<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Rho Adviseurs voor leefruimte
T.a.v. De heer R. Kerstens
Torenallee 20
5617 BC Eindhoven




Boxmeer, 14 februari 2024


Betreft:             Memo aanvullende inspectie das en kleine marterachtigen
Project:             20608.008



Inleiding
Econsultancy heeft van Rho Adviseurs voor leefruimte opdracht gekregen voor het uitvoeren van een
aanvullende inspectie naar das en kleine marterachtigen. Op 29 januari 2024 heeft het veldbezoek met
betrekking tot de aanvullende inspectie plaatsgevonden. Bij de aanvullende inspectie zijn drie dassenburchten
in de omgeving van de onderzoekslocatie geïnspecteerd op gebruik, sporen en waar mogelijk op functie en op
wissels in de omgeving van de burchten (figuur 1). Daarnaast is de functie van de onderzoekslocatie en de
directe omgeving beoordeeld op functie voor de das. Op de onderzoekslocatie is daarnaast de meest westelijk
gelegen greppel, ter hoogte van de voorgenomen wandelpanden, geïnspecteerd op aanwezigheid van
muizenholen of andere elementen die kunnen dienen als verblijfplaats voor kleine marterachtigen (figuur 1 en
2).




Figuur 1. Luchtfoto onderzoekslocatie en directe omgeving met   Figuur 2. Ontwerp toekomstige   situatie   met
meest westelijk gelegen greppel en locaties dassenburchten.     wandelpad (lichtbruin).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Resultaten aanvullende inspectie das
Op de onderzoekslocatie zijn geen geschikte holen van de das aangetroffen, waardoor vaste rust- en
voortplantingsplaatsen van de das op de onderzoekslocatie zijn uitgesloten. De onderzoekslocatie vormt
echter wel potentieel geschikt foerageergebied voor de das.

In de omgeving van de onderzoekslocatie zijn drie burchten van de das bekend (figuur 3). Deze burchten
bevinden zich op circa 200 meter (burchtlocatie 1), 250 meter (burchtlocatie 2) en 460 meter (burchtlocatie 3)
afstand van de onderzoekslocatie. Op basis van monitoringsgegevens, bekend bij de gemeente Oss, is gebleken
dat burchtlocatie 1 in 2023 actief is bewoond door de das. Tevens blijkt uit deze verspreidingsgegevens dat de
burchtlocaties 2 en 3 in 2022 bewoond waren door de das. Deze nieuwe informatie heeft er toe geleid dat er
een aanvullende inspectie nodig is, waarbij de drie burchtlocaties zijn bezocht.




Figuur 3. Luchtfoto met onderzoekslocatie en burchtlocaties van de das met aangetroffen wissels en neusputjes.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>De dassenburcht bij burchtlocatie 1 bestaat uit twee pijpen en bevindt zich onder de aanwezige voederkuil
(figuur 4 en 5). Volgens de agrariër, welke eigenaar is van de grond, is het boerenbedrijf en daarmee ook de
voederkuil al meerdere jaren niet meer in gebruik. Naast twee pijpen zijn er meerdere neusputjes in de directe
omgeving van de pijpen aangetroffen. Daarnaast zijn op de naastgelegen akker meerdere wissels van de das
aangetroffen (figuur 3).




Figuur 4. Pijp oostzijde voerkuil (burchtlocatie 1).         Figuur 5. Pijp dassenburcht noordzijde voerkuil (burcht-
                                                             locatie 2).


De dassenburcht bij burchtlocatie 2 bevindt zich in een bosschage in een verhoging van het landschap. De
dassenburcht bestaat uit minimaal 4 pijpen. Meerdere van deze pijpen vertoonde graafsporen (figuur 6 en 7).
Daarnaast zijn in de directe omgeving van de dassenburcht meerdere neusputjes en twee wissels
waargenomen (figuur 2 en 8).




Figuur 6. Pijp van burchtlocatie 2 met      Figuur 7. Graafsporen bij pijp van   Figuur 8. Wissel met prenten van de
graafsporen.                                burchtlocatie 2.                     das.


De dassenburcht bij burchtlocatie 3 bevindt zich in een bosschage. De dassenburcht bestaat uit twee pijpen
(figuur 9). Er zijn geen graafsporen bij de pijpen waargenomen. Daarnaast zijn geen neusputjes of mestputjes
in de directe omgeving van de burcht vastgesteld. In de directe omgeving van de dassenburcht is wel een
wissel waargenomen (figuur 2 en 10).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Figuur 9. Pijp van burchtlocatie 3                     Figuur 10. Wissel in de directe omgeving van burchtlocatie
                                                       3.

Conclusie das
Door de afstand van de onderzoekslocatie tot de burchten (burchtlocatie 1 t/m 3) in de directe omgeving van
de onderzoekslocatie, is directe verstoring als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden op voorhand uit te
sluiten. Rondom deze burchten zijn veel maispercelen aanwezig, welke maar een deel van het jaar voedsel
bieden aan de das. Ten noorden en noordoosten van de burchten zijn meer blijvende graslanden aanwezig,
welke jaarrond stapelvoedsel vormen voor de das. Op de onderzoekslocatie zelf is sprake van een wisselend
agrarisch gebruik, welke de laatste jaren bestaat uit productiegrasland en daarvoor mais. Gezien het ontbreken
van wissels en sporen richting en op de onderzoekslocatie en meer geschikt foerageergebied in de directe
omgeving van de burchtlocaties zal door de planvorming geen essentieel deel van het foerageergebied van de
das verdwijnen. Immers zal een deel van het plangebied weer een groene bestemming krijgen en geschikt
ingericht kunnen worden voor de das als nieuwe verbinding met zijdelingse foerageermogelijkheden richting
de agrarische omgeving. De noordelijke en westelijke groenzone binnen de planvorming biedt kansen om ook
bij de herinrichting maatregelen te nemen voor de das waardoor ook in de toekomstige situatie een functie
voor de das mogelijk wordt gemaakt (figuur 11). Maatregelen kunnen bestaan uit bijvoorbeeld het aanplanten
van een fruitboomgaard en/of bosschages met inheems plantmateriaal met bes en nootdragende beplanting.
Het wordt geadviseerd om maatregelen vast te leggen in het inrichtings- en beheersplan. Tevens wordt
geadviseerd om de hoeveelheid wandelpaden in deze groenzone zoveel als mogelijk te beperken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Figuur 11. Schetsontwerp toekomstige situatie met noordelijke en westelijke groenzone (rood kader) (bron: Rho adviseurs,
d.d. 3 november 2023).


Resultaten aanvullende inspectie marterachtigen
Steenmarter (in niet stedelijke omgeving) en kleine marterachtigen maken als rust- of voortplantingsplaats
vaak gebruik van stenenstapels, hout- en takkenhopen, ruimtes onder boomwortels en oude holen (van
bijvoorbeeld konijnen en muizen). Kleine marterachtigen zijn verder ook sterk gebonden aan
landschapselementen zoals houtwallen en struweel, omdat deze dekking bieden gedurende het foerageren en
migreren tussen de vaste rust- en voortplantingsplaatsen en foerageergebieden. De greppels aan de randen
van de onderzoekslocatie vormen een geschikte migratieroute voor kleine marterachtigen. Bij de
voorgenomen werkzaamheden vinden er mogelijk graafwerkzaamheden plaats bij de meest westelijk gelegen
greppel. Ter hoogte van de voorziene wandelpanden zijn meerdere holen van onder andere muizen en een
groter dier aangetroffen (figuur 12 t/m 16). Uitgaande van de het huidige ontwerp en het daarin voorziene
wandelpad (figuur 2 en 11), kan bij graafwerkzaamheden niet uitgesloten worden dat deze holen worden
vergraven. Bij de voorgenomen werkzaamheden zijn negatieve effecten ten aanzien van kleine marterachtigen
niet op voorhand uit te sluiten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Figuur 12. Luchtfoto onderzoekslocatie en waargenomen holen.




Figuur 13. Greppel haaks op meest westelijk gelegen       Figuur 14. Klein (muizen)hol, in greppel haaks op meest
greppel met meerdere kleine (muizen)holen.                westelijk gelegen greppel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Figuur 15. Meest westelijk gelegen greppel.           Figuur 16. Groter hol in meest westelijk gelegen greppel.

Conclusie kleine marterachtigen
Omdat bij de voorgenomen werkzaamheden mogelijk holen en daarmee mogelijke vaste rust- en
voortplantingsplaatsen van kleine marterachtigen worden vergraven zijn negatieve effecten niet op voorhand
uit te sluiten. Er bestaan twee mogelijke vervolgstappen:
     1. Een omgevingsvergunning voor een flora en fauna-activiteit aanvragen en maatregelen treffen zonder
          aanvullend onderzoek. Het aanvragen van een vergunning voor kleine marterachtigen zonder
          aanvullend ecologisch onderzoek is sinds kort mogelijk naar aanleiding van het kennisdocument voor
          kleine marterachtigen dat recent is gepubliceerd (Bij 12, 2024).
     2. Het uitvoeren van een aanvullend ecologisch onderzoek naar kleine marterachtigen. Indien hierbij
          geen marterachtigen worden aangetroffen worden aangetroffen is een omgevingsvergunning voor
          een flora en fauna-activiteit niet aan de orde. Indien echter wel kleine marterachtigen worden
          aangetroffen zijn maatregelen en een omgevingsvergunning voor een flora en fauna-activiteit aan de
          orde.




Met vriendelijke groeten,
Econsultancy




 Mevrouw R.H.A. Janssen, BSc                             De heer ir. B.H.H. Verdijck
 Projectleider                                           Kwaliteitscontroleur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>