijk
            van de uitkomsten hiervan maken we een voorstel op basis van de in december 2025 door de raad
            vast te stellen uitgangspunten.
            Na vaststellen van de uitgangspunten werken we een voorstel verder uit en kunnen de financiën
 Financiën
            worden bepaald.
 Planning   Medio 2026.
 Risico’s   Nader te bepalen.



2.4. Maatwerk jeugd en Wmo
Wat willen we bereiken?
Vanuit de opgaven die we beogen kantelen we het zwaartepunt van specialistische hulp naar het organiseren
van een Sterke gemeenschap en de voorliggende voorzieningen die daarbij horen. Hiermee willen we bereiken
dat het aantal individuele maatwerkvoorzieningen afneemt. Niet enkel wegens de financiële noodzaak maar
zeker ook vanuit de inhoudelijke overtuiging hiermee het goede te doen.
Dit doen we door in de samenleving voorzieningen te faciliteren die eraan bijdragen dat inwoners de
uitdagingen in hun leven op kunnen vangen in het eigen en/of collectieve netwerk. Dit doen we vanuit de blik
op positieve gezondheid die door onze opgaven heen loopt. Op deze manier willen we ervoor zorgen dat de
zorg en ondersteuning beschikbaar blijft voor onze meest kwetsbare inwoners.

Wat gaan we daarvoor doen?
Het veranderen van het huidige systeem en het bewerkstelligen van een nieuwe werkelijkheid kost tijd en
betreft daarmee een meerjarige aanpak. In 2026 zetten we de Pilot Sterk Lokaal Team voort. Hierin leren we
al doende om de kanteling naar indicatievrije ondersteuning te maken. Parallel investeren we in het versterken
van onze gemeenschap. De komende jaren zitten we in een situatie waarin we het oude systeem afbouwen
en de nieuwe werkwijze verder uitwerken/implementeren. Voor 2026 stellen we het volgende voor:
    • We focussen ons op het versterken van netwerken en het benutten van de eigen kracht. We kiezen
         in Loon op Zand voor een aanpak waarbij we sterke gemeenschappen stimuleren en het
         voorliggende aanbod aan laten sluiten op de behoeften van onze inwoners.
    • We bieden voorliggende ondersteuning waar mogelijk en geïndiceerde zorg waar nodig. De
         gemeente zorgt voor het leveren van maatwerk, lokale ondersteuning en een gezinsgerichte aanpak,
         zodat iedere inwoner de passende hulp krijgt die (tijdelijk) nodig is.
    • Aanvullend op de inzet op jeugd en Wmo bieden we inwoners ondersteuning als er sprake is van
         problematische schulden en/of problematische scheidingen met aandacht voor het kind.
    • Wanneer blijkt dat de inwoner een indicatie nodig heeft, zorgen we ervoor dat de manier van
         indicatiestelling zo kort en efficiënt mogelijk wordt ingericht. Hiermee is passende hulp zo snel
         mogelijk beschikbaar.

Binnen onze reguliere taken:

 2.4 Maatwerk                                                            Realisatie             Begroting
 Wat willen we bereiken binnen onze reguliere taken?                  2023        2024        2025      2026
 Aantal cliënten met een maatwerkarrangement Wmo*                      850         850         850       842
 Gemiddeld aantal actieve Wmo- reizigers per maand                     219         226         220       230
 Aantal jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp                           14,0%       14,2%       13,5%     12,1%
 Aantal jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming                     0,7%        0,5%        0,8%      0,5%
 Aantal unieke jeugdigen in het leerlingenvervoer                      115         120         115       120
 Waarvan minimaal 1 dagdeel in het aangepast vervoer (taxi)            100         107         100       105
 Aantal schuldregelingen die geregistreerd staan bij de
 Kredietbank (fase 1 en 2 en WSNP-regelingen)                          23          18          20        20
 * Aantal per 10.000 inwoners




                                                                                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Onze verbonden partijen:
   • Regio Hart van Brabant

Onze speerpunten:

 Inzet deelhulpmiddelen
 Doel         Met de inzet van deelhulpmiddelen blijven we voorzien in de behoefte, vergroten we de
              zelfredzaamheid van onze inwoners en richten we ons op duurzaamheid.
 Inhoud       Door de veranderende wetgeving mogen scootmobielen niet meer worden gestald in gangen
              van wooncomplexen in verband met brandveiligheid. De VNG adviseert om te investeren in
              deelsystemen. In 2025 zijn we gestart met een kleinschalige pilot voor gedeelde scootmobielen,
              welke we in 2026 verder willen gaan uitbreiden naar meer en diverse pools. Een pool van
              deelhulpmiddelen past bij de Loonse beweging, waarbij wij inzetten op collectief toegankelijk
              aanbod en maatwerkvoorzieningen reduceren. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden
              van een breng- en haalservice.
 Financiën    De kosten zijn € 8.000. Dit verdienen we terug doordat we minder maatwerkvoorzieningen
              verstrekken.
 Planning     In 2025 zijn we met een pilot gestart, in 2026 vindt de verdere uitrol plaats.
 Risico’s     We verwachten dat de risico's gering zijn, omdat we leren uit de kleinschalige pilot die in 2025
              gestart is.

 Taakstelling Wmo Hulp bij Huishouden
 Doel         Met de taakstelling beogen we de uitgaven voor hulp bij huishouden jaarlijks met € 350.000 te
              verminderen en dragen we er zorg voor dat hulp bij huishouden beschikbaar blijft voor de meest
              kwetsbare inwoners.
 Inhoud       We gaan de ondersteuning Wmo hulp bij huishouden efficiënter organiseren met oog voor de
              mensen die écht afhankelijk zijn van professionele ondersteuning. Door middel van de Pilot
              Ergotherapie en de inzet van het Sterke Lokale Team besteden we aandacht aan de
              mogelijkheden die de inwoner zelf heeft vanuit eigen kracht en netwerk. Voor de meest
              kwetsbare inwoners blijft hulp bij huishouden beschikbaar. Onze gemeentelijke regelgeving en
              inkoopafspraken worden aangepast aan onze nieuwe benadering.
 Financiën    Het gaat hier om een taakstelling van € 350.000.
 Planning     De uitwerking van deze taakstelling loopt door in 2026.
 Risico’s     Het aantal ouderen stijgt. Hierdoor neemt de vraag naar hulp bij huishouden toe. Waar mogelijk
              zetten we alternatieven in, maar voor de meest kwetsbare groep ouderen blijft hulp bij
              huishouden mogelijk.

 Taakstelling jeugdhulp
 Doel          Het bieden van gezinsgerichte ondersteuning zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig.
 Inhoud        In 2025 is de gemeente Loon op Zand begonnen met de Pilot Sterk Lokaal Team. Met de pilot
               gaan we terug naar de eenvoud van ondersteuning, waarbij we lokaal inzetten op een
               gezinsgerichte aanpak. Ondersteuning wordt geboden vanuit het voorliggend veld. Hier zetten
               we in op het versterken van het eigen netwerk en de eigen kracht, en bieden we passend
               collectief aanbod aan. Het Sterk Lokaal Team biedt individuele coaching en begeleiding op het
               moment dat voorliggende ondersteuning te licht is en specialistische hulp te zwaar is. Voor de
               meest kwetsbare jeugdigen blijft toegang tot specialistische hulp beschikbaar. Op deze manier
               proberen we de jeugdhulp beheersbaar te houden.
 Financiën     Het gaat hier om een taakstelling van € 350.000.
 Planning      De Pilot SLT is gestart in april 2025 en wordt voortgezet in 2026.
 Risico’s      De Regio Hart van Brabant staat aan de lat van een nieuwe inkoop jeugdhulp. Er bestaat het
               risico dat de oude inkoop langer wordt doorgezet. De kosten van deze inkoop worden een jaar
               vooruitbetaald, waardoor we met de inzet van het Sterk Lokaal Team tijdelijk dubbele kosten
               kunnen maken.




                                                                                                                 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Transformatiemiddelen opgaven
Doel        Inwoners ontvangen tijdig en dichtbij passende ondersteuning en/of hulpverlening wanneer dit
            vanuit eigen kracht niet lukt. Hiermee werkt de gemeente Loon op Zand aan een
            toekomstbestendige inrichting van het sociaal domein.
Inhoud      De tredenstructuur vanuit het Beleidskader laat zien dat het sociaal domein gezien kan worden
            als een trap. De inwoner begint onderaan de trap en gaat uitdagingen aan op eigen kracht.
            Wanneer de eigen kracht onvoldoende oplossing biedt bij de hulpvraag van de inwoner, zet de
            inwoner een stap op de volgende trede, waarbij de inwoner ondersteuning kan krijgen via
            voorliggende voorzieningen. Als ook daar geen oplossingen zijn, stappen ze door naar de derde
            trede waar het SLT is gepositioneerd. Hier wordt begeleiding en/of hulpverlening aangeboden.
            Voor de meest kwetsbare inwoners kan er een stap gemaakt worden naar de laatste trede, waar
            we spreken van geïndiceerde zorg. Deze trap is flexibel: je kunt zowel opschalen als afschalen,
            afhankelijk van de hulpvraag van de inwoner. Echter, de trap werkt alleen goed als alle treden
            goed zijn ingericht en effectief samenwerken. De uitvoering van deze transformatie vraagt om
            een aanvullend budget voor noodzakelijke opstartkosten, waaronder juridische zaken,
            personeel, inrichting, monitoring en het afdekken van onvoorziene omstandigheden.
Financiën   Voor de transformatie van het sociaal domein is er een uitvoeringsbudget nodig van € 200.000
            voor 2026 en € 100.000 per jaar voor 2027 en 2028. Hiervoor is geen dekking gevonden vanuit
            bestaande middelen.
Planning    De Pilot SLT is gestart in april 2025. Deze Pilot wordt in 2026 breder uitgerold en verder
            uitgewerkt. In 2026 onderzoeken we daarnaast de toekomstige inrichting van het voorliggend
            veld.
Risico’s    De Regio Hart van Brabant staat aan de lat van een nieuwe inkoop jeugdhulp. Er bestaat het
            risico dat de oude inkoop langer wordt doorgezet. De kosten van deze inkoop worden een jaar
            vooruitbetaald, waardoor we met de inzet van het Sterk Lokaal Team tijdelijk dubbele kosten
            kunnen maken.

Digitaal ondertekenen voor poststukken
Doel        In het sociaal domein zetten we een stap richting efficiëntere werkprocessen door het mogelijk te
            maken dat inwoners poststukken digitaal kunnen ondertekenen.
Inhoud      Waar voorheen papieren formulieren per post heen en weer werden gestuurd, kan met digitale
            ondertekening het proces aanzienlijk worden versneld. Zo realiseren we een toekomstbestendig
            en klantgericht proces binnen het sociaal domein.
Financiën   In 2026 zijn de kosten eenmalig € 26.000. Vanaf 2027 kost het digitaal ondertekenen jaarlijks €
            11.000. Het digitaal ondertekenen verdient zichzelf terug, omdat de kosten op andere
            onderdelen (voorbeeld fysieke post) zullen afnemen.
Planning    Vanaf 2026 wordt dit structureel ingezet.
Risico’s     Een deel van de inwoners is momenteel nog afhankelijk van fysieke post. Dit percentage zal in
             de toekomst afnemen. Inwoners die met fysieke post werken, blijven op dezelfde manier onze
             dienstverlening ervaren. De uitvoering van dit speerpunt is afhankelijk van visievorming digitale
             toegang.

Omvorming ontwikkelingsgerichte dagbesteding: Persoonlijk Passend Pakket (PPP)
Doel      Voor de meest kwetsbare inwoners blijft een indicatie ontwikkelingsgerichte en arbeidsmatige
          dagbesteding beschikbaar door middel van een Persoonlijk Passend Pakket.
Inhoud    In 2026 wil de gemeente Loon op Zand ontwikkelingsgerichte en arbeidsmatige dagbesteding
          omvormen. Dit doen we in twee paden: Pilot indicatievrije dagbesteding (2.3 voorliggende
          voorzieningen) en de inzet van een Persoonlijk Passend Pakket (2.4 Maatwerk jeugd en Wmo).
          Als er geen passend indicatievrij aanbod is, bieden we Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige
          Dagbesteding (OAD) via een PPP. Met een maatwerkvoorziening zoeken we de juiste
          ondersteuning, afgestemd op de persoonlijke behoeften van de inwoner. We sluiten een
          overeenkomst met de zorgaanbieder op basis van regionale tarieven voor OAD.
Financiën De kosten zijn € 50.000. Dit dekken we uit persoonsgebonden budget en zorg in natura.
Planning     In 2026 gebruiken we de sterfhuisconstructie in onze raamovereenkomsten voor dagbesteding.
             Als een beschikking afloopt en een inwoner een indicatie behoudt, regelen we dit via een PPP.
Risico’s     Het aanbod indicatievrije dagbesteding dient aan te sluiten bij de behoeften van de doelgroep
             ontwikkelingsgerichte en arbeidsmatige dagbesteding. Wanneer dit niet het geval is, dan zal
             een grotere groep aanvragen voor PPP’s blijven indienen.



                                                                                                                 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>2.5 Participatie
Wat willen we bereiken?
In Loon op Zand vinden we het belangrijk dat alle inwoners mee kunnen doen in onze sterker wordende
gemeenschap. Daar waar iemand niet of in mindere mate mee kan doen organiseren en bieden we
mogelijkheden die bevorderend werken in zijn of haar situatie. We kijken ongeacht een beperking of uitdaging
in de brede zin naar participatie en zingeving. We ondersteunen inwoners met een laag inkomen, zodat de
drempels om deel te nemen aan onze gemeenschap worden beperkt. Daarnaast begeleiden we onze inwoners
waarbij het zelf niet lukt om deel te nemen aan de gemeenschap door middel van maatschappelijke activering.
Ook voorzien we begeleiding in trajecten naar werk en inburgeringstrajecten. Ongeacht achtergrond of
omstandigheden vinden we het belangrijk dat iedereen mee kan doen in onze gemeenschap.

Wat gaan we daarvoor doen?
Vanuit de Sterke gemeenschap werken we ernaar toe dat iedereen mee kan doen op zijn of haar manier. Niet
al onze inwoners zijn in staat om op eigen kracht mee te doen. Zowel binnen als buiten ons Sterke lokale team
houden we hier oog voor. Hierin werken we nadrukkelijk samen met onze betrokken partijen. In 2026 zetten
we hierop in door:
    • Een integrale samenwerking tussen Baanbrekers en het bredere sociale domein. Baanbrekers geeft
         uitvoering aan de Participatiewet, met daarbij oog voor de gemeentelijke belangen en individueel
         maatwerk.
    • In onze gemeente worden inwoners met een laag inkomen ondersteund met de Samen Loont Pas en
         Kindpakket zodat de inwoner mee kan doen op sociaal, sportief, educatief en cultureel gebied.
         Inwoners vinden elkaar door te participeren in de samenleving.
    • Door gemeentelijke deelname aan het Jeugdfonds kunnen kinderen en jongeren toch deelnemen aan
         bijvoorbeeld voetbal, danslessen, muzieklessen of andere vormen van sport en cultuur, wat bijdraagt
         aan hun ontwikkeling, zelfvertrouwen en sociale integratie.
    • Statushouders die in onze gemeente komen wonen, begeleiden we via een inburgeringstraject om
         ervoor te zorgen dat statushouders in elke route volwaardig mee kunnen doen aan de samenleving.
         Hierbij heeft het de voorkeur om te participeren binnen de gemeente.
    • Het wegnemen van drempels en belemmeringen, zodat inwoners makkelijker en veiliger tussen
         uitkering en werk en tussen andere vormen van participatie kunnen switchen (ofwel: Simpel Switchen).
         Hierbij zetten we in op een nauwe verbinding tussen arbeidsparticipatie, maatschappelijke activering,
         voorliggende voorzieningen en dagbestedingsmogelijkheden.
    • Maatschappelijke activeringscoaches begeleiden langdurig bijstandsgerechtigden en andere
         inwoners die het niet zelf lukt om deel te nemen aan de sterke gemeenschap naar een
         maatschappelijke activiteit, met als doel het bevorderen van de kwaliteit van leven en het meedoen in
         de maatschappij.

Binnen onze reguliere taken:

 2.5 Participatie                                                Realisatie                    Begroting
 Wat willen we bereiken binnen onze reguliere                       2023              2024       2025      2026
 taken?
 Aantal inwoners in de bijstand *                                    230              270        240        270
 Netto arbeidsparticipatie                                          74,8%            75,1%      75,0%      75,0%
 Lopende re-integratievoorzieningen                                  95,4             95,9       96,0       96,0
 Aantal banen                                                       10.840           11.100     11.000     11.300
 Aantal afgegeven Samen-Loont passen **                              743              752        775        800
 Gebruik van het Kindpakket (aantal)                                  53               64         70         80
 Aantal aanmeldingen bij het Jeugdfonds Sport en
                                                                      n.v.t               13      50        50
 Cultuur
 Behalen van de Rijkstaakstelling inburgering en
                                                                     100%             83%       100%       100%
 huisvesting
 * Per 10.000 inwoners van 15 tot 64 jaar.
 ** De Samen-Loont-pas indexeren we per 2024 (amendement gemeenteraad 9 november 2023).


Onze verbonden partijen:
-  Gemeenschappelijke regeling Baanbrekers




                                                                                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Onze speerpunten:

 Doorontwikkeling Simpel Switchen
 Doel       Inwoners kunnen gemakkelijker overstappen tussen uitkering, werk en dagbesteding, en
            drempels voor participatie worden weggenomen.
 Inhoud     De Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning liggen in het verlengstuk van
            elkaar. De maatschappelijke activeringscoaches kunnen de verbinding zijn tussen deze twee
            wetten. Zij kunnen belemmeringen bij inwoners wegnemen op het moment dat de inwoner wil
            switchen tussen verschillende vormen van activering.
 Financiën  De coördinatie van Simpel Switchen wordt opgepakt door de maatschappelijke
            activeringscoaches. Dit brengt geen extra budget met zich mee.
 Planning   In 2026 gaan we Simpel Switchen doorontwikkelen, waarbij de verbinding wordt gelegd tussen
            de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning.
 Risico’s   Simpel Switchen gaat over vier verschillende vormen van inzet: arbeidsparticipatie,
            maatschappelijke activering, indicatievrije dagbesteding en ontwikkelingsgerichte en
            arbeidsmatige dagbesteding met indicatie. Er dient goede afstemming te zijn met de uitvoerders
            van deze gebieden om Simpel Switchen mogelijk te maken.

 Uitvoering Wet inburgering 2021
 Doel         Het verkennen van samenwerkingspartners die het beste bijdragen aan succesvolle participatie
              van nieuwkomers en het versterken van de kwaliteit van inburgering.
 Inhoud       De gemeente blijft inzetten op snelle en passende participatie van nieuwkomers, met aandacht
              voor taalvaardigheid, zelfredzaamheid, sociale netwerken en actieve deelname aan de lokale
              samenleving. In 2026 benutten we de ruimte om, mede in het licht van landelijke ontwikkelingen
              en mogelijke wetswijzigingen, te verkennen welke samenwerkingspartners het beste aansluiten
              bij onze ambities en de behoeften van inburgeraars.
 Financiën    De beschikbare SPUK-middelen van het Rijk zetten wij doelgericht in om deze aanpak mogelijk
              te maken.
 Planning     Alle contracten zijn met één jaar verlengd voor 2026. Dit jaar gebruiken we om zorgvuldig te
              onderzoeken of een overstap naar andere samenwerkingspartners de begeleiding en participatie
              van inburgeraars verder kan verbeteren.
 Risico’s     Er zijn landelijke plannen om de koppeling tussen huisvesting en inburgering los te laten vanaf
              juli 2026. Als dit doorgaat, wordt het lastiger om nieuwkomers tijdig te begeleiden. Dit kan leiden
              tot vertraging in de inburgering en extra druk op gemeentelijke ondersteuning. Er is nog
              onzekerheid over de financiële gevolgen; extra inzet kan nodig zijn zonder extra middelen. We
              bereiden ons voor op verschillende scenario’s.




                                                                                                                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Wat mag het kosten in 2026?

Venster 2: Gemeenschappen                 2026                   2027                 2028                 2029
Bedragen x € 1.000                  Lasten     Baten       Lasten     Baten     Lasten     Baten     Lasten     Baten
2.1 Onderwijs                        -2.340      453        -2.595      453      -2.348      453      -3.245      453
2.2 Sport, cultuur en welzijn        -3.019      299        -3.346      280      -3.801      303      -3.825      280
2.3 Voorliggende voorzieningen       -5.459      367        -4.588      262      -4.627      262      -4.671      262
2.4 Maatwerk                        -17.643       30       -18.225       30     -18.836       30     -18.921       30
2.5 Participatie                    -13.245    5.083       -13.090    5.083     -12.957    5.083     -12.739    5.083
Subtotaal                           -41.706    6.232       -41.845    6.108     -42.568    6.131     -43.402    6.108
2.99 Mutaties reserves                 -773        9           -14        8         -14        8         -14        2
Totaal                              -42.478    6.241       -41.859    6.116     -42.583    6.139     -43.416    6.110

Nieuw beleid Venster 2:
                                            2026                 2027                 2028                2029
Gemeenschappen
Bedragen x € 1.000                     Lasten      Baten    Lasten      Baten    Lasten      Baten   Lasten      Baten
2.1 Onderwijs                               -          -         -          -         -          -        -          -
2.2 Sport, cultuur en welzijn             -80          -       -49          -       -49          -      -49          -
2.3 Voorliggende voorzieningen           -270          -      -175          -      -175          -     -175          -
2.4 Maatwerk                             -175          -       -65          -       -65          -       35          -
2.5 Participatie                          150          -       150          -       150          -      150          -
Subtotaal                                -375          -      -139          -      -139          -      -39          -
2.99 Mutaties reserves                      -          -         -          -         -          -        -          -
Totaal nieuw beleid Venster 2            -375          -      -139          -      -139          -      -39          -

Toelichting op nieuw beleid

Lasten Venster 2 (bedragen x € 1.000)                                                     Nadeel                  -300

2.1 Onderwijs                                                                      Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
2.2 Sport, cultuur en welzijn, erfgoed                                             Nadeel                 -80
Dekking bestuur, beheer en vrijwillige inzet van maatschappelijke Voordeel                                 20
accommodaties bundelen en professionaliseren (I)
De middelen vanuit de BredeRegelingCombinatiefuncties uit taakveld 2.2 worden ingezet voor de dekking van
bovengenoemd speerpunt in taakveld 2.3 voorliggende voorzieningen. Het gaat hier om een bedrag van € 20.000.
Bibliotheekvoorzieningen                                                           Nadeel                -100
In de algemene uitkering ontvangen wij een decentralisatie-uitkering genaamd ’Openbare Bibliotheken’. De middelen
hiervoor stellen we in dit venster beschikbaar.
2.3 Voorliggende voorzieningen                                                       Nadeel                  -270
Inzet ondersteuning van een bredere doelgroep die niet mee kan komen Nadeel                                   -47
vanwege (beginnende) cognitieve problemen, hun mantelzorgers en naasten (S)
We verbreden de doelgroep van de inzet van lichte individuele ondersteuning en groepsaanbod van mensen met
dementie naar inwoners met (beginnende) geheugen- en cognitieve problemen.
Dekking inzet ondersteuning van een bredere doelgroep die niet mee kan komen Voordeel                          47
vanwege (beginnende) cognitieve problemen, hun mantelzorgers en naasten (S)
De dekking vindt plaats vanuit het bestaande mantelzorgbudget, binnen taakveld 2.3 voorliggende voorzieningen.
In totaal gaat het hier om € 47.000 wat voorheen werd ingezet voor de inhuur van dementieconsulenten. De inhuur
van dementieconsulenten via onze partners stopt gedeeltelijk in 2026.
Pilot algemene voorziening voor inwoners met niet aangeboren hersenletsel Nadeel                            -85
(NAH) en hun verzorgers (S)
Voor inwoners met NAH en hun verzorgers wordt een toegankelijke plek gefaciliteerd voor ontmoeting, ontspanning
en talentontwikkeling.




                                                                                                                         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Omvorming         ontwikkelingsgerichte      dagbesteding:      Pilot   indicatievrije Nadeel                   -100
dagbesteding (S)
De Pilot indicatievrije dagbesteding geeft inwoners de mogelijkheid om zonder indicatie zich te melden bij een
zorgaanbieder voor ontwikkelingsgerichte dagbesteding.
Bestuur, beheer en vrijwillige inzet van maatschappelijke accommodaties Nadeel                                   -65
bundelen en professionaliseren (I)
De inzet van sociaal werkers in wijkaccommodaties helpt besturen en inwoners om meer toegankelijke en inclusieve
activiteiten te organiseren. De sociaal werkers ondersteunen ook bij het werven van vrijwilligers, verbeteren van de
zichtbaarheid van activiteiten en dragen bij aan het versterken van gemeenschappen.
Exploitatie Dorpshuis                                                                  Nadeel                    -75
Vanaf 2026 zetten we een kwartiermaker in die werkt aan de succesvolle oplevering van het Dorpshuis Loon op
Zand. Hij zorgt ervoor dat het gebouw optimaal wordt voorbereid op gebruik dat de organisatiestructuur operationeel
is en dat alle betrokken partijen tijdig en goed betrokken worden.
Dekking bestuur, beheer en vrijwillige inzet van maatschappelijke Voordeel                                      45
accommodaties bundelen en professionaliseren (I)
Voor bovengenoemd speerpunt wordt € 45.000 gedekt vanuit de bestaande subsidie van de Rode Loper,
cofinanciering van één van onze partners en de inzet van IZA/GALA middelen, binnen taakveld 2.3 voorliggende
voorzieningen.
Dekking digitaal ondertekenen voor poststukken (I)                                    Voordeel                  10
Voor bovengenoemd speerpunt wordt € 10.000 gedekt vanuit het mantelzorgbudget. Het gaat hier om een eenmalige
investering in 2026. Dit bedrag wordt vanuit taakveld 2.3 voorliggende voorzieningen omgebogen naar taakveld 2.4
maatwerk.
2.4 Maatwerk                                                                            Nadeel               -175
Inzet deelhulpmiddelen (S)                                                              Nadeel                 -8
In 2026 willen we meer pools en diverse pools gaan inzetten voor deelhulpmiddelen. Een scootmobielpool met twee
scootmobielen kost € 5.000 per jaar. Een driewielfietspool kost € 3.000 per jaar. In 2026 verwachten we van beide
pools één (extra) pool te realiseren
Dekking inzet deelhulpmiddelen (S)                                                      Voordeel                8
Het gaat hier om een omvorming van zorgbudget. De pools leveren een voordeel op bij drie scootmobielgebruikers
zonder individuele maatwerkvoorziening en twee driewielfietsgebruikers zonder individuele maatwerkvoorziening.
Transformatiemiddelen opgaven (I)                                                       Nadeel               -200
De uitvoering van de transformatie van het sociaal domein vraagt om een aanvullend budget voor noodzakelijke
opstartkosten, waaronder juridische zaken, personeel, inrichting, monitoring en het afdekken van onvoorziene
omstandigheden.
Digitaal ondertekenen voor poststukken (I)                                              Nadeel                -26
De werkprocessen worden efficiënter door het mogelijk te maken dat inwoners poststukken digitaal kunnen
ondertekenen.
Rendement digitaal ondertekenen poststukken (I)                                         Voordeel               16
Het digitaal ondertekenen van poststukken heeft een terugverdien effect van ongeveer € 16.000. Dit
terugverdieneffect vindt plaats door besparingen op personele kosten, postzegels, enveloppen, printpapier,
inktcartridges, gehandicaptenparkeerkaarten en medische adviezen, en cliënt ervaringsonderzoeken.
Omvorming ontwikkelingsgerichte dagbesteding: Persoonlijk Passend Pakket Nadeel                               -50
(S)
Als er geen passend indicatievrij aanbod is, bieden we Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD)
via een Persoonlijk Passend Pakket.
Dekking algemene voorziening voor inwoners met niet aangeboren hersenletsel Voordeel                           85
(NAH) en hun verzorgers (S)
Het gaat hier om een omvorming van zorgbudget voortkomend vanuit persoonsgebonden budget van € 85.000. Dit
budget wordt vanuit taakveld 2.4 maatwerk omgebogen naar taakveld 2.3 voorliggende voorzieningen.
2.5 Participatie                                                                        Voordeel              150
Dekking omvorming ontwikkelingsgerichte dagbesteding (S)                                Voordeel              150
Voor de gehele omvorming van ontwikkelingsgerichte dagbesteding is € 150.000 beschikbaar. Het gaat hier om een
omvorming van zorgbudget voortkomend vanuit zorg in natura € 150.000. Dit budget wordt vanuit taakveld 2.5
participatie voor € 50.000 ingezet voor de uitvoering van het Persoonlijk Passend Pakket (taakveld 2.4). Het overige
budget wordt vanuit taakveld 2.5 omgebogen naar taakveld 2.3 voorliggende voorzieningen voor de uitvoering van
indicatievrije dagbesteding. Het gaat hier om een bedrag van € 100.000.
2.99 Mutaties reserves                                                                 Voordeel                    0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.



                                                                                                                   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Baten Venster 2 (bedragen x € 1.000)   Voordeel   0

2.1 Onderwijs                          Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
2.2 Sport, cultuur en welzijn          Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
2.3 Voorliggende voorzieningen         Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
2.4 Maatwerk                           Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
2.5 Participatie                       Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
2.99 Mutaties reserves                 Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.




                                                      30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling

Ambitie
De vastgestelde Omgevingsvisie 2040 vormt de koers voor de komende jaren. Of het nu om wonen, werken,
ondernemen of recreëren gaat: in Loon op Zand is het goed toeven. De komende jaren willen we al deze
thema’s van onze gemeente duurzaam en volhoudbaar versterken.

We blijven een levendige economische gemeente. Toeristen en inwoners weten onze gemeente te vinden
voor vermaak, natuur en onze vitale kernen. Onze ambitie is om het recreatief aanbod te versterken en te
verbreden. Om de Economische en toeristisch-recreatieve visie 2030 concreet en meetbaar te maken, is er
een aantal doelstellingen geformuleerd. Deze doelstellingen zijn vertaald naar thema's en activiteiten in het
actieprogramma economische en toeristisch-recreatieve visie 2023-2027.

De huidige situatie op de woningmarkt vraagt om creativiteit en ambitie. We willen deze periode blijven bouwen
en zo op termijn uitgroeien tot een gemeente met 25.000 inwoners. Daarbij kiezen we in de eerste plaats voor
inbreiding binnen de bebouwde kom waar dat kan en daarna voor uitbreiding wanneer dat nodig is.

We streven ernaar dat iedereen in onze lokale samenleving mee kan doen. Dit betekent ook dat er in de
fysieke omgeving ruimte moet zijn voor iedereen en dat het goed toeven is. Dit is een van de speerpunten in
het Beleidsplan Samen actief Spelen en Bewegen.

We willen in 2040 beter bereikbaar zijn en minder verkeersdruk ervaren. Door vol in te zetten op slimme
oplossingen voor mobiliteit laten we zien dat groei ook kan zonder nieuwe belasting voor de woonomgeving
en de natuur. Hoe we dit vorm gaan geven hebben we uitgewerkt in de Mobiliteitsvisie 2040.

We streven ernaar om onze centra een sterkere rol te geven in de samenleving en de centra te verbinden met
de sterke recreatiesector van onze gemeente. Om deze reden gaan we aan de slag met het vergroenen van
de centra en onderzoeken we de mogelijkheden voor de ontwikkelingen van de centra.

Verder streven we ernaar dat ons Erfgoed meerwaarde biedt voor de hele gemeente. Het versterkt de identiteit
van onze dorpen, draagt bij aan de kwaliteit van onze leefomgeving, trekt bezoekers aan en stimuleert onze
economie.

Met de vastgestelde plannen zoals:
    • De Mobiliteitsvisie 2040;
    • Programma Water en Riolering 2025-2028;
    • Het beleidsplan Samen actief Spelen en Bewegen 2025-2035;
    • Actieplan Duurzaamheid 2025-2028;
    • Horecavisie;
    • De waarde van Erfgoed (Erfgoedbeleid);
    • Woonzorgvisie.

hebben we voor de komende jaren de koers voor deze werkvelden. Hiermee werken we aan ons streven dat
iedereen in onze lokale samenleving mee kan doen.




                                                                                                                 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>3.1     Omgeving
Wat willen we bereiken?
   • Doelmatig beheer en onderhoud van de openbare ruimte waarin duurzaam werken de basis is en
        dienstverlening belangrijk is.
   • Verkeersveilige en bereikbare gemeente met bijzondere aandacht voor risicolocaties.
   • Openbaar vervoer blijft beschikbaar in onze kernen om de bereikbaarheid voor iedereen in stand te
        houden.

Wat gaan we daarvoor doen?
Kwaliteit openbare ruimte
De kwaliteit van de openbare ruimte speelt een belangrijke rol in de beleving en de leefbaarheid. Mensen
wonen graag in onze groene gemeente, bedrijven vestigen zich hier vanwege de goede infrastructuur en
toeristen komen hier graag vanwege het groene karakter en mooie buitengebied. Voor de gemeente liggen er
opgaves op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit etc. Hiermee wordt er veel van de
openbare ruimte verwacht en daarnaast wordt er ook kritisch gekeken: kan het allemaal goedkoper, kan het
een niveau lager. Bij de afweging van onderhouds- of vervangingsmaatregelen wordt niet alleen gekeken naar
kosten en techniek; de maatregelen zijn direct gekoppeld aan de doelstellingen van de gemeente, bijvoorbeeld
veiligheid of de kwaliteit van de leefomgeving of de tevredenheid van de burger. Vanuit wettelijk oogpunt is de
gemeente verplicht om haar kapitaalgoederen in stand te houden, zodat er geen kapitaalvernietiging plaats
vindt. Bij beheerkeuzes wordt voor de inzet van de middelen voor onderhoud telkens een afweging gemaakt
tussen technische kwaliteit, beeldkwaliteit en inrichtingskwaliteit.

We zetten in op onderhoud en vervanging om de vastgelegde kwaliteitsniveaus te behalen. We gaan hierbij
voor sober en doelmatig maar wel technisch in orde. Uitgangspunt is dat er sprake is van 1 op 1 vervanging;
er vindt geen toevoeging of wijziging van functies plaats. Hierbij kijken we naar de uitvoering van
werkzaamheden waarbij we efficiencyslagen maken door enerzijds in te zetten op het gebruik van duurzamere
materialen en nieuwe technieken en anders door de optimalisatie van onze werkprocessen. We blijven inzetten
op het combineren van werkzaamheden (werk met werk maken) zodat overlast voor inwoners vermindert en
projecten doelmatig worden uitgevoerd.

Mobiliteitsvisie
In het coalitieakkoord en de mobiliteitsvisie is vastgelegd dat we staan voor een verkeersveilige gemeente. In
focuspunt 7 is opgenomen dat we actief optreden bij hotspots met veel ongevallen en dat we extra inzetten op
de veiligheid van fietsers en voetgangers.
Het verbeteren van de verkeersveiligheid kan vaak met kleine ingrepen in de infrastructuur. Met een budget
kunnen meldingen m.b.t. de verkeersveiligheid, waarbij een kleine aanpassing aan de infrastructuur nodig is,
snel en adequaat worden opgelost. In de begroting 2026 verwerken we de kosten voor parkeervergunningen
exclusief toezicht boa’s in de omgeving van de Efteling op in de vermakelijkhedenretributie, dit is onderdeel
van venster 0. Ook hebben we inkomsten uit het verhalen van schades aan verkeersborden. Hiermee ontstaat
ruimte in het budget voor verkeersveiligheid om snel in te spelen op knelpunten in de leefomgeving.

Binnen onze reguliere taken:

Wat willen we bereiken?                                          Realisatie            Begroting
3.1 Omgeving                                                  2023       2024       2025       2026
We voeren regulier onderhoud uit volgens vastgestelde kwaliteitsniveaus in e IBOR-nota 2024-2034
% dat voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus          92,3%                94,0%       90,0%        90,0%
We zorgen voor een verkeersveilige inrichting van de openbare ruimte
Aantal verkeersslachtoffers                                    11                   16           9            9




                                                                                                                   32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Onze speerpunten:

 Verkeersveiligheid
 Doel         Verlagen van de snelheid en verminderen doorgaand auto- en vrachtverkeer in de Erasstraat.
 Inhoud       We willen dit bereiken met de aanleg van plateaus in de rijbaan. Verspreid over de gehele
              Erasstraat leggen we een aantal plateaus aan.
 Financiën    In de begroting is € 104.000 opgenomen, ook hebben we een verkeersveiligheidssubsidie
              ontvangen van het Rijk ter hoogte van € 59.000.
 Planning     De werkzaamheden moeten in 2026 zijn afgerond.
 Risico’s     In de Erasstraat staat de lintbebouwing kort op de rijbaan. Het is hierdoor een uitdaging om een
              goede balans te vinden tussen enerzijds het terugdringen van de snelheid en de hoeveelheid
              autoverkeer en anderzijds het woongenot.


3.2    Duurzaamheid
Wat willen we bereiken?
De route naar een duurzame toekomst is uitgezet in het Actieplan duurzaamheid 2025-2028. Hierin benoemen
we een aantal ambities die ieder hun uitwerking krijgen op verschillende taakvelden:
    • Gemeente als voorbeeld:
            o Gemeentelijk vastgoed verduurzamen;
            o VerLEDden openbare verlichting;
            o Lokale initiatieven ondersteunen;
            o Duurzaam onderhoud openbare ruimte.
    • Energieneutraal in 2050
            o Energie besparen en duurzaam opwekken van energie;
            o Laadinfrastructuur voor mobiliteit;
            o Toegankelijk energieloket voor inwoners en bedrijven.
    • Aardgasvrij in 2050
            o Onderzoek naar warmtenetten en alternatieve warmtebronnen;
            o Woningen aardgasvrij-ready maken;
            o Inwoners informeren en bewustwording vergroten.
    • Groen en circulair
            o 80% hergebruik, minder gebruik van primaire grondstoffen en stapsgewijs naar minder dan
                100 kg restafval per inwoner per jaar in 2026;
            o We zamelen afval in volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’ (Diftar);
            o Bewuste inwoners op het gebied van water en afval;
            o Voorkomen van wateroverlast en hittestress;
            o Stimuleren van groen bij woningen en de werkomgeving, inclusief biodiversiteit.
    • Gemeentebreed participeren
            o Samenwerking met stakeholders en ketenpartners rondom verduurzaming;
            o Bestrijden energiearmoede.

Wat gaan we daarvoor doen?
Afval
Binnen de keten ontstaat steeds meer het besef dat er op meerdere fronten tegelijk inzet nodig is om tot een
circulaire economie te komen. Dit betekent meer product-innovatie en toepassingsmogelijkheden, maar ook
meer besef bij de burger van meerwaarde van stromen via bijv. reparatie en een betere kwaliteit van
deelstromen door goed scheidingsgedrag. Door marktontwikkelingen staan de inkomsten uit bepaalde
stromen onder druk. Ook dreigt er meer afkeur van stromen als gevolg van ontwijkgedrag of minder goed afval
scheidingsgedrag. Er is een groter aanbod van stromen waardoor de kosten dreigen te stijgen.

We blijven ons daarom richten op het terugbrengen van de hoeveelheid restafval door het stimuleren van
gewenst afvalgedrag. De vervolgstappen zijn gericht op ‘reparatie: waar zijn nog extra voorzieningen nodig,
welke (groepen van) bewoners of wijken vragen extra aandacht of maatwerk. Dit om het draagvlak te vergroten
en daarmee het effect van de genomen maatregelen te maximaliseren en de kwaliteit van deelstromen te
verbeteren en te borgen.




                                                                                                                 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Duurzaamheid
We bevinden ons op een pad vol uitdagingen. Het klimaat verandert en onze grondstoffen zijn niet oneindig.
De route naar een duurzame toekomst is geen rechte weg, maar een kronkelend pad met onbekende
obstakels en kruispunten. De keuzes die we vandaag maken, bepalen hoe de toekomst voor de volgende
generaties eruitziet. De komende jaren zetten we belangrijke stappen op het gebied van energie en
duurzaamheid. We gaan met het opgestelde actieplan verder werken om onze gemeente in 2050
energieneutraal en aardgasvrij te maken.

Binnen onze reguliere taken:

Wat willen we bereiken?                                             Realisatie              Begroting
3.2 Duurzaamheid                                                 2023       2024         2025       2026
Aantal kg restafval (grof en fijn) per inwoner per jaar           149        122          100      <100*
Scheidingspercentage afval                                       60%         75%         80%        80%
Percentage van ons rioolareaal dat we jaarlijks reinigen en
                                                                 15,7%       12%         14%         14%
inspecteren
Percentage daken met zonnepanelen**                              34%         40%         21%         21%
20% besparing aardgas realiseren in 2030 t.o.v. 2021 in
                                                                  402         424        415         409
Terajoules
20% afname hoeveelheid CO2-uitstoot per jaar in 2030 t.o.v.
                                                                              90          99          94
2019 (keuze voor 2019 in verband met covid-19)***
Aantal (semi) publieke autolaadpunten                             312         415        704         725
Percentage LED-lampen binnen onze gemeente in openbare
ruimte, doel is om in 2030 alle openbare verlichting in LED te   49%         62%         74%         86%
hebben.
* Wordt landelijk afgeschaft als KPI.
** We hebben de normwaarde van 20% reeds gehaald.
*** Van 2023 zijn geen gegevens bekend.

Onze verbonden partijen:
   • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

Onze speerpunten:

 Warmteprogramma
 Doel        Vastleggen welke wijk wanneer van het aardgas gaat (en wat het warmte alternatief is).
 Inhoud      Onder de omgevingswet is het noodzakelijk om voor 1-1-2027 een Warmteprogramma
             opgesteld te hebben. Hierin werken we uit op welke wijze de diverse wijken op termijn van
             het aardgas afgekoppeld gaan worden.
 Financiën   De kosten dekken we uit de CDOKE-gelden vanuit het rijk.
 Planning    Vaststelling door college uiterlijk 31-12-2026.
 Risico’s    Het betreft een wettelijke bepaling. Als we geen Warmteprogramma opstellen voldoen we
             niet aan dat deel van de wetgeving. Ook remmen we de energietransitie binnen onze
             gemeente.

 Duurzaamheidscampagne
 Doel        Voorbereiding inwoners op alternatieve warmtebronnen.
 Inhoud      We gaan inwoners middels een campagne informeren en enthousiasmeren om aan de slag
             te gaan met duurzaamheid, zoals energie besparen en klimaatadaptatie.
 Financiën   Dekking vindt plaats binnen huidige begroting.
 Planning    De campagne zal in geheel 2026 worden gevoerd.
 Risico’s    Als we dit niet doen wordt het halen van onze duurzame doelen uit de omgevingsvisie
             moeilijk en worden de gevolgen van klimaatverandering voor onze inwoners groter.




                                                                                                             34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre> Soortenmanagementplan (SMP)
 Doel        Beschermen bedreigde diersoorten in gebouwen ten behoeve van de isolatieopgave.
 Inhoud      We starten met het opstellen van een SMP ter bescherming van bedreigde diersoorten in
             gebouwen. Met dit soortenmanagementplan zorgen we ervoor dat onze inwoners niet zelf
             onderzoeken moeten doen naar flora en fauna als zij willen gaan isoleren en als er flora en
             fauna aangetroffen is een vergunning moeten aanvragen bij de provincie.
 Financiën   Het opstellen van het SMP is een eenmalige uitgave die we inschatten op een bedrag van €
             350.000. Dit bedrag kan worden gedekt uit de CDOKE-gelden vanuit het Rijk (€ 220.000) en
             een subsidie (SpUK SMP) die de provincie nog zal openstellen (€ 130.000).
 Planning    Oplevering SMP eind 2027.
 Risico’s    Als we dit niet doen dan wordt een simpele isolatiemaatregel voor onze inwoners heel duur
             omdat zij dan zelf een ecologisch onderzoek moeten doen en indien nodig een
             omgevingsvergunning flora en fauna moeten aanvragen bij de provincie. Het gaat dan om
             enkele duizenden euro’s per woning. Hierdoor zal onze isolatieopgave stagneren.

 Energiesysteemvisie
 Doel         Route voor de energietransitie (netcongestie, energieopwek en -opslag).
 Inhoud       We stellen een route op met daarin de speerpunten om in 2050 energie- en CO2-neutraal te
              zijn.
 Financiën    De dekking vindt plaats vanuit de CDOKE-gelden vanuit het Rijk.
 Planning     Vaststelling college en raad uiterlijk eind 2026.
 Risico’s     Zonder energiesysteemvisie is de kans groot dat we onze capaciteit en middelen niet
              effectief genoeg in gaan zetten waardoor het lastiger wordt om het einddoel (2050 energie-
              en CO2 neutraal) te halen.

Gezamenlijke aanpak voor een Circulair Ambachtscentrum
Doel         Het realiseren van een Circulair Ambachtscentrum om de hoeveelheid restafval te
             verminderen en het gebruik van primaire grondstoffen verder te reduceren, al dan niet via een
             gedeelde gemeentelijke infrastructuur met omliggende gemeenten.
Inhoud       In het haalbaarheidsonderzoek naar een Circulair Ambachtscentrum brengen we de kansen
             voor en de aanpak van de (door)ontwikkeling van ons Grondstoffencentrum naar een vorm
             van een Circulair Ambachtscentrum in beeld.
Financiën    Dekking vindt plaats binnen huidige begroting.
Planning     De raad wordt in juli 2026 geïnformeerd over de bevindingen van het
             haalbaarheidsonderzoek.
Risico’s     Lerend van vergelijkbare trajecten elders neemt een goed haalbaarheidsonderzoek de nodige
             tijd in beslag, niet alleen om met veel verschillende partijen (stakeholders) te spreken, maar
             ook om voldoende ruimte te bieden aan ideeën, innovaties en doorontwikkeling van pilots.
             Hierdoor kan de planning mogelijk niet worden gehaald.

3.3    Wonen
Wat willen we bereiken?
   • We blijven voldoende woningen bouwen in onze drie kernen: Kaatsheuvel, Loon op Zand en De Moer
        voor alle doelgroepen. Hierbij sluiten we aan bij de regionale woondeal die in 2023 is ondertekend.
   • Het realiseren van betaalbare, goede en duurzame huisvesting.

Wat gaan we daarvoor doen?
Wonen
In de Woondeal is vastgelegd dat de minimale gemeentelijke opgave voor de periode van 2022 t/m 2026 voor
de gemeente Loon op Zand 659 woningen is. Er wordt gewerkt aan een herijking van de Woondeal, hierin
zullen ook nieuwe aantallen worden opgenomen. De realisatie is vaak van externe partijen afhankelijk. De
start bouw en dus ook oplevering is afhankelijk van de verschillende trajecten die doorlopen moeten worden
op het gebied van het omgevingsplan en vergunningen.




                                                                                                              35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>De waarde van Erfgoed
Onze visie is dat erfgoed meerwaarde biedt voor de hele gemeente. Het versterkt de identiteit van onze
dorpen, draagt bij aan de kwaliteit van onze leefomgeving, trekt bezoekers aan en stimuleert onze economie.
Daarnaast verbindt erfgoed generaties en biedt het inspiratie voor hedendaagse vraagstukken. Zo kunnen
oude landschapsstructuren richting geven aan klimaatadaptieve oplossingen en kunnen tradities en verhalen
bijdragen aan sociale samenhang en trots.

Om deze ambities waar te maken werken we met vier programmalijnen. We beginnen met inzicht en
bescherming, door erfgoed goed in beeld te brengen en juridisch te borgen. Daarna zetten we in op een
integrale en toekomstgerichte benadering, waarin erfgoed een rol speelt bij brede maatschappelijke en
ruimtelijke opgaven. Vervolgens vergroten we de beleving en betrokkenheid, zodat erfgoed zichtbaar en
beleefbaar is voor onze inwoners en bezoekers. Tot slot versterken we ondersteuning en samenwerking, zowel
binnen de gemeente als met externe partners.

Bijzondere objecten
We gaan in 2026 het beheerplan Bijzondere Objecten (Kunst Objecten) in de openbare ruimte actualiseren.

Binnen onze reguliere taken:

 Wat willen we bereiken?                                      Realisatie                  Begroting
 3.3 Wonen                                                 2023       2024          2025              2026
 Voldoen aan de woondeal 30-40-30                           Ja         Ja            Ja                Ja
 Aantal nieuw opgeleverde woningen                          54         108         50-100         75-100
 Aantal woningen dat in aanbouw is gestart                   *         19         300-350         150-200
* We kunnen geen concrete aantallen per jaar geven.

Onze speerpunten:

 Centrum Kaatsheuvel
 Doel       Doorontwikkeling revitalisering centrum Kaatsheuvel.
 Inhoud     In 2025 hebben we de stedenbouwkundige kaders vastgesteld voor het centrum van
            Kaatsheuvel. Deze kader werken we verder uit in ontwerpfase van het project en we werken
            het rapport placemaking uit.
 Financiën  Dekking vindt plaats binnen huidige begroting.
 Planning   De ontwerpfase is gestart in 2025 en loopt door in 2026. Ook verwachten we eind 2025/begin
            2026 de oplevering van het advies over placemaking (onderdeel van de uitwerking van het
            Toekomstperspectief). In 2026 werken we ook dat verder uit.
 Risico’s   De uitvoering van het project is hoofdzakelijk afhankelijk van marktpartijen zoals ondernemers,
            exploitanten en (vastgoed)investeerders, zij moeten vertrouwen hebben in de
            (her)ontwikkeling. De uitvoering hebben we hiermee dus niet helemaal in eigen hand.

 Verduurzaming het Klavier
 Doel      Verduurzaming en groot onderhoud werktuigbouwkundige (W-) installatie het Klavier.
 Inhoud    In 2026 willen we het Klavier verder verduurzamen, zodat het gebouw van het gas af kan.
           Hiervoor vervangen we o.a. de resterende CV-ketels door warmtepompen en plaatsen we
           zonnepanelen. Dit is een goed natuurlijk moment om ook groot onderhoud aan de
           werktuigbouwkundige installaties van het gebouw uit te voeren, dat noodzakelijk is na 10 jaar.
 Financiën Voor de verduurzaming van het gebouw is eerder door de raad een krediet beschikbaar gesteld.
           Aanvullend daarop wordt momenteel de aanvraag van een DUMAVA (duurzaam
           maatschappelijk vastgoed)-subsidie voorbereid. Voor het groot onderhoud aan de W-installatie
           is budget gereserveerd in de voorziening groot onderhoud gebouwen.
 Planning  In de eerste helft van 2026 werken we aan de voorbereiding van de verduurzaming en het groot
           onderhoud, in de tweede helft van 2026 voeren we de werkzaamheden uit.
 Risico’s  Overlast voor gebruikers gebouw en tijdelijke uitval installaties.




                                                                                                              36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>DMJOP's gemeentelijk vastgoed
Doel      Opstellen Duurzame Meerjaren OnderhoudsPlanningen (DMJOP’s) gemeentelijk vastgoed
          (incl. Dorpshuis Loon op Zand).
Inhoud    Om uitvoering te kunnen geven aan het noodzakelijke onderhoud aan ons gemeentelijk
          vastgoed is door de raad budget gereserveerd in een voorziening groot onderhoud gebouwen.
          Om de raad een realistisch, onderbouwd bedrag te vragen actualiseren we de DMJOP's van
          onze gebouwen, aan de hand van de methodiek conditie meten. Tevens laten we een eerste
          DMJOP opstellen voor het nieuwe Dorpshuis in Loon op Zand, op basis van de actuele
          tekeningen.
Financiën Voor het actualiseren en opstellen van de DMJOP’s is geld beschikbaar in de begroting. Op
          basis van de uitkomsten van de actualisatie van DMJOP's kan de huidige geraamde storting in
          de voorziening groot onderhoud gebouwen worden bijgesteld.
Planning  In de eerste helft van 2026 actualiseren we de DMJOP’s, in de tweede helft van 2026 vragen
          we de raad om de huidig geraamde storting in de voorziening groot onderhoud gebouwen te
          actualiseren op basis van de DMJOP’s.
Risico’s  Geen.

Exploitatievorm Theater in het Klavier
Doel        Onderzoek nieuwe exploitatievorm Theater in het Klavier.
Inhoud      In 2026 willen we een nieuwe exploitatie- en beheervorm onderzoeken, in afstemming met de
            exploitatie van sporthal De Werft en het nieuwe Dorpshuis in Loon op Zand. Hierbij zal gestuurd
            worden op kostenefficiëntie, benutting en rentabiliteit.
Financiën Er is structureel budget voor onderhoud en beheer van Het Klavier. Er is vooralsnog geen
            budget beschikbaar voor de implementatie van een nieuwe exploitatie- en beheervorm voor
            Theater in het Klavier.
Planning    In 2026.
Risico’s    Onvoldoende animo bij marktpartijen en/of de samenleving om vorm te geven aan exploitatie
            en beheer van Theater in Het Klavier.

Uitvoering Erfgoedbeleid
Doel        In 2026 starten we met de eerste acties die voortvloeien vanuit het Erfgoedbeleid.
Inhoud      Met ons nieuwe Erfgoedbeleid zetten we in op de toekomst van ons verleden. We maken
            bewuste keuzes om zorgvuldig om te gaan met wat Loon op Zand uniek maakt. Ons erfgoed
            verbindt mensen en verhalen, en speelt een belangrijke rol in actuele thema’s als
            energietransitie en woningbouw. In onze recreatieve gemeente maken we erfgoed zichtbaar
            en beleefbaar – nu en in de toekomst.
Financiën   Voor 2026 hebben we aanvullend budget nodig van € 10.000. Afhankelijk van gemaakte
            keuzes bij vaststelling van het beleid kunnen afwijkende financiële consequenties verbonden
            zijn aan de uitvoering van het nieuwe beleid.
Planning    In 2026 starten we met de eerste acties vanuit het nog vast te stellen Erfgoedbeleid.
            Voorbeelden hiervan kunnen zijn een actualisatie van het archeologiebeleid, een historisch
            tafelkleed, aanwijzing van gemeentelijke monumenten, onderzoek en educatie. Oppakken van
            deze acties is afhankelijk van besluitvorming over het nieuwe beleid.
Risico’s    Geen.




                                                                                                              37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre> Bescherming MASt gebied
 Doel      Bescherming Munitions Ausgabe Stelle (MASt) gebied als waardevol erfgoed.
 Inhoud    We ontvingen een aanvraag om het MASt gebied aan te wijzen als gemeentelijk monument.
           Het munitiedepot in Kaatsheuvel speelde een centrale rol in de Fliegerhorst structuur tijdens de
           Tweede Wereldoorlog en was één van de grootste depots in Europa. Het depot werd tijdens
           Dolle Dinsdag tot ontploffing gebracht om te voorkomen dat de geallieerden de munitie in
           handen kregen. Restanten van onder andere bomkraters, loopgraven, mitrailleursnesten,
           parkeerhavens en latrines zijn nog steeds zichtbaar in het terrein. We onderzoeken de
           mogelijkheden tot bescherming van dit historisch waardevolle gebied.
 Financiën Er is een incidenteel bedrag benodigd van € 15.000 voor onderzoek en aanwijzing/bescherming
           van het gebied.
 Planning  Procedure aanwijzing gereed Q2 2026.
 Risico’s    Het niet beschermen van het gebied leidt tot verlies van unieke erfgoedwaarden.

 Starterslening
 Doel        Ondersteuning van onze inwoners bij het kopen van een eerste woning.
 Inhoud      We vinden het belangrijk dat er beweging is en blijft in de woningmarkt. Voor starters is het lastig
             om op de woningmarkt te komen. Door middel van een starterslening kunnen we met een
             steuntje in de rug extra financiële ruimte bieden. We zien al sinds de start van de regeling dat
             het een product is dat voldoet aan de behoefte.
 Financiën   In een volgend P&C product vragen we middelen aan voor de verdere uitvoering van de
             starterslening.
 Planning    In 2026 zetten we het verstrekken van startersleningen voort.
 Risico’s    De hoeveelheid te verstrekken leningen is afhankelijk van de hoogte van het beschikbare budget
             en het aantal aanvragen.

3.4    Economische ontwikkeling, toerisme en recreatie
Wat willen we bereiken?
   • Een groene en recreatieve gemeente met een gevarieerd aanbod aan horeca, winkels,
        verblijfsaccommodaties, evenementen en dagrecreatie voor inwoners en bezoekers.
   • Een aantrekkelijk vestigingsklimaat waar ruimte is om te ondernemen en met goed georganiseerde
        ondernemerscollectieven.
   • Krachtenbundeling, efficiency en een professionele aanpak van toeristisch-recreatieve marketing en
        gastheerschap voor onze gemeente en de Langstraat-regio.
   • Behoud en versterking van de werkgelegenheid.
   • Het blijft in Loon op Zand prettig om te wonen, werken en te recreëren.

Wat gaan we daarvoor doen?
We zetten de uitvoering van het in 2023 vastgestelde Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve
visie voort.

Binnen onze reguliere taken:

Wat willen we bereiken?                                           Realisatie                  Begroting
3.4 Economische ontwikkeling                                  2023          2024          2025         2026
Aantal vestigingen per 10.000 inwoners                        1.299         1.432        1.375         1.375
Aantal banen recreatie en toerisme per 1.000 inwoners          153           149          220           170
Aantal banen totaal in de gemeente per 1.000 inwoners
                                                                             612          625           650
van 15-74 jaar
Verhouding     banen      en  woningen      (voorheen
                                                              50,3%        50,8%         50,0%         50.0%
Functiemenging)

Onze verbonden partijen:
- Midpoint Brabant




                                                                                                                    38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Onze speerpunten:

 Actieprogramma Economische en toeristisch recreatieve visie
 Doel       Met het actieprogramma willen we bereiken dat Loon op Zand in 2030 bekend staat als een
            groene, recreatieve en ondernemende gemeente, waar ondernemers de kansen benutten om
            zo goed mogelijk te ondernemen met respect voor de omgeving, bewust van de cultuurhistorie
            en met oog voor de lokale gemeenschap.
 Inhoud     Uitvoering van het actieprogramma en voorbereiden vervolg van het actieprogramma. Het
            actieprogramma loopt tot en met 2027, een nieuw actieprogramma zal in 2026 worden
            voorbereid.
 Financiën  Dekking vindt plaats binnen huidige begroting.
 Planning   Het actieprogramma loopt tot en met 2027. De komende jaren 2026 en 2027 zullen gebruikt
            worden voor het voorbereiden van een nieuw actieprogramma.
 Risico’s   Sommige activiteiten in het actieprogramma zijn afhankelijk van externe partijen.


 Centrum Loon op Zand
 Doel      Toekomstbestendig en vitaal centrum van Loon op Zand.
 Inhoud    De uitkomsten van de verkenning in 2025 ‘Aanzet voor visie centrum Loon op Zand – analyse
           marktsituatie’ laten zien dat het voorzieningenniveau afneemt en bereiken we de absolute
           ondergrens. Een vervolgonderzoek in de vorm van een locatiestudie voeren we in 2026 uit.
 Financiën In begroting 2025 zijn hiervoor incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2025 en 2026.
 Planning  2026 e.v.
 Risico’s  Nader te bepalen.


Landschap Pauwels
Doel       Ontwikkelen van landschapsstructuren en recreatief aanbod (motie begroting 2024).
Inhoud     Loon op Zand is een van de partners van het door de raad vastgestelde Masterplan Pauwels,
           omdat de ambities grotendeels aansluiten op onze eigen ambities. Een aparte financiële
           bijdrage aan Pauwels leverden we tot op heden niet. Om onze positie te versterken, met name
           op de voor ons belangrijke ambities (recreatieve aantrekkelijkheid in het bijzonder) is sinds 2025
           een structurele financiële bijdrage opgenomen.
Financiën  Dekking vindt plaats binnen huidige begroting.
Planning   De uitvoering is onderdeel van het Actieprogramma Economische en toeristisch-recreatieve
           visie. In 2025 is gestart met het onderzoeken op welke wijze deze bijdrage ingezet kan worden.
           Daarbij wordt bekeken of dat doelmatig is en bijdraagt aan de continuïteit van de ontwikkeling
           van Landschap Pauwels.
Risico’s   De uitvoering wordt deels door onszelf gedaan maar ook door andere partijen. De inzet en
           betrokkenheid van deze partijen speelt een belangrijke rol in het realiseren van doelstellingen.




                                                                                                                39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Wat mag het kosten in 2026?

Venster 3: Omgeving en
                                            2026                    2027                 2028                2029
economische ontwikkeling
Bedragen x € 1.000                    Lasten       Baten       Lasten      Baten    Lasten      Baten   Lasten      Baten
3.1 Omgeving                           -6.694        396        -7.077       396     -7.384       396    -7.659       396
3.2 Duurzaamheid                       -5.458      6.483        -5.738     6.643     -5.769     6.701    -6.310     7.267
3.3 Wonen                              -3.454        640        -3.546       640     -3.719       640    -3.863       640
3.4 Economische ontwikkeling             -770         30          -679        30       -690        30      -703        30
Subtotaal                             -16.377      7.549       -17.040     7.709    -17.562     7.766   -18.536     8.332
3.99 Mutaties reserves                      -        104             -        85          -        75         -       101
Totaal                                -16.377      7.653       -17.040     7.795    -17.562     7.842   -18.536     8.433

Nieuw beleid Venster 3: Omgeving
                                                2026                 2027                2028                2029
en economische ontwikkeling
Bedragen x € 1.000                      Lasten         Baten    Lasten      Baten   Lasten      Baten   Lasten      Baten
3.1 Omgeving                               -50             -       -50          -      -50          -      -50          -
3.2 Duurzaamheid                             -             -         -          -        -          -        -          -
3.3 Wonen                                  -25             -         -          -        -          -        -          -
3.4 Economische ontwikkeling                 -             -         -          -        -          -        -          -
Subtotaal                                  -75             -       -50          -      -50          -      -50          -
3.99 Mutaties reserves                       -             -         -          -        -          -        -          -
Totaal nieuw beleid Venster 3              -75             -       -50          -      -50          -      -50          -

Toelichting op nieuw beleid

Lasten Venster 3 (bedragen x € 1.000)                                                         Nadeel                  -75

3.1 Omgeving                                                                            Nadeel                   -50
Infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen (S)                                     Nadeel                   -50
Met het vaststellen van de Mobiliteitsvisie zetten we in op het verbeteren van de verkeersveiligheid. Het verbeteren
van de verkeersveiligheid kan vaak met kleine ingrepen in de infrastructuur. Op dit moment is er geen structureel
budget om dergelijke maatregelen snel en doeltreffend uit te voeren. Met een budget kunnen
meldingen met betrekking tot de verkeersveiligheid, waarbij een kleine aanpassing aan de infrastructuur nodig is,
snel en adequaat worden opgelost.
3.2 Duurzaamheid                                                                        Voordeel                   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
3.3 Wonen                                                                               Nadeel                   -25
Aanwijzing MASt (I)                                                                     Nadeel                   -15
In 2026 werken we aan de aanwijzing van het MASt gebied tot gemeentelijk monument. De onderzoeken die
hiervoor nodig zijn, passen op dit moment niet binnen het beschikbare budget. Aanvullen middelen zijn nodig
om dit traject te kunnen uitvoeren.
Erfgoedbeleid (I)                                                                       Nadeel                   -10
Het aanvullende budget is bovenop het vastgestelde budget in 2025 nodig voor het uitvoeren van het nieuwe
erfgoedbeleid dat we in december 2025 ter besluitvorming voorleggen aan de Raad. Het nieuwe beleid richt zich
op het behoud, de versterking en de zichtbaarheid van ons Loonse erfgoed. We ondersteunen lokale initiatieven
en richten ons op het vergroten van de betrokkenheid van onze inwoners en bezoekers bij het Loonse erfgoed.
3.4 Economische ontwikkeling                                                            Voordeel                   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
3.99 Mutaties reserves                                                                  Voordeel                   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.




                                                                                                                            40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Baten Venster 3 (bedragen x € 1.000)   Voordeel   0

3.1 Omgeving                           Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
3.2 Duurzaamheid                       Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
3.3 Wonen                              Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
3.4 Economische ontwikkeling           Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
3.99 Mutaties reserves                 Voordeel   0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.




                                                      41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Venster 0. Overhead en algemene dekkingsmiddelen

Ambitie

De gemeente Loon op Zand streeft ernaar om komende jaren een structureel sluitende begroting te realiseren,
ondanks de toenemende financiële druk en onzekerheden vanuit het Rijk. De inzet is om de uitgaven en
inkomsten zoveel mogelijk in balans te brengen. Dit betekent dat we voor een uitdaging staan om onze
ambities te realiseren. We vinden financiële ruimte door het invoeren van bezuinigingen en toepassing van
het uitgangspunt: nieuw beleid alleen als het gedekt wordt door oud beleid.

Algemene uitkering
De ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is de komende jaren onzeker, mede door
wijzigingen in het verdeelmodel en de herijking van het gemeentefonds. Vanaf 2026 vervalt het huidige accres-
systeem, wat zorgt voor onduidelijkheid over toekomstige indexatie en groei van de uitkering. Deze financiële
onzekerheid wordt versterkt door de Tweede Kamerverkiezingen in oktober 2025 en het nog te vormen
kabinet, waarvan het beleid grote invloed zal hebben op de gemeentefinanciën. In de begroting 2026-2029
proberen we zoveel mogelijk rekening te houden met de ontwikkelingen in het gemeentefonds. Stabiliteit en
behoedzaam financieel beleid zijn cruciaal om ook onder veranderende omstandigheden een sluitende
begroting te behouden.

Lokale heffingen
In de paragraaf lokale heffingen geven we een nadere toelichting op de onderbouwing en beleidslijnen.

Overhead
In de paragraaf bedrijfsvoering geven we een nadere toelichting op de onderbouwing van personele
ontwikkelingen en ICT. In deze paragraaf komen ook de voorgeschreven indicatoren aan de orde.

Wat mag het kosten in 2026?

Venster 0: Overhead en algemene
                                                2026                2027                2028                2029
dekkingsmiddelen
Bedragen x € 1.000                        Lasten    Baten      Lasten    Baten     Lasten     Baten    Lasten    Baten
0.1 Overhead                              -14.653      283    -14.812       513   -14.995       280    -15.098      362
0.2 Lokale heffingen                         -770   17.150       -805    18.096      -837    18.304       -870   18.510
0.3 Algemene uitkeringen                        -   48.659           -   49.825          -   49.949          -   50.055
0.4 Dividend                                   -8       88          -7       88         -7       88         -6       88
0.5 Financieringsfunctie                      -75      101          -5      101       144       101        157      101
0.6 Overige alg. dekkingsmiddelen            -864       25       -967        25      -921        25       -874       25
0.7 Onvoorziene uitgaven                      -25         -        -25        -        -25         -       -25        -
0.8 Vennootschapsbelasting                      -         -          -        -          -         -         -        -
Subtotaal                                 -16.395   66.306    -16.621    68.648   -16.640    68.747    -16.716   69.141
0.99 Mutaties reserves                          -    1.169           -      178          -      192          -       30
Totaal                                    -16.395   67.475    -16.621    68.826   -16.640    68.939    -16.716   69.170




                                                                                                                          42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Nieuw beleid Venster 0: Overhead en
                                                  2026               2027              2028               2029
algemene dekkingsmiddelen
Bedragen x € 1.000                           Lasten    Baten Lasten      Baten Lasten       Baten Lasten      Baten
0.1 Overhead                                   -505        -   -330          -   -330           -   -182          -
0.2 Lokale heffingen                              -       23      -         23      -          23      -         23
0.3 Algemene uitkeringen                          -        -      -          -      -           -      -          -
0.4 Dividend                                      -        -      -          -      -           -      -          -
0.5 Financieringsfunctie                          -        -      -          -      -           -      -          -
0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen             -        -      -          -      -           -      -          -
0.7 Onvoorziene uitgaven                          -        -      -          -      -           -      -          -
0.8 Vennootschapsbelasting                        -        -      -          -      -           -      -          -
Subtotaal                                      -505       23   -330         23   -330          23   -182         23
0.99 Mutaties reserves                            -        -      -          -      -           -      -          -
Totaal nieuw beleid Venster 0                  -505       23   -330         23   -330          23   -182         23

Toelichting op nieuw beleid

Lasten Venster 0 (bedragen x € 1.000)                                                 Nadeel                  -505

0.1 Overhead                                                                          Nadeel                  -505
Projecten binnen informatiemanagement, -veiligheid en -beheer (I)                     Nadeel                  -175

De wettelijke verplichtingen, doorontwikkeling van bestaande producten en veranderende voorwaarden voor de
beveiliging rondom ICT brengen kosten met zich mee. Deze veranderingen zijn vaak onvoorspelbaar. We kijken
vooruit, willen mee in de ontwikkelingen en moeten up-to-date blijven, zeker in het kader van informatiebeveiliging
en wetgeving. Voor de uitvoering van deze ontwikkelingen is incidenteel projectbudget nodig.
Formatie informatiemanagement, -veiligheid en -beheer (S)                            Nadeel                -102
De werkplek van de toekomst, de applicaties die voortdurend in beweging zijn, de toenemende behoefte aan data-
gedreven werken en de versaasing vragen om extra ondersteuning. Uitbreiding van de formatie met 1fte is nodig
om dit te realiseren.
Formatie burgerzaken (I)                                                             Nadeel                -148
Door de tijdelijke uitbreiding van formatie kunnen er goede werkafspraken worden gemaakt. De instructies worden
verbeterd en er wordt een kwaliteitsplan opgesteld. De medewerkers hebben ruimte om opleidingen te volgen.
Reiskosten woonwerk (S)                                                              Nadeel                 -80
In de Cao 2025-2027 is opgenomen dat de werkgever een regeling vaststelt voor de vergoeding van reiskosten
woon-werkverkeer. Loon op Zand kende nog niet zo'n regeling. Er is een Regeling Reizen Gemeente Loon op
Zand opgesteld die ingaat vanaf 2026.
0.2 Lokale heffingen                                                                 Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.3 Algemene uitkeringen                                                             Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.4 Dividend                                                                         Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.5 Financieringsfunctie                                                             Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen                                                Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.7 Onvoorziene uitgaven                                                             Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.8 Vennootschapsbelasting                                                           Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.99 Mutaties reserves                                                               Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.



                                                                                                                      43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Baten Venster 0 (bedragen x € 1.000)                                        Voordeel               23

0.1 Overhead                                                                Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.2 Lokale heffingen                                                        Voordeel                23
Parkeervergunningen i.r.t. vermakelijkhedenretributie                       Voordeel                23
De kosten voor parkeervergunningen exclusief inzet boa’s in de omgeving van de Efteling behoren tot de
vermakelijkhedenretributie.
0.3 Algemene uitkeringen                                                    Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.4 Dividend                                                                Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.5 Financieringsfunctie                                                    Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen                                       Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.7 Onvoorziene uitgaven                                                    Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.8 Vennootschapsbelasting                                                  Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.
0.99 Mutaties reserves                                                      Voordeel                 0
Voor dit thema is geen nieuw beleid.




                                                                                                         44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Paragraaf 1. Lokale heffingen
De paragraaf lokale heffingen bevat zowel de beleidsvoornemens voor de gemeentelijke lasten als een
overzicht op hoofdlijnen van de verschillende belastingen en heffingen. Deze inkomstenbronnen zijn goed
voor circa 25% van de totale gemeentelijke opbrengsten en vormen daarmee een belangrijk financieel
fundament. De in deze paragraaf opgenomen tarieven en percentages zijn voorlopig en indicatief. Zoals
gebruikelijk worden de definitieve voorstellen voor de tarieven in december gepresenteerd.
Sinds 1 januari 2023 is de uitvoering van onze belastingtaken ondergebracht bij de Belastingsamenwerking
West-Brabant (BWB). Binnen dit samenwerkingsverband stemmen de deelnemende partijen af hoe de BWB
haar werkzaamheden uitvoert. Dit leidt tot een hogere efficiëntie in de praktijk.

Beleidsuitgangspunten
Uitgangspunten tariefbeleid
    • Na de stijging in 2025 van de OZB tarieven is er nu alleen een CPI verhoging toegepast.
    • Het uitgangspunt bij de hondenbelasting is dat deze kostendekkend is. De kosten voor het innen van
       de belasting via de BWB en de kosten verbonden aan de hondenuitlaatplaatsen, zoals poepzakjes,
       het plaatsen van borden en het onderhoud en schoonmaken van de hondenuitlaatplaatsen worden
       gedekt uit de geïnde hondenbelasting.
    • Voor 2026 wordt de toeristenbelasting verhoogd tot het landelijk gemiddelde inclusief de
       consumentenprijsindex voor hotelovernachtingen & vakantiewoningen en voor Bed & Breakfast. In
       2027 wordt het tarief bepaald op basis van het landelijk gemiddelde T-2 plus CPI.
    • Het tarief voor de afvalstoffenheffing wordt volledig kostendekkend vastgesteld. Sinds 1 januari 2024
       bestaat deze heffing uit een vast en een variabel deel. Het vaste bedrag is voor elk huishouden gelijk
       en wordt jaarlijks in het eerste kwartaal geïnd door de Belastingsamenwerking West-Brabant. Het
       variabele deel verschilt per huishouden en hangt af van het aantal keren dat restafval wordt
       aangeboden. Deze kosten worden achteraf, op basis van de werkelijke ledigingen, in rekening
       gebracht. Concreet betekent dit dat de ledigingen uit 2026 in 2027 worden gefactureerd.
    • Ook de rioolheffing wordt volledig kostendekkend berekend. Voor 2026 stijgt het vastrecht naar € 230
       per perceel. Dit leidt tot een onttrekking aan de voorziening riolering.
    • De Omgevingswet is ingevoerd en met het uitvoeren van de processen komen de processen en de
       gemaakte kosten hiervoor concreter in beeld. De leges worden jaarlijks opnieuw beoordeeld en
       herberekend, met als uitgangspunt een kostendekkende opzet.
    • Voor de overige leges en heffingen wordt het indexeringspercentage uit de meicirculaire 2025
       toegepast: 2,6%. Uitzondering hierop vormen de tarieven die door het Rijk worden vastgesteld.

Kwijtschelding
Kwijtschelding is vastgelegd in een gemeentelijke regeling. Particuliere belastingplichtigen kunnen een
aanvraag indien voor de volgende belastingen:
    • Afvalstoffenheffing tot maximaal 100%.
    • Rioolheffing tot maximaal 100%.
    • Hondenbelasting tot maximaal 100% van de eerste hond.

Totale woonlasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde
Hieronder is een tabel opgenomen met de totale gemiddelde woonlasten voor een gezin van 2025-2029. De
OZB, riool- en afvalstoffenheffing wordt hierin meegenomen.

Gemeentelijke belastingcapaciteit                        Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
bedragen x € 1                                                2025      2026      2027      2028      2029
OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde                614       630       645       659       673
Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde              230       230       230       230       270
Afvalstoffenheffing voor een gezin                             346       355       363       371       379
Eventuele heffingskorting voor een gezin                         -         -         -         -         -
Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde       1.190     1.215     1.238     1.260     1.323




                                                                                                                45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke belastingen
Onroerendezaakbelasting (OZB)
In deze begroting hebben we de opbrengst gecorrigeerd met de CPI van 2,6%. De OZB wordt geheven via
een percentage van de WOZ-waarde. Het percentage voor 2026 wordt beïnvloed door twee zaken:
    • Stijging van de WOZ-waarde per 1 januari 2025 (peildatum).
    • Macro-economische ontwikkelingen zoals die in de algemene uitkering worden meegenomen.

In de tabel hieronder staan de percentages voor 2024 – 2026 vermeld.

WOZ waarde in %                                           2024                2025                2026
Woningen
Eigenaar                                                 0,1078              0,1432              n.n.b.
Gebruiker                                                     -                   -              n.n.b.
Totaal                                                   0,1078              0,1432              n.n.b.
Niet-woningen
Eigenaar                                                 0,2690              0,2600              n.n.b.
Gebruiker                                                0,1625              0,1610              n.n.b.
Totaal                                                   0,4315              0,4210              n.n.b.
* Gegevens over 2026 worden in oktober bekend gemaakt.

De totale WOZ-grondslag voor de OZB van 2026 is nog niet bekend. Vanaf 2023 vindt de waardebepaling
plaats door de Belastingsamenwerking West-Brabant. In oktober wordt deze informatie ontvangen. De
tarieven worden dan berekend en in de belastingverordening opgenomen, welke wordt behandeld in de
raadsvergadering december.

Hondenbelasting
In het coalitieakkoord is het voornemen uitgesproken om de opbrengst hondenbelasting in overeenstemming
te brengen met de kosten die gemaakt worden voor de uitvoering van de belastingtaak, de inningskosten van
de Belastingsamenwerking West-Brabant en de uitvoering van het beheerplan hondenuitlaatplaats. Om de
opbrengsten en kosten in balans te brengen zijn de tarieven meer verhoogd dan het indexeringspercentage
van de OZB. Voor 2026 zijn de te verwachten opbrengsten € 135.500

In onderstaande tabel geven we de ontwikkeling van het tarief in de jaren 2024-2026 weer.

Tarief voor hondenbelasting                                          2024             2025         2026
Eerste hond                                                       € 41,59       € 42,75         € 47,53
Tweede en volgende hond                                           € 62,17       € 63,91         € 68,56
Kennel                                                            € 228,44     € 234,83         € 241,11




                                                                                                            46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Toeristenbelasting
Vanaf 2026 zijn de Hotels en Vakantiewoningen samengevoegd tot één categorie met hetzelfde tarief. • Voor
2026 wordt de toeristenbelasting verhoogd tot het landelijk gemiddelde inclusief de consumentenprijsindex. In
2027 wordt het tarief bepaald op basis van het landelijk gemiddelde T-2 plus CPI. In onderstaande tabel geven
we de ontwikkeling van het tarief in de jaren 2025-2029 weer.

 Tarief voor toeristenbelasting                           2025              2026              2027              2028              2029
 Bed & Breakfast (B&B)                                  € 1,12            € 3,95            € 4,04            € 4,13            € 4,13
 Groepsaccommodaties                                    € 1,12            € 1,20            € 1,23            € 1,26            € 1,26
 Kampeerterrein                                         € 1,12            € 2,06            € 2,10            € 2,15            € 2,15
 Mini-kampeerterrein                                    € 1,12            € 2,06            € 2,10            € 2,15            € 2,15
 Hotels                                                 € 2,50
 Vakantiewoningen                                       € 2,10
 Hotels & Vakantiewoningen                                             € 3,95            € 4,43            € 4,45            € 4,47
 Overige accommodaties                                € 2,50           € 3,95            € 4,04            € 4,13            € 4,13
 Jaarplaats                                           € 175,20         € 184,92          € 189,17          € 193,51          € 193,51
 Seizoensplaats                                       € 158,91         € 167,82          € 171,67          € 175,62          € 175,62
 Voorseizoensplaats                                   € 90,74          € 96,27           € 98,48           € 100,74          € 100,74
* In 2026 hanteren we de gemiddelde landelijke tarieven met uitzondering van groepsaccommodaties.

In onderstaande tabel geven we de te verwachten opbrengsten voor de toeristenbelasting voor komende
periode weer.

 Opbrengst toeristenbelasting (bedragen x € 1.000)                                   2026           2027          2028           2029
 Hotels & vakantiewoningen                                                          6.393          7.164          7.200         7.235
 Bed & Breakfast                                                                       64             66             67            67
 Groepsaccommodatie                                                                    78             79             81            81
 Kampeerterrein                                                                        75             76             78            78
 Overige accommodaties                                                                 55             57             58            58
 Jaarplaats                                                                             8              8              8             8
 Seizoensplaats                                                                         6              6              6             6
 Voorseizoensplaats                                                                     6              6              6             6
 Totaal opbrengsten toeristenbelasting                                              6.684          7.461          7.503         7.539

Afvalstoffenheffing
Het jaarlijkse resultaat op het product reiniging, zowel voor- als nadelig, wordt verrekend met de voorziening
reiniging. De voorziening reiniging is bedoeld om fluctuaties in de tarieven op te vangen. Als uitgangspunt
geldt 100% kostendekkendheid.

De tarieven voor een- en meerpersoonshuishoudens bestaan uit een vast deel en een variabel deel. Het
vastrecht bedraagt € 202,67 voor eenpersoonshuishoudens en € 265,81 voor meerpersoonshuishoudens. Het
variabel deel bedraagt € 10 per lediging. In onderstaande tabel geven we de ontwikkeling van het tarief van
2025 en 2026 weer.
 Tarief voor afvalstofheffing                               2025                                 2026
                                  2025         2025                     2026       2026
                                                        Inclusief 7                           Inclusief 7
                               Vastrecht Variabel*                    Vastrecht Variabel*
                                                        ledigingen                            ledigingen
 Eenpersoonshuishouden                     € 247,67         € 35,00         € 282,67        € 202,67         € 70,00          € 272,67
 Meerpersoonshuishouden                    € 310,81         € 35,00         € 345,81        € 265,81         € 70,00          € 335,81
 Bedrijven (tarief inclusief BTW)**        € 376,07         € 42,35         € 418,42

* Voor het variabel deel is in de berekening hierboven uitgegaan van gemiddeld 7 keer per jaar (landelijk gemiddelde). Verwachting is dat
in de praktijk eenpersoonshuishoudens de kliko minder vaak aanbieden en meerpersoonshuishoudens de kliko vaker aanbieden dan dit
landelijk gemiddelde.
** Na goedkeuring door de raad zal de inzameling van bedrijfsafval komen te vervallen per 01-01-2026




                                                                                                                                            47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>In onderstaand overzicht geven we een specificatie en toelichting bij de kosten toegerekend aan de
afvalstoffenheffing, inclusief de mate van kostendekkendheid.

Afvalstofheffing (bedragen x € 1.000)
Kosten
Netto kosten taakveld                                                                                   2.193
Toe te rekenen kosten:                                                                                    203
    Overhead                                                                                              553
    BTW                                                                                                   371
Totale kosten                                                                                           3.320
Opbrengsten afvalstofheffing                                                                            3.323
Opbrengsten reinigingsrecht                                                                                 -
Storting voorziening                                                                                       -4
Totale opbrengsten                                                                                      3.319
Dekkingspercentage                                                                                      100%

Rioolheffing
Het tarief voor 2026 voor de rioolheffing blijft gelijk aan het tarief van 2025. In onderstaande tabel geven we
de ontwikkeling in de jaren 2025-2027 weer.




In onderstaand overzicht geven we een specificatie en toelichting bij de kosten toegerekend aan de
rioolheffing, inclusief de mate van kostendekkendheid.

Riolering (bedragen x € 1.000)
Kosten
Netto kosten taakveld                                                                                   1.715
Toe te rekenen kosten:                                                                                    276
    Overhead                                                                                              462
    BTW                                                                                                   182
Totale kosten                                                                                           2.635
Opbrengsten rioolheffing                                                                                2.842
Storting voorziening                                                                                     -206
Totale opbrengsten                                                                                      2.636
Dekkingspercentage                                                                                      100%




                                                                                                                  48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Het weerstandsvermogen is de mate waarin een gemeente in staat is om risico’s op te vangen. Voldoende
weerstandscapaciteit zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële
tegenslagen gegarandeerd blijven. Het uitgangspunt is, zoals in het coalitieakkoord 2018-2022 is bepaald, dat
de ratio van het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn.

Weerstandsvermogen                               Begroting      Rekening Begroting Rekening Begroting
bedragen x € 1.000                                    2024          2023      2025     2024      2026
Beschikbare weerstandscapaciteit                    17.944        19.587    15.808   17.985    16.689
Benodigde weerstandscapaciteit                       4.375         3.897     2.747    2.307     2.567
Ratio                                                  4,10          5,03      5,75    7,80       6,50

Uit de tabel blijkt dat de ratio weerstandsvermogen     9,00
uitstekend is. Aan de schommelingen van de ratio        8,00
valt op te maken dat risicomanagement een               7,00
dynamisch proces is, dat continu gemonitord wordt.
                                                        6,00
Ten opzichte van de vorige peildatum (jaarrekening
                                                        5,00
2024) is het risicoprofiel afgenomen. Dit komt
doordat de benodigde weerstandscapaciteit is            4,00
afgenomen.                                              3,00
                                                        2,00
De reservepositie is de afgelopen jaren behoorlijk      1,00
verbeterd. We monitoren de ontwikkelingen op de           -
voet en gaan over tot (her)waardering van de risico’s           B 2024    JR 2023   B 2025   JR 2024    B 2026
en onzekerheden zodra hier betere schattingen van
te maken zijn.                                                           Ratio      Norm (ondergrens)



De volgende uitgangspunten worden gehanteerd bij de risico-inschatting:
    • Risico’s waarvoor beheersingsmaatregelen zijn getroffen welke het risico afdekken worden niet
       financieel vertaald in het risicoprofiel.
    • Risico’s met een omvang (kans x impact) kleiner dan € 100.000 worden alleen opgenomen indien de
       impact groter dan € 500.000 (incidenteel) of € 100.000 (structureel) is.




                                                                                                                 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>De volgende eerder ingeschatte risico’s zijn waar nodig geactualiseerd (bedragen x €1.000):
Risico-Inventarisatie (reeds bekend)
Onderwerp         Omschrijving                                   I/S Risico    bij Actualisatie              Risico bij
                                                                     jaarrekening                            begroting
                                                                     2024                                    2026
Algemene      De      algemene      uitkering  uit    het                          De herverdeling      is
uitkering     gemeentefonds vormt een belangrijke                                  uitgevoerd,        we
gemeentefonds inkomstenbron voor de gemeente. De                                   voorzien    nog    wel
              uitkering is onderhevig aan onzekerheden,                            schommelingen in    de
              zowel op financieel-economisch als op                                uitkering   van    het
              beleidsmatig niveau. Deze onzekerheden              S         1.130 gemeentefonds.                 1.130
              vormen een risico voor de begrotingsruimte
              van de gemeente. Hiervoor is een risico
              opgenomen dat er 50% kans is dat de
              algemene uitkering 5% afwijkt.
              (5% afwijking is € 2,3 miljoen).
Treasury      De rente laat de afgelopen periode een                             In 2026 verwachten we
              dalende lijn zien. Begin maart 2024 is de                          grote      investeringen
              rente ongeveer 3%. De inschatting van het                          zoals het dorpshuis en
                                                                             225
              risico is daardoor naar beneden bijgesteld.        S               rioolgemaal. Het risico           225
                                                                                 is dat de rentelast
                                                                                 hoger is dan dit bedrag.
Projecten         De projecten zijn bij de jaarrekening 2024                     Er is geen gewijzigd
‘grondbedrijf’    geactualiseerd.     Daaruit     volgt   dit                227 inzicht op dit risico.
                                                                 I                                                 227
                  risicobedrag.
Onderwijs-        De gemeente is verantwoordelijk voor                           Voor basisschool de
huisvesting       onderwijshuisvesting. Momenteel wordt                          Vaert        en     van
                  onderzoek gedaan naar de huisvesting van                       Haestrechtcollege     is
                  De Vaert en het Van Haestrechtcollege.                         nog               geen
                  Het risico is ingeschat op de omvang van                   300 investeringskrediet
                                                                 S                                                 300
                  de kapitaallasten van een basisschool en                       aangevraagd.
                  een middelbare school.                                         Marktontwikkelingen
                                                                                 kunnen zorgen voor
                                                                                 prijsfluctuaties.
Cyber-       en Er    is   een      verhoogd     risico     op                   Geen nieuw inzicht op
datasecurity    cyberaanvallen. Met onze aanpak rondom                           dit risico.
                privacy,     informatiebeveiliging,     maar
                bijvoorbeeld ook ondermijning, treffen we
                maatregelen om de risico’s te beperken.
                Het vergroten van de alertheid bij
                medewerkers op mogelijke aanvallen is
                één van de belangrijkste actiepunten. Ook
                in Equalitverband is de samenwerking op                      200
                                                                 I                                                 200
                dit punt intensief. Dit risico is tweeledig:
                - De schade die wordt aangericht aan
                systemen,             apparatuur            en
                bedrijfscontinuïteit.
                - De investeringen die in Equalitverband
                nodig zijn om te kunnen voldoen aan
                aangekondigde          nieuwe       wettelijke
                vereisten.




                                                                                                                          50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Risico-Inventarisatie (reeds bekend)
Extra middelen              De voorgenomen bezuiniging op jeugdzorg                   Het Rijk heeft in de
jeugdzorg                   per 2026 vanuit het kabinet Rutte IV is                   Meicirculaire          2025
                            geschrapt door het huidige kabinet. Dit was               middelen        beschikbaar
                            een extra besparing kwam echter bovenop                   gesteld tot 2028 voor de
                            de     bezuiniging     die     door      de               hervormingsagenda
                            Hervormingsagenda Jeugd in zijn geboekt                   Jeugd. We waarderen dit
                            door het Rijk. De koepels maken jaarlijkse S                                                       -
                                                                                    - risico tot 2028 op 0.
                            afspraken met het ministerie over de
                            zekerheid die gemeenten gegeven kan
                            worden over de ontwikkeling van deze
                            middelen. Deze lijn volgen we en blijkt tot
                            op heden betrouwbaar.
Wetgeving                   De wetgeving rondom natuurbescherming,                     Geen nieuwe inschatting
natuurbescherming           -verbetering en de reductie van stikstof                   op dit risico.
                            heeft invloed op de uitvoering van fysieke
                                                                         S       PM                                       PM
                            bouw- en/of onderhoudsprojecten. Dit kan
                            een negatief effect hebben op zowel tijd als
                            geld.
Rijksmiddelen               De rijksmiddelen voor duurzaamheid zijn                    Geen nieuw inzicht op dit
duurzaamheid                toegekend voor de periode t/m 2025. Zowel                  risico
                            het rijk als de financieel toezichthouder
                            (provincie) geven aan dat de middelen
                            structureel geraamd mogen worden. Dit is
                                                                                                                          225
                            in de begroting verwerkt. Het risico is dat S        225
                            deze middelen als gevolg van een nieuw
                            regeerakkoord wegvallen. Impact is €
                            450.000 structureel. Kans vooralsnog
                            ingeschat op 50%.
Juridische procedures       De gemeente kan aansprakelijk worden                       Geen nieuw inzicht op dit
                            gesteld. Deze procedures kunnen zorgen                     risico
                            voor het uitbetalen van een schadeclaim.
                                                                         I       PM                                       PM
                            Op basis van de status van de lopende
                            procedures kunnen we geen risico
                            inschatting geven.
                                                                                                                        2.307
Totaal                                                                         2.307

De volgende risico’s zijn nieuw:

Risico-Inventarisatie (nieuw)
Onderwerp            Omschrijving                                                                        I/S     Risico bij
                                                                                                                 begroting
                                                                                                                 2026
                        Het is mogelijk dat specifieke uitkeringen (SPUK's) van het Rijk aan gemeenten
                        met 10% worden verminderd. Dit komt doordat het Rijk van plan is om een
                        aantal SPUK's over te hevelen naar het Gemeentefonds, maar daarbij een
Specifieke              taakstellende korting van 10% toepast. Deze korting zou gecompenseerd            S                    260
uitkeringen             worden doordat de verantwoordingslasten voor gemeenten verminderen en de
                        middelen flexibeler kunnen worden ingezet. Het is nog onduidelijk voor welke
                        SPUK’s dit van toepassing is, we gaan uit van 25% als risico.
Totaal nieuwe risico’s                                                                                                        260




                                                                                                                                    51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Samenvatting risico-inschatting

Renterisiconorm (bedragen x € 1.000)                                                                             Bedrag
Geactualiseerde eerder ingeschatte risico’s                                                                        2.307
Nieuwe risico’s                                                                                                         260
Inschatting begroting 2026                                                                                         2.567

Financiële kengetallen

Financiële kengetallen zijn verhoudingsgetallen die specifieke onderdelen van de begroting of balans
weergeven en kunnen helpen bij het beoordelen van de financiële positie van de gemeente. Ze bieden inzicht
in de beschikbare (financiële) ruimte om zowel structurele als incidentele lasten te kunnen dragen of op te
vangen. Deze kerncijfers geven daarmee een beeld van de financiële weerbaarheid en flexibiliteit. Belangrijk
is ook de ontwikkeling van de uitkomsten en de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de
algehele financiële positie.

Hieronder worden de financiële kerncijfers opgesomd die op basis van het Besluit Begroting en
Verantwoording (BBV) verplicht zijn in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing:

Aan onderstaande kengetallen zijn kleuren toegekend om te laten zien in hoeverre ze aan de norm voldoen.
Dit zijn de belangrijkste kengetallen voor onze organisatie. Hieruit kun je afleiden in hoeverre de gemeente
‘financieel gezond’ is.

 Rood                             meest risicovol
 Oranje                           neutraal
 Groen                            minst risicovol


Kengetallen                                                Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                                               2024      2025      2026      2027      2028      2029
Netto schuld-quote                                            23,2%    51,3%     59,1%     74,0%     86,1%     91,3%
Netto schuld-quote gecorrigeerd voor verstrekte leningen      22,7%    49,2%     58,5%     73,4%     85,4%     90,7%
Structurele exploitatieruimte                                  1,1%     0,7%      1,7%      0,8%      0,6%      0,0%
Solvabiliteitsratio                                           32,2%    25,5%     24,5%     22,1%     19,5%     17,9%

De netto schuldquote stijgt de komende jaren. De gemeente Loon op Zand heeft grote investeringen op de
agenda staan, deze bekostigen we met vreemd vermogen.

De structurele exploitatieruimte is in 2026 afgerond 2%. Het structureel begrotingssaldo in 2026 is hiermee
voldoende om de structurele uitgaven te dekken met de structurele inkomsten die de gemeente heeft. Voor
de meerjarenraming 2027-2029 zien we het percentage afnemen tot 0%. Dit betekent dat de structurele ruimte
in de exploitatie afneemt.

Een solvabiliteitsratio van 20% of hoger is de streefwaarde, de gemeente heeft dan een gezonde ratio. De
gemeente heeft dan meer eigen vermogen ten opzichte van vreemd vermogen. De ratio geeft de financiële
positie en stabiliteit weer. De solvabiliteitsratio neemt komende jaren af, door de toename van vreemd
vermogen. Komende jaren geeft de gemeente uitvoering aan grote projecten in het riool, het Dorpshuis en
(onderwijs)huisvesting. Hiervoor wordt vreemd vermogen aangetrokken.




                                                                                                                              52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>In de volgende tabel hebben we de resterende verplichte kengetallen opgenomen;

Kengetallen                                                Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                                               2024      2025      2026      2027      2028      2029
Grondexploitatie                                              -1,6%     -0,6%     -0,4%     -0,4%     -0,4%     -0,3%
Gemeentelijke belastingcapaciteit                             88,7%   117,2%    114,8%    114,3%    113,7%    113,2%
Netto schuld per inwoner                                        868    1.310     2.447     3.014     3.433     3.648

Een omvangrijke grondexploitatie is risicovol als daarmee de baten van de gemeente in grote mate
afhankelijk zijn van de opbrengsten uit grondexploitaties. De boekwaarde van de grondexploitatie is negatief,
wat betekent dat er meer inkomsten zijn geweest dan kosten. De kosten moeten nog gemaakt worden.
Hierdoor wordt de grondexploitatie als weinig risicovol beschouwd.

De belastingcapaciteit biedt inzicht in hoe de belastingdruk binnen een gemeente zich verhoudt tot het
landelijk gemiddelde. Dit betekent dat de belastingdruk van onze gemeente iets hoger is dan het landelijk
gemiddelde.

Net als de schuldquote loopt ook de netto schuld per inwoner op als gevolg van het investeringsniveau.

Geprognosticeerde balans

 Geprognosticeerde balans (x € 1.000)                    2024      2025       2026      2027       2028      2029
 Activa
 (Im)materiële vaste activa                             62.140   76.674     86.974   101.077 109.631      113.554
 FVA: kapitaalverstrekkingen                               399      969        839       839     839          839
 FVA: leningen                                             715      715        392       319     244          165
 FVA: uitzettingen > 1 jr                                  461    1.614        476       492     507          522
 Voorraden                                              -1.504     -448       -292      -292    -292         -292
 Uitzettingen < 1 jaar                                  11.848   12.387     11.848    11.848  11.848       11.848
 Liquide middelen                                          163      153        163       163     163          163
 Overlopende activa                                      5.092    3.007      5.092     5.092   5.092        5.092
 Totaal activa                                          79.313   95.072    105.491   119.537 128.030      131.891
 Passiva
 Eigen vermogen                                         25.514   24.204     25.814    26.399     24.961    23.564
 Voorzieningen                                          13.016   13.048     13.173    12.935     12.734    12.804
 Vaste schulden                                         21.083   45.253     46.804    60.502     70.634    75.822
 Netto vlottende schulden                               12.449    5.575     12.449    12.449     12.449    12.449
 Overlopende passiva                                     7.252    6.993      7.252     7.252      7.252     7.252
 Totaal passiva                                         79.313   95.072    105.491   119.537    128.030   131.891
* De cijfers voor 2024 zijn uit de jaarrekening 2024.




                                                                                                                        53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>EMU-saldo

Het EMU-saldo van de overheid is een in Europees verband gehanteerd en gedefinieerd macro-economisch
begrip. Het EMU-saldo is het vorderingensaldo van de overheid.
In het stabiliteitspact is afgesproken dat een tekort voor de totale sector overheid hoger dan 3 procent van het
bruto binnenlands product (BBP) niet is toegestaan.

Een goede informatievoorziening is essentieel voor het monitoren en beheersen van het EMU-saldo voor het
onderhoud van het gemeente- en provinciefonds. Daarom ook is in het bestuurlijk akkoord afgesproken dat
met ingang van de begroting 2006, onverminderd de bestaande tussentijdse rapportages, een overzicht moet
worden verstrekt waarin informatie wordt verstrekt over het begrotingsjaar, het daaraan voorafgaande jaar en
het daarop volgende jaar. De toezichthouder, in ons geval GS van Noord-Brabant, toetst hierop en is verplicht
de gemeente te wijzen op het niet nakomen van haar verplichtingen, ook die ingevolge de Wet Houdbaarheid
Overheidsfinanciën (HOF).
Onderstaand is de voorgeschreven informatie van de gemeente Loon op Zand voor het begrotingsjaar 2026
opgenomen.
In het overzicht is zichtbaar dat het EMU-saldo voor een belangrijk deel bepaald wordt door de investeringen
die op de balans worden geactiveerd.

Onderstaande tabel is gebaseerd op de notitie van de commissie BBV ‘Geprognosticeerde balans en EMU-
saldo’ (d.d. nov. 2018). Daarbij is gekozen voor de berekening van het EMU-saldo vanuit het exploitatiesaldo
(EMU-enquête van het CBS).
De referentiewaarde voor het EMU-saldo is nog niet bekend, bij het samenstellen van de begroting 2026 was
de Septembercirculaire 2025 nog niet verschenen met de referentiewaarde EMU-saldo voor de gemeente
Loon op Zand.

EMU - saldo (bedragen x € 1.000)                                  2025       2026        2027    2028       2029
1- Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking          -178       1.029       2.198   1.021      -113
uit reserves (zie BBV, artikel 17c)
2- Mutatie (im)materiële vaste activa                            -9.287    -10.300     -14.103 -8.554     -3.923
3- Mutatie voorzieningen                                            264        351         415
                                                                                                  244        596
4- Mutatie voorraden (incl.bouwgronden in exploitatie)              -13        156           -      -          -
5- Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en                        -          -           -      -          -
verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste
activa
Berekend EMU-saldo                                               -9.213     -8.765     -11.490 -7.289     -3.440




                                                                                                                   54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding
In deze paragraaf wordt aangegeven hoe wordt omgegaan met de gemeentelijke kapitaalgoederen. De
gemeente heeft op haar grondgebied kapitaalgoederen in de vorm van wegen, constructies, riolering,
openbare verlichting, water, groen, speelruimten en vastgoed. De gemeente Loon op Zand wil haar
kapitaalgoederen goed onderhouden en in goede staat houden. Deze paragraaf geeft inzicht in de wijze van
onderhoud & vervanging en de hiervoor benodigde financiële middelen.

Om dit te realiseren is het beheer, onderhoud en vervanging van de kapitaalgoederen vastgelegd in beleids-
/beheerplannen en/of meerjarige onderhoudsplannen. In deze plannen is hierbij aandacht voor
energietransitie, verminderen afval, duurzaamheid en circulariteit.

Slecht onderhoud kan leiden tot risico’s en daarbij mogelijke aansprakelijkstelling van de gemeente. Bovendien
kan het leiden tot kapitaalvernietiging. In volgende paragraaf wordt achtereenvolgens het IBOR beleidskader
geschetst met de vastgestelde kwaliteitsniveaus. Erna wordt een overzicht gegeven van de cyclus van beleids-
en beheerplannen van de onderdelen van de openbare ruimte. De verschillende kapitaalgoederen worden kort
toegelicht en afgesloten met een tabel van de onderhoudsbudgetten.


IBOR 2024-2033
In het Integraal Beleidsprogramma Openbare Ruimte 2024-2033 zijn de uitgangspunten voor het beheer van
de openbare ruimte benoemd. We hanteerde voor onze openbare ruimte drie verschillende ambitieniveaus (A
is hoog, C is laag). Tijdens de gespreken met de raad in verband met met de bezuinigingen is ervoor gekozen
om het ambitieniveau van het centrum van A naar B te verlagen.
Deze ambitieniveaus zijn gekoppeld aan de onderstaande gebiedsindeling en functies:

                                                          Ambitieniveau
                                      A                         B                         C
 Centrum
 Woonbuurten
 Gebiedsontsluitingsweg
 en
 Bedrijventerreinen
 Buitengebied

Het beheer van de openbare ruimte is een reguliere taak van de gemeente, die bestaat uit de jaarlijkse
beheers-, vervangings- en onderhoudsmaatregelen. Voor het beheer van de (kapitaalgoederen in de)
openbare ruimte beschikt de gemeente over een aantal instrumenten:
    • Beheersystemen waarin van alle objecten in de openbare ruimte de relevante data zijn ingebracht;
    • Jaarlijkse schouw naar de onderhoudsgesteldheid van de objecten in de openbare ruimte;
    • Meerjaren UitvoeringsPlan (MUP) met daarin alle geplande uitvoeringsprojecten.

In onze gemeente is voor alle objecten in de openbare ruimte geen sprake van achterstallig onderhoud.

De informatie uit deze instrumenten leiden tot planning van de onderhoudswerkzaamheden. Om te zorgen
voor een integrale benadering van ontwerp, inrichting en beheer van de openbare ruimte is het Handboek
Integraal Werken Openbare Ruimte (HIWOR) beschikbaar.

Beleids-en beheerplannen
In 2025 zijn de Mobiliteitsvisie en het beleidsplan Spelen en Bewegen (Speelbeleid) door de gemeenteraad
vastgesteld.

Het beheerplan wegen is in 2025 door het college vastgesteld als uitwerking van het IBOR 2024-2033.




                                                                                                                 55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                             Frequentie      Fin. Vertaling Reserve/
Beleids- en beheerplannen
                                                             actualisatie    in begroting   voorzieningen
Integraal beleid openbare ruimte (IBOR) 2024-2034                  10 jaar   Ja
Beheerplan wegen 2026-2030                                          5 jaar   Ja
                                                                                            Reserve wegen
Beheerplan civieltechnische kunstwerken 2025-2029                   5 jaar   Ja
Beleids- en beheerplan openbare verlichting             en
                                                                   10 jaar Ja
verkeersinstallaties 2021-2031
                                                                                           Voorziening
Programma Water en Riolering 2025-2028 (PWR)                        4 jaar Ja
                                                                                           riolering
Meerjarenonderhoudsplan Bomen 2025-2029                             5 jaar Ja
Beheerplan groen & straatmeubilair 2025-2029                        5 jaar Ja
Speelruimtebeleid 2025 – 2035                                       5 jaar
Beleids- en beheerplan Bijzondere objecten in de openbare
                                                                    5 jaar Ja
ruimte 2021-2026
                                                                                           Voorziening
Duurzame meerjaren onderhoudsplanning gebouwen voor                                        groot
                                                                    4 jaar Ja
het maatschappelijk vastgoed (DMJOP)                                                       onderhoud
                                                                                           gebouwen

Toelichting kapitaalgoederen (Beheer)
Wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken:
In de openbare ruimte is het volgende areaal aanwezig voor de onderdelen wegen, openbare verlichting en
civiele kunstwerken:

Wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken                              Hoeveelheden
Voorziening Wegen
Asfaltverharding                                                                       529.600      m2
Elementverharding                                                                      991.200      m2
Betonverharding                                                                         35.900      m2
Halfverharding                                                                         119.100      m2
Voorziening Openbare verlichting
Masten                                                                                    5.700    stuks
Armaturen                                                                                 5.800    stuks
LED-lampen                                                                                3.061    stuks
Gewone lampen                                                                             3.239    stuks
Voorziening Civiele kunstwerken
Bruggen en loopconstructies                                                                    6   stuks
Tunnels                                                                                        4   stuks
Muren en keerwanden                                                                            9   stuks

Het onderhoud van wegen, openbare verlichting en civiele kunstwerken is gericht op de technische kwaliteit:
de weg en brug moeten bruikbaar zijn, de lamp moet branden. Bij openbare verlichting wordt de vervanging
van lampen door LED wordt gecontinueerd.

Voor wegen staan we aan de vooravond van een intensieve periode van vervanging. Veel wegen zijn aan het
eind van hun levensduur en zullen moeten worden aangepakt. Om dit gestructureerd aan te pakken en
afstemming met andere onderdelen van de openbare ruimte of herinrichtingen te zoeken is een
meerjarenplanning opgesteld. De dekking hiervan zal terug te vinden zijn in het reguliere onderhoud en het
investeringsplan.




                                                                                                              56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Riolering en water
In onderstaande tabel hebben we de belangrijkste kenmerken van het stedelijk watersysteem van de voor
onze gemeente weergegeven.

Riolering en water                                                 Hoeveelheden
Voorziening Inzameling
Kolken hemelwaterriolering                                                2.800 stuks
Kolken gemende riolering                                                  7.200 stuks
Voorziening Afvoer (vrij verval)
Gemengde riolering                                                         84,3   km
Vuilwaterriolering                                                         20,7   km
Hemelwaterriolering                                                        30,3   km
Overstortputten gemengde riolering                                           16   stuks
Hemelwateruitlaten gescheiden riolering                                      18   stuks
Voorziening afvoer (mechanisch)
Persleidingen                                                                14   km
Drukriolering                                                                67   km
Drukriool-pompunits                                                         218   stuks
Rioolgemalen                                                                 34   stuks
Bergingsvoorzieningen (vijver)                                                4   stuks
Randvoorzieningen                                                             3 stuks
Infiltratievoorziening (ondergronds)                                          4 stuks
Bijzondere (hemelwater) voorzieningen (bijv. wadi’s)                         12 stuks
Voorziening meetpunten
Grondwater                                                                   22 stuks
Afvalwater                                                                    3 stuks
Oppervlaktewater                                                              0 stuks

Voor het inzamelen en transporteren van het vrijkomende afval- en regenwater beschikken we als gemeente
Loon op Zand over een rioolstelsel met een totale lengte van circa 135 km en 34 rioolgemalen. Om ervoor te
zorgen dat tijdens extreme neerslag geen wateroverlast optreedt, is het rioolstelsel voorzien van
riooloverstorten en hemelwaterlozingspunten. Speciale rioolvoorzieningen (bergbezinkbassins) beperken de
vuiluitworp van de riolering naar het oppervlakte-watersysteem. Het afvalwater in het buitengebied wordt
ingezameld met 218 pomp-units en verpompt via 67 km aan drukriolering. Al dit afvalwater wordt gezuiverd
op de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) ‘De Roei’ in Kaatsheuvel.

Voor de komende jaren ligt er de opgave om het gemaal aan de Sweensstraat te vervangen. Dit project wordt
samen met het waterschap opgepakt. Eind 2024 is het Programma Water en Riolering vastgesteld waarmee
de kaders en aanpak voor de komende jaren vastgesteld zijn.

Openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubilair (inclusief afvalvoorzieningen)
Openbaar groen, speelvoorzieningen en straatmeubilair                        Hoeveelheden
Voorziening Groen
Gazons, beplanting, etc.                                                        1.374.204 m2
Boom- en bloembakken                                                                   16 stuks
Voorziening Meubilair
Banken en afvalbakken                                                                 559 stuks
Hekwerken                                                                           2.114 m
Speelvoorzieningen
Toestellen                                                                            307 stuks
Afvalvoorzieningen
Ondergrondse containers                                                                87 stuks
Ondergrondse containers                                                                30 locaties



                                                                                                             57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Voor het openbaar groen is de opgave voor de komende jaren in beeld gebracht in het beheerplan. In 2025 is
het beleidsplan visie op Spelen en Bewegen vastgesteld.

Komend jaar werken we verder aan het onderhoud van het groen en het aanpakken van verouderd groen.
Hierbij worden doelen als vergroten biodiversiteit, klimaatstress en burgerparticipatie meegenomen.
Bij speelvoorzieningen speelt burgerparticipatie een duidelijke rol. Hetgeen gerealiseerd wordt moet zo veel
mogelijk passen bij de wensen van de buurt. Hierbij zijn de kaders vanuit het beleid en financiën leidend. In
2025 hebben we de speelvoorzieningen aan het Multatulihof, Leemkuilen en het skatepark aan de Modelleur
vervangen.

In de gemeente Loon op Zand zijn 30 locaties aanwezig met ondergrondse afvalvoorzieningen. Verder staan
er diverse wijkvoorzieningen voor o.a. glas en incontinentiemateriaal en luiers. Er zijn ca. 10.500
woonadressen       die   ieder    3    mobiele      afvalcontainers   (kliko’s)   in    gebruik    hebben.
Het onderhoud van de afvalvoorzieningen bestaat uit het reinigen en preventief en correctief onderhoud. Het
doel hiervan is om de voorzieningen functioneel te houden.

Integrale vervanging wegen, riolering, groen en verlichting
Voortvloeiend uit de vastgestelde beleids- en beheerplannen worden de projecten in onderstaand tabel
uitgevoerd. Bij de uitvoering van deze projecten worden de onderdelen in de openbare ruimte, zoals wegen,
riolering, groen en openbare verlichting, in de betreffende omgeving integraal en op hetzelfde moment
vervangen. De nodige investeringsbudgetten zijn per onderdeel opgenomen in het investeringsplan 2026-2029
(Bijlage 1).

(Bedragen x €1.000)                                                                                        2026    2027    2028    2029
Projectnaam
EVZ Wildertse Arm                                                                                           120
Aanbrengen snelheidsremmers Erasstraat                                                                      104
verplaatsen RG Sweensstraat incl overstortleiding                                                         3.602   3.602
Strieckenlaan                                                                                               367
Tijsmansstraat                                                                                              294
Van Immerseelstraat                                                                                         294
Willibrordusstraat                                                                                          824
Buitenvaert, Smallevaert, Ringvaert, Bredevaert, Binnenvaert, Oude Vaert                                  1.650   1.650
Hilsestraat                                                                                                 796   1.592   1.592
Bloemwaard                                                                                                   30     295
Pastoor Kampstraat en Galgeneind (BSS) incl verbeteren fietsvoorzieningen                                   127     508
Julianastraat                                                                                               217      95    771
Zijstraat en Kegelaar, snelheidsremmers                                                                                    236
Kloosterstraat (fietsstraat), snelheidsremmers                                                                              50
Brandsestraat                                                                                                              188
Wagnerstraat                                                                                                               187
Frederik Hendrikpark                                                                                                97     525
Pr. Beatrixstraat, Pr. Irenestraat, Doctor Schaepmanstraat, Pr. Marijkestraat, Pastoor Rietraweg en Pr.
Margrietstraat                                                                                             182            1.275   1.275
Rechtvaert (Westwaard Sweensstraat)                                                                         68              386     400
Marktstraat                                                                                                        308      293   1.499
Van Heeswijkstraat                                                                                                          535     250
Venloonstraat                                                                                                               106
                                                                                                          8.675   8.147   6.144   3.424


Gebouwen/ Vastgoed
In 2026 voeren we onderhoud uit aan de gemeentelijke gebouwen conform het Duurzaam
Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP). In de loop van 2026 wordt het DMJOP geactualiseerd aan de hand van
conditiemetingen. Hierbij kijken we kritisch welk onderhoud noodzakelijk is om onze gebouwen ook in de
toekomst veilig en duurzaam in stand te houden. Op basis van de geactualiseerde DMJOP zal de raad
gevraagd worden de voorziening groot onderhoud gebouwen vast te stellen voor de periode 2027 t/m 2030.

Nadat in 2024 de gemeentewerf en in 2025 de brandweerkazernes van Loon op Zand en Kaatsheuvel zijn
verduurzaamd is in 2026 Het Klavier aan de beurt. We willen het gebouw verder verduurzamen zodat het van
het gas af kan. Hiervoor vervangen we o.a. de resterende CV-ketels door warmtepompen en plaatsen we
zonnepanelen. Dit is een goed natuurlijk moment om ook groot onderhoud aan de werktuigbouwkundige
installaties van het gebouw uit te voeren, dat noodzakelijk is na 10 jaar gebruik.

Tot april 2024 was de exploitatie en het beheer van de theaterzaal en aanverwante cultureel-maatschappelijke
ruimtes in Het Klavier in handen van een ondernemer. Na de ‘harde knip’ is de exploitatie en het beheer van
het theater (tijdelijk) terug in handen van de gemeentelijke organisatie. In 2025 is onderzoek gedaan naar de
mogelijke exploitatie- en beheervorm voor het theater en aanverwante ruimtes in de toekomst. In 2026 willen



                                                                                                                                      58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>we deze nieuwe exploitatie- en beheervorm daadwerkelijk implementeren, in afstemming met de exploitatie
van sporthal De Werft en het nieuwe Dorpshuis in Loon op Zand. Hierbij zal gestuurd worden op
kostenefficiëntie, benutting en rendabiliteit.

Eind 2025 of begin 2026 worden het voormalig Kindcentrum Buitengewoon aan het President Kennedyplein 2
en de voormalige basisschool De Westkant aan de Vossenbergselaan 72 te Kaatsheuvel verkocht aan
projectontwikkelaar om plaats te maken voor woningbouwontwikkeling De Westkant. Tot de sloop van de
panden worden deze tijdelijk bewoond door middel van leegstandsbeheer.




                                                                                                          59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Paragraaf 4 Bedrijfsvoering

Een toekomstbestendige organisatie
De organisatieontwikkeling, die in 2024 op basis van een nieuwe organisatievisie was gestart, wordt verder
doorgezet. De inwoner centraal, wendbaarheid, samenwerken, resultaat boeken en vitaliteit, dat blijven de
sleutelwoorden voor onze organisatie, nu en in de toekomst.
Bij de organisatieontwikkeling wordt rekening gehouden met de uitkomsten van de benchmark onderzoeken
en het medewerker onderzoek, gehouden in 2025: Behouden wat goed gaat en verbeteren en vernieuwen
waar wenselijk. Bij vernieuwingen maken we ook afspraken over evaluatiemomenten, om van te leren, maar
ook indien nodig bij te sturen.

Op de pijlers van het organisatie ontwikkeltraject wordt continu geïnvesteerd. Hoofdpunten voor 2026 zijn:
   • Optimalisatie van de organisatiestructuur: Verdere implementatie van de structuurwijziging van de
       bedrijfsvoeringsfuncties om verbinding, integraliteit en partnerschap te bevorderen. Resultaten van de
       geplande organisatie brede evaluatie omzetten in een uitvoeringsplan.
   • Belonen naar toegevoegde waarde: Toezien op de uitvoering van de HR-gesprekkencyclus en
       evalueren van de toepassing van prestatiebeloningssysteem Model Baarda.
   • Ontwikkeling leiderschap en integraal management: Verder uitvoering geven aan het management
       ontwikkeltraject met als doel het naleven van de vastgestelde leiderschapsvisie en gezamenlijke
       ontwikkeling van het leidinggevend kader, ten behoeve van goede aansturing van teams en
       samenwerking.
   • Ontwikkeling houding en vaardigheden van medewerkers: Om de organisatiedoelen te kunnen
       realiseren is continu leren en op de toekomst voorbereid zijn noodzakelijk. Daarom investeren we in
       kennisverbreding en persoonlijke ontwikkeling van medewerkers, actualiseren we HR beleid, maken
       we met elkaar afspraken over efficiënt samenwerken en zien we toe op naleving.

Informatiemanagement, -veiligheid en -beheer
Informatieveiligheid
We blijven investeren in het versterken van informatieveiligheid. We bouwen verder aan overzicht en inzicht
in onze informatiehuishouding en treffen waar nodig maatregelen om de veiligheid van onze informatie verder
te waarborgen. Met de inwerkingtreding van de Cyberbeveiligingswet die wordt verwacht in het tweede
kwartaal van 2026, worden de wettelijke eisen rondom informatieveiligheid aangescherpt en op hetzelfde
niveau gebracht als de privacy in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). In dat kader zijn
trainingen en opleiding van bestuur en medewerkers vereist.

Nieuwe digitale werkplek
De implementatie van de nieuwe digitale werkplek, op basis van Microsoft 365, wordt in 2025 afgerond. Binnen
Equalit, ons samenwerkingsverband op ICT gebied, is een principebesluit genomen om over te stappen van
een gezamenlijke (single tenant) naar een afzonderlijke (multi-tenant) Microsoft omgeving per deelnemer. Dit
biedt kansen om meer taken op het gebied van Functioneel Beheer intern op te pakken en vormt een solide
basis voor de ontwikkeling van data gedreven werken, onder andere via de tools als Power Apps en Power
BI. Dit komt tegemoet aan de groeiende behoefte aan sturingsinformatie en data-analyse.

Informatie Beheer
Informatie is van essentieel belang voor onze dienstverlening, besluitvorming en verantwoording. De
informatie wordt momenteel in verschillende systemen beheerd. Deze systemen zijn geschikt voor tijdelijk
beheer en vindbaarheid, maar onvoldoende gericht op duurzame opslag en publieke toegankelijkheid. Om te
voldoen aan de archiefwetgeving en onze informatie voor lange termijn veilig te stellen, zijn we eind 2025
aangesloten op het e-depot van het Regionaal Archief Tilburg. Het e-depot is een betrouwbare en
toekomstbestendige opslag van documenten. De eerste digitale overbrenging wordt verwacht in 2026.
Hiermee zetten we een belangrijke stap richting digitale archivering.

Rechtmatigheidsverantwoording
Vanaf 2023 is het college verantwoordelijk voor het afgeven van een rechtmatigheidsverantwoording. Naar
aanleiding van de managementletter en accountantscontrole 2024 is een duidelijker beeld verkregen van de
aard en omvang van de onrechtmatigheden. Een van de conclusies was dat de financiële verordening moest
worden aangepast om de duiding van rechtmatigheid te verbeteren, deze aanpassing is uitgevoerd.
Ons doel is om over 2026 een rechtmatigheidsverklaring zonder voorbehouden af te geven. Om dat te
bereiken versterken we onze interne controle. Dit doen we door ons in 2026 te richten op:



                                                                                                                60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>    •   het verder beschrijven van processen;
    •   het verhogen van het bewustzijn bij medewerkers;
    •   de implementatie van een contractmanagementsysteem;
    •   de inzet van een dynamisch aankoopsysteem;
    •   aandacht voor fraudepreventie en risicoanalyses.

Daarnaast voeren we in 2025 een 213A onderzoek uit naar prestatieverklaringen, met als doel de
betrouwbaarheid van geleverde prestaties verder te vergroten. De resultaten van dit onderzoek en de
verbetermaatregelen die daaruit voortkomen, zullen bijdragen aan het terugdringen van het aantal
onrechtmatigheden en het versterken van de rechtmatigheidsverantwoording. We spannen ons in om de
rechtmatigheidsverantwoording en interne controle op het vereiste niveau te brengen. Ook in 2026 voeren we
een 213A onderzoek uit, het onderwerp zal nader worden bepaald.

Bestuurlijke processen
Het bestuurlijk besluitvormingsproces vormt het hart van het bestuurlijk en ambtelijk samenspel. De
samenwerking tussen ambtelijke organisatie, college en raad is hierin erg belangrijk en bepaalt de kwaliteit
van de gemeentelijke besluitvorming. Een goede kwaliteit van stukken, het maken en nakomen van duidelijke
procesafspraken en zorgdragen voor een goede lange termijnplanning dragen hieraan bij.

In 2026 gaan we de in 2025 ingezette verbeteringen in de organisatie borgen en gaan we medewerkers trainen
en opleiden. Hiermee tillen we de professionaliteit van de advisering en kwaliteit van de besluitvorming naar
een hoger niveau.

Hoe kunt u deze resultaten volgen?

Formatie en bezetting
De formatie op grond van de begroting voor 2026 bedraagt 185,7 fte. In onderstaande tabel is de bezetting
weergegeven (peildatum 1 juli 2025) in aantallen fte.




                                                                                                                61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Vacatures
Er is op peildatum 1 juli 2025 nog ruim 21 fte aan vacatureruimte in te vullen. Hierbij tekenen we aan dat de
datum van peilen van invloed is. Het registreren van ingevulde vacatures loopt achter op medewerkers die na
deze datum in dienst treden en waarmee al wel arbeidscontracten zijn afgesloten.
Vanaf 1 januari 2025 vulden we 18 vacatures in.

We merken op dat de dynamiek op de arbeidsmarkt hoog is. De verblijfsduur in de organisatie bedraagt tot 1
juli 2025 7,4 jaar en in de functie 2,9 jaar. In juli 2020 bedroeg de verblijfsduur respectievelijk 9,8 en 3 jaar.

Ziekteverzuim




Het ziekteverzuim loopt in de eerste helft van 2025 licht op. De daling van het verzuim vanaf 2022 stagneert.
De lichte stijging in de eerste helft van 2025 zien we in het middellang (8-42 dagen) en lange (43–365 dagen)
verzuim. Onze cijfers wijken op jaarbasis (2024) niet ver af van het landelijk gemiddelde voor de sector
gemeenten.
Mentale belasting en combinatie werk en privé factoren zijn als oorzaken voor de lichte stijging te duiden.

Wat mag het kosten?

Bedragen x € 1.000                                                                  2026        2027    2028         2029
Projecten binnen informatiemanagement, -veiligheid en -beheer                       -175           -       -            -
Formatie informatiemanagement, -veiligheid en -beheer                               -102        -102    -102         -102
Totaal                                                                              -277        -102    -102         -102

De uitgaven in bovenstaande tabel staan toegelicht in Venster 0 Overhead en algemene dekkingsmiddelen.




                                                                                                                            62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Paragraaf 5. Financiering
De paragraaf bevat een toelichting op het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de
rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden
wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.

Renterisico
De kasgeldlimiet en de renterisiconorm moeten voorkomen dat de leningenportefeuille van gemeente te
gevoelig is voor schommelingen in de rente. De kasgeldlimiet richt zich op leningen met een korte looptijd en
de renterisiconorm richt zich juist op langlopende leningen.

Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet is bedoeld om het renterisico op geldleningen te beperken. Als er veel kortlopende leningen
(kasgeldleningen) zijn, dan is de financieringsportefeuille gevoeliger voor rentewijzigingen. Over het algemeen
hebben kortlopende leningen een lagere rente en zijn daarom goedkoper. De omvang van de netto vlottende
schuld is beperkt tot maximaal 8,5% van het begrotingstotaal.

Kasgeld limiet (bedragen x € 1.000)                 Kwartaal 1      Kwartaal 2     Kwartaal 3      Kwartaal 4
Limiet                                                  6.969           6.969          6.969           6.969
Netto vlottende schuld                                  5.234           5.234          3.234           4.234
Ruimte binnen limiet                                    1.735           1.735          1.735           1.735

De netto vlottende schuld is positief omdat de vlottende vorderingen lager zijn dan de vlottende schulden. In
alle kwartalen zijn we onder de kasgeldlimiet gebleven.

Renterisiconorm
Renterisico’s op de langere termijn beheersen we door de toepassing van de zogenaamde renterisiconorm.
In de kern komt deze erop neer dat niet op hetzelfde moment een omvangrijke herfinanciering leningen
plaatsvindt tegen op dat moment bijvoorbeeld fors hogere rentepercentages. De jaarlijkse verplichte
aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

Renterisiconorm (bedragen x € 1.000)                                                                    Risico
Renterisiconorm                                                                                         16.398
Aflossingen                                                                                             -2.194
Ruimte binnen norm                                                                                      14.203

We voldoen aan de renterisiconorm.

Financiering
Dit onderdeel geeft inzicht in de ontwikkeling van onze langlopende leningen en uitzettingen.

Opgenomen leningen (bedragen x € 1.000)                                                                   2026
Stand 1 januari                                                                                         18.905
Aflossingen                                                                                             -2.194
Opgenomen                                                                                                    0
Stand 31 december                                                                                       16.711

De rentelast over deze leningen bedraagt in 2026 € 581.000. De gemiddelde rente is 3%.

Uitgezette leningen (bedragen x € 1.000)                                                                  2026
Stand 1 januari                                                                                           1.105
Aflossingen                                                                                                 -90
Opgenomen                                                                                                    15
Stand 31 december                                                                                         1.030

De rentebaat over deze leningen bedraagt in 2026 € 14.000. De gemiddelde rente is 1,3%.



                                                                                                                  63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Garanties op leningen aan derden
Naast de leningen die we zelf aangaan zijn er nog een aantal leningen ‘door verstrekt’ aan derden of staan we
garant voor leningen die aan derden zijn verstrekt door een bankinstelling. In deze situatie is er geen sprake
van bankieren. De leningen aan woningbouwverenigingen zijn aflopend van aard en stammen nog uit de
periode dat het gebruikelijk was dat we voordelig leningen aantrokken bij bijvoorbeeld de Bank Nederlandse
Gemeenten en deze onder dezelfde condities verstrekten aan de betreffende woningbouwvereniging.

Garanties geven we alleen uit hoofde van de publieke taak. Bijvoorbeeld een garantstelling aan een bank voor
een vereniging voor de aanleg van een sportveld.

Garanties op verstrekte bedragen (bedragen x € 1.000)                                                   2026
Leningen aan verenigingen, stichtingen en natuurlijke personen                                           569
Leningen aan woningbouwverenigingen                                                                  335.652
Stand 31 december                                                                                    336.222

Over het algemeen zijn deze risico’s op verstrekte geldleningen beperkt omdat ofwel contragaranties zijn
verstrekt of een hypotheek als onderpand is afgegeven.

Schema rentetoerekening
Het onderstaande renteschema geeft inzicht in de rentelasten en -baten, het renteresultaat en de wijze waarop
de rente wordt toegerekend aan de verstrekte leningen, investeringen en grondexploitaties.

Bij de verdeling van de externe rente naar de verschillende taakvelden is gerekend met een renteomslag van
0,5 %. Het renteresultaat op taakveld treasury is € 34.000 (positief) en dit betekent dat de toerekende rente
aan de verschillende taakvelden hoger is dan de externe rente, maar wel binnen de toegestane afwijking van
25% zoals de BBV voorschrijft in de notitie rente.

Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000)                                                            2026
Externe rentelast over korte financiering                                                                 10
Externe rentelast over lange financiering                                                                582
Externe rente component                                                                                 -101
Totaal door te rekenen extra rente                                                                       491
Rente die aan grondexploitatie moet worden doorberekend                                                    0
Rente van projectfinanciering (niet van toepassing)                                                        0
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente                                                              491
Rente over eigen vermogen en voorzieningen                                                                 0
Aan taakvelden toe te rekenen rente                                                                      491
Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (via renteomslag)                                            525
Renteresultaat, onderdeel van resultaat op taakveld treasury                                             -34




                                                                                                                 64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Paragraaf 6. Verbonden partijen
Inleiding
Het begrip verbonden partij is vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en wordt als volgt
gedefinieerd: ‘Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de
gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft’.

In maart 2018 heeft de gemeenteraad van Loon op Zand een nota verbonden partijen vastgesteld. Doel van
deze nota was met name om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. Kern van deze nota is
dat we voortaan op basis van de drie B’s (Bestuur, Beleid en Bedrijfsvoering) sturen op gemeenschappelijke
regelingen. Per gemeenschappelijke regeling worden in onderstaand overzicht de drie B’s beschreven.
Hiermee worden de kaders gesteld op basis waarvan voorstellen van de regelingen in het komend jaar
beoordeeld worden. Achtergrondinformatie over de werkwijze aan de hand van de drie B’s staat in de nota
verbonden partijen 2018.

De nota verbonden partijen 2018 richt zich enkel op gemeenschappelijke regelingen. Voor de overige
verbonden partijen (verenigingen, stichtingen, coöperaties en vennootschappen) blijven we de in het BBV
voorgeschreven kerngegevens hanteren. De gemeente baseert de cijfers op de jaarrekening 2024 en/of
begroting 2026 van de verbonden partijen.

Totaalbeeld verbonden partijen

Partij                 Rechtsvorm           Venster                                     Thema                          Bijdrage
Regio Hart van Brabant Gemeenschappelijke   Bestuur en                                  Bestuur                    €    117.432
                       regeling             dienstverlening
Midpoint[1]            Stichting            Omgeving en                                 Economische                €   126.600
                                            economische                                 ontwikkeling
                                            ontwikkeling
Bestuurscommissie        Onder GR Hart van Gemeenschappen                               Maatwerk                    € 8,051 mio
Jeugd HvB                Brabant
GGD Hart voor Brabant Gemeenschappelijke Gemeenschappen                                 Sport, cultuur en           € 1,111 mio
                         regeling                                                       welzijn
OMWB                     Gemeenschappelijke Omgeving en                                 Duurzaamheid               €   588.432
                         regeling           economische
                                            ontwikkeling
Veiligheidsregio MWB     Gemeenschappelijke Bestuur en                                  Openbare orde en            € 1,537 mio
                         regeling           dienstverlening                             veiligheid
Baanbrekers              Gemeenschappelijke Gemeenschappen                              Participatie                € 3,100 mio
                         regeling
Belastingsamenwerking Gemeenschappelijke Overhead en                                    Overhead                   €   746.000
West-Brabant             regeling           algemene
                                            dekkingsmiddelen
RAV                      Gemeenschappelijke Bestuur en                                  Openbare orde en                    €0
                         regeling           dienstverlening                             veiligheid
BNG                      Vennootschap       Algemene                                    Algemene                        41.886
                                            dekkingsmiddelen                            dekkingsmiddelen            aandelen[2]
Brabant Water NV         Vennootschap       Algemene                                    Algemene                        33.126
                                            dekkingsmiddelen                            dekkingsmiddelen              aandelen
Publiek Ontwikkelbedrijf Vennootschap       Omgeving en                                 Duurzaamheid                     3,76%
REKS                                        economische                                                          aandeelhouder
                                            ontwikkeling
[1] Bestuurscommissie jeugd en Midpoint zijn onderdeel van de financiële positie van GR Regio Hart van Brabant
[2] Dit aandelenpakket vertegenwoordigt een waarde van €104.715,00




                                                                                                                                  65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Regio Hart van Brabant (Tilburg) [3]
Doel                       Het organiseren en bevorderen van samenwerking tussen gemeenten en
                           andere overheidsinstanties in de regio Hart van Brabant. Dit gebeurt onder meer
                           via Midpoint Brabant, het samenwerkingsverband dat zich richt op de
                           economische ontwikkeling van de regio.

                                    Door deze gemeenschappelijke regeling en via Midpoint Brabant werken
                                    gemeenten samen aan thema’s zoals: regionale economische ontwikkeling,
                                    duurzaamheid en energietransitie, ruimtelijke ordening en mobiliteit en sociale
                                    en maatschappelijke vraagstukken.

                                    In de kernagenda ’23 – ’27 zijn de maatschappelijke opgaven opgenomen
                                    waarvoor wij ons als samenwerkende gemeenten in Hart van Brabant in deze
                                    bestuursperiode gesteld zien, met daarbij de activiteiten die we gezamenlijk
                                    oppakken. Alle gemeenten werken en betalen mee aan de uitvoering van deze
                                    kernagenda.
Bevoegdheden                        Namens de deelnemende gemeenten samenwerken en taken uitvoeren op het
                                    gebied van: regionale ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkeling,
                                    economische ontwikkeling en innovatie, verkeer en vervoer, milieu en
                                    duurzaamheid en sociale en maatschappelijke samenwerking

                          De regio kan echter niet zelfstandig wetten of verordeningen vaststellen, deze
                          bevoegdheden blijven bij de individuele gemeenten. De regio fungeert vooral als
                          coördinator en uitvoerder van gezamenlijke regionale taken.
Vertegenwoordiging        Burgemeester Jansen is lid van het algemeen bestuur. Kees de Haas is lid van
                          de kring gemeentesecretarissen (KGS). Wethouder Mandemakers is lid van de
                          bestuurscommissie Jeugd. Collegeleden zijn lid van de portefeuillehouders
                          overleggen die tot hun portefeuille behoren. Raadslid Van Hest is lid van de
                          regionale adviescommissie Hart van Brabant. Raadslid Zijlmans is zijn
                          plaatsvervanger.
Rol gemeenteraad          De gemeenteraad kan een zienswijze indienen op de begroting en de
                          jaarrekening. Daarnaast kan de raad bij het vaststellen van de Kernagenda een
                          zienswijze geven.
                          Gemeenteraadsleden kunnen zich twee keer per jaar tijdens de Hart van
                          Brabant radendag informeren over de regionale samenwerking.
                          Als drie gemeenteraden van deelnemende gemeenten daartoe verzoeken,
                          wordt een verenigde vergadering van alle gemeenteraden bijeengeroepen. De
                          verenigde vergadering doet uitspraken over kwesties die zij van regionaal
                          belang acht. Ieder raadslid heeft in deze vergadering één stem.
                          Er is een regionale adviescommissie die adviseert over de procesmatige
                          aspecten van de P&C-cyclus en de kernagenda, de informatievoorziening vanuit
                          Hart van Brabant en de invulling van de raadsledenbijeenkomsten. Daarnaast
                          signaleert de commissie de verbinding tussen regionale ontwikkelingen en de
                          gemeentelijke ambities.
Afspraken over doelen en De doelen van de regio Hart van Brabant staan beschreven in de Kernagenda
prestaties                2023-2027.
                          De ambities voor het beleidsterrein jeugd zijn vastgelegd in het regionaal
                          koersdocument jeugd uit 2017.
Relatie met gemeentelijke Onze gemeente profileert zich als Leisure gemeente en wil dit profiel graag
doelstellingen            versterken door dit onderwerp te verankeren in de kernagenda.
Risico’s                  De jeugdzorg kent een open-eindefinanciering, waardoor het rekeningresultaat
                          maar beperkt te beïnvloeden is.


[3] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Baarle-
Nassau, Alphen-Chaam




                                                                                                                                        66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hart voor Brabant (Tilburg) [4] en [5]
Doel                      Het leveren van een bijdrage aan de publieke gezondheidszorg.
Bevoegdheden              De uitvoering van de gemeentelijke taken die de Wet publieke gezondheid noemt
                          en van de toezichtstaken die de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen
                          kinderopvang noemt. De taken van de GGD zijn verdeeld in een (per 2024
                          geactualiseerd) basispakket dat voor alle deelnemers geldt en facultatieve
                          plustaken. Het basispakket wordt jaarlijks door het algemeen bestuur (AB) van
                          de GGD vastgesteld.
Vertegenwoordiging        Wethouder Mandemakers is lid van het dagelijks bestuur (DB) en algemeen
                          bestuur (AB).
Rol gemeenteraad          De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het
                          dagelijks bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen
                          aan het door de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een
                          zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvan, die leiden tot een
                          verandering van de gemeentelijke bijdrage.
Afspraken over doelen en 1. Regionale nota publieke gezondheid 2024 – 2027 (alleen regio Midden-
prestaties                Brabant): Op hoofdlijnen richt het gezondheidsbeleid zich op de thema’s:
                          a. Gezonde Start
                          b. Gezonde Leefstijl;
                          c. Gezonde Geest;
                          d. Gezonde Omgeving;
                          e. Gezond Ouder Worden.
                          Doel van het regionale volksgezondheidsbeleid is om gezamenlijk meer
                          gezondheidswinst te behalen, de slagkracht te vergroten en een sterkere
                          verbinding te leggen met andere beleidsterreinen.
                          2. Lokaal inzetdocument GGD (jaarlijks): Dit document omvat een omschrijving
                          van de keuzeonderdelen in het basispakket van de GGD en de overige taken die
                          de gemeente bij de GGD inkoopt (plustaken). Het gaat hierbij om
                          ‘Jeugdgezondheidszorg in het netwerk’, preventieprogramma’s en de verbinding
                          met veiligheid. Deze inzet wordt deels gefinancierd uit het basispakket van de
                          GGD (inwonersbijdrage) en deels uit plusgelden. Dit inzetdocument is feitelijk de
                          lokale uitwerking c.q. het uitvoeringsprogramma van datgene wat als beleid in de
                          regionale nota is opgenomen en wordt jaarlijks geactualiseerd.
                          3. Toekomstvisie 2033: dit is de langetermijnvisie van de GGD voor de komende
                          jaren met daarin benoemd de visie en ambities.
Relatie met gemeentelijke In het kader van de Wet publieke gezondheid geeft de GGD Hart voor Brabant
doelstellingen            onder andere uitvoering aan de jeugdgezondheidszorg (jgz) en diverse
                          preventieprogramma's. Zowel de jgz als de preventieprogramma's hebben als
                          doel het bevorderen, beschermen en bewaken van de gezondheid van zowel
                          kinderen als volwassenen. Een goede gezondheid draagt bij aan de
                          zelfredzaamheid en participatie van inwoners. De GGD levert hiermee een
                          bijdrage aan de gemeentelijke doelen in het sociale domein zoals het
                          terugdringen      van    gezondheidsachterstanden,      het    versterken     van
                          zelfredzaamheid, en het inzetten op positieve gezondheid.
                          In het coalitieakkoord is vastgelegd dat er een consultatiebureau gevestigd blijft
                          in de kern Loon op Zand. In het najaar van 2024 is in overleg met de GGD
                          besloten dat de consultatiefunctie vanaf 1 april 2025 behouden blijft in de vorm
                          van een inloopspreekuur. Dit spreekuur zal naar verwachting in 2027 verplaatst
                          worden van De Doelen naar het gezondheidscentrum. De eventuele meerkosten
                          qua huur zijn voor rekening van de gemeente.
Risico’s                  Om haar toekomstbestendigheid te vergroten onderzoekt de GGD HvB
                          momenteel de mogelijkheden voor intensievere samenwerking met GGD West-
                          Brabant. Naar verwachting zullen de AB’s van beide GGD’en eind 2026 een
                          conceptbesluit nemen over de te volgen route. Aan dit besluit kunnen financiële-
                          en of bestuurlijke consequenties voor onze gemeente zitten.
[4] Bestuursorganen: Algemeen bestuur, dagelijks bestuur, voorzitter, bestuurscommissie jeugd, portefeuillehouders overleggen op
diverse beleidsterreinen, klankbordgroep gemeentesecretarissen.




                                                                                                                                   67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>[5] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Grave,
Meijerijstad, Oss, Sint-Michielsgestel, Maashorst, Vught, ’s-Hertogenbosch, Bernheze, Boekel, Land van Cuijck


Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) (Tilburg) [6]
Doel                 Ten behoeve van de deelnemers taken uitvoeren op het gebied van het
                     omgevingsrecht en om als verlengstuk van het lokaal en provinciaal bestuur een
                     bijdrag leveren aan een leefbare en veilige werk- en leefomgeving van de regio
                     Midden- en West-Brabant.
Bevoegdheden         Er zijn geen bevoegdheden overgedragen. Op het gebied van ondersteunende
                     processen mag het algemeen bestuur samenwerkingen met derden sluiten.
Vertegenwoordiging   Wethouder Laros is lid van het algemeen bestuur. Besluiten worden bij meerderheid
                     genomen. Bij besluiten over begroting, begrotingswijzigingen en jaarrekening, dient
                     deze meerderheid meer dan de helft van de omzet te vertegenwoordigen.

Rol gemeenteraad      De gemeenteraad kan een zienswijze indienen op de begroting en de besteding van
                      een eventueel jaarrekeningsaldo.
Afspraken over doelen De OMWB voert landelijke basistaken uit aan de hand van de landelijke VTH-criteria.
en prestaties         Over de uitvoering hiervan worden jaarlijks schriftelijke afspraken gemaakt.
Relatie met           Naast de wettelijke basistaken heeft Loon op Zand een aantal niet basis taken op
gemeentelijke         het gebied van vergunningverlening en toezicht structureel bij de OMWB
doelstellingen        weggelegd. De afdeling RO vraagt milieuadviezen over ruimtelijke plannen bij de
                      OMWB. Op incidentele basis wordt de OMWB ingehuurd.
Risico’s              Geen risico’s te melden.

[6] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Waalwijk, Heusden, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Altena,
Geertruidenberg, Oosterhout, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Moerdijk, Etten-Leur, Zundert, Rucphen, Halderberge,
Roosendaal, Steenbergen, Bergen op Zoom, Woensdrecht

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) (Tilburg) [7] en [8]
Doel                   De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) behartigt de belangen van
                       de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: a. brandweerzorg; b.
                       geneeskundige hulpverlening; c. rampenbestrijding en crisisbeheersing; d. het
                       voorzien in een gemeenschappelijke meldkamer.
Bevoegdheden                        -het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crisis;
                                    -het adviseren van het bevoegd gezag over risico's van branden, rampen en
                                     crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in de
                                     gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald;
                                  -  het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de
                                     brandweerzorg;
                                  -  het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de
                                     rampenbestrijdingen de crisisbeheersing;
                                  -  het instellen en in stand houden van een brandweer;
                                  -  het instellen en in stand houden van een GHOR;
                                  -  het voorzien in de meldkamerfunctie;
                                  -  het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;
                                  -  het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de
                                     diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere
                                     diensten en organisaties;
                                  -  het vaststellen van het regionaal risicoprofiel;
                                  -  het tenminste één maal in de vier jaar vaststellen van een beleidsplan;
                                  -  het tenminste één maal in de vier jaar vaststellen van een brandrisicoprofiel
                                     en het bijbehorende dekkings- en spreidingsplan
                                  -  het vaststellen van rampbestrijdingsplannen voor zover dit bij Algemene
                                     maatregel van Bestuur voorgeschreven is;
                                  -  het zorg dragen voor de voorbereiding op de bestrijding van een epidemie
                                     van een infectieziekte behorend tot groep A, als bedoeld in artikel 1 onder e
                                     Wet publieke gezondheid alsmede op de bestrijding van een nieuw subtype
                                     humaan influenzavirus, waarbij ernstig gevaar voor de volksgezondheid
                                     bestaat.
Vertegenwoordiging             Burgemeester Jansen is lid van het algemeen bestuur.



                                                                                                                                        68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Rol gemeenteraad      De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om bij vaststelling van het regionaal
                      beleidsplan (incl. regionaal risicoprofiel) en de begroting en besteding van een
                      eventueel rekeningsaldo een zienswijze in te dienen.
Afspraken over doelen In het meerjarenbeleidsplan staan, in de vorm van pijlers, de doelstellingen van de
en prestaties         VRMWB       geformuleerd.      Deze     formuleert   de    VRMWB         als  volgt:

                              1.      Stimuleren van een redzame samenleving
                              Een samenleving wordt gevormd door de mensen die er wonen, werken, recreëren,
                              ondernemen en studeren; iedereen draagt daar op de één of andere manier een
                              steentje aan bij. De manier waarop verschilt per persoon en per moment. Uit
                              onderzoek blijkt dat de redzaamheid van mensen in de afgelopen periode is
                              afgenomen en dat er vaker contact wordt gezocht met hulpverleners.
                              Tegelijkertijd zien we een grote veerkracht bij mensen, zoals tijdens de coronacrisis.
                              In de komende jaren is het essentieel dat we daar waar nodig ondersteunen en waar
                              mogelijk de veerkracht aanspreken.

                              Het is onze taak om inwoners bewust te maken van veiligheidsrisico's en
                              handelingsperspectief te bieden voorafgaand aan, tijdens en na afloop van
                              incidenten en crises. Om met onze interventies effectief te zijn bij de verschillende
                              doelgroepen begrijpen we wat speelt in de samenleving, zitten we in een vroeger
                              stadium samen om tafel, vergroten we de redzaamheid en bundelen we onze kennis
                              en kunde.

                              2.        Bijdragen aan een veilige leefomgeving
                              De inrichting van een veilige leefomgeving creëer je niet alleen, maar samen.
                              Inwoners, ondernemers, zorg- en hulpverleners, iedereen draagt zijn steentje bij. De
                              regierol voor een veilige leefomgeving ligt bij de gemeenten. We adviseren
                              gemeenten en provincie bij specifieke zorg- en veiligheidsvraagstukken, projecten,
                              evenementen, objecten en gebieden. We kijken daarbij breder naar de aanwezige
                              risico’s met betrekking tot het object en omgeving én er is aandacht voor nieuwe
                              risico’s. We adviseren tijdig en op een eenduidige manier over het beheersen van
                              risico’s om incidenten, rampen en crises te voorkomen.

                              3.       Leveren van een hulpvaardige en slagvaardige inzet
                              Nieuwe risico’s leiden tot nieuwe type incidenten, rampen en crises. In die
                              veranderende omgeving staan de meldkamercentralisten, brandweer- en
                              crisisteams 24/7 paraat. Ons vakmanschap, adequaat materieel en een betrouwbare
                              operationele informatie zijn daarbij essentieel. We ondersteunen onze bestuurders,
                              die verantwoordelijk zijn voor bevolkingszorg en de beheersing en bestrijding van
                              crises en incidenten.
Relatie met                   De gemeente Loon op Zand is op basis van de Wet Veiligheidsregio’s belast met de
gemeentelijke                 organisatie van de crisisbeheersing in de gemeente. Het college van burgemeester
doelstellingen                en wethouders van de gemeente Loon op Zand trof, samen met de colleges van de
                              andere gemeenten in de regio, een gemeenschappelijk regeling onder de naam
                              ‘Veiligheidsregio Midden- en West Brabant’.

Risico’s                      Geen specifieke risico’s

[7] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Altena,
Geertruidenberg, Oosterhout, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Moerdijk, Etten-Leur, Zundert, Rucphen, Halderberge,
Roosendaal, Steenbergen, Bergen op Zoom, Woensdrecht, provincie Noord-Brabant
[8] Bestuursorganen: algemeen bestuur, dagelijks bestuur en een voorzitter. Het algemeen bestuur kan commissies van advies en
bestuurscommissies instellen




                                                                                                                                   69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Baanbrekers (Waalwijk) [9]
Doel                       -   Baanbrekers streeft naar een zo hoog mogelijke participatie van inwoners
                               van de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk.
                           -   De focus ligt vooral op het zoveel mogelijk naar een reguliere baan helpen
                               van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
                           -   Belangrijke waarden voor de uitvoeringsorganisatie zijn zelfredzaamheid,
                               duurzame samenwerking en sociale innovatie.
Bevoegdheden          Aan Baanbrekers zijn de bevoegdheden tot regeling en bestuur overgedragen met
                      betrekking tot de uitvoering en het uitvoerend beleid van de navolgende wet- en
                      regelgeving:
                           -   de Participatiewet (P-wet)
                           -   het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004)
                           -   de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
                               werkloze werknemers (IOAW)
                           -   de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
                               gewezen zelfstandigen (IOAZ)
                           -   de Wet sociale werkvoorzieningen (Wsw)
                      Zij doen dit door het ontwikkelen, oprichten, exploiteren en in stand houden van
                      taken, diensten, werkzaamheden, activiteiten en productmarktcombinaties welke
                      gericht zijn op de uitvoering van de bovengenoemde wet- en regelgeving en/of
                      gericht op het behouden dan wel het bevorderen van de arbeidsbekwaamheid van
                      mensen, en/of welke bijdragen aan het regulier of zo regulier mogelijk kunnen gaan
                      werken van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
                      Daarnaast kunnen bepaalde taken verricht worden voor één of meerdere
                      gemeenten, indien daarom verzocht wordt en het Algemeen Bestuur (AB) dit
                      verzoek inwilligt. Hiervoor wordt met Baanbrekers afzonderlijke afspraken gemaakt
                      voor de te verlenen diensten, prestaties en de financiering ervan.
Vertegenwoordiging    Het AB van Baanbrekers bestaat uit twee wethouders en twee raadsleden vanuit
                      de gemeente Loon op Zand.
                      Namens het college van de gemeente Loon op Zand zijn aangewezen:
                           -   Wethouder Suzan Mandemakers
                           -   Wethouder Tonny Meulensteen
                           -   Plaatsvervanger: wethouder Marc Budel
                      Namens de raad van de gemeente Loon op Zand zijn aangewezen:
                           -   Wim Veldkamp
                           -   Marianne Verschure
                      Plaatsvervangers: Rob van Hest en Gerdy Zijlmans
Rol gemeenteraad      De gemeenteraad koos uit haar midden bovengenoemde leden van het AB en wees
                      hun plaatsvervangers aan. De AB-leden vanuit de gemeenteraad hebben een
                      verbindende rol tussen de raad en Baanbrekers.
                      De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op:
                           -   de vaststelling van de begroting en besteding van een eventueel
                               rekeningsaldo;
                           -   de oprichting van, de deelneming in en beëindiging van stichtingen,
                               maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge
                               waarborgmaatschappijen.
Afspraken over doelen In de gemeenschappelijke regeling staat dat de deelnemende partijen
en prestaties         verantwoordelijk zijn voor het integrale en strategische beleid op de terreinen
                      participatie, activering en re-integratie. Ze vertalen het beleid in een opdracht aan
                      Baanbrekers. Op basis hiervan stelt Baanbrekers een kaderbrief vast en een
                      jaarlijkse begroting op. Over de begroting kan de raad een zienswijze indienen. Met
                      een jaarrekening legt Baanbrekers beleidsmatig en financieel verantwoording af
                      voor de realisatie van het betreffende boekjaar.




                                                                                                              70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Relatie met                    Wij vinden het als gemeente belangrijk dat onze inwoners zoveel als mogelijk
gemeentelijke                  participeren. Baanbrekers levert hierin een bijdrage aan de gemeentelijke doelen
doelstellingen                 door inwoners (waar mogelijk) naar zo regulier mogelijk werk te begeleiden. Dit sluit
                               aan bij de doelen in het sociale domein zoals het versterken van de zelfredzaamheid,
                               eigen kracht, gezondheid e.d. We gaan uit van het principe zelfredzaamheid met
                               een vangnet. Ook hierin speelt Baanbrekers een rol. Baanbrekers verstrekt namelijk
                               uitkeringen en bijzondere bijstand.

Risico’s                       De doelgroep en de daarmee samenhangende uitgaven zijn afhankelijk van de
                               heersende conjunctuur. Doordat de BUIG [10] wordt samengesteld door middel van
                               een objectief verdeelmodel, loopt deze niet mee met het aantal
                               uitkeringsgerechtigden. Hierop hebben wij geen invloed. Hierdoor zijn er
                               schommelingen te zien in de inkomsten en daarmee in de bijdrage van ons als
                               gemeente.

[9] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk
[10] BUIG is de gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bijzondere
Bijstand Zelfstandigen en het betalen van de loonkostensubsidies).




Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) (Etten-Leur) [11]
Doel                 Het uitvoeren van de gemeentelijke belastingtaken
Bevoegdheden         - de heffing en invordering van belastingen;
                     - de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ);
                     - de uitvoering van de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG).
Vertegenwoordiging    Wethouder Meulensteen vertegenwoordigt de gemeente als lid van het algemeen
                      bestuur.
Rol gemeenteraad      De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het dagelijks
                      bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen aan het door
                      de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven
                      over de begroting en wijzigingen daarvan, die leiden tot een verandering van de
                      gemeentelijke bijdrage.
Afspraken over doelen Met de BWB is een uitvoeringsconvenant gesloten. Hierin zijn afspraken vastgelegd
en prestaties         over de verplichtingen van de BWB en de deelnemende gemeenten met betrekking
                      tot de taakoverdracht, contactmomenten tussen de ambtelijke organisaties,
                      verantwoordelijkheden binnen de P&C-cyclus, de informatie-uitwisseling rond
                      heffing en inning, en de financiële geldstromen
Relatie met           We streven naar een correcte en klantvriendelijke wijze van belastinginning.
gemeentelijke
doelstellingen
Risico’s              Geen bijzondere risico’s te melden.

[11] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal,
Woensdrecht, Zundert, Rucphen, Waterschap Brabantse Delta.

Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) (Tilburg) [12]
Doel                  Het verlenen van ambulancezorg.
Bevoegdheden          Alle bevoegdheden die nodig zijn om zijn taken (het verlenen van ambulancezorg
                      en het in stand houden van een meldkamer ambulancezorg) uit te voeren.
Vertegenwoordiging    Wethouder Mandemakers is lid van het algemeen bestuur.
Rol gemeenteraad      De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het dagelijks
                      bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen aan het
                      door de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze
                      geven over de begroting en wijzigingen daarvan die leiden tot een verandering van
                      de gemeentelijke bijdrage.
Afspraken over doelen Omdat de ambulancezorg op grond van de Wet ambulancezorg door de
en prestaties         zorgverzekeraars wordt betaald, maken zij afspraken met de RAV over het niveau
                      van dienstverlening en de bijbehorende kosten.



                                                                                                                                         71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Relatie met                   Gelet op de financiering van de ambulancezorg door de zorgverzekeraars, is de
gemeentelijke                 bijdrage van de RAV aan gemeentelijke doelstellingen minimaal.
doelstellingen
Risico’s                      Geen bijzondere risico’s te melden.

[12] Deelnemende partijen: Loon op Zand, Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Bernheze, Boekel, Boxtel, Breda,
Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, ’s-Hertogenbosch, Heusden, Hilvarenbeek, Land
van Cuijk, Maashorst, Meijerijstad, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Rucphen, Sint-Michielsgestel, Steenbergen,
Tilburg, Vught, Waalwijk, Woensdrecht, Zundert.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) (Den Haag)
Maatschappelijk belang BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk
                       belang. De BNG draagt met de gespecialiseerde dienstverlening bij aan zo laag
                       mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is
                       de bank essentieel voor de publieke taak.

Bestuurlijk belang            Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen (één
                              stem per aandeel). De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente als
                              aandeelhouder in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
Beleidsvoornemens             Niet van toepassing.
Risico’s                      Geen risico’s te melden. Creditrating bijvoorbeeld Standard & Poor’s: AAA (heel
                              goed).


Brabant Water NV (’s-Hertogenbosch)
Maatschappelijk belang Brabant Water voorziet ruim 2,4 miljoen inwoners van vrijwel heel Noord-Brabant
                       van drinkwater. Jaarlijks verzorgen de 34 waterproductiebedrijven de winning en
                       zuivering van circa 200 miljoen m3 water. Via een hoofdleidingnet van bijna 17.000
                       kilometer komt het drinkwater bij ruim 1.070.000 klanten thuis. Brabant Water levert
                       een bijdrage aan het waarborgen van een goede volksgezondheid, de zorg voor het
                       milieu en aan de economische ontwikkeling in het voorzieningsgebied.
Bestuurlijk belang     De burgemeester vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder in de
                       Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
Beleidsvoornemens      Niet van toepassing.
Risico’s               Geen risico’s te melden.


Publiek ontwikkelbedrijf REKS (Tilburg)
Maatschappelijk belang Het stimuleren, ontwikkelen, (doen) uitvoeren en financieren van
                        duurzaamheidsprojecten alsmede het bijdragen aan klimaatadaptatieprojecten in de
                        gemeenten die aandelen houden in het kapitaal van de vennootschap. Energie- en
                        klimaatneutraliteit zijn belangrijke thema's binnen de REKS en middels het publiek
                        ontwikkelbedrijf wordt hier concreet invulling aan gegeven. Het in regionaal verband
                        ontwikkelen van Hubs waarin duurzame elektriciteit wordt opgewekt en gezamenlijk
                        werken aan grens overstijgende maatregelen ten aanzien van klimaatadaptatie. De
                        energiehubs die worden opgericht zijn clusters van zon- en windenergie waarmee
                        dit efficiënt wordt opgewekt en maatschappelijke kosten beperkt worden. De
                        maatschappelijke opgave is dusdanig groot dat we hierin regionaal moeten
                        samenwerken.
Bestuurlijk belang      Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen (één stem per
                        aandeel). Wethouder Meulensteen vertegenwoordigt onze gemeente als
                        aandeelhouder.
Beleidsvoornemens       In de omgevingsvisie en duurzaamheidsprogramma staan de beleidsvoornemens
                        geformuleerd. Loon op zand wil in 2050 aardgasvrij en CO2 neutraal zijn. De POB
                        REKS helpt ons om deze doelen concreet in te vullen en te behalen.




                                                                                                                                     72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Risico’s                   -   Verslechteren businesscase hubs door afwijkende energieprijzen of
                               wegvallen van SDE prijsgarantie.
                           -   Ruimtelijke risico’s door het niet op tijd krijgen van vergunningen of
                               onvoldoende grondposities.
                           -   Geen tijdige aansluiting op het netwerk van Enexis.
                           -   Tekort aan grondstoffen of personeel voor realisatie hubs.
                           -   Kapitaalstortingen in het ontwikkelbedrijf worden aangemerkt als
                               onrechtmatige staatssteun.
                           -   Lokale politieke invloed kan de realisatie van regionale windmolenprojecten
                               vertragen.
                           -   Vanwege het uitblijven van voldoende windprojecten wordt te weinig omzet
                               gegenereerd. Hierdoor lopen de liquiditeiten van de organisatie terug.


Financieel beeld verbonden partijen

Partij                                   Eigen vermogen             Vreemd vermogen            Resultaat
bedragen x € 1.000                      1-1-2026 31-12-2026         1-1-2026   31-12-2026          2026
Regio Hart van Brabant [14]                  103        103           17.647       17.647              -
GGD Hart voor Brabant                      4.670      3.509           11.079       10.494              -
OMWB                                       2.920      3.247            7.122       12.874              -
Veiligheidsregio MWB                       4.444      6.066           57.369       52.053              -
Baanbrekers                                3.206      1.200           37.345       36.521              -
BWB                                          200        200           10.356       10.206              -
RAV                                       15.887     15.887           31.782       30.833              -
BNG (jaarrekening 2024)                4.721.000 4.777.000       110.819.000 123.164.000        294.000
Brabant Water NV (jaarrekening 2024)     699.235    716.350          614.203      689.256              -
Publiek     Ontwikkelbedrijf  REKS
                                          4.784         4.784            287             287          576
(jaarrekening 2024)




                                                                                                             73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Paragraaf 7. Grondbeleid

Inleiding
De paragraaf Grondbeleid geeft inzicht in het grondbeleid van de gemeente Loon op Zand in relatie tot de
doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in deze begroting. De paragraaf grondbeleid in de
jaarrekening 2024 is op 26 juni 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. In principe worden de
grondexploitaties één keer per jaar geactualiseerd. De cijfers in de tabellen zijn gelijk aan de cijfers
gepresenteerd in de jaarrekening 2024.

Grondbeleid
Het beleid van de gemeente Loon op Zand op het gebied van grondzaken is vastgelegd in de Nota Grondbeleid
2025 (2025.01763). Met het grondbeleid wordt nagestreefd de ruimtelijke opgave met betrekking tot de
verschillende beleidsprogramma’s te realiseren of te faciliteren. Daarnaast is in het grondbeleid vastgelegd
hoe er omgegaan dient te worden met de beschikbare financiële middelen.

Naast de Nota Grondbeleid zijn in de onderstaande tabel ook de overige vigerende beleidsdocumenten
weergegeven die betrekking hebben op het grondbeleid van de gemeente.

Beleid                          Omschrijving                                         Vastgesteld Actualisatie
                                                                                                 / herziening
Nota Grondbeleid                Richtinggevend         en      kaderspellen    bij
                                gebiedsontwikkeling op basis van een situationeel
                                grondbeleid.                                                2025           n.v.t.
Notitie Grondprijzen            Jaarlijkse vaststelling van grondprijzen.
                                                                                            2022           2025
Nota Kostenverhaal             Beleid met betrekking tot het kostenverhaal van
                               bovenplanse kosten en financiële bedragen.                   2025           n.v.t.
Beleid uitgifte reststroken en Beleid met betrekking tot verkoop snippergroen
handhaving gemeentelijke en handhaving gemeentelijke eigendommen.
eigendommen                                                                                 2024           n.v.t.
Exploitatieverordening          Bevat de voorwaarden waaronder de gemeente
                                medewerking zal verlenen aan het in exploitatie
                                brengen van gronden. Alleen van toepassing op
                                overeenkomsten gesloten voor 1 juli 2008.                   2005           n.v.t.

Per 1 januari 2025 zijn er drie eigen grondexploitaties en 18 faciliterende projecten. Deze projecten dragen bij
aan de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente. De meeste projecten dragen daarnaast ook bij aan het
beleid op het gebied van wonen en/of economie. Een kleiner aantal projecten dragen bij aan maatschappelijke
voorzieningen op het vlak van onderwijs, sport, cultuur, recreatie of infrastructuur.

Ontwikkelingen
Omdat er op dit moment geen bedrijfskavels zijn om uit te geven, wordt alleen een beeld geschetst van de
situatie van de woningmarkt. In het laatste kwartaal van 2024 is de prijs voor een nieuwbouw woning met 2%
gedaald naar € 470.000,-. Op jaarbasis is de prijs echter nog steeds gestegen met 0,4%. Daarnaast is het
aantal transacties in 2024 met 21% toegenomen. De prijs per m 2 is op jaarbasis ook gestegen met 7%.
Daarentegen zijn de bouwkosten in het vierde kwartaal van 2024 met 0,25% gedaald, terwijl op jaarbasis nog
steeds sprake is van een stijging van 3%. Doordat de opbrengsten sterker stijgen dan de kosten kan worden
geconcludeerd dat de grondprijzen stijgen. Op de lange termijn wordt een toename van het aantal
nieuwbouwtransacties verwacht als gevolg van een herstel van het consumentenvertrouwen en betere
financieringsmogelijkheden. Een gebrek aan personeel en vakmannen zorgt er echter voor dat de bouwsector
niet zal kunnen voldoen aan de vraag naar nieuwbouwwoningen.

Grondprijzen kunnen als gevolg van de bovenstaande ontwikkelingen dus toenemen. Deze ontwikkelingen
kunnen worden teruggezien in de grondprijzen van hoek- en 2-onder-1-kap woningen, welke een prijsstijging
kennen. Voor de grondwaardes van vrijstaande woningen en appartementen was er juist een daling merkbaar
in het vierde kwartaal, terwijl de prijzen op jaarbasis in 2024 nog steeds zijn gestegen. Voor tussenwoningen
bleef de grondwaarde ongeveer gelijk.
De vrije kavels in Westwaard fase 1 zijn grotendeels verkocht onder voorbehoud. Deze zijn echter nog niet
notarieel overgedragen. Voor Westwaard fase 2 geldt dat kavels vanaf 2027 uitgegeven kunnen worden. Voor



                                                                                                                    74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>het project De Els II zijn alle woningen verkocht. Het aantal nieuwe woningbouwinitiatieven blijft op peil. Met
de provincie zijn prestatieafspraken gemaakt voor de ontwikkeling van woningen. De Woonvisie uit 2016 en
een duidelijke prioritering van de projecten moet zorgen dat er kwantitatief en kwalitatief aangesloten wordt op
de vraag naar (nieuwbouw)woningen. Locaties waar de gemeente zelf woningbouwkavels kan uitgeven en
maximaal kan sturen op de vastgestelde beleidsdoelen zijn er op dit moment niet meer.

Om op de middellange- en lange termijn te kunnen sturen op de verschillende beleidsdoelen worden
verschillende mogelijkheden onderzocht om op nieuwe locaties gemeentelijke bouwkavels uit te geven. Mede
om die reden is het grondbeleid aangepast. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheden om
projectontwikkelaars scherpere kaders mee te geven bij de ontwikkeling van woongebieden.

Het is nog steeds een uitdaging om het geprognosticeerde aantal kavelverkopen jaarlijks te halen. Dit heeft te
maken met een grotere vraag vanuit de markt ten opzichte van de beschikbare ambtelijke capaciteit die nodig
is bij de planvorming, de uitvoering en de realisatie van nieuwe plannen. Dit zorgt voor stijgende
investeringskosten en voor langere doorlooptijden. In sommige gevallen wordt er daarnaast gedurende de
planvorming uiteindelijk toch afgezien van realisatie.

Resultaten grondexploitatie

Bouwgronden in exploitatie
In 2024 zijn er geen nieuwe grondexploitaties geopend of afgesloten. De grondexploitaties zijn per 1-1-2025
geactualiseerd en waar nodig herzien. In de onderstaande tabel worden de resultaten samengevat. Het is niet
gelukt om De Els en Bedrijvenpark Kaatsheuvel volledig in 2024 af te ronden. Onder tabel 2 volgt een beknopte
technische toelichting op de cijfers.

Nummer        Project                                 Boekwaarde Verwacht Eindjaar                     Verlies
                                                      31-12-2024   eindsaldo                       voorziening
1102          2e fase ''De Els''                               508       -541 2025                         530
1185          Westwaard (Sweensstraat West)                 -2.375      1.281 2029                           0
1107          Bedrijvenpark Kaatsheuvel                        741       -718 2025                         704
Totaal                                                      -1.124         22                            1.235


De boekwaarden geven aan in welke mate er in projecten reeds is geïnvesteerd. Het ‘verwacht eindsaldo’
betreft het verwachte resultaat op de eindwaarde in het jaar dat het project naar verwachting afgesloten wordt.
Een verliesvoorziening is noodzakelijk wanneer het te verwachten eindsaldo negatief is.

Parameters voor de bouwgronden
Voor de bouwgronden in exploitatie wordt gerekend met eenduidige parameters. Hieronder zijn de
gehanteerde parameters in de grondexploitaties weergegeven:

 Index                       2025              2026              2027              2028          2029 en verder
 CPI                         3,5%              2,5%              2,5%              2,0%               2,0%
 GWW                         3,0%              2,5%              2,0%              2,0%               2,0%
 Wonen                       3,0%              3,0%              2,5%              2,0%               2,0%
 Commercieel                 1,0%              1,0%              1,0%              2,0%               2,0%
 Plankosten                  4,0%              4,0%              3,5%              2,0%               2,0%
 Disconteringsvoet           2,0%              2,0%              2,0%              2,0%               2,0%
 Rente                       1,5%              1,5%              1,5%              2,0%               2,0%


Om te komen tot een redelijke parameter voor de gemiddelde kostenstijging op langere termijn is de ‘’Outlook
grondexploitaties 2025’’ van Metafoor geraadpleegd. Op basis van deze informatie zijn de per 1-1-2025 in de
grondexploitaties opgenomen bedragen ten opzichte van die per 1-1-2024 aangepast op basis van
bovenstaande indexeringen. Voor de CPI is een inschatting gemaakt richting de toekomst waarbij de komende
jaren het afneemt richting het streefpercentage van de ECB.
Ten opzichte van voorgaande jaren is aan de kostenkant een verschil gemaakt tussen de plankosten en de
kosten voor grond-, weg- en waterbouw (GWW). Deze laatste kostenpost kan worden gezien als de kosten
van het bouw- en woonrijp maken. Ten opzichte van vorig jaar is deze naar beneden bijgesteld op basis van



                                                                                                                   75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>de ontwikkelingen binnen de markt. Voor de plankosten is deze gelijk gehouden aan het voorgaande jaar,
mede gezien de loonontwikkelingen binnen de markt. De ontwikkelingen op de woningmarkt zijn van dien aard
dat voor de komende twee jaar uitgegaan wordt van een stijging van 3% van de grondwaardes, mede omdat
de bouwkosten minder sterk stijgen dan de verkoopwaardes. Voor de bedrijventerreinen geldt dit ook, alleen
stijgen de verkoopprijzen in deze sector minder sterk. De disconteringsvoet is op basis van de BBV
voorgeschreven.

Faciliterende projecten
Naast de ‘bouwgronden in exploitatie’ wordt ook faciliterend grondbeleid toegepast waarbij de gemeente voor
2024 conform de Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) de kosten verhaald. Vanaf 2024 vindt het kostenverhaal
plaats op basis van de Omgevingswet. Dit betekent dat er naast kostenverhaal vanaf 2024 ook financiële
bijdragen gevraagd kunnen worden. Dit betekent dat er in financiële zin gestuurd wordt op een neutraal
eindsaldo. Hierdoor worden er geen verliesvoorzieningen getroffen voor de faciliterende projecten.

Per project wordt in de onderstaande tabel aangegeven of er sprake is van een overeenkomst en welk type
overeenkomst het betreft. Voor een aantal projecten is het eindjaar onbekend. Dit heeft een tweetal oorzaken.
Projecten zonder overeenkomst en projecten met een initiatiefovereenkomst hebben nog geen concrete
planning. Daarnaast liggen een aantal projecten stil waarbij de voortgang afhankelijk is van de initiatiefnemer.

Voor een aantal van de lopende projecten zal in 2025 de eindfactuur worden opgemaakt. Per 31-12-2025
zullen deze projecten worden afgesloten.

 Nummer       Project                                         Overeenkomst      Boekwaarde       Eindjaar
                                                                                31-12-2025
 Faciliterend met overeenkomst:
 1176         De Hooivork II                                                                -    2026
 1207         Westkant                                        Initiatief                    -    2027
 1206         Theresia                                        Initiatief                    -    2028
 1541         Van Lier Park                                   Exploitatie                   -    2026
 1545         Park Vossenberg                                 Exploitatie                   1    2025

 1548         Hoofdstraat - Dr. van Beurdenstraat             Exploitatie                   -    2025
 1550         CPO Hogemast Ecliptica/Kloosterstr.             Exploitatie                  -1    2025
 1551         Park Wijtenburg                                 Exploitatie             -248       2026
 1552         SalmRijck                                       Exploitatie                   -    2025
 22600        Best plan Erasstraat 105-107                    Exploitatie                   -    2025
 22602        Lobelia (Hooivork 3)                            Exploitatie                 -46    2026
 23600        Bloemwaard                                      Initiatief                   14    2026
 23601        LeoHendrik XIII-straat                          Exploitatie                 -10    2026
 23602        Hoofdstraat/ Schotsestraat                      Initiatief                    -    2027
 Faciliterend met overeenkomst (economie):
 1526         Herontwikkeling Peperstraat 21-25               Exploitatie                   -    2025
 1535         Wereld van de Efteling 2030                     Exploitatie                   -    2030
 1544         Zuidelijke Ontsluiting WvdE 2030                Exploitatie                   -    2025
 1546         Europarcs Resort Kaatsheuvel                    Exploitatie                   -    2027

Verliesvoorzieningen bouwgronden in exploitatie en faciliterende gronden
De verliesvoorzieningen op bouwgronden in exploitatie, zie onderstaande tabel, zijn ten opzichte van de
jaarrekening 2023 in 2024 afgenomen met € 89.000. De afname van de verliesvoorziening wordt veroorzaakt
door het jaarresultaat ten aanzien van de afronding van de tweede fase ‘Bedrijvenpark Kaatsheuvel’.

 Nummer     Projectnaam                      Verliesvoorziening             Verliesvoorziening          Verschil
                                               per 31-12-2024                 per 31-12-2023
 1102       2e fase ''De Els''                       530                            506                      25
 1107       Bedrijvenpark                            704                            817                     -113
            Kaatsheuvel
            Totaal                                  1.235                         1.323                     -89




                                                                                                                   76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Winstnemingen
Conform de richtlijnen van het BBV worden winsten genomen op basis van het voorzichtigheidsbeginsel. Dit
leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat.
Richtlijnen vanuit de BBV verplichten gemeenten sinds 2016 om onder voorwaarden tussentijds winst te
nemen. Voor project Westwaard is in 2024 een winst genomen van € 287.000.

Strategische gronden en ruilgronden
Naast grondexploitaties en faciliterende projecten heeft de gemeente nog andere gronden in haar bezit die op
verschillende wijzen kunnen worden ingezet ten behoeve van het grondbeleid, zogenaamde strategische
gronden en ruilgronden. Deze gronden kunnen op termijn ingezet worden voor ruimtelijke ontwikkelingen. In
de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de strategische- en ruilgronden.

 Naam                                                                        Oppervlakte (m2)   Boekwaarde
 Materiele vaste activa                                                          41.770             272
 Voorraad ruilgronden                                                            30.420             831
 Totaal                                                                          72.190            1.103

Risico’s en weerstandsvermogen
In de onderstaande tabel zijn de risicobedragen opgenomen voor de actieve grondexploitaties. Deze risico’s
moeten opgevangen worden door het weerstandsvermogen van de gemeente. Voor de projecten ‘2e fase de
Els’ en ‘Bedrijventerrein Kaatsheuvel’ geldt dat deze zich in afrondende fase bevinden en het risico minimaal
is. Voor project Westwaard geldt dat de risico’s zijn afgenomen omdat fase 2 verder is uitgewerkt. Hierdoor
worden meer opbrengsten begroot dan in het verleden. Verdere detaillering moet nog worden uitgewerkt in
getailleerde ramingen, waardoor het project gevoeliger is voor risico’s.

Nummer           Naam                                                                                 Bedrag
1102             2e fase ''De Els''                                                                        -
1185             Westwaard (Sweensstraat West)                                                          -227
1107             Bedrijvenpark Kaatsheuvel (Kets-West II 1e fase)                                          -
Divers           Strategische gronden en ruilgronden                                                       -
Totaal                                                                                                  -227

Bij het geraamde risicobedrag van de grondexploitatie ‘Westwaard, 1e en 2e fase’ is uitgegaan van zowel een
kans op tegenvallende kosten als tegenvallende grondopbrengsten (algemeen marktrisico) en een mogelijke
vertraging omdat het rioolgemaal later dan gedacht is verplaatst. Samengevat zijn de risico’s als volgt:

Omschrijving                                                        Effect             Kans        Risico
Woningmarkt en grondprijzen                                           45               30%           14
Kosten                                                               -338              70%          -236
Vertraging project                                                    -5               90%           -4
Vennootschapsbelasting                                                PM
Totaal                                                               -297                           -227

In de gemeente Loon op Zand wordt het benodigde en het beschikbare weerstandsvermogen op
gemeenteniveau bepaald. De risico-inschatting van het grondbedrijf is hier een onderdeel van. Het
beschikbare weerstandsvermogen van de gemeente wordt beoordeeld als ruim voldoende, zie paragraaf 2
Weerstandsvermogen en risicobeheersing.




                                                                                                                77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Paragraaf 8. Wet open overheid
Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De Woo richt zich op een transparante
overheid. Bepaalde informatie moet op grond van deze wet verplicht en actief openbaar gemaakt worden.
Onderdeel van de wet is het opnemen van een ‘openbaarheidsparagraaf Woo’ in de beleidsbegroting en
jaarstukken, waarin we inzicht geven in de wijze waarop we uitvoering geven aan de Woo.

Actieve openbaarmaking
De actieve openbaarmakingsplicht onder de Woo wordt stapsgewijs ingevoerd in tranches. De eerste tranche
is op 1 november 2024 van start gegaan en omvat de actieve openbaarmaking van 4 informatiecategorieën
via de Woo-index, de landelijke zoekmachine. Het betreft de volgende categorieën:
    • wetten en andere algemeen verbindende voorschriften
    • overige besluiten van algemene strekking
    • informatie over organisatie en werkwijze
    • bereikbaarheidsgegevens

Later volgen nog drie tranches, waarbij steeds meer informatie actief openbaar gemaakt moet worden. De
definitieve inwerkingtreding van de volgende tranches is nog niet bekend, maar naar verwachting volgt eind
2025 de volgende tranche. Onze gemeente ligt op schema voor wat betreft het invulling geven aan de
wettelijke verplichtingen uit de Woo.

WOO-platform
De Woo raakt een groot aantal processen in onze organisatie en grijpt in in het dagelijks handelen.
Werkprocessen, ICT-systemen en onze informatiehuishouding moeten anders worden ingericht. Samen met
andere gemeenten hebben wij inmiddels een publicatieplatform aangeschaft dat bedoeld is voor het zoeken
naar, het anonimiseren van en het vervolgens publiceren van informatie. Wij verwachten in 2026 met het
platform te kunnen gaan werken en bepaalde informatiecategorieën actief openbaar te kunnen gaan maken.
Daarnaast is een belangrijk onderdeel het creëren van bewustwording bij medewerkers. De Woo moet een
vanzelfsprekendheid worden. We blijven de Woo onder de aandacht brengen bij onze bestaande en nieuwe
medewerkers.

Wij zijn bezig onze informatiehuishouding en de sturing daarop te verbeteren. Er wordt gewerkt aan een
andere manier van archiveren waardoor documenten makkelijker zijn terug te vinden. Vanaf de tweede helft
van 2025 krijgen we een nieuwe digitale werkomgeving doordat we overgaan op de programma’s van
Microsoft 365. Daarmee kan slimmer en efficiënter worden samengewerkt.

Passieve openbaarmaking
In mei 2022 is het eerste onderdeel van de Woo in werking getreden, de zogeheten passieve openbaarmaking.
Dat wil zeggen het openbaar maken van informatie die is opgevraagd door middel van een Woo-verzoek. Een
belangrijke verplichting vanuit de Woo is om invulling te geven aan de contactpersoon-functie (artikel 4.7 Woo).
Op 1 september 2024 is onze Woo-contactpersoon in dienst getreden. WOO verzoeken kunnen via onze
website, https://www.loonopzand.nl/organisatie-en-politiek/woo-verzoek,of per post ingediend worden.

In onderstaande tabel leest u wat het verloop is van de Woo-verzoeken in 2024 en 2025.
  Woo-verzoeken                                  2024                      2025*)
 Totaal aantal verzoeken                          26                          18
 Aantal afgehandelde verzoeken                    25                          13
 Aantal openstaande verzoeken                     1                           5

*) Dit aantal is gebaseerd op de cijfers t/m 28 juli 2025

De verzoeken die we ontvangen zijn van wisselende impact. Van kleine verzoeken die snel afgewikkeld
kunnen worden tot grote verzoeken waarbij een grote hoeveelheid documenten wordt opgevraagd.




                                                                                                                   78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Paragraaf 9. Ombuigingen
De gemeenteraad heeft voor de begroting 2026 een ombuigingsopgave van € 1.540.000 aan het college meegegeven. Tevens moeten een aantal onderzoeken
worden uitgevoerd, hiervoor is een taakstelling van € 400.000 opgelegd. In de Begroting 2025-2028 is voor 2026 e,v. een taakstelling van € 150.000 opgenomen
en uit eerdere begrotingen staat nog een taakstelling open op inhuur/de organisatie van € 150.000. In deze paragraaf beschrijven we hoe we in het begrotingsjaar
met de bezuinigingen aan de slag gaan. De ombuigingen en aanvullende taakstellingen zijn verwerkt in de begroting.

Omschrijving                 Toelichting                                  Aanpak                                                 2026   2027    2028    2029
                             In de begroting 2025 is voor 2026 e,v. een   Voor de invulling van deze taakstelling is gebruik
                             taakstelling van € 150.000 opgenomen         gemaakt van het benchmark onderzoek van
                             die nog nader moet worden ingevuld op        Berenschot waarin een aantal aandachtspunten naar
                             basis van het uitgevoerde benchmark          voren is gekomen. De belangrijkste aandachtspunten
                             onderzoek van Berenschot.                    waren de invulling van de 3 e managementlaag en de
Taakstelling uit begroting                                                inzet van bestuurlijke advisering. Op basis hiervan
                                                                                                                                 150     150      150     150
2025                                                                      voegden we twee teams in het Sociaal domein samen
                                                                          en verminderden we de inzet op strategisch advies.
                                                                          De budgetten zijn bijgesteld. De verwerking van deze
                                                                          taakstelling heeft in Begroting 2025 jaarschijf 2026
                                                                          ev. plaatsgevonden en is onderdeel van het startpunt
                                                                          van deze begroting.


Ombuigingen                  Toelichting                          Aanpak                                                         2026   2027    2028    2029
                             Dit betreffen de aanpassingen op het Geen nadere toelichting nodig, budgetten zijn
Budget aanpassingen          budget, die geen of minimale impact bijgesteld.                                                     265     265      265     265
                             hebben op het beleid
Venster 0 en 1
                             Het    dagelijks    onderhoud      van Geen nadere toelichting nodig, budgetten zijn
Dagelijks onderhoud
                             gemeentelijke panden richten we vanaf bijgesteld.                                                     35      35      35      35
panden
                             2026 efficiënter en doelmatiger in. Dit
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                         doen we door inspecties en controles
                         zoveel mogelijk te combineren en alleen
                         onderhoud uit te voeren dat op dat
                         moment noodzakelijk is. Hierbij blijft de
                         kwaliteit en veiligheid van de panden
                         gewaarborgd. Door deze gerichtere
                         aanpak kunnen we besparen op
                         uitvoeringskosten, zonder concessies te
                         doen aan de staat en het functioneren van
                         de gebouwen.
                         Voor 2026 wordt het budget trainees Geen nadere toelichting nodig, budget is bijgesteld.
                         verlaagd. Deze besparing realiseren we
Verlagen budget trainees door minder trainees gelijktijdig aan te                                                       110   110   110   110
                         stellen en toch blijven we investeren in de
                         ontwikkeling van jong talent.
Venster 2
                         De gemeente heeft de wettelijke taak om Er is een aanbesteding doorlopen van de HBH. De
                         passende ondersteuning te bieden aan resultaten van deze aanbesteding zijn voor de eerste
                         inwoners die hulp nodig hebben in hun periode positief. De exacte resultaten zijn bekend bij
                         dagelijkse huishouding. De Wmo biedt de jaarrekening.
                         deze ondersteuning, zodat mensen
                         zelfstandig kunnen blijven wonen en
                         meedoen in de samenleving. De
                         taakstelling op hulp bij huishouden is
                         bedoeld om de zorg goed te organiseren,
                         met oog voor de mensen die écht
                         afhankelijk     zijn   van     professionele
Taakstelling Wmo Hulp
                         ondersteuning, en tegelijkertijd bij te                                                        350   350   350   350
bij huishouden (HBH)
                         dragen aan de financiële duurzaamheid
                         van de gemeente. Een taakstelling
                         betekent dat we keuzes moeten maken
                         waarin we gericht blijven op het bieden
                         van zorg die echt noodzakelijk is voor de
                         zelfstandigheid van onze inwoners, maar
                         tegelijkertijd zullen we strikter kijken naar
                         de indicaties en de omvang van de hulp.
                         We sluiten aan bij de visie van de
                         gemeente om zorg en ondersteuning
                         zoveel mogelijk binnen het voorliggend




                                                                                                                                                80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>                       veld te organiseren. Waar mogelijk
                       stimuleren we eigen kracht en inzet van
                       informele zorg, zoals mantelzorgers en
                       vrijwilligers. Ook kijken we naar
                       mogelijkheden om vanuit de Sterke
                       Lokale Teams en Sterke Toegang hieraan
                       bij te dragen. Wij kijken beter naar de
                       besteding van de beschikbare middelen.
                       Het is een uitdaging om de jeugdzorg         We gaan lokaal inzetten op een gezinsgerichte
                       toekomstbestendig      te    maken.    De    aanpak, waarmee we teruggaan naar de eenvoud
                       jeugdzorg in Loon op Zand staat onder        van ondersteuning. Hierbij kijken we naar de eigen
                       druk door stijgende kosten en een            kracht, het aanbieden van passend collectief aanbod,
                       toename       van     de     vraag    naar   bieden we waar mogelijk ondersteuning vanuit ons
                       specialistische zorg. Daarom maakte het      Sterk Lokaal Team en hebben de meest kwetsbare
                       Rijk een hervormingsagenda jeugdzorg.        jeugdigen nog altijd toegang tot specialistische zorg.
                       De gemeente Loon op Zand wil het             Op deze manier proberen we de kosten voor
                       gebruik van gespecialiseerde jeugdzorg       jeugdhulp beheersbaar te houden.
                       kritisch bekijken en tegelijkertijd meer
                       inzetten op voorliggende voorzieningen
                       en preventieve maatregelen. Zoals de
Taakstelling jeugdzorg                                                                                                       350   350   350   350
                       hervormingsagenda voorstelt. Met de
                       ontwikkeling van Sterke Lokale Teams en
                       Sterke Toegang willen we niet alleen de
                       kosten beheersen, maar ook de zorg beter
                       afstemmen op de behoeften van
                       jongeren, zodat zij sneller en effectiever
                       de juiste ondersteuning ontvangen. Dit
                       draagt bij aan het bevorderen van de
                       zelfredzaamheid      van jongeren       en
                       gezinnen, met als uiteindelijk doel hen te
                       helpen een stabieler en gelukkiger leven
                       op te bouwen.
                       Vanaf 2026 stoppen we met het inkopen        De aanwezige overeenkomst wordt opgezegd,
                       van integrale vroeghulp bij MEE de Meent.    budget is bijgesteld.
                       Deze ondersteuning was gericht op
Stoppen met integrale vroegtijdige begeleiding van inwoners met
                                                                                                                             60    60    60    60
vroeghulp              een licht verstandelijke beperking. Zij
                       krijgen hulp bij vragen op het gebied van
                       zorg, onderwijs, welzijn, wonen, werk of
                       inkomen. Het betreft geen wettelijke



                                                                                                                                                     81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>                          verplichting om in te zetten op Integrale
                          Vroeghulp en of ondersteuning van
                          mensen met een beperking in/als
                          voorliggende voorziening. De reden voor
                          deze bezuiniging is dat vergelijkbare
                          ondersteuning via andere voorzieningen
                          kan worden aangeboden.
Venster 3
                        De uitgaven op onderhoud van openbaar         Op dit moment worden de verschillende opties
                        groen moet met 10% worden verlaagd,           bekeken om deze taakstelling te realiseren. Een groot
                        terwijl de kwaliteit van onze openbare        deel van de werkzaamheden is vastgelegd in
                        ruimtes behouden blijft. Door efficiënter     contracten, hierin zal gekeken moeten worden welke
                        onderhoud en het heroverwegen van             ruimte er is om deze aan te passen.
                        onderhoudsfrequenties en – methoden
                        zal deze ombuiging gerealiseerd kunnen
                        worden. Dit betekent dat bepaalde
                        onderhoudswerkzaamheden            minder
                        frequent uitgevoerd kunnen worden,
                        zonder in te boeten op de veiligheid en de
                        kwaliteit van onze openbare ruimte. In
                        deze ombuiging moeten we kijken naar de
Taakstelling openbaar   balans tussen kosten en kwaliteit. Dit
                                                                                                                              219   219   219   219
groen                   zullen we samen met de aannemer
                        moeten bespreken, waarbij alternatieve
                        werkmethoden, materialen en onderhoud
                        onderzocht moeten worden zonder
                        concessie te doen aan de kwaliteit
                        groenvoorzieningen.
                        We moeten zorgvuldig afwegen welke
                        groenvoorzieningen we behouden en hoe
                        we deze het beste kunnen onderhouden
                        met de beschikbare middelen. De
                        gemeente blijft zich inzetten voor een
                        aantrekkelijke en groene leefomgeving,
                        maar met de noodzaak om binnen de
                        financiële kaders te blijven.
                        Stoppen met de inhuur voor bouw- en           We zijn kritisch op de inhuur van expertise ten
Minder inhuur expertise
                        woningtoezicht om in specifieke zaken te      behoeve      van   bouw     en   wonen.     De          25    25    25    25
tbv bouw en wonen
                        adviseren.




                                                                                                                                                      82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>                                                                          woningbouwopgave is echter groot waardoor het
                                                                          lastig is om de haalbaarheid in te schatten.
                             De gemeente Loon op Zand huurt in voor       Binnen de ruimte in de overeenkomst die er is met de
                             advisering over milieuzaken, dit doen we     OMWB wordt een taakstelling opgelegd. Verder zijn
                             o.a. bij de OMWB. In het kader van de        we kritisch op de inhuur van de OMWB voor
                             gewenste ombuigingen kiezen we ervoor        advieswerk.
Minder inzet op              om       het    budget      voor      deze
                                                                                                                                         86      86        86        86
advieswerk OMWB              advieswerkzaamheden        te    verlagen.
                             Hiermee beperken we de inzet op niet-
                             wettelijke advisering, zonder afbreuk te
                             doen aan de uitvoering van de verplichte
                             milieutaken.
                             Op basis van het beheerplan voeren we Geen nadere toelichting nodig, budget is bijgesteld.
                             onderhoud aan de civiele kunstwerken uit.
Taakstelling civiele
                             Met het slimmer uitvoeren van werken en                                                                     20      20        20        20
werken
                             het beter afstemmen hebben we voordeel
                             ten opzichte van het beheerplan.
Minder schade                Er zijn minder schades aan de Geen nadere toelichting nodig, budget is bijgesteld.
                                                                                                                                         20      20        20        20
verkeersregelinstallaties    verkeersregelinstallaties.
Totaal ombuigingen                                                                                                                    1.540   1.540    1.540       1.540
                             In begroting 2021 startten we met het        Bij de invulling van deze taakstelling kijken we kritisch
                             actief terugdringen van externe inhuur. In   naar de gehele organisatie. Aspecten hierin zijn o.a.
                             de jaarrekening 2024 berekenden we het       externe inhuur en uitvoering van wettelijke taken.
Taakstelling organisatie     resultaat van het terugdringen van                                                                         150     150      150        150
                             externe inhuur, er blijft stelpost van
                             €150.000 over. Dit zetten we voorlopig om
                             naar een taakstelling voor de organisatie.
Opgave onderzoeken           Zie toelichting onder                        Zie toelichting onder                                         400     400      400        400
Eindtotaal
ombuigingen,
                                                                                                                                      2.090   2.090    2.090    2.090
onderzoeken en
taakstellingen



Toelichting opgave onderzoeken
In de Kadernota 2026 is voor een aantal opgaves een onderzoeksvraag geformuleerd. Deze onderzoeken worden navolgend toegelicht.

 Onderzoek                 Omschrijving                                                      Status                                                   Realisatie



                                                                                                                                                                           83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Onderzoek             In het gebouw het Klavier komen veel functies samen:              We voeren het onderzoek in 2026 uit, de                 PM
multifunctioneel      gemeentehuis, theater, bibliotheek, maatschappelijke en           resultaten verwachten we voor de begroting
vastgoed Klavier      culturele functies. We voeren een onderzoek uit naar de           2027.
                      exploitatiekosten van het Klavier inclusief theater en hoe deze
                      zich verhouden tot het gebruik, de openstelling en
                      doelmatigheid. Het doel van het onderzoek is de kosten
                      verlagen zonder dat dit negatieve gevolgen heeft voor de
                      maatschappelijke waarde en toegankelijkheid voor de
                      inwoners.

Onderzoek ICT         De huidige ICT uitgaven gaan we onderzoeken met als doel te       Het onderzoek is in 2025 afgerond en het             In 2025
                      kijken naar kostenbesparingen en efficiency te realiseren.        financiële resultaat is structureel verwerkt in de
                      1. Het inzichtelijk maken van de kosten in relatie tot Equalit.   bestuursrapportage 2025.
                      2. Het inzichtelijk maken van kosten van licenties.
                      3. Het in kaart brengen van de kosten per venster.

Onderzoek             In het kader van de ombuigingsopgave onderzoeken we de            Met de ingezette aanpak in 2025 zijn we kritischer      PM
gemeenschappelijke    mogelijkheden om structureel te besparen op uitgaven aan          geworden op de begrotingen van de GR’s. In
regelingen            gemeenschappelijke regelingen (GR’s), aangezien deze een          2026 zetten we deze aanpak voort waarbij we
                      aanzienlijk deel van het gemeentelijk budget innemen. Omdat       o.a. kijken naar ruimte in de overeenkomsten.
                      Loon op Zand hierin niet zelfstandig kan handelen, is draagvlak   Ook gaan we in overleg om verschillen te kunnen
                      van de andere deelnemende gemeenten nodig. Om alvast              verklaren. De BWB heeft een toelichting gegeven
                      richting te geven aan dit proces en de noodzaak tot               in de beeldvormende vergadering van 19 juni
                      kostenbeheersing te onderstrepen, heeft de gemeente in 2025       2025.
                      bij een aantal GR’s een zienswijze op de begroting 2026
                      ingediend.
Onderzoek    kosten   We onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de leges voor       Voor de dienstverlening in het kader van de              25
leges                 de verschillende diensten te verhogen. Het doel is de             Omgevingswet kunnen we een aantal nieuwe
                      gemeentelijke inkomsten te verbeteren en marktconforme            tarieven invoeren.
                      leges te heffen, waarbij we de kosten voor onze                   Uit het onderzoek naar de leges is naar voren
                      dienstverlening in evenwicht houden. In de begroting 2026 en      gekomen dat de leges voor kabels en leidingen
                      meerjarenraming 2027-2029 nemen we de uitkomsten van dit          aangepast kunnen worden. Dit heeft geen
                      onderzoek mee.                                                    financieel    resultaat omdat     de    leges
                                                                                        kostendekkend moeten zijn.




                                                                                                                                                       84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Overzicht van baten en lasten
Recapitulatie vensters
Presentatie structueel resultaat                          2026                          2027                          2028                          2029
Venster                                         Lasten     Baten     Saldo    Lasten     Baten     Saldo    Lasten     Baten     Saldo    Lasten     Baten     Saldo
1.1 Bestuur en organisatie                       -1.857         -    -1.857    -1.942         -    -1.942    -1.931         -    -1.931    -2.004         -    -2.004
1.2 Dienstverlening                                -911       541      -370      -915       541      -374      -937       541      -396      -959       541      -418
1.3 Openbare orde en veiligheid                  -2.435        80    -2.355    -2.509        62    -2.447    -2.594        68    -2.527    -2.690        73    -2.617
Subtotaal Venster 1                              -5.202       620    -4.581    -5.365       602    -4.762    -5.461       608    -4.853    -5.653       613    -5.040
1.99 Mutaties reserves                                -         -         -         -         3         3         -         3         3         -         3         3
Totaal Venster 1                                 -5.202       620    -4.581    -5.365       605    -4.760    -5.461       611    -4.850    -5.653       616    -5.037
2.1 Onderwijs                                    -2.340       453    -1.888    -2.595       453    -2.143    -2.348       453    -1.895    -3.245       453    -2.793
2.2 Sport, cultuur en welzijn                    -3.094       299    -2.795    -3.346       280    -3.066    -3.801       303    -3.498    -3.825       280    -3.545
2.3 Voorliggende voorzieningen                   -5.584       367    -5.217    -4.688       262    -4.426    -4.727       262    -4.465    -4.671       262    -4.409
2.4 Maatwerk                                    -17.443        30   -17.413   -18.125        30   -18.095   -18.736        30   -18.706   -18.921        30   -18.891
2.5 Participatie                                -13.245     5.083    -8.161   -13.090     5.083    -8.007   -12.957     5.083    -7.873   -12.739     5.083    -7.656
Subtotaal Venster 2                             -41.706     6.232   -35.474   -41.845     6.108   -35.737   -42.568     6.131   -36.437   -43.402     6.108   -37.294
2.99 Mutaties reserves                             -773         9      -764       -14         8        -6       -14         8        -6       -14         2       -12
Totaal Venster 2                                -42.478     6.241   -36.237   -41.859     6.116   -35.743   -42.583     6.139   -36.443   -43.416     6.110   -37.306
3.1 Omgeving                                     -6.694       396    -6.298    -7.077       396    -6.681    -7.384       396    -6.988    -7.659       396    -7.263
3.2 Duurzaamheid                                 -5.458     6.483     1.025    -5.738     6.643       905    -5.769     6.701       931    -6.310     7.267       956
3.3 Wonen                                        -3.454       640    -2.814    -3.546       640    -2.906    -3.719       640    -3.080    -3.863       640    -3.223
3.4 Economische ontwikkeling                       -770        30      -740      -679        30      -649      -690        30      -660      -703        30      -673
Subtotaal Venster 3                             -16.377     7.549    -8.828   -17.040     7.709    -9.330   -17.562     7.766    -9.796   -18.536     8.332   -10.203
3.99 Mutaties reserves                                -       104       104         -        85        85         -        75        75         -       101       101
Totaal Venster 3                                -16.377     7.653    -8.724   -17.040     7.795    -9.245   -17.562     7.842    -9.720   -18.536     8.433   -10.102
0.1 Overhead                                    -14.653       283   -14.370   -14.962       513   -14.449   -15.145       280   -14.865   -15.248       362   -14.886
0.2 Lokale heffingen                               -770    17.150    16.380      -805    18.096    17.291      -837    18.304    17.467      -870    18.510    17.640
0.3 Algemene uitkeringen                              -    48.659    48.659         -    49.825    49.825         -    49.949    49.949         -    50.055    50.055
0.4 Dividend                                         -8        88        80        -7        88        81        -7        88        81        -6        88        82
0.5 Financieringsfunctie                            -75       101        26        -5       101        97       144       101       245       157       101       259
0.6 Overige algemene dekkingsmiddelen              -864        25      -839      -817        25      -792      -771        25      -746      -724        25      -699
0.7 Onvoorziene uitgaven                            -25         -       -25       -25         -       -25       -25         -       -25       -25         -       -25
0.8 Vennootschapsbelasting                            -         -         -         -         -         -         -         -         -         -         -         -
Subtotaal Venster 0                             -16.395    66.306    49.912   -16.621    68.648    52.027   -16.640    68.747    52.107   -16.716    69.141    52.424
0.99 Mutaties reserves                                -     1.169     1.169         -       178       178         -       192       192         -        30        30
Totaal Venster 0                                -16.395    67.475    51.080   -16.621    68.826    52.205   -16.640    68.939    52.299   -16.716    69.170    52.454

Geraamd resultaat                               -80.452   81.989     1.538    -80.885    83.343    2.458    -82.247   83.531     1.284    -84.322   84.331         9
Incidentele baten en lasten (effect op saldo)     1.030        -     1.030        500         -      500        250        -       250          -        -         -
Incidentele reservemutaties (effect op saldo)       759     -995      -237          -         -        -          -        -         -          -        -         -
Totaal structureel resultaat                    -78.663   80.994     2.331    -80.385    83.343    2.958    -81.997   83.531     1.534    -84.322   84.331         9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Incidentele baten en lasten

Incidentele baten en lasten (bedragen x € 1.000)                                                Baten /   2026      2027     2028     2029
Venster Product                           Omschrijving                                          Lasten
Venster 2: 2.1 Onderwijs                  Eenmalige onderzoekskosten t.b.v. IHP                 Lasten          -     -250        -          -
Venster 2: 2.2 Sport, cultuur en welzijn  Bibliotheek voorzieningen                             Lasten       -100        -        -          -
Venster 2: 2.2 Sport, cultuur en welzijn  Accommodatie gebonden medewerker                      Lasten         20        -        -          -
Venster 2: 2.3 Voorliggende voorzieningen Accommodatie gebonden medewerker                      Lasten        -20        -        -          -
Venster 2: 2.3 Voorliggende voorzieningen Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand                    Lasten        -75        -        -          -
Venster 2: 2.3 Voorliggende voorzieningen Opgave voorliggend veld                               Lasten        -50        -        -          -
Venster 2: 2.4 Maatwerk                   Ondertekening Zorgned                                 Lasten        -10        -        -          -
Venster 2: 2.4 Maatwerk                   Transformatiemiddelen opgaven sociaal domein          Lasten       -200     -100     -100          -
Venster 3: 3.3 Wonen                      Erfgoedbeleid opstellen                               Lasten        -10        -        -          -
Venster 3: 3.3 Wonen                      Aanwijzing Mast                                       Lasten        -15        -        -          -
Venster 3: 3.3 Wonen                      Onderzoek centrumontwikkeling                         Lasten       -115        -        -          -
Venster 3: 3.3 Wonen                      Advies opstellen omgevingsplan                        Lasten        -75        -        -          -
Venster 0: 0.1: Overhead                  Tijdelijke inzet medewerkers (formatie burgerzaken)   Lasten       -150     -150     -150          -
Venster 0: 0.1 Overhead                   Pilot trainees ICT                                    Lasten       -130        -        -          -
Venster 0: 0.1 Overhead                   Projecten ICT                                         Lasten       -175        -        -          -
Totaal incidentele baten en lasten (saldo)                                                                 -1.105     -500     -250          -

Incidentele mutaties met reserves (bedragen x € 1.000)                                                      2026      2027     2028     2029
Incidentele stortingen in reserves                                                              Lasten      -759         -        -        -
Incidentele onttrekkingen aan reserves                                                          Baten        995         -        -        -
Totaal incidentele mutaties met reserves (saldo)                                                             237         -        -        -

Totaal incidenteel saldo                                                                                    -868      -500     -250          -

Structureel begrotingsresultaat (bedragen x € 1.000)                                                        2026      2027     2028     2029
Saldo van baten en lasten                                                                                  1.538     2.458    1.284        9
Incidentele baten en lasten (effect op structureel begrotingsresultaat)                                    1.105       500      250        -
Incidentele mutaties met reserves (effect op structureel begrotingsresultaat)                               -237         -        -        -
Totaal structureel begrotingsresultaat                                                                     2.406     2.958    1.534        9


Incidentele lasten

Eenmalige kosten ten behoeve van huisvesting onderwijs
Dit incidenteel budget is in de Begroting 2025-2028 opgenomen voor de voorbereidingskosten - projectkosten
ten behoeve de (tijdelijke) huisvesting basisschool de Vaert en het Van Haestrechtcollege en het IHP-K.

Bibliotheek voorzieningen
De decentralisatiegelden voor de bibliotheek worden toebedeeld aan een incidenteel budget ten behoeve van
het versterken van het aanbod op het gebied van cultuur, welzijn en educatie in onze gemeenschap.

Accommodatiegebonden medewerker
Dit incidenteel budget is ten behoeve van de inzet van sociaal werkers in wijkaccommodaties, deze incidentele
lasten compenseren wij met incidentele baten.

Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand
Dit incidenteel budget is voor de succesvolle oplevering van het Dorpshuis Loon op Zand. We zetten een
kwartiermaker in, die zorgt dat het gebouw optimaal wordt voorbereid op gebruik, dat de organisatiestructuur
operationeel is, en dat alle betrokken partijen (eindgebruikers, gemeente, stichting, vrijwilligers) tijdig en goed
betrokken worden.

Opgave voorliggend veld
Dit incidenteel budget is bedoeld voor de projectkosten en investeringen die bijdragen aan de
transformatieopgaven Sterke Gemeenschappen en Toegang van het Sociaal Domein. Dit is een aanvulling op
de middelen die toegekend waren voor 2024 en 2025.




                                                                                                                                             86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Ondertekening Zorgned
In het Sociaal domein zetten we een stap richting efficiëntere werkprocessen door het mogelijk te maken
dat inwoners poststukken digitaal kunnen ondertekenen via Zorgned. Deze maatregel sluit aan bij de
gemeentelijke kanalenstrategie en draagt bij aan het verkorten van doorlooptijden, het verminderen van
administratieve handelingen en het verhogen van de gebruiksvriendelijkheid voor zowel inwoners als
medewerkers. Waar voorheen papieren formulieren per post heen en weer werden gestuurd, kan met digitale
ondertekening het proces aanzienlijk worden versneld. Zo realiseren we een toekomstbestendig en
klantgericht proces binnen het sociaal domein. Voor de implementatie hiervan, hebben we incidenteel budget
nodig.

Transformatiemiddelen opgaven Sociaal domein
De uitvoering van de transformatie van het Sociaal domein vraagt om een aanvullend (project)budget voor
noodzakelijke opstartkosten, waaronder juridische zaken, personeel, inrichting, monitoring en het afdekken
van onvoorziene omstandigheden.

Erfgoedbeleid opstellen
In lijn met het coalitieakkoord werken we aan nieuw erfgoedbeleid, dat in 2025 wordt vastgesteld. Een extern
bureau stelt het beleid op. Het beleid geeft richting aan hoe we ons Loons erfgoed willen behouden,
beschermen en toegankelijk maken voor toekomstige generaties. Het nieuwe beleid bevat ambities om
erfgoed beter zichtbaar te maken en te verankeren in ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Voor

Aanwijzing MASt
In 2026 werken we aan de aanwijzing van het MASt gebied tot gemeentelijk monument. De onderzoeken die
hiervoor nodig zijn, passen op dit moment niet binnen het beschikbare budget. Aanvullen middelen zijn
nodig om dit traject te kunnen uitvoeren.

Onderzoek centrumontwikkeling
De gemeente Loon op Zand wil aantrekkelijk en vitale centra in Kaatsheuvel en Loon op Zand. In begroting
2025-2028 is een incidenteel budget hiervoor beschikbaar gesteld.

Advies opstellen omgevingsplan
Als gevolg van de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet op 1 januari 2024 moet er voor de hele
gemeente Loon op Zand een omgevingsplan worden opgesteld. Dit omgevingsplan vervangt alle
bestemmingsplannen. Het opstellen van het omgevingsplan wordt gefaseerd aangepakt. In 2024 is begonnen
met de eerste fase: de bebouwde kom van De Moer. Gezien de complexiteit van deze operatie wordt er een
kwartiermaker en andere externe expertise ingehuurd.

Tijdelijke inzet medewerkers (formatie burgerzaken)
We willen inspelen op de toekomstige ontwikkelingen en de kwaliteit voor basisregistratie personen
waarborgen. Door de aandacht hierop te vestigen, hebben we tijdelijk 2 fte nodig. Hiermee borgen we de
werkzaamheden, kennis, kunde en continuïteit binnen burgerzaken.

Pilot trainees ICT
Op het gebied van automatisering gaat veel wijzigen, zowel op informatiebeheer als in ICT-architectuur. De
werkzaamheden nemen toe, maar we weten niet of deze werkzaamheden structureel van aard zijn. Daarom
gaan we in 2025 en 2026 met trainees werken.

Projecten ICT
De wettelijke verplichtingen, doorontwikkeling van bestaande producten en veranderende voorwaarden
voor de beveiliging rondom ICT brengen kosten met zich mee. Deze veranderingen zijn vaak onvoorspelbaar.
We kijken vooruit, willen mee in de ontwikkelingen en moeten up-to-date blijven, zeker in het kader van
informatiebeveiliging en wetgeving. Voor de uitvoering van deze ontwikkelen is incidenteel projectbudget
nodig.




                                                                                                               87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Incidentele onttrekkingen reserve
Opheffen bestemmingsreserves
In de begroting 2025 is er besloten om een aantal bestemmingsreserves op te heffen in 2026.

Incidentele stortingen reserve
Ontwikkeling Dorpshuis
In 2024 tot en met 2026 nemen we de vrijgevallen kapitaallast als gevolg van de sloop van het bestaand pand
mee als storting in de algemene reserve, dit conform raadsvoorstel 12 maart 2024.




                                                                                                              88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Overzicht reserves

Overzicht reserves (bedragen x € 1.000)             Stand     Toe- Vermin-    Stand      Stand      Stand      Stand
                                                  1-1-2026 voeging dering 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028 31-12-2029
Algemene reserve (*)                                12.034     759        -   12.792     12.792     12.792     12.792
Geblokkeerde weerstandsreserve                       3.897        -       -    3.897      3.897      3.897      3.897
Algemene reserves                                   15.931     759        -   16.689     16.689     16.689     16.689
Reserve kapitaallasten                               4.561        -    -286    4.274      3.999      3.721      3.585
Dekkingsreserves                                     4.561        -    -286    4.274      3.999      3.721      3.585
Reserve recreatie                                      135        -    -135        0          0          0          0
Reserve decentraal arbeidsvoorwaardenbeleid             22        -     -22        0          0          0          0
Reserve onderwijs                                    2.119      14        -    2.133      2.148      2.162      2.176
Reserve bomen                                           46        -     -46        -          -          -          -
Reserve kapitaallasten Het Klavier                      10        -     -10        -          -          -          -
Reserve sociaal domein                                  54        -     -54        0          0          0          0
Bestemmingsreserves                                  2.385      14     -266    2.133      2.148      2.162      2.176
Reserve bovenwijkse voorzieningen                      521        -       -      521        521        521        521
Reserve planherziening                                  45        -       -       45         45         45         45
Reserves grondbedrijf                                  566        -       -      566        566        566        566
Reserve onderhoud gebouwen                               -        -       -        -          -          -          -
Reserve automatisering                                 289        -    -289        0          0          0          0
Reserve openbaar groen/plantsoenen                      50        -     -50       -0         -0         -0         -0
Reserve openbare verlichting                           148        -    -148       -0         -0         -0         -0
Reserve wegen                                          471        -       -      471        471        471        471
Reserve rechtpositionele Verplichting                  109        -     -42       67         67         67         67
Reserve onderhoud Het Klavier                            -        -       -        -          -          -          -
Reserve bouwleges                                      200        -    -200        -          -          -          -
Egalisatiereserves                                   1.267        -    -729      538        538        538        538
Totaal reserves                                     24.710     773   -1.282   24.201     23.941     23.677     23.555
* Bij de algemene reserve is nog geen rekening gehouden met het verwacht resultaat 2025.



Mutaties in reserves (bedragen x € 1.000)                                                  2026    2027   2028   2029
Venster 0: Overhead en algemene dekkingsmiddelen
Reserve kapitaallasten                      Onttrekking reserve kapitaallasten              173    178    192     30
Reserve recreatie                           Opheffen reserve                                135
Reserve decentraal arbeidsvoorwaardenbeleid Opheffen reserve                                 22
Reserve bomen                               Opheffen reserve                                 46
Reserve kapitaallasten Klavier              Opheffen reserve                                 10
Reserve sociaal domein                      Opheffen reserve                                 54
Reserve automatisering                      Opheffen reserve                                289
Reserve openbaar groen/plantsoenen          Opheffen reserve                                 50
Reserve openbare verlichting                Opheffen reserve                                148
Reserve rechtspositionele Verplichting      Opheffen reserve                                 42
Reserve bouwleges                           Opheffen reserve                                200
Venster 1: Bestuur en dienstverlening
Reserve kapitaallasten                      Onttrekking reserve kapitaallasten                0      3      3      3
Venster 2: Gemeenschappen
Reserve kapitaallasten                      Onttrekking reserve kapitaallasten                9      8      8      2
Venster 3: Omgeving en economische ontwikkeling
Reserve kapitaallasten                      Onttrekking reserve kapitaallasten               104    85     75    101
Totaal verminderingen reserves                                                             1.282   274    278    136
Venster 2: Gemeenschappen
Algemene reserve                            Toevoeging algemene reserve dorpshuis           759
Reserve onderwijs                           Structurele storting reserve onderwijs           14     14     14     14
Totaal toevoegingen reserves                                                                773     14     14     14




                                                                                                                        89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Overzicht voorzieningen

Voorzieningen (bedragen x € 1.000)              Stand     Toe- Vermin-     Stand      Stand      Stand      Stand
                                              1-1-2026 voeging  dering 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028 31-12-2029
Verliesvoorzieningen grondbedrijf                1.235        -       -     1.235      1.235      1.235      1.235
Voorziening riolering                            6.209      83        -     6.293      6.443      6.423      6.755
Voorziening wethouderspensioenen                 4.124        -   -273      3.851      3.565      3.267      2.957
Voorziening reiniging                              769       4        -       772        750        743        731
Voorziening groot onderhoud Wetering               178        -       -       178        178        178        178
Verliesvoorziening EWW BV                            -        -       -         -          -          -          -
Voorziening dubieuze debiteuren                     23        -       -        23         23         23         23
Voorziening faillisementen                           -        -       -         -          -          -          -
Voorziening verlofsparen                           107        -       -       107        107        107        107
Voorziening personele kosten                        43        -       -        43         43         43         43
Voorziening groot onderhoud gebouwen               805     264    -135        935        855        979      1.039
Voorziening kwaliteitsverbetering landschap         33        -       -        33         33         33         33
Voorziening sociale woningbouw                      25        -       -        25         25         25         25
Totaal voorzieningen                            13.551     351    -408     13.494     13.257     13.056     13.125




                                                                                                                     90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Investeringsplan 2026 - 2029
In het investeringsplan 2026-2029 staan alle, tot nog toe bekende, investeringen voor de komende jaren
vermeld. De bedragen in onderstaande tabel zijn afkomstig uit de beheer-en beleidsplannen binnen de
gemeente. Het betreft hier zowel nieuwe investeringen als vervangingsinvesteringen. Per jaar wordt vermeld
welke investeringen gepland staan, gespecificeerd per discipline. De meerjarige vervangingsinvesteringen
wegen zijn een totaal van de integrale projecten in de openbare ruimte. Een verdere specificatie van de
onderliggende projecten is te lezen in paragraaf 3: onderhoud kapitaalgoederen. De kapitaallasten volgend uit
de onderstaande investeringen zijn reeds verwerkt in de begroting. Het totaal aan nieuwe en
vervangingsinvesteringen gepland voor 2026 is € 6,3 miljoen.


Investeringen (bedragen x € 1.000)                                 2026      2027      2028       2029
Vervagingsinvestering Smartphones 2028                                                   140
Vrachtwagen met opbouw 2026                                         174
Bestelwagen 5 ton 2026                                                70
Bestelwagen 3,5 ton 2026                                              63
Bestelwagen 3,5 ton 2026                                              63
Toyota HiLux Xtra Cabine 2026                                         36
Levensduur verlengend groot onderhoud wegen 2026                  1.505
Levensduur verlengend groot onderhoud wegen 2027                            1.505
Levensduur verlengend groot onderhoud wegen 2028                                       1.505
Levensduur verlengend groot onderhoud wegen 2029                                                 1.505
Vervangingsinvesteringen wegen 2026                               2.042
Vervangingsinvesteringen wegen 2027                                         2.042
Vervangingsinvesteringen wegen 2028                                                    2.042
Vervangingsinvesteringen wegen 2029                                                              2.042
Duikers 2026                                                          27
Duikers 2027                                                                   27
Duikers 2028                                                                             27
Duikers 2029                                                                                        27
Openbare verlichting - Armaturen 2026                               100
Openbare verlichting - Armaturen 2027                                         100
Openbare verlichting - Armaturen 2028                                                    100
Openbare verlichting - Armaturen 2029                                                              100
Uitfasering PLL-Lampen 2026                                         210
Uitfasering PLL-Lampen 2027                                                   210
Uitfasering PLL-Lampen 2028                                                              210
Groen - beplanting 2026                                             397
Groen - beplanting 2027                                                       397
Groen - beplanting 2028                                                                  397
Groen - beplanting 2029                                                                            397
Groen - bomen 2026                                                  322
Groen - bomen 2027                                                            322
Groen - bomen 2028                                                                       322
Groen - bomen 2029                                                                                 322




                                                                                                                91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Speelvoorzieningen 2026                         250
Speelvoorzieningen 2027                                 250
Speelvoorzieningen 2028                                          250
Speelvoorzieningen 2029                                                   250
Straatmeubilair 2026                             27
Straatmeubilair 2027                                     27
Straatmeubilair 2028                                              27
Straatmeubilair 2029                                                       27
Infrastructuur Westkant                         120
Ondergrondse RA containers 2026                  38
Ondergrondse RA papier GFT containers 2027              108
Ondergrondse RA containers glasbakken 2028                        27
Ondergrondse papier GFT containers 2029                                    35
Klimaatmaatregelen 2026                         102
Klimaatmaatregelen 2027                                 102
Klimaatmaatregelen 2028                                          102
Relinen/deelrenovaties 2026                     102
Relinen/deelrenovaties 2027                             102
Relinen/deelrenovaties 2028                                      102
Relinen/deelrenovaties 2029                                               102
Drukriolering elektromechanisch 2026            120
Drukriolering elektromechanisch 2027                    120
Drukriolering elektromechanisch 2028                             120
Drukriolering elektromechanisch 2029                                      120
Gemalen elektromechanisch 2026                  135
Gemalen elektromechanisch 2027                          135
Gemalen elektromechanisch 2028                                   135
Gemalen elektromechanisch 2029                                            135
Riolering - Prinssenbuurt 2026-2028             115     115     2.302
Riolering - Gemaal Erasstraat 2026              102
Riolering - Frederik Hendrikpark 2026            87
Riolering - Ecologische Verbindingszone 2026    123
Riolering - Marktstraat 2027-2029                        92       92    1.825
Riolering - Venloonstraat 2028-2030                               51       51
Riolering - Van Heeswijkstraat 2028-2030                          64       64
Riolering - Rechtvaart 2028-2029                                 102      408
Totaal nieuwe investeringen                    6.330   5.654   8.117    7.410




                                                                                92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Begroting 2026 naar taakvelden
Overzicht taakvelden                                                        2026
Bedragen x € 1.000                                                Lasten      Baten      Saldo
0.1 Bestuur                                                        -1.811         -     -1.811
0.2 Burgerzaken                                                      -876       541       -335
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden                               -149        59        -91
0.4 Overhead                                                      -14.466       243    -14.074
0.5 Treasury                                                          -84       189        105
0.61 OZB woningen                                                       -     6.603      6.603
0.62 OZB niet-woningen                                                  -     2.950      2.950
0.64 Belastingen overig                                              -770       276       -495
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds             -    48.659     48.659
0.8 Overige baten en lasten                                          -889        25     -1.014
0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb)                                        -         -          -
0.10 Mutaties reserves                                               -773     1.282        509
1.1 Crisisbeheersing en brandweer                                  -1.881        58     -1.823
1.2 Openbare orde en veiligheid                                      -704        62       -642
2.1 Verkeer en vervoer                                             -4.272       386     -3.886
2.5 Openbaar vervoer                                                   -2        10          9
3.1 Economische ontwikkeling                                         -120         -       -120
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur                                    -86         -        -86
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen                             -107        15        -92
3.4 Economische promotie                                             -499     7.336      6.837
4.2 Onderwijshuisvesting                                           -1.163        56     -1.107
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken                               -1.177       396       -781
5.1 Sportbeleid en activering                                      -1.135        16     -1.119
5.2 Sportaccommodaties                                               -954       283       -671
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie      -238         -       -238
5.5 Cultureel erfgoed                                                -152         -       -152
5.6 Media                                                            -767         -       -767
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie                        -2.429         -     -2.429
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie                              -3.310       352     -2.959
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO                         -367        12       -355
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd                       -928         -       -928
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal                    161         -        161
6.3 Inkomensregelingen                                             -9.597     4.828     -4.769
6.4 WSW en beschut werk                                            -2.992         -     -2.992
6.5 Arbeidsparticipatie                                              -656       255       -401
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)                                -3.148        30     -3.118
6.711 Huishoudelijk hulp (WMO)                                     -3.761         -     -3.761
6.712 Begeleiding (WMO)                                              -195         -       -195
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal                                 -5.284         -     -5.284
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal                               -961         -       -961
6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk                               -572         -       -572
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)                        -88         -        -88
6.821 Jeugdbescherming                                               -312         -       -312
6.822 Jeugdreclassering                                               -58         -        -58
6.91 Coördinatie en beleid WMO                                     -1.440         -     -1.440
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd                                   -1.574         -     -1.574
7.1 Volksgezondheid                                                -1.146         4     -1.142
7.2 Riolering                                                      -1.936     2.857        921
7.3 Afval                                                          -2.491     3.626      1.135
7.4 Milieubeheer                                                     -987         -       -987
8.1 Ruimte en leefomgeving                                           -439        35       -404
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)                       -191         -       -191
8.3 Wonen en bouwen                                                -2.626       546     -2.079
Geraamd resultaat                                                 -80.452    81.989      1.538

Exploitatie saldo                                                                     1.538



                                                                                                 93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Beleidsindicatoren BBV
Beleidsindicatoren BBV


Taakveld             Naam indicator            Eenheid                        Bron              Waarde
0. Bestuur & ond.    Formatie                  FTE per 1.000 inwoners         Eigen gegevens    7,8 FTE
0. Bestuur & ond.    Bezetting                 FTE per 1.000 inwoners         Eigen gegevens    6,7 FTE
0. Bestuur & ond.    Apparaatskosten           Kosten per inwoner             Eigen begroting     € 579
0. Bestuur & ond.    Externe inhuur            Kosten als % van totale        Eigen begroting       5%
                                               loonsom en totale kosten
                                               inhuur externen
0. Bestuur & ond.    Overhead                  % van totale lasten            Eigen begroting     18 %
1. Veiligheid        Verwijzingen Halt         Aantal per 1.000 jongeren      Bureau Halt            17
1. Veiligheid        Winkeldiefstallen         Aantal per 1.000 inwoners      CBS                   1,3
1. Veiligheid        Geweldsmisdrijven         Aantal per 1.000 inwoners      CBS                   3,1
1. Veiligheid        Diefstallen uit woning    Aantal per 1.000 inwoners      CBS                   2,3
1. Veiligheid        Vernielingen en           Aantal per 1.000 inwoners      CBS                   3,4
                     beschadigingen (in
                     openbare ruimte)
3. Economie          Functiemenging            %                              LISA               50,8%
3. Economie          Vestigingen (van          Aantal per 1.000 inwoners      LISA                188,1
                     bedrijven)                in de leeftijd van 15 t/m 64
                                               jaar
4. Onderwijs         Absoluut verzuim          Aantal per 1.000 leerlingen    DUO/Ingrado           6,6
4. Onderwijs         Relatief verzuim          Aantal per 1.000 leerlingen    DUO/Ingrado            20
4. Onderwijs         Vroegtijdig               % deelnemers aan het VO        DUO/Ingrado         1,5%
                     schoolverlaters zonder    en MBO onderwijs
                     startkwal. (vsv-ers)
5. Sport, cultuur en Niet sporters             %                           Gezondheidsenquête    48,2%
recreatie                                                                  (CBS, RIVM)
6. Sociaal domein    Banen                     Aantal per 1.000 inwoners LISA                     738,9
                                               in de leeftijd 15 – 64 jaar
6. Sociaal domein    Jongeren met een          % 12 t/m 21 jarigen         CBS                      1%
                     delict voor de rechter
6. Sociaal domein    Kinderen in               % kinderen tot 18 jaar         CBS                   3%
                     uitkeringsgezin
6. Sociaal domein    Netto                     % van de werkzame CBS                             75,1%
                     arbeidsparticipatie       beroepsbevolking t.o.v. de
                                               beroepsbevolking
6. Sociaal domein    Werkloze jongeren         % 16 t/m 22 jarigen        CBS                       1%
6. Sociaal domein    Personen met een          Aantal per 10.000 inwoners CBS                     158,2
                     bijstandsuitkering
6. Sociaal domein    Lopende re-               Aantal per 10.000 inwoners     CBS                  95,9
                     integratievoorzieningen   van 15 – 64 jaar
6. Sociaal domein    Jongeren met              % van alle jongeren tot 18     CBS                14,2%
                     jeugdhulp                 jaar
6. Sociaal domein    Jongeren met              % van alle jongeren tot 18     CBS                 0,5%
                     jeugdbescherming          jaar
6. Sociaal domein    Jongeren met              % van alle jongeren van 12     CBS                    -*
                     jeugdreclassering         tot 23 jaar
6. Sociaal domein    Cliënten met een          Aantal per 10.000 inwoners     GMSD                 850
                     maatwerkarrangement
                     Wmo




                                                                                                          94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>7. Volksgezondheid en   Omvang huishoudelijk         Kg/inwoners                 CBS       114
Milieu                  restafval
7. Volksgezondheid en   Hernieuwbare elektriciteit   %                           RWS     18,2%
Milieu
8. Vhrosv               Gemiddelde WOZ-              Duizend euro                CBS       406
                        waarde
8. Vhrosv               Nieuw gebouwde               Aantal per 1.000 woningen   BAG         6
                        woningen
8. Vhrosv               Demografische druk           %                           CBS      79%
8. Vhrosv               Gemeentelijke                In euro’s                   COELO   1.154
                        woonlasten
                        eenpersoonshuishouden
8. Vhrosv               Gemeentelijke                In euro’s                   COELO   1.233
                        woonlasten
                        meerpersoonshuishouden
*Geen waarde bekend




                                                                                                 95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>