<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Accountantsverslag
Gemeente Oss
Boekjaar 2022
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Aan de gemeenteraad van de   Geachte leden van de gemeenteraad,
gemeente Oss
Postbus 5
5340 BA OSS                  In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de              Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en
                             jaarrekening 2022 van gemeente Oss, zoals overeengekomen in onze       zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
                             opdrachtbevestiging d.d. 19 juli 2022, bieden wij u hierbij het
ONDERWERP:                   accountantsverslag aan.                                                Met vriendelijke groet,
Accountantsverslag 2022                                                                             Baker Tilly (Netherlands) N.V.
                             Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar
KENMERK:                     aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. De
23 mei 2023                  bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder
                             financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.

                             Wij zijn voornemens u op 23 mei 2023 te machtigen om onze              drs. B. (Barry) Smeenk RA
                             goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2022.   Verantwoordelijk accountant




                                                                                                                                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave




         Bestuurlijke   Opdracht, scope   Belangrijkste   Financiële
        samenvatting     en uitkomsten    bevindingen       positie




        Bevindingen        Overige          Bijlagen
          interne        onderwerpen
        beheersing


                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke
samenvatting
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke samenvatting
Financiële kengetallen en signaleringwaarden




                                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke samenvatting
      Wij (zijn voornemens) bij de jaarrekening 2022 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. De
      ongecorrigeerde verschillen blijven onder de goedkeuringstoleranties.



      Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.



      Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2022.



      Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken enkele ongecorrigeerde fouten/onzekerheden. Er resteren twee ongecorrigeerde
      fouten met een impact op het resultaat van € 0,9 miljoen (nadelig). Deze controleverschillen volgen voort vanuit controle-informatie welke in de
      afrondende fase van de controle bekend werd bij de gemeente. Er heeft gezien de hoogte van de bedragen geen correctie meer plaats gevonden.
      Daarnaast constateren we, in lijn met voorgaande jaren, dat niet voor alle lasten met betrekking tot jeugdzorg de gemeente Oss de prestatielevering kan
      vaststellen. De onzekerheid in de controle bedraagt € 0,7 miljoen. Naar aanleiding van onze controle zijn er enkele correcties doorgevoerd ten opzichte
      van de eerste versie van de jaarrekening. Deze correcties worden in dit verslag toegelicht.

      Wij hebben ten aanzien van de financiële rechtmatigheidscontrole geen bevindingen die wij, op basis van de rapporteringstolerantie, aan u zouden
      moeten rapporteren.
      Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2022
      van de gemeente Oss voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.


      Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.




                                                                                                                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke samenvatting
      Het boekjaar 2022 sluit met een financieel resultaat van € 19,1 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Oss bedraagt
      € 210,9 miljoen (2021: € 171,6 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 54% (2021: 51%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. Het
      college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit toereikend is.


      Gevolgen oorlog Oekraïne: Zowel de Inflatie als de energiecrisis hebben voor 2022 een belangrijke invloed op uw gemeente. Uiteraard qua inzet van uw
      organisatie om alle vluchtelingen een goed onderdak te bieden, maar ook financieel. Per saldo is € 5,9 miljoen meer ontvangen van het Rijk dan de
      kosten, deze middelen zijn afgestort conform uw besluit in de reserve vluchtelingen. Ook de effecten van de inflatie zijn door de gehele jaarrekening
      merkbaar. Enerzijds in hogere kosten, zoals ook ten dele begroot, anderzijds door een lager verwacht eindresultaat van het grondbedrijf.
      1 januari 2023 is het boekjaar gestart waarop de gemeente voor het eerst dient te rapporteren in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij
      constateren dat de gemeente Oss voldoende voorbereidingen heeft getroffen en op schema ligt om tot een betrouwbare rechtmatigheidsverantwoording
      te komen. Wij vragen daarin met name nog aandacht voor een juiste aanpak bij het hanteren van steekproeven en het verder verbeteren van het
      documenteren van de werkzaamheden en de conclusies.


      Covid-19 heeft ook voor de jaarrekeningcontrole 2022 invloed gehad. Zo werd er in het begin van het boekjaar nog veel op afstand gewerkt en op
      financieel gebied zijn er nog specifieke subsidieregelingen (o.a. Tozo-regeling en diverse andere SiSa-regelingen) verantwoord hetgeen aanvullende
      werkzaamheden met zich heeft meegebracht.


      We constateren ten opzichte van voorgaand jaar een soepeler verlopen controleproces, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de organisatie
      is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee. We merken hierin
      wel op dat in lijn met voorgaand jaar de controledruk vanuit het Rijk steeds verder toeneemt, wat zich vertaald in inmiddels 29 te verantwoorden
      regelingen (2021: 13).




                                                                                                                                                               7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Opdracht, scope
en uitkomsten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Opdracht, scope en uitkomsten
Reikwijdte van de controle                                                                      Kernpunten en significante risico’s in de controle
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit:                                                     Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met
- Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).                                       betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
- De jaarrekening.                                                                                  Schattingsposten en veronderstellingen van het management;
- Bijlagen.                                                                                         Waardering van de grondexploitaties (waaronder Heesch-West welke inmiddels in een
                                                                                                     aparte gemeenschappelijke regeling is ondergebracht);
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 19 juli 2022 heeft u ons opdracht gegeven tot het               Rechtmatigheid van de Europese aanbestedingen;
controleren van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in           Doorbreking van AO/IB door het management.
deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake
geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting       Uitkomsten
verwijzen wij tevens naar het op 11 oktober 2022 door ons uitgebrachte controleplan.            Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Oss zijn wij voornemens een goedkeurende
                                                                                                controleverklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Er is sprake
Overzicht toleranties                                                                           van een tweetal getrouwheidsfouten, welke ook meewegen voor ons
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 3.970.000. Deze materialiteit sluit   rechtmatigheidsoordeel. Enerzijds was het resultaat van de aangifte
aan op het door de gemeenteraad op 20 januari 2022 vastgestelde controleprotocol.               vennootschapsbelasting over de jaren 2021 en 2022 pas in een laat stadium bekend. Daar
                                                                                                waar verwacht werd dat de belastinglast 2020 gecompenseerd kon worden met een verlies
                                                                                                2021 bleek dit niet het geval. Begin mei werd duidelijk dat over de periode 2020-2022 naar
                                                    Grondslag                      Bedrag
                                                                                                beste inschatting sprake is van een last vennootschapsbelasting (incl. heffingsrente) ter
Goedkeuringstolerantie fouten        1% lasten inclusief toevoegingen reserves    € 3.970.000   hoogte van € 639.000. Aanvullend constateren we in de afwikkeling van de controle dat uit
                                                                                                de onderhoudsvoorzieningen een bedrag ter hoogte van € 257.000 was onttrokken voor
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves    € 11.910.000   onderhoud aan een pand welke niet in het betreffende beheerplan was opgenomen. Beide
                                                                                                correcties zijn niet meer gecorrigeerd in de jaarstukken.
Rapporteringstolerantie                 10% van de goedkeuringstolerantie         € 397.000
                                                                                                Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de Zorg in Natura
                                                                                                (ZIN) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 676.000.

                                                                                                De genoemde fouten en onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstoleranties.




                                                                                                                                                                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Opdracht, scope en uitkomsten
Frauderisico’s en continuïteit                                                                  Continuïteit
Onze controleverklaring over boekjaar 2022 bevat voor het eerst een verplichte paragraaf        Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de
over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.       continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Oss een
Dit op basis van de gewijzigde beroepsregels voor accountants (NV COS 700). Hieronder           sluitende meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het
wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien      weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan
van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate           voortzetten. De gemeente Oss kent een robuuste financiële positie.
van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de
controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard
van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.

Frauderisico’s
Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het management zich
in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve
vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door
interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken.
Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een
betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven het voor
dat de accountant dat dit risico in zijn controle wordt onderkend.

Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht:
-   Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten
    en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de
    geselecteerde journaalposten te controleren;
-   Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
-   Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of
    management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en
    vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het
    bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het
    college bij deze posten;
-   Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale
    bedrijfsuitoefening om;
-   Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.



                                                                                                                                                                                               10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Schattingen
Management schattingen
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft
gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2022 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen:



Schatting                      Beoordeling       Beoordeling      Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang
                                  2022              2021

 Waardering van                                                   Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig
 (im)materiële vaste activa                                       beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.


De waardering van de                                              Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen, na doorvoeren
langlopende vorderingen                                           van het door ons geconstateerde controleverschil een evenwichtig beeld geven van de waardering van
                                                                  uw langlopende vorderingen.

De waardering van                                                 Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld
grondexploitaties                                                 geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar
                                                                  paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.

De waardering van                                                 Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven
debiteuren                                                        van de waardering van uw vorderingen. Wij merken daarbij op dat in lijn met onze aanbeveling
                                                                  voorgaand jaar de inschatting van de waardering van de uitkeringsdebiteuren is geactualiseerd.
                                                                  Voorgaand jaar constateerden we dat met verouderde ervaringscijfers werd gerekend.

De waardering van de                                              Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven
voorziening                                                       van de toereikendheid van de voorzieningen. Wel vragen we het college de blijvende aandacht van de
                                                                  financiële onderbouwing van de onderhoudsvoorzieningen. Hiervoor verwijzen wij naar de paragraaf
                                                                  bevindingen van dit accountantsverslag.




                                                                                                                                                                            11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Belangrijkste
bevindingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Grondexploitaties
Algemeen                                                                                 Waardering inclusief specifieke projectrisico’s
Voor de jaarrekening 2021 was de oorlog in de Oekraïne een zogenoemde                    Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de
‘gebeurtenis na balansdatum’. In de jaarrekening over boekjaar 2022 moet voor het        afgelopen vier jaar weergegeven.
eerst rekening gehouden worden met de effecten hiervan. Zowel de directe (toename        Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1.000)
bouwkosten) als indirecte gevolgen (stijgende energieprijzen en inflatie) kunnen grote
gevolgen hebben.                                                                         50.000                                                                        2019
                                                                                         40.000                                                                        2020
De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en            30.000
                                                                                                                                                                       2021
aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen in 2022 fors      20.000
toegenomen en vormt daarom een significant risico in onze controleaanpak. De                                                                                           2022
                                                                                         10.000
complexiteit in de projectontwikkeling omvat de volgende risico’s:
                                                                                              0
-   De vraag naar (betaalbare) woningen is fors hoger dan het aanbod.                                Bruto boekwaarde         Verliesvoorziening   Netto boekwaarde
-   Stijgende energie- en grondstofprijzen.                                              -10.000
-   Krapte op de arbeidsmarkt.
-   Stikstofproblematiek.                                                                Ten opzichte van 31 december 2021 is de boekwaarde van de post grondexploitatie
-   Verduurzamingsopgave.                                                                afgenomen met € 6,8 miljoen. De afname van de boekwaarde per 31 december 2022
-   Stijgende rente.                                                                     is als volgt samen te vatten:
-   Macro-economische factoren zijn minder stabiel.

De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in         (x € 1.000)                                                   2021             2022
het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere
                                                                                           Boekwaarde per 1 januari                                     6.547           (211)
mate van onzekerheid maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te
nemen in de jaarrekening. De gemeente Oss heeft hier op pagina 269 van de                  Investeringen                                              13.446            6.995
jaarrekening toereikend invulling aan gegeven. Op basis van enkele scenario’s blijkt
                                                                                           Grondverkopen                                             (26.564)         (11.024)
de schattingsgevoeligheid leidt in een worst case scenario voor een verslechtering van
het eindresultaat van € 2,8 mln.                                                           Tussentijdse winstneming/afgesloten
                                                                                                                                                        7.917             603
                                                                                           projecten
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en
                                                                                           Mutatie verliesvoorziening                                 (1.558)          (1.244)
bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij
achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar           Boekwaarde per 31 december                                   (211)          (4.881)
en vinden de veronderstellingen redelijk.




                                                                                                                                                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Grondexploitaties
                                                                                                                         MPG              MPG          Schatting   Schatting
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s                                                Parameters
                                                                                                                         2022             2021           2022        2021
De grondexploitaties van de gemeente Oss lopen steeds meer richting het einde van hun
looptijd, daarmee daalt de boekwaarde ten opzichte van voorgaande jaren.                       Rente                        1,09%            1,16%                   

Verliesvoorziening                                                                             Disconteringsvoet             2,0%             2,0%                   
De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2021 met € 1,2 miljoen                                    6%, aflopend    4%, aflopend
toegenomen. Deze toename ziet grotendeels toe op de complexen Walkwartier en                   Kostenstijging                                                        
                                                                                                                          naar 2%         naar 2%
Winkelcentrum De Ruwert. (Verwachte) tegenvallers in de kosten leiden tot een
verslechtering van het verwachte resultaat.                                                                                           3% (woning)/
                                                                                                                     0%, oplopend    2% (industrie),
                                                                                               Opbrengstenstijging                                                   
                                                                                                                       naar 1,5%      aflopend naar
Beheersing grondexploitaties
                                                                                                                                           1,5%/1%
We constateren dat de controle van de grondexploitaties beter is verlopen dan voorgaand
jaar en er geen materiële bevindingen uit de controle voort komen. Wel merken we in lijn      Kostenstijging
met de managementletter op dat de afwijking van de ingeschatte kosten en opbrengsten          De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke
voor de jaarschijf 2022 bij de jaarrekening 2021 optimistisch waren. We constateren dat       prijsindexcijfers. De gemeente Oss heeft voor het prijspeil 2022 rekening gehouden met
de inschattingen bij de jaarrekening 2022 realistischer in tijd zijn opgenomen, maar dat      een inflatie van 10% en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie ook
deze inschatting nog vrij optimistisch is. Een eventuele vertraging van verkopen dan wel      rekening met een inflatie aflopend van 6% in 2023 tot 2% in 2026 en verder. We achten
realisatie van kosten in tijd heeft op dit moment slechts een beperkte impact op de           dit een realistisch uitgangspunt.
waardering.
                                                                                              Opbrengstenstijging
Daarnaast vragen we het college de aandacht voor de actualiteit van de kostenramingen.        Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Oss op basis
De organisatie constateert zelf bij het opstellen van de jaarstukken dat bij enkele           van marktinformatie voor de komende 2 jaar geen rekening met een verhoging van de
projecten de inschatting in voorgaand jaar onjuiste uitgangspunten bevatte, dit is hersteld   grondprijs in haar grondexploitaties. Vanaf 2025 wordt met een stijging van 1,5%
in 2022. Wij hebben daarbij vastgesteld dat deze onjuistheden niet hebben geleid tot een      gerekend. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
onjuist beeld van de waarde van de grondexploitatie en de hoogte van een eventuele
verliesvoorziening in de jaarrekening 2021. Een voorbeeld hiervan is het project ‘t Veld.     Schattingsonzekerheden grondexploitaties
We adviseren u periodiek de basisinschatting van de kosten te herzien.                        De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen betekent een
                                                                                              grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw complexen. Bij een hoge
De parameters voor de grondexploitaties                                                       mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de jaarrekening hierover een
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de              nadere toelichting op te nemen. Belangrijke elementen hierbij zijn:
gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente       -Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen.
exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen             -Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid.
liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door
gemeente Oss gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.                               Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de jaarrekening op pagina 269 in toereikende
                                                                                              mate deze onzekerheden weergeeft.
                                                                                                                                                                                          14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Sociaal domein
Algemeen                                                                                 Ten opzichte van voorgaande jaren is een deel van de facturatie naar de gemeente
De gemeente Oss voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken         Oss terug gekomen. Uit onze controle hierop volgen geen materiële fouten of
veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht         onzekerheden.
opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden
uitgevoerd worden:                                                                       WMO
                                                                                         De gemeente Oss voert de WMO zelfstandig uit. We hebben vastgesteld dat de
 Onderdeel                  Uitvoerder                Bepaling last boekjaar
                                                                                         gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de facturatie van de
 Uitkeringen                                                                             zorgaanbieders en de prestatielevering uitvoert. Uit onze controle volgen geen
                            Zelfstandig                     Werkelijke lasten
 (Participatiewet)                                                                       materiële fouten of onzekerheden.
 Werkdeel                                     Vaste bijdrage op basis van de
                                   IBN                                                   Eigen bijdrage WMO
 (WSW)                                                             begroting
                                                                                         Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een
                           Via centrum-                                                  financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een
                              gemeente     Afrekening op basis van werkelijke            eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging
 Jeugdwet            ‘s-Hertogenbosch       lasten gebaseerd voornamelijk op             en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van
                              (overige)/                  budgetfinanciering             het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid
                       zelfstandig (ZiN)
                                                                                         op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen
 WMO                        Zelfstandig                     Werkelijke lasten            vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en
                                                                                         hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Oss heeft
                               Sociale     Afrekening op basis van werkelijke
 PGB’s                                                                                   deze onzekerheid in de jaarrekening 2022 toereikend toegelicht.
                     verzekeringsbank                                 lasten
Jeugdwet                                                                                 PGB’s
Voor de uitvoering van de Jeugdzorg heeft de gemeente voor een deel van de               De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2022 een verklaring met
geldstroom via centrumgemeente ‘s-Hertogenbosch op regionaal niveau contracten           beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen.
afgesloten met zorgaanbieders. De accountant van de gemeente ‘s-Hertogenbosch            Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en
heeft voor deze kostenstromen een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de       rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de
verantwoording.                                                                          geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de
                                                                                         zogenaamde projectiebrief voor gemeente Oss blijven onder onze
Voor een deel van de kosten die binnen de regio verdeeld wordt, zijn de kosten lokaal    rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente
gemaakt. De betreffende gemeente is daarbij zelf verantwoordelijk voor het vaststellen   zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen.
van de prestatielevering. De complicerende factor hierbij is dat de gemeente Oss         Derhalve heeft de gemeente Oss aanvullend onderzocht of de kosten nauwkeurig en
onvoldoende beheersmaatregelen heeft om vast te stellen dat de prestatie vanuit de       rechtmatig verantwoord zijn. Uit onze beoordeling van dit onderzoek concluderen we
zorgaanbieder aan de cliënt wordt geleverd. Het deel waarvan de prestatielevering        dat de kosten PGB getrouw en rechtmatig verantwoord zijn in de jaarrekening 2022.
niet kan worden vastgesteld bedraagt € 676.000 (2021: € 3.683.000).

                                                                                                                                                                                 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Overige bevindingen
Energietoeslag                                                                            Vennootschapsbelasting
In 2022 is de nieuwe regeling Energietoeslag ingevoerd. Met deze regeling is geld         In de concept jaarrekening had de gemeente op basis van haar aangifte 2020 de last
beschikbaar gesteld als tegemoetkoming voor de hoge energielasten. De gemeente            vennootschapsbelasting over 2020 ter hoogte van € 509.000 opgenomen. In de
heeft in 2022 € 7,1 miljoen besteed aan deze regeling. Vanuit het Rijk heeft de           jaarrekening was echter ook toegelicht dat deze last naar alle waarschijnlijkheid met
gemeente een extra bijdrage ontvangen voor de Energietoeslag als onderdeel van de         de resultaten 2021 en 2022 verrekend kon worden. Vooruitlopend op deze verwachte
algemene uitkering, dit bedrag is als bate in de jaarrekening verwerkt.                   verliesverrekening is de last gecorrigeerd. Begin mei bleek echter op basis van de
Wij hebben aanvullende werkzaamheden verricht als gevolg van deze nieuwe regeling         aangifte 2021 dat er geen sprake is van een verrekenbaar verlies, maar van een te
en vastgesteld dat de bestede middelen correct zijn verwerkt.                             betalen last over het boekjaar 2021. Voor het boekjaar 2022 is er naar
                                                                                          waarschijnlijkheid wel sprake van compensabele verliezen. Op grond van de aangiften
Covid-19                                                                                  is er per saldo sprake van een last over de boekjaren 2020-2022 van € 639.000. Dit is
In lijn met voorgaand jaar hebben we binnen onze controle specifiek aandacht gehad        als controleverschil aangemerkt. We merken op dat de organisatie inmiddels actie
voor de effecten van Covid-19. Daarbij is aanvullend aandacht geschonken aan de           heeft ondernomen om tijdiger de fiscale positie in beeld te hebben. De aangiftes
(nieuwe) geldstromen met betrekking tot de gevolgen van Covid-19. Wij hebben hierin       waren vertraagd als gevolg van de onderbezetting binnen het grondbedrijf.
geen bijzonderheden geconstateerd.
                                                                                          Algemene uitkering
Waardering lening De Wachtmeester B.V.                                                    Uit onze controle bleek dat er nog een afrekening (nadelig) was gereserveerd voor de
De gemeente Oss heeft in 2022 een tweetal leningen aan De Wachtmeesters B.V.              algemene uitkering 2021 ter hoogte van € 327.000. Dit bedrag was vorig jaar
verstrekt voor de realisatie en exploitatie van windturbines op Elzenburg de Geer. In     gereserveerd en was ten onrechte niet afgewikkeld tegen de daadwerkelijke
de concept jaarrekening waren de beide leningen van in totaal € 2,1 miljoen volledig      afrekening vanuit het Rijk. Dit is hersteld in de definitieve jaarrekening.
voorzien met het oog op eventuele oninbaarheid. Op basis van de jaarcijfers van De
Wachtmeesters B.V. is gezien het feit dat een groot deel van de financiering van de       Voortgezette controle
gemeente Oss nog niet besteed is, een dergelijk voorzichtig standpunt niet realistisch.   In het kader van onze jaarrekeningcontrole voeren wij een voortgezette controle uit,
Op basis van een nadere analyse is de voorziening met € 800.000 verlaagd. Dit             waarbij wij vaststellen of er in de administratie van boekjaar 2023 geen facturen zijn
bedrag is op grond van het raadsbesluit om het risicobedrag van € 2,1 miljoen volledig    opgenomen welke betrekking hebben op 2022. Enerzijds constateren we daarbij dat
af te dekken, opgenomen in een risicoreserve. Dit is verwerkt in de definitieve           er nog diverse investeringsnota’s zijn ontvangen welke betrekking hebben op 2022,
jaarrekening. We adviseren u om de financiële positie van De Wachtmeester B.V. en         maar pas in 2023 zijn verantwoord. We zijn voor deze nota’s nagegaan of dit een
de waardering van uw leningen aan deze partij nauwgezet te monitoren.                     materiële impact op de jaarrekening heeft, maar dit is niet het geval. Anderzijds zijn er
                                                                                          ook facturen ontvangen welke betrekking hadden op 2022. Omdat we werken met
Claim Attero                                                                              steekproeven hebben we als gevolg van de bevindingen aanvullende werkzaamheden
Gedurende onze jaarrekeningcontrole bleek de uitspraak van de Hoge Raad in de             moeten verrichten. Enerzijds zijn de onjuist geboekte facturen (waarvan de impact
zaak tussen Attero en de Brabantse gemeenten nadelig voor de gemeente Oss. Op             lager dan de controletolerantie was) alsnog verwerkt, anderzijds is geborgd dat vanuit
basis van deze uitspraak is door de organisatie alsnog een verplichting ter hoogte van    de aanvullende werkzaamheden geen fout meer kan komen groter dan de door u
€ 941.000 opgenomen. Dit is verwerkt in de definitieve jaarrekening.                      gestelde rapporteringstolerantie. De fouten zijn hersteld in de definitieve jaarrekening.


                                                                                                                                                                                      16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Overige bevindingen
Onderhoudsvoorziening                                                                     Heesch-West
We constateren dat de onderhoudsvoorzieningen naar aanleiding van onze                    De gemeente Oss neemt deel in de gemeenschappelijke regeling Heesch-West,
bevindingen voorgaand jaar zijn aangepast. Wel merken we op dat de jaarlijkse             waarin de onderliggende grondexploitatie wordt geëxploiteerd. Afgelopen jaar is de
analyse op de onderhoudsvoorzieningen aan kwaliteit kan winnen. We constateren            voorziening voor het deel van de gemeente Oss in het negatieve resultaat, ter hoogte
dat de verwachte kosten niet zijn geactualiseerd naar het prijspeil van 2022.             van € 13,1 miljoen, conform afspraken overgedragen aan de gemeenschappelijke
Daarnaast kan de analyse aangaande mogelijk doorgeschoven onderhoud in                    regeling.
financiële zin beter worden gemonitord in relatie tot de hoogte van de
onderhoudsvoorziening. De organisatie geeft aan deze punten in een cyclus van vier        Eventuele mutaties in het verwachte eindresultaat komen vanaf 2022 dan ook ten
jaar mee te nemen bij de algehele actualisatie. Wij merken daarin op dat het BBV wel      laste van het vermogen van de gemeenschappelijke regeling. Dit neemt echter niet
een jaarlijkse financiële herijking vraagt. Per jaareinde 2022 constateren we na nadere   weg dat de gemeente Oss wel voor 30% garant staat voor het eventuele negatieve
werkzaamheden, overigens geen financiële bevindingen met betrekking tot de                eigen vermogen van de gemeenschappelijke regeling. Op basis van de
toereikendheid van de egalisatievoorzieningen.                                            gecontroleerde jaarrekening, voorzien van goedkeurende controleverklaring bedraagt
                                                                                          het vermogen per 31 december 2022 € 217.000. Het aanvullende verlies voor de
Wel constateren we dat ten aanzien van de onttrekkingen aan de                            gemeente Oss is per balansdatum dan zeer beperkt. We verzoeken u indien het
onderhoudsvoorziening gebouwen dat er voor een bedrag ter hoogte van € 257.000 is         negatieve vermogen van de gemeenschappelijke regeling oploopt wel een
onttrokken inzake schoolgebouwen. In het onderhoudsplan gebouwen zijn deze                risicovoorziening te vormen.
panden echter niet opgenomen, omdat groot onderhoud scholen, behoudens
specifieke afspraken in de overdracht, recent een verantwoordelijkheid is geworden
van de scholen zelf. De onderhoudslasten hadden derhalve niet gedekt mogen
worden uit de voorziening, maar hadden in de exploitatierekening verantwoord moeten
worden.




                                                                                                                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Rechtmatigheid
Begrotingsrechtmatigheid
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd.

Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden
gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad
van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018
en addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en 2022 van de Commissie BBV.

In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het
bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde overschrijdingen te autoriseren in het kader van
de vaststelling van de jaarrekening 2022. Vooruitlopend hierop zijn wij hiervan reeds uitgegaan bij het vormen van ons oordeel over de (begrotings)rechtmatigheid.

Wij constateren de volgende overschrijdingen op lastenniveau ten opzichte van de gewijzigde begroting.

                                                              Overschrijdingen t.o.v.    Telt overschrijding mee
 Programma                                 Lasten werkelijk                                                        Toelichting
                                                              begroting (na wijziging)   voor het oordeel?

                                                                                                                   Budgetoverschrijdingen hebben betrekking op de waardering van het grondexploitatie
 Programma 6 Stadscentrum                  € 3,6 miljoen      € 0,3 miljoen              Nee                       project Walkwartier. Deze lasten waren niet eerder te voorzien en zijn passend binnen het
                                                                                                                   beleid.

                                                                                                                   Budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct
 Programma 8 Veilige omgeving              € 8,3 miljoen      € 0,1 miljoen              Nee                       gerelateerde opbrengsten, dan wel passend zijn binnen het programma en de overschrijding
                                                                                                                   was niet eerder te voorzien.

 Programma 9 Besturen in verandering van                                                                           Budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct
                                           € 45,6 miljoen     € 2,4 miljoen              Nee
 tijden                                                                                                            gerelateerde opbrengsten.

                                                                                                                   Budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct
 Programma 10 Financieel beleid            € 2,4 miljoen      € 0,1 miljoen              Nee
                                                                                                                   gerelateerde opbrengsten.




                                                                                                                                                                                                               18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Rechtmatigheid
Europese aanbestedingsrichtlijnen                                                      Kredieten
In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2022 is een controle            Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van
uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit uw           de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren dat er geen
verbijzonderde interne controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor    materiële overschrijdingen op investeringsniveau aanwezig zijn ten opzichte van de
een beperkt bedrag niet de juiste procedure is gevolgd. Dit bedrag ligt ruimschoots    gevoteerde kredieten.
onder onze rapporteringstolerantie.
                                                                                       Mutaties in de reserves
Wel constateren we met uw verbijzonderde interne controle dat het proces rondom het    Uit onze controle inzake de mutaties in de reserves zijn geen bevindingen
aangaan van opdrachten binnen de gemeente Oss verder verbeterd kan worden. We          voortgekomen. De afwijkingen zijn toereikend toegelicht in de jaarstukken en wij
constateren dat niet in alle gevallen een zogenoemd inkoopstartformulier aanwezig is   hebben vastgesteld dat de mutaties overeenkomstig raadsbesluiten zijn.
terwijl dit wel de gemeentelijke werkwijze is.

Financiering
In 2022 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten.

Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving
schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Oss zich aan de wettelijke normen
heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering
respectievelijk de jaarrekening.




                                                                                                                                                                            19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Jaarverslag
Jaarverslag                                                                               Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar.
De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle
van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van               Element jaarverslag    Onze waarneming
Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van
                                                                                                                  Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24
baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken
2022 is opgenomen.                                                                                                lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Wel merken we op dat de gemeente nog geen
                                                                                           Vereisten BBV          inzicht geeft in de naleving van de Wet Open overheid wat vanaf 2022 verplicht
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het                             is. Daarnaast zouden de cijfers 2022 van uw verbonden partijen opgenomen
jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en                             dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.
of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de
Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde              Verenigbaar            Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
                                                                                                                  Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen
                                                                                           Overeenstemming
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen                                met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen
                                                                                                                  Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende
gesignaleerd.                                                                              Paragrafen
                                                                                                                  niveau.
Verbonden partijen                                                                                                De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met              Informatiewaarde
                                                                                                                  uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
verbonden partijen van gemeente Oss. In het kader van onze controle hebben wij
vastgesteld dat:                                                                           Incidentele baten en   De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit
− De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de
                                                                                           lasten                 het BBV.
    jaarrekening en paragraaf verbonden partijen.
− Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met                                De effecten als gevolg van Covid-19 zijn geïntegreerd in de jaarstukken en
    verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.                                Covid-19
                                                                                                                  geven goed de impact weer.
− Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet
    is nageleefd.                                                                                                 Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We
                                                                                           Fraude                 adviseren u met de nog door te voeren actualisatie van uw frauderisicoanalyse
                                                                                                                  daar ook specifiek over te rapporteren in de paragraaf bedrijfsvoering.




                                                                                                                                                                                                     20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>SiSa-bijlage en WNT
SiSa-bijlage                                                                         WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke             Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen                 topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van
accountantscontrole 2022. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen    topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen
op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien      wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd.
de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:   Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris
− € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.             worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich
− 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan        gedurende 2022 geen wijzigingen voorgedaan.
    € 1.000.000 is.
− € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.                         Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en
                                                                                     eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten      publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt
en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie   eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking,
overschrijden.                                                                       indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de
                                                                                     omvang van het dienstverband) overschrijdt.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht
voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het   Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 niet strijdig zijn met de
CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te    WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen
SiSa-bijlage.                                                                        Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan
                                                                                     of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q.
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel        nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.       uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen
                                                                                     hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.




                                                                                                                                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Financiële positie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen in de jaarcijfers
Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente                                           Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per                  Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde
31 december 2022 volgens de jaarrekening € 210,9 miljoen en heeft zich de afgelopen      totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 19,1 positief. In de gewijzigde
jaren als volgt ontwikkeld:                                                              begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 1,2 miljoen positief.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)                                          In het samenvattend beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven.
                                                                                         In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven
 250.000                                                                                 voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de
                                                                                         toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2022 wordt
 200.000                                                                                 overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.
                                                                                         Het jaarrekeningresultaat is € 17,9 miljoen voordeliger dan begroot.
 150.000
                                                                                         De belangrijkste afwijkingen zien toe op:
                                                                                         • Lagere kosten jeugdhulp € 3,4 miljoen
 100.000
                                                                                         • Lagere kosten inkomensregelingen € 1,0 miljoen
                                                                                         • Verkoop bedrijf via Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij € 2,0 miljoen
  50.000                                                                                 • Lagere personeels- en overheadkosten € 1,3 miljoen
                                                                                         • Hogere algemene uitkering (decembercirculaire) € 4,3 miljoen
       0                                                                                 • Suppletie btw compensatiefonds € 1,3 miljoen
                2019                2020          2021    2022                           • Overige voordelen € 6,1 miljoen
           Algemene reserve          Bestemmingsreserve
           Gerealiseerd resultaat                                                        Een deel van bovenstaande oorzaken kon niet in een eerder stadium voorzien worden,
                                                                                         enkele afwijkingen ons inziens wel. We adviseren u de afwijkingen nader te analyseren
Van de totale reserves ter hoogte van € 191,4 miljoen is € 35,5 miljoen opgenomen        waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen
als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar      eerder richting de raad gemeld kunnen worden.
gedaald met € 13,4 miljoen. Per saldo is gedurende 2022 € 20,2 miljoen gedoteerd
aan de reserves. Deze dotatie (ten laste van het resultaat) vormt samen met het totaal
saldo van baten en lasten (€ 39,3 miljoen voordelig) het gerealiseerde resultaat van
€ 19,1 miljoen.




                                                                                                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Financiële positie
Weerstandsvermogen en financiële kengetallen                                                   Het kengetal schuldquote is verbeterd in 2022 als gevolg van aflossingen en is historisch
De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van        laag.
het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze
controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet   De solvabiliteit neemt toe naar 53,9% in 2022. De VNG hanteert een signaalwaarde als de
strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen           solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit
moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.                                             boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De gemeente Oss kent derhalve een
                                                                                               gezonde financieringspositie.
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële
positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is         Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen
van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de           gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten, gezien het feit dat er geen
inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in     boekwaarde meer is bedraagt deze 0. Belastingcapaciteit: de lastendruk in de
relatie tot de landelijke benchmark.                                                           gemeente Oss ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 89,6%.

Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke     Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er beperkte structurele
ontwikkelingen weergegeven:                                                                    begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen.
                                                                                               Hier ontstaat op basis van de jaarrekening 2022 meer ruimte.
  Kengetallen in %     Gemeente Oss             Landelijk                  Brabant
                       2022     2021         2022           2021        2022         2021
                                          (begroting)                (begroting)

 Netto schuldquote      4,7      12,4         74,0          46,9        69,7         38,5
 Netto schuldquote      -1,8     5,6          67,7          41,0        64,8         37,1
 gecorrigeerd
 Solvabiliteit          53,9     51,1         30,3          36,1        33,8         37,9
 Grondexploitaties       0        0           7,1            7,6         8,9         12,1

 Belastingcapaciteit    89,6     95,3        104,7          102,7       99,9         99,1
 Structurele            8,2      5,2          0,2            2,9         0,1          3,1
 exploitatieruimte




                                                                                                                                                                                              24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Financiële positie
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een
                                                                                                                                        2022               2021            2020
toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de
inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met
                                                                                         Structurele weerstandscapaciteit        € 5.100.000       € 3.700.000      € 3.500.000
kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter
dekking van de geïdentificeerde risico’s.                                                Incidentele weerstandscapaciteit       € 47.036.000     € 48.195.000      € 39.100.000

Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een              Structurele risico’s                   € 3,5 miljoen   -/-€ 0,6 miljoen   € 1,1 miljoen
kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is
voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele                       Incidentele risico’s                   € 7,4 miljoen     € 6,7 miljoen    € 8.9 miljoen
weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien.
De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”.                                        Weerstandsratio structureel                    1,46              -6,54            3,31

                                                                                         Weerstandsratio incidenteel                    6,32               7,18            4,40
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico’s zijn:
− Stijgende rente (structureel) € 1,0 miljoen;
− Loonontwikkeling (structureel) € 0,75 miljoen;                                         Weerstandsratio           Betekenis
− Toenemende bouw- en energiekosten (structureel) € 0,7 miljoen (2021: € 0,35
                                                                                               >= 2.0              Uitstekend
  miljoen)
− Risico’s binnen het grondbedrijf (incidenteel) € 5,2 miljoen (2021: € 4,4 miljoen);         1.4 < 2.0          Ruim voldoende
− Risico op overschrijdingen aangaande jeugdzorg (structureel) € 0,25 miljoen (2021
                                                                                              1.0 < 1.4            Voldoende
  idem)
                                                                                              0.8 < 1.0              Matig
We merken op dat in 2021 de structurele risico’s “negatief” was. Het college heeft het
                                                                                              0.6 < 0.8           Onvoldoende
positieve risico ten aanzien van de herverdeling van het gemeentefonds
meegewogen. De structurele risico’s nemen gezien de toenemende rente, inflatie en               < 0.6           Ruim onvoldoende
loonstijgingen ten opzichte van voorgaand jaar toe.




                                                                                                                                                                                   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bevindingen interne
beheersing
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bevindingen interne beheersing
Algemeen                                                                                 Fraude en naleving wet- en regelgeving
Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2022 hebben wij in oktober 2022      Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven
een managementletter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een          van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient
beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen                zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op
maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de   fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De Raad
controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate           is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken.
bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van
onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde         Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik
de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat.     van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes,
Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een           controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën.
verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Hierna
nader toe te lichten:                                                                    Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking
−    Waardering van uw grondexploitatie (inclusief waardering complex Heesch-            tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne
     West);                                                                              beheersings-maatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van
−    Rechtmatigheid inkopen;                                                             (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor
−    Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt,            onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle
     hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Dit risico ziet bij uw   is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet-
     gemeente met name toe op de schattingsposten in de grondexploitatie en              en regelgeving.
     voorzieningen.
                                                                                         Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2022 uw inschatting inzake
Geautomatiseerde gegevensverwerking                                                      frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook
Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en                voort uit onze verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze
continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient    werkzaamheden met betrekking tot de ingeschatte frauderisico’s in de
opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de jaarrekening niet specifiek is     controleverklaring.
gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde
gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de
continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan
het licht gebracht.

In het kader van de conversie naar Key2F hebben we reeds bij onze interim-controle
vastgesteld dat deze conversie juist is verlopen.




                                                                                                                                                                                   27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bevindingen interne beheersing
Fraudebeheersing en onze observaties                                                        Corruptie en omkopingsrisico’s
Om bestuurders en toezichthouders houvast te bieden heeft het NBA in februari 2022 de       Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan
brochure “Frauderisicobeheersing” uitgebracht. Wij adviseren u om kennis te nemen van       bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een
de 11 aanbevelingen die hierin zijn gedaan.                                                 relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle
                                                                                            gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere
Onderzoek laat zien dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een         corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor
‘tip’ aan het licht komt. Dit maakt het belang van een fraudemeldpunt en                    hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.
klokkenluidersregeling groot. Wij zijn van mening dat uw organisatie dit binnen uw
interne internetpagina toereikend heeft ingericht. Het is goed uw medewerkers hier          Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om
periodiek van bewust te maken.                                                              corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de
                                                                                            praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder
In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking         aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Oss
tot de naleving van wet- en regelgeving.                                                    beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden
                                                                                            en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor de juiste
Wij hebben geconstateerd dat u uw frauderisico-analyse gedateerd is en niet op alle         mindset van de medewerkers.
gevallen aansluit op de werkelijke interne beheersing, deze is ten opzichte van de vorige
analyse verder verbeterd. Wij adviseren u dan ook om het fraude risico-                     Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico
beheersingsproces te formaliseren en in te bedden in uw periodieke rapportagecyclus.        ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
Hierbij adviseren wij u ook om een ‘fraude response plan’ op te stellen, zodat u bij een    − Detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen
vermoeden tot fraude bij uw organisatie tijdig kan anticiperen om mogelijke schade             conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet
(financieel als reputatie) zo veel mogelijk te beperken.                                       2012 zijn aanbesteed.
                                                                                            − Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening
In de paragraaf ‘Overige bevindingen’ geven wij een nadere toelichting over de                 zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij.
verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.                      − Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en
                                                                                               –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn
Naleving wet- en regelgeving en overige                                                        gevolgd.
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is         − Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in
betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of           overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt.
door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in
de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten      Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en
regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de
gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.


                                                                                                                                                                                      28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Overige
onderwerpen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Overige onderwerpen
Rechtmatigheidsverantwoording over 2023                                                  Wet versterking decentrale rekenkamers
Wij constateren dat de gemeente Oss voldoende voorbereid is op de                        Met ingang van 1 januari 2023 treedt voor gemeenten en provincies de wet
rechtmatigheidsverantwoording. Met het in gebruik nemen van het pakket Checkpoint,       versterking decentrale rekenkamers in werking. Deze wet is op 31 mei jl. met een
is het college ons inziens voldoende in staat om gestructureerd te komen tot een         ruime meerderheid in de Tweede Kamer aangenomen en op 27 september jl. door
onderbouwd oordeel met betrekking tot de rechtmatigheid. Wel vragen we uw                de Eerste Kamer als hamerstuk aanvaard.
aandacht voor een juiste dossiervorming waarbij werkzaamheden en conclusies
voldoende vastliggen en ook onderbouwd zijn door middel van controle informatie.         Zodra de wet in werking treedt per 1 januari 2023 behoudt een verordening die
                                                                                         een rekenkamerfunctie regelt (en de benoemingen op die basis) gedurende een
Wij signaleren dat de protocollen, het normenkader en verordeningen ten dele             jaar haar rechtskracht, dus tot 1 januari 2024. Daarvoor is in de wet versterking
aangepast zijn om tot een rechtmatigheidsmededeling te kunnen komen. De laatste          decentrale rekenkamers overgangsrecht getroffen. Dit geeft de gemeenteraad
formele acties hieromtrent lopen synchroon met het traject van de jaarrekening. Op dit   gedurende een jaar de gelegenheid om op basis van de nieuwe wet een
moment zijn daarnaast nog niet alle landelijke regelingen en wetgeving (o.a. BADO)       onafhankelijke rekenkamer (zelfstandig of gemeenschappelijk) in te stellen, de
aangepast op wetswijziging. De wijzigingen van deze regelingen kunnen impact             leden te benoemen en de oude verordening in te trekken. Uiterlijk op 1 januari
hebben op de wijze waarop de rechtmatigheidsverantwoording onderbouwd moet               2024 zal dus in alle gemeenten een onafhankelijke rekenkamer moeten zijn
worden. Wij adviseren u de actualiteiten hierover te blijven volgen.                     ingesteld, inclusief de benoeming van leden.

                                                                                         Raadsleden die de rekenkamerfunctie uitoefenen, verliezen na intrekking van de
                                                                                         verordening dan wel uiterlijk een jaar na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
                                                                                         van rechtswege het lidmaatschap van de rekenkamerfunctie. Ook de externe
                                                                                         commissieleden van de rekenkamerfunctie houden dan van rechtswege op lid van
                                                                                         de rekenkamerfunctie te zijn. Zij kunnen dan -desgewenst- conform de wet voor 6
                                                                                         jaar benoemd worden in de onafhankelijke rekenkamer.




                                                                                                                                                                              30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Overige onderwerpen
Sustainability                                                                           Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’
                                                                                         In december 2022 heeft de NBA de Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’
De Europese Unie heeft één doel, en dat is de gezondheid en het welzijn van de mens
                                                                                         uitgebracht. Het voorkomen, opsporen en bestrijden van fraude in organisaties is een
verbeteren, door Europa klimaatneutraal te maken en onze natuurlijke habitat te
                                                                                         gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. In de PML
beschermen.
                                                                                         ‘Scherp op Fraude’ staan vijf signalen, ieder voorzien van aanbevelingen voor de
Met een pakket aan maatregelen, de actieplannen die voortvloeien uit de EU Green         diverse spelers in de keten, zoals bestuurders, toezichthouders en accountants. Deze
Deal, beoogt Europa een transitie naar een duurzame en klimaat-neutrale economie.        signalen zijn:
Onder het motto ‘No one will be left behind’ raken deze maatregelen alle sectoren. Dit   −    Slecht voorbeeld doet slecht volgen.
vereist integrale verankering van sustainability in bedrijfsvoering en besluitvorming.   −    Frauderisicoanalyse door het bestuur of directie ontbreekt.
                                                                                         −    Meldingen van misstanden verdienen aandacht.
Europa vaart een andere koers: vrijblijvendheid is voorbij
                                                                                         −    Fraude overvalt organisaties.
Na ruim twee jaar werk en onderhandelingen heeft het Europese Parlement in               −    De accountant is onvoldoende professioneel-kritisch.
november 2022 de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) aangenomen
en inmiddels is deze goedgekeurd door de Europese Raad. De CSRD-rapportage               De PML is daarmee ook voor u relevant en het is nuttig om hier kennis van te nemen.
bevat ten minste de volgende informatie:                                                 Fraude is en blijft een belangrijk onderwerp voor ondernemingen en voor onze
• Business model en de integratie van sustainability daarin.                             controle. Op de website van de NBA is de PML te downloaden.
• Borging van sustainability in bedrijfsvoering en besluitvorming.                       https://www.nba.nl/globalassets/documenten/bijlagen-nieuwsberichten/2022/scherp-
• Strategie en langetermijndoelstellingen die bijdragen aan een duurzame en klimaat      op-fraude.pdf
   neutrale economie.
• Impacts (positief en negatief) van uw organisatie op de maatschappij.                  Eerder verschenen PML’s zijn beschikbaar op: https://www.nba.nl/themas/kennis-
• Risico’s en kansen gerelateerd aan klimaat verandering voor uw business model          delen-en-pml/publieke-managementletters/
   en uw waardeketen.
• Zorgplicht waardeketen (o.a. mensenrechten en milieu-effecten).

De CSRD-rapportage verantwoording zijn vereist voor elke grote onderneming vanaf
boekjaar 2025. De verwachting is dat deze richtlijnen niet verplicht zullen zijn voor
lokale overheden. Op basis van een voortrekkersrol / voorbeeldfunctie van
overheidsorganisatie inzake sustainability wordt echter wel verwacht dat er in de
komende jaren steeds meer vrijwillig over dit onderwerp zal worden gerapporteerd.
Wij adviseren u om dit onderwerp met uw raad te bespreken en de reikwijdte en
informatieverschaffing inzake sustainability rapportage af te stemmen en uw
registratie hierop voor te bereiden.



                                                                                                                                                                                31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage A – SiSa-bijlage
Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van
onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het
CBS te worden aangeleverd.

                                                                                                                       Fout, onzekerheid
                                                                                                                                               Financiële             Toelichting
 Nummer           Specifieke uitkering                                                                                    of formele
                                                                                                                                             omvang in euro’s      fout/onzekerheid
                                                                                                                       onrechtmatigheid
 JenV A13         Regeling specifieke uitkering naleving controle coronatoegangsbewijzen
 JenV A16         Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
                  Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek
 FIN B2
                  2021
 BZK C32          Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
 BZK C41B         Specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden)
 BZK C43          Regeling reductie energiegebruik woningen
 BZK C55          Aanpak energiearmoede
 BZK C62          Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
 BZK C75B         Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
 BZK C209         Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen
 OCW D8           Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
 OCW D14          Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
 OCW D19          Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden
 OCW D21          Specifieke uitkering impuls jongerencultuur

 Strekking controleverklaring rechtmatigheid:                   Goedkeurend
 Strekking controleverklaring getrouwheid:                      Goedkeurend

                                                                                                                                                                                      33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage A – SiSa-bijlage
Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van
onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het
CBS te worden aangeleverd.

                                                                                                                       Fout, onzekerheid
                                                                                                                                               Financiële             Toelichting
 Nummer           Specifieke uitkering                                                                                    of formele
                                                                                                                                             omvang in euro’s      fout/onzekerheid
                                                                                                                       onrechtmatigheid
 IenW23 E3        Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
 IenW E20         Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
 IenW E21         Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra 2020 – 2022
 IenW E53         Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
 SZW G2           Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022
 SZW G3           Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2022
 SZW G10          Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2022
 SZW G12          Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire
 SZW G13          Regeling specifieke uitkering onderwijsroute
 VWS H4           Regeling specifieke uitkering stimulering sport
 VWS H8           Regeling Sportakkoord 2020–2022
 VWS H12          Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
 VWS H25          Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)
 LNV L6           Regeling specifieke uitkeringen uitvoering Subsidieregeling sanering varkenshouderijen

 Strekking controleverklaring rechtmatigheid:                 Goedkeurend
 Strekking controleverklaring getrouwheid:                    Goedkeurend

                                                                                                                                                                                      34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg - Tozo)
Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van
onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het
CBS te worden aangeleverd.

                                                                                                                               Fout of         Financiële omvang           Toelichting
 Nummer       Specifieke uitkering
                                                                                                                             onzekerheid            in euro’s           fout/onzekerheid
 G4           Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen
 G4           Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen
 G4           Tozo 2
 G4           Tozo 3
 G4           Tozo 4
 G4           Tozo 5
              Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde
 G4
              baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T
              Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde
 G4
              baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T


 Strekking controleverklaring rechtmatigheid:                 Goedkeurend
 Strekking controleverklaring getrouwheid:                    Goedkeurend




                                                                                                                                                                                           35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen
De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de
ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen
met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten
ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid en onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve
bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat. Rechtmatigheidsfouten kunnen niet gesaldeerd worden.

Fouten


 Aard van de controleverschillen (x € 1.000)                                                                               Getrouwheid           Rechtmatigheid
 Last vennootschapsbelasting 2020-2022                                                                                                  639                     639
 Onterechte onttrekking onderhoudsvoorziening gebouwen                                                                                  257                     257
 Totaal ongecorrigeerde controleverschillen                                                                                             896                     896
 Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaande jaarrekening                                                                     -                  n.v.t.
 Totaal                                                                                                                                 896                     896

Onzekerheden


 Aard van de controleverschillen (x € 1.000)                                                                               Getrouwheid           Rechtmatigheid
 Prestatielevering jeugd                                                                                                                676                     676
 Totaal onzekerheden                                                                                                                    676                     676




                                                                                                                                                                                         36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage C – Gecorrigeerde controleverschillen
De hieronder opgenomen tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde controleverschillen boven de door ons gehanteerde rapporteringstolerantie van € 397.000

Fouten

 Aard van de controleverschillen (x € 1.000)                                                                                    €
 Waardering lening De Wachtmeester B.V.                                                                                              800 V
 Vennootschapsbelasting                                                                                                              509 V
 Algemene uitkering                                                                                                                  327 V
 Diverse aanpassingen tekstueel of rubriceringstechnisch (geen impact op resultaat)
 Totaal gecorrigeerde controleverschillen                                                                                           1.636 V




                                                                                                                                                                                 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bijlage D – Controleaanpak
Controleaanpak en uitvoering                                                            Inschakeling van interne / externe deskundigen
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte               Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de
werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts.                  werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen.
Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende
kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede
controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in
onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die
hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de
volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de
andere accountants en de ingeschakelde experts.

Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de
jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het
management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een
aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2022 onderkend, deze
zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag.

Samenwerking met interne accountantsdienst/andere accountants
Voor de jaarrekening van de gemeente Oss maken wij gebruik van diverse verbonden
partijen/gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties. De belastingen en
heffingen zijn uitbesteed aan Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB).
Met betrekking tot de Centrumregeling Jeugd, dit is uitbesteed aan de gemeente
‘s-Hertogenbosch. Wij hebben bij de accountants een review uitgevoerd op zijn
werkzaamheden.




                                                                                                                                                                38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Bijlage E – Onafhankelijkheid
Bevestiging van onze onafhankelijkheid                                                   Schriftelijke bevestigingen
Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in   Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van
overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants           onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van
bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht                        het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig
accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de             verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante
objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast.          informatie.

Kwaliteitsborging                                                                        Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar
onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen
omvatten onder meer:
−   Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en
    ondersteunende stafdiensten.
−   Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling of er
    sprake is van mogelijk conflicterende diensten.
−   In- en extern kwaliteitsonderzoek.
−   Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten.
−   Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van
    een deugdelijk / deskundig oordeel.

Op deze controleopdracht zijn geen specifieke maatregelen getroffen om onze
onafhankelijkheid te waarborgen.




                                                                                                                                                                               39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Bijlage F – Urenbesteding
Opbouw en inzet controleteam
Het controleteam heeft 1.475 uren aan de controle besteed. Het verwachte aantal te
besteden uren was 1.240. In de onderstaande tabel zijn deze uren uitgesplitst naar
functieniveaus binnen het team.

      Overzicht bestede uren            Gepland          Werkelijk

Partner/ externe accountant                       100                115

Senior Manager                                    160                170
IT auditors                                        80                 90
Controleleiders                                   550                600
Overige teamleden                                 450                500

Totaal                                          1.240             1.475


Deze teamopbouw en de inzet van het team heeft geleid tot een kwalitatief goede
controle. De overschrijding is enerzijds gelegen in het feit dat de SiSa-regelingen
verder toegenomen zijn, anderzijds betreffen dit aanvullende werkzaamheden als
gevolg van de geconstateerde bevindingen.




                                                                                      40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Contactgegevens

drs. B. (Barry) Smeenk RA
Extern Accountant
b.smeenk@bakertilly.nl


drs. R. (Rik) Opendorp RA
Partner
r.opendorp@bakertilly.nl




Kantoorgegevens:
Baker Tilly (Netherlands) N.V.
Bijster 39
4817 HZ BREDA
Postbus 3814
4800 DV BREDA
T: 076 525 00 00




                                 41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>