<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Agrarische visie Oss
Achtergronddocument




 versie 26 augustus 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Waarom een agrarische visie voor Oss ?

Invulling geven aan de motie van de raad uit 2018


“een visie op de toekomst van de agrarische sector in Oss opstellen waarin grote
ontwikkelingen zoals vrijkomende agrarische bebouwing, mestverwerking, asbestsanering,
dierwelzijn en gezondheid worden belicht, met daarbij ruime aandacht voor de vraag hoe
de gemeente Oss de agrarische ondernemers het beste kan ondersteunen."
….
“ De transitie van de landbouw is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid voor de
sector zelf. De agrarische visie maakt inzichtelijk wat deze transitie betekent voor de
gemeente Oss en op welke wijze de gemeente hierin gaat ondersteunen.”




                                                                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Belang van een agrarische visie voor Oss
• Economisch en maatschappelijk belang van de agrarische sector voor de gemeente Oss en
   daarbuiten. De gemeente heeft baat bij een vitaal buitengebied en een vitale, sterke
   agrarische sector die in balans is met haar omgeving en een bijdrage levert aan
   maatschappelijke doelen.
• Transitie van de landbouw, mede ingegeven door randvoorwaarden en eisen op het gebied
   van milieu en duurzaamheid die worden gesteld door Europa, het Rijk en de provincie
   Noord-Brabant. De visie gaat in op de rol die de gemeente Oss wil en kan spelen
• De agrarische visie is een bouwsteen voor toekomstig gemeentelijk beleid (o.a.
   omgevingsvisie en omgevingsplan).
• Ook in Oss is er sprake van maatschappelijk debat over agrarische ontwikkelingen (o.a. over
   de thema’s gezondheid en mest). De agrarische visie kan bijdragen aan meer begrip en
   draagvlak voor de landbouw en de wijze waarop de sector rekening dient te houden met de
   achterliggende waarden en verwachtingen van andere belanghebbenden.

                                                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                          Ruimtelijke ordening,
                                                        betekenis voor landschap.
                                                       Andere ruimtevragers (stad,
                                                        energie, natuur en water)
                                                                                                 Milieu: Geur. Mest.
                  Beladen individuele dossiers:                                                 Asbest, verduurzaming
                     Q-koorts, mestfabriek
                                                                                                  Stikstof en N2000




    Stortvloed aan regelgeving                                                                            Gezondheid i.r.t. veehouderij
                                                                                                                   en mest
                                                                                                                       Q-koorts

                                                     Thema’s
                                                    rondom de
  Financieel perspectief,
investeren , consolideren,
                                                  agrarische visie
         stoppen.
Leegstand. Ondermijning
                                                      van Oss                                                          Dierenwelzijn




          Verbinding met de
      leefomgeving, waardering
                                                                                                         Economische bijdrage in
                                                                                                            breder perspectief




                                      energietransitie en
                                       klimaatopgaven;                      Technologie en innovatie,
                                  Kleine en grote kringlopen               (nieuwe) verdienmodellen
                                            sluiten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling aantal en type
 agrarische locaties in Oss
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>De veehouderij overheerst in het buitengebied
428 agrarische bouwvlakken (binnen en buiten de kernen), waarvan 289 veehouderijen.
Circa. 15-20 agrarische bouwvlakken liggen binnen grenzen van dorpskernen.

Veehouderijgegevens gemeente Oss, jaar 2019:
 diercategorie              aantal locaties *                                           aantal dieren
                                                                                        totaal
 melkrundvee                191                                                         41.424
 varkens                    84                                                          234.939
 paarden                    59                                                          2.654
 vleesvee                   32                                                          19.957
 pluimvee                   11                                                          836.536
 geiten                     10 (locaties met >15 geiten)                                17.583
 schapen                    10                                                          4.444

*Konijnen         1
  85 gemengde veebedrijven met 2 of meer diercategorieën                                12.854
 Nertsen                    1                                                           2.933
* Het aantal locaties waar dieren in de diercategorie, in een voor de betreffende diercategorie relevante omvang, worden gehouden. Het aantal
bedrijven met één van de diercategorieën op de (milieu)vergunning ligt hoger dan in deze tabel vermeld staat.


Overige agrarische bedrijvigheid:
• 3 overige agrarische bedrijven (champignons en visteelt)
• 2 glastuinbouwbedrijven
• 41 overige agrarische bedrijven zonder vee
                                                                                                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> Primaire agrarische bedrijven/locaties naar type (2019)




(Classificatie type bedrijf is gebaseerd op 2/3 van de totale nge’s)   (varkens en/of pluimvee(tak))

                                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Grondgebruik gemeente Oss




                            8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre> Melkveebedrijven domineren
Ongeveer 2/3 van de veehouderijen in Oss is een melkrundveebedrijf. De varkenssector is
op dit moment na melkrundvee de grootste veehouderijsector in Oss. De pluimveehouderij
is zeer beperkt vertegenwoordigd.

54 veehouderijen met varkens en/of pluimvee (vooral varkens) hebben zich zelf aangemeld
voor de Stoppersregeling 2020 (een gedoogregeling i.v.m. landelijke eisen m.b.t. de emissie
van ammoniak uit stallen van veehouderijen). Op deze locaties moet per 1 januari 2020 de
varkens- en/of pluimveetak beëindigd zijn of de stallen moeten dan daadwerkelijk
aangepast zijn en voldoen aan de geldende normen voor de maximale ammoniakemissie.

Ook onder de melkrundveebedrijven zijn potentiële stoppers (aantal onbekend). Het aantal
varkensbedrijven wordt naar verwachting kleiner dan het aantal bedrijven met paarden,
geiten en schapen en het relatieve aandeel van melkveesector in Oss wordt hierdoor in de
toekomst nog groter.

Van de cultuurgrond in Oss is circa 2/3 deel in gebruik als grasland en een kwart voor de
teelt van voedergewassen. Grasland en voedergewassen dienen doorgaans als vers
plantaardig veevoer. Dus ook in het agrarisch grondgebruik in Oss overheerst de
veehouderij.


                                                                                              9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Bedrijfsopvolging

Uit gesprekken met veehouders in de gemeente Oss blijkt dat veel bedrijven die overwegen
te gaan stoppen geen bedrijfsopvolger hebben. Dit beeld wordt bevestigd door de jaarlijkse
landbouwtellingen. In 2016 had 64% van de bedrijven met als rechtsvorm natuurlijk
persoon (eenmanszaken en maatschappen) een bedrijfshoofd van 51 jaar of ouder en heeft
39% van deze groep een opvolger.

Het animo om een bedrijf over te nemen wordt in belangrijke mate bepaald door de
bedrijfsomvang. Een zekere omvang is nodig om in de toekomst winstgevendheid te kunnen
zijn. De potentiële bedrijfsopvolgers zijn over het algemeen hoog opgeleid (HAS/WUR) en
werken vaak al in de periferie rondom de primaire agrarische sector.

De mogelijkheden om een bedrijf over te nemen hangen af van ondernemerskwaliteiten,
toekomstperspectieven van de markt en de omgeving van het bedrijf (ontwikkelings- en/of
uitbreidingsmogelijkheden).

De melkveehouderij is van oudsher de sector met het hoogste opvolgingspercentage.
Landbouwbedrijven in de noordelijke provincies hebben vaker een bedrijfsopvolger dan
bedrijven in de zuidelijke provincies.

(Bron: Agrimatie, Wageningen UR).

                                                                                             10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Veel ondernemers moeten investeren of andere
keuzes maken, drukte aan het omgevingsloket
Stoppersregeling 2020: mogelijk dat enkele bedrijven zullen doorstarten, maar de meerderheid
van deze bedrijven is naar verwachting al gestopt of zal moeten stoppen. Dit betekent een forse
opgave t.a.v. herbestemming of sanering (VAB).

•   Voor 2024 zullen de meeste blijvende veehouderijen in Oss maatregelen moeten nemen om
    te voldoen aan provinciale eisen m.b.t. ammoniak. Ook de melkveehouderijen en vlees
    kalverenhouderijen.
•   In najaar 2019 openstelling saneringsregeling varkenshouderij (rijk). Flankerend beleid
    provincie voor innovaties in stalsystemen en structuurversterking melkveehouderij. Veel
    aanmelders van varkenshouders uit Noordoost-Brabant, enkele uit Oss.
•   Mogelijke extra opkoopregeling veehouderij en andere maatregelen i.v.m. stikstofdossier de
    komende jaren; vraag naar emissierechten veehouderijen (externe saldering)
•   Ontwikkeling van schaalvergroting (minder locaties, blijvers groter) gaat vooralsnog door. Los
    van gevraagde transitie naar kringlooplandbouw
•   Na invoering fosfaatrechten in 2017 veel verkoop van rechten naar gebieden buiten Brabant.
    Meer dan aankoop van Brabantse melkveehouders

Dit alles leidt waarschijnlijk tot een extra aanbod VAB-locaties, verzoeken om herbestemming en
extra opgave VTH en andere ondersteuning voor gemeente en omgevingsdienst komende jaren.


                                                                                                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Economische betekenis van de
     agrarische sector
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Economische betekenis veehouderij, Nederland
• Agrarische sector is nauw verweven met andere delen van de economie:
    o Toeleveranciers van goederen en diensten (veevoer, kunstmest, energie, machines,
        stallen, veterinaire diensten en zakelijke diensten).
    o Verwerking agrarische producten (voedingsmiddelenindustrie, handel en
        distributie).

• Directe en indirecte activiteiten rond de agrarische sector is een samenhangende keten
  (het agrocomplex):
    o In 2016: 7% van de nationaal toegevoegde waarde.
    o In 2016: Ruim 9% van de nationale werkgelegenheid.

• Binnen het agrocomplex gebaseerd op binnenlandse grondstoffen heeft het
  grondgebonden veehouderijcomplex in Nederland het grootste aandeel in toegevoegde
  waarde (ruim 27%) en werkgelegenheid (ruim 34%); in 2016.

• Betekenis export wordt steeds groter.

• Circa 9% van de nationale werkgelegenheid in het agrocomplex. Circa 1/5 deel daarvan
  op primaire bedrijven, ongeveer 2% van de nationale werkgelegenheid.

(Bron: Agrimatie- WUR)

                                                                                           13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Grote verwevenheid agri & food complex
De verschillende schakels in het agri & food complex zijn geografisch verspreid. Een belangrijk deel van
de werkgelegenheid in de toelevering en verwerking is verbonden aan de primaire agrarische
bedrijven. Daar staat tegenover dat een deel van de bedrijven in het agri & food complex “op eigen
benen” staat en de werkgelegenheid niet (meer) verbonden is met de primaire productie.




                                                                                                  14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> Economische betekenis Agri & Food voor
 werkgelegenheid in Zuidoost-Nederland
Volgens het AgriFood Capital, het samenwerkingsverband van Noordoost-Brabant, is de
agrifoodketen de belangrijkste motor van de regionale economie met zo’n 7.000 bedrijven
en ruim 52.000 banen.




                                                                                          15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Betekenis agrifood voor de werkgelegenheid in
de gemeente Oss
•    De volledige agrifoodketen is vertegenwoordigd binnen de gemeente Oss.
•    Meer dan de helft werkgelegenheid in Oss (ruim 20.000 banen) zit in het agrifood complex.
•    De meeste banen bevinden zich bij de crossovers.
•    De primaire agrarische sector zorgt voor een omvangrijke afzet voor de toeleverende en
     verwerkende bedrijven en vormt een platform voor innovatie van techniek en systemen.
•    Het agrifoodcomlex in Oss is economisch sterk.

Agrifoodcomplex in Oss:




(bron: Samen Sterker in Agrifood, HAS Den Bosch, 2014)
                                                                                             16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Betekenis primaire agrarische sector in Oss
voor de werkgelegenheid
•   In Oss: 41.370 banen bij 7.020 bedrijven. (Bron: LISA, 2018)

•   Eind 2017: ca. 300 banen in de primaire agrarische sector.

•   Stel inclusief ondernemers en meewerkende gezinsleden circa 1.000 “arbeidsjaren”, dan
    voorziet de primaire agrarische sector in 2,5 % van de totale werkgelegenheid in Oss.

De stad Oss telt meer werknemers in de crossovers dan in de agrifoodketen, terwijl de
kleinere dorpen juist meer banen hebben in de agrifoodketen zelf.

De betekenis van de primaire agrarische bedrijven voor de werkgelegenheid in Oss is kleiner
dan die van de toeleverende en verwerkende sectoren.




                                                                                              17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Trend primaire productie en agrifoodketen

Strategie van de primaire agrarische sector is bij de meerderheid gericht op zo goed mogelijke
kwaliteit voor zo laag mogelijke kosten. Blik is vooral gericht op het eigen bedrijf.

Wet- en regelgeving, maar ook maatschappelijke vraagstukken hebben hier effect op: milieu
en klimaat, voedselveiligheid, kwaliteit, duurzaamheid. Trend naar gezond en veilig voedsel,
herkomst van de producten (streekproducten).

Beleving consument gaat steeds grotere rol spelen. Bedrijven hebben te maken met onder
druk gezette prijzen, consumenten willen producten van goede kwaliteit, maar willen
hiervoor niet veel betalen. Ketensamenwerking wordt hierdoor steeds belangrijker.

Stimuleren van samenwerkingen biedt mogelijkheden om ook voor primaire producenten een
goed verdienmodel te creëren.

Door ketensamenwerking toegevoegde waarde creëren en inspelen op de wensen van de
consument? Hoe dit stimuleren en welke rol kan de gemeente hierin betekenen?




                                                                                                 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Keuzen voor de agrarische ondernemer - 1




                                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>      Keuzen voor de agrarische ondernemer - 2




Bron: Provincie Noord-Brabant



                                                 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke betekenis van de
       agrarische sector
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke betekenis agrarische sector
(algemeen in Nederland)


Landbouw is meer dan voedselproductie, werkgelegenheid en economie, maar heeft ook
een maatschappelijke waarde.

De landbouw bepaalt voor een groot deel de identiteit en kwaliteit van het buitengebied en
is de ‘hoeder van het buitengebied’. Het buitengebied biedt rust en ontspanning voor
inwoners die veelal in een stedelijke omgeving wonen.

Ondanks dat het draagvlak voor de landbouw (en met name de veeteelt) lijkt te dalen vindt
bijna driekwart van de Nederlanders het noodzakelijk dat Nederland ook in de toekomst
agrarische bedrijven heeft en ruim zes op de tien Nederlanders hechten veel waarde aan
het Nederlandse platteland en vinden dat de agrarische sector een belangrijke bijdrage
levert aan de samenleving. Iets meer dan de helft draagt de boeren een warm hart toe,
vindt het belangrijk dat de agrarische sector op een duurzame wijze voedsel produceert en
hecht veel waarde aan de Nederlandse agrarische sector.

(Bron: Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij, TNS, april 2015).




                                                                                             22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke betekenis landbouw
(algemeen in Nederland)

Uit onderzoek naar maatschappelijke waardering van de Nederlandse landbouw komen de
volgende kritiek- en positieve punten het meest naar voren:

Kritiekpunten van de Nederlandse samenleving op de landbouwsectoren:
• Te weinig aandacht voor het milieu;
• Te weinig aandacht voor dierwelzijn;
• Tegen mega-stallen, massaproductie, grootschalige landbouw en intensieve veeteelt.

Positieve punten van landbouw volgens de Nederlandse samenleving:
• De Nederlandse agrarische sector “doet het goed”;
• Waardering voor het harde werken van de boeren;
• De agrarische sector levert goede (Nederlandse) producten.

De agrarische sector wordt beter gewaardeerd als de bekendheid met de landbouw groter
is. De waardering bij burgers ouder dan 55 jaar is groter dan bij jongeren (18-32 jaar).

(Bron: Maatschappelijke waardering van Nederlandse landbouw en visserij, TNS, april 2015).




                                                                                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke waardering veehouderij
(algemeen in Nederland)


•   De maatschappelijke waardering van de melkveehouderij is het meest positief. Burgers
    ervaren weinig negatieve emoties als ze aan de melkveehouderij denken. De sector
    scoort positief op verschillende vormen van vertrouwen: productie, voedselveiligheid
    van zuivelproducten en samenwerking van schakels in de keten.

•   De waardering van de varkens- en pluimveehouderij is het minst positief. De reputatie
    van de pluimveesector is de laatste jaren weliswaar licht verbeterd, maar de sector
    scoort nog steeds relatief laag. Burgers ervaren relatief veel gemengde gevoelens bij het
    consumeren van varkens- en pluimveevlees, beide sectoren roepen negatieve emoties
    op en scoren laag wat betreft vertrouwen in productie, voedselveiligheid en
    samenwerking van schakels in de keten en de perceptie van de burger op innovatie en
    veiligheid.

•   In verhouding tot de intensieve veehouderij is de maatschappelijke waardering van
    akkerbouw en tuinbouw relatief hoog.

(Bron: Agrimatie, Wageningen UR).




                                                                                                24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke waardering van de
Nederlandse Agri & Food sectoren




                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Dierenwelzijn een belangrijke factor

                         •   Op het gebied van dierenwelzijn al veel
                             verbeteringen bereikt;
                         •   Maar nog genoeg te verbeteren, zoals ruimte,
                             stalklimaat, levensduur, mogelijkheden om natuurlijk
                             gedrag te uiten;
                         •   Conflicten met andere doelen (milieu) en kostprijs-
                             gedreven bedrijven;
                         •   Toekomst ligt in een dierwaardige
                             kringlooplandbouw.

                         (Bron: Raad voor Dieraangelegenheden, Staat van het dier, 2019)




                                                                                           26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Reacties n.a.v. stikstofproblematiek?
De maatschappij:
Uit een recente enquête van NOS Nieuwsuur (2019) blijkt o.a.. dat:
• 80% van de ondervraagden de boeren willen ontzien bij het terugdringen van stikstof (d.m.v.
    compensatie), met name de boeren die al maatregelen hebben getroffen.
• 85% wil dat de overheid boeren ondersteunt die willen overstappen op duurzame landbouw.

De agrarische sector:
Uit de NOS-stikstof enquête onder 6.000 boeren volgt o.a.. dat:
• 60% van de veehouders onzekerder is geworden over het voortbestaan van hun bedrijf;
• Van de boeren die willen uitbreiden verwacht een meerderheid dat dat niet meer mogelijk is;
• Als er een goede financiële regeling komt is stoppen voor 4 op de 10 boeren bespreekbaar;
• Slechts 3% procent zegt zich op voorhand te willen aanmelden voor een regeling om zich te laten
    uitkopen, maar voor 38% is het op termijn wel een mogelijkheid;
• Met name voor varkensboeren is stoppen geen taboe: 75% vindt het bespreekbaar. 7% zegt nu al te
    willen aanmelden voor een subsidieregeling om te stoppen.
• Bij melkveehouders is er minder animo om te stoppen. Een meerderheid zegt onder geen beding te
    willen stoppen, voor 1/3 is het bespreekbaar.
• Leeftijd en bedrijfsopvolging speelt een grote rol. Van de boeren zonder opvolger zegt bijna 75%
    open te staan voor stoppen, terwijl dit bij boeren met een opvolger nog geen 30% betreft.


                                                                                                27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Reacties n.a.v. stikstofproblematiek?




                                        28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Negatieve beeldvorming en agrarisch tegengeluid
Uit grootschalig opinieonderzoek door Trouw in 2018 blijkt dat 90% van de boeren last heeft van de
negatieve beeldvorming (in de media en negatieve campagnes) en ervaren weinig waardering van de politiek
en de consument, terwijl Nederland juist tot de kopgroep in wereld behoort op gebied van voedselveiligheid,
milieu en dierwelzijn. De afgelopen jaren hebben volgens de boeren de politici, media en activisten een
negatief beeld over boeren geschetst door snelle, ongenuanceerde berichtgeving.




Dit geeft in 2019 aanleiding voor een sterk tegengeluid vanuit de agrarische sector. De agrarische sector wil
onder andere de boer-burger kloof verkleinen, balans in het maatschappelijke debat, de Nederlandse boeren
weer trots maken en een positieve beïnvloeding van de politiek.




                                                                                                       29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke spreiding veehouderij
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>  Veehouderij: locaties, type en omvang in Oss




                                                                         (varkens en/of pluimvee(tak))   (CONCEPT

  (Classificatie type bedrijf is gebaseerd op 2/3 van de totale nge’s)


Een groot deel van het grondgebied heeft ruimtelijke beperkingen voor de niet-grondgebonden
veehouderij (= groen gearceerde percelen op de kaart en de woonkernen)                                              31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke opbouw landelijk gebied
Duidelijke ruimtelijke opbouw gebaseerd op aanwezige landschapstypen:
• Kom: deel is primair agrarisch gebied (Lithse polder)
• Oeverwal en dekzand: gemend landelijk gebied, bebouwingsconcentraties, stad en
   dorpen.
• Uiterwaarden langs de Maas: waterveiligheid en waterberging, natuur- en
   landschapsontwikkeling, benutten recreatieve potenties (o.a. Meanderende Maas).




Bron: gemeente Oss




                                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>   Open komgebieden
De veehouderij zit met name in de Lithse Polder; komgebied tussen Geffen en Lith. Dit is hoofdzakelijk
melkveehouderij, maar ook locaties met varkens en pluimvee (primair agrarisch gebied maar ook
beperkingen veehouderij). Duidelijk minder veehouderijlocaties in het komgebied tussen Haren,
Deursen-Dennenburg, Herpen en Berghem (gemengd gebied).

In het komgebied zijn de bouwvlakken groter. Ook in de komgebieden krijgt de gemeente steeds vaker
verzoeken van stoppende veehouders, onder andere vanwege het ontbreken van een bedrijfsopvolger.
Weinig onbenutte bouwvlakken. Overwegend bouwvlakken met functieaanduiding veehouderij.

Veel bedrijven in de polder zijn opgericht in de jaren 80, veel ondernemers zijn 55+, de tweede
generatie is hier nu aan zet. Agrarische sector heeft hier de ruimte om te ontwikkelen, vooral de
grondgebonden veehouderij. Mogelijkheden voor omschakelen en nevenactiviteiten zijn beperkt.

Relatief groot deel van het komgebied is provinciaal aangewezen als ‘gebied beperkingen veehouderij’:
Hier heeft de agrarische functie nog steeds de overhand, maar het toekomstperspectief voor
agrarische bedrijven is in dit gebied beperkter dan in het primair agrarisch gebied, vooral voor de niet-
grondgebonden veehouderij. Beleid is op gericht dat (intensieve) veehouderijen hier niet verder
ontwikkelen en per saldo “extensiveren”.



                                                                                                    33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Oeverwallen en zandgronden
Deze gebieden typeren zich door een gemengde plattelandseconomie.
Hier zijn diverse agrarische bedrijven, maar er is niet één overheersend type.
De veehouderijen zijn verspreid over de deelgebieden gesitueerd. Geen clusters van
veehouderijen die leiden tot cumulatieve overlast. Er zijn wel enkele lokale overlast
situaties, vooral vanwege de korte afstand tot bebouwde kom.

Deze gebieden zijn voor het overgrote gedeelte provinciaal aangewezen als ‘gebied
beperkingen veehouderij’ zodat niet-grondgebonden veehouderijen hier niet verder
kunnen ontwikkelen en per saldo extensiveren.

Delen van de dekzandrand en de dekzandrug hebben een grootschalig agrarisch karakter.
Deze gebieden komen door het grondgebruik en het grootschalige karakter overeen met
het komgebied. Bijvoorbeeld het gebied tussen Oss-West en Geffen. Vermenging van
verschillende functies. Nabij Geffen en tussen Berghem en Herpen enkele agrarische
bouwvlakken met aanduiding veehouderij waar inmiddels geen vee meer gehouden wordt.




                                                                                        34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Komgebieden, oeverwallen en zandgronden
Op de oeverwallen en zandgronden zijn in tegenstelling tot de komgebieden meer
mogelijkheden voor omschakeling en nevenactiviteiten. Hier worden de meeste stoppers
verwacht.

Bij stoppende agrarische bedrijven komen bedrijfsgebouwen vrij => VAB vraagstuk.

Bij stoppende grondgebonden agrarische bedrijven komen grond en bedrijfsgebouwen vrij
Grond wordt meestal eerder en apart van de bedrijfsgebouwen verkocht. => vraagstuk richt
zich op alternatieve teelten en alternatief grondgebruik.

Op de zandgronden wordt een opkomende tuinbouw gesignaleerd. Deze sector brengt
andere vraagstukken en belasting van de omgeving met zich mee dan de veehouderij, denk
hierbij aan bestrijdingsmiddelen, plastic, verdroging, transport, stofontwikkeling bij
grondbewerking. Gemeentelijk beleid om ontwikkelingen in de tuinbouw te reguleren
ontbreekt.




                                                                                           35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Ruimte in het buitengebied wordt ook door
anderen aangesproken
Binnen Noordoost-Brabant heeft de polder een bijzondere positie gezien de openheid
(voormalig overstromingsgebied Beerse Maas). Brabant Water heeft een groot
grondaandeel in de Lithse polder.

Er zijn plannen voor grootschalige energieopwekking door windmolens in de Lithse polder
(een collectief van grondeigenaren en bewoners van de polder, waaronder 80 boeren).
Ook diverse initiatieven voor grondgebonden zonneparken. Dus nieuwe claims op de ruimte
in de komgebieden. Nadere afweging nodig m.b.t. locaties, meervoudig ruimtegebruik en
omvang (ambities Oss en rol in de regio, RES).

Maatschappelijk draagvlak m.b.t. ontwikkeling veehouderijen is in de komgebieden over het
algemeen geen knelpunt, doordat er weinig menging met woon- en andere functies is. Wel
is er sprake van andere ruimte claims, zoals verstedelijking aan de randen van de
komgebieden (Oss-west, Oss-Noord, noordelijke rondweg). Heeft impact, maar minder fors
dan potentiële impact van de energietransitie.

Initiatief voor mestbewerkingsinstallatie MACE op bedrijventerrein Oss-Noord, veel
weerstand omwonenden en verschillen in standpunten gemeente en provincie. Ook
bestaande locaties voor mestbewerking en nieuwe initiatieven in buitengebied.


                                                                                            36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Milieu en duurzaamheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Impact veehouderij op milieu – geur uit stallen
vertaald naar beoordeling leefklimaat




                                                  38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Impact veehouderij op milieu – fijn stof uit stallen




                                                  39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Indicatie concentraties endotoxinen




                                      40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Geitenhouderij en 2 km zones




                        (varkens en/of pluimvee(tak))

                                                                  41
                                                        CONCEPT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Impact veehouderij op woon- en leefklimaat
• In Oss is sprake van een behoorlijke spreiding van veehouderijen en weinig clustering.
  bedrijven en overwegend een goed woon- en leefklimaat als het gaat om relatie
  geurbelasting uit stallen en kans op hinder. Relatief weinig blootstelling, zeker in relatie
  tot gemeenten in de regio waar er sterke concentraties zijn van intensieve
  veehouderijen. Ook al is de berekende geurbelasting in grote delen van buitengebied
  hoger dan advieswaarde GGD. De normen die de GGD adviseert zijn strenger dan de
  standaard wettelijke normen. Oss heeft normen deels aangescherpt.

•   Geen grote berekende knelpunten m.b.t. cumulatie van geur, fijnstof of endotoxinen uit
    stallen van veehouderijen die de kwaliteit van de leefomgeving onder druk zetten.

• De GGD concludeert dat ruim een kwart van de bevolking zich zorgen maakt over
  gezondheidsrisico’s rond veehouderijen. Dat ligt in Oss iets hoger dan in de rest van
  Brabant, waarschijnlijk ten gevolge van de Q-koorts uitbraak in Herpen.

• Er zijn 20 geitenhouderijen (waarvan ongeveer 10 met een relevante omvang), verspreid
  gesitueerd. De 2 km contouren (adviesafstand GGD) van de geitenbedrijven in en om Oss
  bestrijken een groot deel van het grondgebied van Oss. Uitbraak Q-koorts in Herpen
  trekt zware wissel op vertrouwen omwonenden in de sector en in de overheid.


                                                                                                 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Lokale knelpunten t.a.v. woon- en leefklimaat
Geen gebiedsoverschrijdende knelpunten ten aanzien van milieuaspecten en woon- en
leefklimaat. Wel enkele lokale knelpunten, zoals:

     •   kalverenhouderij nabij bebouwde kom van Geffen
     •   geitenhouderij nabij de bebouwde kom van Herpen
     •   woningbouw, oprukkende verstedelijking (Oss-West en Oss-Noord)


Hoe als gemeente om te gaan met lokale knelpunten, vooral als de betreffende ondernemer
ervoor kiest om ‘stil te zitten’?




                                                                                          43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Opgave veehouderij m.b.t. milieueisen: natuur
• Provinciale eisen sinds juli 2017 m.b.t. modernisering van stallen zijn ingegeven door
  opgave emissiereductie ammoniak (natuurdoelen, Natura2000 gebieden). In Noord-
  Brabant een opgave voor circa 85% van de veehouderijen. In Oss voor circa 75%.

•    Vooral voor melkveebedrijven zijn dergelijke eisen nieuw, voor bedrijven golden er al
    strenge eisen bij nieuwbouw maar moeten oude stallen versneld worden aangepast.
    Vaak voor 2024

• De provinciale eisen zoals deze eerder in 2017 zijn vastgesteld zijn, worden naar
  verwachting eind 2020 aangepast, maar die aanpassingen leiden volgens onderzoek van
  Connecting Agri&Food (juli 2020) slechts tot een vertragend effect in het aantal
  verwachte stoppers. Volgens dat bureau zal tot 2028 als gevolg van het landelijke en
  huidige provinciale beleid circa 50 procent van de Brabantse melkveehouders zijn
  gestopt.




                                                                                             44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Verreweg de meeste melkveehouderijen en intensieve veehouderijen
in Oss moeten voor 2024 1 of meer stallen aanpassen vanwege
provinciale eisen m.b.t. de emissie van ammoniak




                               (varkens en/of pluimvee(tak))

                                                               45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Opgave aanpassen stallen n.a.v. milieueisen Brabant:
Eisen provincie ontwerp juli 2020 versus registratie stallen van veehouderijen in Oss

Categorie / aantal      Melk- en   Vlees-     varkens   pluimvee   geiten   gemengd   overig   Totaal
locaties                overig     kalveren                                                    veehouderij
veehouderij             rundvee                                                                locaties in
                                                                                               Oss
Voldoet niet aan        66         0          36        0          0        14        2        118
landelijke emissie-
eisen Beh (excl.
uitzonderingen) of
geen eisen
Voldoet aan             64         18         33        5          9        14        1        144
landelijke eisen
maar niet aan
provinciale eisen tot
2024
Voldoet niet aan        8          1          0         4          0        0         0        13
provinciale eisen
2024-2028
Voldoet aan             28         4          2         1          0        9         47       91
provinciale eisen
vanaf 2028 of geen
eisen voor deze
veehouderijen
Totaal                  166        23         71        10         9        37        50       366



                                                                                                      46
Bron: onderzoek Pouderoyen i.o.v. provincie Noord-Brabant, juli 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Stikstof en Natura2000-gebieden
• Bijzonder voor Oss is in verhouding grote afstand tot N2000-gebieden. Daarmee zijn
  ondernemers en ook omwonenden en burgers in het verleden minder in aanraking
  gekomen met emissie-eisen vanwege natuur. Na de PAS-uitspraak van de Raad van State
  is nu duidelijk dat elke veehouderij, maar ook andere sectoren zoals industrie,
  woningbouw en mobiliteit, geraakt worden door Europese regels m.b.t. stikstof.

• Ammoniakemissie veehouderijen kan nu weer ten gelde worden gemaakt en nodig zijn
  om andere ontwikkelingen mogelijk te maken. Wachten op aanvullend landelijke
  maatregelen. Mogelijke aanvullende emissie-eisen (ook buiten Brabant) of aanvullende
  saneringsregelingen

• Vanwege die relatief grote afstand zal er vanuit de opgave voor woningbouw of andere
  ontwikkelingen in Oss weinig behoefte / noodzaak bestaan tot externe saldering
  (aankoop emissierechten).




                                                                                         47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Stikstof en N2000 is randvoorwaarde, maar relatief gezien
zijn knelpunten minder groot t.o.v. Midden- en Zuidoost
Brabant




                                                            48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Opgave veehouderij: klimaatopgave
• Grootste bijdrage broeikasgassen binnen de landbouw: 1. rundvee en 2. varkens.
• Klimaatakkoord: reductieopgave tot 2030 lijkt haalbaar via emissie-eisen stallen,
  bronmaatregelen mest, fosfaatstelsel in de stal en sanering varkenshouderij.
• Klimaatopgave 2030-2050 waarschijnlijk alleen haalbaar bij forse reductie veestapel in
  Nederland. Doorvertaling voor betekenis voor veehouderijen in Oss is nog lastig te maken:
  “nog onzichtbare maar grote opgave, niet alleen veehouderij”.
• Reductie van broeikasgassen: meeste perspectief ligt bij stalsystemen waar de mest bij de
  bron gescheiden wordt, de verse mest uit de stal wordt verwijderd en ter plaatse wordt
  vergist of afgevoerd naar een locatie waar de mest verder wordt bewerkt. Grote
  veranderopgave t.o.v. gangbare stallen van nu.




                                                                                       Bron: De Nederlandse Landbouw en het klimaat, 2016, RVO




                                                                                                                                                 49
   Bron: Duurzaam en gezond, Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, maart 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Opgave mest
• Groot mestoverschot Noord-Brabant, vooral Noordoost en Zuidoost-Brabant
• In Oss problematiek mestoverschot kleiner dan elders in regio vanwege veel agrarische
  gronden en relatief beperkte omvang varkenshouderij. Maar ook in Oss is
  mestbewerking van belang.
• Langere termijn vooral bij de bron, op kortere termijn centrale bewerking nodig
• Kleine kringloop (op het bedrijf zelf): mest scheiden en bewerken op bedrijf (bv
  vergisten)
• Grote kringloop: overschot afvoeren, via mestbewerking waarde toevoegen
• Waar dient mestbewerking plaats te vinden: waar in de regio / Oss en waar in Noord-
  Brabant?
• Bijzondere positie Oss in regionaal verband vanwege discussies over MACE
• In Oss 4 loonbedrijven en nog enkele veehouderijen die mest verwerken op
  bedrijfsniveau.
• Provincie, waterschappen en gemeenten in Noordoost-, Zuidoost en Midden-Brabant
  hebben initiatief genomen om via milieustudie proberen om samen tot een gezamenlijk
  gedragen keuze te komen




                                                                                          51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Kringlooplandbouw (visie Landbouw, Natuur en
Voedsel, 2018)
• Gemeente Oss hanteert de ambitie van het kabinet m.b.t. kringlooplandbouw als
  belangrijke basis voor de Agrarische visie, maar ziet de boer ook als mogelijk producent
  van bijvoorbeeld energie, biodiversiteit en water.

• In het algemeen gaat het om het zoveel mogelijk sluiten van de kringloop van
  grondstoffen, nutriënten en biomassa op een zo’n laag (passend) mogelijk schaalniveau.
  Dit moet uiteindelijk leiden tot minder tot geen emissies naar bodem, lucht en water;
  geen verspilling van grondstoffen; een mitigatie van broeikasgas emissies; goede
  bodemkwaliteit; een herstel van de biodiversiteit en ook nog goede verdienmodellen.

• Akkers primair gebruiken voor de productie van voedselgewassen. In de veehouderij
  rantsoen aanvullen met reststromen en produceren van hoogwaardige mest door
  toepassing van mestverwerking (mest scheiden) voor een gezonde bodem.

• Het jaartal 2030 speelt een belangrijke rol in de visie van LNV (2018): kringlopen van
  grondstoffen en hulpbronnen moeten dan op een zo laag mogelijk schaalniveau zijn
  gesloten, Nederland als koploper kringlooplandbouw en rijkere en veelzijdigere natuur.
(Bron: Wageningen UR)




                                                                                             52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Kringlooplandbouw – ambitie
• Het concept kringlooplandbouw inspireert (stip aan de horizon) en heeft een
  aantrekkelijke ambitie. Kringlooplandbouw heeft de belofte in zich dat het een aantal
  vraagstukken aan elkaar koppelt, zoals duurzaamheid, inkomenspositie boeren,
  waardering voor voedsel en de Nederlandse agrarische sector als wereldspeler.

• Niet te realiseren met kleine aanpassingen binnen de grenzen van het huidige systeem.
  Het betekent een fundamentele omslag van de Nederlandse landbouw.

• Geen blauwdruk, maar een gezamenlijke zoektocht van boeren, burgers, bedrijven en
  onderzoekers naar nieuwe perspectieven voor de voedselvoorziening en voor agrarisch
  Nederland. Het ontwikkelen van een circulair voedselsysteem is een enorme uitdaging.
  Boeren spelen de hoofdrol, maar ze kunnen het niet alleen. Een transitie als deze vraagt
  om de inzet van alle partijen om de technische, economische, wettelijke en
  maatschappelijke barrières te overwinnen.

• Niet te realiseren door aanscherping en bijschaven van regels, maar de gemiddelde
  landbouwpraktijk te verleiden tot omschakelen en te begeleiden bij de omschakeling.

• Grootste groep boeren is welwillend, maar voelt geen ruimte en noodzaak om uit de
  schaalvergrotingsspiraal te komen.

(Bron: Wageningen UR en Louis Bolk Instituut)                                                53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Vrijkomende agrarische bebouwing
             (VAB)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre> Vrijkomende agrarische bebouwing




 Prognose leegstand 2017-2030 Oss:
 84.000 m2 => 40 bedrijven => ca. 10%
 Oss in de top 10 vanwege veel locaties met weinig potentie vanwege:
 • een relatief groot ‘gebied beperking veehouderij’ t.o.v. andere gemeenten
 • veel bedrijfsgebouwen uit de periode 1965-1993 (ca. 50%)
Bron: Actualisatie leegstand agrarisch vastgoed Noord-Brabant, Wageningen UR, maart 2019




                                                                                           55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Vrijkomende agrarische bebouwing
•   Stoppers niet alleen op de oeverwallen en zandgronden, maar ook in het komgebied
    tussen Megen en Haren. Ook zijn bij de gemeente (potentiële) stoppers bekend in de
    Lithse polder.

•   Het VAB-beleid in Oss richt zich op herbestemming van vrijkomende bebouwing en de
    groeiende vraag naar nieuwe economische activiteiten.

•   Huidig en toekomstig aanbod van VAB-locaties. Afdoende geregeld?

•   Coalitieakkoord 2018-2022: Ook voor het buitengebied geldt dat we aan nieuwe
    ontwikkelingen ruimte bieden. Vanuit dat perspectief willen we ook de Vrijkomende
    Agrarische Bebouwingen meenemen. In de omgevingsvisie regelen we meer vrijheid
    voor inwoners in het buitengebied”.

•   Waar moet het VAB-beleid zich op richten? Herbestemmen of ontstenen door sloop te
    stimuleren? Hoe om te gaan met stoppers die ‘stilzitten’? Hoe sloop stimuleren?

•   Het VAB-vraagstuk vraagt een gebiedsgerichte benadering: gemengd gebied leent zich
    voor herbestemmen en sloop. Aanpak leegstand in primair agrarisch gebied is lastiger.


                                                                                            56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Opgaven en ontwikkelingen sectoren
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>   Ontwikkeling melkrundveesector
• Melkrundveesector is de grootste sector in Oss en dat relatieve aandeel wordt komende
  jaren nog groter met name vanwege stoppende varkenshouderijen. Positie
  melkveebedrijven in Oss goed o.a. vanwege beschikbaarheid grond en goede natuurlijke
  omstandigheden.
• De bedrijven in de poldergebieden zijn opgericht in de jaren 80, ondernemers
  overwegend >55 jaar en de tweede generatie is komende jaren aan zet.
• De melkveehouderij is een belangrijkste sector m.b.t. landschappelijke waarden en
  biodiversiteit.
• Export fosfaatrechten uit Brabant. Concurrentie andere grondgebruikers.

Opgaven:
• Stallen emissiearm i.v.m. Brabantse reductie-eisen.
• Verminderen uitstoot broeikasgassen i.v.m. klimaatopgave (stalsystemen,
  mestverwerking en efficiëntere productie).
• Innovatieve stalsystemen.
• Weidegang, versterking grondgebondenheid, toename biodiversiteit,
  kringlooplandbouw, Natuurinclusieve landbouw.
• Mestverwerking, vergisten.

In komgebieden: initiatief voor plaatsing vele windmolens en waarschijnlijk ook
zonneparken; effect op landschappelijke kwaliteiten en beleving, rol veehouders
als mede initiatiefnemer (nieuwe verdiencapaciteiten, energie-boeren).
                                                                                          58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>    Vraagstukken en dilemma’s melkrundveesector
•   Financiering investering in duurzame veehouderij / kringlooplandbouw / innovatieve concepten.
    Voor jonge boeren komt een financiële regeling vanuit het Rijk. Ook extra inzet vanuit de
    provincie. Welke rol ziet de gemeente Oss voor zichzelf?

•   Voor schaalvergroting, kringlooplandbouw, innovatieve concepten etc. is ruimte nodig, echter
    omvang bouwvlakken worden begrensd door Brabantse eisen. Gemeente kan voor primaire
    agrarische gebieden, zoals de Lithse polder, de provincie vragen ruimte te bieden in beleidsrijke
    wijziging omgevingsverordening 2020 mocht deze regels onnodig knellend zijn voor Oss.

•   In primair agrarisch gebied is vanuit belang agrarische bedrijven menging met andere gevoelige
    functies niet gewenst. Ook niet bij plaatsing windmolens. In de polder relatief weinig stoppers,
    maar wel veel 55+-ondernemers en sommigen hebben geen bedrijfsopvolger, dus hier ligt
    sturingsvraagstuk voor gemeente: (door)ontwikkeling van de aanwezige agrarische bedrijven.

•   In primair agrarisch gebied mogelijkheid dat de huidige generatie veehouders binnen nu en 10
    jaar het bedrijf gaat beëindigen en vervolgens wil blijven wonen of andere functies wil gaan
    ontwikkelen om in pensioen te voorzien (bijv. zonnepanelen op landbouwgrond). Kan leiden tot
    toename van menging van functies in de open komgebieden, daar waar dat nu nog nauwelijks
    het geval is. Goede landbouwgrond behouden voor de agrarische sector en weren van niet
    agrarische functies?

                                                                                                  59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Vraagstukken en dilemma’s melkrundveesector
•   Bedrijfsovername / bedrijfsopvolging aantrekkelijker maken en als gemeente zo veel als
    mogelijk faciliteren (biedt ruimte om te ontwikkelen bij investeren in kwaliteit en
    duurzaamheid).

•   Alleen door-ontwikkelen van het type bedrijf dat er al zit is wellicht onvoldoende.
    Omschakelen van melkrundvee naar andere veehouderijen, mits innovatief en
    duurzaam, mogelijk maken? Bijvoorbeeld naar hokdieren biologisch of Beter Leven ***.

•   Weidegang versus emissiearme stalsystemen

•   Welke nevenactiviteiten wel of niet toestaan?

•   Welke mogelijkheden voor mestbewerking/vergisting?

•   Asbestsanering.

Mogelijke lijn: in deze gebieden de ondernemers zoveel mogelijk faciliteren en dit naar
buiten uitdragen. Ondersteuning bij de planvorming, korte procedures, consistente
toekomst gerichte regels, flexibel zijn daar waar mogelijk, in communicatie naar burgers
positieve boodschap uitdragen. Primair agrarisch gebied Oss als proeftuin voor innovatie en
duurzaamheid?
                                                                                              60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling varkenssector
Aantal varkensbedrijven neemt af. De blijvers ontwikkelen door (schaalvergroting blijvers is
de meest waarschijnlijke tendens, multi-locatie ondernemers). Op de oeverwallen en
zandgronden, maar ook in komgebieden tussen Megen en Haren meer stoppers dan in
primair agrarisch gebied en meer vraag naar herbestemmen. Daar duidelijke rol gemeente
(VAB-vraagstuk), actief benaderen en voorbereiden op golf initiatieven 2020-2022-2024.
Grote impact op VTH-taken en RO-taken gemeente.

Opgaven:
• Stallen emissiearm i.v.m. Brabantse eisen.
• Innovatieve systemen die emissies bij de bron reduceren.
• Maatschappelijk draagvlak bewaken.
• Overlast naar de omgeving verminderen (m.n. geur), veelal lokale knelpunten.
• Zorgen volksgezondheid wegnemen.

Vraagstukken en dilemma’s:
• Bedrijven industrialiseren, specialiseren of verbreden? Zonering nu voldoende?
• Bij industrialiseren: megastallen of meerdere locaties per eigenaar?
• Mestverwerking op bedrijfsniveau of regionaal?
• Stalbranden, dierenwelzijn, asbest.



                                                                                               61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling vleeskalverensector
De kalverhouderij is vooral sterk door de integrale ketenorganisatie. Met het tot waarde
brengen van kalveren als bijproduct van de melkveehouderij (opfok voor
kalfsvleesproductie) en gebruik van bijproducten en overschotten uit de zuivelindustrie (die
voor een belangrijk deel niet geschikt zijn om te verwerken in humane zuivelproducten)
wordt al invulling gegeven aan een vorm van kringlooplandbouw.

De kalversector stuurt niet alleen op economisch kengetallen. Het behouden en versterken
van maatschappelijk draagvlak en duurzame ontwikkeling zijn continu onder de aandacht
om de toekomstperspectieven te blijven borgen. De basis ligt hierin mede doordat vrijwel
alle schakels in de keten familiebedrijven zijn.

Opgaven:
• Stallen emissiearm i.v.m. Brabantse eisen.
• Maatschappelijk draagvlak bewaken.
• Overlast naar de omgeving verminderen (m.n. geur), veelal lokale knelpunten.
• Opgave antibiotica reductie, bewaken diergezondheid, goed stalklimaat.

Vraagstukken en dilemma’s:
• Brandveiligheid, dierenwelzijn.
• Innovatie van huisvestingssystemen die emissies bij de bron reduceren.
• Mestverwerking.
• Asbest.                                                                                      62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen pluimveehouderij

Pluimvee: relatief weinig pluimveebedrijven in Oss.

Opgaven:
• Stallen emissiearm i.v.m. Brabantse eisen.
• Maatschappelijk draagvlak bewaken.
• Belasting van de omgeving verminderen (fijnstof, geur, endotoxinen).
• Zorgen m.b.t. gezondheid.
• Dierenwelzijn in relatie tot vragen markt.


Vraagstukken en dilemma’s:
• Ruimte bieden aan nieuwe innovatieve, duurzame pluimveehouderij-concepten.
• Fijnstof – emissies, endotoxinen: lokale aandachtspunten.
• Buitenuitlopen pluimvee in relatie tot gezondheid.
• Stalbranden, dierwelzijn.
• Asbest.




                                                                               63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen geitenhouderij
Opgaven:
• Is maatschappelijk draagvlak te herstellen?
• Voldoende begrip bij ondernemers over de zorgen omwonenden?
• Belasting van de omgeving / risico’s maximaal verminderen / beperken.
• Tijdelijke geitenstop, wat daarna? Verplaatsen vanwege gezondheid mag nog wel.
• Emissiearme stalsystemen (luchtwassers).

Vraagstukken en dilemma’s:
• De 2 km contouren rondom bestaande geitenhouderijen beslaan vrijwel het hele
   grondgebied (behalve de stad Oss). Deel vanwege geitenhouderijen in andere
   gemeente.

•   Geitenhouderij is in de gemeente Oss een maatschappelijk zeer gevoelig onderwerp.
    Lopende vervolgonderzoeken moeten afgewacht worden. Wat als de geitenstop
    beëindigd wordt en bouwen/ontwikkelen weer mogelijk wordt? Volgt de gemeente de
    provinciale lijn of ook zelf afwegingen maken?

•   Geitenhouderijen stimuleren te verplaatsen naar gunstiger gelegen locaties vanwege
    gezondheidsaspecten? Noodzaak hangt mede af van uitkomsten vervolgonderzoeken
    VGO.

                                                                                         64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen overige agrarische bedrijven
(plantaardige teelten)
Opgaven:
• Planmatige samenwerking tussen akkerbouw en veehouderij.
• Onderscheiden door innovatie.
• Verduurzaming.
• Klimaatdoelstellingen.
• Kringlooplandbouw, precisielandbouw.

Vraagstukken en dilemma’s:
• Gezondheidseffecten gewasbeschermingsmiddelen voor omwonenden.
• Verdwijnen van belangrijke gewasbeschermingsmiddelen.
• Impact van teelt ondersteunende voorzieningen op het landschap.
• Krappere bemestingsnormen.
• Bodemvruchtbaarheid staat onder druk door intensief bouwplan akkerbouw.
• Bedrijfsoverdracht akkerbouw lastig door gebrek aan opvolgers of hogere
   investeringslast bij bedrijfsovername (hoge grondprijzen en vergrijzing).
• Klimaatbestendige landbouw.
• Een integrale aanpak die de grondgebonden landbouw ondersteunt ontbreekt.
• (On)mogelijkheden voor groei plantaardige teelten bij kleinere omvang veehouderij.


                                                                                       65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>