<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Rapport
Scenario’s toekomstige
afvalinzameling
in opdracht van gemeente
Oss



Dossiernummer: 19CC135

Tilburg, 18 december 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>5


    Inhoudsopgave
1. 1. Inleiding......................................................................................... 3
             Toelichting scenario’s ...................................................................................... 4
             Aanpak ................................................................................................................ 4
2. 2. Huidige situatie in Oss................................................................... 5
    2.1      Inzamelsysteem ............................................................................................... 6
    2.2      Milieurendement ............................................................................................... 7
    2.3      Kosten ................................................................................................................. 8
3. 3. Scenario’s toekomstige afvalinzameling ....................................... 9
    3.1      Strategieën .......................................................................................................10
    3.2      Scenario’s .........................................................................................................13
    3.3      Service ..............................................................................................................17
    3.4      Milieurendement .............................................................................................18
    3.5      Kosten ...............................................................................................................20
4. 4. Communicatie en handhaving ..................................................... 23
    4.1      Communicatie .................................................................................................24
    4.2      Handhaving ......................................................................................................25
5. Bijlage 1 Financiële prikkel ............................................................... 26
6. Bijlage 2 Vertrouwen in techniek: bron- en/ of nascheiding ............... 30
7. Contact............................................................................................ 31



                                                                                                                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Inleiding




               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>De opiniecommissie van de gemeente Oss heeft in juni 2019 uit zes sce-        3. Vertrouwen in techniek: bron- en/ of nascheiding
nario’s voor de toekomstige inzamelwijze van huishoudelijk afval twee         In dit scenario wordt uitgegaan van nascheiding van het restafval op PBD
wenselijke scenario’s geselecteerd om verder uit te werken. In een later      en eventueel andere grondstofstromen, zoals metaal, puin en hout. De
stadium is op verzoek van de gemeente hier een derde scenario aan toe-        gescheiden inzameling van GFT-afval, glas, papier en textiel blijft be-
gevoegd. Het gaat om de volgende drie scenario’s die meer uitgebreid          staan in combinatie met intensiveren van de communicatie en eventueel
zijn beschreven in de rapportage ‘minder afval, meer waarde’ van februari     plaatsen van extra glasbakken en verstrekken keukenemmer voor
2019:                                                                         GFT+e.
1. afval scheiden loont: financiële prikkels (later toegevoegd);
2. informeren = recycleren;
3. vertrouwen in techniek: bron- en/ of nascheiding.                                Aanpak
                                                                              De beschrijving van de scenario’s biedt ruimte voor verdere invulling. Op
      Toelichting scenario’s                                                  basis van gesprekken met de gemeente is met name invulling gegeven
                                                                              aan scenario 2 informeren = recycleren. Deze invulling bestaat eruit dat
1. Afval scheiden loont: financiële prikkels                                  de inzamelsystematiek voor restafval, GFT-afval, PBD en papier wijzigt,
Dit scenario werkt met financiële prikkels. Hierbij valt te denken aan het    waarbij een tweetal opties worden voorzien. Op beide opties kan de fi-
invoeren van diftar waarbij meer wordt betaald voor inzameling van rest-      nanciële prikkel zoals voorzien in scenario 1 worden toegepast. Scenario
afval dan voor recyclestromen (die meestal gratis zijn). Binnen diftar zijn   3 vertrouwen in techniek: bron- en/ of nascheiding is vertaald in een sce-
diverse varianten denkbaar, zoals betalen per lediging, gewicht of via een    nario dat als een deelstrategie kan worden gezien, namelijk nascheiding
tariefzak.                                                                    op PBD.

2. Informeren = recycleren                                                    Voor elk van de scenario’s hebben we het te verwachten effect op de drie
Dit scenario bestaat uit de volgende elementen:                               prestatiegebieden service, milieurendement en kosten berekend.
 optimaliseren huidige afvalaanpak;
 inzamelfrequentie en/ of volume restafvalcontainer omlaag;                  Voordat we de scenario’s uitwerken bekijken we de uitgangssituatie met
 inzicht in gedrag en resultaat met optie om bij niet halen doelstelling     betrekking tot de drie prestatiegebieden.
     financiële prikkel in te bouwen.
                                                                                                                                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2. Huidige situatie in Oss




                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>In dit hoofdstuk bespreken we de huidige situatie in de gemeente Oss        In het buitengebied en in Geffen heeft men voor de inzameling van PBD
wat betreft:                                                                een container in gebruik. In de hoogbouw kan men fijn restafval aanbie-
1. inzamelsysteem;                                                          den in boven- of ondergrondse verzamelcontainers nabij de woning.
2. kosten;                                                                  GFT-afval kunnen deze inwoners niet gescheiden aanbieden. Voor PBD
3. milieurendement.                                                         en papier is de inzamelwijze in de hoogbouw gelijk aan die in de laag-
                                                                            bouw.

                                                                            De zakken voor PBD zijn gratis verkrijgbaar in het gemeentehuis en bij de
2.1 Inzamelsysteem                                                          meeste supermarkten. Papier (en karton) moet gebonden of in dozen
                                                                            worden aangeboden. In de openbare ruimte zijn verder inzamelpunten
We beschrijven de systematiek zoals die thans is. De vier belangrijkste
                                                                            voor glas (scheiding op 3 kleuren) en textiel (kunnen inwoners ook kwijt
afvalstromen fijn restafval, GFT-afval, PBD en papier worden in de laag-
                                                                            bij de kringloopwinkel). Bij diverse kinderdagverblijven, peuterspeelzalen
bouw van de gemeente Oss aan huis ingezameld. Voor fijn restafval en
                                                                            en basisscholen staan containers voor luiers. De luierzakken zijn gratis
GFT-afval zijn 140 en 240 liter containers in gebruik, voor PBD-afval een
                                                                            verkrijgbaar bij het Duurzaamheidsplein.
zak en voor papier is er geen inzamelmiddel.

                                                                            Op het duurzaamheidsplein kunnen inwoners diverse grof afvalstromen
                                                                            kwijt, maar ook KCA en elektrische apparaten. Voor restafval in zakken,
                                                                            grof restafval, bouw- en sloopafval en voor grof tuinafval meer dan 2 m³
                                                                            geldt een tarief aan de poort. Kringloopbedrijf Oss haalt herbruikbare en
                                                                            kapotte huisraad op verzoek aan huis op.

                                                                            Het inzamelsysteem in Oss is een systeem zoals dat in veel Nederlandse
                                                                            gemeenten voorkomt.




Figuur 1 Inzamelsysteem belangrijkste afvalstromen in Oss

                                                                                                                                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2.2 Milieurendement                                                              den gescheiden ingezameld en zijn beschikbaar voor hergebruik. In ver-
                                                                                 gelijking tot vergelijkbare matig stedelijke gemeenten bieden inwoners in
Gemeente Oss zamelt 70 % van het huishoudelijk afval gescheiden in               Oss niet alleen meer fijn restafval en grof restafval aan, maar ook de hoe-
aan de bron (resultaat 2018). De hoeveelheid restafval is 196 kilogram           veelheden van gescheiden aangeboden grof afvalstromen op het duur-
per inwoner. Ten opzichte van vergelijkbare matig stedelijke gemeenten           zaamheidsplein liggen fors hoger.
(CBS-cijfers) is dit een mindere prestatie (zie figuur 2). De landelijke doel-
                                                                                                  fijn restafval                                         169
stellingen voor de jaren 2020 (maximaal 100 kilogram restafval per in-                                                                             151
                                                                                                     GFT-afval                               109
woner) en 2025 (maximaal 30 kilogram restafval per inwoner) zijn met                                                                        103
                                                                                  Fijn                   papier                  56
het huidige inzamelsysteem nog buiten bereik.                                                                                    58
                                                                                  huishoudelijk
                                                                                                           glas          20
           639                                                                    afval                                   23
                                     518                                                                   PBD           21                        Resultaat
                                                                                                                         21
                    69 %                                                                                            6                              gemeente Oss 2018
                                                                                                         textiel    5
           443                                66 %
                                     344                                                                   KCA     0,2                             Resultaat
                                                      hergebruik                                                   1,5                             matig stedelijk 2018
                                                                                  overig fijn afval gescheiden     3
                                                                                                                   0,9
           196                       174              restafval

                                                                                                  grof restafval          27
                                                                                                                         23
       Resultaat                Resultaat                                         Grof
                                                                                                           puin                   63
     gemeente Oss              matig stedelijk                                    huishoudelijk                            31
         2018                      2018                                           afval                    hout                  54
                                                                                                                           32
                                                                                                  grof tuinafval                       75
Figuur 2 Hergebruik en hoeveelheid restafval in kilogram per inwoner                                                        38
                                                                                 overig grof afval gescheiden               36
                                                                                                                           30
Het restafval bestaat uit fijn restafval in de container aan huis (169 kilo-
gram per inwoner) en het grof restafval aangeboden op het duurzaam-              Figuur 3 Ingezamelde hoeveelheden in kilogram per inwoner
heidsplein (27 kilogram per inwoner). Het totaal van 196 kilogram is alle
                                                                                 Mogelijke verklaringen voor de grote hoeveelheden grof afval die op het
fijn en grof restafval dat vrijkomt in Oss. Alle andere afvalstromen wor-
                                                                                 duurzaamheidsplein worden aangeboden zijn:

                                                                                                                                                                          7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>   lage poorttarief;                                                           2.3 Kosten
   veel bedrijven die gebruik maken van deze voorziening;
   inwoners van andere gemeenten voor wie deze locatie dichterbij is           De kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval wor-
    en/ of vaker open dan in hun eigen gemeente.                                den gedekt uit de afvalstoffenheffing. Dit is een gesloten systeem. De
                                                                                afvalstoffenheffing in Oss is 100 % kostendekkend, dat wil zeggen dat
Samenstelling fijn restafval                                                    alle aan de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval te relateren
In 2016 is gemeentebreed onderzoek gedaan naar de samenstelling van             kosten hierin zijn opgenomen. Wat een individueel huishouden aan afval-
het fijn restafval. Uit deze analyses blijkt dat slechts 11% ‘echt restafval’   stoffenheffing betaalt is afhankelijk van welke maat GFT- en restafval
is. Dit is vooral hygiënisch papier (excl. luiers), tapijten en matten, leer,   container men in gebruik heeft.
rubber, stofzuigerzakken en ondefinieerbaar afval. De categorie ‘overig
herbruikbaar afval’ bestaat uit overig kunststof (niet zijnde verpakkin-        In 2019 gelden de volgende tarieven met de procentuele verdeling over
gen), luiers, puin, hout, elektrische apparaten en klein chemisch afval.        het aantal huishoudens:
                                                                                1x restafval 240 liter, 1x GFT 240 liter: € 253,20        12%
                                                                                1x restafval 240 liter, 1x GFT 140 liter: € 241,80        46%
                       Samenstelling fijn restafval                             1x restafval 140 liter, 1x GFT 240 liter: € 198,60         2%
                       in gewichtsprocenten
                                                                                1x restafval 140 liter, 1x GFT 140 liter: € 186,96        18%
                                                                                Verzamelcontainer: € 195,96                               22%
                           34% etensresten
                                                                                Verzamelcontainer + 1 x 140 liter groen: € 195,96       0,11%
                                                                                Verzamelcontainer + 1 x 240 liter groen: € 207,48       0,00%
                           9% tuinafval
                           8% papier
                                                                                Huishoudens kunnen tegen betaling extra containers aanvragen. In 2018
                           12% PBD
                                                                                ging het om 390 stuks, voornamelijk restafvalcontainers.
                           26% overig herbruikbaar
                           11% echt restafval


Figuur 4 Samenstelling fijn restafval in gewichtsprocenten
                                                                                                                                                            8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3. Scenario’s toekomstige
   afvalinzameling




                            9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Het overgrote deel van de Nederlandse gemeenten maakt net zoals de         Serviceverlaging fijn restafval
gemeente Oss gebruik van bronscheiding (thuis afval scheiden). Na-         Serviceverlaging voor fijn restafval is al gerealiseerd in Oss. Het fijn rest-
scheiding wordt gezien als een aanvullende deelstrategie.                  afval wordt 1 keer per 3 weken ingezameld. Een steeds groter aantal ge-
                                                                           meenten heeft inmiddels gekozen voor een inzamelfrequentie van 1 keer
Zo’n 50 gemeenten, voornamelijk in het oosten en zuiden van Nederland,     per 3 of 4 weken, al dan niet in combinatie met betalen per lediging en/
hebben de landelijke doelstelling van maximaal 100 kilogram restafval      of gewicht. Er zijn zelfs gemeenten die de inzamelfrequentie inmiddels
per inwoner per jaar reeds gehaald (CBS 2017). Dit betreft vooral lande-   verder hebben verlaagd naar 1 keer per 8 weken (gemeente Westerveld).
lijke gemeenten. Het zijn op een enkele uitzondering na gemeenten die      In al deze gemeenten hebben huishoudens veelal de keuze uit een 140
het aanbieden van restafval financieel belasten in combinatie met een      of 240 liter maat restafvalcontainer.
verlaging van het serviceniveau voor restafval (kleinere containers, zak
als inzamelmiddel, verlagen inzamelfrequentie of wegbrengen restafval).    Andere vormen van serviceverlaging zijn een kleinere maat container
De service voor de herbruikbare afvalstromen is dan wel geoptimali-        voor restafval, bijvoorbeeld standaard voor iedereen een 140 liter maat.
seerd. Dit is vooral in de vorm van het beschikbaar stellen van inzamel-   In Oss heeft twee derde van de huishoudens nu een 240 liter restafval-
middelen en/ of verhogen van de inzamelfrequentie.                         container. Verkleinen van de maat restafvalcontainer botst voor veel
                                                                           huishoudens mogelijk met een inzamelfrequentie van 1 keer per 3 of 4
                                                                           weken. De ervaringen met verplicht een 140 liter container voor restafval
3.1 Strategieën                                                            die 1 keer per 3 of 4 weken wordt geleegd zijn beperkt (Gemeente Goirle
                                                                           1 keer per 4 weken).
Strategieën die in de gekozen scenario’s terugkomen en nu nog geen
toepassing vinden in de gemeente Oss zijn:                                 Financiële prikkel
                                                                           46% van de gemeenten brengt een afvalstoffenheffing in rekening die af-
   serviceverlaging fijn restafval;                                       hankelijk is van het aanbod restafval van een huishouden. Ervaringen in
   financiële prikkel;                                                    deze gemeenten laten zien dat introductie van een dergelijke financiële
   nascheiding als aanvulling.                                            prikkel leidt tot beter scheidingsgedrag, minder restafval en lagere afval-
                                                                           beheerskosten. Kiezen voor tariefdifferentiatie (in welke vorm dan ook)
                                                                           betekent dat inwoners zelf een sturingsmechanisme in handen krijgen

                                                                                                                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>voor de hoogte van de afvalstoffenheffing. Het aanbieden van GFT-afval       Voor meer informatie zie bijlage 1.
blijft meestal gratis.
                                                                             Nascheiding
De meest gebruikte manier van tariefdifferentiatie (bewezen in 110 ge-       Bij nascheiding hebben we het over fijn restafval. Het grof huishoudelijk
meenten) is een systeem waarbij huishoudens naast een vastrechtbe-           afval en het hierbij behorende nascheiden van grof restafval laten we bui-
drag, dat voor iedereen hetzelfde is dan wel verschillend naar grootte van   ten beschouwing. Bij nascheiding van het fijn restafval gaat het in alle
het huishouden, betalen voor elke keer dat men de restafvalcontainer         gevallen om droge en gemechaniseerde technieken waarmee met name
laat legen. Het tarief is gekoppeld aan een literprijs en dus verschillend   kunststoffen (P), blik (B) en drankkartons (D) uit het restafval worden ge-
per aangeboden volume. Deze vorm van tariefdifferentiatie is dus ook         haald voordat het naar de verbrandingsinstallatie gaat. Zowel bronschei-
toepasbaar in een situatie waarbij inwoners restafval moeten wegbren-        ding als nascheiding leiden voor deze deelstromen tot terugwinning van
gen naar een ondergrondse verzamelcontainer in de wijk. Men betaalt          het oorspronkelijke functionele materiaal (kunststof, metaal, karton).
dan voor elke inworp van een zak een tarief afhankelijk van de grootte       Bronscheiding van GFT-afval is een randvoorwaarde.
van de inwerpopening (30, 40, 60 of 80 liter).
                                                                             In de meeste installaties voor nascheiding worden ook deels andere her-
Dit systeem is gemakkelijk te introduceren en voor iedereen goed te be-      bruikbare deelstromen teruggewonnen uit het fijn restafval. Doordat
grijpen. Ook technisch is er geen probleem. De registratie van ledigingen    deze deelstromen in contact zijn geweest met ander afval zijn de moge-
kan plaatsvinden met behulp van een chip in de container. Voor het be-       lijkheden om te recyclen tot nu toe beperkt en worden de teruggewonnen
perkt aantal situaties waar inwoners een andere gezamenlijke voorzie-        materialen veelal gebruikt als brandstof voor energieopwekking. Dit noe-
ning hebben, wordt naar een passende oplossing gezocht om toch te            men we nuttige toepassing. Voor glas, GFT-afval, textiel en papier en kar-
kunnen afrekenen op het afvalaanbod.                                         ton is nascheiding op dit moment geen optie, zo wordt ook vermeld in
                                                                             LAP3 en bevestigd door onze ervaringen in de markt.
Andere vormen van een financiële prikkel, zoals op basis van volume
restafvalcontainer (20 gemeenten), gewicht (10 gemeenten), combinatie        Nascheiding is dus niet maar ‘alles in één bak gooien’. Het gaat specifiek
van gewicht en aantal ledigingen (11 gemeenten) of een tariefzak (28         om het PBD dat bij het restafval mag en er achteraf via nascheiding uit
gemeenten), zijn minder geschikt voor Oss vanwege beperkt effect op          wordt gehaald. Het milieuvoordeel van nascheiding is niet eenduidig
reductie restafval (volume), complexiteit in afrekening (gewicht) en ar-     meer of minder dan van bronscheiding. De meest bepalende factor is de
beidsbelasting plus vervuiling openbare ruimte (tariefzak).                  mate waarin er goed gescheiden wordt in een gemeente. Een kosten
                                                                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>voor- of nadeel is voor nascheiding niet aan te wijzen en hangt af van de         neemt deze druk weg en levert een (weliswaar beperkt) milieueffect
mate waarin bronscheiding voldoende plaatsvindt. Tevens is de hoeveel-            op, overigens wel tegen hoge(re) kosten. Bij toepassing van een an-
heid restafval een belangrijke factor voor het bepalen van de kosten van          der serviceverhogend instrument, zoals het beschikbaar stellen van
nascheiding.                                                                      een container voor PBD in plaats van zakken, komt de kwaliteit juist
                                                                                  verder onder druk te staan.
De techniek van nascheiding ontwikkelt zich snel, maar er zijn een aantal
uitdagingen waar nog geen oplossing voor is gevonden. Met name de            4.   Nascheiding via droge en gemechaniseerde technieken is op dit mo-
inefficiëntie van nascheiding is een uitdaging.                                   ment vooral een optie om kunststof verpakkingen, blik en drankkar-
                                                                                  tons uit het fijn restafval te halen. Voor glas, GFT-afval, textiel en pa-
Voor meer informatie zie bijlage 2.                                               pier en karton is nascheiding op dit moment geen optie,. Een milieu-
                                                                                  en/of kostenvoordeel van nascheiding ten opzichte van bronschei-
Effecten strategieën                                                              ding is niet aantoonbaar.
1. Systemen met een of andere vorm van tariefdifferentiatie realiseren
    de beste scores (meeste afvalscheiding en minste hoeveelheid rest-
    afval). In deze diftargemeenten zijn huishoudens gemiddeld ook
    goedkoper uit dan in gemeenten zonder tariefdifferentiatie. Er zijn
    geen aanwijzingen dat de kostenprikkel leidt tot meer vervuiling van
    herbruikbare afvalstromen die gescheiden worden ingezameld.

2.   Een extra effect blijkt als tariefdifferentiatie wordt gecombineerd
     met een serviceverlagende maatregel voor fijn restafval (kleinere
     container of verlagen inzamelfrequentie)

3.   Bij het verlagen van het serviceniveau voor restafval staat de kwali-
     teit van afvalstromen die gescheiden worden ingezameld wel onder
     druk. Het verhogen van de service voor herbruikbare afvalstromen
     (bijvoorbeeld een wekelijkse inzameling van GFT-afval en/of PBD)
                                                                                                                                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3.2 Scenario’s
Aan de hand van de huidige situatie in Oss, de beschikbare strategieën en bewezen ervaringen elders, bezien we de mogelijkheden om met verschillende
scenario’s de doelstelling van 100 kilogram restafval per inwoner te halen. De effecten van de verschillende scenario’s toetsen we op de prestatiegebieden
service, milieu en kosten. We beschrijven de systematiek specifiek voor de laagbouw in de bebouwde kom. We richten ons op de vier belangrijkste afvalstro-
men die aan huis worden ingezameld, te weten restafval, GFT-afval, PBD en papier. De inzameling van de andere afvalstromen wijzigt niet.

Scenario’s voor laagbouw in bebouwde kom
Scenario 1 bestaat uit twee opties die opeenvolgend kunnen worden gezet. Het is echter ook mogelijk om direct optie 2 te zetten. Voor beide opties geldt dat
ze ook kunnen worden toegepast met diftar. Scenario 2 betreft de nascheiding van het fijn restafval op PBD.

Scenario 1: informeren = recycleren (optie 1)
 Elk huishouden krijgt een 140 liter restafvalcontainer. Het is niet
   meer mogelijk om een extra container aan te vragen. De inzamelfre-
   quentie blijft 1 keer per 3 weken.
 Voor GFT-afval hebben huishoudens de keuze uit een 140 en 240
   liter GFT- container. De inzamelfrequentie wordt wekelijks.
 De inzamelfrequentie van PBD wordt verhoogd naar 1 keer per 2 we-
   ken. De zak blijft het inzamelmiddel. In Geffen verdwijnt de container.
 Tenslotte krijgt elk huishouden de keuze uit een 140 en 240 liter pa-
   piercontainer die 1 keer per 4 weken wordt geleegd. Verenigingen
   blijven vrijwilligers leveren voor de inzameling.

Het scenario kan worden ingevuld zonder en met diftar. Bij diftar gaan
we uit van een vastrechtbedrag met aanvullend een bedrag per lediging
van de restafvalcontainer. Het aanbieden van GFT-afval blijft gratis.
________________________________________________________________________                 ________________________________________________________________________
                                                                                                                                                                    13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Scenario 1: informeren = recycleren (optie 2)
Anders ten opzichte van optie 1:
De restafvalcontainer wordt 1 keer per 4 weken geleegd en de inzamel-
frequentie van PBD wordt verhoogd naar wekelijks.

Het scenario kan worden ingevuld zonder en met diftar.



________________________________________________________________________   ________________________________________________________________________

Scenario 2: nascheiding
 De inzamelfrequentie van de restafvalcontainer gaat omhoog naar 1
   keer per 2 weken. Het fijn restafval wordt nagescheiden op PBD.
   Doordat kunststof verpakkingen weer in het restafval terechtkomen
   heeft een gemiddeld huishouden elke 2 weken 240 liter restafvalca-
   paciteit nodig. Huishoudens krijgen de keuze uit een 140 of 240 liter
   restafvalcontainer.
 De gescheiden inzameling van PBD komt te vervallen.
 Voor GFT-afval en papier/ karton is de situatie gelijk aan scenario 1.

Nascheiding is niet goed mogelijk in combinatie met diftar, omdat deze
financiële prikkel bedoeld is om afvalscheiding te stimuleren.
________________________________________________________________________   ________________________________________________________________________




                                                                                                                                                      14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Consequenties voor hoogbouw en gestapelde bouw                             GFT-afval    Vanwege slechte ervaringen met de kwaliteit van bij hoog-
Voor bewoners van de hoogbouw en gestapelde bouw zijn de voorzie-                       bouw ingezameld GFT-afval, is en wordt gescheiden inza-
ningen voor restafval, GFT-afval en papier er anders uit dan voor huis-                 meling van GFT-afval geen standaard in de hoogbouw. Op
houdens in de laagbouw. Het PBD kunnen bewoners van de hoogbouw,                        individueel niveau kunnen huishoudens, net zoals nu ook al
evenals in de laagbouw, in de speciale zakken blijven aanbieden.                        het geval is, een GFT-container krijgen die in de route van
                                                                                        de laagbouw wordt meegenomen.
Restafval   In de hoogbouw en gestapelde bouw bieden de meeste
            huishoudens hun restafval al aan in een ondergrondse ver-      Papier       Het oud papier blijven bewoners van de hoogbouw gebun-
            zamelcontainer (meestal) op maximaal 150 meter. Deze                        deld en in dozen aanbieden. Dit kan mee in de route voor
            container kan worden geopend met een pas. Deze syste-                       de inzameling met containers in de laagbouw.
            matiek wordt verder uitgerold, voor zover nog nodig. Het
            aantal inworpen wordt gemaximeerd, zodat er een rechts-
            gelijkheid is met huishoudens in de laagbouw die bij scena-    Consequenties voor buitengebied
            rio 1 in stap 1 en stap 2 op jaarbasis respectievelijk 1.960   Voor huishoudens in het buitengebied zijn de voorzieningen voor restaf-
            liter en 1.820 liter capaciteit tot hun beschikking hebben.    val, GFT-afval, PBD en papier hetzelfde als voor huishoudens in de laag-
                                                                           bouw van de bebouwde kom. Dit betekent dat de PBD-container niet
            Omdat bewoners van de hoogbouw hun GFT-afval niet ge-          meer in gebruik blijft. Zo ontstaat er een uniform systeem voor de ge-
            scheiden kunnen houden en men, afhankelijk van de thuis-       noemde afvalstromen in alle laagbouw.
            situatie, verschillende maten zakken zal gebruiken, is het
            voorstel om voor deze groep meer capaciteit beschikbaar        Voorzieningen voor kwetsbare groepen
            te stellen. Indien we uitgaan van 100 inworpen (2 per week),   Voor inwoners met medisch afval zoals stomamateriaal, infuuszakken,
            moet dit voor de meeste huishoudens die hun andere afval       hulpmiddelen van sondevoeding, nierdialysemateriaal en CAPD-afval is
            scheiden voldoende zijn. Bij de keuze voor diftar betalen      er geen mogelijkheid om dit afval gescheiden aan te bieden. Het hoort bij
            huishoudens in de hoogbouw per zak restafval die zij in de     het restafval. Omdat hier sporen van medicijnen of bacteriën in zitten,
            ondergrondse verzamelcontainer werpen.                         kan het niet bij het PBD. Dat is onveilig voor de mensen die dat afval sor-
                                                                           teren en verwerken.

                                                                                                                                                         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Inwoners met dit soort medisch afval hebben dus per definitie buiten hun       Bewaar- en inzamelmiddelen voor GF
eigen schuld meer restafval dan een gemiddelde inwoner en zouden bij           Het GF uit het restafval krijgen blijft wel de grootste uitdaging. Om het
beperking van de restafvalcapaciteit in de problemen kunnen komen. Het         inwoners zo gemakkelijk mogelijk te maken om in de keuken voedselres-
is dan ook te rechtvaardigen om voor deze groep, een regeling te treffen       ten (GF) gescheiden te houden kan de gemeente ter ondersteuning op
waarbij men extra capaciteit krijgt of bij diftar voor een deel van het aan-   aanvraag GF-emmertjes- of bakjes beschikbaar stellen. Een verplichting
geboden restafval geen tarief is verschuldigd.                                 werkt niet.

Verdere scheiding van afvalstromen                                             Informeren = recycleren
Bij een verdere scheiding van afvalstromen kan worden gedacht aan het          Door de ledigingen te registreren (en waar mogelijk ook te wegen), kun-
gescheiden inzamelen van GF-afval en tuinafval. GFT-afval wordt in dat         nen we in scenario 1 aan ieder huishouden feedback geven over hun ei-
geval niet meer als één fractie ingezameld met een minicontainer. De           gen aanbiedgedrag. Zo kunnen we aan ieder huishouden tonen wat het
grootste uitdaging voor elke gemeente op afvalgebied is het voorkomen          effect is van hun scheidingsgedrag. Hiermee betrekken we inwoners ac-
dat GF-afval in het restafval terechtkomt zoals nu in belangrijke mate ge-     tief bij het meer en beter scheiden van hun afval. e kunnen hiervoor de
beurt. Ook in Oss bestaat zo’n 34% van het fijn restafval uit GF (vooral       afvalapp in Oss inzetten. Bijvoorbeeld door hier wekelijks of maandelijks
weggegooid voedsel). Het gescheiden ingezamelde GFT-afval bestaat              terug te geven hoe men presteert ten opzichte van de gewenste situatie
voor 90 tot 95% uit tuinafval. GF-afval wordt dus feitelijk niet gescheiden.   (doelstellingen) en het gemiddelde in de gemeente Oss. Dit is nu geen
Een mogelijke oplossing is het inzamelen van GF als aparte deelstroom.         standaard optie in de app maar met de beschikbare data moet dit te re-
Een apart ingezamelde GF-fractie biedt wellicht meer mogelijkheden als         aliseren zijn. Communicatie via de (lokale) media kan dit versterken.
het gaat om biobased kansen. Delen van de verse GF-fractie kunnen ge-
                                                                               Het betrekken van de inwoners door het resultaat actief terug te koppe-
bruikt worden voor hoogwaardige toepassingen, zoals bijvoorbeeld het
                                                                               len kan een extra positief effect hebben op het scheidingsgedrag. Op
kweken van eiwitten via insecten op deze afvalstroom. Deze toepassin-
                                                                               deze manier wordt immers zichtbaar wat het effect is van afval scheiden.
gen zijn echter commercieel nog niet uitontwikkeld
                                                                               Bij invoering van diftar kunnen hier ook de kosten die men maakt of be-
                                                                               spaart worden getoond.
Gescheiden inzameling van GF en T leidt tot minder GF in het fijn restaf-
val, meer gescheiden ingezameld GF en een betere kwaliteit GF en T. De
inzamelwijze is bepalend of het financieel haalbaar is. De ervaringen zijn
nog beperkt. Vooralsnog zetten hier wij in Oss dan ook niet op in.
                                                                                                                                                           16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>3.3 Service
Het serviceniveau is vooral afhankelijk van het inzamelmiddel en de in-      Papier       Met de introductie van een container aan huis verhogen we
zamelfrequentie voor de verschillende afvalstromen, dan wel bij naschei-                  de service voor het kunnen bewaren en aanbieden van pa-
ding het niet meer aan huis hoeven scheiden van PBD.                                      pier. Een container is gemakkelijker in gebruik, geeft minder
                                                                                          rommel en vervulling op straat en vrijwiel iedereen kan
Scenario 1 (optie 1 en 2) verhogen service herbruikbare afvalstromen                      maximaal drie containers aan huis kwijt. Eenmaal gebruiker
In dit scenario verhogen we de service voor de herbruikbare afvalstro-                    van een papiercontainer en mensen willen niet meer anders
men GFT-afval PBD en papier.                                                              blijkt uit ervaring.

GFT-afval    Voor GFT-afval biedt een wekelijkse inzameling met name         Scenario 1 (optie 1 en 2) verlagen service restafval
             extra service in de snoeimaanden en in de zomermaanden          In scenario 1 (beide opties) verlagen we voor twee derde van de huishou-
             (vanwege stankoverlast). Door inwoners zelf de keuze te         dens de service voor het kunnen aanbieden van restafval. Het zijn huis-
             geven voor een kleine (140 liter) container of een grote (240   houdens die een 240 liter container in gebruik hebben en nu moeten om-
             liter) container biedt de gemeente maatwerk. Er zijn wonin-     schakelen naar een 140 liter maat, waardoor hun beschikbare capaciteit
             gen met veel tuinafval en woningen met weinig tuinafval.        met 100 liter per inzamelronde afneemt. Vermindering van de capaciteit
             Hebben inwoners voldoende ruimte aan huis en een meer           voor restafval (zeker in combinatie met diftar) stimuleert huishoudens
             dan gemiddelde hoeveelheid tuinafval, dan bestaat ook de        om zoveel mogelijk herbruikbare afvalstromen te scheiden, maar ook om
             mogelijkheid om tegen betaling een tweede container te          te voorkomen dat men afval produceert. Mogelijk is er veel weerstand
             ontvangen.                                                      tegen de inzet van een 140 liter minicontainer, zeker vanuit de groep die
                                                                             nu een 240 liter container heeft, en dat zijn de meesten.
PBD          Voor PBD biedt een inzameling elke 2 weken (optie 1) of
             wekelijks (optie 2) extra service. Inwoners hoeven de zak-      Bij optie 2 gaan we nog verder beperken op de service voor restafval. De
             ken met PBD minder lang te bewaren, zodat men minder            inzamelfrequentie wordt verlaagd naar 1 keer per 4 weken. In theorie
             opslagruimte nodig heeft en geen of minder last zal hebben      moet bij 1 keer per 4 weken een capaciteit van 140 liter voor de meeste
             van stankoverlast. Een gemiddeld huishouden heeft elke          huishoudens voldoende zijn als men optimaal gebruik maakt van de (uit-
             week 1,5 tot 2 zakken van 60 liter.                             gebreide) scheidingsmogelijkheden voor met name GFT-afval, PBD en
                                                                                                                                                          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>papier. De weerstand tegen een verplichte 140 liter minicontainer zal in      3.4 Milieurendement
deze optie mogelijk nog groter zijn vanwege de verlaging van de inzamel-
frequentie en de verdere beperking in capaciteit.                             Het milieurendement toetsen we aan de hand van:
                                                                               het effect op de hoeveelheid restafval en het scheidingsrendement;
Bij de keuze voor diftar blijft het aanbieden van GFT-afval gratis. In com-    afname totale afvalproductie in relatie tot afvaldumpingen;
binatie met het beschikbaar stellen van meer capaciteit (keuze huishou-        het effect op de kwaliteit van GFT-afval, PBD en papier.
dens) heeft dit een positief effect op het scheidingsgedrag.
                                                                              Hoeveelheid restafval en scheidingsrendement
Scenario 2
                                                                              De prognoses voor de te verwachten productie van huishoudelijk afval,
In dit scenario verhogen we de service voor herbruikbare afvalstromen
                                                                              maximale hoeveelheid restafval en scheidingspercentage zijn gebaseerd
GFT-afval (hogere frequentie) en papier (container). Dit zijn dezelfde wij-
                                                                              op ervaringen in andere gemeenten. Wij zijn uitgegaan van realistische
zigingen als bij scenario 1.
                                                                              prognoses die naar verwachting zeker ook in Oss kunnen worden ge-
                                                                              haald. Hoe de introductie van een bepaald scenario specifiek uitpakt voor
De service voor het aanbieden van restafval gaat omhoog. Huishoudens
                                                                              de gemeente Oss wordt sterk bepaald door de wijze waarop de ge-
kunnen meer capaciteit krijgen voor het aanbieden van restafval. De in-
                                                                              meente de omschakeling realiseert en hoe inwoners hierbij worden be-
zamelfrequentie gaat omhoog naar 1 keer per 2 weken en men kan een
                                                                              trokken en over geïnformeerd. Er zijn gemeenten met eenzelfde manier
240 liter container krijgen. Deze capaciteit is overigens wel nodig omdat
                                                                              van inzameling die tot minder restafval komen dan de realistische ver-
in dit scenario PBD bij het restafval moet. Het niet meer hoeven scheiden
                                                                              wachting waar wij voor Oss van uitgaan, maar er zijn ook gemeenten
van PBD is meer gemak. Geen gedoe met lastige scheidingsregels, niet
                                                                              waar meer restafval vrijkomt. Individuele huishoudens laten nu al zien
hoeven nadenken wat er wel en niet bij het PBD hoort en één bewaar- en
                                                                              dat het mogelijk is om bijna geen restafval meer te hebben.
inzamelmiddel minder in de keuken, garage of elders.
                                                                              In elk scenario bestaat de hoeveelheid restafval per inwoner voor 27 ki-
                                                                              logram uit grof restafval. De afname van de totale afvalproductie ten op-
                                                                              zichte van het resultaat bij het huidige inzamelsysteem bij een aantal
                                                                              scenario’s is niet zozeer het gevolg van preventie, maar betekent dat een


                                                                                                                                                          18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>deel van het nu nog aangeboden afval verdwijnt uit het zicht van de ge-         inwoners zijn die hun afval meenemen naar het werk of naar familie of
meente.                                                                         kennissen in een andere gemeente zonder diftar.
gegevens in kg per inwoner       Gescheiden                           Vermin-
                                 ingezameld Rest-              Ge-    dering    Afval dat uit het zicht van de gemeente raakt blijkt in ieder geval niet ge-
                                 / hergebruik afval   Totaal scheiden totaal    dumpt te worden. Er is geen toename van afvaldumpingen in het buiten-
huidig inzamelsysteem                441      195      636     69%              gebied en/of groenstroken (wel toename van hoeveelheid per melding,
Scenario 1: optie 1                 473       153      626     76%     -10      maar minder meldingen), zo blijkt uit ervaringen in andere gemeenten
Scenario 1: optie 2                 476       145      621     77%     -15      waar burgers betalen per lediging van de restafvalcontainer. Ook voor
Scenario 1: optie 1 met diftar      487       136      623     78%     -13      zwerfafval is in andere gemeenten geen toename vastgesteld, althans
Scenario 1: optie 2 met diftar      488       119      607     80%     -28      voor zover dat mogelijk is (meestal slechte registratie van hoeveelhe-
Scenario 2: nascheiding             417       220      637     65%      1       den). Ten opzichte van de hoeveelheid huishoudelijk afval die vrijkomt is
                                                                                de hoeveelheid afvaldumpingen en zwerfafval overigens zeer beperkt
Tabel 1 Effect op hoeveelheid restafval en scheidingsrendement                  (minder dan 1 %). Wisselend is de mate waarbij in diftargemeenten huis-
                                                                                houdelijk afval meer dan voorheen wordt aangeboden in openbare afval-
Met geen van de scenario’s wordt de doelstelling van 100 kilogram rest-         bakken.
afval per inwoner gehaald. Dit heeft vooral te maken met het feit dat de
hoeveelheid grof restafval (27 kilogram per inwoner) niet vermindert.           Individuele huishoudens laten nu al zien dat het mogelijk is om bijna geen
                                                                                restafval meer te hebben. Echter, nog lang niet iedereen scheidt het huis-
Afname totale afvalproductie en relatie tot afvaldumpingen                      houdelijk afval volledig. Uit de sorteeranalyses blijkt dat nog veel her-
De afname van de totale afvalproductie ten opzichte van het resultaat           bruikbare afvalstromen, die in Oss gescheiden kunnen worden aangebo-
met het huidige inzamelsysteem bij met name de opties met diftar (maxi-         den, voor een groot deel in de restafvalcontainer terechtkomen. Het gaat
maal 34 kilogram per inwoner per jaar) is niet zozeer het gevolg van pre-       dan om voedselresten, tuinafval, PBD, papier, glas, textiel en op het duur-
ventie, maar betekent dat een deel van het nu nog aangeboden afval uit          zaamheidsplein te scheiden grof afvalstromen.
het zicht van de gemeente verdwijnt, zoals ook blijkt uit recent onderzoek
van Rijkswaterstaat. Het kan zijn doordat bedrijven (vooral in het buiten-
gebied) die nu hun afval aanbieden via de route van huishoudelijk afval
dit bij de invoering van diftar niet meer zullen doen. Ook zal er een groep
                                                                                                                                                               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Effect op kwaliteit GFT-afval, PBD en papier                                 Papier       De constateringen zoals hiervoor gedaan bij gebruik van
Wat betekenen de wijzigingen in inzamelsystematiek voor restafval,                        een container voor PBD gelden niet of nauwelijks bij gebruik
GFT-afval, PBD en het invoeren van diftar voor de kwaliteit van de ge-                    van een container voor papier. Deze afvalstroom is eendui-
scheiden in te zamelen afvalstromen GFT-afval, PBD en papier?                             diger en bevat ook geen verpakkingsmateriaal voor niet
                                                                                          droge componenten die leiden tot versmering en vervuiling.
GFT-afval   De veranderingen in de wijze van inzameling van restafval
            in beide scenario’s zullen naar verwachting niet leiden tot
            meer vervuiling van het aangeboden GFT-afval. Dit is al-         3.5 Kosten
            thans niet gebleken in andere gemeenten, ook niet bij de in-
            voering van diftar. In algemene zin zien we landelijk, los van   Voor de implementatie van de scenario’s dient rekening gehouden te
            inzamelsystematiek, een toename van de vervuiling.               worden met investeringskosten (aanschaf van middelen en eenmalige
                                                                             kosten) en extra structurele kosten. De kosten zijn gebaseerd op aanna-
PBD         De kwaliteit van het ingezamelde PBD staat onder druk. Uit       mes en ervaringen in andere gemeenten en berekeningen van de ge-
            onderzoek naar de samenstelling en vervuiling van geschei-       meente Oss zelf. Tegenover de kosten staan besparingen op verwer-
            den ingezameld PBD blijkt dat de vervuiling (met restafval       kingskosten en extra vergoedingen door betere afvalscheiding en een la-
            en niet-verpakkingen) het grootst is bij gebruik van een con-    ger aanbod restafval (als negatieve bedragen weergegeven). Alle ge-
            tainer aan huis (recent in 2018 bevestigd in een landelijk on-   noemde kosten zijn exclusief btw.
            derzoek van Witteveen & Bos en De AfvalSpiegel in op-
            dracht van Rijkswaterstaat en Learning Center kunststof          Aangezien de meeste GFT- en restafvalcontainers inmiddels zowel tech-
            verpakkingsafval). Inzameling met een zak levert de meest        nisch als financieel zijn afgeschreven gaan we er vanuit dat alle minicon-
            zuivere fractie op. De zak is transparant waardoor inwoners      tainers worden vervangen. De nieuwe containers zijn inclusief chips voor
            minder snel restafval erin stoppen, wat ook nog eens moei-       het registreren van de ledigingen. Het betreft derhalve vervangingsinves-
            lijker is dan bij een container.                                 teringen die los staan van de transitie van de afvalinzameling en gelden
                                                                             voor beide scenario’s. Ook de eenmalige kosten voor het innemen van
                                                                             de bestaande GFT- en restafvalcontainers en het uitzetten van de nieuwe
                                                                             en de interne uren voor aansturing leverancier komen niet ten laste van

                                                                                                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>de transitie. De eventuele restwaarde van de ingenomen containers valt      Daarnaast dient in alle opties van scenario 1 voor 11 voertuigen die wor-
hier ook buiten.                                                            den gebruikt voor de inzameling van restafval registratiesystemen te
                                                                            worden aangeschaft om de ledigingen te kunnen registreren. Voor opties
Bij de besparingen op de verwerkingskosten is uitgegaan van de realisti-    1 en 2 zonder diftar is deze informatie nodig om huishoudens te kunnen
sche prognose (paragraaf 3.4) wat betreft reductie hoeveelheid restafval    informeren over hun aanbiedgedrag. Bij de opties 1 en 2 met diftar is
(minder kilo’s restafval betekent lagere verwerkingskosten) en meer ge-     deze informatie noodzakelijk om met huishoudens te kunnen afrekenen
scheiden afvalstromen (extra kilo’s PBD, papier, glas en textiel betekent   op basis van hun aanbiedgedrag. De aanschafkosten bedragen € 15.000
hogere opbrengsten). Extra ingezameld GFT-afval betekent hogere ver-        per voertuig. Voor de 11 voertuigen komt dit neer op een investeringsbe-
werkingskosten. Om de besparing op de verwerkingskosten te bereke-          drag van € 165.000. Indien de gemeente overweegt de kilo’s restafval per
nen is gerekend met de volgende verwerkingstarieven (inclusief over-        container te wegen (wat wij niet adviseren; zie paragraaf 3.1 en 3.2), dan
slag) en netto vergoedingen (weergegeven als negatief bedrag) per ton.      bedragen deze kosten € 330.000.
Fijn restafval   € 64,64 + € 32,12 verbrandingsbelasting
Fijn restafval   € 35 kosten nascheiding                                    De eenmalige kosten hebben betrekking op het uitzetten van de papier-
GFT-afval        € 51,64                                                    containers en kosten voor communicatie en begeleiding van de transitie.
PBD              € -261                                                     Bij de opties met diftar liggen de kosten voor communicatie en begelei-
Voor papier, glas, textiel en luiers is uitgegaan van een extra opbrengst   ding hoger dan bij de andere opties. Daarnaast dient rekening gehouden
die uitgaat van € 0,50 per huishouden.                                      te worden met een bedrag van € 100.000 aan interne uren voor de ge-
                                                                            meente. Tenslotte, de ledigingen dienen te worden ingelezen in een con-
Kosten transitie                                                            tainermanagementsysteem waarin op adresniveau is opgenomen welke
Ten behoeve van de transitie (implementatie van de scenario’s) onder-       containers uitstaan (aanschafkosten € 15.000).
scheiden we investeringskosten en extra structurele lasten.
                                                                            De totale eenmalige en investeringskosten bedragen:
Investeringskosten                                                          Scenario 1: optie 1              € 1.650.000
In alle scenario’s zijn er kosten voor de aanschaf van papiercontainers.    Scenario 1: optie 2              € 1.650.000
De kosten voor de aanschaf van deze middelen bedragen € 940.000.            Scenario 1: optie 1 met diftar   € 1.730.000
                                                                            Scenario 1: optie 2 met diftar   € 1.730.000
                                                                            Scenario 2: nascheiding          € 1.470.000
                                                                                                                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>De investeringen voor de papiercontainers schrijven we af in 15 jaar te-                        De kosten voor de inzameling van papier zijn gekoppeld aan de inge-
gen 1,5% rente; de investeringen voor de voertuigregistratie en het con-                         zamelde tonnages. Bij de opties zonder diftar in scenario 1 stijgen
tainermanagementsysteem, alsmede alle eenmalige kosten, in 5 jaar.                               de inzamelkosten met € 25.000. Bij de opties met diftar is dit een
                                                                                                 stijging van € 35.000. Bij scenario 2 zal minder papier worden inge-
Extra structurele kosten                                                                         zameld en dalen de inzamelkosten met € 35.000.
Extra structurele kosten zijn jaarlijks aan de orde. Het gaat dan om de
volgende extra kosten:                                                                    Indien we bij de kapitaallasten en de extra structurele kosten optellen en
 Bij alle opties van scenario 1 jaarlijkse kosten voor gebruik container-                hier vervolgens de besparingen op de verwerkingskosten vanaf trekken,
    managementsysteem. Dit is een bedrag van € 20.000.                                    kunnen we per scenario aangegeven wat de extra of minder kosten zijn
 Bij alle opties van scenario 1 extra capaciteit voor beheer en gebruik                  ten opzichte van de huidige kosten.
    containermanagementsysteem (0,3 fte is € 20.000).
 In alle scenario’s en opties 0,3 fte (€ 20.000) voor handhaving en
                                                                                                                                  B.              C.
    communicatie.
                                                                                                              A. Jaarlijkse      Extra       Besparingen                  Totaal per
 Bij de opties met diftar 0,2 fte (€ 15.000) voor het innen van de afval-                                    kapitaallast    structurele    verwerkings-    Totaal         huis-
    stoffenheffing. Het gaat om extra administratieve lasten als gevolg      Jaarlijkse kosten                     en           kosten          kosten      (A+B+C)        houden
    van de introductie van diftar.
                                                                             Scenario 1: optie 1                € 220.000        € 905.000    € -410.000     € 715.000      € 18
 Extra kosten voor opruimen afvaldumpingen. Voor de opties zonder
    diftar € 40.000 en voor de opties met diftar € 80.000.                   Scenario 1: optie 2                € 220.000      € 1.400.000    € -530.000    € 1.090.000     € 27
 In scenario 1 zullen bij verlaging van de inzamelfrequentie van het        Scenario 1: optie 1 met diftar     € 240.000        € 965.000    € -565.000     € 640.000      € 16
    restafval de inzamelkosten € 105.000 lager uitkomen. In de andere        Scenario 1: optie 2 met diftar     € 240.000      € 1.440.000    € -710.000     € 970.000      € 24
    opties blijven deze gelijk. In scenario 2 stijgen de inzamelkosten met
                                                                             Scenario 2: nascheiding            € 180.000        € 495.000     € 940.000    € 1.615.000     € 40
    € 266.000.
 De kosten voor de inzameling van GFT-afval stijgen in alle scenario’s      Tabel 2 Effect op kosten
    en alle opties met € 584.000.
 De kosten voor de inzameling van PBD stijgen bij een inzameling om
    de 2 weken met € 193.000. Bij een wekelijkse inzamelfrequentie be-
    dragen de meerkosten € 770.000.
                                                                                                                                                                                       22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>4. Communicatie en hand-
   having




                           23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Om de transitie naar een andere manier van afvalinzameling succesvol        bij het beleid en de behaalde resultaten. Bij het vergroten van kennis en
te realiseren is communicatie in combinatie met handhaving nodig.           het bieden van service zijn inwoners bereid herbruikbare afvalstromen te
                                                                            scheiden. Met het geven van feedback op hun inspanningen wordt dit
                                                                            effect versterkt. Uiteindelijk maken de inwoners het verschil. Wanneer
4.1 Communicatie                                                            het optimaal scheiden van herbruikbare afvalstromen voor inwoners per-
                                                                            soonlijk van belang is werkt dit stimulerend.
Elk huishouden heeft afval en staat iedere dag voor de afweging waar
welk afval in moet. Een wijziging in de afvalinzameling grijpt dus in op    Bij de transitie naar een andere manier van afvalinzameling is een duide-
het dagelijks leven. Door de inwoners van Oss op de juiste wijze deelge-    lijke communicatiecampagne en zorgen voor participatie dan ook essen-
noot te maken van de veranderingen ontstaat meer draagvlak voor de          tieel. Initiatieven van inwoners om te komen tot meer afvalscheiding zijn
maatregelen. Een goede communicatie met de inwoners en zorgen voor          welkom. Een belangrijke rol kan zijn weggelegd voor een afvalcoach die
participatie is dan ook de basis voor meer afvalscheiding en minder rest-   fungeert als een fysiek aanspreekpunt in de wijk om inwoners actief te
afval. Bewustwording is nodig bij de inwoners om het gedrag te veran-       informeren over afvalscheiding. De interactie met de inwoners heeft een
deren. Van belang is ook om het onderwerp afval op de agenda te krijgen     positieve invalshoek. De afvalcoach moedigt inwoners aan om mee te
van basisscholen en het voortgezet onderwijs. Hierin neemt de ge-           denken, heeft echt contact met de inwoners en informeert / inspireert
meente het voortouw. Doel is kinderen vanaf jonge leeftijd bewust te ma-    hen.
ken van nut en noodzaak van afvalpreventie- en afvalscheiding.
                                                                            Doel van de communicatiecampagne:
Gezien bovenstaande is het doel van het communicatietraject:                 inwoners begrijpen de aankomende veranderingen in het afvalbeleid;
 het informeren van de inwoners over de fysieke maatregelen die de          aansporen tot gedragsverandering: betere afvalscheiding leidt tot
   gemeente gaat nemen.                                                        minder restafval.
 de inwoners zoveel mogelijk aan te zetten tot het (beter) scheiden
   van afval.                                                               Doelgroep van de communicatiecampagne:
                                                                             alle inwoners van gemeente Oss;
Wat met laatstgenoemde kan worden bereikt is een gedragsverandering.         aandacht voor verschillende inzamelmiddelen;
Om verdere afvalreductie en betere scheiding van herbruikbare afvalstro-     speciale aandacht voor laaggeletterden en anderstaligen.
men te realiseren zullen inwoners ook meer betrokken moeten worden
                                                                                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>De content bestaat uit een combinatie van informeren en nudging (inwo-
ners worden op een positieve manier gestimuleerd om zich op een be-
paalde wijze te gedragen). In een communicatieplan dient te worden uit-
gegaan van minimaal de volgende uitgangspunten:
 boodschap is: afval is grondstof;
 inzicht bieden in gehele keten;
 gestructureerde inzet van sociale en conventionele media;
 scholen en bewonersgroepen betrekken bij afvalscheiding en de
    noodzaak ervan;
 terugkoppeling van resultaten;
 aparte focus op afvalpreventie, met name het weggooien van voed-
    sel.



4.2 Handhaving
Daar waar communicatie niet werkt kan indien nodig handhavend wor-
den opgetreden. Dit geldt ook voor de aanpak van afvaldumpingen en
zwerfafval. Op basis van monitoring wordt de ernst van de problematiek
in beeld gebracht en naar gehandeld.




                                                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Financiële prik-
kel




                             26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Wat een individueel huishouden aan afvalstoffenheffing betaalt, is in de      laat legen. Het tarief is gekoppeld aan een literprijs en dus verschillend
gemeente Oss alleen afhankelijk van de grootte van de GFT- en restaf-         per aangeboden volume. Deze vorm van tariefdifferentiatie is dus ook
valcontainers.                                                                toepasbaar in een situatie waarbij burgers restafval moeten wegbrengen
                                                                              naar een ondergrondse verzamelcontainer in de wijk. Men betaalt dan
46% van de gemeenten (voornamelijk kleinere gemeenten in het oosten           voor elke inworp van een zak een tarief afhankelijk van de grootte van de
en zuiden van Nederland) brengt een afvalstoffenheffing in rekening die       inwerpopening (30, 40, 60 of 80 liter).
afhankelijk is van het aanbod restafval van een huishouden. Ervaringen
in deze gemeenten laten zien dat introductie van een dergelijke financiële    Dit systeem is gemakkelijk te introduceren en voor iedereen goed te be-
prikkel leidt tot beter scheidingsgedrag, minder restafval en lagere afval-   grijpen. Ook technisch is er geen probleem. De registratie van ledigingen
beheerskosten. Kiezen voor tariefdifferentiatie (in welke vorm dan ook)       kan plaatsvinden met behulp van een chip in de container. Voor het be-
betekent dat burgers zelf een sturingsmechanisme in handen krijgen            perkt aantal situaties waar burgers geen eigen restafvalcontainer heb-
voor de hoogte van de afvalstoffenheffing. Het aanbieden van GFT-afval        ben, maar een andere voorziening, wordt naar een passende oplossing
blijft meestal gratis.                                                        gezocht om toch te kunnen afrekenen op het afvalaanbod.

We onderscheiden de volgende vormen van tariefdifferentiatie:                 Tariefzak
 betalen per lediging of inworp;                                             Huishoudens kunnen restafval aanbieden in speciale 30 of 60 liter zak-
 tariefzak;                                                                  ken. Huishoudens moeten deze tariefzakken zelf kopen bij supermark-
 betalen naar volumemaat container;                                          ten en andere winkels. Alleen
 betalen op basis van gewicht (eventueel in combinatie met betalen           in deze speciale zakken mag
   per lediging).                                                             men restafval aanbieden.
                                                                              Hoe meer zakken je aanbiedt,
Betalen per lediging of inworp                                                hoe hoger de kosten. Ook in
De meest gebruikte manier van tariefdifferentiatie (bewezen in 110 ge-        deze variant betalen huishou-
meenten) is een systeem waarbij huishoudens naast een vastrechtbe-            dens een vastrechtbedrag.
drag, dat voor iedereen hetzelfde is dan wel verschillend naar grootte van    Het aantal zakken dat men
het huishouden, betalen voor elke keer dat men de restafvalcontainer          gebruikt bepaalt het bedrag

                                                                                                                                                           27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>dat men op jaarbasis kwijt is. Naar verwachting zal een gemiddeld huis-      Betalen op basis van gewicht (in combinatie met bedrag per lediging)
houden op jaarbasis circa 15 zakken gebruiken. Ook bij deze strategie        De afrekening is gebaseerd op de kilo’s fijn restafval die een huishouden
betalen huishoudens een vastrecht tarief. 28 gemeenten hanteren deze         aanbiedt (10 gemeenten), eventueel in combinatie met een tarief per le-
inzamelwijze voor fijn restafval.                                            diging (11 gemeenten). Ook in deze variant betalen huishoudens een
                                                                             vastrechtbedrag. Betalen naar rato van de kilo’s fijn restafval dat een
Inzameling met tariefzakken is mogelijk problematisch wat betreft ar-        huishouden aanbiedt is in principe het meest eerlijke systeem. In combi-
 beidsbelasting van beladers (binnen de afvalbranche geldt de zoge-          natie met betalen per lediging is het echter een moeilijk uit te leggen sys-
 naamde P90-norm bedoeld om de arbeidsbelasting te beperken. Deze            tematiek en complex in de afrekening. Indien buren of anderen afval
 dag-norm omvat zowel een maximale beladingstijd, maximaal tonnage           dumpen in de restafvalcontainer van een specifiek huishouden betekent
 en een maximaal aantal colli bij beladers van huisvuil). Zakken op straat   gelijk dat extra kosten voor dat huishouden. Bij alleen betalen per lediging
 leiden ook tot verstoring van het straatbeeld en mogelijk meer zwerfafval   is dat niet geval. Dan maakt het namelijk niet uit hoe vol de container is.
 als gevolg van open scheuren van zakken. Een oplossing kan zijn het ge-     Het wegen en registreren is een relatief duur systeem. Toepassing bij
 bruik van kroonringen.                                                      verzamelcontainers is gecompliceerd, technisch gezien nog onbetrouw-
                                                                             baar en kostbaar.
Het inzamelen met een zak voor restafval aan huis kan als een stap terug
worden ervaren door huishoudens die al vele jaren gewend zijn om hun         Effecten tariefdifferentiatie
restafval aan te bieden in een minicontainer. Met name het beperkte vo-
                                                                             Met de introductie van tariefdifferentiatie verbetert het scheidingsresul-
lume van een zak zorgt voor ongemak (geen ruimte voor bijvoorbeeld
                                                                             taat voor de herbruikbare afvalstromen en daalt de hoeveelheid fijn rest-
een kapotte paraplu).
                                                                             afval, afhankelijk van de uitgangssituatie (is verschillend per gemeente).
                                                                             Tariefdifferentiatie in de vorm van een tariefzak (betalen vooraf) is daar-
Betalen naar volumemaat container                                            bij effectiever dan betaling per lediging of gewicht (betaling achteraf en
In deze variant hebben huishoudens de keuze uit een bepaalde volume-         dan ook nog pas na langere tijd). Goede afvalscheiders betalen minder
maat restafvalcontainer. Men betaalt een bedrag naar rato van de volu-       afvalstoffenheffing.
memaat (een kleine container is goedkoper dan een grote container). 20
gemeenten, waaronder Oss, hanteren deze systematiek.                         Overigens kan de daling van het fijn restafval niet volledig worden ver-
                                                                             klaard uit de verbeterde scheiding van herbruikbare afvalstromen. Het
                                                                                                                                                            28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>totale afvalaanbod komt lager uit. Dit is niet zozeer het gevolg van pre-      aanbieden betekent lagere kosten. Van belang is om een juiste balans te
ventie, maar betekent dat een deel van het nu nog aangeboden afval uit         vinden tussen het vastrechtbedrag en het variabele tarief voor de tarief-
het zicht van de gemeente verdwijnt, zoals ook blijkt uit recent onderzoek     zak, lediging, inworp of gewicht.
van Rijkswaterstaat. Het kan zijn doordat bedrijven (vooral in het buiten-
gebied) die nu hun afval aanbieden via de route van huishoudelijk afval        Op gemeenteniveau kan een verkeerde inschatting van het aanbiedge-
dit bij de invoering van tariefdifferentiatie niet meer zullen doen. Ook zal   drag (aantal tariefzakken/ledigingen/inworpen/kilo’s) betekenen dat de
er een groep inwoners zijn die hun afval meenemen naar het werk of naar        gemeente inkomsten die men heeft geraamd misloopt. Een adequate in-
familie of kennissen in een andere gemeente zonder tariefdifferentiatie.       schatting van het aanbiedgedrag op basis van ervaringen in andere ge-
                                                                               meenten is dan ook noodzakelijk.
Mogelijke risico’s tariefdifferentiatie
Afval dat uit het zicht van de gemeente raakt blijkt in ieder geval niet ge-
dumpt te worden. Er is geen toename van afvaldumpingen in het buiten-
gebied en/of groenstroken (wel toename van hoeveelheid per melding,
maar minder meldingen), zo blijkt uit ervaringen in andere gemeenten
waar burgers betalen per lediging van de restafvalcontainer. Ook voor
zwerfafval is in andere gemeenten geen toename vastgesteld, althans
voor zover dat mogelijk is (meestal slechte registratie van hoeveelhe-
den). Ten opzichte van de hoeveelheid huishoudelijk afval die vrijkomt is
de hoeveelheid afvaldumpingen en zwerfafval overigens zeer beperkt
(minder dan 1 %). Wisselend is de mate waarbij in diftargemeenten huis-
houdelijk afval meer dan voorheen wordt aangeboden in openbare afval-
bakken.

Met de introductie van diftar is een huishouden dat afval goed scheidt
goedkoper uit dan een huishouden dat z’n afval niet goed scheidt. Naast
een vastrechtbedrag betaalt men voor elke aanbieding van de restafval-
container. Goed afval scheiden en minder vaak de restafvalcontainer
                                                                                                                                                           29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Vertrouwen in
techniek: bron- en/ of na-
scheiding




                             30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>In deze bijlage gaan we uitgebreid in op het vertrouwen in techniek: bron-   Bronscheiding
en/ of nascheiding. Achtereenvolgens bespreken we:                           Bornscheiding is de situatie zoals die nu van toepassing is in de ge-
1. Definities bron- en nascheiding.                                          meente Oss. Inwoners kunnen de volgende fijn huishoudelijke afvalstro-
2. Situatie in Nederland.                                                    men gescheiden aanbieden: fijn restafval, GFT-afval, PBD, papier, glas en
3. Nascheiding versus bronscheiding.                                         textiel. De gescheiden ingezamelde stromen worden gerecycled. Grof
4. Technologische ontwikkelingen.                                            huishoudelijke afvalstromen (afval dat te groot en zwaar is voor in de
5. Conclusies.                                                               minicontainer) kunnen inwoners gescheiden aanbieden op de milieu-
                                                                             straat of aan huis laten ophalen.
1. Definities bron- en nascheiding
                                                                             Nascheiding
In het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3) worden de volgende definities
                                                                             Bij nascheiding hebben we het over fijn restafval. Het grof huishoudelijk
gehanteerd.
                                                                             afval en het hierbij behorende nascheiden van grof restafval laten we bui-
                                                                             ten beschouwing. Bij nascheiding van het fijn restafval gaat het in alle
Bij bronscheiding wordt het afval bij de ontdoener gescheiden ingeza-
                                                                             gevallen om droge en gemechaniseerde technieken waarmee met name
meld of ingezameld in de vorm van “slimme mengsels” van een aantal
                                                                             kunststoffen (P), blik (B) en drankkartons (D) uit het restafval worden ge-
deelstromen. Uit deze ‘slimme mengsels’ worden door scheiden of sor-
                                                                             haald voordat het naar de verbrandingsinstallatie gaat. Zowel bronschei-
teren één of meer voor recycling geschikte monostromen of kwaliteiten
                                                                             ding als nascheiding leiden voor deze deelstromen tot terugwinning van
van monostromen verkregen.
                                                                             het oorspronkelijke functionele materiaal (kunststof, metaal, karton, mi-
                                                                             neralen). Bronscheiding van GFT-afval is een randvoorwaarde.
Bij nascheiding wordt het afval bij de ontdoener ingezameld in de vorm
van gemengd afval en na inzameling gescheiden in deelstromen.
                                                                             In de meeste installaties voor nascheiding worden ook deels andere her-
                                                                             bruikbare deelstromen teruggewonnen uit het fijn restafval. Doordat
Deze definities behoeven een nadere toelichting.
                                                                             deze deelstromen in contact zijn geweest met ander afval zijn de moge-
                                                                             lijkheden om te recyclen tot nu toe beperkt en worden de teruggewonnen
                                                                             materialen veelal gebruikt als brandstof voor energieopwekking. Dit noe-


                                                                                                                                                           31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>men we nuttige toepassing. Voor glas, GFT-afval, textiel en papier en kar-       Papier en karton
ton is nascheiding op dit moment geen optie, zo wordt ook vermeld in             Bij de recycling van papier en karton tot materiaal met dezelfde kwaliteit
LAP3 en bevestigd door ervaringen in de markt.                                   spelen aspecten als verontreinigingsgraad, vochtgehalte en materiaal-
                                                                                 grootte een rol. Bronscheiding is voor papier en karton een vereiste voor
Glas                                                                             de recycling tot een papier/kartonproduct.
De aanwezigheid in het restafval van keramiek, steen, porselein en kunst-
stoffen leidt ertoe dat bij nascheiding het glas niet meer geschikt is voor      Nascheiding is niet alles in één bak
recycling tot een glasproduct.                                                   Nascheiding is dan ook niet maar ‘alles in één bak gooien’. Het gaat spe-
                                                                                 cifiek om het PBD dat bij het restafval mag en er achteraf via nascheiding
GFT-afval                                                                        uit wordt gehaald.
Bij nascheiding raakt GFT-afval dusdanig verontreinigd met andere ma-
terialen (zoals metalen, glas, PAK’s en kunststoffen) dat recycling tot
compost niet meer mogelijk is. Andersom bemoeilijkt een natte fractie            2. Situatie in Nederland
zoals GFT-afval de recycling van de droge componenten in het restafval.
                                                                                 Voor wat betreft PBD hanteren de meeste gemeenten de strategie van
Bovendien kan de via nascheiding verkregen organische fractie uitslui-
                                                                                 scheiding aan de bron. Zie de oranje gekleurde gemeenten in figuur 1
tend worden vergist waarbij het digestaat met benutting van energie-in-
                                                                                 (aangeduid als kunststof verpakkingen). Een beperkt aantal gemeenten
houd wordt verbrand. Recycling van GFT-afval is alleen mogelijk als
                                                                                 in Friesland, Groningen, Noord-Veluwe en Noord-Holland hebben geen
bronscheiding plaatsvindt.
                                                                                 inzameling van PBD aan de bron (blauwe kleur in figuur 1). Deze afval-
                                                                                 stromen worden via nascheiding uit het fijn restafval gehaald. In 2020
Textiel
                                                                                 gaan ook een aantal Zeeuwse gemeenten als proef over van bronschei-
Bij nascheiding raakt textiel door contact met andere deelstromen in het
                                                                                 ding naar nascheiding.
restafval verkleefd of verontreinigd. Het textiel is niet meer uit te sorteren
als voorbereiding voor hergebruik en ook niet meer geschikt voor terug-
                                                                                 De strategie waarbij bronscheiding is gecombineerd met nascheiding op
winning van textielvezels.
                                                                                 kunststof verpakkingen, blik en drankkartons wordt vooral toegepast in
                                                                                 delen van Flevoland, West-Brabant, Limburg en Drenthe (grijze kleur in

                                                                                                                                                              32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>figuur 1). In de meeste gevallen wordt dan alle restafval nagescheiden,
ook in gebieden waar PBD aan de bron wordt ingezameld.
Ook Den Haag, Rotterdam en Amsterdam hebben inmiddels ingezet op
nascheiding als aanvulling op bronscheiding. Nascheiding is toepasbaar
bij alle typen bebouwingen; hoogbouw, laagbouw, binnenstad en buiten-
gebied. Als vuistregel wordt gebruikt dat nascheiding zich het beste leent
voor stedelijk gebied waar inwoners thuis geen plaats hebben om al hun
gescheiden afval op te slaan, de overige gebieden lenen zich beter voor
aan de bron gescheiden afvalinzameling. Grote steden investeren
daarom in nascheidingsinstallaties.

AEB Amsterdam is ervan overtuigd dat zowel bronscheiding als naschei-
ding noodzakelijk zijn om zoveel mogelijk grondstoffen uit het restafval
te halen. Juist die combinatie levert het beste resultaat op. Het beleid van
de gemeente Amsterdam is daarom bronscheiding aangevuld met na-
scheiding. Ook HVC kiest voor een maximaal milieurendement via bron-
scheiding. Dat betekent afval scheiden bij mensen thuis in de laagbouw.
Voor huishoudens in de hoogbouw en in binnensteden vindt HVC het na-
scheiden van afval een goede methode wanneer bronscheiding niet mo-
gelijk is. De combinatie van bron- en nascheiding in laag- en hoogbouw
biedt volgens HVC de beste mogelijkheden voor recycling van grondstof-
fen.
                                                                               Figuur 1 Strategie kunststof verpakkingen per gemeente (situatie 2017)




                                                                                                                                                        33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>3. Nascheiding versus bronscheiding                                        Afvalscheiding (zeker in gemeenten met een financiële prikkel), levert
                                                                           een prikkel om na te denken over de hoeveelheid (rest)afval die een bur-
Wat zijn de voor- en nadelen van beide systemen op de dimensies:
                                                                           ger produceert. De prikkel aan de burger om afval te voorkomen wordt
                                                                           vergroot wanneer hij of zij moet betalen voor het aanbieden van méér
1.   Dienstverlening onder andere met het oog op complexiteit van afval-
                                                                           restafval.
     scheiding en communicatie.
                                                                           Bij nascheiding verschuift de zorg voor het scheiden van de betreffende
2.   Milieu, meer specifiek wat is het milieu-effect met betrekking tot
                                                                           afvalstroom (PBD) van de burger naar de gemeente. Hierdoor krijgt deze
     scheidingsrendement, kwaliteit van het PBD, vervoer en verwerking?
                                                                           burger minder de kans om zijn steentje bij te dragen aan het milieu. Dit
                                                                           hoeft niet erg te zijn op het moment dat er weinig vertrouwen is in het
3.   Kosten nu en op termijn.
                                                                           afvalsysteem of dat het leveren van een bijdrage als weinig belangrijk
                                                                           wordt ervaren. Nascheiding is dus een positieve dienstverlening voor een
Dienstverlening
                                                                           gemeente waarin burgers weinig vertrouwen hebben in afvalscheiding
Enerzijds is de dienstverlening de mate waarin comfort geboden wordt
                                                                           en de werking van een afvalsysteem. In gemeenten waar dit vertrouwen
aan de burger. De burger heeft met nascheiding één container waarin hij
                                                                           wel is wordt de dienstverlening van nascheiding als nadelig beschouwd.
zijn PBD en restafval deponeert die regelmatig geleegd wordt. Anderzijds
heeft de burger een intrinsieke wens om een bijdrage te kunnen leveren
                                                                           Milieu
aan het milieu.
                                                                           Het milieu-effect van nascheiding in vergelijking tot bronscheiding laten
                                                                           we zien met betrekking tot scheidingsrendement, kwaliteit van het PBD,
Een van de meest genoemde manieren waarop de burger een bijdrage
                                                                           vervoer en verwerking.
levert aan het milieu is door het scheiden van afval. Met de keuze voor
nascheiding kan deze intrinsieke wens niet worden ingevuld. Sinds men
                                                                           Scheidingsrendement en kwaliteit
PBD gescheiden houdt zien burgers pas echt hoeveel minder restafval
                                                                           Het milieuvoordeel van nascheiding is niet eenduidig meer of minder dan
ze hebben, een eye opener. Door gescheiden inzameling van PBD aan de
                                                                           van bronscheiding. De meest bepalende factor is de mate waarin er goed
bron gaan burgers ook GFT-afval, papier en andere afvalstromen beter
                                                                           gescheiden wordt in een gemeente. Nadeel bij nascheiding is dat de hoe-
scheiden.
                                                                           veelheid restafval niet verminderd kan worden (geen of beperkte moge-
                                                                           lijkheid tot invoeren van tariefdifferentiatie).
                                                                                                                                                       34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Een eenduidig verschil tussen de prestaties van bronscheiding en na-          huis (recent in 2018 bevestigd in een landelijk onderzoek van Witteveen
scheiding is er niet. Op basis van beperkt beschikbare informatie uit         & Bos en De AfvalSpiegel in opdracht van Rijkswaterstaat en Learning
openbare bronnen en eigen onderzoek kunnen we iets zeggen over hoe-           Center kunststof verpakkingsafval). Onafhankelijk van het inzamelmid-
veelheden PBD-afval die er via nascheiding uit worden gehaald. Twee           del zorgen de ingewikkelde scheidingsregels er voor dat burgers nog
voorbeelden van gemeenten die hun restafval laten nascheiden bij Om-          steeds voor een deel verkeerde keuzes maken als het gaat om welke ver-
rin. Voor de gemeente Harderwijk is dit 14 kilogram per inwoner per jaar      pakkingen wel of niet bij het PBD mogen. Dit heeft een negatieve invloed
en voor de gemeente Delfzijl 15 kilogram per inwoner per jaar. Ter verge-     op de kwaliteit. Bij nascheiding is er meer controle over de gesorteerde
lijk: in Oss is het inzamelresultaat 22 kilogram per inwoner.                 output richting verwerkers.

De kwaliteit van nascheiding lijkt lager, doordat het afval in aanraking is
geweest met voornamelijk organisch afval, wat aan het PBD kan kleven
doordat het in dezelfde vuilniszak heeft gezeten. Een goed presterend
systeem van bronscheiding zal beter presteren. De technologie van na-
scheiding is echter in ontwikkeling en concurrentiegevoelig. Prestatiecij-
fers van nascheiding worden wel geschat en zijn vaak gekleurd door lob-
byende partijen voor nascheidingsinstallaties, maar daadwerkelijke me-
tingen hiervan zijn niet beschikbaar. Over de kwaliteit is dus nog weinig
te zeggen. Volgens HVC en AEB levert scheiden aan de bron afval op dat
het beste gerecycled kan worden. Gescheiden inzamelen is noodzakelijk
voor goede recycling, anders is de kwaliteit onacceptabel. Verwerkers in
de kunststofrecycling hebben een voorkeur voor aan de bron gescheiden
afvalstromen.

Bij bronscheiding wordt de kwaliteit van PBD met name bepaald door het
inzamelmiddel. Uit onderzoek naar de samenstelling en vervuiling van
gescheiden ingezameld PBD-afval blijkt dat de vervuiling (met restafval       Figuur 2 Output nascheidingsinstallatie Omrin
en niet-verpakkingen) het grootst is bij gebruik van een container aan
                                                                                                                                                         35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Vervoer                                                                     Geen voorkeur milieuvoordeel
Bij een keuze voor nascheiding vervalt de inzameling van PBD en zal rest-   Een recent onderzoek met de vergelijking tussen bron- en nascheiding is
afval vaker moeten worden ingezameld dan 1 keer per 3 weken zoals nu        nog niet voorhanden. Er kan niet eenduidig gezegd worden welk systeem
gebeurt. Met het PBD erbij is de capaciteit van de restafvalcontainer bij   het meeste milieuvoordeel heeft. Dit wordt ook bevestigd door een on-
een frequentie van 1 keer per 3 weken onvoldoende voor het aanbod. Met      derzoek van CE-Delft uit 2011. Hierin wordt aangegeven dat het milieu-
name de kunststof verpakkingen zijn volumineus en nemen veel ruimte         effect vergelijkbaar is en afhangt van de inzamelrespons. Inmiddels zijn
in beslag. Een inzamelfrequentie van 1 keer per 2 weken is voldoende.       technieken verbeterd en is in de maatschappij veel meer aandacht geko-
Per saldo daalt het aantal vervoersbewegingen bij een keuze voor na-        men voor bronscheiding. Een duidelijke voorkeur wat betreft milieu-ef-
scheiding van 28 naar 26 inzamelmomenten per jaar.                          fect kan dus niet worden uitgesproken. Als vuistregel kan worden gehan-
                                                                            teerd dat als inwoners van een gemeente slecht afval scheiden, er weinig
Vervolgens moeten ook de vervoersbewegingen tussen de naschei-              ruimte is voor gescheiden inzameling van afvalstromen (hoogbouw) of
dingsinstallaties en volgende verwerkingslocaties in ogenschouw geno-       weinig intrinsiek gemotiveerd zijn om een steentje aan het milieu bij te
men worden in vergelijking tot de huidige situatie..                        dragen, dat nascheiding een voordeel heeft.

Verwerking                                                                  Kosten
Zowel de bron- als nagescheiden kunststof verpakkingen en drankkar-         De kosten van scheiding aan de bron binnen de gemeente Oss zijn be-
tons gaan naar sorteerinrichtingen om het geschikt te maken voor recy-      kend. Over de kosten van nascheiding kunnen we in algemene zin uit-
cling of hergebruik. Plastic verpakkingen en drankkartons worden gesor-     spraken doen op basis van wederom eigen ervaringen. We onderschei-
teerd volgens de DKR-normen. Deze normen verschillen per type kunst-        den projectkosten en exploitatiekosten.
stof. Voor elk type kunststof zijn één of meerdere productspecificaties
opgesteld. Het materiaal wordt beschreven, de minimale zuiverheid van       Projectkosten
het materiaal wordt weergegeven, de maximale vervuiling is vastgesteld      De verandering van bronscheiding naar nascheiding (of andersom) kost
en de aanlevermethode wordt gespecificeerd. Bij een goed werkende           geld. De nieuwe inzamelstructuur met tenminste de inzamelmiddelen
sorteerinstallatie voldoen zowel bron- als nagescheiden plastic verpak-     zoals wijkvoorzieningen en minicontainers moet omgevormd worden.
kingen en drankkartons aan de DKR normen.                                   Hierbij zal een deel van het materiaal dat in gebruik is ook afgeschreven
                                                                            worden.

                                                                                                                                                        36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Exploitatiekosten                                                               4. Technologische ontwikkelingen
De exploitatie van afvalbeheer bestaat uit diverse onderdelen. Het ver-
                                                                                De technologische ontwikkelingen hebben vooral betrekking op naschei-
schil van bronscheiding en nascheiding zit hem zoals eerder beargumen-
                                                                                ding. Bij bronscheiding gaat het vooral om het maken van keuzes welke
teerd niet in de stromen glas, papier en textiel en ook is niet zeker te zeg-
                                                                                afvalstromen, die nu nog niet gescheiden worden ingezameld, wel of niet
gen dat het aantal vervoersbewegingen lager is bij een systeem met na-
                                                                                aan de bron moeten worden ingezameld, zoals bijvoorbeeld luiers. Ook
scheiding. Hieronder worden een aantal aspecten van nascheiding be-
                                                                                moeten oplossingen worden gevonden om de kwaliteit van de geschei-
schreven die een invloed hebben op de kosten:
                                                                                den ingezamelde afvalstromen blijvend te kunnen garanderen en daar
 Minder inzamelmiddelen met nascheiding: dit is een zeer klein ver-
                                                                                waar nodig (GFT-afval, textiel en PBD) te verbeteren. Die oplossingen zul-
    schil dat minimaal is in vergelijking met overige jaarlijkse kosten.
                                                                                len echter niet zozeer moeten worden gevonden in de techniek, maar
 Geen eenduidig verschil in vervoersbewegingen: zoals beargumen-
                                                                                meer in gedragsverandering. In deze paragraaf zoomen we dan ook in
    teerd onder milieu-effect.
                                                                                op nascheiding.
 Groot verschil afhankelijk van type gemeente en verwerkingskosten:
    nascheiding kan een financieel voordeel hebben wanneer veel afkeur
                                                                                De afgelopen 30 jaar is de techniek van nascheidingsinstallaties snel ont-
    van PBD plaatsvindt en bronscheiding niet mogelijk is door ruimte-
                                                                                wikkeld. Er is een competitie gedreven markt ontstaan waardoor met in-
    gebrek (hoogbouw). Echter levert nascheiding een nadeel op met be-
                                                                                vesteringen de laatste technieken kunnen worden toegepast en de
    trekking tot de hoeveelheid restafval. Tariefdifferentiatie is slechts
                                                                                grootte en aantallen nascheidingsinstallaties alsmaar groeit. De ontwik-
    beperkt mogelijk met nascheiding, waardoor de prikkel om restafval
                                                                                keling in de techniek van grondstofrecycling zorgt voor een steeds klei-
    te besparen minder wordt.
                                                                                nere hoeveelheid overgebleven niet recyclebaar materiaal. Op dit mo-
                                                                                ment wordt op grote en nog steeds groeiende schaal vergist in vergis-
Zoals duidelijk is zijn er veel factoren die een invloed hebben op de
                                                                                tingsinstallaties en gesorteerd in bijvoorbeeld kunststof sorteerinstalla-
hoogte van de afvalbeheerskosten. Een eenduidig voordeel of nadeel
                                                                                ties. Nog steeds blijft een stroom niet recyclebaar materiaal over die niet
voor nascheiding kan alleen gemaakt worden door het opvragen van of-
                                                                                meer gebruikt kan gaan worden als grondstof.
fertes bij partijen en het maken van een uitgebreide kostenraming. Een
kosten voor- of nadeel is voor nascheiding niet aan te wijzen en hangt af
                                                                                Huidige techniek
van de mate waarin bronscheiding voldoende plaatsvindt. Tevens is de
                                                                                Zoals benoemd zijn er veel ontwikkelingen in nascheidingstechnieken.
hoeveelheid restafval een belangrijke factor voor het bepalen van de kos-
                                                                                Op dit moment kunnen reststromen die al aan de bron gescheiden zijn
ten van nascheiding.
                                                                                                                                                              37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>van plastic, papier, glas en GFT-afval nog verder worden gescheiden en
gerecycled met behulp van verschillende technieken.

De reststroom wordt gezeefd waardoor organische fracties gescheiden
worden. Deze organische fractie wordt vergist en omgezet in biogas op
het gasnet. Vervolgens worden papier en folies met Baltische scheiders
gescheiden, de droge en lichte papierfracties worden met windshifters
afgezogen. Folies worden met Near Infra-Red (NIR) technologie verder
gesorteerd tot de vereiste DKR310- foliekwaliteit (zie figuur 3). Het natte
papier dat overblijft wordt gebruik als energie. Drankkartons en driedi-
mensionaal kunststof worden ook uit de reststroom verwijderd met be-
hulp van de NIR techniek. Op deze manier worden PET, HPDE, PP, drank-
kartons en plastic mix in DKR-kwaliteit gescheiden. De reststroom die na
deze nascheidingstechnieken nog overblijft wordt verbrand. In 2016 was
dit 54% van de totale reststroom. Na verbranding blijft bodemas over.
Hier wordt met behulp van Inashoco ADR-technologie en Eddy Current-           Figuur 3 Winnen folies door windziften en NIR-scheider (Omrin)
technologie (magneet technieken) 90% van de metalen uit het bodemas
                                                                              Ontwikkelingen in de techniek
gescheiden.
                                                                              Nascheidingstechnieken zijn nog steeds constant in ontwikkeling. Hier-
                                                                              onder worden een aantal ontwikkelingen in deze technieken toegelicht.
Wanneer een reststroom al bron gescheiden is van papier, kunststof,
glas en GFT-afval kan deze verder worden gescheiden met behulp van
                                                                              1.   Waste-2-chemicals is een bedrijf dat de techniek die het gat tussen
een nascheidingsinstallatie. Op dit moment kan er organisch materiaal,
                                                                                   nascheiding en thermische recycling vult. Bij deze manier van grond-
droog papier, folies, PET, HPDE, PP, drankkartons en plastic mix geschei-
                                                                                   stofrecycling wordt kunststof niet omgezet in energie of materiaal-
den worden.
                                                                                   hergebruik maar in een chemisch product. Deze innovatie is qua
                                                                                   techniek haalbaar, maar is gestruikeld over beleid en regelgeving.


                                                                                                                                                          38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>     Omdat de reststroom wordt omgezet in een chemisch product, ver-              waarbij 50% van het aanwezige glas in de reststroom verwijderd kan
     andert de regelgeving rondom dit recyclingproces, waarvoor een ver-          worden. Dit glas heeft dan een zuiverheid van 98,5%.
     breding in beleid nodig was. Deze verbreding is geïmplementeerd in
     LAP3. In LAP3 is chemische recycling opgenomen als techniek die          Naast nieuwe scheidingstechnieken worden de huidige nascheidings-
     bronscheiding aanvult wanneer bronscheiding niet of maar beperkt         technieken ook verder ontwikkeld. Zoals benoemd wordt de reststroom
     mogelijk is.                                                             eerst gezeefd om het van organisch materiaal te scheiden. Er is weinig
                                                                              potentie in het verbeteren van deze zeeftechniek om meer organisch ma-
2.   Dong, een energiebedrijf uit Denemarken is bezig met de ontwikke-        teriaal te scheiden. Het organische materiaal dat niet kleeft aan het rest-
     ling van Renescience-technologie. Bij deze techniek wordt met be-        afval wordt voor een groot deel op deze manier gescheiden.
     hulp van enzymen een bio-vloeistof gecreëerd uit restafval. Op deze
     manier kan er op een efficiënte manier energie worden gewonnen uit       Wel is er verbetering in de productie van biogas uit dit organisch materi-
     restafval. De techniek werkt, er wordt bio-vloeistof gecreëerd uit het   aal mogelijk. Er wordt veel onderzoek gedaan naar de optimalisatie van
     restafval maar het scheiden van kunststoffen uit het restafval die       de biogasproductie en hier zit potentie tot verbetering. Momenteel wordt
     voldoen aan de DKR- kwaliteit is niet meer mogelijk.                     vervolgens de stroom gescheiden met Baltische scheiders, ook hier zit
3.   Op dit moment kan nog niet al het papier uit de reststroom verwij-       potentie tot optimalisatie. Vaak zijn er op dit moment operationele pro-
     derd worden, een natte papierstroom blijft over. Dit papier wordt mo-    blemen in deze scheidingstap, het papier en de folie worden niet altijd op
     menteel gerecycled tot energie. Momenteel loopt er onderzoek naar        de juiste manier gescheiden. Met technische ontwikkeling kan het schei-
     het verder verwaarden van deze papier reststroom. Verwacht wordt         dingspercentage van droog papier en folies worden verhoogd. De NIR
     dat hier in de komende jaren vorderingen mee worden gemaakt, ech-        techniek die volgt om folies te scheiden, scheidt op dit moment al effici-
     ter is de techniek nog niet op een hoog Technology Readiness Level       ent. Optimalisatie hiervan is niet realistisch doordat de kunststof-stroom
     (waarmee aangegeven wordt in hoeverre een techniek is bewezen            constant veranderd is. Dit geldt ook voor de laatste stap, het scheiden
     op volledig commerciële schaal).                                         van metaal uit bodemas. De magneettechnieken weten al voor 90% het
                                                                              blik te verwijderen, hierbij geldt hetzelfde als bij folie, dit scheidingsper-
4.   Hoewel glas in alle gemeenten al aan de bron wordt gescheiden is er      centage is al zo hoog dat het niet realistisch is om hier nog een verbete-
     nog steeds een fractie glas in het restafval aanwezig zijn. Momenteel    ring in aan te brengen. De voornaamste reden hiervoor is de constant
     wordt dit glas tijdens de nascheiding niet uit de reststroom gehaald.    veranderende restafvalstroom.
     Hier lopen wel onderzoeken naar. Er zijn technieken in ontwikkeling
                                                                                                                                                               39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Technische uitdagingen                                                        2.   Ten tweede moet een techniek geïmplementeerd kunnen worden.
Hoewel de techniek zich snel ontwikkelt zijn er een aantal uitdagingen in          Nascheidingsinstallaties vragen een grote investering, echter is de
de nascheiding waar nog geen oplossing voor is gevonden. Met name                  opbrengst afhankelijk van bijvoorbeeld een vergoeding uit het Afval-
de inefficiëntie van nascheiding is een uitdaging. Deze inefficiëntie wordt        fonds. De terugverdientijd is daardoor klein, wat de investeringsbe-
veroorzaakt door de complexiteit en verandering in materiaalsoorten dat            reidheid vermindert. Ook andere praktische zaken als vergunbaar-
gescheiden moet worden. Het veranderende patroon is het gevolg van                 heid van een techniek kan implementatie van nieuwe technieken hin-
een verandering in consumptie bij de burger. Er worden nieuwe materiaal            deren.
soorten gebruikt (bio-plastics) of het gebruik van een bepaald soort ma-
teriaal vermindert juist (papier). Een nascheidingsinstallatie moet hier      3.   Ten derde moet rekening gehouden worden met de ontwikkeltijd tus-
dus flexibel op kunnen inspelen en de techniek moet snel mee verande-              sen pilot scale technieken tot commercieel haalbaar en uiteindelijk
ren.                                                                               volledig zelfstandig commercieel kunnen draaien, waarbij ook ope-
                                                                                   rationele problemen zijn verholpen.
Naast inefficiëntie is ook het soort granulaat dat uit kunststof scheiding
ontstaat niet optimaal. Doordat kunststof momenteel niet op kleur wordt
gescheiden ontstaat er na recycling alleen een zwarte stroom granulaat
die hergebruikt kan worden. kunststof recycling tot nieuwe grondstof zal
meer opbrengen wanneer ook een lichtere stroom granulaat kan worden
gebruikt. Hiervoor zal ook het kunststof op licht en donker moeten wor-
den gesorteerd.

Voor de gemeente Oss is het belangrijk dat verbeterde nascheidings-
technieken ook daadwerkelijk toegepast kunnen worden.

1.   Ten eerste moet deze worden aangeboden door een partij die als
     alternatieve verwerker kan worden gecontracteerd (waarvoor geo-                   .
     grafische afstand bepalend is).

                                                                                                                                                          40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Contact
Vragen over het rapport?
Neem gerust contact op!


Ton Daamen
Advies & Projectleiding
085 773 19 95
ton@deafvalspiegel.nl

De AfvalSpiegel
Kraaivenstraat 21-15
5048 AB Tilburg
www.deafvalspiegel.nl




                           41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>