<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>  Project:             Osseweg 38a Berghem                                             Adromi B.V.
                                                                                       Reeweg 146
  Onderwerp:           Notitie locatiespecifiek onderzoek                              3343 AP Hendrik-Ido-Ambacht
  Kenmerk:             gewasbeschermingsmiddelen
                       wil/R202444/2401d                                               T 078 – 684 55 55
                                                                                       F 078 – 684 55 59
  Auteurs:             J. Wildschut
  Datum:               24-9-2024                                                       algemeen@adromi.nl
                                                                                       www.adromi.nl
  Bijlagen:            -
1.       Inleiding
Onderhavige notitie is opgesteld in opdracht van Van Wanrooij Projectontwikkeling B.V. met
betrekking tot het ontwerp bestemmingsplan “Osseweg 38a Berghem” (21 november 2023). Dit
ontwerpbestemmingsplan heeft betrekking op de realisatie van nieuwe woningen tussen Berghem en
Oss, tegen de westelijke komgrens van Berghem aan.
Er is een zienswijze ingediend, waarin wordt aangegeven dat gevreesd wordt voor mogelijk
toekomstige beperkingen ten aanzien van de agrarische exploitatiemogelijkheden van de gronden
grenzend aan het plangebied voor wat betreft het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
1.1.     Nieuwe regelgeving
Op onderhavige procedure is, overeenkomstig artikel 4.4 van de Invoeringswet omgevingswet, nog de
Wet ruimtelijke ordening van toepassing. Echter vanuit oogpunt van goede ruimtelijke ordening wordt
in onderhavige notitie ook ingegaan op de Omgevingswet.
1.2.     Locatiespecifiek onderzoek
Met onderhavige notitie wordt in het licht van de jurisprudentie nader beoordeeld of in het kader van
de goede ruimtelijke ordening het voorgestelde plangebied kan worden gerealiseerd waarbij rekening
wordt gehouden met de door de ondernemer ingeroepen spuitzone. Daarbij dient in feite antwoord
te worden gegeven op de volgende vragen.
      -  Milieuspoor: Worden bestemde rechten van omliggende bedrijven mogelijk aangetast door
         deze ontwikkeling?
      -  Ruimtelijk ordeningsspoor: Kan worden voorzien in een aanvaardbaar woon- en leefklimaat?
Dit in het kader van de beoordeling of sprake is van goede ruimtelijke ordening (artikel 3.1, lid 1 Wet
ruimtelijke ordening) c.q. een evenwichtige toekenning van functies aan locaties (artikel 2.1 lid 3
onder k van de Omgevingswet).
1.3.     Drift, gezondheid, aandachtsafstanden
In het kader van de goede ruimtelijke ordening c.q. een evenwichtige toedeling van functies aan
locaties dient ook het gezondheidsaspect in de beschouwing te worden betrokken.
Adromi B.V.                                                                               Pagina 1 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Uit rechtspraak op grond van de Wet ruimtelijke ordening volgt dat in het kader van de goede
ruimtelijke ordening per situatie dient te worden beoordeeld of sprake is van een aanvaardbaar risico
op blootstelling aan drift (d.w.z. onbedoelde verspreiding van gewasbeschermingsmiddelen buiten het
behandelde perceel via de lucht).
In deze rechtspraak wordt een aandachtszone geformuleerd van 50 meter tussen gevoelige functies
en agrarische percelen waar gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt1. Indien een
kortere afstand wordt aangehouden tussen een gevoelige functie en gronden waar sprake kan zijn van
toepassing van gewasbeschermingsmiddelen, dan dient een besluit, waarmee een nieuwe functie aan
een locatie wordt toegekend, volgens genoemde rechtspraak te voorzien in een deugdelijke
motivering middels een zogenaamd ‘locatiespecifiek onderzoek’.
Een reguliere aanwezigheid in de buitenlucht dient hierbij als het bepalende blootstellingsscenario te
worden beschouwd. Hiervan is bijvoorbeeld sprake in de tuin bij een woning (verblijf op een terras,
spelende kinderen etc.). Blootstelling in een gebouw is niet bepalend, omdat inpandige blootstelling
via lucht en bijvoorbeeld huisstof zeer gering is ten opzichte van dermale blootstelling (blootstelling
van de huid aan druppeldrift) en/of orale blootstelling (hand-mond bewegingen, in de mond steken
van blootgestelde objecten, met name relevant voor kleine kinderen).
Onderhavige onderzoeksnotitie beoogt te voorzien in genoemd locatiespecifiek onderzoek ter
onderbouwing dat een kortere afstand dan 50 meter als ruimtelijk aanvaardbaar kan worden
beschouwd.
In deze notitie wordt enkel het professionele gebruik van gewasbeschermingsmiddelen beschouwd in
bedrijfsmatige context. Particulier gebruik en professionele inzet van gewasbescherming in niet
agrarisch cq. openbaar gebied (zoals op laanbomen, parkvegetatie, sportvelden, natuurgebieden en
begraafplaatsen) is niet beschouwd.
1.4.     Representatieve invulling van de maximale planologische mogelijkheden
Op basis van rechtspraak dient bij het bepalen van de invloed van bedrijfsmatige activiteiten op het
woon- en leefklimaat, waaronder ook de invloed van toepassing van gewasbeschermingsmiddelen, te
worden uitgegaan van een representatieve invulling van de maximale functiemogelijkheden die het
Omgevingsplan biedt2.
Deze invulling dient representatief te zijn in die zin dat in principe geen rekening hoeft te worden
gehouden met een ingrijpende, of anderszins niet voor de hand liggende, omschakeling in de
bedrijfsactiviteiten. De invulling dient daarentegen maximaal te zijn in relatie tot de toepassing van
gewasbeschermingsmiddelen. Idem dient rekening te worden gehouden met een maximale invulling
van de beoogde gevoelige functies.
1
  ABRvS 30 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:855
2
  Zie ABRvS 14 oktober 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2439, ov. 82.3
Adromi B.V.             Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen         Pagina 2 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Doel van deze aanpak is een worstcase benadering waarbij rekening wordt gehouden met toegelaten
exploitatiemogelijkheden zonder dat dit mag leiden tot een woon- en leefklimaat dat niet
aanvaardbaar is, gelet op hiermee mogelijk samenhangende gezondheidseffecten (ook op de lange
termijn).
2.       Locatie en omgeving
2.1.     Bestaande situatie
Verwezen wordt naar afbeelding 1. Zoals aangegeven is sprake van een ontwikkeling tussen de kernen
Berghem en Oss. Het plangebied grenst aan de zuidzijde aan de Osseweg en aan de oostzijde aan een
fietspad langs de bestaande woningen Het Reut. De nieuwe woningen zullen ontsluiten via de
Osseweg en ook aansluiten op dit fietspad. In noordelijke richting is sprake van agrarische gronden,
aan de oost- en zuidzijden is sprake van stedelijke functies. Aan de westzijde is sprake van ruigte met
een wandelpad.
Afbeelding 1: locatie (rood omcirkeld) en omgeving (bron: OpenStreetMap)
Adromi B.V.                 Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen   Pagina 3 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2: luchtfoto met daarin het plangebied (bron: ruimtelijkeplannen.nl)
In de huidige situatie is ter plaatse een sportcomplex met parkeerterrein aanwezig.
2.2.     Planologische situatie
In de huidige situatie gelden voor de planlocatie en de relevante agrarische gronden via het
Omgevingsplan Oss nog het bestemmingsplan ‘Zone Oss – Berghem 2017’ en het ‘Parapluplan Wonen
2023’. Deze laatste regeling is in onderhavige context niet relevant.
2.2.1. Plangebied
In dit bestemmingsplan is het plangebied kort gezegd bestemd voor sport – sporthal en een
bijbehorend parkeerterrein. Er is ten behoeve van de sporthal(len) een bouwvlak ingetekend.
In de beoogde situatie is voorzien van woonbestemmingen met bijbehorende verkeersbestemming
voor ontsluiting en groenbestemming voor inkleding van het plangebied. De groenbestemming en de
verkeersbestemming zijn tevens bedoeld voor speelvoorzieningen, markten, terrassen en
evenementen.
2.3.     Agrarische gronden
De betrokken agrarische gronden zijn aangeduid voor ‘Agrarisch met waarden – landschap’. De
gronden zijn bestemd voor -onder meer- bedrijfsmatig en hobbymatig agrarisch grondgebruik,
natuurbeheer en natuureducatie, speelvoorzieningen en extensief recreatief medegebruik.
Adromi B.V.                Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen  Pagina 4 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Teeltondersteunende voorzieningen zijn uitsluitend toegelaten in de vorm van leipalen tot een hoogte
van 3 meter.
Verwezen wordt naar afbeelding 3.
Afbeelding 3: uitsnede bestemmingsplan ‘Zone Oss – Berghem 2017’ plangebied ‘Osseweg 38a’ rood omlijnd (bron:
ruimtelijkeplannen.nl)
2.3.1. Basisregistratie
Via de Basisregistratie Gewaspercelen kan een indruk worden verkregen van agrarische teelten in de
omgeving. In 2023 is voor het perceel ten westen van het plangebied geen teelt geregistreerd; dit
perceel is zoals aangegeven ingericht als natuur met een wandelpad. Ten noorden is sprake van
tijdelijk grasland. Overige agrarisch bestemde gronden bevinden zich op een grotere afstand dan 50
meter. Verwezen wordt naar afbeelding 4.
In de verdere omgeving is overwegend sprake van akkerbouw en beperkt van tuinbouw.
Adromi B.V.                Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen                Pagina 5 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Afbeelding 4: uitsnede basisregistratie gewaspercelen (bron: PDOK)
2.3.2. Perceel ten noorden
De agrarische gronden ten noorden van het plangebied zijn in eigendom bij een gemengd agrarisch
bedrijf (akkerbouw en veeteelt). Het betrokken perceel is door de jaren heen gebruikt voor de teelt
van maïs en als grasperceel.
Mede gelet op de bestaande bedrijfsvoering wordt geen rekening met een omschakeling van de
agrarische exploitatie3 naar bijvoorbeeld tuinbouw, sierteelt of fruitteelt. De huidige bedrijfsvoering is
immers qua materieel, logistiek en expertise niet gericht op dergelijke teelten. In de omgeving is
evenmin sprake van agrarische bedrijven die zijn gericht op tuinbouw, sierteelt of fruitteelt. In lijn
daarmee behoeft geen rekening te worden gehouden met de mogelijkheid dat andere agrarische
bedrijven het betrokken perceel op andere wijze in hun bedrijfsvoering zouden kunnen betrekken.
3
  Zie o.m. ABRvS 25 maart 2020, ECLI:NL:RVS:2020:869, ov. 4.3, ABRvS 20 december 2017,
ECLI:NL:RVS:2017:3524 alsook ABRvS 15 juni 2022, ECLI:RVS:2022:1692.
Adromi B.V.                Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen    Pagina 6 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2.3.3. Perceel ten westen
De gronden gelegen aan de westzijde van het plangebied zijn zoals aangegeven voorzien van een
agrarische bestemming welke ook natuur en recreatie toelaat. Deze gronden zijn in eigendom bij de
gemeente Oss die op het perceel de natuur en het wandelpad heeft gerealiseerd.
De gemeente Oss heeft verklaard niet voornemens te zijn deze bestaande natuurinrichting te
transformeren naar een agrarische exploitatie. Blijkens de Structuurvisie Oss 2020 (tot 2040) is ter
plaatse een groene ruimte beoogd tussen de kernen Oss en Berghem. De huidige inrichting is
overeenkomstig het beleid zoals vastgelegd in de Structuurvisie. Verwezen wordt naar afbeelding 5.
Afbeelding 5: Uitsnede Structuurvisie Oss – zone Oss – Berghem (bron: gemeente Oss)
Adromi B.V.                Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen  Pagina 7 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.4.     Water
Gelet op de ontoereikende mogelijkheden die de landelijke voorziening omgevingswet.overheid.nl
biedt om een overzicht te bieden van het geldende Leggerbesluit, is gebruik gemaakt van de
leggerkaart op de website van het Aa en Maas.
Verwezen wordt naar afbeelding 6. Blijkens deze leggerkaart is geen sprake van beschermde
watergangen. Er is op de grens met de agrarische gronden ook geen sprake van watervoerende
watergangen. Enkel op momenten dat de watergang watervoerend is, zou langs deze watergang een
zogenaamde teeltvrije zone moeten worden aangehouden (zie verder paragraaf 3.2.1 en 3.2.2).
De locatie is niet gelegen in grondwaterbeschermingsgebied, zodat op die grondslag geen aanvullende
beperkingen gelden bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
Afbeelding 6: uitsnede leggerkaart, locatie rood omcirkeld (bron: Waterschap Aa en Maas)
2.5.     Conclusie agrarische exploitatie
Gelet op het voorgaande is sprake van een brede agrarische bestemming.
Het perceel ten westen is in gebruik voor natuur en recreatie binnen de parameters van deze brede
agrarische bestemming. Op deze gronden wordt geen rekening gehouden met relevant gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen.
Op het perceel ten noorden is sprake van grasland en akkerbouw. Gelet op het bekende agrarische
gebruik door de jaren heen alsook het feit dat er in de omgeving evenmin sprake is van boomteelt of
boomgaarden, wordt teelt in de vorm van akkerbouw en vergelijkbare eenjarige/laagblijvende teelt als
Adromi B.V.                Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen  Pagina 8 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>representatief beschouwd voor dit perceel. Met andere woorden wordt hier geen rekening gehouden
met teelten waarbij sprake zal kunnen zijn van zijwaarts en opwaarts spuiten.
3.       Regelgeving
3.1.     Biocidenverordening
Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen wordt gereguleerd door Verordening 528/2012/EU
(hierna ook: de Biocidenverordening). In deze Verordening is bepaald dat alleen
gewasbeschermingsmiddelen op de Europese markt mogen worden toegelaten waarvan voldoende is
vastgesteld dat deze geen gevaar vormen voor de volksgezondheid. Op basis van artikel 5 van de
Verordening worden een aantal categorieën van gevaarlijke stoffen verboden voor toepassing in
gewasbeschermingsmiddelen. In de Verordening zijn verder goedkeuringsprocedures en
testmethoden vastgelegd, welke zijn gebaseerd op algemeen in de wetenschap aanvaarde
toxicologische uitgangspunten. Daarnaast is in de Verordening bepaald dat periodieke herziening dient
plaats te vinden van toegelaten middelen. Naast de bescherming van de volksgezondheid heeft de
Verordening ook ten doel om dieren en het milieu te beschermen.
Voor wat betreft het aspect volksgezondheid wordt naast blootstelling via consumptie ook
blootstelling bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen beoordeeld, zowel voor betreft
toepassers als voor omwonenden, waaronder mensen met een bijzondere kwetsbaarheid (artikel 19
en punt 24 van bijlage VI van de Verordening). Voor wat betreft die laatste groep wordt de
bescherming van zwangeren en kleine kinderen concreet benoemd (punt 3 van de considerans van de
verordening).
De Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden betreft de uitwerking van de Biocidenverordening.
Krachtens deze wet is het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden
(Ctgb) ingesteld. Het Ctgb beoordeelt volgens internationale afspraken en de in genoemde
Verordening verankerde criteria of gewasbeschermingsmiddelen en biociden – bij juist gebruik – veilig
zijn voor mens, dier en milieu en of ze werkzaam zijn. Op grond van deze beoordeling besluit het
college of een middel in Nederland verkocht en gebruikt mag worden. Daarbij stelt het ook duidelijke
voorschriften verplicht, die minimaal op het etiket moeten staan (het zogenaamde wettelijk
gebruiksvoorschrift). Het gebruiksvoorschrift schrijft niet alleen de toepassingswijze voor
(professioneel en/of particulier gebruik, aantal toepassingen per jaar, toepassingsintervallen,
veiligheidstermijn – d.w.z. minimale termijn tussen toepassing en oogst etc.), maar hierin is ook
aangegeven voor welke doelstellingen en voor welke teelten een middel mag worden ingezet.
Relevant daarbij is dat een beoordeling aan de hand van de Biocidenverordening ervan uitgaat dat een
gewasbeschermingsmiddel geen gevaar voor de volksgezondheid mag opleveren, zonder dat hiervoor
aanvullende maatregelen zouden moeten worden getroffen in de vorm van afscherming o.i.d.,
aangezien in de toelatingsprocedure een reëel, worst case gebruikspatroon dient te worden
aangehouden (zie artikel 19, lid 2a van de Verordening).
Adromi B.V.             Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen       Pagina 9 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Bij toelating (en bij periodieke herbeoordeling) wordt een gewasbeschermingsmiddel op alle
gezondheidsrisico’s beoordeeld4, ook gezondheidsrisico’s op de lange termijn (artikel 19, lid 1 onder b
ten iii van de Verordening). In ieder geval wordt getoetst op neurotoxiciteit en immunotoxiciteit
(artikel 19, lid 4 onder e van de Verordening) en eventuele hormoonontregelende eigenschappen
(bijlage 2 onderdeel 1, 8.9.4 van de Verordening). Verder wordt getoetst op cumulatieve en
synergetische effecten (artikel 19, lid 2 onder d van de Verordening).
Voorgaande betekent dat in maatschappelijk opzicht geen rekening behoeft te worden gehouden met
toegelaten gewasbeschermingsmiddelen welke volgens algemeen aanvaarde toxicologische normen
en op basis van beschikbare relevante en betrouwbare wetenschappelijke en technische kennis als
schadelijk voor de volksgezondheid mogen worden beschouwd bij toepassing volgens het
gebruiksvoorschrift.
Dit is anders in de context van de Nederlandse ruimtelijke ordening, aangezien de Afdeling
bestuursrechtspraak het beoordelingskader van de Biocidenverordening voor de ruimtelijke ordening
als niet toepasbaar heeft aangemerkt. Verwezen wordt naar paragraaf 6.1.
3.2.      Aanvullende regelgeving
Zoals beschreven vormt de Europese Biocidenverordening het wettelijke kader voor de bescherming
van de volksgezondheid. Aangezien de Biocidenverordening stelt dat blootstelling aan
gewasbeschermingsmiddelen al vanaf de rand van een teeltperceel geen nadelen mag opleveren voor
de volksgezondheid zonder extra maatregelen zoals afscherming, is geen sprake van een afstand
welke (aanvullend) aangehouden zou moeten worden tot gevoelige functies op buurpercelen.
Dit is evenmin voorgeschreven in het Omgevingsbesluit of in het van toepassing zijnde
Omgevingsplan, nu de Nederlandse wetgever gekozen heeft voor hogere eisen aan driftreductie als
maatregel in de zin van de artikelen 11 en 12 van richtlijn 2009/128/EU (in plaats van bijvoorbeeld
extra afstand).
De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht is inmiddels vervangen door de Omgevingswet en het
daarop gebaseerde Besluit activiteiten leefomgeving. In het onderstaande wordt nader ingegaan op
zowel de oude als de geldende Nederlandse regelgeving.
Op basis van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (oud) en het daarop gebaseerde
Activiteitenbesluit milieubeheer (oud) was sprake van aanvullende ecologische bescherming door het
aanhouden van zogenaamde teeltvrije zones langs oppervlaktewater. Deze bepalingen zijn vrijwel
ongewijzigd overgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving dat is gebaseerd op de
Omgevingswet. Hierbij is evenwel gespecificeerd dat bepaalde bepalingen zijn bedoeld ter
bescherming van zowel ecologie als volksgezondheid.
4
  De Biocidenverordening is daarbij bedoeld om de menselijke gezondheid als zodanig te beschermen, niet als
een regeling om bij toelating van middelen de beoordeling te beperken tot in de verordening opgenomen
beoordelingscriteria, zie HvJ 24 april 2024, ECLI:EU:C:2024:356 ov. 78 e.v.
Adromi B.V.               Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen        Pagina 10 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.2.1. Activiteitenbesluit milieubeheer (oud)
In artikel 3.78a, lid 1 van het Activiteitenbesluit milieubeheer was vastgelegd dat in ieder geval een
driftreductie moet worden bereikt van 75%, bepaald volgens Meetprotocol voor het vaststellen van de
driftreductie van neerwaartse en op- en zijwaartse spuittechnieken, versie van 1 juli 2017 (artikel
3.78a, lid 2 Activiteitenbesluit milieubeheer jo. artikel 3.81 Regeling omgevingsrecht - Rarim)5.
Op grond van het Activiteitenbesluit werden aanvullende beperkingen gesteld aan de toepassing van
gewasbeschermingsmiddelen op korte afstand van oppervlaktewater, in de vorm van een teeltvrije
zone en aanvullende driftreducerende technieken. Uitgaande van artikel 3.80 van het
Activiteitenbesluit milieubeheer diende te worden uitgegaan van een teeltvrije zone van 50
centimeter tot 5 meter, afhankelijk van de teelt en de gehanteerde driftreducerende techniek. Voor
handmatige spotsgewijze onkruidbestrijding met afscherming (kap) gold in principe geen teeltvrije
zone.
In principe was toepassing van gewasbeschermingsmiddelen bij een windsnelheid van meer dan 5 m/s
niet toegelaten.
3.2.2. Besluit activiteiten leefomgeving
In artikel 1.3 van de Omgevingswet is onder meer vastgelegd dat deze wet ten doel heeft om een
gezonde fysieke leefomgeving te behouden en te bereiken.
In artikel 4.723c van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) is aangegeven dat ten minste een
driftreducerende techniek dient te worden toegepast van 75%. In het artikel is voor verschillende
teelten een referentietechniek opgenomen ten opzichte waarvan deze driftreductie dient te worden
bepaald.
In artikel 4.723d Bal zijn teeltvrije zones opgenomen langs watergangen welke afhankelijk van de teelt
en de gebruikte driftreducerende techniek 50 cm tot 5 meter breed dienen te zijn. De artikelen 4.723f
en 4.723g bevatten uitzonderingen hierop, bijvoorbeeld in de vorm van toepassing van
gewasbeschermingsmiddelen met een afgeschermde dop.
In artikel 4.723e Bal is bepaald dat niet mag worden gespoten bij een windsnelheid groter dan 5 m/s,
met uitzondering van teeltbedreigende situaties of bij inzet van een overkapte beddenspuit.
De regeling ten aanzien van de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen is primair bedoeld ter
bescherming van het waterleven. De artikelen 4.723c (driftreductie) en 4.723e (spuiten bij lage
windsnelheden) zijn mede bedoeld ter bescherming van de menselijke gezondheid.
3.2.3. Overig
Als een bedrijf geen relevante bestrijdingsmiddelen zou toepassen (uitsluitend middelen op basis van
zogenaamde laag risico stoffen6 c.q. een alternatieve bestrijding van plagen), dan vormt het aspect
5
  Door toepassing van bijvoorbeeld een tunnelspuit, een dwarsstroomspuit of axiaalspuit met schermen aan de
installatie zelf of driftarme doppen. Het Activiteitenbesluit bevat op dit punt een aanvullende regeling voor wat
betreft de toe te passen spuitdoppen (artikel 3.83, lid 4 Activiteitenbesluit milieubeheer).
6
  Gewasbeschermingsmiddel dat blijkens toelating voldoet aan de criteria van bijlage II, punt 5 van Verordening
EU/1107/2009.
Adromi B.V.                 Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen          Pagina 11 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>volksgezondheid geen punt van aandacht. Echter in het kader van deze notitie dient het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen als maximale representatieve invulling van de planologische
mogelijkheden te worden beschouwd. Relevant hierbij is verder dat zogenaamde biologische
gewasbeschermingsmiddelen7 net zo goed toelating van het Ctgb nodig hebben voor professionele
toepassing, waarbij voor die middelen eveneens maximaal acceptabele blootstellingsnormen gelden.
Bij bedrijfsmatige toepassing van gewasbeschermingsmiddelen dient te worden voldaan aan het
Besluit activiteiten leefomgeving. Hierbij geldt verder dat bepaalde gewasbeschermingsmiddelen
enkel voor professionele toepassingen zijn toegelaten en niet voor huis-, tuin- en keukengebruik. In
een dergelijke hobbymatige context zal verder hoogstens sprake zijn van spotsgewijze/handmatige
bespuitingen, niet van integrale machinale behandeling van een perceel (rij- of vlakbehandeling met
een spuitmachine).
3.3.      Conclusies milieuregelgeving
3.3.1. Mate van bescherming
In de Biocidenverordening is geen verminderde bescherming vastgelegd voor bepaalde situaties of
omstandigheden. De Verordening kent de volgende beschermingscategorieën:
     - Consumenten (het gebruik van voorwerpen en het nuttigen van agrarische producten);
     - Toepassers (agrariërs, loonbedrijven, hoveniers en particulier gebruik);
     - Omwonenden (blootstelling aan drift).
Omwonenden worden gelijkelijk beschermd door de Verordening, ongeacht de status of functie van
het verblijf of de reden van blootstelling. De Verordening kent geen groepen van mensen aan wie een
verminderde bescherming toekomt, maar hanteert enkel het uitgangspunt dat de blootstelling van
kwetsbare groepen normbepalend is (artikel 19, lid 1b onder iii van de Verordening).
De vraag of omwonenden wonen in een woning die hoort bij het bedrijf zelf waar gewasbescherming
wordt toegepast, dan wel bij een ander agrarisch bedrijf (waar al dan niet gewasbescherming wordt
toegepast) of in een zorgboerderij zonder agrarische bestemming maakt geen verschil voor de mate
van bescherming waar deze bewoners/gebruikers aanspraak op hebben krachtens de
Biocidenverordening.
Hetzelfde geldt voor medewerkers van een bedrijf. Aan deze medewerkers komt eenzelfde
bescherming toe, ongeacht of sprake is van medewerkers van een agrarisch bedrijf of een ander
bedrijf en ongeacht of sprake is van een agrarisch bedrijf waar ook gewasbeschermingsmiddelen
worden toegepast8.
7
  Een biologisch gewasbeschermingsmiddel kan chemisch identiek zijn aan een regulier beschermingsmiddel.
Enig verschil is dat het middel en de daarin aanwezige werkzame stoffen een biologische oorsprong hebben en
niet zijn gesynthetiseerd.
8
  De uitspraak ABRvS 202200246/1/R2 ov 10.2, kan dus niet de strekking hebben dat in het kader van een goede
ruimtelijke ordening rekening mag worden gehouden met een lager beschermingsniveau v.w.b. blootstelling aan
gewasbeschermingsmiddelen voor bewoners van een agrarische bedrijfswoning cq. een plattelandswoning,
aangezien dat in strijd zou zijn met de Biocidenverordening.
Adromi B.V.               Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen        Pagina 12 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>In dit kader is verder relevant dat ook functies met een relatief korte verblijfstijd worden beschermd
door het Europese recht, zoals openbaar verblijfsgebied, zoals paden en pleinen9.
Op grond van de milieuregelgeving is de bescherming tegen drift dus niet afhankelijk gesteld van de
status of reden van de aanwezigheid in de nabijheid van percelen waar gewasbescherming kan
worden toegepast. Evenmin is kortdurend verblijf noodzakelijkerwijs aanleiding om uit te gaan van
verminderde bescherming.
De milieuregelgeving houdt verder geen rekening met aantallen, d.w.z. dat aan één persoon evenveel
bescherming toekomt als aan honderd personen.
Het enige wat in het kader van planologische besluitvorming dus relevant kan zijn, is de vraag of een
planologisch besluit ertoe leidt dat voorstelbaar is cq. niet kan worden uitgesloten dat zich
veranderingen voordoen qua:
      - de verblijftijd van personen10;
      - de verbijfswijze (zoals binnen of buiten);
      - de kwetsbaarheid van personen (zoals woon- of werkomgeving, kinderen e.d.).
3.3.2. Gezondheidscriteria
De methoden uit de milieuregelgeving, waarmee wordt vastgesteld of er een risico is voor de
volksgezondheid mogen, gelet op de jurisprudentie van de Afdeling, niet worden benut ter
onderbouwing van planologische besluitvorming.
Door de Afdeling worden in het planologische kader ook maatschappelijke sentimenten beschouwd,
bijvoorbeeld ten aanzien van ongemakken die omwonenden kunnen ervaren wanneer ze dicht op
landbouwpercelen wonen, zoals geur en/of neerslag van deeltjes. Hier zijn geen gevalideerde
modellen voor, want bij dat soort risico’s speelt het aspect gezondheid geen rol.
Verwezen wordt naar paragraaf 4.1.
3.3.3. Evaluatie en herziening milieuregelgeving
Gelet op de rapportages ingevolge artikel 18 van de Biocidenverordening van de Europese Commissie
van 7 maart 201611 en 20 mei 202012, zijn er geen aanwijzingen dat al dan niet consumptieve
9
  Zie artikel 12 en de considerans van richtlijn 2009/128/EU en zie ook het standpunt van de Europese
Commissie blijkens ‘Proposal for a regulation on the sustainable use of plant protection products and amending
Regulation (EU) 2021/2115, COM/2022/305 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/EN/TXT/?uri=CELEX:52022PC0305, geraadpleegd op 20 februari 2023.
10
   In die strekking ook ABRvS 14 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1575 ov. 11.5.1 dat een fietspad vanwege korte
verblijfstijd geen voor driftblootstelling relevante functie is.
11
   Report from the commission on the sustainable use of biocides pursuant to Article 18 of Regulation (EU) No
528/2012 of the European Parliament and of the Council concerning the making available on the
market and use of biocidal products, COM(2016) 151
https://health.ec.europa.eu/document/download/68a5733b-67b9-4727-a77d-
b2df88b01afb_en?filename=2016_report_sustainableuse_biocides_en.pdf, geraadpleegd op 7 februari 2024
12
   Report from the commission on the experience gained by Member States on the implementation of national
targets established in their National Action Plans and on progress in the implementation of
Adromi B.V.               Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen          Pagina 13 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>blootstelling aan in de EU toegelaten gewasbeschermingsmiddelen13 gepaard gaat met risico’s voor de
menselijke gezondheid, waaronder de gezondheid van kwetsbare groepen. De
gezondheidsverkenningen van RIVM uit 201814 en 202015 ondersteunen de conclusie van deze
evaluatie16, waarbij in de zogenaamde OBO rapportage van RIVM17 ook niet is gebleken van een
grotere blootstelling dan waar bij goedkeuring van gewasbeschermingsmiddelen rekening mee is
gehouden. Dat geen sprake is van gezondheidsrisico’s wordt ook onderschreven door Bundesinstitut
für Risikobewertung - BfR18.
Het is duidelijk dat de Nederlandse wetgever, in lijn met deze wetenschappelijke data, het
beschermingsniveau van de Biocidenverordening als afdoende beschouwt, mede nu er
overeenkomstig artikel 11 en 12 van richtlijn 2009/128/EU uit voorzorg hogere driftreductie verplicht
is gesteld in Nederland. Zoals al gebleken is uit paragraaf 3.1, gelden er geen afstandseisen ten
aanzien van het spuiten van gewasbeschermingsmiddelen nabij driftgevoelige functies omdat bij
toelating van middelen wordt uitgegaan van een hoog beschermingsniveau, waarbij een kwetsbare
persoon als normpersoon worden aangehouden, gekoppeld aan worst case praktijkcondities. Bij de
beoordeling en de herbeoordeling van middelen wordt uitgegaan van apparatuur die maximaal 50%
driftreductie biedt. De in Nederland verplicht gestelde minimaal verplichte 75% driftreductie vormt
een extra voorzorgmaatregel.
Er wordt al met al geen rekening gehouden met een relevant humaan restrisico bij toepassing van
gewasbescherming overeenkomstig het Unierecht. Wel heeft de Europese Commissie het initiatief
genomen om in het kader van de zogenaamde ‘Green Deal’ de ecologie beter te beschermen tegen
gewasbeschermingsmiddelen.
Gelet op het voorgaande is verder duidelijk dat de Europese en de Nederlandse wetgever de
volksgezondheid beschermen via toelating van steeds veiliger middelen (en uitfasering van andere
Directive 2009/128/EC on the sustainable use of pesticides, COM(2020) 204 final,
https://food.ec.europa.eu/document/download/e4380b91-8cca-4f0c-b5f4-
dd9d99692ec6_en?filename=pesticides_sud_report-act_2020_en.pdf geraadpleegd op 8 februari 2024
13
   Relevant is te vermelden dat sommige lidstaten een lange opgebruiktermijn hebben gehanteerd voor
gewasbeschermingsmiddelen die al lang onder de Biocidenverordening zijn verboden. Blijkens artikel L258-8 IV
van de Code Rural hanteerde Frankrijk bijvoorbeeld een opgebruiktermijn tot 1 januari 2022. Dit betekent dat
pas vanaf 1 januari 2022 de Biocidenverordening in volle omvang van toepassing is in Frankrijk, terwijl lidstaten
zoals Nederland op basis van reeds voor de Biocidenverordening gehanteerd systeem van periodieke
herbeoordeling al vrijwel direct alleen middelen toelieten die onder de Verordening waren (her)beoordeeld.
14
   RIVM rapport 2018-0068, Gezondheidsverkenning omwonenden van landbouwpercelen, 2018
15
   RIVM report 2020-0056, Health survey on people living in the direct vicinity of agricultural plots: additional
analyses, 2020
16
   Deze conclusies zijn niet geldig voor landen zoals Frankrijk welke na invoering van de Biocidenverordening een
opgebruiktermijn hebben gehanteerd, zie hiervoor paragraaf 4.2
17
   RIVM Rapport 2019-0052 Onderzoek Blootstelling Omwonenden (OBO) Bestrijdingsmiddelen en omwonenden
Samenvattend rapport over blootstelling en mogelijke gezondheidseffecten
18
   Bfr, Fernab vom Feld: Gesundheitliche Beeinträchtigungen durch Abdriften von Pflanzenschutzmitteln sind
unwahrscheinlich, Mitteilung Nr. 054/2020 des BfR vom 23. November 2020 zie:
https://www.bfr.bund.de/cm/343/fernab-vom-feld-gesundheitliche-beeintraechtigungen-durch-abdriften-von-
pflanzenschutzmitteln-sind-unwahrscheinlich.pdf (geraadpleegd op 1 juni 2023)
Adromi B.V.               Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen              Pagina 14 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>middelen) en via bronmaatregelen in de vorm van driftreductie19, niet via overdrachtsmaatregelen in
de vorm van afstandseisen.
19
   Voor diverse gewasbeschermingsmiddelen geldt bijvoorbeeld al een eis om aanvullende driftreductie toe te
passen (meer dan 75%). Daarnaast kenden diverse waterschappen in met name de waterrijke gebieden
subsidieregelingen voor de aanschaf van 99% driftreducerende spuitapparatuur. Hiervoor kan ook subsidie bij
RVO worden verkregen: Regeling Europese EZK- en LNV-subsidies (https://www.rvo.nl/sites/default/files/2022-
11/Lijst%20met%20investeringen-Investeringsregeling%20POP3%2B2022_0.pdf)
Adromi B.V.             Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen         Pagina 15 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>4.        Beoordeling gezondheidsaspecten
4.1.      Verspreidings- en blootstellingsmodellen
Als achtergrond bij onderhavige notitie is het volgende van belang. In de zaak Houten26 heeft de
Afdeling overwogen dat in het kader van de ruimtelijke ordening geen gebruik mag worden gemaakt
van extrapolatie van gegevens uit de zogenaamde PRI 2012 rapportage27, aangezien deze rapportage
onvoldoende wetenschappelijke basis biedt als het gaat om het aspect driftverspreiding. In de zaak
Wijchen heeft de Afdeling overwogen dat ook het nieuwe rapport PRI 201528 onvoldoende
wetenschappelijke basis biedt voor wat betreft de verspreiding van drift29, nu dit weliswaar is
gebaseerd op PRI 201430 maar voor het overige geen aanvullende brede wetenschappelijke basis biedt
ten opzichte van PRI 2012.
In de uitspraak Broedershof Neder-Betuwe31 heeft de Afdeling bevestigd dat gebruikmaking van het
PRI 2015 rapport onvoldoende deugdelijk is voor de ruimtelijke ordening, ook al had in deze situatie
adviesbureau SPAWNP bij de beoordeling van de driftblootstelling aanvullende voorzorgmarges
ingebouwd voor wat betreft verspreiding van druppeldrift, afscherming door middel van een haag en
cumulatieve effecten.
Blijkens de uitspraak Asdonkterrein Beuningen32 accepteert de Afdeling bestuursrechtspraak de
achterliggende toxicologische basis van het zogenaamde EFSA-OPEX model niet voor de ruimtelijke
ordening. In de uitspraken Lentsesteeg Rheden33, Heilig Kempke Lith34 en Slotstraat Opijnen35 en
Bornerbroekseweg Enter36 is deze stellingname bevestigd. Redengeving van de Afdeling hierbij is de
volgende.
Het EFSA-OPEX model betreft het verspreidingsmodel dat is ontwikkeld door de European Food Safety
Authority, wat in de EU wordt benut om de toelaatbaarheid gewasbeschermingsmiddelen te
(her)beoordelen binnen de door de Biocidenverordening gestelde kaders. Het model kent ook
erkenning buiten de EU, nu het ook in andere landen wordt gebruikt als referentie bij toelating van
gewasbeschermingsmiddelen.
26
   ABRvS 30 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:855
27
   Plant Research International, Onderzoek naar driftblootstelling bij ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente
Tholen, maart 2012, PRI rapport 441
28
   Plant Research International, Driftblootstelling van omstanders en omwonenden bij de bespuiting van
veldgewassen met een veldspuit, november 2015, PRI rapport 610
29
   ABRvS 6 juni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1741
30
   Plant Research International, Onderzoek naar driftblootstelling van omstanders en omwonenden door
boomgaard bespuitingen Project Skaeve Huse in de gemeente Nijmegen, mei 2014, PRI rapport 568
31
   ABRvS 16 december 2020, ECLI:NL:RVS:2020:3018
32
   ABRvS 19 oktober 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3023
33
   ABRvS 23 november 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3387
34
   ABRvS 2 augustus 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2959
35
   ABRvS 6 december 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4523
36
   ABRvS 17 april 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1599
Adromi B.V.              Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen               Pagina 16 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Mede op basis van het advies van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak37, waarin wordt
verwezen naar een briefrapport van RIVM38, komt de Afdeling bestuursrechtspraak in de uitspraak
Asdonkterrein Beuningen tot de conclusie dat via een beoordeling waarbij gebruik gemaakt wordt van
het EFSA-OPEX model geen sprake kan zijn van goede ruimtelijke ordening voor wat betreft
gezondheidsrisico’s van driftblootstelling. De kanttekeningen die de Afdeling plaatst bij het EFSA-OPEX
model hebben betrekking op wetenschappelijke onzekerheid over fysische uitgangspunten (de
natuurkundige aspecten ten aanzien van de verspreiding van druppels, aerosolen en dampen door de
lucht), toxicologische uitgangspunten (dosis en norm) en op de gebruiksfunctionaliteit van het model.
Voor wat betreft fysische aspecten keurt de Afdeling het model af omdat sprake is van
wetenschappelijke onzekerheid over in het model gehanteerde standaardwaarden:
      - Druppelverspreiding;
      - Nalevering van emissies door uitdamping na toepassing;
      - Drift ten gevolge van lange boombespuitingen.
Voor wat betreft gebruiksfunctionaliteit keurt de Afdeling het model af omdat hiermee geen
berekeningen kunnen worden uitgevoerd voor wat betreft:
      - Cumulatie;
      - De invloed van (hoge) gebouwen;
      - Het driftreducerende effect van een windhaag.
Vanwege de volgende toxicologische aspecten keurt de Afdeling het model af:
      - Wetenschappelijke onzekerheid over cumulatieve en geaggregeerde blootstelling aan stoffen.
      - De redenen waarom blootstelling en gezondheidsrisico’s van kinderen uit de leeftijdscategorie
         1 tot 3 jaar representatief zijn voor mensen met een bijzondere kwetsbaarheid zijn niet
         overtuigend.
Voor de goede orde zij vermeld dat in deze context gemakshalve wordt gesproken over uitspraken van
de Afdeling over het EFSA-OPEX model, maar dat de Afdeling de wetenschappelijke achtergrond en de
toxicologische basis die aan dit model ten grondslag ligt negatief heeft beoordeeld. Het model zelf kan
worden beschouwd als de schoen aan de voet van beschikbare relevante en betrouwbare
wetenschappelijke en technische kennis in de zin van de Biocidenverordening39.
Met de huidige versie van het EFSA-OPEX model (januari 2022, versie 1.0.1) worden de kritiekpunten
van de Afdeling voor wat betreft gebruiksfunctionaliteit en toxicologie niet ondervangen, mede omdat
de essentie van de beschikbare relevante en betrouwbare wetenschappelijke en technische kennis
niet gewijzigd is. Verder blijkt uit de uitspraken Heilig Kempke Lith en Slotstraat Opijnen dat de
Afdeling bestuursrechtspraak van oordeel is dat het hanteren van worst case uitgangspunten ten
einde de bekende wetenschappelijke onzekerheid te ondervangen vanuit planologisch oogpunt
onvoldoende is.
37
   StAB 41286, 30 september 2021
38
   RIVM, Modellen om de humane blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen te berekenen: een stand van
zaken, RIVM Briefrapport 2019-0031 https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2019-0031.pdf
39
   In ABRvS 27 juli 2022 202001586/1/R4 is een gebrek aan wetenschappelijke consensus benoemd om -in dit
geval- planologische beperkingen te rechtvaardigen, niet toepassing van een bepaald model.
Adromi B.V.               Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen     Pagina 17 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Uit de uitspraak Heilig Kempke Lith kan worden afgeleid dat Afdeling voor de beoordeling van
cumulatieve en geaggregeerde effecten een gewogen optelling van blootstelling aan stoffen (zonder
enige discontering) afwijst. In de uitspraak Bornerbroekseweg40 nuanceert de Afdeling dit standpunt
en volgt de Afdeling de conclusie van de StAB dat in planologische context niet mag worden
gecorrigeerd voor de bekende wetenschappelijke onzekerheden, zolang deze achterliggende
wetenschappelijke onzekerheden niet zijn weggenomen.
Hiermee wijst de Afdeling vooralsnog ook cumulatiebeoordelingen af welke minder worst case zijn.
Enkelvoudige optelling betreft immers een benadering die worst case is ten opzichte van alle andere
methoden, waaronder de zogenaamde Monte Carlo Risk Assessment (MCRA)41. Met deze uitspraken
komt de Afdeling terug op een ander recent uitgesproken oordeel dat cumulatieve blootstelling
minder relevant is voor drift42.
De toxicologische uitgangspunten volgen uit richtlijnen welke door OECD en/of ECHA zijn vastgesteld.
Aangezien de toxicologische uitgangspunten waar ook het EFSA model gebruik van maakt aan de basis
ligt van elke blootstellingsbeoordeling (niet alleen gewasbescherming) zullen vooralsnog geen door de
Afdeling geaccepteerde kwantitatieve uitspraken kunnen worden gedaan over toxicologische aspecten
die spelen bij blootstelling aan stoffen in planologische context.
Gelet op de bescherming die de milieuregelgeving beoogt te bieden, behoeft geen rekening te worden
gehouden met toegelaten gewasbeschermingsmiddelen welke als schadelijk voor de volksgezondheid
dienen te worden beschouwd bij toepassing volgens het gebruiksvoorschrift. Op grond van de
toelatingscriteria en het systeem van periodieke herbeoordeling worden middelen ten aanzien
waarvan onverhoopt blijkt van eerder onbekende risico’s uitgefaseerd. Dat geldt ook indien voor
middelen alternatieven ontwikkeld worden waarvan het gezondheidsrisico kleiner is.
De methoden uit de milieuregelgeving en de in die context gangbare toxicologische
benaderingswijzen, waarmee wordt vastgesteld of er een risico is voor de volksgezondheid, mogen
evenwel, gelet op de jurisprudentie van de Afdeling, niet worden benut ter onderbouwing van
planologische besluitvorming.
4.2.     Inpassing zonder modelmatige beoordeling
Op grond van de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak kan nog steeds afgeweken worden
van de 50 meter middels een deugdelijk locatiespecifiek onderzoek, waarbij kan worden aangetoond
dat onder de gegeven omstandigheden ook bij het hanteren van een kortere afstand een
aanvaardbaar woon- en leefklimaat bij een gevoelige functie is gegarandeerd. Hierbij is het een
vereiste dat dit alles onderzocht wordt door een milieudeskundige43.
40
   ABRvS 17 april 2024, 202104367/2/R3
41
   EFSA, Proposal for a data model for probabilistic cumulative dietary exposure assessments of pesticides in line
with the MCRA software, 19-04-2018, Efsa Journal 2018-15(4);1375
42
   ABRvS 21 april 2021, ECLI:NL:RVS:2021:851 ov. 52.1, in deze uitspraak kon worden volstaan met de
beoordeling van blootstelling aan één stof, Captan welke vanwege hoge schadelijkheid als representatief kon
worden beschouwd. Inmiddels wordt Captan als minder schadelijk beschouwd dan waar in het bestemmingsplan
waar onderhavige uitspraak betrekking op had vanuit is gegaan, zie: https://doi.org/10.2903/j.efsa.2020.6230.
43
   ABRVS 24 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1353
Adromi B.V.              Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen            Pagina 18 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>In een recente uitspraak44 is geoordeeld: “Een kleinere afstand kan aanvaardbaar zijn indien
(bijvoorbeeld) driftreducerende maatregelen worden getroffen”. In deze uitspraak heeft de Afdeling
overwogen dat, in het geval het agrarische perceel45 direct gelegen is naast het perceel met de
gevoelige functie, door het plaatsen en in stand houden van een struweelhaag voldoende is
onderbouwd dat een kortere afstand van 50 meter kan worden aangehouden. Onderhoud en
instandhouding van een dergelijke haag dient daarbij te worden verzekerd middels een
vergunningvoorschrift of een instandhoudingsverplichting. De optie om afscherming toe te passen ten
einde een kortere afstand dan 50 meter te rechtvaardigen is ook al in eerdere uitspraken benoemd46.
Deze lijn is in een andere uitspraak bevestigd47, waarbij in die uitspraak wordt verwezen naar het
zogenaamde OBO onderzoeksrapport van RIVM48 dat is uitgevoerd in de bollenstreek. Uit dit rapport
van RIVM blijkt dat mensen in de nabijheid van agrarische gronden blootgesteld staan aan kleine
hoeveelheden stoffen afkomstig uit gewasbeschermingsmiddelen die niet (alleen) uit voedsel
afkomstig zijn. Uit dit onderzoek van RIVM blijkt eveneens, dat mensen die dichtbij landbouwpercelen
wonen, gemiddeld iets gezonder lijken te zijn dan personen die daar verder vandaan wonen. De
Gezondheidsraad komt tot dezelfde conclusies49. In genoemde uitspraak wordt overwogen dat ook
het Ctgb de bevindingen van RIVM heeft bevestigd.
Nu bollenteelt ook gepaard gaat met inzet van gewasbeschermingsmiddelen die niet mogen worden
toegepast op voedselgewassen, zijn de conclusies van het OBO rapport in zoverre ook representatief
te noemen voor teelt van voedselgewassen50.
Ook in een uitspraak van 19 maart 2023, heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-
Nederland geoordeeld dat een kleinere afstand kan worden aangehouden, mits dit op basis van
zorgvuldig en op locatie toegesneden onderzoek deugdelijk kan worden gemotiveerd51.
In de genoemde uitspraken wordt daarbij ook steeds het belang van het aanbrengen van een
vanggewas of een andere vorm van afscherming benadrukt in situaties waarin sprake is van een korte
onderlinge afstand of zelfs aan elkaar grenzende tuinen en gewaspercelen.
44
   ABRvS 2 november 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3160
45
   De uitspraak had betrekking op een agrarische bestemming die tevens boomgaarden en boomteelt toelaat.
46
   ABRvS 25 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW3921
47
   ABRvS 25 januari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:269
48
   RIVM Rapport 2019-0052 Onderzoek Blootstelling Omwonenden (OBO) Bestrijdingsmiddelen en omwonenden
Samenvattend rapport over blootstelling en mogelijke gezondheidseffecten
49
   Gezondheidsraad, Vervolgadvies gewasbescherming en omwonenden, 2010/10, Den Haag 2020, p. 36
50
   De bron van aanwezigheid van stoffen in het lichaam kan bij middelen die op voedselgewassen worden
toegepast met minder zekerheid worden vastgesteld, aangezien blootstelling aan deze middelen ook via
consumptie zal verlopen. Hetzelfde zal gelden voor werkzame stoffen welke (ook) benut worden in
gewasbeschermingsmiddelen voor particulier gebruik.
51
   Rechtbank Midden Nederland 19 maart 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:1048
Adromi B.V.              Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen        Pagina 19 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>4.3.     Aandachtzones
Zoals aangegeven in paragraaf 1.2 hanteert de Afdeling bestuursrechtspraak standaard een
aandachtzone van 50 meter. De afstand van 50 meter is blijkens een uitspraak uit 200252 gebaseerd op
het toenmalige beleid van de provincie Gelderland voor de goedkeuring van ruimtelijke
ontwikkelingen waarbij gevoelige functies nabij boomgaarden en boomteeltpercelen aanwezig zouden
zijn (de ‘Handreiking bestemmingsplannen’ uit 1996).
Ten tijde van dat beleid gold op grond van artikel 13 van de Bestrijdingsmiddelenwet 1963, het daarop
gebaseerde Lozingenbesluit open teelt en veehouderij en de bijbehorende Regeling testmethoden
driftarme doppen Lozingenbesluit open teelt en veehouderij, een verplichting om driftreductie toe te
passen van minimaal 50%. Op grond van het Activiteitenbesluit c.q. het huidige Besluit activiteiten
leefomgeving dient standaard een driftreducerende techniek te worden gehanteerd van minimaal
75%, een norm die kortom de helft strenger is geworden53, waardoor bedoelde afstand van 50 meter
thans minstens kan worden gehalveerd tot 25 meter. Hierbij is ook van belang dat bedoelde 50 meter
werd gehanteerd in een tijd dat gewasbeschermingsmiddelen waren toegelaten welke nu al geruime
tijd vanwege herbeoordelingen onder het regime van de Biocidenverordening zijn uitgefaseerd, terwijl
nieuwe middelen met een lagere potentiële schadelijkheid en lagere persistentie hiervoor in de plaats
zijn gekomen.
Bedoelde afstand van 50 meter is gebaseerd op gewasbehandeling bij boomteelt en in boomgaarden.
Bij dergelijke teelten is het risico op drift groter, omdat dan opwaarts en zijwaarts kan worden
gespoten en bepaalde behandelingen ook plaatsvinden buiten het volbladseizoen, waardoor bladeren
in het gewas zelf geen aanvullende driftreductie bieden.
In situaties waarin enkel rekening behoeft te worden gehouden met neerwaartse
gewasbehandelingen, kan om die reden genoemde afstand nogmaals worden gehalveerd tot 12,5
meter. Alhoewel de Afdeling op dit vlak geen specifieke afstanden noemt, is er steun te vinden in
uitspraken dat in situaties waarin enkel rekening moet worden gehouden met neerwaarts spuiten mag
worden uitgegaan van een kortere afstand qua mogelijke driftblootstelling54. Per slot van rekening is in
geen van de uitspraken waarin de Afdeling afscherming als goede ruimtelijke ordening heeft
geaccepteerd sprake van een afscherming over 50 meter (d.w.z. afscherming op alle posities waar de
afstand tussen gewasperceel en driftgevoelige functie minder dan 50 meter bedraagt). Hieruit blijkt
dat de Afdeling de 50 metergrens hanteert als aandachtsafstand en niet als normafstand.
Driftreductie wordt bereikt door spuitmachines grotere druppels te laten produceren. Grote druppels
vallen immers onder invloed van de zwaartekracht uit de lucht, terwijl kleine druppels (nevel)
gedurende langere tijd in de lucht zullen blijven hangen en dus een veel groter risico in zich sluiten om
zich te verspreiden door de lucht (en eerder overgaan in de gasfase cq. transformeren naar aerosol).
Uiteraard kan niet volledig worden uitgesloten dat gedurende het spuitproces toch enige vorm van
verneveling optreedt (turbulentie in de lucht, botsingen druppels met gewas etc.). Echter op dit vlak
kan er zonder meer van worden uitgegaan dat er geen rekening meer hoeft te worden gehouden met
52
   ABRvS 23 juni 2004, ECLI:NL:RVS:2004:AP3436
53
   Zie ook paragraaf 3.1.
54
   ARRvS 27 maart 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1263
Adromi B.V.               Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen     Pagina 20 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>relevante blootstelling aan druppeldrift op een afstand van 12,5 meter uit gewassen die neerwaarts
worden gespoten en 25 meter bij opwaarts spuiten.
Blootstelling op die afstanden zal enkel nog kunnen plaatsvinden in de vorm van blootstelling aan
dampen en aerosolen. Het gaat hierbij om zeer kleine hoeveelheden. Immers
gewasbeschermingsmiddelen worden ook gekozen op een zo laag mogelijke uitdampbaarheid.
Mensen staan uitsluitend nog bloot aan deze dampen en aerosolen bij inademing. Relevante doses
door opname via de huid of door hand-mond bewegingen zijn uitgesloten. De aanwezige dampen en
aersolen zullen steeds verder verdunnen in de lucht. Een vergelijking met blootstelling aan
bijvoorbeeld stikstofdioxiden en fijnstof afkomstig van wegverkeer, industrie en veehouderijen gaat
maar gedeeltelijk op. Gewasbeschermingsmiddelen breken immers ook relatief snel af onder invloed
van zonlicht. Stoffen afkomstig van wegverkeer e.d. blijven evenwel langer aanwezig in de lucht en
verdwijnen hier alleen uit middels neerslag.
5.       Omgevingsaspecten
5.1.     Relevante teeltsituatie
Zoals beschreven in paragraaf 2.3 wordt rekening gehouden met laagblijvende teelten in de vorm van
akkerbouw op de agrarische gronden ten noorden.
Op het perceel ten westen is sprake van natuur/park. Op deze gronden wordt geen rekening
gehouden met agrarisch grondgebruik nu de geldende bestemming hier een andere invulling heeft
gekregen en er vanuit de gemeente ook geen rekening wordt gehouden met herinrichting ten
behoeve van agrarische doeleinden.
5.2.     Toekomstige beperkingen
In de huidige situatie is de betrokken agrarische grond al gelegen tussen diverse driftgevoelige
bestemmingen, concreet de bestaande inrichting van het plangebied voor een sportcomplex, de
woonbestemmingen ten oosten daarvan en het natuurperceel met wandelpad ten westen daarvan.
Verwezen wordt naar paragraaf 3.3.1.
De Afdeling bestuursrechtspraak beschouwt de verwachting van toekomstige milieuregelgeving welke
mogelijk beperkingen zal stellen aan het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen als een rechtens te
beschermen belang55. Volgens de rechtspraak van de Afdeling kunnen deze toekomstige beperkingen
niet worden uitgesloten binnen de al beschreven aandachtsafstand van 50 meter tussen
gewaspercelen en driftgevoelige percelen.
Zoals gebleken is uit paragraaf 3.1 en 3.2, gelden er geen beperkingen ten aanzien van het spuiten van
gewasbeschermingsmiddelen nabij driftgevoelige functies omdat bij toelating van middelen wordt
uitgegaan van worst case praktijkcondities en Nederland aanvullende eisen stelt aan driftreductie.
Zoals is gebleken uit paragraaf 3.3.3, is bij evaluatie van de milieuregelgeving geen sprake van humaan
risico. Wel heeft de Europese Commissie wel aanleiding gezien om in het kader van de zogenaamde
55
   ABRvS 6 juni 2015, 201507691/1/R2 ov. 7.2
Adromi B.V.             Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen      Pagina 21 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>‘Green Deal’ de ecologie beter te beschermen tegen gewasbeschermingsmiddelen. Bij de huidige
stand van de milieuregelgeving is kortom voorstelbaar dat voor onbepaalde tijd moet worden gewacht
op een wettelijke regeling welke een beperking stelt ten aanzien van het spuiten nabij een
driftgevoelige functie: vanuit de milieuregelgeving wordt immers gestuurd op toelating van steeds
veiliger middelen (en uitfasering van andere middelen) en op verdergaande algemene driftreductie56.
5.3.      Toename van gevoeligheid
Ten opzichte van de huidige sportbestemming zullen de nieuwe woonbestemmingen leiden tot
langduriger menselijke aanwezigheid. Een woonbestemming zal immers betekenen dat rekening moet
worden gehouden met de aanwezigheid van in principe voortdurende aanwezigheid van mensen.
Verder is thans sprake van inpandige sportfaciliteiten in de vorm van sporthallen, waarbij relevant
buitenterrein alleen in gebruik is voor parkeren. In de beoogde situatie zal ook sprake zijn van tuinen.
Tot slot ligt voor de hand dat het aandeel personen met een bijzondere kwetsbaarheid kan toenemen
door de nieuwe woonbestemming, nu deze categorie van personen mogelijk minder in een
sportomgeving aanwezig zal zijn (of alleen bij wedstrijden als toeschouwer).
5.4.      Wind
Volgens het artikel 3.83 lid 5 Activiteitenbesluit (oud) en volgens artikel 4.723e Besluit activiteiten
leefomgeving mogen er geen gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast bij snelheden hoger
dan 5 m/s. Deze windsnelheid komt overeen met windkracht 2 à 3 Beaufort. Alhoewel de
overheersende windrichting noordwest gericht is in Nederland, geldt die conclusie niet voor de lage
windsnelheden waarbij gewasbescherming mag worden toegepast. Bij deze lage windsnelheden kan
de wind in feite uit alle richtingen van de kompasroos komen57, zelfs als rekening wordt gehouden
met de gemiddelde windrichting per seizoen58. De positie van een teeltperceel ten opzichte van een
gevoelige functie is kortom beperkt relevant in relatie tot driftblootstelling.
Wel is relevant dat de behandeling uit de aard der zaak veel minder effectief is als gespoten wordt bij
hogere windsnelheden en dat dit ook geldt voor de driftblootstelling. In algemene zin geldt dat bij
hogere windsnelheden de drift groter zal zijn, maar drift zich ook veel sneller verspreiden en
verdunnen in de buitenlucht. In die situatie is de blootstellingsduur korter en de dosis lager. Echter bij
hogere windsnelheden is niet beheersbaar waar drift zal deponeren en bestaat het risico dat door
specifieke combinatie van turbulentie en luwte plaatselijk juist zeer hoge depositie zal optreden.
Zie de afbeeldingen 7 en 8, waarbij weerstation Volkel is aangehouden als representatief voor
Berghem.
56
   Voor diverse gewasbeschermingsmiddelen geldt bijvoorbeeld al een eis om aanvullende driftreductie toe te
passen (meer dan 75%). Daarnaast kenden diverse waterschappen in met name de waterrijke gebieden
subsidieregelingen voor de aanschaf van 99% driftreducerende spuitapparatuur. Hiervoor kan ook subsidie bij
RVO worden verkregen: Regeling Europese EZK- en LNV-subsidies (https://www.rvo.nl/sites/default/files/2022-
11/Lijst%20met%20investeringen-Investeringsregeling%20POP3%2B2022_0.pdf)
57
   Zie: https://www.knmi.nl/klimaat-viewer/grafieken-tabellen/windrozen/windroos-lelystad (link gecontroleerd
op 14 maart 2024)
58
   https://www.weerplaza.nl/weerinhetnieuws/klimaat/wind-in-nederland/6820/ (link gecontroleerd op 20 juli
2023)
Adromi B.V.             Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen          Pagina 22 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Afbeelding 7: windroos (bron: KNMI)
Adromi B.V.                Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 23 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Afbeelding 8: gemiddelde windrichting per maand (bron: Weerplaza)
6.         Maatregelen
6.1.       Afscherming
Mede gelet op de jurisprudentie welke is aangehaald in paragraaf 4.2, is toepassing van afscherming
ook geaccepteerd in het kader van planologische besluitvorming59 ten einde uit voorzorg te zorgen
voor extra driftreductie. Dat is in de gegeven situatie ook de aangewezen weg, aangezien het geen
optie is om aanvullende driftreducerende maatregelen te treffen bij toepassing van
gewasbeschermingsmiddelen op de omliggende percelen. In lijn hiermee is uiteraard van belang hoe
de effectiviteit van een afscherming dient te worden beoordeeld.
6.1.1. Algemeen
Er zijn de nodige wetenschappelijke gegevens voorhanden als het gaat om de afschermende werking
van een windhaag60.
Verder is van belang dat een windhaag erkend is als driftreducerende techniek; een windhaag staat als
zodanig op de ‘lijst met indeling van spuittechnieken in DriftReducerende Techniek-klassen’ (DRT-lijst)
van de Technische Commissie Techniekbeoordeling (TCT) van 11 december 202361. Dit geldt voor een
windhaag voor de periode vanaf 1 mei met 90% bladdichteid tot 50% bladval van de windhaag. In
59
   Vergelijk in dit verband ABRvS 28 november 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3904, waarin is overwogen dat
aannemelijk is dat een driftreducerende voorziening bestaande uit dubbele hagen leidt tot een ruime
driftreductie.
60
   Vergelijk in dit verband ABRvS 28 november 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3904, waarin is overwogen dat
aannemelijk is dat een driftreducerende voorziening bestaande uit dubbele hagen leidt tot een ruime
driftreductie en zie: Zande, J.C. van de en M. Wenneker, 2015. Driftblootstelling van omstanders en
omwonenden door boomgaard bespuitingen. Wageningen, the foundation Stichting Dienst Landbouwkundig
Onderzoek. Plant Research International, Wageningen UR (University & Research centre), PRI-rapport 609. 68
blz.; 7 fig.; 20 tab.; 53 ref.
61
   Zie: https://iplo.nl/publish/pages/151722/6-informatieblad-windhaag-20220718.pdf (geraadpleegd op 5 maart
2024)
Adromi B.V.                 Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen        Pagina 24 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>combinatie met de (wettelijk standaard verplichte) 75% driftreductie van een spuitmachine biedt een
haag aanvullend 75% driftreductie, zodat tot 94% driftreductie mogelijk is. Uit andere
wetenschappelijke studies kan een hoger driftreducerend effect van een windhaag worden afgeleid62
en hier wordt in het PRI 201563 ook naar verwezen. Dit betekent dat de 75% driftreductie welke de
TCT hanteert, kan worden beschouwd als een conservatief uitgangspunt.
6.1.2. Configuratie op grens teeltgewas
In principe is hierbij van belang te kiezen voor een gewas dat een egale dichtheid biedt. Bij een
dergelijke bladerdichtheid zal een luchtstroom maximaal worden afgeremd waarbij eventueel
aanwezige drift in druppelvorm zo veel mogelijk in de haag zelf zal achterblijven. Een te hoge dichtheid
zorgt voor een afname in de filterende werking, doordat er niet voldoende lucht door de haag kan
stromen64, 65, 66.
De dichtheid van een windhaag kan worden gemeten als de optische dichtheid door het bepalen van
de optische porositeit: de zichtbaarheid achter/door de haag oftewel de som van de “gaten” in het
bladerdek. Dit kan worden gemeten met behulp van een digitale camera, een witte doek achter de
haag en specifieke (analyse)software67.
Het aansluitend effect van uitdamping uit de haag en aansluitende respiratoire blootstelling wordt
verwaarloosbaar geacht, mede nu gewasbeschermingsmiddelen worden toegelaten op hun lage
uitdampbaarheid. Daarnaast is relevant dat uitdamping voornamelijk kan plaatsvinden op een droge
zonnige dag, dus op het moment dat afbraak van de betrokken stoffen onder invloed van de zon ook
maximaal is68. De meeste middelen worden daarbij verspoten aan het begin van het groeiseizoen
wanneer temperaturen nog lager liggen, niet in het warmere oogstseizoen.
Er kan voor de verdere configuratie van een haag worden uitgegaan van een overhoogte van 1 meter
in situaties waarin sprake is van opwaarts of zijwaarts spuiten. In geval sprake is van uitsluitend
neerwaarts spuiten kan worden uitgegaan van een overhoogte van 50 centimeter. In situaties dat
62
   Porskamp H.A.J., Michielsen, J.M.G.P., Huismans, J.F.M., De invloed van een windhaag op emissies bij
fruitteeltspuiten, 1999, IMAG-DLO Rapport 94-29, pag. 29 en Wenneker, M., Heijne, B., Van de Zande, J.C., Effect
of natural windbreaks on drift reduction in orchard spraying, Communications of Applied Biology Science,
Universiteit Gent, 70(2005)4 pag. 961.
63
   Plant Research International, Driftblootstelling van omstanders en omwonenden door boomgaard
bespuitingen, maart 2015
64
   Felsot, A. S., Unsworth, J. B., Linders, J. B., Roberts, G., Rautman, D., Harris, C., & Carazo, E. (2010).
Agrochemical spray drift; assessment and mitigation—A review. Journal of Environmental Science and Health
Part B, 46(1), 1-23.
65
   Mercer, G. N. (2009). Modelling to determine the optimal porosity of shelterbelts for the capture of
agricultural spray drift. Environmental modelling & software, 24(11), 1349-1352.
66
   Zie echter ABRvS 6 juni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1741 ov. 16. De overweging dat aannemelijk is dat een
volledig dichte muur 99% driftreductie kan bieden is minder correct, uitgaande van beschikbare relevante en
betrouwbare wetenschappelijke en technische kennis. Het risico is reëel dat wind zal versnellen als deze over de
muur heen blaast, waardoor per saldo meer druppeldrift over de muur zal worden meegevoerd en veel verder
verspreid zal worden dan zonder enige afscherming het geval was geweest.
67
   Lazzaro, L., Otto, S., & Zanin, G. (2008). Role of hedgerows in intercepting spray drift: Evaluation and modelling
of the effects. Agriculture, ecosystems & environment, 123(4), 317-327.
68
   Voor de Nederlandse situatie is relevant dat toegelaten middelen elders in Europa ook zonder gevaar voor de
volksgezondheid moeten kunnen worden toegepast, dus ook in landen waar de factor uitdamping structureel
hoger zal zijn vanwege een lage luchtvochtigheid in combinatie met warmer weer (dan in Nederland).
Adromi B.V.                 Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen                 Pagina 25 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>tevens buiten het volbladseizoen sprake is van teelten dient te worden gekozen voor een niet
bladverliezende haag.
6.1.3. Configuratie met grotere onderlinge afstand
Het effect van dergelijke windhagen wordt in de hiervoor aangehaalde onderzoeken beschouwd
wanneer deze direct naast de perceelgrens dan wel (enkele meters) uit het gewas(perceel) zijn
geplaatst. In situaties waarbij sprake is van een grotere afstand (meer dan 5 meter bij neerwaarts
spuiten en meer dan 10 meter in andere situaties) tot de relevante gewaspercelen, zal de drift vooral
bestaan uit aerosolen/dampen, zoals ook blijkt uit onderzoek69. Op grotere afstand zal een (relatief)
open windhaag dus minder effect hebben dan in de beschreven onderzoeken, doordat
druppelvormige drift bij toenemende afstand voor een steeds groter deel gedeponeerd zal zijn en drift
in de vorm van dampen en aerosolen niet of nauwelijks afneemt en enkel nog zal verdunnen bij
verdere verspreiding in de buitenlucht.
Een windhaag zal op deze afstand echter nog wel een positief effect hebben op de blootstelling aan de
gewasbeschermingsmiddelen in de vorm van aerosolen/dampen, mits wordt gekozen voor een andere
configuratie: Een zo dicht mogelijke windhaag kan enerzijds zorgen voor de opstuwing van de lucht en
anderzijds voor turbulentie die ontstaat wanneer de lucht afgeremd wordt door de vegetatie. Dit zal
eraan bijdragen dat in de lucht aanwezige dampen en aerosolen voor een deel op veel grotere hoogte
zal verwaaien en dat de concentratie potentieel schadelijke stoffen daalt door de turbulente menging
van de met drift belaste lucht en schone achtergrondlucht70. Op leefniveau betekent dit een lagere
blootstelling aan de schadelijke stoffen.
Kortom, gewasbeschermingsmiddelen hebben op deze afstand met name hun mogelijk negatieve
gezondheidseffecten via inademing van de aerosolen. Ondanks dat de windhagen slechts beperkte
remming bieden aan deze kleine aerosolen, zal een dichte windhaag zorgen voor een verbeterd
leefklimaat.
Uiteraard dient onderhoud plaats te vinden zodat bedoelde haag de gewenste configuratie behoudt,
wat vorm kan krijgen als voorwaardelijke verplichting in het vast te stellen bestemmingsplan.
69
   Lazzaro, L., Otto, S., & Zanin, G. (2008). Role of hedgerows in intercepting spray drift: Evaluation and modelling
of the effects. Agriculture, ecosystems & environment, 123(4), 317-327.
70
   Van Blokland, G., Hooghwerff, J., & Tollenaar, C. (2009). Impact of screens on air quality. Final report of a study
on the performance of (sound) screens on the air quality along highways; Invloed schermen op de luchtkwaliteit.
Eindrapport onderzoek naar de werking van (geluids) schermen op de luchtkwaliteit langs snelwegen. Weliswaar
heeft dit onderzoek betrekking op dampen en aerosolen afkomstig van het wegverkeer, maar qua fysische
eigenschappen van deze dampen en aerosolen vergelijkbaar.
Adromi B.V.                 Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen              Pagina 26 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>7.       Conclusies en locatiespecifieke maatregelen
7.1.     Résumé
Naar aanleiding van een ontvangen zienswijze over het ontwerp bestemmingsplan voor de
herontwikkeling van het perceel Osseweg 38a te Berghem heeft locatiespecifiek onderzoek
plaatsgevonden naar eventuele gezondheidsaspecten voor wat betreft driftblootstelling vanwege de
agrarische gronden ten westen van het plangebied.
Blijkens diverse uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak wordt een kortere afstand als
planologisch acceptabel beschouwd in combinatie met afscherming tussen gewaspercelen en
percelen waar regulier menselijk verblijf niet kan worden uitgesloten. Verwezen wordt naar paragraaf
4.4.
In lijn met die jurisprudentie kan ook hier voor afscherming worden gekozen, zodat een eventuele
(verdergaande) toekomstige beperking van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bij de
agrarische exploitatie van de gronden ten noorden kan worden uitgesloten en tegelijkertijd
gezondheidsrisico’s als gevolg van drift voor de nieuwe woonbestemmingen worden geminimaliseerd.
Op deze wijze kunnen mogelijke toekomstige aanvullende beperkingen bij de exploitatie van de
relevante agrarische gronden worden voorkomen en zal tegelijkertijd worden voorzien in een gezond
woon- en leefklimaat.
7.2.     Vormgeving afscherming
Gelet op de relevante teeltsituatie zal moeten worden gekozen voor een afscherming met een hoogte
van 2 meter, te weten 1,5 meter gewashoogte + 0,5 meter overhoogte. De meeste
akkerbouwgewassen blijven relatief laag (granen, aardappelen etc.). Opgaande akkerbouwgewassen
zoals maïs en zonnebloemen worden enkel vroeg in het groeiseizoen gespoten en niet als dit gewas
eenmaal is opgekomen tot een hoogte van meer dan 1,5 meter.
Op basis van extrapolatie van de uitspraken van de Afdeling v.w.b. de lengte waarover afscherming
dient plaats te vinden, kan worden uitgegaan van 12,5 meter als afstand tot waar een afscherming
zich dient uit te strekken. Verwezen wordt naar paragraaf 4.4. De afscherming dient kortom te worden
geplaatst op alle posities waar de afstand tot de nieuwe woonbestemmingen en de agrarische
percelen minder dan 12,5 meter bedraagt. Hiermee wordt voorkomen dat een spuitwolk zich
eenvoudig om een afscherming heen zou kunnen verplaatsen.
Gelet op de omstandigheid dat sprake zal zijn van eenjarige gewassen, zal er niet buiten het
volbladseizoen worden gespoten. Hierbij kan in aanmerking worden genomen dat vroeg in het seizoen
de bladeren van een afscherming mogelijk nog niet volledig tot wasdom zijn gekomen, maar
tegelijkertijd zal het te behandelen gewas dan ook nog erg klein zijn, waardoor ook een zeer lage
spuithoogte zal worden aangehouden. In vergelijkbare zin zal bij onkruidbestrijding aan het begin van
het seizoen, voorafgaand aan het inzaaien van het teeltgewas, ook sprake zijn van een zeer lage
spuithoogte (in de regel niet meer dan 30 cm). Bij dergelijke spuithoogten is geen sprake van
driftverspreidingsrisico dat afscherming behoeft. Per slot van rekening zal ter plaatse van de haag
Adromi B.V.              Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen     Pagina 27 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>altijd al sprake zijn van ondergroei in de vorm van grassen en kruiden die in combinatie met een kale
haag al basale afscherming biedt voor dergelijke lage spuithoogten.
Qua haagsoorten kan gedacht worden aan diverse soorten zoals meidoorn, sleedoorn, kornoelje,
haagbeuk en dergelijke. Ook combinaties van soorten zijn uiteraard mogelijk. Bepalend is dat hiermee
een aaneengesloten bladdichtheid van 90% kan worden bereikt.
Daarnaast wordt geadviseerd om de alhier beoogde groenbestemming zodanig aan te passen dat deze
gronden uitsluitend bestemd zullen zijn voor deze afscherming. Hiermee worden dan ook de
achterliggende gronden met deze bestemming beschermd. Aanplant en instandhouding van de
betrokken haag kan worden verzekerd middels een voorwaardelijke verplichting.
Verwezen wordt naar afbeelding 9.
Afbeelding 9: overzicht maatregelen (ondergrond: ruimtelijkeplannen.nl)
Adromi B.V.              Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen    Pagina 28 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>7.3.     Voorwaardelijke verplichting
In lijn met de al aangehaalde lijst van DriftReducerende Techniek-klassen’ van de Technische
Commissie Techniekbeoordeling (zie paragraaf 6.1.1) en voorbeelden uit de rechtspraak71 kan de
voorwaardelijke verplichting voor de afschermende haag als volgt worden vormgegeven.
De gronden ter plaatse van de geadviseerde afscherming zouden uitsluitend bestemd moeten worden
voor deze afscherming. Dit kan worden bereikt door deze gronden in de bestemming groen te
voorzien van een nadere aanduiding zoals ‘specifieke vorm van groen – afscherming”. Aansluitend kan
worden gedacht aan het opnemen van de volgende bepalingen in de planregels.
“1. Het bouwen op en het (doen/laten) gebruik(en) van de bestemming Wonen is uitsluitend
toegestaan als in de bestemming ‘groen’ ter plaatse van de aanduiding ‘specifieke vorm van groen –
afscherming’ een afschermende haag is geplaatst, uiterlijk binnen 6 maanden na start van de bouw
van de woningen. Deze haag moet worden aangelegd en aansluitend kwalitatief en kwantitatief in
stand worden gehouden opdat wordt voldaan aan de voorwaarden in het tweede lid van dit artikel.
2. De afscherming als bedoeld in het eerste lid dient te voldoen aan de volgende voorwaarden:
a. minimaal 90% dicht bladoppervlak in het groeiseizoen;
b. minimaal 2 meter hoog;
c. aan de uiteinden van de gedeelde terreingrens doorgetrokken tot een afstand van minimaal 12,5
meter uit het agrarische perceel ten noorden;
d. aanwezigheid van horizontale aaneengeslotenheid (tussen bomen/struiken van het vanggewas);
e. aanwezigheid van verticale aaneengeslotenheid met uitzondering van de onderzijde welke tot een
hoogte van maximaal 30 cm openingen mag bevatten (vanwege afsterven onderste bladeren door
concurrentie met grassen en onkruiden).”
71
   ABRvS 28 november 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3904
Adromi B.V.            Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen    Pagina 29 van 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>