<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Datum

30 mei 2023
Onderwerp                                                                           Aantal bijlagen

Koersnota Mobiliteit                                                                1




Wat adviseert het college te besluiten?


    1. De Koersnota Mobiliteit vast te stellen als ontwikkelrichting voor de mobiliteit en
        infrastructuur in gemeente Oss;
    2. Deze Koersnota integraal over te nemen in de op te stellen omgevingsvisie;
    3. Deze Koersnota als vertrekpunt voor mobiliteit als vertrekpunt te nemen in de
        integrale uitwerking binnen individuele projecten en programma’s in het ruimtelijke
        domein.




Wat is de aanleiding voor dit advies?
Gemeente Oss staat voor een omvangrijke ruimtelijke opgave: 8.500 nieuwe woningen erbij
tot 2040, terwijl de gemeente leefbaar, verkeersveilig en bereikbaar moet blijven. Daarnaast
moeten ruimtelijke oplossingen worden gezocht die beter in staat zijn om in te spelen op
klimaatverandering, waterproblematiek en energietransitie. De sleutel daarvoor ligt in de
inrichting van de infrastructuur en de manier waarop we mobiliteit daar een plaats willen
geven. De mobiliteitsvisie uit 2009 is niet meer toereikend. Daarom zijn we in het voorjaar
van 2022 het proces gestart om te komen tot nieuw mobiliteitsbeleid. Deze Koersnota
Mobiliteit is de tweede stap van dit proces van drie stappen:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Volgvel                     Ons kenmerk

2




1.   Opinienota Mobiliteit over actuele trends en ontwikkelingen en mogelijke doelen van het
     mobiliteitsbeleid. Deze is besproken in opiniecommissie Ruimte op 20 oktober 2022
2.   Koersnota Mobiliteit waarin de leidende principes van het beleid en de keuzes voor de
     hoofdstructuren voor fiets, auto en openbaar vervoer aan bod komen.
3.   Mobiliteitsprogramma waarin de vertaling plaats vindt naar de maatregelen die nodig zijn
     om tot de beoogde mobiliteitsstructuur te komen. Streven is om het programma in de
     eerste helft van 2024 op te leveren.




Welk resultaat willen we bereiken?
Wij willen een leefbare, verkeersveilige en bereikbare gemeente zijn die tevens gestalte geeft
aan de verstedelijksopgave van de stad. Om dat te kunnen bereiken willen wij de kwaliteit van
verblijven en ontmoeten in de openbare ruimte centraal stellen. Hierin is veel plaats voor
fietsers en voetgangers. Fietsverkeer op korte afstand, zoals binnen de stad, willen wij
stimuleren. De auto blijft belangrijk voor de bereikbaarheid van de stad. Op plekken waar de
leefbaarheid belangrijk is, zoals in de binnenstad en de kloppende harten in wijk en dorp,
streven we naar een verkeersluwe inrichting. Om dat mogelijk te maken moet op andere
plekken in de stad de doorstroming voor het autoverkeer worden verbeterd. Voor
verplaatsingen op langere afstand zetten wij daarnaast in op gedeelde mobiliteit. Naast de
trein en hoogwaardig busvervoer (zoals Bus Rapid Transit) blijven kleinschalige
mobiliteitsystemen, zoals buurtbus en wijkbus en deelmobiliteit, een belangrijke aanvulling.


Wij zien deze Koersnota als een ontwikkelrichting voor onze mobiliteit tot 2040. Omdat wij om
praktische en financiële redenen niet alles tegelijk kunnen aanpakken, kunnen wij niet anders
dan stapsgewijs hieraan vorm geven. In lopende en aankomende ruimtelijke
ordeningsprojecten en infrastructuurprojecten zullen wij deze mobiliteitsprincipes laten
doorwerken. In een mobiliteitsprogramma zullen wij inzicht geven in de programma’s en
projecten en maatregelen waarmee we de komende vier jaar willen beginnen, met een
doorkijk naar tien jaar. Prioriteiten en planning van programmaonderdelen wordt onder
andere gebaseerd op de voortgang van andere projecten binnen het ruimtelijke domein, zowel
van de gemeente Oss als van belangrijke externe partijen. In het programma zullen wij ook
de doelen nader te kwantificeren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Volgvel                      Ons kenmerk

3




Welke argumenten zijn er voor dit advies?
1.1 Verantwoorde verstedelijking is niet mogelijk zonder mobiliteitstransitie
Woningbouwprogramma toevoegen binnen de stad levert meer verkeersbewegingen op in de
stad. De infrastructuur in de stad moet worden aangepast om deze verplaatsingen goed te
kunnen faciliteren, terwijl tegelijkertijd de leefbaarheid en de kwaliteit van de openbare ruimte
moet worden gewaarborgd. Door meer in te zetten op de fiets en het openbaar vervoer is
minder (extra) ruimtebeslag voor de auto nodig. Dat wordt versterkt door in stedelijke
ontwikkelingsgebieden en bij stadsvernieuwing uit te gaan van minder parkeerplaatsen bij
nieuwe woningbouw. Tegelijk met vaststelling van deze Koersnota heeft het college besloten
over aanpassing van de parkeernormen.


1.2 Mobiliteit is integraal onderdeel van het ruimtelijke beleid
Mobiliteitsbeleid is geen doel op zich maar een integraal onderdeel van het ruimtelijke beleid
dat wij vastleggen in de omgevingsvisie. Het draagt bij aan een zorgvuldig ruimtegebruik. De
mobiliteitstransitie hangt samen met andere transities, zoals de energietransitie en
klimaatadaptatie. Het mobiliteitsbeleid moet daarin meebewegen. Binnen de centrale stad kan
dat er anders uitzien dan in het buitengebied of een kleine kern. De integrale afstemming
binnen het ruimtelijke domein vindt plaats in de omgevingsvisie en in
gebiedsontwikkelingsprojecten.


1.3 Mobiliteitsbeleid draagt bij aan de Global Goals
Maatschappelijke doelen vanwege klimaatverandering en leefbaarheid vragen om een
bewustwording wat betreft ons mobiliteitsgedrag in de stad. De transitie naar duurzame
mobiliteit moet daarbij helpen. Dit past bij de Global Goals, waarvoor de gemeente zich heeft
uitgesproken. Het gaat dan met name om het streven naar duurzame steden en
gemeenschappen.


1.4 Mobiliteitsbeleid is aan een update toe
In 2009 heeft de gemeenteraad de mobiliteitsvisie “Balans in Beweging” vastgesteld waarin de
hoofdlijnen van het verkeers- en vervoerbeleid voor gemeente Oss tot 2020 is weergegeven.
Het beleid is destijds ontwikkeld in nauwe afstemming met andere beleidsterreinen, zoals
ruimtelijke ordening, milieu en sociale beleidsterreinen. Op veel van deze samenhangende
beleidsterreinen is inmiddels nieuw beleid ontwikkeld. Ook vanwege de trends en
ontwikkelingen in de mobiliteitswereld van afgelopen 10 jaar is actualisatie van het beleid
noodzakelijk.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Volgvel                     Ons kenmerk

4




1.5 Nieuw integraal mobiliteitsbeleid levert draagvlak op bij relevante stakeholders
Uit gesprekken met onder andere provincie Noord-Brabant, Prorail, Nederlandse Spoorwegen
en Ministerie van Infrastructuur en Milieu blijkt waardering voor de integrale visievorming voor
een mobiliteitstrategie in samenhang met de verstedelijkingsopgave. Met behulp van deze
Koersnota kunnen wij goed inzichtelijk maken in welke richting wij de infrastructuur willen
laten veranderen en hoe wij de mobiliteitstransitie in Oss willen laten plaatsvinden. Hierdoor
ontstaat bij deze partners meer begrip voor onze ambitie om de barrièrewerking van het
spoor aan te pakken.




Wat zijn tegenargumenten of risico’s?
2.1 Niet op alle plekken minder verkeersluwe inrichting mogelijk.
De mate van verblijfskwaliteit in de openbare ruimte wordt vooral bepaald door de
aanwezigheid van het autoverkeer. Zowel rijdend als stilstaand is autoverkeer dominant in het
straatbeeld. In het streven naar een zo prettig mogelijke leefomgeving waarin verblijven en
ontmoeten centraal staan wordt bij voorkeur gewerkt aan een verkeersluwe inrichting. Op
veel plaatsen waar de leefbaarheid belangrijk is, zoals in de binnenstad, bij de kloppende
harten voor wijk en dorp en in woonwijken bij schoolomgevingen lukt het om hieraan te
werken. Keerzijde hiervan is dat de belangrijkste hoofdwegen voor autoverkeer in de stad
drukker kunnen worden. Het autoverkeer wordt namelijk gestimuleerd om zoveel mogelijk om
de verblijfsgebieden heen te rijden op wegen die op zich al zijn aangelegd voor de afwikkeling
van het autoverkeer. In de uitwerking van het beleid moet aan de inrichting van deze wegen
aandacht worden gegeven worden gericht op oversteekbaarheid en hinderbeperking.


2.2 Visienota is nog geen maatregelenpakket
In de Koersnota staat de beoogde mobiliteitsstructuur waar de gemeente in de komende
decennia naar toegroeien wil. Het heeft nog een hoog abstractieniveau en vraagt om enige
voorstellingsvermogen om een beeld te kunnen vormen hoe de openbare ruimte eruit zou
kunnen komen zien. Het sluit wellicht niet direct aan bij de beelden van die bewoners hebben
van de huidige situatie bij hun in de buurt. Goede voorlichting en tijd nemen voor
planuitwerking kan helpen om draagvlak te vergroten.


2.3 Nieuw beleid vraagt om verandering van (mobiliteits)gedrag
Actuele opvattingen over de stedelijke mobiliteit kunnen in zekere zin worden gezien als een
trendbreuk met het verleden. Hieraan moeten mensen wennen en niet iedereen kan daarvoor
begrip opbrengen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld over de individuele beleving van het zich
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Volgvel                     Ons kenmerk

5




beperkt voelen van eigen mogelijkheden. Daar tegenover staan echter maatschappelijke
voordelen van een leefbare, veilige en klimaatbestendige openbare ruimte. Het zal vragen om
bestaande patronen langzaam aan te passen. Dat kan lastig zijn. Dat moeten we samen doen.


2.4 Voor de uitvoering van het nieuwe mobiliteitsbeleid is veel geld nodig
Onmiskenbaar is dat voor een effectieve uitvoering van het mobiliteitsbeleid veel geld nodig
is. In de Programmabegroting 2023-2026 is een indicatie geven van de mogelijk gewenste
investeringen voor mobiliteitsinfrastructuur en zijn al middelen gereserveerd. Deze middelen
zijn naar verwachting niet toereikend. Daarom zullen wij voor de uitvoering van het beleid
meer ook meer gebruik moeten maken van subsidiemogelijkheden bij Rijk en provincie. In het
Mobiliteitsprogramma zullen wij hierop ingaan en een realistisch programma aanbieden
passend bij de beschikbare financiële middelen voor mobiliteit.




Waar moeten we rekening mee houden?


a. Financiën


Beschikbare reserves voor ruimtelijke ambities


a.     Reserve fysieke kwaliteit leefomgeving
Deze reserve hebben wij gevormd om onze ambitie van de Spooragenda te realiseren. We
werken hierbij aan een oplossing voor de barrière werking van het spoor door de stad en de
transformatie van het Centraal Station en Station Oss West. Deze ambities worden ruwweg
geraamd op € 350 miljoen. Als we uitgaan van cofinanciering door Rijk en Provincie zullen
we, op basis van ervaringen, nog altijd minimaal 35% zelf moeten opbrengen. Dat is een
bedrag van € 125 miljoen. Dit bedrag willen we de komende circa 15 jaar gaan sparen via
bestaande middelen in de begroting, toekomstige inkomsten uit het grondbedrijf en
kostenverhaal (bijdrage voor bovenwijkse netwerkvoorzieningen). De middelen hiervoor
storten we in de reserve fysieke kwaliteit leefomgeving. Voor het restant zetten we in op een
stevige lobby om onze Spooragenda Oss op het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte
en Transport (MIRT) te krijgen.


b.     Reserve bovenwijkse voorzieningen
De reserve bovenwijkse voorzieningen is gevormd om onze ambitie van de Westelijke – en
Noordelijke ontsluitingsweg mogelijk te maken. Deze reserve wordt vooral gevoed vanuit
bijdrage kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen en structurele bijdrage van € 495.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Volgvel                      Ons kenmerk

6




vanuit onze begroting (€ 250.000 bijdrage uit algemene dienst en € 245.000 uit het
parkeerbedrijf).


c.    Reserve mobiliteit
We hebben de reserve mobiliteit gevormd om te sparen voor onze mobiliteitsambities. De
verstedelijking in de stad vraagt om een mobiliteitstransitie naar een duurzame mobiliteit voor
een leefbare gemeente met meer ruimte voor fietser, voetganger en het openbaar vervoer.
Een eerste financiële verkenning van deze mobiliteitsopgave komt uit op een bedrag van circa
€ 125 miljoen. In de Programmabegroting 2023-2026 is een eerste bedrag van € 40 miljoen
voor deze mobiliteitsopgave beschikbaar gesteld. We willen dit jaar verder sparen om onze
ambities op dit gebied te kunnen realiseren. Dit zal in de Kadernota 2024 worden voorgelegd.




Effecten rentestijging voor ruimtelijke ambities
We zien dat de rente het afgelopen (half) jaar sterk is gestegen. Dit heeft nadrukkelijk effect
voor onze ruimtelijke ambities. De huidige rente om voor de lange termijn te lenen ligt op dit
moment voor de gemeente tussen de 3 en 4%. Onze gemiddelde rentepercentage is op dit
moment 1,1%. Deze gemiddelde rente gaat dus zeker stijgen, naar verwachting naar 1,9%
(en mogelijk daarna verder richting 2,3%). Bij de ruimtelijke ambities zijn in de
programmabegroting structurele gelden vrijgemaakt en hier gaan we vooral ook voor sparen.
Om dezelfde investering te kunnen blijven doen is bij een hogere rente structureel meer geld
nodig.
Dit gaat om een bedrag van structureel circa € 0,7 miljoen extra vanaf 2027.
Deze problematiek wordt in de Kadernota 2024 voorgelegd.




Afwegingen voor Kadernota 2024
Om onze ruimtelijke ambities verder op te pakken worden –afhankelijk van onze financiële
positie- de volgende zaken in de Kadernota 2024 voorgelegd:

    a. Incidentele storting in reserve mobiliteit
          Bij de Kadernota 2024 overwegen we de mogelijkheid om verder te sparen voor de
          ambities van mobiliteit. Het nog op te stellen mobiliteitsprogramma
          (uitvoeringsprogramma) zal rekening houden met deze beschikbare middelen.


    b.    Opstellen mobiliteitsprogramma
          Om het mobiliteitsprogramma op te stellen wordt gevraagd om een inhuurbudget.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Volgvel                      Ons kenmerk

7




    c.    Voorbereidingskrediet Spooragenda
          Voor de investeringen in de Spooragenda willen wij een actieve lobby naar andere
          overheden inzetten. Het moment van investeren in deze grootschalige infrastructuur
          ligt verder weg in de toekomst. Het gaat namelijk om technisch ingewikkelde
          oplossingen die een lange doorlooptijd kennen voor ontwerp, planprocedures en
          uitvoeringsvoorbereiding. Vanwege die lange doorlooptijd willen we starten met de
          voorbereidingen hiervan. Er is specialistische kennis nodig om deze berekeningen en
          ontwerpen te kunnen maken. Prorail en NS verlangen deze van erkende
          specialistische bureaus. Om deze voorbereidingen te kunnen starten wordt een
          voorbereidingskrediet gevraagd


Hierbij wordt benadrukt dat de Kadernota nog opgesteld behoort te worden. In welke mate
bovenstaande voorstellen in de Kadernota worden opgenomen kan dus niet worden benoemd.
Het zijn onderwerpen die momenteel in onderzoek zijn voor deze Kadernota.


b. Communicatie
Na vaststelling van de Koersnota door het college heeft een persmoment plaatsgevonden en is
actief het besluit over deze nota naar buiten gebracht. Alle relevante achtergrondinformatie is
op de gemeentelijke website geplaatst.


Met wijk- en dorpsraden wordt sinds het collegebesluit over de inhoud van het Koersnota van
gedachten gewisseld, vooral om de mogelijke vertaling hiervan op wijk- en dorpsniveau met
elkaar te bespreken. Voor een deel zal deze gesprekken plaats vinden met een openbare
vergadering van wijk- of dorpsraad.


c. Uitvoering
In de Koersnota Mobiliteit staat de ontwikkelrichting van mobiliteit en de
verkeersinfrastructuur beschreven. Daarmee staan we aan het begin van het realisatietraject,
waarbij op onderdelen eerst een nadere uitwerking nodig is. Naast deze inhoudelijke
uitwerking is ook de inrichting van het proces om uiteindelijk tot uitvoering te komen van
belang. In de komende periode gaan we onder andere aan de slag met:
•   Opstellen van een mobiliteitsprogramma waarin prioriteit en planning van programma-
    onderdelen en maatregelen wordt vastgelegd.
•   Opstellen van een parkeerbeleidsplan waarin de hoofdlijnen van parkeren worden
    vertaald naar een actualisering van onder andere het parkeerreguleringssysteem.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Volgvel                    Ons kenmerk

8




•   Beleid ontwikkelen voor gedragsbeïnvloeding gericht op zowel verkeersveiligheid als op
    de vervoerwijzekeuze. Dat laatste sluit bijvoorbeeld aan bij de mobiliteitsaanpak
    Vorstengrafdonk. Gedragsaanpassing is lastig en vraagt om een lange adem.
•   In de omgevingsvisie wordt de Koersnota Mobiliteit als een van de bouwstenen
    meegenomen als onderdeel van integraal ruimtelijk beleid.
•   De koers voor mobiliteit in de toekomst vertalen we in lopende ruimtelijke projecten door
    naar concrete maatregelen binnen het project. Bijvoorbeeld de externe ontsluiting van
    Amsteleind voor auto en fiets en de inrichting van de infrastructuur binnen deze wijk.
•   Met externe partners, zoals provincie Noord-Brabant, NS en Prorail, blijven wij actief in
    gesprek om gezamenlijk te werken aan verbeteringen aan het spoor. Het gaat om
    verminderen van de barrièrewerking van het spoor, kwaliteitsverbetering van de stations
    en een uitbreiding van de treindiensten in de toekomst.
•   Met dorps- en wijkraden bespreken wij de betekenis van deze Koersnota voor hun gebied
    en de wijze waarop en het tempo waarin wij gezamenlijk naar een mogelijk eindbeeld toe
    ontwikkelen.




d. Overlegd met
Een aantal keer heeft overleg plaatsgevonden met een externe meedenkgroep met
vertegenwoordigers van diverse belangengroepen. Vertegenwoordigers van de volgende
belangengroepen hebben deelgenomen: Fietsersbond, Parkmanagement Vorstengrafdonk,
VNO-NCW (voormalig OIK), Adviesraad Sociaal Domein, Centrummanagement Oss, VVN
Maasland, Cumela, Wijkbus, TIBO en Jongerenraad Oss.
Over de inhoudelijke voortgang hiervan zijn vertegenwoordigers van Stichting Maasmeanders,
Maashorst ondernemers, Hooghuis college en Saam scholen op de hoogte gebracht.


In de laatste fase is over de Koersnota van gedachten gewisseld met enkele professionele
stakeholders. Het gaat om vertegenwoordigers van Provincie Noord-Brabant, Regio Noord
Oost Brabant, ProRail, NS en gemeenten ’s-Hertogenbosch, Meijerijstad en Wijchen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Volgvel                     Ons kenmerk

9




Samenvatting
Gemeente Oss heeft een grote woningbouwopgave, maar wil tegelijk dat de gemeente
leefbaar, verkeersveilig en bereikbaar blijft. Daarom moeten keuzes worden gemaakt voor de
inrichting van infrastructuur en manier waarop we mobiliteit daar een plaats willen geven. De
Koersnota Mobiliteit schetst een beeld voor de ontwikkelrichting voor de mobiliteit in de
gemeente in de komende decennia.
Voor korte afstanden, vooral binnen het stedelijke gebied, willen wij het gebruik van de fiets
stimuleren. Op plekken die belangrijk zijn voor de leefbaarheid, waar verblijven en ontmoeten
op straat centraal staat, willen we werken naar een verkeersluwe inrichting. Het gaat
bijvoorbeeld om de binnenstad en de centrale gebieden in wijk en dorp. Om dat goed mogelijk
te maken moet op andere plekken juist geïnvesteerd worden in de doorstroming van het
autoverkeer. Bijvoorbeeld in ongelijkvloerse spooronderdoorgangen. Verder zijn
kwaliteitsverbetering voor openbaar vervoer en gedeelde mobiliteit nodig.
Het Koersdocument Mobiliteit wordt komend jaar uitgewerkt in een Mobiliteitsprogramma,
waarin prioriteit en planning van de programma-onderdelen worden vastgelegd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>