<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>RAAP-RAPPORT 6079

De joodse begraafplaats in Oirschot
(gem. Oirschot)


Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische
omvang
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Colofon


Opdrachtgever: Gemeente Oirschot

Titel: De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische
       zoektocht naar de historische grootte.

Versie: 11-10-2022

Auteur: drs. B.J.G. van Snippenburg

Autorisatie: ir. L.J. Keunen

Projectcode: OIRLA

Bestandsnaam: RAAPrap_6079_OIRLA_20221011




ISSN: 0925-6229




RAAP
Leeuwenveldseweg 5b                      Telefoon: 0294-491 500
1382 LV Weesp                            E-mail: raap@raap.nl
Postbus 5069                             Website: www.raap.nl
1380 GB Weesp

© RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2022
RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele
schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing
van de adviezen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Samenvatting

In opdracht van de gemeente Oirschot heeft RAAP in het najaar van 2022 een cultuurhistorisch
onderzoek uitgevoerd naar de joodse begraafplaats in Oirschot. Het onderzoek v ond plaats in het kader
van een bestemmingsplanwijziging in verband met de aanleg van een nieuwe weg. Omdat hierdoor
parkeerplaatsen van het Feel Fit Center Oirschot zullen verdwijnen, moeten deze elders
gecompenseerd worden. De hiervoor beoogde locatie is gelegen op een deel van het terrein dat eerder
bij de joodse begraafplaats hoorde. In verband met de eeuwige grafrust die de joodse traditie kent, is
het onwenselijk de parkeerplaats op de plaats van daadwerkelijke graven aan te leggen. Dit onderzoek
is erop gericht meer duidelijkheid te krijgen over de locatie van graven op de begraafplaats.

Op basis van de beschikbare bronnen kunnen geen uitspraken worden ged aan over waar precies wel of
niet begraven is op de joodse begraafplaats in Oirschot. Wel kunnen uitspraken gedaan worden over
de waarschijnlijkheid dat op bepaalde plaatsen begraven is:

    -    Omdat van de inrichting van de oudste begraafplaats niets bekend is, en we dus niet weten
         waar graven gelegen hebben, moeten we ervan uitgaan dat binnen dit hele perceel bijzettingen
         hebben plaatsgevonden. Hier is een zeer hoge verwachting op de aanwezigheid van graven.

    -    Het lijkt waarschijnlijk dat ook op het nieuwe deel van de begraafplaats bijzettingen hebben
         plaatsgevonden. Er is hier een hoge verwachting op de aanwezigheid van graven. Echter, de
         rand van dit perceel bestond uit een wal met een sloot erbuiten. Hier zullen geen bijzettingen
         zijn geweest. De exacte breedte van de wal en sloot is niet na te gaan. Er kan slechts een
         inschatting worden gemaakt op basis van de bestaande resten hiervan. Derhalve geldt hier een
         lage verwachting op de aanwezigheid van graven.

    -    Op de westelijke helft van het onderzoeksgebied, dat pas kadastraal verenigd is met de
         begraafplaats nadat hier geen bijzettingen meer plaatsvonden, zullen geen bijzettingen hebben
         plaatsgevonden. Hier is een zeer lage verwachting op de aanwezigheid van graven.

De voorgenomen ingrepen liggen bijna volledig in de zones met lage en zeer lage verwachting. Slechts
een heel klein stukje van de zone met hoge verwachting wordt geraakt door de nieuwe
parkeerplaatsen. Er kunnen twee aanbevelingen worden gedaan aangaande de voorgenomen
ontwikkelingen:

    1.   Vanwege de onzekerheid van de precieze binnenste begrenzing van de zone met lage
         verwachting, wordt geadviseerd in de gehele zone met lage verwachting geen ingrepen uit te
         voeren.

    2.   In de zone met zeer lage verwachting is in het kader van dit onderzoek geen bezwaar tegen
         het uitvoeren van ingrepen, omdat hier geen graven hoeven te worden verwacht.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [3]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Inhoud

Samenvatting ...................................................................................................................................... 3
Inhoud................................................................................................................................................. 4
1 Inleiding ........................................................................................................................................... 5
       1.1 Kader .................................................................................................................................................. 5
       1.2 Onderzoeksgebied ............................................................................................................................... 5
       1.3 Voorgenomen ingreep .......................................................................................................................... 5
       1.4 Bronnen en methode ............................................................................................................................ 5
2 Korte geschiedenis van de begraafplaats .......................................................................................... 8
       2.1 Omvang joodse gemeenschap .............................................................................................................. 8
       2.2 Ontwikkeling begraafplaats ................................................................................................................. 10
3 Grootte van de begraafplaats .......................................................................................................... 14
       3.1 Grootte kadastraal perceel ................................................................................................................. 14
       3.2 Benodigde oppervlakte ....................................................................................................................... 18
4 Conclusie en aanbevelingen ........................................................................................................... 22
       4.1 Conclusie .......................................................................................................................................... 22
       4.2 Aanbevelingen ................................................................................................................................... 22
       4.3 Tot slot .............................................................................................................................................. 23
Literatuur .......................................................................................................................................... 25
Overzicht van figuren, tabellen, bijlagen en appendices ..................................................................... 26




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                                                     [4]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




1 Inleiding

1.1 Kader
In opdracht van de gemeente Oirschot heeft RAAP in het najaar van 2022 een cultuurhistorisch
onderzoek uitgevoerd naar de joodse begraafplaats in Oirschot. Het onder zoek vond plaats in het kader
van een bestemmingsplanwijziging in verband met de aanleg van een nieuwe weg. Omdat hierdoor
parkeerplaatsen van het Feel Fit Center Oirschot zullen verdwijnen, moeten deze elders
gecompenseerd worden. De hiervoor beoogde locatie is gelegen op een deel van het terrein dat eerder
bij de joodse begraafplaats hoorde. In verband met de eeuwige grafrust die de joodse traditie kent, is
het onwenselijk de parkeerplaats op de plaats van daadwerkelijke graven aan te leggen. Dit onderzoe k
is erop gericht meer duidelijkheid te krijgen over de locatie van graven op de begraafplaats.


1.2 Onderzoeksgebied
Het onderzoeksgebied (figuur 1 op de volgende pagina) is gelegen in de oosthoek van de rotonde
Kempenweg-De Kemmer in een gebied dat zeker vanaf de 19 e eeuw De Kloosters wordt genoemd. 1 Als
onderzoeksgebied is gekozen voor de grootste omvang die het perceel van de begraafplaats volgens
het kadaster heeft gehad (zie §3.1). Dit valt grotendeels samen met het huidige kadastrale perceel met
bos rondom de huidige begraafplaats.


1.3 Voorgenomen ingreep
Aan de rand van het onderzoeksgebied is een strook met parkeerplaatsen voorzien. De bestaande
toegangsweg en enkele parkeerplaatsen liggen al binnen het onderzoeksgebied. De nieuw aan te
leggen parkeerplaatsen zijn gesitueerd aan de noordzijde van de toega ngsweg, binnen het perceel dat
nu nog bebost is. Zie figuur 2.


1.4 Bronnen en methode
In dit onderzoek is gebruik gemaakt van de beperkte literatuur die er over de begraafplaats beschikbaar
is (zie de literatuurlijst achterin). Ook heeft er onderzoek plaatsgevonden in het archief van de
Israëlitische gemeente van Eindhoven, de rechtsopvolger van de gemeente in Oirschot en huidige
eigenaar van de begraafplaats. Helaas is het archief van de Israëlitische gemeente van Oirschot
volledig verloren gegaan bij het bombardement op Eindhoven in september 1944. 2 Alle gegevens over
de begraafplaats zijn hierbij ook verloren gegaan. Het archief heeft w el enkele inzichten gegeven over
de ontwikkeling van de begraafplaats na de Tweede Wereldoorlog.




1
    Zie onder andere kadastrale leggerartikelen 812 en 4850 (beide volgnummer 1) van de gemeente Oirschot.
2
    Mijland, 1997, 51.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [5]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Figuur 1. Aanduiding onderzoeksgebied. Inzet: ligging in Nederland (ster).




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [6]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Figuur 2. De toekomstige situatie op basis van de huidige plannen. De huidige perceelsgrens van het bos loopt
langs de noordzijde van de toegangsweg (blauwe stippellijn). Het onregelmatige perceel midden in het
onderzoeksgebied is het huidige kadastrale perceel van de begraafplaat s.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [7]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




2 Korte geschiedenis van de begraafplaats

In de jaren 30 van de 18 e eeuw vestigden zich in Oirschot de eerste joden, die een slagerij uitbaatten .
Hun komst was het begin van een (kleine) joodse gemeenschap in het dorp. Omdat joden altijd als
buitenstaanders werden gezien, konden zij niet op de begraafplaats in het dorp begraven worden . Zij
waren aangewezen op een eigen begraafplaats buiten het dorp. 3 De joodse ingezetenen van Oirschot
woonden (vrijwel) allemaal in de kom van het dorp. 4 Gedurende de 18 e en vooral 19 e eeuw nam de
omvang van de joodse gemeenschap toe, tot deze begin 20 e eeuw weer begon af te nemen. Op 17
december 1912 werd de Israëlitische gemeente van Oirschot ontbonden en samengevoegd met de
Israëlitische gemeente van Eindhoven; de synagoge sloot in 1914. 5


2.1 Omvang joodse gemeenschap
De joodse gemeenschap in Oirschot is nooit heel groot geweest. Om eigen synagoge diensten te
kunnen stichten moet een gemeenschap ten minste tien mannelijke leden ouder dan dertien jaar
hebben. Hoewel de eerste joden in de jaren 1730 in Oirschot kwamen wonen, lijkt er pas vanaf 1816
sprake te zijn van synagogediensten in een zogenaamde huissynagoge (een dienst bij iemand thuis) en
was de gemeenschap hier dus groot genoeg voor. In 1840 werd het initiatief genomen om een eigen
synagoge te bouwen, die in 1842 gereed kwam. 6 In zijn artikel heeft Jacques Mijland de grootte van de
joodse gemeenschap in Oirschot proberen te achterhalen aan de hand van diverse bronnen. Dat levert
de volgende demografische gegevens op.

                       jaar        aantal joodse inwoners
                   1740                         3
                   1745                         3
                   1750                         7
                   1755                         6
                   1760                         7
                   1765                         7
                   1770                         7
                   1775                         9
                   1780                        15
                   1785                        17
                   1790                        15
                   1795                        18
                   1800                        19
                   1805                        30

Tabel 1. Aantal joodse inwoners in Oirschot voor de invoering van het bevolkingsregister.
(gegevens: Mijland, 1997, 52).




3
    Coolen,    2016,   2-3.
4
    Mijland,   1997,   52.
5
    Mijland,   1997,   78.
6
    Mijland,   1997,   75.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [8]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




              jaar                 aantal joodse inwoners
              1809                             27
              1810                             31
              1819                             21
              1829                             19
              1830                             19
              1839                             28
              1840                             30
              1849                             20
              1859                             37
              1861                             38
              1862                             40
              1863                             42
              1864                             34
              1865                             29
              1866                             30
              1867                             30
              1869                             29
              1870                             22
              1879                             17
              1889                             12
              1899                             10
              1906                              3
              1909                              4
              1920                              -
              1930                              4

Tabel 2. Aantal joodse inwoners in Oirschot na de invoering van het bevolkingsregister.
(gegevens: Mijland, 1997, 53-57).




Figuur 3. Aantal joodse inwoners van Oirschot tussen 1740 en 1930. Naar Mijland, 1997, 52 -57.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [9]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




2.2 Ontwikkeling begraafplaats
Over het begin van de begraafplaats is niet veel bekend. Er wordt verondersteld dat de begraafplaats
rond 1800 gesticht is. 7 ‘Verslagen van de Permanente Commissie van het Nederland sch-Israëlitisch
Kerkgenootschap over 1908-1913’ vermelden dat de oudste steen op de begraafplaats van 1814 is. 8
Waarschijnlijk was dit het graf van de 5 weken oude Jacob Samuel Ossedrijver. 9 Deze steen is nadien
verloren gegaan, want de nu nog bestaande oudste steen dateert uit 1845 en is van Levie Philip
Levies. 10




Figuur 4. De begraafplaats, “Kerk Hof”, op de kadastrale minuutplan (1832). De huidige topografie is er overheen
geprojecteerd. (Kadastrale gemeente Oirschot, sectie F, blad 2).



7
  Coolen, 2016, 3.
8
  Mijland, 1997, 78.
9
  Coolen, 2016, 4.
10
   Mijland, 1997, 80.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [10]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




2.2.1       Tot de Tweede Wereldoorlog
De begraafplaats verscheen voor het eerst op kaart op de kadastrale minuutplan (in 1832 als
belastinginstrument in werking getreden, maar enkele jaren eerder gekarteerd ). De begraafplaats
besloeg een vierkant perceel van ca. 31 x 31 meter, oftewel 940 m 2 volgens het kadaster. 11 Tot en met
november 1810 waren er in totaal 24 personen begraven. 12 Omdat graven volgens de joodse wet niet
geruimd kunnen worden, was het aantal graven ten tijde van de verv aardiging van de minuutplan niet
minder.

Halverwege de 19 e eeuw werd de begraafplaats vergroot (zie ook § 3.1), waaruit afgeleid zou kunnen
worden dat de bestaande begraafplaats aan zijn maximale capaciteit begon te raken. In een
beschrijving van de begraafplaatsen in Oirschot in 1869 wordt de joodse begraafplaats als volgt
beschreven: “De Israëlitische begraafplaats is gesloten door eene poort van rasterwerk ter hoogte van
1,5 meter, omgeven door eenen wal digt bezet zijnde met meer dan 2 meter hooge mastenbomen
waaromheen een sloot.” 13 De wet van 1869 vereiste dat elke begraafplaats met een omheining van ten
minste twee meter hoog werd afgesloten. 14

Nadat in 1912 de Israëlitische gemeente van Oirschot samengevoegd was met die van Eindhoven, is in
ieder geval het perceel van de begraafplaats nog eens uitgebreid (zie § 3.1). Het lijkt onwaarschijnlijk
dat dit gedaan is om plaats te bieden aan nieuwe graven. In deze periode woonden er maar één of
twee joodse gezinnen in Oirschot en vanaf 1941 geen meer. 15

In december 1943 kreeg de (burgerlijke) gemeente Oirschot een brief van de Commissaris voor niet -
commercieele Vereenigingen en Stichtingen een brief met de opdracht om ingevolge een verordening
zowel de Israëlitische gemeente als de begraafplaats ontbonden waren verklaard. Derhalve moest de
gemeente de joodse begraafplaats sluiten. 16 Aan dit schrijven is echter nooit uitvoering gegeven. 17

2.2.2       Na de Tweede Wereldoorlog
Enige jaren voor de oorlog werd een nieuwe afrastering geplaatst rondom de begraafplaats door
Israëlitische gemeente van Eindhoven, eigenaar van de begraafplaats. Omdat er in Oirschot geen
joodse ingezetenen meer waren, hield de nabij de begraafplaats wonende heer Van Genechten toezicht
op de begraafplaats. Tijdens de bezetting was hier echter een einde aan gekomen. 18

Na de oorlog schreef de burgemeester aan de Israëlitische gemeente dat de begraafplaats zich “in zeer
desolaten toestand bevindt. Ook de afscheiding van de omliggende bosschen is gedeeltelijk
verdwenen. Uit een oogpunt van piëteit ten opzichte van de ter plaatse begraven lijken meen ik, dat er
aanleiding bestaat, in deze situatie verbetering te brengen.” 19

De Israëlitische gemeente leek echter niet op (de kosten voor) het opknappen en onderhoud van de
begraafplaats te zitten wachten. In oktober 1947 bespraken B&W van Oirschot het voorstel van de
Israëlitische gemeente om de grond rondom de begraafplaats gratis over te nemen, in ruil voor het
(gratis) onderhoud van de begraafplaats. De gemeente beslo ot echter de grond te willen overnemen


11
     OAT gemeente Oirschot, sectie F, nr. 1128.
12
     Mijland, 1997, 53.
13
     Mijland, 1997, 79.
14
     Idem.
15
     Mijland, 1997, 57.
16
     RHCE, toegang 10665, inventarisnr. 654. Brief   d.d.   18   december 1943.
17
     RHCE, toegang 10665, inventarisnr. 654. Brief   d.d.   30   juli 1964.
18
     RHCE, toegang 10665, inventarisnr. 654. Brief   d.d.   24   april 1947.
19
     RHCE, toegang 10665, inventarisnr. 654. Brief   d.d.   21   april 1947.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [11]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




voor 30 cent per m 2 en een vergoeding van ƒ150,- voor de houtopstand. De gemeente wilde zich niet
vastleggen aan het onderhoud van de begraafplaats. 20 Over de discussie en afwegingen hieromtrent
bieden de archieven helaas geen inzicht.

Uiteindelijk kocht de gemeente in 1954 het grootste deel van het perceel van de begraafplaats voor
ƒ1.710,- inclusief vergoeding voor de houtopstand. Het deel van het perceel waarop de nog bestaande
graven lagen bleef eigendom van de Israëlitische gemeente van Eindhoven. Vermoedelijk is er hierna
een nieuwe afrastering rond de begraafplaats geplaatst. 21

Als er al een nieuwe afrastering werd geplaatst, zal dit geen goede geweest zijn. In 1963 heeft de
gemeenteopzichter de opdracht gekregen een begroting op te stellen voor “het herstel en “opmaken”
van de Joodse begraafplaats”. Dit omvatte onder meer het plaatsen van harmonicagaas en
prikkeldraad en een nieuwe houten poort. De kosten hiervan zouden ƒ390,30 bedragen. 22 Deze
opdracht conflicteerde echter met het besluit van de gemeente om geen verantwoordelijkheid voor het
onderhoud te nemen, zoals ook opgemerkt wordt door de Afdeling gemeentelijke ontwikkeling. Toen de
gemeente deze nieuwe afrastering toch wilde plaatsen, viel dit onder ‘werk voor derden’, met alle
bijkomstigheden. Toch werd gezocht naar een oplossing, omdat de gemeente de grond goedkoop had
kunnen overnemen. Als de gemeente de afrastering rondom de begraafplaats zou plaatsen, om
bezoekers te beletten het gemeentelijke perceel te betreden, was dit geen werk voor derden. Zo werd
“toevalligerwijze” ook de begraafplaats afgerasterd. Omdat de Israëlitische gemeente hiervan
profiteerde zou de burgerlijke gemeente haar om een bijdrage van 50% van de kosten hebben kunnen
vragen. 23

Het verhaal kreeg echter een staartje toen B&W aan een andere oplossingsrichting dacht. Omdat op
korte afstand van de begraafplaats het zwembad werd aangelegd. Wettelijk gezien mocht er tot 10 jaar
na het sluiten van een begraafplaats niet gebouwd worden binnen 50 meter er vandaan. Pas na 30 jaar
mocht ook op de begraafplaats zelf dieper dan 50 centimeter worden gegraven. Hoewel er sinds het
begin van de 20 e eeuw – “de laatste 50 à 60 jaar” – geen bijzettingen meer op de begraafplaats waren
geweest, was deze nooit formeel gesloten verklaard. Het besluit uit 1943 was na de oorlog nietig
verklaard. Omdat het de vraag was of het zwembad wel op 50 meter van de begraafplaats stond, zou
dit problemen op hebben kunnen leveren. Daarenboven verkeerde de begraafplaats in een slechte
staat en zou dit alleen maar erger worden door het toenemend aantal recreanten en “baldadigheid van
de jeugd” na de opening van het zwembad. De begraafplaats en directe omgeving waren een
“wanordelijke ‘rotzooi’. Restanten van lampekappen, fijne en grove vuilnis en al was dies meer zij”
vervuilden het gebied. 24

Als oplossing adviseerde de Afdeling Gemeentelijke Ontwikkeling om de Israëlitische gemeente van
Eindhoven te verzoeken de stoffelijke resten over te brengen naar de begraafplaats in Eindhoven.
Daarmee zou het terrein geen begraafplaats meer zijn en dus geen conflict meer opleveren met het
nieuwe zwembad. Tevens zou de eeuwige rust van de begraven personen in Eindhoven beter
gewaarborgd zijn. Na het ruimen van de begraafplaats zou de gemeente het perceel kunnen kopen en
er een permanent gedenkteken kunnen oprichten, zo was het voorstel. 25



20
     Mijland, 1997, 80.
21
     RHCE, toegang 10665,   inventarisnr.   654.   Brief   d.d.   30   juli 1964.
22
     RHCE, toegang 10665,   inventarisnr.   654.   Brief   d.d.   14   november 1963.
23
     RHCE, toegang 10665,   inventarisnr.   654.   Brief   d.d.   14   november 1963.
24
     RHCE, toegang 10665,   inventarisnr.   654.   Brief   d.d.   30   juli 1964.
25
     RHCE, toegang 10665,   inventarisnr.   654.   Brief   d.d.   30   juli 1964.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [12]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Eind 1965 droeg de gemeente dit voorstel aan bij de Israëlitische gemeente. 26 Na onbeantwoorde
brieven aan de Israëlitische gemeente van Eindhoven en ook de P ermanente Commissie tot de
algemene zaken van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap in Amsterdam, werd uiteindelijk
contact gelegd met de Opperrabbijn. Na een persoonlijke bezoek in het voorjaar van 1966
concludeerde hij dat “uit joods-religieus en piëteits-oogpunt bezien, de begraafplaats op de plaats en in
de staat, waarin deze zicht bevindt, gehandhaafd dient te blijven.” 27 Hiermee was de discussie
gesloten.

In afwijking van het gemeentelijk besluit van 1954, zegde burgemeester Steger mondeling toe dat de
gemeente de begraafplaats zou onderhouden. Twintig jaar later wilde de Nederlands-Israëlitisch
Kerkgenootschap dit graag op schrift gesteld hebben. 28 De toezegging van de burgemeester komt
mogelijk voort uit het feit dat, als de gemeente het niet deed, onderhoud van de begraafplaats
uitbleef. 29 Het onderhoud bestond uit het jaarlijks maaien en opschonen van de begraafplaats, wat één
maandag tijd kostte. Jaarlijks werd de toestand van de begraafplaats gecontroleerd door dhr. Meijer. 30
B&W besloten het onderhoud te blijven uitvoeren, met de vrij cryptische bewoordingen: “Zonder ter zake
expliciet verplichtingen op ons te nemen, kunnen wij geen aanleiding vinden de door ons, tot op heden,
gevolgde gedragslijn ten aanzien van het onderhoud van de Nederlands -Israëlitische begraafplaats in
onze gemeente te herzien.” 31

Rond 1990 is de begraafplaats opgeknapt en is de huidige toegangspoort geplaatst, die een gestileerde
weergave is van een menora of negenarmige kandelaar met eronder de twee stenen tafelen en een
davidster. Op 11 september 2000 zijn de negen grafstenen opgenomen in het rijksm onumentenregister
binnen het complex van de begraafplaats. Onder de bescherming vallen alleen de negen grafstenen. 32




Figuur 5. Het toegangshek dat rond 1990 geplaatst is. (foto: Coolen, 2016, 9).



26
     RHCE, toegang 10665, inventarisnr. 654. Brief d.d. 11 november 1965.
27
     RHCE, toegang 10665, inventarisnr. 654. Brief d.d. 13 juni 1966.
28
     RHCE, toegang 10945, inventarisnr. 30. Brief d.d. 17 december 1975.
29
     Coolen, 2016, 8.
30
     RHCE, toegang 10945, inventarisnr. 30. Brief d.d. 12 januari 1976.
31
     RHCE, toegang 10945, inventarisnr. 30. Brief d.d. 14 januari 1976.
32
     Rijksmonumentenregister, complexnummer 519162.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [13]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




3 Grootte van de begraafplaats

3.1 Grootte kadastraal perceel
Het kadastraal perceel waarop de begraafplaats ligt is in de laatste twee eeuwen drie keer gewijzigd.
Deze wijzigingen zijn één of meerdere jaren na de feitelijke wijziging doorgevoerd in het kadaster , en
dat jaar van doorvoering noemen we dan dienstjaar (de wijziging van 1954 is bijvoorbeeld pas in 1963
verwerkt). Bij elke wijziging zijn hulpkaarten gemaakt die de oude en nieuwe situatie weergeven. Het
‘over elkaar leggen’ van deze hulpkaarten stelt in staat de omvang van het perceel van de
begraafplaats door de tijd heen te volgen. Een volledig overzicht van alle percelen en eigenaren is te
vinden in bijlage 1.




Figuur 6. De kadastrale minuutplan en drie hulpkaarten van de wijziging van het kadastraal perceel van de
begraafplaats, met de kadastrale dienstjaren van wijziging. (Kadastrale gemeente Oirschot, sectie F).




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [14]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Het onderzoeksgebied is de grootste omvang die dit perceel gehad heeft. Elke perceel wordt in het
kadaster ook van een functieaanduiding voorzien. Onderstaande kaart toont de aanduiding van de
percelen waarop de begraafplaats lag of ligt. Het is duidelijk dat er niet (altijd) van uitgegaan kan
worden dat het volledige kadastrale perceel als begraafplaats in gebruik is geweest, getuige ook de
aanduiding “kerkhof en dennenbos”.




Figuur 7. De percelen ter plaatse van het onderzoeksgebied die (deels) als begraafplaats worden aangeduid in het
kadaster.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [15]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




3.1.1       Vergroten begraafplaats
Aan het begin van de 19 e eeuw had de begraafplaats een oppervlakte van 940 m 2 (perceel F 1128, zie
figuur 6). 33 Deze begraafplaats was omgeven door heide. 34 Na de uitbreiding halverwege de 19 e eeuw
was het perceel 2508 m 2 groot (perceel F 2153). 35 Het naastgelegen perceel (zie figuur 6) was ook
eigendom van de Israëlitische gemeente, maar bestond uit heide, later ook dennenbos. 36 Onderstaande
reliëfkaart laat zien aan de noordoostzijde van de vergrote begraafplaats een wal en greppel aanwezig
zijn, die waarschijnlijk rondom de hele begraafplaats gelegen hebben. Dit blijkt ook uit de omschrijving
uit 1869, waarin gesproken wordt over een wal en een sloot rondom de begraafplaats (zie § 2.2.1).




Figuur 8. Sectie F, hulpkaart 67 uit 1856 waarop de uitbreiding van de begraafplaats te zien is, geprojecteerd over
de reliëfkaart.(AHN2).



33
     Kadstrale   gemeente   Oirschot,   leggerartikel 491, volgnummer 1.
34
     Kadstrale   gemeente   Oirschot,   leggerartikel 485, volgnummer 1371.
35
     Kadstrale   gemeente   Oirschot,   sectie F, hulpkaart 67.
36
     Kadstrale   gemeente   Oirschot,   leggerartikel 4580, volgnummer 1.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [16]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




In de jaren 30 van de 20 e eeuw werden beide percelen samengevoegd (perceel F 3919), dat een
oppervlakte had van 6120 m 2 en dat het uitgangspunt vormt voor het onderzoeksgebied. 37 Aangezien er
sinds het begin van de 20 e eeuw niet begraven werd op de begraafplaats, mag aangenomen worden
dat na het ontstaan van het grote perceel, de feitelijke begraafplaats niet is uitgebreid. Het is echter
onduidelijk om welke reden beide percelen, die toch al beide dezelfde eigenaar hadden, zijn
samengevoegd.

3.1.2       Verkleinen begraafplaats
Naar aanleiding van het besluit van de gemeente uit 1954 (zie § 2.2.2) werd het grote perceel
opgedeeld, waarbij het grootste deel naar de gemeente ging (perceel F 4773) en alleen de toenmalige
omvang van de begraafplaats in eigendom bleef bij de Israëlitische gemeente va n Eindhoven (perceel
F 4774). 38 Dit perceel is in 1993 hernummerd naar D 4787 39 maar verder ongewijzigd gebleven en heeft
een oppervlakte van 440 m 2 . 40




Figuur 9. Sectie D, hulpkaart 569, waarop de verkleining van het terrein rondom de begraafplaats ten behoeve van
het zwembad te zien is, geprojecteerd over een actuele luchtfoto.



37
     Kadstrale   gemeente   Oirschot,   leggerartikel 4580,   volgnummer 3.
38
     Kadstrale   gemeente   Oirschot,   sectie F, hulpkaart   551.
39
     Kadstrale   gemeente   Oirschot,   sectie D, hulpkaart   500.
40
     Kadstrale   gemeente   Oirschot,   leggerartikel 4580,   volgnummer 4.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [17]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Het grote perceel rondom de begraafplaats is 2006 voor het laatst gewijzigd toen de aanleg van de
parkeerplaats en de toegangsweg rondom het zwembad werden doorgevoerd in het kadaster (zie figuur
9. 41 Hierbij is een klein deel van het perceel van de begraafplaats uit de tweede helft van de 19 e eeuw
ook bij het perceel van het zwembad getrokken (vergelijk met figuur 7 rechtsboven). Voor het grootste
deel is er een deel van het voormalige perceel heide en bos af gegaan ten behoeve van de
toegangsweg. Opvallend is dat de aansluiting van de toegangsweg met de straat niet op het perceel
van het zwembad ligt, maar nog op een hoekje van het terrein rondom de begraafplaats. Dit is mogelijk
omdat dit terrein (ook) in bezit is bij de (burgerlijke) gemeente. De situatie zoals hier weergegeven is
ontstaan in 2006 en sindsdien ongewijzigd.


3.2 Benodigde oppervlakte

3.2.1       Aantal begraven personen
Het totaal aantal joden dat in Oirschot leefde is op basis van de inwoneraantallen genoemd in § 2.1 niet
eenvoudig na te gaan; individuen werden immers bij meerdere volkstellingen meegeteld. Toch kunnen
er wel enkele uitspraken worden gedaan over het totaal aantal mensen dat op de joodse begraafplaats
begraven zou moeten zijn.

Tot en met november 1810 waren er in totaal 24 personen begraven op de joodse begraafplaats. 42 Na
1810 telde de joodse gemeente op het hoogtepunt in 1863 42 personen. We mogen ervan uitgaan dat
het totaal aantal personen gedurende de 19 e eeuw en tot de samenvoeging van de gemeente met die
van Eindhoven in 1912, 43 meer dan die 42 is geweest. Ook zijn er overledenen uit Boxtel begraven. 44
Zelfs ervan uitgaande dat niet elke joodse inwoner ook in Oirschot is begraven, is het evenwel
denkbaar dat het totaal aantal personen dat op de joodse begraafplaats is begraven boven de 50 ligt,
zo niet (veel) groter is, misschien meer dan 100. Immers, in de 70 jaar dat de joodse gemeenschap
vóór 1810 bestond, en welke gemeenschap de eerste 40 jaar uit minder dan 10 leden bestond, zijn er
24 personen begraven. Aangenomen mag worden dat in de ruim 100 jaar tussen 1810 en 1912, toen de
gemeenschap aanzienlijk groter was, er minstens evenveel personen begraven zijn.

3.2.2       Oppervlakte begraafplaats
Uit cijfers van onder meer het CBS blijkt dat op een begraafplaats in Nederland gemiddeld per 100 m 2
10 personen begraven zijn. 45 Dit vertaalt zich naar 10 m 2 per persoon. Dit is een gemiddelde van alle
begraafplaatsen, grote en kleine, maar het biedt een goede vuistregel om mee verder te rekenen. De
grootste joodse begraafplaats van Nederland, Zeeburg, heeft een veel grotere dichtheid van 1,36 m 2
per graf. 46 Het zal blijken dat de begraafplaats in Oirschot deze dichtheid niet evenaarde.

Zoals hiervoor genoemd, kunnen we uitgaan van zeker 50 tot 100 begraven personen op de joodse
begraafplaats, zo niet meer. Dit komt dan overeen met een begraafplaats van 500 tot 1000 m 2 .

Opmerkelijk is dat de oorspronkelijke begraafplaats begin 19 e eeuw een oppervlakte had van 940 m 2 ,
wat volgens voorgenoemde gemiddelde van 10 m 2 per begraven persoon plaats zou moeten bieden



41
     Kadastrale gemeente Oirschot, sectie D, hulpkaart 569.
42
     Mijland, 1997, 53.
43
     Mijland, 1997, 51.
44
     Coolen, 2016, 10.
45
     Van Steen & Pellenbarg. 2007.
46
     Zielman, 2022, 18.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [18]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




aan zo’n 100 personen. Toch werd halverwege de 19 e eeuw de begraafplaats vergroot, waaruit afgeleid
kan worden dat de begraafplaats zijn maximale capaciteit bereikte.




Figuur 10. Aantal joodse inwoners van Oirschot tussen 1740 en 1930. Naar Mijland, 1997, 52 -57. De rode lijn
markeert globaal het moment van het vergroten van de begraafplaats.

Het vergroten van de begraafplaats rond 1850 kan twee dingen betekenen: 1) het aantal graven op de
begraafplaats had een lagere dichtheid dan gemiddeld, of 2) het aantal begraven personen is (veel)
groter dan we op basis van voorgaande hebben kunnen afleiden. Helaas is het niet na te gaan hoeveel
personen er halverwege de 19 e eeuw begraven waren. Toch kunnen de gegevens over het aantal
joodse inwoners wel enige indicatie geven. Kijkend naar figuur 10, zien we dat het echter
onwaarschijnlijk is dat in de periode tussen 1810 en 1850, toen er gemi ddeld 25 joden in Oirschot
woonden, er meer dan 75 mensen begraven zijn. De enige conclusie kan zijn dat de begraafplaats een
kleinere dichtheid had dan de gemiddelde begraafplaats tegenwoordig.

Rond 1850 werd de begraafplaats vergroot van 940 naar 2508 m 2 , waarmee de begraafplaats dus
tweeënhalf keer zo groot werd. Eveneens kijkend naar bovenstaande grafiek, is te zien dat het aantal
inwoners na de vergroting van de begraafplaats niet anderhalf keer zo groot is geweest als in de
periode daarvoor. Hieruit kan geconcludeerd worden dat, als het nieuwe deel van de begraafplaats
eenzelfde dichtheid had als het oude deel, deze niet volledig gevuld is geweest met graven.

3.2.3    Uitbreiding begraafplaats?
Opvallend is dat de acht nog aanwezige grafstenen met gegevens (er is ook één anonieme grafsteen)
op twee na dateren van ná de vergroting van de begraafplaats, terwijl ze zich allemaal bevinden binnen
de contouren van de oude, kleinere begraafplaats (zie figuur 12 op de volgende pagina). De twee
oudere graven dateren van 1845 en 1846 en zijn dus niet heel veel ouder dan de uitbreiding van de
begraafplaats, maar bevinden zich ook midden in de oude kleinere begraafplaats. Het jongste graf is
van 1905 en moet dus een van de laatste begrafenissen op deze begraafplaats zijn geweest. Ook dit
graf bevindt zich echter nog binnen de contouren van de oudste, kleine begraafplaats. Opmerkelijk is
ook dat al deze graven uit verschillende perioden zich dicht bij elkaar bevinden e n in nagenoeg één lijn
staan, midden op de oudste begraafplaats.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [19]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Figuur 11. De huidige situatie op de begraafplaats met de negen nog overgebleven grafstenen. (Coolen, 2016, 10).




Figuur 12. Sectie D, hulpkaart 569, waarop de huidige omvang van de begraafplaats met in oranje de omvang van
de oude begraafplaats tot halverwege de 19 e eeuw. De huidige begraafplaats valt geheel binnen de oude,
aangezien het lange smalle deel een pad is.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [20]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Dit doet de vraag rijzen of de oude begraafplaats halverwege de 19 e eeuw daadwerkelijk vol is geweest
toen het perceel van de begraafplaats vergroot is. Zelfs een van de laatste, zo niet de laatste, bijzetting
binnen de oude begraafplaats heeft plaatsgevonden. Er zijn drie scenario’s denkbaar die de huidige
situatie verklaren:

    1.   Halverwege de 19 e eeuw achtte men de begraafplaats nagenoeg vol en heeft men deze
         uitgebreid. Nieuwe bijzettingen vonden plaats in zowel het nieuwe als het oude deel. Het is een
         toeval dat de nog bestaande stenen alle op het oude deel staan. Deze mensen zijn hier
         begraven omdat hiermee gaten werden opgevuld op de oude begraafplaats.

    2.   De begraafplaats is nooit vol geweest, maar om ons niet bekende redenen besloot men
         halverwege de 19 e eeuw om het perceel te vergroten en hier omheen een greppel aan te
         leggen. Begraven heeft altijd nog binnen de oude begraafplaats plaatsgevonden , omdat deze
         nooit vol is geweest. Het is een toeval dat de nog bestaande stenen op één rij staan.

    3.   Halverwege de 19 e eeuw was de begraafplaats vol en heeft men deze uitgebreid, waarna
         nieuwe bijzettingen plaatsvonden op het nieuwe deel. De opvallende situering van de huidige
         grafstenen (bij elkaar en in een lijn) is het gevolg van een (ons onbekende) opschoningsactie
         op een later moment, waarbij de enkele stenen die men nog kon vinden bij elkaar zijn
         geplaatst. Dit zou betekenen dat de grafstenen niet de daadwerkelijke graven markeren.

Geen van deze drie scenario’s is op basis van de ons beschikbare bronnen volledig te bevestigen of
ontkrachten. Echter, gezien de opvallende plaatsing van de stenen is scenario 3 wellicht de meest
logische. Het is dan wel opmerklijk dat bij de scheiding van de percelen in 1954, de joodse gemeente
er schijnbaar mee ingestemd heeft dat grafstenen werden verplaat st en graven buiten de nieuwe
begrenzing van de begraafplaats bleven liggen..




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [21]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




4 Conclusie en aanbevelingen

4.1 Conclusie
Op basis van de beschikbare bronnen kunnen geen uitspraken worden gedaan over waar precies wel of
niet begraven is op de joodse begraafplaats in Oirschot. Wel kunnen uitspraken gedaan worden over
de waarschijnlijkheid dat op bepaalde plaatsen begraven is:

    -    Omdat van de inrichting van de oudste begraafplaats niets bekend is, en we dus niet weten
         waar graven gelegen hebben, moeten we ervan uitgaan dat binnen dit hele perceel bijzettingen
         hebben plaatsgevonden.

    -    Het lijkt waarschijnlijk dat ook op het nieuwe deel van de begraafplaats bijzettingen hebben
         plaatsgevonden. Echter, de rand van dit perceel bestond uit een wal met een sloot erb uiten.
         Hier zullen geen bijzettingen zijn geweest. De exacte breedte van de wal en sloot is niet na te
         gaan. Er kan slechts een inschatting worden gemaakt op basis van de bestaande resten
         hiervan.

    -    Op de westelijke helft van het onderzoeksgebied, dat pas k adastraal verenigd is met de
         begraafplaats nadat hier geen bijzettingen meer plaatsvonden, zullen geen bijzettingen hebben
         plaatsgevonden.

Dit resulteert in de verwachtingszones van figuur 13 op de volgende pagina. Deze zijn gebaseerd op de
omvang van de kadastrale percelen en de (geprojecteerde) omvang van de wal en sloot op basis van
de reliëfkaart (AHN2). Opgemerkt moet worden dat de geprojecteerde omvang van de wal en sloot
rondom de vergrote begraafplaats een benadering is en dus in werkelijkheid enkele meters kan
afwijken.


4.2 Aanbevelingen
Wanneer de verwachtingszones geprojecteerd worden over de voorgenomen ingrepen, is duidelijk dat
deze zich bijna volledig in de zones met lage en zeer lage verwachting bevinden (zie figuur 14). Slechts
een heel klein stukje van de zone met hoge verwachting wordt geraak t door de nieuwe
parkeerplaatsen. Er kunnen drie aanbevelingen worden gedaan aangaande de voorgenomen
ontwikkelingen:

    1.   Vanwege de onzekerheid van de precieze binnenste begrenzing van de zone met lage
         verwachting, wordt geadviseerd in de gehele zone met lage verwachting geen ingrepen uit te
         voeren.

    2.   In de zone met zeer lage verwachting is in het kader van dit onderzoek geen bezwaar tegen
         het uitvoeren van ingrepen, omdat hier geen graven verwacht hoeven te worden.

    3.   Door middel van een onderzoek met grondradar of vergelijkbare fysische technieken zou meer
         duidelijkheid verkregen kunnen worden over de exacte locatie van graven zonder de bodem te
         beroeren. Zo kan ook de vraag worden beantwoord of de nog bestaande grafstenen werkelijk
         graven markeren en daarmee scenario 3 getest.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [22]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Tot slot nog een aanbeveling aan de gemeente:

    4.   De gemeente zou het hele gebied van de vergrote begraafplaats (de zones met zeer hoge,
         hoge en lage verwachting) planologisch moeten beschermen om kwesties als voorliggende
         voor de toekomst voor te zijn.


4.3 Tot slot
Dit rapport bevat adviezen. Het is aan de bevoegd gezag om deze al dan niet over te nemen.




Figuur 13. Verwachting van de aanwezigheid van graven van de joodse begraafplaats in Oirschot.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [23]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Figuur 14. De verwachting van de aanwezigheid van graven geprojecteerd over de voorgenomen ingrepen..




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [24]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Literatuur

Coolen, W.L.P., 2016. Op den Rösheuvel. De joodse begraafplaats van Oirschot.
Mijland, J.,1997. Joodse bedrijvigheid in Oirschot 1730-1915. In: Campina, jrg. 27, nr. 105, pp. 45-96.
Steen, P. van & P. Pellenbarg, 2007. “Ruimte voor de dood”, in: De Begraafplaats, jrg. 2007, nr. maart.
Zielman, G., 2022. De Joodse begraafplaats Aalsdijk te Buren, gemeente Buren; een bureauonderzoek:
         archiefonderzoek en bronnenonderzoek. RAAP-rapport 6017. Weesp.




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [25]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>De joodse begraafplaats in Oirschot (gem. Oirschtot). Een cultuurhistorische zoektocht naar de historische grootte.




Overzicht van figuren, tabellen, bijlagen en
appendices

Figuren:
Figuur 1. Aanduiding onderzoeksgebied. Inzet: ligging in Nederland (ster).                                                   6
Figuur 2. De toekomstige situatie op basis van de huidige plannen. De huidige perceelsgrens van het bos
           loopt langs de noordzijde van de toegangsweg (blauwe stippellijn). Het onregelmatige perceel
           midden in het onderzoeksgebied is het huidige kadastrale perceel van de begraafplaats.                            7
Figuur 3. Aantal joodse inwoners van Oirschot tussen 1740 en 1930. Naar Mijland, 1997, 52-57.                                9
Figuur 4. De begraafplaats, “Kerk Hof”, op de kadastrale minuutplan (1832). De huidige topografie is er
           overheen geprojecteerd. (Kadastrale gemeente Oirschot, sectie F, blad 2).                                     10
Figuur 5. Het toegangshek dat rond 1990 geplaatst is. (foto: Coolen, 2016, 9).                                           13
Figuur 6. De kadastrale minuutplan en drie hulpkaarten van de wijziging van het kadastraal perceel van de
           begraafplaats, met de kadastrale dienstjaren van wijziging. (Kadastrale gemeente Oirschot, sectie
           F).   14
Figuur 7. De percelen ter plaatse van het onderzoeksgebied die (deels) als begraafplaats worden aangeduid in
           het kadaster.                                                                                                 15
Figuur 8. Sectie F, hulpkaart 67 uit 1856 waarop de uitbreiding van de begraafplaats te zien is, geprojecteerd
           over de reliëfkaart.(AHN2).                                                                                   16
Figuur 9. Sectie D, hulpkaart 569, waarop de verkleining van het terrein rondom de begraafplaats ten behoeve
           van het zwembad te zien is, geprojecteerd over een actuele luchtfoto.                                         17
Figuur 10. Aantal joodse inwoners van Oirschot tussen 1740 en 1930. Naar Mijland, 1997, 52-57. De rode lijn
           markeert globaal het moment van het vergroten van de begraafplaats.                                           19
Figuur 11. De huidige situatie op de begraafplaats met de negen nog overgebleven grafstenen. (Coolen, 2016,
           10). 20
Figuur 12. Sectie D, hulpkaart 569, waarop de huidige omvang van de begraafplaats met in oranje de omvang
           van de oude begraafplaats tot halverwege de 19e eeuw. De huidige begraafplaats valt geheel
           binnen de oude, aangezien het lange smalle deel een pad is.                                                   20
Figuur 13. Verwachting van de aanwezigheid van graven van de joodse begraafplaats in Oirschot.                           23
Figuur 14. De verwachting van de aanwezigheid van graven geprojecteerd over de voorgenomen ingrepen.. 24


Tabellen:
Tabel 1. Aantal joodse inwoners in Oirschot voor de invoering van het bevolkingsregister. (gegevens: Mijland,
           1997, 52).                                                                                                        8
Tabel 2. Aantal joodse inwoners in Oirschot na de invoering van het bevolkingsregister. (gegevens: Mijland,
           1997, 53-57).                                                                                                     9


Bijlagen:
Bijlage 1. Kadastrale ontwikkeling




RAAP-rapport 6079 / versie 11-10-2022                                                                                 [26]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Kadastrale ontwikkeling


Perceel legger   omschrijving   eigenaar                                                volgende legger                    volgend perceel (dj HK)

F1128   491-1    kerkhof        De Israelitische gemeente van Oirschot                  812-1

        812-1    kerkhof        De Israelitische gemeente van Oirschot                  812-6 (vereeniging)                F2153 (1856)

F1130   485-1371 heide          De Gemeente van Oirschot                                1137-4, 812-6 en meer              F2152, F2153 (1856)

F2152   1137-4   heide          De Israelitische gemeente van Oirschot                  4580-1 (ontbinding, 1915)

        4580-1   heide en       De Nederlandsche Israelitische Gemeente van Eindhoven   4580-3 (hermetingen, 1937)         F3919 (1937)
                 dennenbos

F2153   812-6    kerkhof        De Israelitische gemeente van Oirschot                  4580-2 (verbetering, 1916)

        4580-2   kerkhof        De Nederlandsche Israelitische Gemeente van Eindhoven   4580-3 (hermetingen, 1937)         F3919 (1937)

F3919   4580-3   kerkhof en     De Nederlandsche Israelitische Gemeente van Eindhoven   485-3116 (verkoop, 1963)           F4773 (1963)
                 dennenbos                                                              4580-4 (verkoop, 1963)             F4774 (1963)

F4773   485-3116 bos            Gemeente van Oirschot                                   slechts hernummerd                 D4786 (1993)

F4774   4580-4   begraafplaats De Nederlandsche Israelitische Gemeente van Eindhoven    slechts hernummerd                 D4787 (1993)

D4786                                                                                   aanleg zwembad, hoek uit perceel   D5240, D5242 (2006)

D4787                                                                                   - (begraafplaats)

D5240                                                                                   - (omgeving)

D5242                                                                                   - (zwembad)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>