<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>           RAPPORT
Archeologisch bureauonderzoek
   Osseweg 38A te Berghem
        (gemeente Oss)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                       AM21549
                                                            RAPPORT
                             Archeologisch bureauonderzoek
                                     Osseweg 38A te Berghem
                                                   (gemeente Oss)
Aeres Milieu Projectnummer              : AM21549
Status rapport                          : Concept (versie 3)
ISSN Nummer                             : 2214-5656
Datum                                   : 9 november 2023
Opdrachtgever                           : Accent adviseurs
                                          Luchthavenweg 13E
                                          5657 EA Eindhoven
Opsteller rapport                       : F. van den Blink MA. | drs. ing. N.J.W. van der Feest
Paraaf                                  :
Redactie                                : drs. ing. N.J.W. van der Feest
Paraaf                                  :
Vrijgave                                : drs. ing. N.J.W. van der Feest
Paraaf                                  :
Aeres Milieu B.V.
Noordhoven 4
6042 NW ROERMOND
(t) 0475 – 320 000
e-mail: info@aeres-milieu.nl
www.aeres-milieu.nl
                                                                                                                               4002 + 4003
Disclaimer
Het onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden (opzet conform de geldende
richtlijnen en protocollen).
Aeres Milieu accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid voor maatregelen of mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding
van het door Aeres Milieu uitgevoerde onderzoek neemt. Tevens wordt opgemerkt dat Aeres Milieu voor het verkrijgen van de voor het bureau
onderzoek noodzakelijke informatie (mede) afhankelijk is van externe bronnen. Voor Aeres Milieu is niet te verifiëren of deze bronnen altijd
volledig en zonder fouten zijn. Hierdoor kan Aeres Milieu niet instaan voor de juistheid en volledigheid van de verzamelde historische informatie.
                                                                                                                                      Pagina | 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                       AM21549
INHOUDSOPGAVE
   SAMENVATTING ......................................................................................................................................................... 4
   ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ............................................................................................................................. 5
   1.      INLEIDING ......................................................................................................................................................... 6
   2.      WERKWIJZE ...................................................................................................................................................... 8
      2.1     Inleiding ............................................................................................................................................................................................................... 8
   3.      BUREAU-ONDERZOEK ................................................................................................................................. 9
      3.1     Landschappelijke situatie - geomorfologie ............................................................................................................................................ 9
      3.2     Landschappelijke situatie - bodem.......................................................................................................................................................... 11
      3.3     Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht .................................................................................................................................. 11
      3.4     Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden ........................................................................................................................ 12
      3.5     Bewoningsgeschiedenis – historisch kaartmateriaal ....................................................................................................................... 16
   4.      VERWACHTINGSMODEL ........................................................................................................................... 19
   5.      AANBEVELINGEN ........................................................................................................................................ 22
   LITERATUURLIJST................................................................................................................................................... 23
Bijlagen:
1         Topografische ligging onderzoeksgebied
2         Archeologische gegevens cf. Archis 3
3         Archeologische Beleidskaart Gemeente Oss
4         Overzicht geomorfologische kaart
5         Overzicht bodemkaart
6         Reliëfkaart
                                                                                                                                                                                                                       Pagina | 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                                      AM21549
SAMENVATTING
In november 2021 is door Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Osseweg 38A te Berghem
(Gemeente Oss).
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit onderzoek betreft een Bestemmingsplanwijziging ten behoeve van de sloop van
het huidige sportcomplex en de inrichting van het plangebied voor woningbouw. De diepte van de toekomstige bodemverstoring
is op dit moment onbekend. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering en met
een bodemverstoring van tenminste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld.
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de Gemeente Oss in de bebouwde kern van Oss (hoge
archeologische verwachting). Voor deze verwachtingszone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte
groter dan 100 m2 en dieper dan 30 centimeter beneden maaiveld. Voor deze verwachtingszone geldt het advies om direct een
inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven (IVO-P) uit te voeren. Omdat het sportcomplex op korte termijn niet
zal worden gesloopt, is in overleg met de gemeentearcheoloog afgesproken eerst onderliggend bureauonderzoek uit te voeren.1
Op basis van het uitgevoerd bureauonderzoek kan worden gesteld dat het plangebied op de overgang van een terrasvlakte naar
dekzandwelvingen ligt. Nabij het plangebied zijn op deze overgang bij eerder archeologisch onderzoek bewoningssporen uit de
latere prehistorie en Romeinse tijd aangetroffen. Ook was nabij het plangebied een laatmiddeleeuwse ontginningshoeve
gevestigd. Er geldt voor het plangebied een lage tot middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot
en met het mesolithicum en een hoge verwachting op archeologische waarden uit zowel de periode neolithicum tot de vroege
middeleeuwen als voor de periode late middeleeuwen tot nieuwe tijd. In het bijzonder kunnen resten van een laatmiddeleeuwse
landweer worden aangetroffen in het oostelijke deel van het plangebied.
De voormalige bijgebouwen en het huidige sportcomplex hebben de bodem naar verwachting minimaal verstoord. In de
omgeving van het plangebied is op de hoogtekaart te zien dat er meerdere ontgrondingen hebben plaatsgevonden. In het
plangebied hebben dergelijke bodem verstorende werkzaamheden niet plaatsgevonden.
Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht. Nadat de
bestaande bebouwing is gesloopt tot maaiveld, kan er een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven
plaatsvinden.
De resultaten van dit onderzoek dienen te worden getoetst door de bevoegde overheid (Gemeente Oss), dat op basis van het
uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat
al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het
inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als
gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.
1 Schrijven mevr. M. Peeters, d.d. 25 november 2021.
                                                                                                                     Pagina | 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                     AM21549
ADMINISTRATIEVE GEGEVENS
Projectnummer                    : AM21549
OM-nummer                        : 5137469100
Soort onderzoek                  : Bureauonderzoek
Adres onderzoekslocatie          : Osseweg 38A te Berghem
Toponiem                         : Osseweg 38A
Gemeente                         : Gemeente Oss
Provincie                        : Noord-Brabant
Kadastrale registratie           : Gemeente Berghem, sectie D, perceelnummer 922 en 1042
Coördinaten                      : Centrum          166.897; 420.150
                                   NW:              166.841; 420.254
                                   NO:              166.928; 420.247
                                   ZW:              166.827; 420.118
                                   ZO:              166.964; 420.146
Oppervlakte                       : Circa 1,3 ha
Huidig locatie gebruik            : Sportcomplex met parkeerplaats
Aanleiding onderzoek              : Bestemmingsplanwijziging
Opdrachtgever                     : Accent adviseurs
Bevoegde overheid                 : Gemeente Oss
Opslag documentatie en materiaal  : Noordhoven 4 te Roermond tot deponering bij provinciaal depot te
                                   ’s-Hertogenbosch/ E-depot
Datum uitvoering                  : November 2021
                                                                                                     Pagina | 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                                     AM21549
1. INLEIDING
In opdracht van Accent adviseurs heeft Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de locatie:
Adres onderzoekslocatie                   : Osseweg 38A te Berghem
Gemeente                                  : Gemeente Oss
Oppervlakte                               : Circa 1,3 ha
Huidig gebruik van de locatie             : Sportcomplex met parkeerplaats
Toekomstig gebruik                        : Woningbouw
Dit archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de richtlijnen van de BRL SIKB 4000 (protocol 4002), KNA 4.1. Het
archeologische onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek naar de historie en bodemgesteldheid van de onderzoekslocatie.
Aanleiding
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek betreft een Bestemmingsplanwijziging ten behoeve van de
sloop van het huidige sportcomplex en de inrichting van het plangebied voor woningbouw. De diepte van de toekomstige
bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van de aanleg van bouwputten voor de voorgenomen nieuwbouw
zal de bodem waarschijnlijk tot in het archeologische niveau worden verstoord. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard
funderingsdiepte zonder onderkeldering en met een bodemverstoring van tenminste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld.
De bevoegde overheid, de Gemeente Oss, heeft op gemeentelijk niveau een archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over
een Archeologische Beleidskaart. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de Gemeente Oss in de
bebouwde kern van Oss (hoge archeologische verwachting). Voor deze verwachtingszone geldt een onderzoeksplicht bij
bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100 m2 en dieper dan 30 centimeter beneden maaiveld. Middels deze kaart
heeft de gemeente aangegeven dat de locatie onderzoeksplichtig is (zie Bijlage 3).2 Ook geldt voor deze verwachtingszone het
advies om direct een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven (IVO-P) uit te voeren. Omdat het sportcomplex
op korte termijn niet zal worden gesloopt, is in overleg met de gemeentearcheoloog afgesproken eerst onderliggend
bureauonderzoek uit te voeren.3
Doel
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor
de locatie. Dit verwachtingsmodel wordt op basis van historische kaarten en bekende landschappelijke en archeologische
gegevens gevormd. Dit verwachtingsmodel zal vervolgens leiden tot een aanbeveling over het behoud in-situ, een eventueel
vervolgonderzoek danwel vrijgave in verband met aanwezige verstoringen.
Plangebied
Het plangebied ligt ten noorden van de Osseweg 38A te Berghem (Figuur 1). Ten westen en noorden wordt het plangebied
begrensd door grasland en in het oosten door een woonwijk.
2 Gemeente Oss, 2013 bijlage 5
3 Schrijven mevr. M. Peeters, d.d. 25 november 2021.
                                                                                                                     Pagina | 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                        AM21549
Figuur 1. Topografische ligging van het plangebied. (Bron: www.pdok.nl)
                                                                        Pagina | 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                               AM21549
2. WERKWIJZE
2.1      Inleiding
Bij het uitvoeren van het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van verschillende bronnen. Deze bronnen geven inzicht in
bekende, of te verwachten archeologische resten binnen het onderzoeksgebied. Daarnaast zijn deze bronnen van belang voor
het opstellen van de landschapsgenese.
Archeologische bronnen
•   Archeologische Monumentenkaart (AMK)
•   Archeologisch Informatiesysteem (Archis3)
•   Archeologische Beleidskaart van de Gemeente Oss
•   Specifieke lokale informatie (heemkundekring, amateurarcheologen)
Bodem- en geomorfologische kaarten
•   Bodemkaart (Alterra)
•   Geomorfologische kaart (Alterra, uit Archis3)
•   Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3)
Historische kaarten
•   Historisch kadastraal minuutplan (1800-1832)
•   Historische topografische en militaire kaarten (1830 tot 1978)
•   Moderne topografische kaart (tot 2020)
De bovenstaande bronnen worden aangevuld door mogelijke aanvullende informatie afkomstig van andere bronnen. De overige
aanvullende informatie is terug te vinden in de literatuurlijst.
De Heemkundekring Berchs-Heem, is 29 november 2021 per e-mail gecontacteerd met de vraag om aanvullende informatie
betreffende het plangebied. Tot op heden is hierop nog geen reactie ontvangen.
                                                                                                               Pagina | 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                                      AM21549
3. BUREAU-ONDERZOEK
3.1       Landschappelijke situatie - geomorfologie
Het plangebied behoort tot de Lage Rijnterrassen.4 De omgeving van het plangebied ligt op de overgang van de Peelhorst naar
het rivierengebied. Door tektonische activiteiten ligt de Peelhorst hoger in het landschap. Ten westen van het plangebied ligt
de zuidoost-noordwest georiënteerde Peelrandbreuk. Deze breuk vormt de grens van het tektonisch dalingsgebied van de
Roerdalslenk.
Tijdens het Pleistoceen, met name in het vroeg- en midden-Pleistoceen (2,6 miljoen – 131.000 jaar geleden), werden door de
Rijn en Maas vrij grove grindhoudende zanden afgezet. Deze afzettingen zijn door vlechtende rivieren afgezet behoren tot de
Formatie van Kreftenheye. Onder invloed van tektonische opheffing in het Cromerien (circa 2.4 miljoen – 850.000 jaar geleden)
verlegde de Maas zich in oostelijke richting. De Rijn verlegde zich ook en kwam de oude riviervlakte steeds hoger te liggen.
Hierdoor ontstonden rivierterrassen. In de omgeving van Oss zijn in de ondergrond oude terrasresten aanwezig.
Tijdens de laatste ijstijd (Weichselien; circa 115.000 – 11.700 jaar geleden), in het warme Bølling-Allerød-interstadiaal (circa
14.700 – 12.900 jaar geleden) veranderde het rivierenpatroon van vlechtend naar meanderend. De afvoer van het rivierwater
concentreerde zich voornamelijk door enkele hoofdgeulen. Deze geulen sneden zich diep in de oudere Pleistocene riviervlakte.
Tijdens hoog water werd op de hoger gelegen rivierafzettingen lemige klei afgezet. De klei wordt tot het Laagpakket van Wijchen
van de Kreftenheye Formatie gerekend. De laatste fase voor de opwarming van het Holoceen omvat de Jonge Dryas (circa 12.750
- 11.750 jaar geleden). Tijdens de Jonge Dryas daalt de temperatuur weer waardoor de aanvoer van het sediment weer toenam.
In deze periode neemt de rivier weer een vlechtend patroon aan. Periodiek vielen delen van de rivierbedding droog waardoor er
op grote schaal zandverstuivingen plaatsvonden.
Zoals gesteld verdween de vegetatie grotendeels gedurende de koudste en droogste perioden van het Weichselien, tijdens de
droge en zeer koude perioden van het Laat-Glaciaal (circa 14.700 – 11.700 jaar geleden), waardoor op grote schaal verstuiving
optrad. De rivierafzettingen en de fluvioperiglaciale afzettingen raakten bedekt met dekzand. 5 Dit dekzand is kalkloos,
fijnkorrelig (150 – 210 μm) en arm aan grind. Het dekzand wordt tot de Formatie van Boxtel gerekend. Het reliëf dat tijdens de
dekzandafzetting is ontstaan, wordt gekenmerkt door vlaktes met depressies en dekzandruggen of dekzandkoppen. Het dekzand
werd in verschillende fasen en omstandigheden afgezet, zo is het oude dekzand lemig en het jonge dekzand niet. Het jonge
dekzand is meestal niet gelaagd. Op de overgang van Jong dekzand I en Jong Dekzand II heeft zich tijdens een relatief warmere
periode (Allerød) een bodem gevormd.
Het klimaat werd tijdens het Holoceen warmer en vochtiger. Door het warmere klimaat smolten de in het Weichselien gevormde
ijskappen en steeg de zeespiegel snel. Het landschap in de regio is door geologische processen weinig meer veranderd. Het
dekzand werd door de toenemende vegetatie vastgelegd en de beken sneden zich in. Hierbij volgden ze de natuurlijke laagten,
zoals de eerder gevormde dalen. Als gevolg van ontbossingen door menselijke activiteiten heeft vanaf het neolithicum opnieuw
verstuiving plaatsgevonden van het dekzand. Systematische ontbossingen vanaf de (late) middeleeuwen heeft grootschalige
verstuivingen veroorzaakt. Hierdoor ontstonden landduinen.
4 Rensink et al. 2016.
5 Berendsen 2004, 190.
                                                                                                                      Pagina | 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                                     AM21549
Deze stuifzanden worden tot het Laagpakket van Kootwijk van de Formatie van Boxtel gerekend en worden gekenmerkt als
reliëfrijke zones in het landschap. Direct ten zuiden van het plangebied zijn dergelijke lage landduinen aanwezig.
Volgens de geologische kaart komt in de ondergrond van het plangebied de formatie van Kreftenheye voor.
Volgens de Geomorfologische kaart (Bijlage 4)6 ligt het plangebied grotendeels op een Terrasvlakte, al dan niet bedekt door
dekzand (code: 2M42yd). Ten zuiden van het plangebied zijn Dekzandwelvingen, al dan niet bedekt door een oud bouwlanddek,
gekarteerd (code 3L51yc). Het zuiden en zuidoosten van het plangebied is vanwege de ligging in bebouwd gebied niet
gekarteerd, maar zullen waarschijnlijk binnen de terrasvlakte of dekzandwelvingen liggen.
Op het kaartbeeld van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3; Bijlage 7) 7 is de overgang van de hoger gelegen
dekzandwelvingen ten zuiden van het plangebied naar de lagere terrasvlakte duidelijk zichtbaar. Ten westen en noorden van
het plangebied ligt het maaiveld lager (circa 6,6-6,8 meter +NAP) dan binnen het plangebied (circa 7,4 - 8,0 meter +NAP). Dit is
waarschijnlijk veroorzaakt door ontgravingen. Op de Brabantse ontgrondingenkaart8 is dan ook te zien dat er in de omgeving
meerdere percelen zijn afgegraven (Figuur 2).
Figuur 2. Ontgrondingen provincie Noord-Brabant. (Bron: data.overheid.nl)
6 Alterra 2019
7 www.ahn.nl
8 data.overheid.nl
                                                                                                                    Pagina | 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                                      AM21549
3.2          Landschappelijke situatie - bodem
  Op de bodemkaart (Bijlage 6) zijn binnen het plangebied hoge zwarte enkeerdgronden van leemarm en zwak siltig zand
  gekarteerd (code zEZ21).
  Bij enkeerdgronden is sprake van een eerdlaag of plaggendek. Dit (plaggen)dek is ontstaan doordat in sommige gevallen al
  vanaf de late middeleeuwen op grote schaal het systeem van potstalbemesting werd toegepast. Om de grond vruchtbaarder te
  maken, werden plaggen met de mest van het vee vermengd en op de akkers uitgespreid. In de loop der tijd is hierdoor een
  plaggendek op de oorspronkelijke bodem ontstaan. De totale dikte van het plaggendek is bij de enkeerdgronden meer dan 50
  cm. De bouwvoor (Aap-horizont) is grijsbruin tot zwart van kleur. Hieronder liggen oudere niveaus/lagen van het plaggendek
  (Aa-horizont), die meestal wat lichter van kleur zijn. Dergelijke cultuurdekken kunnen een beschermende werking hebben voor
  de potentieel aanwezige archeologische lagen.
  De hoge enkeerdgronden betreffen de oudste opgehoogde gronden, die over het algemeen op de hogere dekzanden liggen. De
  lage enkeerdgronden werden pas later in gebruik genomen vanwege de lagere ligging in het beekdal. Door de hogere
  grondwaterstand was de sterke ophoging met plaggen niet alleen noodzakelijk voor de bemesting maar ook om de nattere
  gronden toegankelijk te maken.
  De kans bestaat dat er onder het plaggendek nog een restant van het oorspronkelijke wordt bodemprofiel wordt aangetroffen.
  Dit hoeft echter niet zo te zijn zoals vaker blijkt bij archeologisch onderzoek in bijvoorbeeld het oosten van Brabant. Indien
  sprake is geweest van een snelle ophoging, dan zou men onder het plaggendek nog een intacte A-horizont kunnen vinden. Deze
  laag onderscheidt zich door een hoger humusgehalte en een meer donkere kleur. Echter, door verploeging zijn vaak de
  oorspronkelijke A- en E-horizont meestal reeds opgenomen in het plaggendek.
  Indien de oorspronkelijke bodem bestaat uit een podzolbodem kunnen op een dieper niveau nog (restanten van) een B- en/of
  BC- horizont voorkomen.
  Grondwatertrap
  De mogelijk aanwezige gronden worden gekenmerkt door een gemiddeld lage grondwaterstand, te weten grondwatertrap VI.
  Dit zijn de gemiddelde grondwaterstanden die op de bodemkaart staan aangegeven. Dit betekent dat de gemiddeld hoogste
  grondwaterstand tussen de 40 en 80 centimeter beneden maaiveld ligt. De gemiddeld laagste grondwaterstand ligt dieper dan
  120 centimeter beneden maaiveld. Deze lage grondwaterstand zorgt voor slechte bewaringsomstandigheden voor eventuele
  organische resten.
3.3          Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht
  De bestudeerde en beschikbare bronnen hebben het volgende beeld kunnen schetsen over de geschiedenis van Berghem. De
  eerste vermelding van Berghem dateert waarschijnlijk uit 1286 (Berchem). De plaatsnaam is samengesteld uit berg
  (terreinverheffing/ heuvel) en heem (woonplaats/ woning). Berghem bezat waarschijnlijk al vanaf 1100 zijn eigen schepenbank
  die bij lichte vergrijpen mocht rechtspreken. Zwaardere zeken werden behandeld door de schepenbank van ’s-Hertogenbosch
  of de schout van Oss.9
  9 Sanders et al., 1996; www.berghem.nl
                                                                                                                     Pagina | 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                                              AM21549
  Berghem is altijd sterk verbonden geweest met het naastgelegen Oss. Reeds in 1286 kreeg de hertog van Brabant rechten op
  gemene gronden in Oss, Bergeind en Duureind. Deze gronden werden een gezamenlijk bezit.10 Vanaf de 14e eeuw had Berghem
  een eigen schepenbank, en in 1773 moesten de schepenen van Berghem nog altijd bezit afdragen aan Oss.11
  Berghem en Oss vielen onder één parochie dat onderdeel was van de Abdij van Echternach. Op de Osse heide en later de Heuvel
  van Oss ontstond de eerste kapel en kerk. In Berghem is omstreeks 1200 een eerste kapel gebouwd. Rond 1400 wordt de huidige
  Willibrorduskerk gebouwd. De kerktoren diende ook als verstevigde verdedigingstoren voor het dorp. In 1677 werd de parochie
  zelfstandig van de Abdij van Echternach.12
  Berghem lag omgeven door kleine staatjes, zoals de vestingstad Grave, het Land van Ravenstein (bestaande uit Ravenstein,
  Uden, Herpen en omliggende dorpen) en de heerlijkheden langs de Maas. Deze kwamen omstreeks 1400 onder Gelderse of
  Kleefse invloed. Tijdens de tijdens oorlogen tussen Gelre en Brabant vonden er regelmatig plunderingen plaats.13 In de omgeving
  van Berghem zouden landweren gelegen zijn.14 Zo ook ter hoogte van Piekenhoef.15 Op basis van de Erfgoedatlas bevinden zich
  de restanten van een mogelijk landweertracé 'Maasland (Oss-Berghem-Heesch-Nistelrode)' uit 1359 (waarschijnlijk tot 1402)
  nagenoeg oostelijk grenzend aan het plangebied, ter hoogte van de straten Reutstraat en Vossenbosstraat.16
  Er zijn binnen het werk van Van Blankenstein enige gegevens bekend over enige oorlogsvernielingen in de Tweede
  Wereldoorlog. Er werden een gering aantal woningen beschadigd of vernield. 17 In 1945 vond in Berghem een vliegtuigcrash
  van een Duits toestel plaats. 18 Het is niet bekend of binnen of in de onmiddellijke omgeving van het plangebied oorlog
  gerelateerde verwoestingen of crashes hebben plaatsgevonden. Dit is dus niet uit te sluiten.
3.4         Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden
  Op de leidende Archeologische Beleidskaart van de gemeente Oss geldt voor het plangebied een hoge archeologische
  verwachting: bebouwde kern van Oss (Bijlage 3).19
  In de omgeving van het plangebied (binnen een straal van 500 meter) zijn volgens de gegevens uit Archis3 meerdere
  archeologische waarnemingen en onderzoeksmeldingen bekend(Bijlage 3).
  Monumentnummer 18.366
  Op circa 1,5 kilometer ten westen van het plangebied ligt de historische bewoningskern van Oss. Het betreft een terrein van
  hoge archeologische waarde. Hier geldt een verhoogde kans op het aantreffen van archeologische resten uit de late
  middeleeuwen en nieuwe tijd.
  10 Van Asseldonk 2002, 173 + 201
  11 Buijks en Van den Heuvel 1987, 31 + 37.
  12 www.berghem.nl
  13 Van den Heuvel et al. 2001.
  14 www.rce.webgis.nl/nl/map/erfgoedatlas
  15 Piekenhoef: Van Hoof en Jansen 2006; Hoogen Heuvel: De Leeuwe & Goossens 2006; Zevenbergen:
  Fokkens, Jansen en Van Wijk 2006; Heesch plangebied De Hoef: recent door Archol bv uitgevoerd onderzoek; Hoof 2006, 17-18.
  16 www.rce.webgis.nl/nl/map/erfgoedatlas.
  17 Van Blankenstein 2006, 70.
  18 Auwerda en Grimm 2008, verliesregisters 1945
  19 Gemeente Oss, 2013 bijlage 5
                                                                                                                             Pagina | 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                   AM21549
Zaakidentificatie 2101052100/ 2166307100
In 2005 is op een aangrenzend perceel een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd door Archol. 20 Op basis hiervan werd een
vervolgonderzoek uitgevoerd en dit heeft geleidt tot een proefsleuvenonderzoek op circa 300 meter ten noordoosten van het
plangebied in 2007 door Archol.21 Bij de eerste fase van het proefsleuvenonderzoek (zaakidentificatie 2101052100) zijn twee
vindplaatsen aangetroffen. In het noordwesten van het plangebied is een ontginningshoeve gesitueerd (vindplaats 1). Verspreid
over het gehele plangebied zijn ontginningsgreppels aangetroffen (vindplaats 2). Op van de ontginningshoeve (vindplaats 1) is
in het noordwesten en opgraving geadviseerd, en in het noordoosten aanvullende proefsleuven. Door de hoge zone op de AHN-
kaart werden goede conserveringsomstandigheden verwacht. Het opgravingsvlak bevindt zich door de geringe dikte van het
restant van het esdek op een diepte van slechts 30-70 centimeter beneden maaiveld. Het vervolgonderzoek betreffen twee
aanvullende proefsleuven (zaakidentificatie 2166307100), gelegen ten noordoosten van een eerder onderzocht gebied. Tegen
de verwachting in bleek het plangebied grotendeels verstoord. Er zijn enkele greppels aangetroffen. Er werden ook resten van
een landweer verwacht (zie paragraaf 3.3), maar deze werd niet aangetroffen.
Figuur 3. Overzicht adviezen met betrekking tot de vindplaatsen aangetroffen door Archol in 2005. De locatie van het huidige plangebied wordt
grotendeels bedekt door de legenda (Bron: Hoof 2006).
20 Archol Rapport 65: Hoof 2006.
21 Archol Rapport 92.
                                                                                                                                 Pagina | 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          AM21549
Figuur 4. Hoogtekaart van het archeologisch vlak van het onderzoek van Archol in 2005. Hierop is duidelijk zichtbaar welke percelen ontgrond zijn.
Ook de diepte van het archeologisch vlak kan worden verwacht, kan hieruit worden opgemaakt (Bron: Hoof 2006).
Zaakidentificatie 4678653100
Op circa 65 meter ten zuidoosten van het plangebied is bij de archeologische begeleiding van de wegreconstructie onder het
wegdek een puinlaag aangetroffen. Op basis van het vooronderzoek werd bij een intacte bodem het archeologisch niveau tussen
de 50 en 75 centimeter onder maaiveld verwacht. Dit niveau was vastgesteld op basis van onderzoeken in de buurt. Tijdens de
begeleiding is vastgesteld dat de bodem tot in de C-horizont was verstoord. De overgang tussen het verstoorde pakket en de C-
horizont vertoonde duidelijke spitsporen. De verstoring reikte tot een diepte van circa 1,30 meter beneden maaiveld (6,55 meter
+NAP). Aan de andere zijde van de rioolsleuf was op de zelfde hoogte vermoedelijk een bermsloot aangesneden, dit is ook direct
het enige spoor dat is aangetroffen. Op basis van de waarneming heeft overleg plaatsgevonden met de archeologisch adviseur
van de gemeente Oss (de heer F. Kortlang van ArchAeO), dit heeft geleid tot het stopzetten van de archeologische begeleiding.
Dit is gebeurd op basis van de geconstateerde verstoringen en de daaruit voorkomende verwachting dat het restant van het
tracé eveneens verstoord zou zijn. De begeleiding is uitgevoerd door BAAC in 2019.22
22 BAAC-rapport A-19.0077: Wal 2020.
                                                                                                                                        Pagina | 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                                            AM21549
 Zaakidentificatie     Afstand            Soort onderzoek         Omschrijving
 5096183100            Circa 280 meter    Bureau- en              Uit het bureauonderzoek volgt een hoge verwachting voor resten
                       ten zuidwesten van booronderzoek door      uit het laat-paleolithicum tot de (volle) middeleeuwen en de
                       het plangebied     Archol in 2021.23
                                                                  middelhoge verwachting voor bebouwing uit de late middeleeuwen
                                                                  tot nieuwe tijd. Uit het booronderzoek blijkt dat binnen het
                                                                  plangebied onder het esdek, een intacte bodemopbouw in de
                                                                  dekzandafzettingen aanwezig is.
 5047923100            Circa 360 meter    Bureau- en              Eerste bevindingen: Het plangebied ligt op een terrasvlakte
                       ten noordwesten    booronderzoek door      afgedekt met dekzand. Tijdens het booronderzoek zijn onder een
                       van het plangebied Transect in 2021.       humeus esdek dekzandafzettingen aangetroffen. In drie boringen is
                                                                  bodemvorming aanwezig. Er geldt een hoge verwachting voor een
                                                                  sporenniveau uit de periode neolithicum – middeleeuwen.
 4941610100            Circa 325 meter    Vooronderzoek door      Er is geen aanvullende informatie bekend in Archis en/of DANS Easy.
                       ten zuidoosten van Vestigia in 2021.
                       het plangebied
 4899176100            Circa 320 meter    Begeleiding door BAAC   Bij de begeleiding van een wegreconstructie zijn enkele sporen
                       ten oosten van het in 2020. 24
                                                                  gevonden, ondanks dat de bodem in het plangebied verstoord bleek
                       plangebied                                 te zijn. Het gaat om kuilen, drie paalsporen en karrensporen uit de
                                                                  nieuwe tijd. Er is één scherf aardewerk aangetroffen.
 4710152100            Circa 325 meter    Bureauonderzoek door    Uit het bureauonderzoek volgt een verwachting op archeologische
                       ten zuidoosten van Vestigia in 2019.25
                                                                  resten uit de het laat-paleolithicum tot de nieuwe tijd.
                       het plangebied
 4640128100            Circa 385 meter    QuickScan met           De bodem in het plangebied is grotendeels verstoord. Het bouwvlak
                       ten noordoosten    verkennend              was ten tijde van het onderzoek al uitgegraven.
                       van het plangebied booronderzoek door
                                          Econsultancy in 2018.26
 4560384100            Circa 475 meter    Begeleiding door BAAC   Het plangebied ligt op de noordelijke flank van een dekzandrug. De
 4014151100            ten oosten van het in 2017.                C-horizont is afgetopt door het intensieve gebruik van het terrein.
                       plangebied         Opgraving door BAAC     Er zijn sporen van vijf erven uit de volle middeleeuwen tot de
                                          in 2016 27
                                                                  nieuwe tijd aangetroffen.
 4000884100            Circa 485 meter    Proefsleuven door       Het onderzoek heeft sporen en vondsten uit de late middeleeuwen
                       ten oosten van het Archol in 2016.28
                                                                  en nieuwe tijd vrij gelegd.
                       plangebied
 3975379100            Circa 485 meter    Bureau-en               In het westen van het plangebied is een plaggende waargenomen.
                       ten oosten van het booronderzoek door      Hierin is bouwpuin uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd
                       plangebied         BAAC in 2015.29         aangetroffen. Er is een proefsleuvenonderzoek geadviseerd.
 3134573100            Circa 130 meter    Vindplaats (1955)       Een bijna complete kruikamfoor uit de midden Romeinse tijd. De
                       ten noordwesten                            vondst lag circa 1,5 meter onder het maaiveld.
                       van het plangebied
23 Archol Rapport 592
24 BAAC-rapport A-20.0267.
25 Vestigia Rapportnummer V1800.
26 Econsultancy rapportnummer 8054.001.
27 BAAC-rapport A-16.0214 en A-17.0130.
28 Archol Rapport 335.
29 BAAC Rapport V-15.0198.
                                                                                                                           Pagina | 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                        AM21549
    Zaakidentificatie       Afstand               Soort onderzoek            Omschrijving
    3129705100              Circa 460 meter       Vindplaats (1953)          Vondst van een urn uit het neolithicum tot de late nieuwe tijd.
                            ten noordoosten                                  Volgens de vondstmelding zij er ook crematieresten uit het
                            van het plangebied                               mesolithicum tot de vroege middeleeuwen aangetroffen.
    2951408100              Circa 150 meter       Vindplaats (onbekend)      Losse vondst van aardewerk uit de ijzertijd.
                            ten zuiden van het
                            plangebied
    2924492100              Circa 180 meter       Vindplaats (1857)          Vondst van een Justinus II (565-578 n. Chr.)
                            ten oosten van het
                            plangebied
    2359533100              -                     Beleidskaart door          Bureauonderzoek ten behoeve van de gemeentelijke beleidskaart.
                                                  Archol in 2012. 30
    2224051100              Circa 475 meter       Bureau- en                 Tijdens   het    booronderzoek   is   een    verstoorde   C-horizont
                            ten noordoosten       booronderzoek door         aangetroffen. Er is geen vervolgonderzoek geadviseerd.
                            van het plangebied    BAAC in 2008.  31
    2180669100              Circa 155 meter       Opgraving door Archol      Er is een laatmiddeleeuwse nederzetting binnen het plangebied
                            ten noordoosten       in 2008.32                 aangetroffen. Het oudste erf dateert uit 1250-1320, het jongste uit
                            van het plangebied                               1350-1450. Binnen het plangebied zijn waterputten aanwezig. Er
                                                                             zijn ook verkavelingsgreppels uit de 13e-14e eeuw gevonden.
    2106083100              Circa 465 meter       Opgraving door Archol      Het betreft een grootschalig opgravingsterrein. Voor onderliggend
                            ten noordwesten       in 2000.33
                                                                             onderzoek     is   het   proefsleuvenonderzoek      in   deelgebied
                            van het plangebied                               Spaanderstraat van belang. Uit het proefsleuvenonderzoek bleek de
                                                                             sporendichtheid hier minimaal is. In het noordoosten en
                                                                             noordwesten       werden    enkele    prehistorische    (paal)sporen
                                                                             aangetroffen. In het noordwesten dateren deze uit de ijzertijd. In
                                                                             één van de greppels werd een dolium uit de Romeinse tijd gevonden.
                                                                             Er zijn geen verdere sporen aanwezig. Bij de opvolgende opgraving
                                                                             is een huisplattegrond met naastgelegen bewoningssporen uit de
                                                                             midden-bronstijd aangetroffen. Drie overige huizen, een waterput
                                                                             en spieker dateren in de Romeinse tijd.
  Tabel 1: Overzicht van relevante Archismeldingen binnen een straal van 500 meter rond het plangebied.
3.5         Bewoningsgeschiedenis – historisch kaartmateriaal
  In het kader van het bureauonderzoek is historisch kaartmateriaal bestudeerd. Op het minuutplan uit het begin van de 19e eeuw
  (Figuur 5)34 is de situatie op kadastraal niveau te zien. Het plangebied is onbebouwd en onderdeel van een aantal grotere
  percelen. Ten zuidoosten van het plangebied ligt bebouwing.
  30 Archol Rapport 183.
  31 BAAC-rapport V-08.0427.
  32 Archol Rapport 139.
  33 Archol Rapport 19
  34 beeldbank.cultureelerfgoed.nl Gemeente Berghem, sectie B, blad 1. Minuutplans zijn de oorspronkelijke kadastrale kaarten die zijn
  vervaardigd vanaf 1811 en 1812 in navolging van de Fransen o.l.v. Napoleon Bonaparte. Het zijn grondbeschrijvingen (kadasters) van de
  gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen.
                                                                                                                                       Pagina | 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                  AM21549
De Osseweg loopt via zijn huidige traject ten zuiden van het plangebied. De straat stond toen nog vermeld als De Koppelsteeg.
Later heeft deze nog de namen Grindweg en Kapelstraat voor het de Osseweg wordt. Ten oosten van het plangebied loopt een
onbenoemde weg, met parallel lopende sloot/ waterweg, naar de Spaander straat en Laander straat (tegenwoordig Burgemeester
van Erpstestraat). Volgens de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT)35 behorende bij het minuutplan, zijn alle percelen als
bouwland in gebruik. Deze zijn onderdeel van het bouwlandveld De Spaander straatsche Akkers. Op de kaarten uit 1880 en 1940
(figuur 5) is eveneens geen bebouwing aanwezig. Op de topografische kaart uit 1970 is in het zuidoosten van het plangebied
bebouwing zichtbaar. Mogelijk gaat het om bijgebouwen van het hoofdgebouw dat ten zuidoosten van het plangebied is
gelegen. De zuidoostelijke hoek van het plangebied blijft bebouwd met bijgebouwen tot de bouw van het huidige sportcomplex
na 1990 (figuur 6).36
     1811-1832                                                          1880
     1940                                                               1970
Figuur 5. Uitsnede van het kadastrale minuutplan (1811-1832) en de topografische kaarten uit 1880, 1940 en 1970. (Bron:
beeldbank.cultureelerfgoed.nl en www.topotijdreis.nl)
35 OAT = Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel. Dit is een register uit 1832 waarin diverse gegevens in vermeld staan die betrekking hebben op
de betreffende percelen, zoals de eigenaar, beroep en woonplaats, alsmede het grondgebruik en de oppervlakte.
36 bagviewer.kadaster.nl
                                                                                                                                 Pagina | 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                        AM21549
    1980                                                                 1990
    2000                                                                 Luchtfoto
Figuur 6. Uitsnede van de topografische kaart uit 1980, 1990 en 2000 en de actuele luchtfoto (Bron: www.topotijdreis.nl en www.pdok.nl)
                                                                                                                                      Pagina | 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                                                      AM21549
4. VERWACHTINGSMODEL
Jager-verzamelaars uit het paleolithicum en mesolithicum hebben als woon- en verblijfplaats vaak voor de flanken van hoger
liggende terreingedeelten in het landschap gekozen. Bij voorkeur in de buurt van (open) water. Nabijgelegen watervoorzieningen
waren belangrijk voor drinkwater en de aanwezige biodiversiteit. Dit vergemakkelijkt de jacht en het verzamelen van plantaardig
voedsel.
Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied grotendeels binnen een terrasvlakte. Ten zuiden hiervan liggen
dekzandwelvingen. Op basis van het AHN3 is te zien dat het plangebied op een overgang ligt van de lagere terrasvlakte naar de
hooggelegen dekzandwelvingen. In de directe omgeving van het plangebied zijn geen waterlopen bekend. De hooggelegen
dekzandruggen en dekzandwelvingen in de directe nabijheid van waterlopen, zullen ideale bewoningslocaties voor jager-
verzamelaars zijn geweest. Het plangebied ligt niet binnen zo’n gradiëntzone. Er zijn in de wijde omgeving nog geen vondsten
uit deze perioden bekend. Om deze reden wordt een lage tot middelhoge verwachting toegekend voor vindplaatsen uit het laat-
paleolithicum tot en met het mesolithicum. Binnen het plangebied worden enkeerdgronden verwacht. Deze gronden hebben
een opgebracht antropogeen dek (eerdlaag) dat een conserverende werking kan hebben op eventueel aanwezige archeologische
resten. Eventueel aanwezige resten uit de periode laat-paleolithicum en mesolithicum worden onder de verwachte eerdlaag of
in de oorspronkelijke bodem verwacht en kunnen bestaan uit tijdelijke bewoningssporen, haardkuilen, vuursteenstrooiingen.
Vanaf het (laat-)neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door meer sedentaire nederzettingen.
De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die soms diep in de grond gefundeerd waren. Vanaf deze
perioden heeft men nog steeds een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden. De ligging van het plangebied net op de
overgang van een terrasvlakte naar dekzandwelvingen zal voor latere landbouwende samenlevingen niet direct een
aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Men zal zich voornamelijk op de hooggelegen dekzandruggen en de hoge delen
van de dekzandwelvingen hebben gevestigd. Echter zijn op de terrasvlakte, ten noordwesten en noorden van het plangebied
resten van bewoning uit de latere prehistorie en Romeinse tijd aangetroffen (zaakidentificatie 3134573100, 2106083100,
5047923100 en 3129705100). Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor de periode neolithicum tot en met
de vroege middeleeuwen. Resten worden onder de verwachte eerdlaag of in de oorspronkelijke bodem verwacht en kunnen
bestaan uit cultuurlagen, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen.
Het plangebied ligt aan de Osseweg, de voormalige Koppelsteeg. Nabij het plangebied is bij archeologisch onderzoek een
laatmiddeleeuwse ontginningsboerderij aangetroffen (OM-nummer 4014151100) evenals sporen uit de late middeleeuwen en
nieuwe tijd (OM-nummers 4000884100 en 4899176100). Het is op basis van deze gegevens niet uit te sluiten dat binnen het
plangebied bewoningsresten uit de late middeleeuwen aanwezig zijn, al dan niet bestaande uit een erf met hoofdgebouw,
bijgebouwen en een waterput. Ook kunnen sporen uit de nieuwe tijd worden aangetroffen, mogelijk behorend tot het erf van de
boerderij die ten zuidoosten van het plangebied staat. Daarbij kan in (het oostelijk deel van) het plangebied mogelijk de
restanten worden aangetroffen van het 14e -eeuwse landweertracé 'Maasland (Oss-Berghem-Heesch-Nistelrode)', een
verdedigingslichaam. Op basis van de Erfgoedatlas volgt deze het tracé van onder meer de straten Reutstraat en
Vossenbosstraat. Het plangebied is op historische kaarten vanaf 1832 onbebouwd en tot 1970 in gebruik geweest als bouwland.
Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen tot en met de
nieuwe tijd.
                                                                                                                    Pagina | 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                AM21549
Archeologische resten worden vanaf het maaiveld verwacht en kunnen bestaan uit onder andere cultuurlagen, paalkuilen/-
gaten, afvalkuilen, gebruiksvoorwerpen van bijvoorbeeld natuursteen, fragmenten aardewerk en sporen van agrarische
activiteiten.
Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden:
Wegens de verwachte aanwezigheid van enkeerdgrond en daarmee een plaggendek zijn archeologische resten beschermd tegen
latere invloeden. Over het algemeen kunnen (anorganische) vondsten en sporen onder zo’n dek in goede toestand worden
aangetroffen. Mogelijke vuursteenvindplaatsen kunnen echter verstoord zijn geraakt bij de aanleg van het plaggendek en de
eerste bewerking ervan. Hierdoor is vaak de top van de natuurlijk bodem opgenomen in het bovenliggende opgebrachte dek.
Wat betreft eventueel aanwezige organische resten is het afhankelijk hoe diep het grondwater zit. Bij hoge enkeerdgronden zijn
de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door de lage grondwaterstand (GWT VI) kunnen
organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven. Op basis van nabij gelegen
archeologisch onderzoek bleken de conserveringsomstandigheden relatief goed.
  Periode                  Verwachting        Verwachte kenmerken vindplaats              Diepteligging sporen
  Laat-paleolithicum -     Laag tot           Resten van kampementen, fragmenten          Onder de verwachte eerdlaag, in de top van
  mesolithicum             middelhoog         vuursteen, natuursteen, gebruiksvoorwerpen  de natuurlijke ondergrond.
  (laat)-neolithicum –     Hoog               Nederzettingsresten, fragmenten aardewerk,  Onder de verwachte eerdlaag, in de top van
  vroege                                      natuursteen, gebruiksvoorwerpen             de natuurlijke ondergrond.
  middeleeuwen
  Volle middeleeuwen       Hoog               Cultuurlaag, funderingsresten, natuursteen, Vanaf het maaiveld en/of onder de verwachte
  – nieuwe tijd                               fragmenten aardewerk,                       eerdlaag, in de top van de natuurlijke
                                              gebruiksvoorwerpen, sporen van agrarische   ondergrond.
                                              activiteiten, restanten wegen/paden
                                              Specifiek: restanten landweer (1359-1402):
                                              wallichamen, sloten/greppels.
Tabel 2: Archeologische verwachting per periode
Bodemverstoring
Er zijn geen exacte gegevens van bodemverstoringen binnen het plangebied bekend. Met de bouw van de eerdere bijgebouwen
en het sportcomplex is er naar verwachting minimaal verstoring plaatsgevonden. Het huidige sportcomplex bevat geen kelder.
Er is mogelijk ook verstoring opgetreden als gevolg van het gebruik als akkerland (diepploegen).
Op basis van de KLIC-melding (uitgevoerd op 25-11-2021) zijn binnen het plangebied alleen in het zuidwesten kabels/leidingen
gegraven die voor een verstoring van de bodem kunnen hebben gezorgd (Figuur 7). Deze liggen doorgaans op circa 60 centimeter
beneden maaiveld.
                                                                                                                               Pagina | 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                    AM21549
Figuur 7. Klic-melding van het plangebied (Bron: www.kadaster.nl).
                                                                   Pagina | 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                                                                      AM21549
5. AANBEVELINGEN
Op basis van het uitgevoerd bureauonderzoek kan worden gesteld dat het plangebied op de overgang van een terrasvlakte naar
dekzandwelvingen ligt. Nabij het plangebied zijn op deze overgang bij eerder archeologisch onderzoek bewoningssporen uit de
latere prehistorie en Romeinse tijd aangetroffen. Ook was nabij het plangebied een laatmiddeleeuwse ontginningshoeve
gevestigd. Er geldt voor het plangebied een lage tot middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot
en met het mesolithicum en een hoge verwachting op archeologische waarden uit zowel de periode neolithicum tot de vroege
middeleeuwen als voor de periode late middeleeuwen tot nieuwe tijd. In het bijzonder kunnen resten van een laatmiddeleeuwse
landweer worden aangetroffen in het oostelijke deel van het plangebied.
De voormalige bijgebouwen en het huidige sportcomplex hebben de bodem naar verwachting minimaal verstoord. In de
omgeving van het plangebied is op de hoogtekaart te zien dat er meerdere ontgrondingen hebben plaatsgevonden. In het
plangebied hebben dergelijke bodem verstorende werkzaamheden niet plaatsgevonden.
Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht. Nadat de
bestaande bebouwing is gesloopt tot maaiveld, kan er een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven
plaatsvinden.
De resultaten van dit onderzoek dienen te worden getoetst door de bevoegde overheid (Gemeente Oss), dat op basis van het
uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat
al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het
inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als
gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.
                                                                                                                    Pagina | 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                                                            AM21549
LITERATUURLIJST
Asseldonk, M.M.P. van, 2002: De Meierij van ’s-Hertogenbosch. De evolutie van plaatselijk bestuur, bestuurlijke indeling en
dorpsgrenzen, circa 1200-1832, Tilburg
Auwerda, F./ P. Grimm, 2008: Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog,
Den Haag.
Bakker, de, H., 1966: ‘De subgroepen van het systeem van bodemclassificatie voor Nederland’, in Boor en spade: verspreide
bijdragen tot de kennis van de bodem van Nederland, Wageningen.
Bakker, de, H./ J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen.
Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland, Assen.
Berendsen, H.J.A., 2010: Fysisch-geografisch onderzoek, Assen.
Berendsen, H.J.A., 2011: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en Geomorfologie, Assen.
Berendsen, H.J.A./E. Stouthamer/K.M. Cohen/W.Z. Hoek, 2019: Landschap in delen. De fysisch-geografische regio’s, Utrecht.
Berkel, G. van/ K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie, Utrecht (Prisma).
Blankenstein, van, E., 2006: Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939 – 1945), Zeist.
Buijks, H.G.J. en L.P. van den Heuvel, 1987: “Rondom Berghems raadhuis”: van bestuurders, ambtenaren en raadhuizen ±1600-1987,
Berghem.
Cate, ten, J. A. M./ A. F. van Holst/ H. Kleijer/ J. Stolp, 1995: Handleiding bodemgeografisch onderzoek, richtlijnen en voorschriften.
Deel A: Bodem, Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A.
Duivenvoorden, D.D., 2021. Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek aan de Osseweg te Berghem. Leiden:
Archol Rapport 592.
Fokkens, H., R. Jansen en I. van Wijk (red.) 2005: Het grafveld Oss-Zevenbergen. Een prehistorisch grafveld ontleed (Archol-rapport
50), Leiden.
Gemeente Oss, 2013: Archeologiebeleid gemeente Oss –Bijlage 5 (Behoud van het verleden), Oss.
Goddijn, M.A., 2012. Actualisatie Archeologiebeleid gemeente Oss. Een herziene archeologische beleidsadvieskaart voor het nieuwe
grondgebied van de gemeente Oss. Leiden: Archol Rapport 183.
Goosens, T.A./ L.G.L. van Hoof, 2008. Proefsleuvenonderzoek langs de Julianastraat te Berghem in plangebied ’t Reut (gemeente Oss).
Leiden: Archol Rapport 92.
Hemminga, M., 2010. Erven en ontginningen uit de late middeleeuwen in Berghem ’t Reut (gemeente Oss). Een inventariserend
veldonderzoek en definitieve opgraving. Leiden: Archol Rapport 139.
                                                                                                                           Pagina | 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                                                                         AM21549
Heuvel, L.P. van den et al., 2001: De Willibrorduskerk te Berghem: geschiedenis en restauratie in woord en beeld, Berghem.
Hoof, van, L.G.L., 2006. Sporen van ontginning en bewoning uit de Late Middeleeuwen in ’t Reut (gemeente Oss). Een verkennend en
waarderend archeologisch onderzoek. Leiden: Archol Rapport 65.
Hoof, L.G.L. van en R. Jansen, 2006: Een landweer op de Berchse Heide. Verkennend en waarderend archeologisch onderzoek Berghem-
Piekenhoef (Archolrapport 53), Leiden.
Jansen, R./ L.G.L. van Hoof, 2003. Archeologisch Onderzoek Oss – De Geer, bewoning uit de Bronstijd en de Romeinse tijd. Een
inventariserend veldonderzoek en opgravingen te Oss – De Geer in opdracht van de gemeente Oss. Leiden: Archol Rapport 19.
Leije, van der, J., 2017. Archeologisch proefsleuvenonderzoek aan de Sint Willibrordusstraat te Berghem (gemeente Oss). Leiden:
Archol Rapport 335.
Leeuwe, R. de & T.A. Goossens, 2006: De landweer van Hoogen Heuvel Archeologisch Inventariserend Veldonderzoek (Archol-rapport
74), Leiden.
Miedema, F.R.P.M., 2008. Gemeente Oss. Plangebied Spaaanderstraat 96 te Berghem. Bureauonderzoek en inventariserend
veldonderzoek (karterende fase). ’s-Hertogenbosch: BAAC-rapport V-08.0427.
Mulder, de, E.J.F./ M.C. Geluk/ I. Ritsema/ W.E. Westerhoff/ T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Utrecht.
Pepers, K.H.J., 2015. Berghem. Plangebied centrum. Bureauonderzoek en inventariserend velonderzoek (karterende fase). ’s-
Hertogenbsoch: BAAC Rapport V-15.0198.
Puijenbroek, van, F.P.J./ O.P.N. Satijn, 2020. Archeologisch vooronderzoek in het kader van de nieuwbouw van woningen aan de
Kerkstraat te Berghem, gemeente Oss. Amersfoort, Vestigia Rapportnummer V1800.
Rensink, E./ H.J.T. Smeets/ M. Kosian/ H. Feiken/ B.I. Smit, 2019: Archeologische Landschappenkaart van Nederland, versie 3.0,
Amersfoort.
Sanders, J.G.M./ W.A. van Ham/ J. Vriens, 1996: Noord-Brabant tijdens de Republiek der Verenigde Nederlanden 1572-1795,
Hilversum.
SIKB, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek, Deel: karterend booronderzoek, Gouda.
Stiboka (Stichting voor Bodemkartering), 1985: Toelichting bij de kaartbladen 45 Oost ’s-Hertogenbosch en 46 West 46-Oost
Vierlingsbek, Wageningen.
Stiekema, M., 2018. Archeologische quickscan en verkennend boor-onderzoek. Spaanderstraat 120 te Berghem. Swalmen,
Econsultancy rapportnummer 8054.001.
Stouthamer, E./ K.M. Cohen/ W.Z. Hoek, 2020: De vorming van het land. Geologie en Geomorfologie, Utrecht.
TNO, 2010: Geologische overzichtskaart van Nederland, Den Haag (www.dinoloket.nl).
Wal, ter, A., 2020. Berghem. Reconstructie Osseweg. Opgraving landbodems- variant Archeologische begeleiding (AB). ’s-
Hertogenbosch: BAAC-rapport A-19.0077.
                                                                                                                        Pagina | 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                                                        AM21549
Winter, de, J., 2019. Bewoning in het gehucht Berchem van de volle middeleeuwen tot in de 20 e eeuw. ’s-Hertogenbosch: BAAC-
rapport A-16.0214 en A-17.0130.
Winter, de, J., 2021. Berghem. Pastoor van Teteringstraat. Opgraving (archeologische begeleiding). ’s-Hertogenbosch, BAAC-rapport
A-20.0267.
Zonneveld, J.I.S., 1981: Vormen in het landschap, hoofdlijnen van de geomorfologie, Utrecht.
Digitale bronnen:
www.archis.cultureelerfgoed.nl                  RCE, Archis3, zoeken & vinden)
www.bagviewer.kadaster.nl                       Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG)
www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl               Kadastraal minuutplan
www.berghem.nl                                  Dorpswebsite Berghem
www.cultureelerfgoed.nl                         Bronnen en kaarten
www.rce.webgis.nl                               Erfgoed Atlas RCE
www.pdok.nl                                     Basisregistratie Grootschalige Topografie (2017), kadaster
www.ruimtelijkeplannen.nl                       Bestemmingsplan
www.topotijdreis.nl                             Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland
Archeologische kaarten en databestanden:
Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008-2019). AHN2 en AHN3 (Geraadpleegd via www.arcgis.com, bijlage in QGIS
vervaardigd op basis van digitale data).
Alterra 2009:      Bodemkaart   van Nederland,     schaal 1:50.000,     blad 45    Oost,  Wageningen UR        (Geraadpleegd via
https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra).
Alterra   2019:     Geomorfologische    kaart  van    Nederland,    schaal   1:50.000,   Wageningen      UR   (Geraadpleegd     via
https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra).
Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007 (Geraadpleegd via
https://zoeken.cultureelerfgoed.nl).
Archeologisch Informatie Systeem II (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2015 (Geraadpleegd via
https://zoeken.cultureelerfgoed.nl).
Gemeente Oss, 2013: Archeologiebeleid gemeente Oss – Bijlage 1 (Beleidskaart), Oss.
                                                                                                                       Pagina | 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                                                                                              AM21549
Maas, G. J./ W.M. van der Meij/ S. P. J. v. Delft/ A. H. Heidema, 2019. Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland,
schaal     1:   1:50    000     (2019).          Wageningen,      Wageningen       Environmental      Research    (geraadpleegd       via
https://legendageomorfologie.wur.nl/).
Goddijn, M.A., 2012. Actualisatie Archeologiebeleid gemeente Oss. Een herziene archeologische beleidsadvieskaart voor het nieuwe
grondgebied van de gemeente Oss. Bijlage 1. Leiden: Archol Rapport 183.
                                                                                                                             Pagina | 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>aeres milieu                             AM21549
  Bijlage 1
  Topografische ligging onderzoeksgebied
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                         Bijlage 1: Topografische ligging
                                         onderzoeksgebied                   N
                                         AM21549 Berghem -
                                         Osseweg 38A
                                         Schaal
                                                                                v1.0_25- 11 - 2021
           Plangebied
Achtergrond: TOP10 NL (nov 2016), AHN2
hillshade
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>aeres milieu                             AM21549
     Bijlage 2
     Archeologisch gegevens cf. Archis 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                             Bijlage 2: Archeologische   N
                                                                                                                                                             gegevens cf. Archis 3
                                                                                                                                                             AM21549 Berghem - Osseweg
                                                                                                                                                             38A
     Plangebied                                   Visserij                                          Slagveld
                                                                                                                                                             Schaal
                                                  Infrastructuur
Vondstlocaties                                                                                      Complex onbepaald
     Complextype                                  Infrastructuur
     Depot                                        Scheepvaart (infrastructuur of scheepswrak)   Onderzoeksmeldingen
                                                                                                    Onderzoeksmeldingen
     Graf (-veld)                                 Brug
                                                                                                Archeologische monumentenkaart
                                                                                                                                                                                             v1.0_25- 11 - 2021
     Nederzetting                                 Vliegtuigwrak
                                                                                                    Terrein van archeologische waarde
     Cultus / Heiligdom                           Industrie / Nijverheid
                                                                                                    Terrein van hoge archeologische waarde
     Versterking of versterkte nederzetting       (Water-) Molen
     Agrarische productie en voedselvoorziening                                                     Terrein van zeer hoge archeologische waarde
     Landbouw                                     Grondstofwinning                                  Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>aeres milieu                                AM21549
   Bijlage 3
   Archeologische beleidskaart Gemeente Oss
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>             Bijlage 3: Gemeentelijke        N
             Archeologische (beleids)kaart
             AM21549 Berghem - Osseweg
             38A
Plangebied
             Schaal
                                                 v1.0_25- 11 - 2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>aeres milieu                            AM21549
       Bijlage 4
       Overzicht geomorfologische kaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                    Bijlage 4: Geomorfologische kaart
                                                                                        N
                                                    AM21549 Berghem - Osseweg
                                                    38A
                                                    Schaal
                                                                                            v1.0_29- 11 - 2021
Plangebied   Geomorfologie           Terrasvlakte
                  Dekzandwelvingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>aeres milieu             AM21549
    Bijlage 5
    Overzicht bodemkaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                                                             Bijlage 5: Bodemkaart   N
                                                                                                             AM21549 Berghem -
                                                                                                             Osseweg 38A
                                                                                                             Schaal
                                                                                                                                         v1.0_25- 11 - 2021
     Plangebied           Enkeerdgronden               Kalkloze zandgronden        Bebouwing
                          Lage enkeerdgronden          Beekeerdgronden
Bodemkaart                                                                         Opgehoogd of opgespoten
     Humuspodzolgronden   Hoge bruine enkeerdgronden   Gooreerdgronden
     Laarpodzolgronden    Hoge zwarte enkeergronden    Algemene onderscheidingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>aeres milieu  AM21549
  Bijlage 6
  Reliëfkaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                    Bijlage 6: Reliëfkaart      N
                    AM21549 Berghem - Osseweg
                    38A
                    Schaal
                                                    v1.0_25- 11 - 2021
    Plangebied
AHN3 (m NAP)
    Band 1 (Gray)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>