<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                  Business Plan
                                  Pivot Park 2.0

                                Openbare versie
                   In verband met bedrijfsgevoelige informatie zijn een aantal
                      toelichtingen in deze openbare versie niet zichtbaar of
                                           opgenomen.




15 Oktober, 2015
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
                                                                                    Blz.


Lijst van afkortingen                                                                 1


Samenvatting & conclusies (deels)                                                     2


1           Inleiding                                                                10


2           Medicijnontwikkeling                                                     12

            2.1   Waardeketen van medicijnontwikkeling                               12
            2.2   Screening                                                          14



3           Historie Pivot Park                                                      16


4           Huidige positie Pivot Park                                               22

            4.1   Bedrijven, banen en bezetting                                      22
            4.2   Faciliteiten, waardeketen en relaties met de kennisinstellingen    23
            4.3   Tevredenheid huurders                                              34
            4.4   Positie Pivot Park in de Nederlandse Life Sciences sector          35



5           Pivot Park Screening Centre                                              38

            5.1   Producten: HTS & uHTS                                              38
            5.2   Marktperspectief en concurrentie                                   40
            5.3   SWOT analyse                                                       41
            5.4   Strategie                                                          41
            5.5   Financieel perspectief                                             43



6           Pharma Research Institute Oss                                            47

            6.1   Wat doet PRIO?                                                     47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>             6.2   Overwegingen en toegevoegde waarde                                   48
             6.3   Organisatie en budget                                                50



7            Vastgoeduitdagingen                                                        53

             vertrouwelijk                                 Error! Bookmark not defined.



8            Financiële toekomst Pivot Park                                             54

             Vertrouwelijk!



9            Meerwaarde voor stakeholders en governance                                 55

             9.1   Financiële gevolgen en risico’s (vertrouwelijk)                      55
             9.2   Succesfactoren van een campus in relatie tot Pivot Park              55
             9.3   Stakeholders                                                         57
             9.4   Governance (vertrouwelijk)                                           57

Bijlage 1    Letters of support kennisinstellingen             Error! Bookmark not defined.
Bijlage 2    Letters of support farmaceutische bedrijven       Error! Bookmark not defined.


Bijlagen businessplan: (vertrouwelijk)
A   PPSC Business Plan
B   PRIO Business Plan
C   Product & market analysis
D   Vastgoed & vestigingsomgeving
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Lijst van afkortingen


BCI    :   Buck Consultants International
BHB    :   Brabantse Herstructureringsmaatschappij Bedrijventerreinen
BOM    :   Brabantse Ontwikkelings Maatschappij
BVO    :   Bruto Vloer Oppervlak
CDDI :     Cancer Drug Discovery Initiative
CMO    :   Contract Manufacturing Organisation
CoCi   :   Centre for Open Chemical Innovation
COILED :   Centre of Innovative Lead Discovery
CRO    :   Contract Research Organisation
EFRO :     Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling
ELF    :   European Lead Factory
EV     :   Eigen Vermogen
GMP    :   Good Manufacturing Practice
HTS    :   High Throughput Screening
IMI    :   Innovative Medicines Initiative
IP     :   Intellectual Property (NL: Intellectueel Eigendom)
K&I    :   Kennis- & innovatie
LSH    :   Life Sciences & Health (Topsector)
LSP    :   Life Sciences Park
MKB    :   Midden en Kleinbedrijf
mln.   :   Miljoen
mrd.   :   Miljard
MSD    :   Merck, Sharp & Dohme
NFIA   :   Netherlands Foreign Invesment Agency
NKI    :   Nederlands Kanker Instituut
OLSP :     Oss Life Sciences Park
OP     :   Operationeel Programma (Europees subsidieprogramma)
PP     :   Pivot Park
PPSC :     Pivot Park Screening Centre
PRIO :     Pharma Research Institute Oss
R&D    :   Research & Development
SME    :   Small and Medium Enterprise (NL: MKB bedrijven)
TKI    :   Topconsortium voor Kennis & Innovatie
UCLA :     University of California, Los Angeles
uHTS :     Ultra High Throughput Screening
VC     :   Venture Capital
VV     :   Vreemd Vermogen
VVO    :   Verhuurbaar Vloer Oppervlak


                                                                        1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Samenvatting & conclusies


Juli 2010

Het is juli 2010 als Merck Sharp & Dohme aankondigt het grootste deel van haar R&D-
activiteiten in Nederland te sluiten. Hierdoor komen 1100 hoogwaardige banen op de tocht
te staan en dreigt de voor Nederland unieke en geavanceerde apparatuur naar het
buitenland te verdwijnen. Een onderzoeksinfrastructuur, gebouwd op de bijna honderd
jarige erfenis van Saal van Zwanenberg’s Organon, lijkt verloren te gaan.

November 2011
De gemeente Oss, provincie Noord-Brabant, het Rijk, de BOM en MSD presenteren
gezamenlijk de oprichting van het Pivot Park. Hierdoor zullen de komende jaren nog steeds
onderzoekers werken op het Moleneind in Oss, die hun werkzame leven wijden aan het
ontwikkelen van medicijnen om de kwaliteit van leven van miljoenen mensen over de hele
wereld te verbeteren.

November 2015
Pivot Park doet het goed: er werken inmiddels 350 mensen bij 33 innovatieve bedrijven op
het park. Zij doen onderzoek, vanaf het ontdekken van de veroorzaker van een ziekte tot
aan productie van de eerste kilo’s innovatieve medicijnen. Het Pivot Park Screening Centre
- icoon van het Pivot Park - maakt onderdeel uit van een Europees project waarin samen
met bedrijven, universiteiten, middelgrote en kleine biotech bedrijven en ‘s werelds grootste
farmaceutische bedrijven gewerkt wordt aan het vinden van oplossingen voor de meest
belangwekkende ziekten, maar ook voor zeldzame ziekten. Dit alles door middel van een
innovatieve manier van samenwerken, die zich (nog) vrijwel nergens anders ter wereld
voordoet. Kortom, “Oss” en daarmee Nederland doen nog steeds mee op het gebied van
farmaceutisch onderzoek. Weliswaar niet door toedoen van enkele grote multinationals,
maar door vele kleine innovatieve bedrijven die zich verenigen in een open, innovatief en
nauw samenwerkend ecosysteem op het Pivot Park.

November 2020
Er wordt toonaangevend onderzoek verricht, medicijnen worden ontwikkeld en
diagnosetechnieken sterk verbeterd. “Oss” staat synoniem met Europese top in early drug
discovery. Pivot Park is gegroeid naar bijna 600, merendeels hoogwaardige banen. De op
Pivot Park gevestigde bedrijven zijn fors gegroeid en steeds meer bedrijven zijn van elders
uit Nederland naar het Pivot park verhuisd. De bedrijven op Pivot Park werken veel samen
en hebben intensieve nationale en internationale relaties met bedrijven en
kennisinstellingen. Cross-overs zijn bewerkstelligd tussen de topsectoren Life Science &
Health, Chemie en Agri/ Food. Brabant heeft er een economische pijler bij.




                                                                                           2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>A       Inleiding

1   Op verzoek van de provincie Noord-Brabant, de gemeente Oss en de Brabantse
    Ontwikkelingsmaatschappij (BOM) heeft Pivot Park Exploitatie/ Holding BV een
    Integraal Business Plan Pivot Park 2016-2020 gemaakt. De afgelopen jaren is
    gebleken dat de exploitatiekosten dusdanig hoog zijn, dat niet van een robuuste,
    rooskleurige financiële toekomst sprake is. Vandaar dat een nieuw Business Plan is
    gemaakt, met ondersteuning van Buck Consultants International.


2   Met op dit moment 33 bedrijven en 350 banen draait Pivot Park behoorlijk goed, in
    ieder geval ook conform de prognoses uit 2011. Wel blijft het aantal verhuurde m2
    achter, omdat de gemiddelde vestiger minder (kantoor/lab)ruimte nodig heeft dan
    destijds aangenomen, wellicht ook veroorzaakt door hoge (huur plus service)lasten. De
    bezettingsgraad is nu 50%.
    Van de 33 nu gevestigde bedrijven hebben er 18 een MSD-achtergrond. Maar er zijn
    ook al 15 bedrijven (45%) extern aangetrokken. Vijf volwassen bedrijven uit Nijmegen
    en Leiden zijn zelfs (gedeeltelijk) verplaatst naar Oss, omdat de vestigingsfaciliteiten in
    Oss beter zijn. Van de 33 bedrijven zijn er 4 onderdeel van een internationaal bedrijf.


3   Wat maakt Pivot Park voor bedrijven aantrekkelijk?
         De duidelijke focus op early drug discovery met Pivot Park Screening Centre als
          magneet, met zijn voor Nederland unieke robot en een leidende rol in een groot
          Europees project: de European Lead Factory.
         Een bijzondere combinatie van ultra HTS-equipment, open access labs, pilot plants
          én professionele ondersteuning met industriële expertise zorgt voor een unieke
          positionering, die de hele waardeketen bestrijkt: target discovery - drug discovery -
          drug development - manufacturing. Pivot Park bevat de infrastructuur van een
          groot farmaceutisch bedrijf, die nu toegankelijk is voor kleine biotech bedrijven en
          kennisinstellingen.
         Hechte samenwerkingsverbanden tussen op het Pivot Park gevestigde bedrijven
          onderling (die variëren van gezamenlijk onderzoeksprojecten tot klant-
          toeleveranciersrelaties), maar ook met tal van grote pharma bedrijven en
          kennisinstellingen. Bedrijven als InnatOss, Lead Pharma, Acerta Pharma,
          Bionovion en NTRC zijn bij belangwekkende projecten betrokken.

    De praktijk toont aan dat Pivot Park groeit, zonder dat een universiteit/ universitair
    medisch centrum op of nabij het terrein gevestigd is, hetgeen laat zien dat voor early
    drug discovery de directe nabijheid van een kennisinstelling géén noodzakelijke
    voorwaarde is. Waar kennisinstellingen aan de wieg staan van het onderzoek naar
    aangrijpingspunten bij ziektemodellen worden de medicijnen veelal niet op de
    universiteit ontwikkeld, maar wel in farma-industriële laboratoria (zoals voorheen bij
    Organon/MSD in Oss). De wederzijdse binding met belangrijke Nederlandse
    kennisinstellingen is sterk. De Radboud Universiteit Nijmegen, Leiden Universiteit en
    het Nederlands Kanker Instituut hebben dan ook letters of support geschreven (zie
    bijlage 1).


                                                                                             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>B       Pivot Park Screening Centre

4   Het Pivot Park Screening Centre behoort door de aanwezige technologie (uHTS robot
    die meer dan 300.000 stoffen per dag kan screenen aangevuld met geavanceerde
    randapparatuur als de FLIPR), innovatieve technieken als in vivo screening en een
    eigen stoffen-bibliotheek tot de top-5 in Europa. Ondanks het feit dat het PPSC nog
    geen 4 jaar bestaat, heeft het centrum een leidende rol verworven in het door de
    Europese Commissie geëntameerde project European Lead Factory. Grote farma
    bedrijven als Johnson & Johnson, AstraZeneca, Bayer HealthCare, UCB, Lundbeck en
    Merck KGaG hebben recentelijk schriftelijk aangegeven deze belangrijke rol van het
    PPSC te onderkennen en zo mogelijk te willen bestendigen. De schaal, snelheid en
    kwaliteit van PPSC in Oss is in Europa alleen intern bij grote farma bedrijven mogelijk.


5   Met HTS (High Throughput Screening; gemiddeld 50.000 stoffen per dag) biedt PPSC
    een open access service aan ‘big pharma’, kennisinstellingen en MKB-bedrijven. Met
    uHTS (Ultra High Troughput Screening; > 300.000 stoffen per dag) kunnen grote
    farmaceutische bedrijven worden bediend die hun eigen targets en eigen
    stoffenbibliotheek inbrengen (traditional outsourcing als Contract Research
    Organization (CRO)). Maar met uHTS wordt ook het nieuwe en innovatieve concept
    van ‘shared libraries’ mogelijk. In dit model brengen farmaceutische bedrijven hun
    eigen targets in, maar laten die testen tegen een gedeelde stoffenbibliotheek. Deze
    bibliotheek is veel omvangrijker en kent een grotere chemische diversiteit, waardoor de
    kans dat er hits gevonden worden (en op termijn: innovatief medicijn), groter is.


6   Ontwikkelen van Shared Libraries zal in eerste instantie gebeuren door in te zetten op
    ELF-2. ELF-1 is al een eerste aanzet tot het delen van stoffenbibliotheken door grote
    farma-bedrijven. Tijdens de looptijd van deze mogelijke opvolger van het huidige
    European Lead Factory-project is financiering gegarandeerd en kan worden gewerkt
    aan verdere acceptatie in de markt van het Shared Libraries-concept.
    PPSC heeft de afgelopen jaren bewezen dat het in staat is het delen van bibliotheken
    door farmaceutische bedrijven goed te kunnen faciliteren:
         PPSC heeft ruime ervaring met het juridisch en fysiek scheiden van de
          stoffenbibliotheken zodat er geen patenten en IP geschonden worden;
         PPSC is onafhankelijk: het is niet verbonden aan één bepaalde universiteit of
          farmaceutische bedrijf;
         PPSC heeft de afgelopen jaren in ELF-1 daadwerkelijk ervaring opgedaan met het
          screenen op gedeelde bibliotheken.


7   De nieuwe koers van PPSC kan als volgt worden samengevat (zie ook separaat PPSC
    Business Plan):
     Meer commercieel georiënteerde CRO (Contract Research Organisation), die
        Europese top-5 blijft en Europees leidend wordt in het Shared Libraries-business
        model;


                                                                                          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>        Positionering als leidende commerciële CRO, die ook werkt voor meerdere
         (internationale) publiek-private consortia (HTS-markt groeit naar verwachting
         wereldwijd in 5 jaar tijd met 43% tot bijna $20 miljard);
        Inzetten op shared libraries voor pharma bedrijven (uHTS), al dan niet met support
         van Europese Unie (in ELF-2);
        Inzetten op individuele pharma bedrijven, die screening outsourcen;
        Ketenverbreding van enkel ‘hit finding’ naar ‘hit to lead & lead series’ in
         samenwerking met andere Pivot Park-bedrijven (zie punt 13).


8   Voor PPSC zijn diverse scenario’s ontwikkeld:
        Bottom-scenario, waarin ELF-2 niet doorgaat, en het shared libraries-concept niet
         van de grond komt;
        Top-scenario, waarin én ELF-2 doorgaat en het shared libraries-concept meteen
         een succes wordt;
        Reëel scenario, waarin ELF-2 wel doorgaat, maar met halvering Europese subsidie
         en vertraagde introductie van shared libraries.

    In dit laatste scenario bedraagt het cumulatieve positieve exploitatieresultaat van PPSC
    €2,8 mln. in de periode 2016-2020 (oplopend tot €8,9 mln. in de periode 2016-2026).


C       Pharma Research Institute Oss

9   Met als doel een katalysator te realiseren voor samenwerkings- en commercialisatie-
    initiatieven op Pivot Park (en elders in Nederland) wordt het Pharma Research Institute
    Oss (PRIO) opgericht. De belangrijkste taak van PRIO is het organiseren van een
    keten aan partners die samen farmaceutisch onderzoek doen. De partners zijn allemaal
    actief in verschillende fasen van het proces van medicijnontwikkeling. Het organiseren
    van samenwerkingsprojecten kent twee dimensies:
        inside-out: bundeling van PP-bedrijven in gezamenlijke propositie/ketenbenadering
         om business te verwerven;
        outside-in: begeleiding van pharma bedrijven die één loket willen voor het volledige
         proces van screening tot de ontwikkeling van een clinical candidate.

    PRIO wordt hiermee een belangrijk vliegwiel voor de verdere ontwikkeling van Pivot
    Park.


10 De in een separaat Business Plan uitgewerkte opzet van PRIO ziet er als volgt uit:
        beoogde start in 2016;
        aanloopfinanciering eerste 4 jaren nodig van in totaal €1 mln.;
        bedrijfsmatige opzet plus binnen 5 jaar winstgevend;
        2 medewerkers + business development & marketing budget;
        inkomsten via fees van PP-bedrijven die additionele omzet genereren.



                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    Organisatorisch kan worden gedacht aan een clusterversterkingsinitiatief waarbij
    EFRO/ OP-Zuid, provincie Noord-Brabant, gemeente Oss, Kracht van Oss/
    Ondernemerslift+, BOM en Pivot Park (menskracht) mogelijk in aanmerking komen
    voor financiering/ participatie.


11 Beoogde resultaten PRIO:
         versterking van Pivot Park ecosysteem door resultaatgerichte business
          development;
         aantrekken bedrijven die op ketenaanpak/ partnernetwerk willen inspelen;
         meer onderwijsactiviteiten op Pivot Park (o.a. stageplaatsen, masteropleidingen in
          samenwerking met universiteiten);
         bedrijf dat (na aanloopperiode) binnen 5 jaar op eigen voeten staat.

    De financiële resultaten van PRIO zijn niet meegenomen in dit integrale businessplan
    en zijn geen onderdeel van de financieringsvraag.


D Vastgoeduitdagingen

Vertrouwelijk


E       Integrale, financiële scenario’s

Vertrouwelijk

F         Meerwaarde voor stakeholders

20 Met de uitvoering van dit Business Plan realiseren alle stakeholders belangrijke
   doelstellingen.
         De huidige en toekomstige huurders weten zich verzekerd van een aantrekkelijke,
          open werkomgeving met tal van onderzoeksfaciliteiten tegen marktconforme en
          transparante prijzen voor kantoren, labs en faciliteiten. Met PRIO wordt het
          ecosysteem alleen maar sterker, met voor betrokken huurders ook interessante
          commerciële resultaten.
         De overheden (gemeente, provincie, BOM, Ministerie van Economische Zaken)
          maken een groei mogelijk van 350 naar 580 hoogwaardige banen op een park dat
          door zijn focus op early druk discovery en zijn unieke combinatie van faciliteiten
          (PPSC, Pilot Plants, open access labs) een bijzondere positie - nationaal én
          internationaal - inneemt. Uitvoering van dit Business Plan betekent aantoonbare
          facilitering van startende en groeiende biotech/farma bedrijven en daarmee
          versterking van het life sciences & health cluster, niet alleen in Noord-Brabant
          maar voor heel Nederland.




                                                                                          6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>21 De meerwaarde van het Koersscenario Pivot Park 2.0 voor Brabant en Nederland kan
   preciezer als volgt worden aangeduid:
       Pivot Park heeft een duidelijke focus op early drug discovery en heeft daarin
        enerzijds met zijn open access-faciliteiten, HTS en uHTS en anderzijds met de op
        het park gevestigde bedrijven voor Nederland een spilfunctie. Pivot Park kan een
        belangrijke rol vervullen in ontwikkeling van medicijnen tegen bijv. kanker en
        Alzheimer.
       Pivot Park 2.0 speelt in op nieuwe werkwijze in de farmaceutische sector: ‘new
        kids on the block’ zijn nodig voor betere medicijnen op kortere termijn. Pivot Park
        Oss is belangrijk om Nederlandse early drug discovery (weer) op de kaart te
        zetten.
       Groei van ~350 arbeidsplaatsen nu naar ~580 arbeidsplaatsen in 2020 (+ 60%),
        merendeels banen voor hoogwaardige kenniswerkers.
       Doorontwikkeling als campus naar volwassen fase met pharma top-4 positie in
        Nederland m.b.t. bedrijvigheid/ startups (anderen: Leiden, Utrecht, Groningen).
       Met PPSC topspeler in Europa, met alle grote pharma bedrijven ter wereld
        regelmatig in Oss.
       Unieke infrastructuur & ecosysteem (onderkend door kenniscentra van Leiden,
        Nijmegen en NKI).
       Investeringsmogelijkheden in veelbelovende en/of groeiende bedrijven voor
        investeringsfondsen van BOM Capital of andere investeringsfondsen.
       Op Pivot Park zijn in de toekomst cross-overs mogelijk tussen de topsectoren Life
        Science & health, Chemie en Agri/Food.
       Na Eindhoven (HTC-TUE) en Helmond (automotive) nieuwe campus van (inter)
        nationaal belang in Brabant.


G       Governance

Vertrouwelijk




H       Pivot Park en de succesfactoren van een campus

23 Uit internationaal onderzoek blijkt dat een campus 10 succesfactoren kent:
    1   Hoogwaardige locatie      Uitstraling van locatie, gebouwen, gebied en openbare ruimte.
    2   Onderzoeksfaciliteiten    De aanwezigheid en beschikbaarheid van onderzoeksfaciliteiten waar
                                  bedrijven gebruik van mogen maken (shared facilities).
    3   Aanwezigheid manifeste    Kennisdragers zijn onderverdeeld in de volgende kennisdrager(s)-
                                  categorieën: R&D centrum van grote         internationaal opererende
                                  bedrijven,     universiteiten,  universitaire    medische     centra,
                                  onderzoeksinstituten en hogescholen.
    4   Financiering              Toegang tot financiering in verschillende fasen van ontwikkeling van
                                  bedrijf.
    5   Talent                    Aanwezigheid/ toegang tot aantrekkelijke talent pool met skills op
                                  diverse niveaus.
    6   Kennistransfer/ open      Organisatie die zich bezig houdt met samenwerkingsrelaties binnen


                                                                                                     7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>     innovatie                    en   buiten    de     campus,     kennisvalorisatie, kennistransfer,
                                  netwerkvorming, business development en acquisitie van bedrijven.
7    Adequate huisvesting +       Kantoor- en lab-ruimte evenals het aanbod van goede diensten
     services in goede prijs-     hebben een goede prijs/ kwaliteitverhouding.
     kwaliteitsverhouding
8    Kritische massa /            Een omvangrijk cluster aan bedrijvigheid is ontstaan (spin-offs,
     place to be                  bedrijven van buitenaf). Dit leidt tot een imago waar andere bedrijven
                                  ook op af komen en zich willen vestigen als ‘the place to be’.
9    Marketing/Branding           Gericht op specifiek doelgroepen in Nederland, Europa en
                                  wereldwijd.
10   Duidelijke visie met breed   Breed gedragen (triple helix) visie en uitvoeringsprogramma ten
     draagvlak                    behoeve van de campusontwikkeling.


In onderstaande tabel zijn deze tien succesfactoren beoordeeld voor Pivot Park, zowel
voor de huidige situatie als de situatie mét uitvoering van het Business Plan.




                                                                                                      8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>   Tabel Score Pivot Park




    Score aanwezigheid en kwaliteit randvoorwaarden:
    0     matig / is minder sterk aanwezig, versterking en verbetering noodzakelijk, focus gewenst om positieve
    ontwikkeling te realiseren;
    +     positief / is aanwezig, maar kan beter/sterker om kwaliteit van de campus verder te versterken;
    ++ zeer positief / is sterk aanwezig, goed op orde, vasthouden van kwaliteit.




24 Op dit moment zijn de (op early drug discovery gerichte) onderzoeksfaciliteiten (2) en
   de financiering (4) voor start-ups (o.a. via de BOM) sterke punten van het Pivot Park.
   Er is geen manifeste (universitaire) kennisdrager (3) aanwezig, maar veel Pivot Park-
   bedrijven hebben sterke relaties met kennisinstellingen elders in Nederland.

    Nu al wordt door Pivot Park het nodige gedaan aan kennistransfer/ open innovatie (6),
    maar dat zal met PRIO alleen maar professioneler en intensiever worden.

    Talent (5) is een belangrijke factor. Het jaarbericht 2014 van de Topsector Life
    Sciences & Health geeft aan dat in de cirkel Nijmegen - Utrecht - Eindhoven - Oss
    (pendelafstand tot Pivot Park) 15.000 mensen werken in deze sector. De
    geënquêteerde bedrijven op het Pivot Park hebben nauwelijks problemen met de
    vervulling van vacatures, hetgeen goed aansluit bij de vroegere praktijk van MSD/
    Organon.

    Een hoogwaardige locatie (1) en betere huisvesting & services (7) worden met het
    nieuwe Business Plan duidelijk aangepakt, terwijl ook de marketing/ branding (9) via
    acquisitie (samenwerking Pivot Park - BOM - PRIO) worden geïntensiveerd. Daarmee
    ontstaat - op het terrein van early drug discovery - (nog) meer kritische massa (8).

    De hierboven aangeduide verbeteringen/ versterkingen kunnen alleen worden
    gerealiseerd als alle stakeholders het Business Plan 2.0 omarmen (10).




                                                                                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>1      Inleiding


Op verzoek van de provincie Noord-Brabant, de gemeente Oss en de Brabantse
Ontwikkelings Maatschappij (BOM) heeft Pivot Park Holding BV een integraal businessplan
voor de periode 2016-2020 opgesteld. Pivot Park heeft sinds 2012 een goede start
gemaakt. De afgelopen jaren is echter gebleken dat de exploitatiekosten dusdanig hoog zijn
dat er van een robuuste financiële toekomst nog geen sprake is. Dit businessplan beschrijft
het toekomstperspectief van het Pivot Park en onderbouwt welke stappen er genomen
moeten worden naar een financieel gezonde toekomst.

Het rapport is als volgt opgebouwd:

2   Medicijnontwikkeling: dit hoofdstuk legt uit hoe de waardeketen van
    medicijnontwikkeling in elkaar zit en beschrijft de verschillende fasen die doorlopen
    worden vanaf het vinden van de veroorzaker van een ziekte tot aan de productie van
    een medicijn.
3   Historie Pivot Park: de redenen voor oprichting van het Pivot Park komen aan bod in dit
    hoofdstuk. Het hoofdstuk beschrijft de aanleiding, uitgangspunten en gebeurtenissen
    tot aan het moment waarop besloten werd tot het ontwikkelen van dit businessplan.
4   Huidige situatie: in dit hoofdstuk komt aan de orde hoe het Pivot Park er momenteel
    qua aantal bedrijven, banen en bezetting voor staat. De unieke aspecten en de
    aantrekkingskracht van Pivot Park op bedrijven worden toegelicht.
5   Pivot Park Screening Center: het PPSC vormt het ankerpunt in de propositie van het
    Pivot Park. In dit hoofdstuk wordt de strategie en de toekomst van PPSC beschreven.
6   Pharma Research Institute Oss: dit nieuwe onderzoeksinstituut op het gebied van
    medicijnontwikkeling is bedoeld om het aanwezige ecosysteem op Pivot Park verder te
    versterken. In dit hoofdstuk wordt het businessplan voor dit instituut uitgewerkt.
7   Vastgoeduitdagingen: om de toekomst van het Pivot Park veilig te stellen moeten er
    een aantal uitdagingen omtrent het vastgoed het hoofd worden geboden. Dit hoofdstuk
    analyseert deze uitdagingen en presenteert maatregelen om de attractiviteit van het
    Pivot Park te vergroten.
8   Financiële toekomst Pivot Park: dit hoofdstuk geeft inzicht in de financiële toekomst van
    Pivot Park. Verschillende scenario’s en effecten voor de stakeholders zijn
    doorgerekend.
9   Meerwaarde voor stakeholders en governance: In dit slothoofdstuk komen de financiële
    gevolgen en risico’s (ook voor stakeholders) aan de orde. Daarnaast wordt aandacht
    besteed aan de mate waarin de huidige en toekomstige situatie van Pivot Park inspeelt
    op de succesfactoren van een campus. Tot slot is een paragraaf over governance
    toegevoegd.


                                                                                          10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>2          Medicijnontwikkeling


De ontwikkeling van een medicijn is veelal een lang en kostbaar traject. Het hele proces
van het eerste zicht op de veroorzaker van een ziekte tot het vinden van een medicijn kan
wel 15 jaar duren en kost ongeveer $1 miljard wanneer de mislukkingen buiten
beschouwing worden gelaten (wél meegerekend kunnen de kosten oplopen tot zelfs $4-5
miljard). Dit hoofdstuk legt –gesimplificeerd- uit hoe het proces werkt, welke stappen
worden doorlopen en wat de rol van screening is in het proces.

2.1 Waardeketen van medicijnontwikkeling

Het ontwikkelen van medicijnen is een proces dat start met de ontdekking van de
veroorzaker van een ziekte: het target (kan gezien worden als slot). Vervolgens start de
zoektocht naar een chemische stof (kan gezien worden als sleutel), die ontwikkeld kan
worden tot medicijn. Het doel is een stof te vinden die als het in contact wordt gebracht met
het target, het gewenste therapeutische effect geeft. Deze stof kan vervolgens
doorontwikkeld worden tot een medicijn dat de ziekte bestrijdt. Figuur 2.1 geeft een
overzicht van de vier fasen die grofweg in medicijnonderzoek te onderscheiden zijn.
Figuur 2.1 Waardeketen van medicijnontwikkeling




A   Target discovery

Tijdens deze fase wordt gezocht naar een biologische entiteit (de target: het slot) die de
ziekte veroorzaakt. Deze entiteit kan een eiwit zijn of een bepaald soort gen dat beïnvloed
kan worden. Er zijn ongeveer 20.000 genen die de basis zijn voor verschillende soorten
menselijke eiwitten. Het kan dus lang duren voordat het goede target is gevonden dat
bewerkt moet worden om de ziekte te genezen. Wanneer het target gevonden is moet deze
gevalideerd worden om zeker te weten dat het target bewerkt kan worden alvorens het
lange en kostbare traject van medicijnontwikkeling start. Dit wordt gedaan door te
onderzoeken of het target hechtvlakken heeft waar een chemische stof zich aan zou
kunnen hechten (zie figuur 2.2).

Resultaat van deze fase: Target (zie figuur 2.2)


                                                                                          12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Figuur 2.2 Target met hechtvlakken




B   Drug discovery

Wanneer het target gevonden is, kan er begonnen worden met een zoektocht naar een
chemische stof (sleutel) die een reactie geeft wanneer
het in contact wordt gebracht met het target. Doel is een
stof te vinden met de juiste moleculaire structuur die past
op het hechtvlak van het target. Uit alle chemische
elementen kunnen meer dan 1062 stoffen gemaakt
worden die eventueel geschikt kunnen zijn om als
medicijn te kunnen dienen. Wanneer stoffen geselecteerd zijn die een reactie geven met
het target kunnen deze stoffen aangepast worden. Hierbij moet de stof dusdanig bewerkt
worden (geoptimaliseerd) dat deze lang genoeg in het lichaam blijft (zonder door het
lichaam afgebroken te worden) om de ziekte te kunnen bestrijden. Daarnaast moet de stof
ook zo aangepast worden dat het niet alleen een reactie geeft, maar ook de juiste reactie.
Het doel hierbij is dat de stof hecht aan het target en daadwerkelijk helpt tegen de ziekte.
Een verkeerde reactie zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat het de ziekte stimuleert in plaats
van bestrijdt. Tijdens deze fase wordt ook getest op celsystemen en dieren om te
controleren of de stof niet giftig is.

Resultaat van fase: Hit -> Lead -> Clinical candidate (zie figuur 2.3)

C   Drug development

Wanneer tijdens de vorige fase is gebleken dat de bewerkte stof effectief en niet giftig is,
kan begonnen worden met het klinisch testen. Tijdens fase 1 klinisch onderzoek wordt op
gezonde vrijwilligers getest om onderzoek te doen naar bijwerkingen. Vervolgens wordt het
potentiele medicijn in fase 2 op enkele tientallen zieke patiënten getest of het middel
daadwerkelijk het gewenste effect heeft op de ziekte en welke dosering hiervoor het beste
is. Vervolgens wordt in fase 3 onderzoek gedaan naar de werking van het medicijn op
duizenden patiënten. Dit heeft als doel te bepalen wat de optimale dosis is om toe te
dienen. Met de onderzoeksinformatie uit fase A t/m C wordt het dossier ter goedkeuring
ingediend bij de gezondheidsautoriteiten.

Resultaat van fase: Medicijn (zie figuur 2.3)




                                                                                         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>D    Manufacturing

De eerste stappen in productie van het medicijn gebeuren al voorafgaand aan de klinische
testfase in de pilot plant. Hier wordt onderzocht hoe de stof het beste geproduceerd kan
worden tot medicijn en welke hulpstoffen hiervoor nodig zijn. Vervolgens worden in de pilot
plant de eerste kilo’s medicijnen geproduceerd ten behoeve van de dierproeven en de
klinische testen. Deze productie vindt plaats onder GMP (Good Manufacturing Practice),
hetgeen speciale eisen stelt aan het productieproces en de pilot plant. Wanneer het
medicijn volledig getest is en goedgekeurd kan het op grote schaal in productie worden
genomen.

Figuur 2.3 Overzicht resultaten van fasen in proces medicijnontwikkeling




2.2 Screening

De eerste stap in het vinden van een stof (uit zoveel mogelijk relevante stoffen) die de
gewenste reactie geeft met het target wordt gezet in een screeningfaciliteit. Tijdens dit
proces wordt systematisch getest of een bepaalde stof een biologische reactie oplevert
wanneer het in contact wordt gebracht met het target. Het testen van stoffen op grote
schaal bestaat uit drie stappen:

A    Stoffenbibliotheek samenstellen
B    Assay ontwikkeling
C    Screening

A    Stoffenbibliotheek samenstellen

Deze bibliotheek bevat de stoffen die getest gaan worden op het target. Er zijn twee
strategieën om een stoffenbibliotheek samen te stellen:

    zo breed mogelijk: deze bevat groepen stoffen met zoveel mogelijk uiteenlopende
     moleculaire structuren. Deze strategie wordt ingezet wanneer van tevoren niet bekend
     is in welke groep chemische stoffen gezocht moet worden.




                                                                                        14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>   zo specifiek mogelijk: van tevoren bestaat een hypothese hoe de moleculaire structuur
    van de stof eruit moet zien. Er worden dan alleen maar stoffen met die bepaalde
    structuur aan de bibliotheek toegevoegd, zodat zo gericht mogelijk gezocht kan worden
    naar stoffen die een reactie opleveren.

Grote farmaceutische bedrijven hebben stoffenbibliotheken van honderdduizenden tot
miljoenen stoffen die over tientallen jaren extern zijn samengesteld en intern gevuld met
eigen onderzoek. Dit maakt dat elke stoffenbibliotheek van ieder farmaceutische bedrijf
uniek is en een groot deel van de potentiële waarde van het bedrijf vertegenwoordigt.

B   Assay ontwikkeling

Assay ontwikkeling is de analytische procedure die wordt gebruikt tijdens screening (in
diverse fasen van het proces). Assays bestaan uit vloeistoffen waarin het target aanwezig
is. Door hier een chemische stof aan te voegen is te meten of er een biologische reactie
plaatsvindt.
Assays worden geprepareerd op assayplaten. Deze bevatten (afhankelijk van de mate van
miniaturisatie en screening methode) 96, 384 of 1536 vakjes. Het aantal vakjes op een
plaat staat gelijk aan het aantal experimenten dat je kunt doen op één plaat.

Figuur 2.4 Assay platen




C   Screening

Screening is het testen van grote hoeveelheden chemische stoffen, om te zien of ze een
reactie aangaan met het target dat ter onderzoek staat. De gebruikte apparatuur (robot +
randapparatuur) en het formaat assays (aantal vakjes op de assayplaat) bepalen de schaal
waarmee gescreend wordt:

   High Throughput Screening (HTS): met deze methode kunnen gemiddeld 50.000
    stoffen per dag gescreend worden;
   Ultra High Throughput Screening: door de meer geavanceerde robot kunnen meer dan
    300.000 stoffen per dag gescreend worden.




                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>3         Historie Pivot Park


Pivot Park is in 2012 opgericht als Oss Life Sciences Park (OLSP) na het besluit van Merck
Sharp & Dohme (MSD) om haar R&D afdeling in Oss zo goed als helemaal te sluiten. Het
park is opgericht met als doel werkgelegenheid te behouden voor de regio en de aanwezige
kennis, expertise en apparatuur op het gebeid van medicijnontwikkeling veilig te stellen voor
de Nederlandse kennisinfrastructuur. Sinds de oprichting van Pivot Park zijn vier belangrijke
perioden/ momenten te onderscheiden:

A    Aanloop (2010-2011)
B    Oprichting (2012)
C    Herijking businessplan (2013)
D    Doorkijk (2014/2015)

Deze perioden worden in dit hoofdstuk verder uitgewerkt.

A    Aanloop (2010-2011)

In juli 2010 kondigde MSD aan een groot deel van de R&D activiteiten op de locatie in Oss
te gaan sluiten. Hierbij bleken 1100 R&D banen in het geding. Na deze aankondiging werd
op initiatief van MSD de ‘Life Science Park Taskforce’ opgericht. Deze Taskforce bestond
uit leden afkomstig van MSD, de overheid, het bedrijfsleven en de wetenschap. Figuur 3.1
geeft een overzicht van de samenstelling van de Taskforce.

Figuur 3.1 Leden Taskforce




Bron: Business plan of the Oss Life Sciences Park by the Taskforce (version November 2011)

De voornaamste taak van de Taskforce betrof een onderzoek naar de mogelijkheid om een
life sciences park te starten met de achtergelaten onderzoeksfaciliteiten en apparatuur van
MSD als fundament. Hiertoe zijn door de Taskforce ‘calls for proposals’ uitgezet: een
mogelijkheid voor werknemers van MSD om voorstellen in te dienen om bedrijven te starten
op het nieuw op te richten park. In totaal is twee keer een dergelijke call uitgezet met een
significant aantal voorstellen als resultaat:


                                                                                             16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>   eerste call in september 2010 leverde in totaal 70 voorstellen op;
   tweede call in mei 2011 leverde 19 additionele voorstellen op.

Om de ingediende voorstellen te beoordelen en te toetsen op haalbaarheid, is een
adviescommissie ingesteld met leden afkomstig uit de wetenschap en het bedrijfsleven.

Figuur 3.2 Leden adviescommissie Breimer




Bron: Business plan of the Oss Life Sciences Park by the Taskforce (version November 2011)

Op basis van de ingediende voorstellen bleek het park te kunnen starten met 19 bedrijven
(exclusief exploitatie van dierenverblijven, screeningfaciliteit en het kilolab). De Taskforce
stelde dan ook voor een life sciences park te realiseren. Beoogd toekomstperspectief: een
community van start-ups, MKB bedrijven, grote bedrijven en academische instellingen met
een sterke toegevoegde waarde voor de life sciences sector in Noord-Brabant, Nederland
en het buitenland.

B         Oprichting (2012)

In oktober 2010 stelde de Minister van Economische Zaken een Commissie van Wijzen in
onder leiding van Joop Sistermans. Belangrijkste taak van de Commissie: oordelen over de
bedrijfseconomische haalbaarheid van de voorstellen en het strategische belang voor de
life sciences sector. In oktober 2011 oordeelde deze Commissie dat een dergelijk park
economisch levensvatbaar kan zijn en het lange termijn perspectief van de sector versterkt.
In haar eindoordeel stelde de commissie de volgende randvoorwaarden voor een
succesvolle toekomst van het park:

    voldoende financiële reserve om een aanloopverlies tot €20 miljoen te dragen;
    voldoende slagvaardige organisatie;
    nauwe betrokkenheid van MSD als anchor tenant;
    voldoende begeleiding voor startende bedrijven.

Op basis van het businessplan van de Taskforce (hierna het initiële businessplan 2011) en
het advies van de Commissie van Wijzen is besloten tot oprichting van het Oss Life
Sciences Park met het volgende toekomstperspectief:

    propositie: een life sciences park met unieke faciliteiten en bedrijven actief van ‘target-
     to-market’, sterk verwerven met de Nederlandse kennisinfrastructuur;
    aantal bedrijven: start met 19 bedrijven in 2012, doorgroeiend naar 43 in 2020;


                                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      werkgelegenheid: start met 204 FTE in 2012 doorgroeiend tot 565 FTE in 2020;
      exploitatie break-even: in 2017.

Om oprichting van het park mogelijk te maken is door de gemeente Oss, provincie Noord-
Brabant, het ministerie van Economische Zaken, BHB1 en MSD gezamenlijk €65,9 mln.
bijeengebracht. Een overzicht van de investeringen is opgenomen in tabel 3.1

Tabel 3.1     Inbreng overheden en MSD




Bron: Business plan of the Oss Life Sciences Park by the Taskforce (version November 2011), Pivot Park


C           Herijking businessplan (2013)

In 2013 is door het interim management van het Life Sciences Park –inmiddels omgedoopt
tot Pivot Park- een herijking van het initiële businessplan uit 2011 gepresenteerd. Deze
herijking voorspelde het leegraken van de zogenoemde ‘oorlogskas’ (lening van €14 mln.
ter dekking van het aanloopexploitatieverlies) al eind 2015. Dit in plaats van eind 2017 zoals
initieel geprognotiseerd in het businessplan uit 2011. De hiervoor aangewezen oorzaak zijn
onverwacht hoge kosten en onrendabele exploitatie van sommige gebouwen. In de
herijking van het businessplan zijn de volgende maatregelen voorgesteld om de exploitatie
wel sluitend te krijgen:

      onrendabele gebouwen afstoten:
       -   Huurcontracten van de dierenverblijven opzeggen. Huurder BioXpert verplaatsen
           naar de dierenfaciliteiten op de site in Schaijk zodat huurders op Pivot Park toch de
           mogelijkheid hebben om dierenfaciliteiten te blijven gebruiken;
       -   Gebouw RD overdoen in erfpacht aan MSD.
      acquisitiestrategie verleggen van het aantrekken van MSD spin-outs naar het
       aantrekken van bedrijven van buiten;
      kosten onder controle brengen door het opzeggen van onrendabele contracten en het
       afboeken van niet-verhuurbare ruimte;
      exploitatieresultaat van PPSC opnemen in de begroting van Pivot Park om zo eind
       2016 geconsolideerde winstgevendheid te bereiken;
      propositie richting nieuwe huurders versterken door oprichting van het FlexLab.

1   Brabantse Herstructureringsmaatschappij voor Bedrijventerreinen (onderdeel van de BOM)


                                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>D       Doorkijk (2014/2015)

In november 2014 presenteerde het nieuwe managementteam van Pivot Park op verzoek
van de provincie Noord-Brabant en de gemeente Oss een doorkijk voor de jaren 2015-
2020. Deze Doorkijk bevat een overzicht van de stand van zaken en het vooruitzicht op de
komende jaren:

   Pivot Park’s hoge totale huurlasten (huur, servicekosten en campus faciliteiten) zijn een
    uitdaging in de markt, zowel voor het aantrekken van nieuwe huurders als met het
    behoud van bestaande huurders;
   daadwerkelijke gerealiseerde huurprijzen liggen lager dan in de herijking van het
    businessplan in 2013 verwacht: kantoor -5% en lab -12% door verstrekte huurkortingen
    van 20% voor strategische huurders;
   voorzien is een blijvend verlies van €-2,2 mln. in 2014 tot €-0,5 mln. in 2020 voor de
    exploitatie van het vastgoed;
   een break-even punt wordt bereikt na 2018 op basis van een geconsolideerd resultaat
    (inclusief PPSC);
   de ‘oorlogskas’ is leeg in het tweede kwartaal van 2015 ondanks de genomen
    maatregelen naar aanleiding van de herijking businessplan;
   hierdoor is vanaf het tweede kwartaal 2015 tot en met 2018 tussen de €3,5 en €4
    miljoen overbruggingsfinanciering nodig, dit is exclusief investeringen van meer dan
    €25.000.

Om de kosten te verlagen en het exploitatieverlies te drukken is in de Doorkijk een aantal
oplossingsrichtingen voorgesteld. Daarnaast moet een deel van deze kostenreducties ten
goede komen aan de huurders om zo de concurrentiepositie van Pivot Park te vergroten:

   verlaging van servicekosten en kosten voor campusfaciliteiten:
    -    energiereductie;
    -    aanpassing onderhoudscontracten;
    -    grotere onafhankelijkheid van dure MSD faciliteiten.
   afstoten van niet-verhuurbare gebouwen:
    -    dierenverblijven – huurder is inmiddels gehuisvest in Schaijk met de afspraak dat
         de faciliteit beschikbaar blijft voor huurders van Pivot Park;
    -    gebouw RD is in erfpacht gegeven aan MSD voor 15 jaar.
   PPSC meer inzetten voor de waardepropositie van het Pivot Park.

Om de robuustheid van de doorkijk en de hardheid van de aannames te beoordelen is eind
2014 aan PWC gevraagd deze te toetsen. In haar rapportage trekt PWC de volgende
conclusies:

   gekozen oplossingsrichtingen zijn de juiste;
   aantal nieuw aan te trekken huurders is te ambitieus vanuit de bestaande
    uitgangspositie;
    -    te hoge huur- en servicekosten;
    -    ontbreken gezamenlijke campusfaciliteiten.
   groei van bestaande huurders is te conservatief ingeschat;


                                                                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>   huurinkomsten zijn niet in staat de exploitatielasten te dekken;
   geconsolideerde winstgevendheid in 2018 is sterk afhankelijk van PPSC. Deze is
    gestoeld op een interessant maar nog onbewezen marktperspectief.

Op basis van bovenstaande conclusies heeft PWC de volgende aanbevelingen:

   aanscherpen van de waarde propositie van Pivot Park;
   organisatie verder professionaliseren;
   werken vanuit een commerciële vastgoedexploitatie;
   maak een integrale businesscase en toekomstvisie samen met OLSP vastgoed.

De provincie Noord-Brabant en de gemeente Oss hebben Pivot Park gevraagd om een
nieuw businessplan met een integrale businesscase. Dit voorliggende rapport is het
antwoord op die vraag.




                                                                                20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>4          Huidige positie Pivot Park


Sinds de start in 2012 is Pivot Park behoorlijk gegroeid en zijn er innovatieve bedrijven
gevestigd. Dit hoofdstuk schetst de huidige situatie en vormt daarmee het uitgangspunt
voor de toekomstvisie 2016-2020.


4.1 Bedrijven, banen en bezetting

De belangrijkste taak van het Pivot Park is het verhuren van de beschikbare faciliteiten,
kantoren en laboratoria die aanwezig zijn op het park. Figuur 4.1 geeft een overzicht van de
huidige situatie als het gaat om aantal gevestigde bedrijven, banen en verhuurde vierkante
meters ten opzichte van de prognose in het initiële businessplan uit 2011.


Figuur 4.1 Huidige aantal bedrijven, banen en verhuurd oppervlak (2015) versus prognose (2011)




Bron: Business plan of the Oss Life Sciences Park by the Taskforce; Pivot Park

Conclusies:

      momenteel zijn er 33 bedrijven gevestigd op het Pivot Park2;
      deze bedrijven bieden plaats voor 350 werkzame personen3;
      het verhuurde oppervlak bedraagt ongeveer 7.000 m2.



2   Situatie april 2015, exclusief Aspen en MSD
3   Inclusief Aspen (60) en Pivot Park organisatie (13)


                                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Het aantal banen loopt gelijk met de prognose uit 2011 en het aantal bedrijven loopt iets
voor. Het aantal verhuurde vierkante meters loopt achter op de prognose, omdat bedrijven
minder m2 per medewerker huren dan aanvankelijk aangenomen.

In 2012 is Pivot Park gestart met 25 vestigende bedrijven in dat jaar. Figuur 4.2 laat zien
hoeveel bedrijven zich op Pivot Park hebben gevestigd in welk jaar.

Figuur 4.2 Acquisitiegeschiedenis 2012 t/m april 2015




    In het startjaar hebben 25 bedrijven zich gevestigd op het Pivot Park.
    Over de periode 2012 t/m april 2015 hebben zich 43 bedrijven gevestigd.
    Van deze in totaal 43 bedrijven zijn 10 bedrijven vertrokken of gestopt vanwege het niet
     rond krijgen van financiering. Eén bedrijf was slechts tijdelijk gevestigd op Pivot Park
     als tussenoplossing. Van de bedrijven die ook labruimte huren is slechts 1 bedrijf
     vertrokken; alle overige labbedrijven zijn nog steeds actief op Pivot Park.
    Van de 33 huidige bedrijven hebben er 18 een MSD oorsprong en zijn 15 bedrijven
     extern aangetrokken.
    Van de 15 externe bedrijven zijn er 5 die reeds elders gestart waren (Nijmegen,
     Leiden).

4.2 Faciliteiten, waardeketen en relaties met de kennisinstellingen

Pivot Park is gestart in 2012 met de propositie: ‘from target to market’. De gedachte van de
oprichtende partijen was dat Pivot Park met de beschikbare faciliteiten bedrijven aantrekt
actief in de gehele waardeketen van medicijnontwikkeling. Voorzien is een spilfunctie van
Pivot Park in de keten van ontdekking, ontwikkeling en productie van medicijnen.
Onderstaand figuur 4.3 geeft een overzicht van de aanwezige faciliteiten en positie van
bedrijven in de waardeketen.

Figuur 4.3 Overzicht gebouwen, faciliteiten en bedrijven aanwezig op Pivot Park




                                                                                          23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Het figuur toont aan dat de faciliteiten en bedrijven daadwerkelijk ‘from target to market’
opereren met een focus op medicijnontwikkeling. Twee dimensies maken Pivot Park uniek
en aantrekkelijk voor bedrijven actief in de medicijnontwikkeling:

   gebouwen en faciliteiten: Pivot Park heeft alle faciliteiten op het gebied van
    medicijnontwikkeling in huis en daarnaast zijn een aantal faciliteiten en technologieën
    open access en dus toegankelijk voor bedrijven gevestigd op het Pivot Park;
   bedrijven: op Pivot Park is een community van bedrijven aanwezig in de gehele
    waardeketen van medicijnontwikkeling (zie onderdeel C in deze paragraaf).

Deze twee dimensies worden hieronder nader beschouwd.

A   Gebouwen en faciliteiten

Pivot Park heeft zowel basis- als zeer specifieke faciliteiten die de gehele waardeketen van
medicijnontwikkeling bestrijken: van laboratoria voor chemisch en biologisch onderzoek,
faciliteiten voor screening gedurende de gehele onderzoeksfase tot aan mogelijkheden om
de eerste kilo’s medicijnen te kunnen produceren (kilolab & pilot plant). Deze ‘big pharma’
infrastructuur is nu ook beschikbaar voor (biotech) MKB- bedrijven. BCI heeft onderzoek
verricht naar de open access faciliteiten van vergelijkbare campussen in Nederland. De
resultaten van het onderzoek worden gepresenteerd in figuur 4.4.




Zie volgende pagina voor de vergelijking.




                                                                                         24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Figuur 4.4 Vergelijking open access faciliteiten life sciences parken/ campussen




Bron: BCI, 2015




                                                                                   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Op basis van inventarisatie van vergelijkbare campussen (-deels- life sciences
gerelateerde) in Nederland, blijkt dat Pivot Park en Utrecht Science Park de life sciences
campussen in Nederland zijn, die een ruim aanbod van open-access onderzoeksfaciliteiten
‘on site’ aanbieden, waarbij Pivot Park met haar screening center een unieke faciliteit heeft.
Leiden Bioscience Park komt daar dichtbij in de buurt en biedt ook een ruim pallet aan
faciliteiten. Het merendeel van de campussen heeft de benodigde basis- en specifieke
apparatuur goed op orde. De samenwerking rondom open access-faciliteiten in Nijmegen
tussen het Radboud ziekenhuis, Mercator Science Park en Noviotech Campus is
vastgelegd om ‘Radboud Research Facilities’; om deze reden zijn de faciliteiten en
apparatuur afwisselend op de campus (on site) dan wel elders in de stad (off site)
aanwezig.

Uniek in Nederland is Pivot Park vooral met haar screeningfaciliteit, het Pivot Park
Screening Centre (PPSC). De ultra High Throughput Screening robot kan op zeer hoge
snelheid een groot aantal stoffen screenen. Deze capaciteit is nergens anders in Nederland
beschikbaar. Op andere campussen zijn wel screening faciliteiten aanwezig, maar deze
zijn:
    vrijwel geen van allen open access en kunnen alleen gebruikt worden door de
     universiteit zelf of door het bedrijf dat eigenaar is van de faciliteit, dus niet door
     bedrijven en derden tegen betaling. Deze screeningfaciliteiten zijn geen professionele
     CRO’s, zoals PPSC dat wel is.
    Utrecht Science Park heeft wel een open access screening faciliteit, maar is qua
     capaciteit (stoffen per dag) en omvang van de stoffenbibliotheek niet vergelijkbaar.
     Onderstaande grafiek (figuur 4.5) laat een vergelijking zien met Utrecht Science Park
     en een aantal universiteiten in de VS.

Figuur 4.5 Vergelijking screeningscapaciteit per dag (x1.000 stoffen) en omvang stoffenbibliotheek (x1.000)




Zowel qua capaciteit van het aantal te screenen stoffen per dag als de omvang van de
stoffenbibliotheek loopt PPSC ver voor op screeningfaciliteit aanwezig op bijvoorbeeld
Utrecht Science Park. Deze capaciteit is niet alleen te danken aan de uHTS robot, maar
ook aan de mogelijkheid om assays zo te verkleinen, dat er 1596 stoffen per assay plaat
getest kunnen worden. Niet alleen de capaciteit en omvang van de stoffenbibliotheek
maken PPSC uniek: dankzij de hoogwaardige industriële procedures en validatietechnieken
wordt de kans kleiner dat gevonden hits onterecht doorontwikkeld worden tot leads,
hetgeen hoge onderzoekskosten naar ‘foute’ hits bespaart.


                                                                                                              26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>B       Bedrijven

De bedrijven gevestigd op het Pivot Park zijn actief in de gehele waardeketen: R&D
bedrijven die zelf onderzoek verrichten, CRO’s die contractonderzoek doen in opdracht van
derden, CMO’s die in opdracht van SME’s en grote farmaceutische bedrijven eerste kilo’s
medicijnen kunnen produceren en service providers die al deze bedrijven ondersteunen.

Door middel van een enquête onder de bedrijven op Pivot Park is gevraagd naar de interne
en externe relaties die zij hebben met bedrijven en instellingen. Figuur 4.6 geeft een
indicatie4 van het aantal relaties, die Pivot Park bedrijven hebben met andere bedrijven en
instellingen (Let op: de getallen geven het aantal relaties weer en niet het aantal
instellingen).

Figuur 4.6 Relaties die Pivot Park bedrijven hebben met andere bedrijven en instellingen




                Bron: Enquête onder Pivot Park bedrijven, 2015

       Op Pivot Park is een community aanwezig van bedrijven die met elkaar samenwerken:
        -   bedrijven werken op Pivot Park samen aan onderzoeksprojecten,
            subsidieaanvragen of hebben klant/ leveranciers relaties.
       De bedrijven aanwezig op Pivot Park hebben ook veel externe relaties met bedrijven en
        kennisinstellingen:
        -   met grote farmaceutische bedrijven voor gezamenlijk onderzoek, financiering of om
            hun producten/ diensten te verkopen;
        -   met MKB bedrijven buiten het Pivot Park voor gemeenschappelijke
            onderzoeksprojecten of klant/ leverancier relaties;
        -   met binnen- en buitenlandse academische- en onderzoekinstellingen voor
            onderzoeksprojecten, kennisuitwisseling en als leverancier.


4   Dit overzicht is niet uitputtend: (1) Niet alle bedrijven op het Pivot Park hebben deelgenomen aan de enquête; (2) Niet alle
    deelnemers hebben hun relatie openbaar willen maken (3) Sommige deelnemers hebben kenbaar gemaakt dat zij meerdere
    relaties hebben met partijen, deze zijn geteld als één relatie (4) relaties van PPSC zijn niet meegenomen (zie hiervoor
    hoofdstuk 8)


                                                                                                                            27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>     BOM Capital heeft geïnvesteerd in onder andere de volgende op Pivot Park gevestigde
      bedrijven: BioNovion, Acerta, Synnafix, Lead Pharma, Glycostem, NTRC en
      BioConnection.
     Recent is BioNovion overgenomen door Aduro, een Amerikaans biotech bedrijf
      (NasDaq genoteerd) met de toezegging dat BioNovion op Pivot Park zal blijven en zal
      groeien.
     Naast BioNovion zijn ook Acerta, Quintiles, Quantitative Solutions/Certera onderdeel
      van bedrijven met een internationaal vestigingspatroon.

Enkele aanprekende voorbeelden van samenwerkingen zijn hieronder opgenomen.

BioNovion is overgenomen door Aduro




    BioNovion doet onderzoek naar medicijnen die het menselijk afweersysteem
    ondersteunen kanker te bestrijden. Bionovion is sinds 2012 gevestigd op het Pivot Park
    en inmiddels werken er 21 mensen. Eind september is BioNovion overgenomen voor €29
    mln. door Aduro, een Amerikaans biotech bedrijf (NasDaq genoteerd), met de toezegging
    dat BioNovion op Pivot Park zal blijven en zal groeien.

LeadPharma werkt samen met Sanofi




    Lead Pharma is sinds 2013 met 30 mensen gevestigd op het Pivot Park. Lead Pharma
    doet onderzoek naar medicijnen tegen auto-immuunziekten als reuma en kanker. Begin
    2015 heeft het bedrijf aangekondigd samen te gaan werken met het grote Franse
    farmaceutische bedrijf Sanofi. Samen ontwikkelen ze medicijnen tegen reumatische
    artritis, psoriasis en de ziekte van Crohn. Lead Pharma zal onderzoek doen in de vroege
    fase en ontvangt daarvoor financiering. Sanofi zal het medicijn klinisch testen om het
    vervolgens op de markt te brengen.


InnatOss heeft financiering ontvangen van het Amerikaanse Ministerie van Defensie




    InnatOss is sinds 2012 gevestigd op het Pivot Park. Het bedrijf doet met 6 mensen
    onderzoek naar diagnosemethoden voor ziektes als Q-koorts en de ziekte van Lyme.
    Dankzij verbeterde diagnostiek kunnen deze ziekten eerder bij de patiënt worden
    geconstateerd en betere behandelkeuzes worden gemaakt. InnatOss is onderdeel van
    een consortium dat €4,5 mln. heeft gekregen van het Amerikaanse ministerie van
    Defensie om een vaccin te ontwikkelen tegen Q-koorts.




                                                                                         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>NTRC werkt samen met Max Planck Institute, Universiteit Utrecht en NKI, gesteund
door Michael J. Fox Foundation




 NTRC is sinds 2012 gevestigd op het Pivot Park en voert de vroege fase van het
 onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen uit. NTRC en de Universiteit Utrecht werken
 samen op het gebied van onderzoek naar de ziekte van Parkinson. NTRC heeft
 bovendien een prijs ontvangen van de Michael J. Fox Foundation voor onderzoek naar
 remmers van tryptofaan-2,3-dioxygenase (TDO).
 Onderzoekers van het NKI, NTRC en het Universitair Medisch Centrum Utrecht hebben
 ontdekt dat het remmen van een eiwit dat betrokken is bij chromosoom-segregatie, de
 effectiviteit van chemotherapie verhoogt.
 Onderzoekers van het Max Planck Institute of Biochemistry en NTRC hebben
 aangetoond dat een verdubbeling van het gehele genoom van menselijke kankercellen
 afweer veroorzaakt tegen een breed spectrum chemotherapeutica.


ChemConnection werkt samen met Radboud Nanomedicine Alliance en is betrokken
bij Horizon 2020-project




 ChemConnection is sinds 2012 gevestigd op het Pivot Park en inmiddels werken er meer
 dan 30 mensen. Het bedrijf biedt diensten aan op het gebied van chemische
 procesontwikkeling en productie van stoffen voor met name de farmaceutische industrie.
 ChemConnection is de eerste industriële partner met wie de Radboud Nanomedicine
 Alliance een contract heeft ondertekend. Met de Radboudonderzoekers wil
 ChemConnection nieuwe toepassingen voor medicijntransport met nanodeeltjes
 onderzoeken met de nadruk op de behandeling van mitochondriële ziekten en het
 overbruggen van de bloed-breinbarrière.
 Daarnaast neemt ChemConnection deel aan het Horizon 2020 programma van de bio-
 organische chemie groep van het Institute for Molecules and Materials (IMM) van de
 Radboud Universiteit Nijmegen op het gebied van nanogeneeskunde. Onder toezicht van
 IMM start een speciaal trainingsprogramma voor 15 promovendi, waaraan 4 andere
 universiteiten (Utrecht, Londen, Helsinki, Bordeaux) en ChemConnection meewerken.


C   Ecosysteem Pivot Park

Een innovatief en ondernemend ecosysteem betekent een intensieve samenwerking tussen
bedrijven onderling en tussen bedrijven en kennisinstellingen. Daarbij is een kennisinstelling
on-site behulpzaam, maar geen noodzakelijke voorwaarde. Zo kent de succesvolle High
Tech Campus Eindhoven geen (universitaire) kennisinstelling. De relaties van
technologiegedreven bedrijven beperken zich overigens op alle campussen vaak niet tot
één kennisinstelling. Dat kan zelfs leiden tot een zeker eenzijdigheid: zo heeft de CEO van


                                                                                           29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Nokia aangegeven dat een te nauwe samenwerking met Finse kennisinstellingen het zicht
op opkomst van web & app -bedrijven in Silicon Valley heeft verhinderd, met alle negatieve
gevolgen van dien. Tot slot speelt ook het perspectief op afstand een rol: een science park
als het beroemde Research Triangle Park in Charlotte, North Carolina, is 22 km lang en 6
km breed.

Uit tabel 4.1 blijkt dat voor een campus die pas 3 jaren operationeel is er een intensieve
samenwerking is tussen de bedrijven op het park, hetgeen de keten-filosofie (bedrijven in
uiteenlopende fasen van medicijnontwikkeling) onderstreept. De samenwerking varieert van
gezamenlijke productontwikkeling en serviceverlening tot klant- en leveranciersrelaties. Het
tweede deel van de tabel laat zien dat de samenwerking met kennisinstellingen in
Nederland en daarbuiten zeker aanwezig is. Veel op het Pivot Park gevestigde bedrijven
omschrijven zelf het Pivot Park-ecosysteem als ‘levendig’.

Tabel 4.1      Voorbeelden van samenwerkingsrelaties van op Pivot Park gevestigde pharma/ CRO bedrijven met
               collega-bedrijven op Pivot Park en met (Nederlandse) kennisinstellingen5

                            Bedrijven op Pivot Park             (Nederlandse) kennisinstellingen
Bedrijf A                    Bio Ascent                         VUMC
                             InnatOss                           Radboud Universiteit
                             Vivenics                           Universiteit Utrecht
                             3D Pharm                           NKI
                             Lead Pharma                        Universiteit Groningen
                             NTRC                               SGC Oxford University
                                                                 Dundee University

Bedrijf B                      Spinnovation                       Radboud Universiteit Nijmegen/ Radboud
                               BioConnection                       UMC
                               NTRC                               Universiteit London
                               Acerta                             Universiteit Helsinki
                               SynAffix                           Universiteit Bordeaux
                               LiteVax

Bedrijf C                      BioNovion                          UMC Utrecht
                               Spinnovation                       LUMC Leiden
                                                                   Radboud Universiteit Nijmegen

Bedrijf D                      HKG                                UCL Cancer Institute, UCL, London
                               Modiquest                          Dana Farber Cancer Institute, Boston, VS
                                                                   Stanford University, VS
                                                                   QIMR, Australië
                                                                   UMC, Groningen
                                                                   NKI
                                                                   AMC, Amsterdam
                                                                   Radboud UMC

Bedrijf E                      ChemConnection                     UMC, Groningen
                               BioAxis                            Erasmus UMC
                               Vivenics                           Universiteit Leiden
                               PPSC                               NKI
                               Zwiers Regulatory Consultancy      5 Amerikaanse universiteiten


5
    Servicebedrijven niet meegenomen


                                                                                                               30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                       Bedrijven op Pivot Park   (Nederlandse) kennisinstellingen
                        3D PharmXchange          AMC, Amsterdam
                        De Vries & Metman

Bedrijf F                 PPSC                     Universiteit Leiden
                          Acerta                   Universiteit Maastricht
                          BioAxis                  Universiteit Utrecht

Bedrijf G                 ChemConnection
                          CVIS
                          Thermo Group
                          Spinnovation

Bedrijf H                 ChemConnection           Max Planck Instituut
                          Glycostem                Universiteit Utrecht
                          Vivenics                 NKI

Bedrijf I                 CVIS                     Radboud Universiteit Nijmegen
                          Acerta
                          Vivenics
                          HKG

Bedrijf J                 Acerta                   Erasmus MC
                          Modiquest                Radboud UMC
                          InnatOss                 VU Amsterdam
                          NTRC
                          BioNovion

Bedrijf K                 Vivenics                 Radboud UMC
                          HKG

Bedrijf L                 PPSC                     Radboud UMC
                          HKG
                          De Vries

Bedrijf M                 BioAxis
                          PPSC
                          NTRC
                          SynAffix
                          IPD Therapeutics
                          Zwiers

Bron: Enquêtes bedrijven, websites




Conclusies :
     veel bedrijven op Pivot Park werken met elkaar samen en/of doen zaken met elkaar;
     veel bedrijven op Pivot Park hebben herkenbare relaties met Nederlandse
      kennisinstellingen;
     de op Pivot Park gevestigde bedrijven zijn onderdeel van een (inter)nationaal
      ecosysteem voor early drug development dat veel verder gaat dan alleen Oss.



                                                                                     31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>D      Positionering Pivot Park op levenscyclus campussen

In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken heeft Buck Consultants International
onderzoek gedaan naar campusontwikkelingen in Nederland in 2010, 2013 en 2014.
Het streefbeeld van een campus kan als volgt worden samengevat:
      een campus faciliteert open innovatie, hetgeen een kernelement in de versnelling van
       innovatie in Nederland is;
      een campus beoogt een natuurlijke habitat (‘leefomgeving’) voor onderzoeksafdelingen
       en daaraan gerelateerde onderzoeksfaciliteiten te zijn;
      een aantrekkelijke campus is uitnodigend voor internationale kenniswerkers, die
       immers ook (internationale) keuzemogelijkheden hebben;
      een campus werkt als een magneet en oefent een aantrekkende werking uit op
       mensen, instituten en bedrijven die erop af komen, waar een continue flow van ideeën
       bestaat, waar PhDs actief zijn enz.

Een campus is dus niet alleen het natuurlijke en voor kenniswerkers aantrekkelijke
kristallisatiepunt voor open innovatie en publiek private R&D-samenwerkingsmogelijkheden,
maar kan door zijn onderscheidend vermogen en inspelend op nationale en regionale
prioriteiten ook een innovatieversneller van formaat zijn.

Een campus kent 4 ontwikkelingsfasen:
      Ideefase              :    initiatief zit in de verkennings-/haalbaarheids-/visiefase;
      Opstartfase           :    fysieke omgeving wordt gerealiseerd/de eerste vestigers zijn er
                                  soms al (vaak de eerste jaren van een campusontwikkeling);
      Groeifase      :           campus ontwikkelt zich door toename onderzoekers en bedrijven;
      Volwassen fase :           op campus heeft zich een groot aantal onderzoeksinstituten en
                                  R&D-bedrijven gevestigd.
Tabel 4.2   Aantal campussen in Nederland                          Figuur 4.7   Pivot Park en de levenscyclus
                                                                                van campussen
Fase         Aantal    Waarvan (deels) Life Sciences
          campussen in georiënteerd
              NL
Volwassen      8        Leiden Bio Science Park
fase                    Utrecht Science Park
                        Wageningen Campus

Groeifase         9             Healthy Ageing Campus Groningen
                                Pivot Park Oss
                                Novio Tech Campus Nijmegen
                                Maastricht Health Campus
                                Mercator Science park Nijmegen
Bron: BCI, 2014



Pivot Park zit in de groei fase van een campus, zo blijkt uit nationaal onderzoek. Met zijn
focus (early drug discovery) en gegeven de omvang van de locatie is Pivot Park een
andersoortig onderdeel van het Nederlandse campussen-landschap. Pivot Park kan en zal
nooit zo groot worden als Leiden Bio Science Park (grootste life sciences-georiënteerde
campus in Nederland), maar dat is ook simpelweg niet de ambitie.


                                                                                                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>E   Pivot Park in relatie tot de Nederlandse Topsectoren

Pivot Park binnen de Topsector Life Science & Health

Bedrijven gevestigd op Pivot Park bewegen zich grotendeels binnen de Topsector Life
Science & Health (LSH). Echter ook binnen deze Topsector is er de nodige variatie.
Behalve bedrijven die werken aan de ontwikkeling van nieuwe innovatieve medicijnen zijn
er ook bedrijven die werken aan nieuwe toedieningsvormen van bestaande medicijnen en
het ontwikkelen van nieuwe diagnostische testen voor infectieziekten. Naast deze
productontwikkeling zijn er de Contract Research Organisaties (CRO’s) die services
verlenen aan de product ontwikkelaars op Pivot Park, maar ook (inter)nationaal. Pivot Park
bevat ook twee pilot plants die geëxploiteerd worden door Contract Manufacturing
Organisaties (CMO’s) die in opdracht het productieproces van een nieuw medicijn
ontwikkelen onder Good Manufacturing Practices (GMP).

Pivot Park als Prospect COCi: Centre for Open Chemical Innovation

De Topsector Chemie heeft een aantal locaties in Nederland benoemd tot ‘Centre for Open
Chemical Innovation’. Pivot Park is inmiddels een prospect COCi, een traject om uiteindelijk
geselecteerd te worden als een COCi. De basis van deze selectie zijn de sterke punten van
Pivot Park in het Nederlandse chemische innovatie landschap. Met name de cross-over
naar de Topsector Life Sciences & Health, maar ook de unieke screeningsfaciliteit, plus de
goede ontwikkelingen op het park (nieuwe bedrijven en een aantal sterke groeiers zoals
Chemconnection) worden als sterke punten ervaren die voor het COCi-label pleiten.
Hiervoor zal op korte termijn in overleg met de Topsector Chemie en Topsector LSH een
voorstel uitgewerkt worden.

Pivot Park en Cross-overs naar andere Topsectoren

Ondanks dat de bedrijven op Pivot Park activiteiten ontplooien binnen de Topsector LSH
hebben ze ook een sterke cross-over naar de Topsector Chemie doordat ze actief zijn op
het gebied van het vinden en ontwikkelen van nieuwe chemische stoffen, innovatieve
productie mogelijkheden binnen de nanotechnologie en nieuwe toedieningsmogelijkheden
(zie prospect COCi).

Daarnaast bestaat er voor de toekomst een potentieel-interessante cross-over mogelijkheid
met de Topsector Agri & Food. De technologieën beschikbaar op Pivot Park (o.a. de
screeningsfaciliteiten) zijn ook geschikt om te kijken naar zaadveredeling en
voedingscomponenten. Er bestaan nu al op beperkte schaal samenwerkingen met
bedrijven die werkzaam zijn in deze Topsector zoals Fytagoras (binnen een RAAK
subsidie).

Pivot Park en de LSH Knowledge and innovation Agenda 2016 – 2019

In juni 2015 heeft Health-Holland (Topsector LSH) de Knowledge and Innovation Agenda
2016 – 2019 gefinaliseerd. In deze agenda wordt de rol van Health-Holland benoemd in het




                                                                                         33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>stimuleren en faciliteren van stakeholders en partners bij hun activiteiten in R&D public-
private partnerships op onderwerpen gerelateerd aan drie maatschappelijke uitdagingen:

    maintain health and functioning, focus on prevention (including personalised primary
     prevention and prognostic pathways);
    maximise effect, minimise burden;
    manage health and disease outside the hospital.

Deze uitdagingen worden aangepakt op drie verschillende niveau’s:

Niveau I : Fundamental Life Sciences Research
Niveau II : Applied and Practice-Based health and Functioning Science Research
Niveau III : Built environment, ICT infrastructure and Concept and Systems.

Pivot Park voorziet een nadrukkelijke rol in deze K&I Agenda. Bedrijven gevestigd op Pivot
Park houden zich bezig met alle drie maatschappelijke uitdagingen zowel op niveau I als II.
De European Lead Factory, waar het Pivot Park Screening Center een centrale rol speelt, is
een uitstekend voorbeeld van een public-private partnership dat in deze agenda past. Een
vervolg middels ELF-2 voldoet zeker aan deze criteria. Ook andere fundamental Research
Life Sciences PPP’s zoals OncoXL sluiten aan bij de expertise die aanwezig is op het Pivot
Park. Een belangrijke rol in deze agenda bestaat er voor de cross-overs naar de andere
Topsectoren (Chemie, Agri & Food) en de Centers of Research Excellence, ook deze zijn
aan de orde bij bedrijven op Pivot Park.


4.3 Tevredenheid huurders

Uit een enquête onder huurders van Pivot Park (mei 2015) blijkt dat huurders hun
tevredenheid over Pivot Park waarderen met een 3,2 op een schaal van 1 tot 56.




6   Antwoord op de vraag: Hoe tevreden bent u met de faciliteiten en services van het Pivot Park? [1 = zeer
    ontevreden, 5= zeer tevreden (n=14)]. De deelgenomen bedrijven vertegenwoordigen ca. 60% van de
    werkgelegenheid op Pivot Park.


                                                                                                        34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Figuur 4.8 Sterkten en zwakten op basis van enquête (op volgende van belang)




Bron: Enquête onder Pivot Park bedrijven, 2015


    Uit de enquête komt naar voren dat huurders over het algemeen tevreden zijn over de
     services en faciliteiten op het Pivot Park. Vooral de beschikbaarheid en kwaliteit van
     faciliteiten apparatuur en de service van de Pivot Park organisatie worden als plus-punt
     beschouwd.
    Pivot Park scoort duidelijk minder goed op de aantrekkelijkheid van de
     vestigingsomgeving. Dit heeft vooral te maken met de geslotenheid van het park,
     ontbreken van gemeenschappelijke faciliteiten en enkele gedateerde gebouwen (zie
     hoofdstuk 7 Vastgoeduitdagingen).

Sinds in juni 2015 de locatie van Pivot Park geheel in eigendom is van de gemeente Oss is
gestart met de uitrol van Pivot Park 2.0., waarin een groot deel van de zwakten uit figuur 4.8
wordt aangepakt. Pivot Park gaat een ‘open campus’ worden met een eigen toegang en
meer gemeenschappelijke faciliteiten. Realisatie van dit plan start in 2015 met als doel dit
medio 2017 op te leveren (zie hoofdstuk 6 en 7).


4.4 Positie Pivot Park in de Nederlandse Life Sciences sector

Sinds de oprichting in 2012 heeft Pivot Park een herkenbare positie opgebouwd in de
Nederlandse en Europese Life Sciences sector, met name op het gebied van farmaceutisch
onderzoek. Deze positie blijkt uit de volgende zes argumenten:

    Unieke onderzoeksfaciliteiten: Pivot Park heeft de meeste complete onderzoeks- en
     productiefaciliteiten op het gebied van medicijnontwikkeling van alle Life Science
     campussen in Nederland. Deze ‘big pharma’ infrastructuur is nu ook beschikbaar voor
     MKB- bedrijven en universiteiten/ kennisinstellingen. Deze unieke faciliteiten en
     geavanceerde apparatuur heeft al meerdere, reeds bestaande bedrijven ertoe
     bewogen zich te vestigen op het Pivot Park vanuit Nijmegen en Leiden.

    Complete waardeketen van medicijnontwikkeling (van onderzoek tot productie)
     aanwezig op Pivot Park: bedrijven gevestigd op Pivot Park zijn actief in alle fasen van
     het proces voor medicijnontwikkeling. Van de ontdekking van targets en screening tot


                                                                                           35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>    aan de productie van de eerste kilo en productie op kleine schaal voor het testen op
    grote groepen patiënten tijdens de klinische (test)fase.

   Bedrijven op het Pivot Park zijn succesvol: ze werken samen met grote farmaceutische
    bedrijven als Sanofi en andere aansprekende partijen zoals het Amerikaanse ministerie
    van Defensie.

   Actief partner in onderzoeksprojecten met Nederlandse universiteiten en
    onderzoeksinstellingen: bedrijven op Pivot Park, maar ook Pivot Park zelf voornamelijk
    met PPSC (zie hoofdstuk 5), zijn onderdeel van nationale en internationale
    samenwerkingsverbanden waar ook grote farmaceutische bedrijven en binnen- en
    buitenlandse universiteiten/ kennisinstellingen onderdeel van zijn.

   PPSC speelt een zeer belangrijke rol in een groot Europees project, namelijk de
    European Lead Factory (ELF) onderdeel van het Innovative Medicine Initiative (IMI)
    van de Europese Commissie. Het betreft een unieke Europese samenwerking tussen
    grote farmaceutische bedrijven, SME’s en universiteiten/ kennisinstellingen. Het project
    loopt van 2013 t/m 2017 en het totale budget bedraagt €90 miljoen (zie hoofdstuk 5).

   Activiteiten van bedrijven op Pivot Park sluiten aan bij de ‘Knowledge & Innovation
    agenda 2016-2019’ van de Topsector Life Science & Health, zowel op het gebied van
    publiek-private samenwerkingen voor maatschappelijke uitdagingen als op de
    mogelijkheid tot het vormen van cross-over met andere topsectoren.

De positie die Pivot Park anno 2015 heeft in de Nederlandse life sciences sector moet
behouden worden en idealiter versterkt. Dat biedt immers de kans op meer bedrijven, meer
samenwerkingsverbanden en meer opdrachten voor op Pivot park gevestigde bedrijven.
Voor die versterkte positionering moeten de komende jaren een aantal uitdagingen het
hoofd worden geboden, die geanalyseerd worden in de volgende hoofdstukken.




                                                                                         36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>5       Pivot Park Screening Centre


In de aantrekkingskracht van Pivot Park speelt het Pivot Park Screening Centre (PPSC)
een grote rol. Dit hoofdstuk beschrijft het businessplan van PPSC en presenteert de
strategie voor de komende jaren.

Zie voor meer achtergrond bij dit hoofdstuk Bijlage A: PPSC Business Plan

5.1 Producten: HTS & uHTS

Het PPSC is een open access faciliteit waar bedrijven en instellingen tegen betaling hun
targets kunnen laten onderzoeken op een reactie met stoffen, die een potentiele werking
kunnen hebben als medicijn. Figuur 5.1 geeft een overzicht van de producten/ diensten die
PPSC aanbiedt met elke hun eigen doelgroep.
Figuur 5.1 Overzicht producten/ diensten PPSC




A   HTS

Met HTS screening biedt PPSC een open access service aan MKB-bedrijven en
universiteiten/ kennisinstellingen. Er kunnen door hen targets ingebracht worden om te
laten testen tegen hun eigen stoffenbibliotheek (single). Veel van deze MKB-bedrijven en
universiteiten/ kennisinstellingen hebben echter geen omvangrijke stoffenbibliotheek.
Daarom is het ook mogelijk het target te laten testen met de stoffenbibliotheek van PPSC.
Deze is groot (250.000+), chemisch divers en van zeer hoge kwaliteit. Met de HTS is PPSC
in staat 50.000 stoffen per dag te testen.

B   uHTS

Door middel van de uHTS robot kan PPSC een screening service aanbieden op veel
grotere schaal. Meer dan 300.000 stoffen per dag kunnen getest worden met deze robot.
Hierdoor kan veel sneller, volledig geautomatiseerd en met een nog hogere kwaliteit, tegen


                                                                                       38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>lagere kosten gescreend worden dan met de HTS. Screenen met de uHTS kent twee
modellen:

    traditional outsourcing: in dit model brengen grote farmaceutische bedrijven hun targets
     en eigen stoffen bibliotheek in; hiermee is PPSC een ‘gewone’ CRO.
    shared libraries: is een nieuw en innovatief concept op de HTS markt. In dit model
     brengen farmaceutische bedrijven hun eigen targets in, maar laten die testen tegen een
     gedeelde stoffenbibliotheek. Deze bibliotheek is veel omvangrijker en kent een grotere
     chemische diversiteit, waardoor de kans dat er hits gevonden worden (en op termijn:
     innovatief medicijn), groter is.

HTS/ uHTS screening vindt plaats helemaal aan het begin van de waardeketen van
medicijnontwikkeling. Hoe verder naar rechts in de keten, hoe meer de stoffen waarmee in
de betreffende fase gewerkt wordt, waard zijn (zie figuur 5.2).

    uHTS screening is veel werk maar de stoffen die als hit gevonden worden beginnen al
     waarde te ontwikkelen (als zijnde Intellectueel eigendom (IP)). Hoe verder naar rechts
     in de waardeketen hoe minder stoffen er overblijven en hoe groter de kans is dat er een
     medicijn gevonden wordt.
    Het is belangrijk dat screenen op een kwalitatief hoogwaardige en goed gevalideerde
     manier gebeurt. De kosten voor het vinden van een medicijn lopen immers steeds
     verder op wanneer men opschuift naar de volgende fase in de waardeketen. Elke stof
     die onterecht in de volgende fase van de waardeketen terecht komt, stuwt de toch al
     hoge ontwikkelingskosten verder omhoog.

Figuur 5.2 Overzicht waarde van de stof in de waardeketen van medicijnontwikkeling




Bron: Pivot Park




                                                                                          39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>5.2 Marktperspectief en concurrentie

A           Marktperspectief

De markt waarop PPSC actief is als CRO is de HTS markt. Dit wil zeggen dat PPSC als
CRO in opdracht van derden chemische stoffen test op een reactie met een target. De
vooruitzichten voor deze markt zijn gunstig:

      wereldwijd groeit de HTS markt voor CRO’s van $13,7 mrd. in 2013 naar $19,6 mrd. in
       20187.
      door bezuinigingen van grote farmaceutische bedrijven op hun eigen onderzoek nemen
       de kansen voor CRO’s toe. Zeker gezien de trend dat grote farmaceutische bedrijven
       hun onderzoeksuitdagingen delen met andere partijen in plaats van het complete
       onderzoek in huis uit te voeren.
      ondanks dat er steeds meer innovatie plaats vindt op het gebied van biologische
       medicijnen is nog steeds 80% van alle goedgekeurde medicijnen gebaseerd op een
       chemische stof8. De markt voor het ontwikkelen van chemische stoffen tot een medicijn
       blijft dus substantieel.

B           Concurrentie

In hoofdstuk 4 is al aangegeven dat PPSC een unieke positie heeft in Nederland. In Europa
heeft PPSC een aantal concurrenten die vergelijkbare activiteiten verrichten. Figuur 5.3
geeft een overzicht van de Europese top-5.

Figuur 5.3 Overzicht van de Europese top-5 HTS/ uHTS CRO’s




PPSC heeft een unieke positie in de Europese top-5 HTS/ uHTS CRO’s:

      PPSC is de enige CRO die op uHTS schaal kan screenen (>300.000 stoffen per dag).
       Deze schaal en kwaliteit kunnen alleen geëvenaard worden door de interne screening
       ceters van big pharma.

7   Bron: Markets and Markets: High Troughput Screening (HTS) – forecast to 2018
8   Bron: Nature Reviews Drug Discovery (2014)


                                                                                         40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>   PPSC is de enige nieuwkomer in de top-5 met een substantiële positie. De anderen zijn
    al langer actief of gestart als een spin-out van een groot farmaceutisch bedrijf. De enige
    andere nieuwkomer (Hit Discovery Constance) is een pas overgenomen/gestarte joint-
    venture tussen verschillende al langer bestaande partijen.

De andere top-5 spelers bieden een breder dienstenpakket aan dan PPSC: zij bieden naast
screening ook –al dan niet met partners- diensten aan die zich verder (rechts) bevinden in
waardeketen van medicijnontwikkeling. Dit betekent dat deze CRO’s niet alleen maar
screenen op hits, maar deze hits ook verder ontwikkelen tot leads en uiteindelijk in clinical
candidates. Hierdoor hoeven opdrachtgevers niet naar verschillende partijen te gaan nadat
hits zijn gevonden.


5.3 SWOT analyse

Onderstaand figuur (5.4) geeft een overzicht van de sterkten, zwakten, kansen en
bedreigingen voor PPSC.

Figuur 5.4 SWOT analyse PPSC

Vertrouwelijk



5.4 Strategie

Om het PPSC de komende jaren te laten bloeien is de strategie voor de komende jaren
gebaseerd op:

A   Focus op shared libraries
B   Participeren in diverse consortia
C   Dienstenpakket verbreden


A   Focus op shared libraries (public & corporate)

De komende jaren gaat PPSC inzetten op het ontwikkelen van het shared libraries-concept.
Dat hier behoefte aan is blijkt o.a. uit het bestaan van de European Lead Factory (ELF).
Binnen dit concept delen universiteiten en diverse grote farmaceutische bedrijven een klein
deel (50.000 stoffen) van hun stoffenbibliotheken. In ELF-2 kan dit op grotere schaal gaan
plaatsvinden. Tijdens de looptijd van deze opvolger van ELF is financiering gegarandeerd
en kan worden gewerkt aan verdere acceptatie in de markt van het shared libraries-
concept. PPSC heeft de afgelopen jaren bewezen dat het in staat is het delen van
bibliotheken door farmaceutische bedrijven goed te kunnen faciliteren:

   PPSC heeft ervaring met het juridisch en fysiek scheiden van de stoffenbibliotheken
    zodat er geen patenten en IP geschonden worden;
   PPSC is onafhankelijk: het is niet verbonden aan één bepaalde universiteit of
    farmaceutische bedrijf;


                                                                                           41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>   PPSC heeft in de afgelopen jaren daadwerkelijk ervaring opgedaan met het screenen
    op gedeelde bibliotheken.

B   Participeren in diverse consortia

Naast ELF participeert PPSC ook in diverse nationale consortia, onder andere het Cancer
Drug Discovery Initiative (CDDI) en het TKI (Top Consortia voor Kennis en Innovatie)
project Oncodrugs. Daarnaast zijn er ook verregaande plannen voor andere consortia (NL-
Openscreen, COILED) waaraan PPSC een belangrijk bijdrage kan leveren.

   ELF: De European Lead Factory (ELF) is een platform voor medicijnontwikkeling en is
    gefinancierd door het European Innovative Medicines Initiative (IMI). Het platform
    bestaat uit een consortium van 30 partners (Big Pharma, SME’s en universiteiten). Het
    doel is om medicijnen te ontwikkelen tegen ziekten waarnaar nog nauwelijks onderzoek
    is verricht (zoals de zogenaamde ‘orphan diseases’). Bedrijven en universiteiten (ook
    niet-contract partijen) kunnen targets indienen die door PPSC worden gescreend op
    een eventuele reactie tussen dat target en 500.000+ stoffen die zijn ingebracht door de
    ELF- partners. De indiener van het target krijgt een lijst met hits (stoffen die een reactie
    opleverden), die het startpunt vormt voor het vervolg van het ontwikkelingsproces tot
    medicijn.
    Mogelijke voortzetting van het ELF programma na 2017 levert een gegarandeerde
    bezetting op van het PPSC. Dankzij deze omzet ontstaat ruimte om te kunnen
    investeren in vernieuwing van de aanwezige apparatuur. Hierdoor blijft PPSC een
    state-of-the-art faciliteit. Om de steun van de partners binnen het ELF project voor een
    vervolg te onderzoeken is een letter of support voorgelegd. Zes grote farmaceutische
    bedrijven hebben hun steun uitgesproken voor een vervolg en de succesvolle rol van
    het PPSC:




    De letters of support zijn bijgevoegd in de bijlage
   Cancer Drug Discovery Initiative (CDDI): is een samenwerking tussen PPSC,
    Universiteit Leiden en het NKI. Het doel van de samenwerking is om targets ingebracht
    door het NKI, door PPSC te laten screenen op de eigen stoffenbibliotheek. De
    gevonden hits worden door de chemiefaculteit van de Universiteit Leiden
    geoptimaliseerd, waarna ze door het NKI verder worden getest.

   Topconsortium voor Kennis en Innovatie (TKI) project oncodrugs: dit is een
    samenwerking tussen PPSC, Universiteit Leiden, NKI en drie bedrijven op het Pivot
    Park: NTRC, Lead Pharma en AcertaPharma. Het inbrengen van targets gebeurt door
    het NKI tezamen met de drie bedrijven. Het PPSC verzorgt de screening waarna de
    Universiteit Leiden en de drie bedrijven deze zullen doorontwikkelen tot een clinical
    candidate waarin één van de grote farmaceutische bedrijven interesse heeft.

   NL-Openscreen: is een initiatief van zeven Nederlandse universiteiten en
    onderzoeksinstellingen (Universiteit Leiden, Vrije Universiteit, Universiteit van

                                                                                             42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>    Amsterdam, Rijksuniversiteit Groningen, Technische Universiteit Eindhoven, Radboud
    Universiteit Nijmegen en Nederlands Kanker Instituut) en het PPSC tot het opzetten
    van een gemeenschappelijke stoffenbibliotheek en het bundelen van
    screeningactiviteiten. Door het bij elkaar brengen van de verschillende Nederlandse
    stoffenbibliotheken wordt de kans op een hit (reactie tussen target en stof) aanzienlijk
    vergroot. PPSC krijgt een belangrijke rol in dit consortium doordat de stoffenbibliotheek
    gecentraliseerd wordt in Oss. Daarnaast kan PPSC een belangrijke rol vervullen in het
    screenen: universiteiten en onderzoeksinstellingen kunnen niet op een dergelijke grote
    en geautomatiseerde schaal screenen. Een in 2013 ingediende aanvraag voor NWO-
    ondersteuning is destijds niet toegekend. Voorzien is dat eind 2015 NWO nieuwe
    mogelijkheden voor subsidieaanvragen biedt.

   Centre for Open Innovation in Lead Dicovery (COILED): COILED is een samenwerking
    tussen PPSC en een aantal bedrijven op het Pivot Park (ChemConnection, BioAxis,
    BioXpert), de Radboud Universiteit en een aantal bedrijven uit Nijmegen (Pansynt,
    Future Chemistry, Chiralix) en het Radboud UMC. De bedoeling is dat PPSC hits
    genereert voor de geselecteerde targets en deze hits verder worden ontwikkeld tot
    clinical candidates door de bedrijven in samenwerking met de Radboud Universiteit en
    Radboud UMC. COILED is in september 2015 ingediend om in aanmerking te komen
    voor een EFRO subsidie bij OP Oost.

Het participeren in deze consortia heeft om twee redenen toegevoegde waarde :

   voor Pivot Park: er wordt een sterke(re) band opgebouwd met kennisinstellingen en
    bedrijven in heel Nederland. Hierdoor neemt de bekendheid van het Pivot Park toe
    waardoor de kans groter is dat bedrijven zich op het Pivot Park zullen vestigen.
   voor Nederland: Pivot Park speelt een herkenbare rol in samenwerkingsverbanden die
    een belangrijk bijdrage leveren aan de Nederlandse kennisinfrastructuur:
    -   PPSC heeft de industriële ervaring en expertise die een toegevoegde waarde
        kunnen zijn om het risico op mislukkingen bij de ontwikkeling van medicijnen te
        verkleinen;
    -   door deze (meer publiek gerichte) consortia kunnen er medicijnen worden
        ontwikkeld voor ziekten, die niet opgepakt worden door grote farmaceutische
        bedrijven, omdat ze potentieel te weinig opleveren.

C   Opschuiven naar rechts in waardeketen (mede met behulp van PRIO)

Doordat PRIO op Pivot Park een keten aan partners organiseert (zie hoofdstuk 6), is PPSC
in staat haar klanten een breder dienstenpakket aan te bieden. Evenals de concurrenten
kan PPSC dan niet alleen screeningservices aanbieden, maar ook de eventuele
doorontwikkeling tot clinical candidate.

5.5 Financieel perspectief

Om de financiële toekomst van het PPSC te verkennen is een exploitatiebegroting
opgesteld voor de jaren 2016-2020. Doordat de omvang van de toekomstige inkomsten van
het PPSC een aantal onzekerheden bevat (wel of niet doorgaan ELF-2, wel of niet



                                                                                          43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre> acceptatie van het shared libraries-concept in de markt), zijn er drie scenario’s
 doorgerekend die rekening houden met deze onzekerheden. Figuur 5.5 geeft een overzicht
 van de uitgangspunten van deze scenario’s.

 Figuur 5.5 Uitgangspunten PPSC scenario’s




 Voor elk scenario is een exploitatiebegroting opgeteld voor de jaren 2016-2020.
 Scenario 1: Bottom-scenario
 Tabel 5.1   Exploitatiebegroting PPSC 2016-2020/ 2026 in bottom-scenario


 Vertrouwelijk




1) Inclusief budgetopbouw voor vervanging




                                                                                    44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Scenario 2: Top-scenario
Tabel 5.2   Exploitatiebegroting PPSC 2016-2020 in top-scenario

Vertrouwelijk

Scenario 3: Reëel-scenario
Tabel 5.3   Exploitatiebegroting PPSC 2016-2020 in reëel-scenario

Vertrouwelijk

Conclusies:

   In het Bottom-scenario maakt PPSC vanaf 2018 verlies. Cumulatief is er tot 2026 een
    negatief exploitatiesaldo van €-3,6 mln.
   In het Top-scenario is er een positief exploitatiesaldo, dat in de periode 2016-2026
    oploopt tot ruim €16 mln.
   In het Reëel-scenario laat PPSC in de 10 jarige periode elke jaar positieve cijfers zien,
    die leiden tot een positief cumulatief exploitatiesaldo per 2026 van €8,9 mln.

Pivot Park neemt het Reëel-scenario als strategisch uitgangspunt voor de komende jaren.




                                                                                          45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>6      Pharma Research Institute Oss


Om het ecosysteem van bedrijven op Pivot Park verder te ontwikkelen en de keten verder
te versterken wordt het Pharma Research Institute Oss (PRIO) opgericht. Door het
organiseren van een keten aan partners op het gebied van farmaceutisch onderzoek
functioneert PRIO als katalysator voor bedrijven gevestigd op het Pivot Park en voor
bedrijven elders in Nederland.

Zie voor meer achtergrond bij dit hoofdstuk Bijlage B: PRIO businessplan


6.1 Wat doet PRIO?

Het Pharma Research Institute Oss is een nieuw onderzoeksinstituut gevestigd op het Pivot
Park in Oss. Het instituut zal het middelpunt zijn in een netwerk van universiteiten, MKB-
bedrijven en grote farmaceutische bedrijven.
De belangrijkste taak van PRIO is het organiseren van een keten aan partners die samen
farmaceutisch onderzoek doen. De partners zijn allemaal actief in verschillende fasen van
het proces van medicijnontwikkeling. Figuur 6.1 geeft dit schematisch weer.

Figuur 6.1 Schematische weergave ketenbenadering PRIO




Het organiseren van onderzoeksprojecten door PRIO kent twee dimensies:

A Van binnen naar buiten
B Van buiten naar binnen




                                                                                       47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>A   Van buiten naar binnen

PRIO organiseert een keten aan partners die samen in staat is een onderzoekproject uit te
voeren in opdracht van grote farmaceutische bedrijven (Big- en mediumsize Pharma).
Hierdoor hebben farmaceutische bedrijven één loket aan wie ze opdrachten uit kunnen
uitbesteden. Deze projecten kunnen bijvoorbeeld bestaan uit alle stappen die nodig zijn om
een bepaalde stof door te ontwikkelen tot clinical candidate.

B   Van binnen naar buiten

PRIO organiseert het project in samenwerking met partners op het Pivot Park en elders in
Nederland. In samenwerking met deze bedrijven en universiteiten zorgt PRIO voor business
development en project management.


6.2 Overwegingen en toegevoegde waarde

De ketenbenadering van PRIO sluit aan bij een behoefte die bestaat bij grote
farmaceutische bedrijven. In plaats van al het werk van onderzoek en ontwikkeling tot
verkoop van medicijnen zelf te doen, zijn zij op zoek naar partners die kunnen helpen bij
medicijnontwikkeling aan het begin van de keten. Farmaceutische bedrijven trekken zich
terug uit het onderzoek en de focus van deze bedrijven verschuift naar uitbesteden en
scouten:

   Uitbesteden: Interne budgetten voor onderzoek worden steeds kleiner en er gaat meer
    geld naar het uitbesteden van onderzoekswerk. Dit vergroot de kansen voor bedrijven
    die in opdracht van derden onderzoek doen, de zogenaamde Contract Research
    Organizations (CRO’s). De voorkeur gaat uit naar een ‘one-stop-shop’, één loket waar
    complete projecten kunnen worden uitgevoerd zonder voor elke fase naar een ander
    bedrijf te hoeven. PRIO kan met de partners een dergelijke keten bieden.
   Scouting: Grote farmaceutische bedrijven zijn steeds meer op zoek naar medicijnen die
    al in een relatief ver stadium van ontwikkeling zijn. Deze worden veelal gekocht van
    innovatieve MKB bedrijven. Het grote farma bedrijf focust zich als kopende partij
    vervolgens op de klinische studie en het vermarkten van deze medicijnen. Het MKB
    bedrijf gaat met het verdiende geld onderzoek doen naar nieuwe medicijnen die later
    weer verkocht kunnen worden.
   Partnerships: De farmaceutische industrie vertrouwt in toenemende mate op het
    onderzoek van universiteiten en publiek-private samenwerkingen. Grote
    farmaceutische bedrijven zoeken naar partners om samen onderzoek te doen,
    aangezien medicijnontwikkeling steeds complexer wordt. Hierdoor worden ze in
    toenemende mate afhankelijk van innovatieve biotech bedrijven voor het vullen van hun
    pijplijn. Zo wordt het risico op dure mislukkingen in het onderzoek gedeeld en focussen
    de grote farmaceutische bedrijven zich op zaken die ze goed kunnen organiseren:
    klinische studies en vermarkten van medicijnen.




                                                                                        48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Door in te spelen op bovenstaande ontwikkelingen komt PRIO tegemoet aan een behoefte
van grote farmaceutische bedrijven. Daarnaast heeft PRIO voor de volgende partijen een
duidelijke toegevoegde waarde:

   Pivot Park: Er zullen zich bedrijven op het Pivot Park vestigen door het versterkte
    ecosysteem en de business development-activiteiten die PRIO verricht voor de
    bedrijven op het park.
   MKB-bedrijven: Bedrijven op het Pivot Park maar ook in de rest van Nederland zullen
    profiteren van de business development-activiteiten van PRIO. Innovatieve biotech
    bedrijven weten zich op deze manier makkelijker in de kijker te spelen bij grote
    farmaceutische bedrijven, waarmee de kans dat ze hun producten weten te verkopen
    en financiering vinden voor hun onderzoek, vergroot wordt.
   Nederland: Buiten de bijdrage aan het succes van innovatieve biotech MKB-bedrijven
    in Nederland, draagt PRIO ook bij aan het versterken van de Nederlands
    kennisinfrastructuur. Expertise en kennis op het gebied van medicijnontwikkeling blijft
    voor Nederland behouden. Daarnaast wordt het voor studenten makkelijker stages te
    vinden bij de partners in PRIO en wordt het voor deze bedrijven makkelijker
    getalenteerde studenten aan te trekken.

Het zwaartepunt van PRIO’s activiteiten is gericht op de bedrijven gevestigd op het Pivot
Park in Oss, maar partners vanuit heel Nederland kunnen deelnemen aan projecten. PRIO
staat borg voor innovatie, kwaliteit en kwantiteit. Oss is een geschikte locatie voor oprichting
van PRIO om de volgende vier redenen:

   gehele waardeketen medicijnontwikkeling is al aanwezig: op het Pivot Park zijn al
    bedrijven gevestigd die actief zijn in alle fasen van de waardeketen
    medicijnontwikkeling. Veel CRO’s en bedrijven hebben al bewezen succesvol te zijn in
    hun onderzoek (zie hoofdstuk 4);
   PPSC als eerste schakel: In de keten vormt PPSC de eerste schakel in het proces. Het
    screening center is gebouwd op de industriële kennis en expertise op het gebied van
    medicijnontwikkeling van MSD en heeft de afgelopen jaren haar meerwaarde bewezen
    in de European Lead Factory (ELF). Het PPSC kan met deze kennis en ervaring
    helpen bij het verkopen van projecten aan grote farmaceutische bedrijven.
   Pivot Park is neutraal terrein: het is niet verbonden aan één universiteit of bedrijf.
    Hierdoor is het een ideale locatie voor het ontplooien van nationale en internationale
    initiatieven op het gebied van medicijnontwikkeling.
   bijna 100 jaar ervaring: met voorlopers Organon en MSD heeft Pivot Park, PPSC en de
    mensen bij de bedrijven op Pivot Park bijna jaar ervaring op het gebied van
    farmaceutisch onderzoek.




                                                                                             49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>6.3 Organisatie en budget

PRIO zal worden opgezet als project. Voor de jaren 2016 tot 2020 is het volgende budget
opgesteld (zie tabel 6.1):

Tabel 6.1   PRIO begroting 2016-2020

Vertrouwelijk

    Uitgaven aan menskracht en marketing/ business development:
     -   Start met 2 FTE in 2016 groeiend tot 3 in 2018;
     -   Marketing budget: €150.000 in 2016 en €100.000 in de daaropvolgende jaren.
    Inkomsten door verkoop projecten aan grote farmaceutische bedrijven:
     -   De totale opbrengst per project bedraagt circa:€1,25 mln.;
     -   PRIO ontvangt daarover een fee van 10% ter vergoeding van business
         development activiteiten. Dit komt neer op €125.000 per verkocht project.
     -   Het aantal geschatte projecten bedraagt 1 in 2017 (2016 is startjaar) en groeit tot 3
         in 2020. De omzet groeit daarmee van €125.000 in 2017 tot €375.000 in 2020.

Deze begroting gaat ervanuit dat PRIO binnen 5 jaar winstgevend is (zie figuur 6.2)

Figuur 6.2 Break-even punt PRIO in 2020




                                                                                           50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Ter financiering van het aanloopverlies van PRIO komen één of meer van de volgende
partijen in aanmerking:

   EFRO/ OP-Zuid
   Provincie Noord-Brabant
   Gemeente Oss
   Kracht van Oss/ Ondernemerslift+
   BOM
   Pivot Park (immaterieel)

De financiële resultaten van PRIO zijn niet meegenomen in dit integrale businessplan en
zijn geen onderdeel van de financieringsvraag.




                                                                                    51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>7   Vastgoeduitdagingen


Vertrouwelijk.




                          53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>8   Financiële toekomst Pivot Park


Vertrouwelijk.




                                     54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>9               Meerwaarde voor stakeholders
                en governance


9.1 Financiële gevolgen en risico’s

   vertrouwelijk.


9.2 Succesfactoren van een campus in relatie tot Pivot Park

Uit internationaal onderzoek blijkt dat een campus 10 succesfactoren kent:
1   Hoogwaardige locatie          Uitstraling van locatie, gebouwen, gebied en openbare
                                  ruimte.
2   Onderzoeksfaciliteiten        De aanwezigheid en beschikbaarheid van onderzoeks-
                                  faciliteiten waar bedrijven gebruik van mogen maken
                                  (shared facilities).
3   Aanwezigheid manifeste        Kennisdragers zijn onderverdeeld in de volgende
    kennisdrager(s)               categorieën: R&D centrum van grote internationaal
                                  opererende bedrijven, universiteiten, universitaire
                                  medische centra, onderzoeksinstituten en hogescholen.
4   Financiering                  Toegang tot financiering in verschillende fasen van
                                  ontwikkeling van bedrijf.
5   Talent                        Aanwezigheid/ toegang tot aantrekkelijke talent pool met
                                  skills op diverse niveaus.
6   Kennistransfer/ open          Organisatie die zich bezig houdt met samenwerkings-
    innovatie                     relaties binnen en buiten de campus, kennisvalorisatie,
                                  kennistransfer, netwerkvorming, business development
                                  en acquisitie van bedrijven.
7   Adequate huisvesting +        Kantoor- en lab-ruimte evenals het aanbod van goede
    services in goede prijs-      diensten hebben een goede prijs/ kwaliteitverhouding.
    kwaliteitsverhouding
8   Kritische massa /             Een omvangrijk cluster aan bedrijvigheid is ontstaan
    place to be                   (spin-offs, bedrijven van buitenaf). Dit leidt tot een imago
                                  waar andere bedrijven ook op af komen en zich willen
                                  vestigen als ‘the place to be’.




                                                                                           55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>9    Marketing/Branding                 Gericht op specifiek doelgroepen in Nederland, Europa
                                        en wereldwijd.
10 Duidelijke visie met breed           Breed gedragen (triple helix) visie en uitvoerings-
   draagvlak                            programma ten behoeve van de campusontwikkeling.

In onderstaande tabel worden deze tien succesfactoren beoordeeld voor Pivot Park, zowel
voor de huidige situatie als de situatie mét uitvoering van het Business Plan.

Tabel 9.1   Score Pivot Park




Score aanwezigheid en kwaliteit randvoorwaarden:

0    matig / is minder sterk aanwezig, versterking en verbetering noodzakelijk, focus gewenst om positieve
     ontwikkeling te realiseren;
+    positief / is aanwezig, maar kan beter/sterker om kwaliteit van de campus verder te versterken;
++   zeer positief / is sterk aanwezig, goed op orde, vasthouden van kwaliteit.

Op dit moment zijn de (op early drug discovery gerichte) onderzoeksfaciliteiten (2) en de
financiering (4) voor start-ups (o.a. via de BOM) sterke punten van het Pivot Park. Er is
geen manifeste (universitaire) kennisdrager (3) aanwezig, maar veel Pivot Park-bedrijven
hebben sterke relaties met kennisinstellingen elders in Nederland.

Nu al wordt door Pivot Park het nodige gedaan aan kennistransfer/ open innovatie (6), maar
dat zal met PRIO alleen maar professioneler en intensiever worden.

Talent (5) is een belangrijke factor. Het jaarbericht 2014 van de Topsector Life Sciences &
Health geeft aan dat in de cirkel Nijmegen - Utrecht - Eindhoven - Oss (pendelafstand tot
Pivot Park) 15.000 mensen werken in deze sector. De geënquêteerde bedrijven op het
Pivot Park hebben nauwelijks problemen met de vervulling van vacatures, hetgeen goed
aansluit bij de vroegere praktijk van MSD/ Organon.

Een hoogwaardige locatie (1) en betere huisvesting & services (7) worden met het nieuwe
Business Plan duidelijk aangepakt, terwijl ook de marketing/ branding (9) via acquisitie
(samenwerking Pivot Park - BOM - PRIO) worden geïntensiveerd. Daarmee ontstaat - op
het terrein van early drug discovery - (nog) meer kritische massa (8).


                                                                                                       56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>9.3 Stakeholders

Met de uitvoering van dit Business Plan realiseren alle stakeholders belangrijke
doelstellingen.
   De huidige en toekomstige huurders weten zich verzekerd van een aantrekkelijke, open
    werkomgeving met tal van onderzoeksfaciliteiten tegen marktconforme transparante
    prijzen voor kantoren, labs en faciliteiten. Met PRIO wordt het ecosysteem alleen maar
    sterker, met voor betrokken huurders ook interessante commerciële resultaten.
   De overheden (gemeente, provincie, BOM, Ministerie van Economische Zaken) maken
    een groei mogelijk van 350 naar 580 hoogwaardige banen op een park dat door zijn
    focus op early druk discovery en zijn unieke combinatie van faciliteiten (PPSC, Pilot
    Plants, open access labs) een bijzondere positie - nationaal én internationaal - inneemt.
    Uitvoering van dit Business Plan betekent aantoonbare facilitering van startende en
    groeiende biotech/ farma bedrijven en daarmee versterking van het life sciences &
    health cluster, niet alleen in Noord-Brabant maar voor heel Nederland.

De meerwaarde van het Koersscenario Pivot Park 2.0 voor Brabant en Nederland kan als
volgt worden aangeduid:
   Pivot Park heeft een duidelijke focus op early drug discovery en heeft daarin met zijn
    open access-faciliteiten en (u)HTS voor Nederland een spilfunctie. Pivot Park kan een
    belangrijke rol vervullen in ontwikkeling van medicijnen tegen bijv. kanker en Alzheimer.
   Pivot Park 2.0 speelt in op nieuwe werkwijze in de farmaceutische sector: ‘new kids on
    the block’ zijn nodig voor betere medicijnen op kortere termijn. Pivot Park Oss is
    belangrijk om Nederlandse early drug discovery (weer) op de kaart te zetten.
   Bedrijven op Pivot Park zorgen voor een verankering in de (inter)nationale life
    sciences.
   Groei van ~350 arbeidsplaatsen nu naar ~580 arbeidsplaatsen in 2020 (+ 60%),
    merendeels banen voor hoogwaardige kenniswerkers.
   Doorontwikkeling als campus naar volwassen fase met pharma top-4 positie in
    Nederland m.b.t. bedrijvigheid/ startups (anderen: Leiden, Utrecht, Groningen).
   Met PPSC topspeler in Europa, met alle grote pharma bedrijven ter wereld regelmatig
    in Oss.
   Unieke infrastructuur & ecosysteem (onderkend door kenniscentra van Leiden,
    Nijmegen en NKI).
   Investeringsmogelijkheden in veelbelovende en/of groeiende bedrijven voor
    investeringsfondsen van BOM Capital of andere investeringsfondsen.
   Op Pivot Park zijn in de toekomst cross-overs mogelijk tussen de topsectoren Life
    Science & health, Chemie en Agri/Food.
   Na Eindhoven (HTC-TUE) en Helmond (automotive) nieuwe campus van (inter)
    nationaal belang in Brabant.


9.4 Governance


Vertrouwelijk.

                                                                                          57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>