<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                NOTA uiterlijk van bouwwerken
                                        Waterland 2018
Pagina 1 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Inhoud
Voorwoord
1. Algemeen .......................................................... 4       4. Specifieke gebouwen ......................................... 38
1.1. Inleiding ............................................................. 4 4.1. Algemeen........................................................... 38
1.2. Wettelijk kader .................................................. 6      4.2. Monumenten, beeldbepalende en waardevolle
1.4. Duurzaamheid ................................................... 8        panden ..................................................................... 38
1.5. Relatie met andere beleidsterreinen ................ 9                    4.3. Stolpboerderijen ................................................ 40
1.6. Algemene kwaliteitsprincipes ........................... 11               4.4. Agrarische bedrijfsbebouwing ........................... 42
                                                                               4.5. Woonboten ....................................................... 44
2 Gebiedsindeling Waterland ................................ 12
2.1. Gebiedsindeling ................................................. 12      5. Grote bouwplannen........................................... 46
2.2. Beoordelingsniveaus ......................................... 12          5.1. Algemeen........................................................... 46
2.3. Historische kernen............................................. 16        5.2. Criteria ............................................................... 46
2.4. Dorpslinten ........................................................ 20
2.5. Woongebieden .................................................. 23        6. (Her)ontwikkelingsprojecten ............................. 48
2.6. Bedrijventerreinen ............................................ 24        6.1. Algemeen........................................................... 48
2.7. Landelijk gebied ................................................. 25     6.2. Procedure .......................................................... 48
3. Kleine bouwplannen .......................................... 26            7. Afwijken, handhaving en excessen .................... 49
3.1. Algemeen .......................................................... 26    7.1. Mogelijkheden om af te wijken ......................... 49
3.2. Bijbehorende erfbebouwing ............................. 27                7.2. Handhaving........................................................ 49
3.3. Dakkapellen ....................................................... 28    7.3. Excessen ............................................................ 49
3.4. Dakopbouwen op een kap................................. 29
3.5. Erfafscheidingen ................................................ 30
3.6. Reclame-uitingen .............................................. 31        Bijlage 1: begrippenlijst
3.7. Dakramen .......................................................... 33
                                                                               Colofon
3.8. Zonnepanelen en -collectoren .......................... 34
3.9. Na-isoleren van gevels en daken ....................... 36
3.10. Overige kleine duurzame installaties .............. 37
Pagina 2 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord
Waterland is beroemd vanwege het groene landschap met daarin het mooie stadje Monnic-
kendam en de schilderachtige dorpen. Om hier zorgvuldig mee om te gaan en deze schoon-
heid te bewaren voor latere generaties voert de gemeente welstandsbeleid. Tegelijk vragen
de klimaatverandering en de benodigde energietransitie om aanpassing van de gebouwde
omgeving. Zonnepanelen, warmtepompen en isolatie zullen moeten zorgen voor verduurza-
ming van onze gebouwen, zonder te veel schade aan te richten aan ons erfgoed.
Deze Nota uiterlijk van bouwwerken Waterland 2018 is nadrukkelijk een uitnodiging aan
onze inwoners en andere initiatiefnemers om met de gemeente in gesprek te gaan over de
manier waarop veranderingen aan bouwwerken of nieuwbouw passend zijn in Waterland. Ik
hoop dat deze nota handvatten biedt bij de verduurzaming van onze gemeente, zonder aan
kwaliteit in te boeten.
Laura Bromet
Wethouder gemeente Waterland
                                                                                          Pagina 3 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Algemeen
Iedereen wil prettig wonen, winkelen, werken of wandelen. We moeten onze leefomgeving optimaal kunnen gebruiken
en het geheel moet duurzaam en veilig zijn. Daarnaast willen we er ook van kunnen genieten. Het oog wil ook wat. Een
aantrekkelijke, goed verzorgde omgeving verhoogt bovendien de economische waarde van de gebouwen en versterkt het
vestigings- en woonklimaat. Waar mensen samenleven zijn gezamenlijke afspraken nodig. Met deze nota zijn wij ervan
overtuigd dat de kwaliteit van de gebouwde omgeving goed kan worden besproken en beoordeeld. Deze Nota uiterlijk
van bouwwerken 2018 vervangt de Welstandsnota van 2013.
1.1. Inleiding
Wie in Nederland iets wil (ver)bouwen heeft in veel ge-           Niet alles is in regels te vatten. Doel van deze nota is dan
vallen een omgevingsvergunning nodig. Bij een aanvraag            ook om voldoende mogelijkheden te bieden en met u in
voor een vergunning wordt onder andere bekeken of het             gesprek te gaan over het gewenste uiterlijk van uw
plan voldoet aan ‘redelijke eisen van welstand’. Wanneer          bouwplan. Deze nota vormt daarom vooral een uitnodi-
een bouwwerk in ieder geval voldoet aan ‘redelijke eisen          ging om met bouwplannen bij de gemeente langs te ko-
van welstand’ is geregeld in deze nota, maar de ge-               men.
meente staat open voor uw ideeën en initiatieven.
            U kunt altijd contact opnemen met de gemeente als u iets wilt (ver)bouwen. De gemeente bespreekt
            graag samen met u de mogelijkheden, ook als uw plan niet gelijk voldoet aan de criteria zoals opge-
            nomen in deze nota. Er is dus meer mogelijk als u in een vroeg stadium het gesprek aangaat.
Kapstokbeleid                                                     Verduurzaming
Deze compacte en volledige beleidsnota legt een basis.            Duurzaamheid heeft een belangrijke plek in het omge-
Hierin zijn de belangrijkste ambities, aandachtspunten            vingsbeleid van de gemeente. Eén en ander in lijn met de
en criteria opgenomen. Voor sommige gebieden,                     Duurzaamheidsagenda Waterland (2015). Met deze
thema’s of ontwikkelingen kan het beleid aangevuld                duurzaamheidsagenda zet de gemeente onder andere in
en/of uitgewerkt worden. Deze uitwerkingen worden ge-             op zonne-energie, met name in de gebouwde omgeving.
baseerd op de uitgangspunten zoals benoemd in deze                Uitgangspunt voor het welstandstoezicht is dat vol-
nota en worden in samenspraak met inwoners en onder-              doende mogelijkheden worden gegeven voor duurzame
nemers van Waterland opgesteld.                                   maatregelen aan, bij en op gebouwen met ruimte voor
                                                                  vernieuwing en experiment.
Met de vaststelling van deze nota heeft de gemeente
een eerste slag gemaakt ten aanzien van duurzaamheid.             Daarnaast zet de gemeente volop in op informeren en
Maar de ambitie ligt hoger. Iedere kern heeft zijn eigen          adviseren ten aanzien van verduurzamen van panden.
karakteristiek en structuur. Daarom is vooral in be-              Ook voor monumenten. Daarom is begin 2017 gestart
schermde stads- en dorpsgezichten en bij monumenten               met het project ‘Verduurzaming monumenten’ en is een
maatwerk nodig als het gaat om duurzame ingrepen aan              online platform ‘De Groene Menukaart’ gelanceerd. Hier
een gebouw. In een gesprek over uw bouwplan kan dat               kunnen monumenteneigenaren en geïnteresseerden
uitgewerkt worden. Ervaringen met bouwplannen kun-                eenvoudig inspiratie op doen over alle mogelijkheden
nen leiden tot een evaluatie en aanpassingen van deze             om historische panden te verduurzamen met respect
nota.                                                             voor de historische waarden.
Pagina 4 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Van ‘nee, tenzij …’ naar ‘ja, mits …’
Bij de beoordeling van bouwplannen verschuiven we            Deze nota verwoordt daarom niet hoe iets letterlijk moet
onze focus van verbieden (‘nee, tenzij …’) naar mogelijk-    worden ontworpen, maar waarop bij de beoordeling ge-
heden bieden (‘ja, mits ….’), anticiperend op de aanko-      let wordt. De taak van de gemeente en de Monumenten-
mende Omgevingswet (2021). Op basis van ervaringen is        en welstandscommissie Waterland (hierna commissie) is
namelijk gebleken dat het bieden van ruimte en het aan-      dan niet om alleen toetsend maar vooral om oplossings-
gaan van de dialoog tot betere resultaten leidt. Een goed    gericht en inspirerend te zijn. Er is meer mogelijk als er
ontwerp is immers niet altijd te vatten in regels maar zal   sprake is van een goed ontwerp. Er ligt dus ook een ver-
eerder tot stand komen door het gesprek aan te gaan.         antwoordelijkheid bij u als initiatiefnemer. U bent er zelf
                                                             het meeste bij gebaat dat het bouwwerk een architecto-
                                                             nisch geheel vormt en past in de omgeving. Deze nota
                                                             kan daarbij helpen.
Het Paard van Marken (bron: collectie Mooi in Noord-Holland)
                                                                                                         Pagina 5 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1.2. Wettelijk kader
De welstandsbeoordeling is volgens artikel 12 van de     Bij twijfel of als de criteria ontoereikend zijn kan een
Woningwet gericht op het uiterlijk en de plaatsing van   aanvraag alsnog voor advies worden voorgelegd aan de
een bouwwerk, en moet zijn gebaseerd op door de ge-      commissie. De gemandateerde ambtenaar kan het ad-
meenteraad vastgestelde criteria. Deze nota bevat crite- vies ook op zich nemen als de commissie dat specifiek
ria voor omgevingsvergunningplichtige bouwwerken die     aangeeft. Dat kan bijvoorbeeld bij plannen die in hoofd-
op grond van het vigerende bestemmingsplan zijn toege-   lijnen door de commissie al zijn beoordeeld of in geval-
laten of waarvan de gemeente wil meewerken aan een       len waar het oordeel van de commissie als bekend mag
afwijking (art.2.12 Wabo) van het bestemmingsplan.       worden beschouwd.
Daarnaast heeft deze nota betrekking op excessen bij
bouwwerken die vergunningsvrij zijn.                     De volgende plannen kunnen voor advies worden voor-
                                                         gelegd aan de commissie:
Omgevingswet
De Omgevingswet zal na 2021 in werking treden en ver-    -     plannen die betrekking hebben op monumenten of
vangt meerdere wetten zoals de Wet ruimtelijke orde-           als er sprake is van een ander specifiek gebouw (zie
ning en deels de Woningwet. Deze nieuwe wet omvat              hoofdstuk 4);
regels over het beschermen en benutten van de fysieke    -     grotere plannen die in grote mate deelnemen aan
leefomgeving. Het omgevingsplan zal het bestemmings-           en van grote invloed zijn op het openbaar gebied
plan vervangen en gaat meer bevatten dan alleen regels         (vanaf het niveau van een nieuwe woning) (zie
over een goede ruimtelijke ordening. Met het opstellen         hoofdstuk 5);
van deze nota is rekening gehouden met de bedoelingen    -     nieuwe ontwikkelingen die de bestaande structuur
van de Omgevingswet. Deze nota vormt een basis voor            doorbreken of in architectuur sterk afwijken van de
het omgevingsplan of concreter voor beleidsregels ten          omgeving (zie hoofdstuk 6);
aanzien van het uiterlijk van bouwwerken zoals bedoeld   -     excessen, handhaving, bezwaar en beroepszaken
in artikel 4.19 van de Omgevingswet.                           (zie hoofdstuk 7).
1.3. De praktijk                                         U kunt overigens altijd terecht bij de gemeente voor in-
                                                         lichtingen over de interpretatie van de criteria zoals op-
                                                         genomen in deze nota. Neemt u daarvoor contact op
Het college van burgemeester en wethouders neemt het
                                                         met bouw- en woningtoezicht via (0299) 658 585 of
besluit om een omgevingsvergunning al dan niet te ver-
                                                         bouwtoezicht@waterland.nl.
lenen. Voordat zij een besluit nemen kunnen zij advies
vragen aan de commissie. De werkwijze, samenstelling
                                                         Wenst u voorafgaand aan de verdere uitwerking van uw
en taakomschrijving van de commissie is opgenomen in
                                                         bouwplan een advies van de commissie, dan kunt u een
het ‘Reglement van Orde op de Monumenten- en Wel-
                                                         zogenaamd 'verzoek om vooroverleg' indienen. via
standscommissie Waterland’, dat door de gemeenteraad
                                                         www.omgevingsloket.nl. U kunt ook een formu-
is vastgesteld en onderdeel uitmaakt van de gemeente-
                                                         lier downloaden vanaf onze website, waar u meer infor-
lijke bouwverordening.
                                                         matie vindt over een verzoek om vooroverleg. In het
                                                         aanvraagformulier staat omschreven wat u minimaal
Het college mag zelf bepalen of advies wordt ingewon-
                                                         moet indienen bij een verzoek om vooroverleg.
nen van een onafhankelijke commissie of dat toetsing
ambtelijk wordt uitgevoerd. Vooral de kleinere bouw-
                                                         Als uw bouwplan ruimtelijk haalbaar wordt gevonden,
plannen worden beoordeeld door een daarvoor aange-
                                                         dan wordt het plan voorgelegd aan de commissie. De
wezen en gemandateerde ambtenaar op basis van crite-
                                                         commissie vergadert iedere twee weken op maandag-
ria zoals opgenomen in hoofdstuk 3.
                                                         middag. U bent van harte welkom om tijdens de verga-
                                                         dering van de commissie uw bouwplan mondeling toe te
                                                         lichten.
Pagina 6 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Betreft uw bouwplan een vergunningplichtig    nee
                                                   Er vindt vooraf geen beoordeling plaats bij vergunning-
bouwwerk? (kijk op www.omgevingsloket.nl           vrije bouwwerken. Wel kan er sprake van een exces
of u een vergunning nodig heeft)                   (zie hoofdstuk 6).
                          ja
Is er sprake van een:                           ja Hoofdstuk 3 KLEINE BOUWPLANNEN
                                                   Voor deze kleine bouwwerken zijn criteria opgenomen
-    bijbehorende erfbebouwing;                    waarmee ambtelijk wordt nagegaan of het uiterlijk van
-    dakkapel;                                     het bouwwerk past in de omgeving.
-    dakopbouw;
-    erfafscheiding;                               In geval van een beschermd stads- of dorpsgezicht,
-    reclame-uiting;                               een monument of ander specifiek gebouw zoals ge-
-    dakramen;                                     noemd in hoofdstuk 4 kan het bouwplan voor advies
-    zonnepanelen en -collectoren;                 voorgelegd worden aan de commissie. De commissie
-    na-isoleren gevels en daken;                  maakt dan ook gebruik van de criteria voor specifieke
-    kleine duurzame installaties?                 gebouwen en houdt rekening met de gebiedsgerichte
                                                   kernkwaliteiten en ambities.
                          nee
Is er sprake van een specifiek gebouw, zoals:   ja Hoofdstuk 4 SPECIFIEKE GEBOUWEN
                                                   Het bouwplan kan voor advies worden voorgelegd aan
-    monument, beeldbepalend                       commissie. De commissie kijkt wat de effecten zijn van
     of waardevol pand;                            het plan op het uiterlijk van deze specifieke gebouwen
-    stolpboerderij;                               en de directe omgeving door rekening te houden met
-    agrarische bedrijfsbebouwing;                 de gebiedsgerichte kernkwaliteiten.
-    woonboot?
                          nee
                                                ja
Is er sprake van een groter bouwplan, niet         Hoofdstuk 5 GROTE BOUWPLANNEN
zijnde een groter (her)ontwikkelingsproject?       Grotere plannen worden voor advies voorgelegd aan
                                                   de commissie. Zij beoordeeld het plan aan de hand
                                                   van de algemene criteria in relatie tot de karakteristie-
                                                   ken, kernkwaliteiten en ambities van het gebied (zie
                                                   hoofdstuk 2).
                          nee
                                               ja
Is er sprake van een afwijkend bouwplan            Hoofdstuk 6 (HER)ONTWIKKELINGSPROJECTEN
en/of een ontwikkeling dat de bestaande            Voor plannen die de bestaande structuur doorbreken
ruimtelijke structuur en/of karakteristiek         of in hun architectuur afwijken van de omgeving kan
doorbreekt?                                        een nieuw of aanvullend beoordelingskader nodig zijn.
                                                                                                    Pagina 7 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.4. Duurzaamheid
De duurzaamheidsagenda (mei 2015) is het instrument               Waterland heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal
dat de acties van de gemeente ten aanzien van duur-               te zijn. Een grote slag kan worden gemaakt met het ener-
zaamheid bundelt en structureert. De gemeente wil met             giezuinig maken van de bestaande woningvoorraad. Bij-
deze duurzaamheidsagenda een bijdrage leveren aan                 voorbeeld door het na-isoleren van gevels en daken.
een schonere en gezondere leefomgeving. De gemeente               Daarnaast wil de gemeente een groot deel van de ener-
zet in op lokaal opgewekte duurzame energie en ener-              giebehoefte duurzaam opwekken, met name uit zonne-
giebesparing en heeft de ambitie om in 2050 energie-              energie in de gebouwde omgeving.
neutraal te zijn. In de duurzaamheidsagenda zijn meer-
dere speerpunten en mogelijke maatregelen opgeno-                 Tegelijkertijd is het de ambitie om de karakteristiek van
men. De speerpunten van de duurzaamheidsagenda zijn:              monumenten, de beschermde stads- en dorpsgezichten
                                                                  en waardevolle landschappen te behouden en te be-
-    Energiebesparing en duurzame energie: De ge-                 schermen. Er zal bij inpassing van duurzame maatregelen
     meente zet vooral in op zonne-energie en stelt duur-         bij, op of aan monumenten dan ook een grote mate aan
     zaamheidseisen aan nieuwbouwprojecten.                       zorgvuldigheid nodig zijn. Uitgangspunt zijn inpandige
-    Een duurzame gemeente: Het verduurzamen van de               oplossingen, en als dat niet mogelijk is omkeerbare
     gemeentelijke bedrijfsvoering en vastgoed.                   maatwerkoplossingen en/of alternatieven die passen bij
-    Grondstoffen en recycling: Het bijdragen aan herge-          het historische karakter. Maar dat geldt vooral voor mo-
     bruik van nuttige grondstoffen door gescheiden in te         numenten en de historische gebiedsdelen van de be-
     zamelen en het verminderen van het totaal huishou-           schermde stads- en dorpsgezichten. Voor de nieuwere
     delijk afval in kg/inwoner.                                  gebiedsdelen in de beschermde gezichten is meer ruimte
-    Duurzame mobiliteit: Het omlaag brengen van uit-             voor gestandaardiseerde duurzame maatregelen, zoals
     stoot van verkeer en vervoer.                                in de relatief jongere woongebieden op Marken.
-    Openbaar groen en landelijk gebied: Het stimuleren
     en vergroten van de biodiversiteit en het stoppen
     van vervuiling van water en natuurschoon.
             De gemeente Waterland vindt dat toepassingen ten behoeve van een duurzame energievoorziening
             integraal onderdeel zijn van een ontwerp en vanzelfsprekend deel uitmaken van de gebouwde om-
             geving. Uitgangspunt voor het welstandstoezicht is dat voldoende mogelijkheden worden gegeven
             voor duurzame maatregelen aan, bij en op gebouwen met ruimte voor vernieuwing en experiment.
Pagina 8 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>1.5. Relatie met ander beleid
Welstandstoezicht staat niet op zichzelf. Het past in een Bestemmingsplannen
breder geheel van maatregelen en beleidsstukken ge-       Het bestemmingsplan regelt onder meer de functie en
richt op ruimtelijke kwaliteit. Voor een effectief kwali- het ruimtebeslag van bouwwerken ‘voor zover dat nodig
teitsbeleid is het zaak zorg te dragen voor een goede     is voor een goede ruimtelijke ordening’. Datgene dat
aansluiting tussen de verschillende instrumenten. De      door het bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt kan
omgevingsvisie vormt een belangrijke basis, maar ook      niet door welstandscriteria worden tegengehouden.
bestemmingsplannen en beeldkwaliteitplannen vormen
belangrijke instrumenten die van invloed zijn op de ruim- Het uiterlijk van bouwwerken valt buiten de reikwijdte
telijke kwaliteit.                                        van het bestemmingsplan en wordt met deze nota gere-
                                                          geld. Criteria kunnen waar nodig de ruimte die het be-
Omgevingsvisie Waterland 2030                             stemmingsplan open laat invullen ten behoeve van de
Op 9 maart 2017 heeft de gemeenteraad de ‘Omgevings-      ruimtelijke kwaliteit.
visie Waterland 2030’ vastgesteld. De term omgevingsvi-
sie verwijst alvast naar de nieuwe Omgevingswet. Ook      In een situatie waarin een bouwplan in overeenstem-
onder deze wet is het opstellen van een omgevingsvisie    ming is met het bestemmingsplan, maar het bestem-
verplicht. De kernprincipes van de omgevingsvisie zijn:   mingsplan eveneens ruimte biedt voor alternatieven, kan
                                                          een negatief advies worden gegeven als de gekozen ste-
-     vertrek vanuit historie, landschap en natuur;       denbouwkundige of architectonische oplossing te sterk
-     wees groot in kleinschaligheid;                     afbreuk doet aan de ruimtelijke beleving van het betref-
-     houd de stad op afstand maar versterk de verbindin- fende gebied. Uiteraard moet in zo’n geval deze nota of
      gen;                                                vastgestelde uitwerkingen zoals beeldkwaliteitplannen
-     ga voor duurzaam;                                   daartoe de argumentatie leveren.
-     beleef en respecteer het water.
                                                          Beeldkwaliteitplannen e.d.
In de visie is niet (exact) vastgelegd wat waar mag. Of   Deze nota is geen statisch document, maar kan aange-
een ontwikkeling passend is, hangt af van het antwoord    vuld worden vanwege nieuwe ontwikkelingen of inzich-
op de vraag of de ontwikkeling bijdraagt aan de kern-     ten. De gemeente kan bij grotere ontwikkelingen een
principes van de gemeente en de identiteit van het be-    beeldkwaliteitplan, een aparte welstandsparagraaf of
trokken gebied. Zij vormen de onderlegger voor ontwik-    vergelijkbaar laten opstellen. De procedure en in-
kelingen. De identiteit van Waterland is per deelgebied   houdseisen zijn nader uitgewerkt in hoofdstuk 5
vastgesteld.                                              '(Her)ontwikkelingsprojecten'.
                                                          Door de gemeenteraad vastgestelde beeldkwaliteitplan-
                                                          nen, welstandscriteria of vergelijkbaar maken onderdeel
                                                          uit van deze nota. Deze kunnen gebruikt worden als be-
                                                          oordelingskader door de commissie.
                                                                                                    Pagina 9 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Erfgoed
Het cultureel erfgoed is van groot belang voor onze ge- De commissie adviseert het college van burgemeester en
meente, zowel in historische, ruimtelijke als economi-  wethouders over vergunningaanvragen voor monumen-
sche zin. In Waterland staan 320 rijksmonumenten, 134   ten.
gemeentelijke monumenten, 16 provinciale monumen-
ten en 3 archeologische rijksmonumenten. Naast be-      Voor de zorg van monumenten en beschermde stads- en
schermde monumenten heeft Waterland 37 waardevolle      dorpsgezichten heeft de gemeente de brochure ‘Waar-
panden en zijn nog eens 398 beeldbepalende panden       devol Waterland’ (2013) opgesteld. Hierin wordt helder
aangewezen. Ook kent de gemeente Waterland 4 Rijks-     uitleg gegeven aan de regelgeving en de beleidsuitgangs-
beschermde stads- en dorpsgezichten; kern Monnicken-    punten ten aanzien van het uiterlijk van monumenten en
dam, kern Broek in Waterland (noord), dorpslint Zuider- panden in beschermde gezichten.
woude en het gehele eiland Marken.
                                                          In gemeente Waterland staan een groot aantal rijksmonumen-
                                                          ten, waaronder deze voor de regio kenmerkende houten woon-
                                                          huis uitgebouwd tot boerderij in Broek in Waterland (bron: Rijks-
                                                          dienst voor het Cultureel Erfgoed).
Pagina 10 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>1.6. Algemene kwaliteitsprincipes
De beoordeling van een bouwwerk vindt plaats aan de         Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van
hand van een aantal te beoordelen aspecten: het ge-         welstand mag worden verwacht dat:
bouw in zijn omgeving, het gebouw op zichzelf, de detail-
lering en het kleur- en materiaalgebruik. De algemene       -   het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit
kwaliteitsprincipes geven inzicht in de inhoudelijke kant       van het openbaar gebied. Daarbij worden hogere ei-
van deze aspecten en vormen een belangrijke basis voor          sen gesteld naarmate het openbare gebruik van het
de kwaliteitsbeoordeling van alle bouwplannen.                  bouwwerk of van de omgeving groter is (relatie tus-
                                                                sen bouwwerk en omgeving);
De principes richten zich op de zeggingskracht en het       -   het uiterlijk een relatie heeft met het gebruik ervan,
vakmanschap van het architectonisch ontwerp. In bijzon-         terwijl de vormgeving daarnaast ook zijn eigen sa-
dere situaties wanneer de in deze nota gestelde criteria        menhang en logica heeft (relatie tussen vorm, ge-
ontoereikend zijn, kan worden teruggegrepen op deze             bruik en constructie);
algemene principes.                                         -   dat verwijzingen en associaties zorgvuldig worden
                                                                gebruikt en uitgewerkt, zodat bouwwerken en vor-
Dit kan het geval zijn als een bouwplan past binnen de          men ontstaan die begrijpelijk zijn (betekenissen van
criteria voor objecten of gebieden en toch duidelijk on-        vormen in de sociaal-culturele context);
der de maat blijft of als het afwijkt van de omgeving       -   er structuur is aangebracht, zonder dat het te simpel
maar door bijzondere schoonheid wél aan redelijke eisen         wordt en daardoor de aantrekkingskracht verloren
van welstand voldoet (zie hoofdstuk 7). De algemene             gaat (evenwicht in helderheid en complexiteit);
kwaliteitsprincipes zijn gebaseerd op de notitie 'Architec- -   het een samenhangend stelsel van maatverhoudin-
tonische kwaliteit: een notitie over architectuurbeleid'        gen heeft in ruimtes, volumes en vlakverdelingen
van de voormalig Rijksbouwmeester ir. Tjeerd Dijkstra.          (schaal en maatverhoudingen);
                                                            -   materiaal, textuur, kleur en licht het karakter van
                                                                het bouwwerk zelf ondersteunen en de ruimtelijke
                                                                samenhang met de omgeving of de te verwachten
                                                                ontwikkeling daarvan duidelijk maken (materiaal,
                                                                textuur, kleur en licht).
-
                                                                                                       Pagina 11 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2. Gebiedsindeling Waterland
De ruimtelijke kwaliteit van de gebouwde omgeving wordt bepaald door de reeds aanwezige stedenbouwkundige op-
bouw, landschappelijke elementen, cultuurhistorie en architectuur. Het functioneel gebruik is van invloed op de uitstra-
ling en elke bouwperiode heeft stedenbouwkundige en architectonische idealen met zich mee genomen, waarmee per
gebied de basis is gelegd voor een eigen identiteit.
2.1. Gebiedsindeling
Er is onderscheid gemaakt in 5 verschillende (type) ge-        Bijzonder beoordelingsniveau
bieden. Dit onderscheid is vooral gebaseerd op functio-        Voor deze gebieden is extra aandacht nodig voor het be-
nele en ruimtelijke eenheid van een gebied. Het betreft        houden of verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. Het
de volgende gebieden:                                          kwaliteitstoezicht wordt gericht op het beschermen, ver-
                                                               sterken of ontwikkelen van de aanwezige of gewenste
-    Historische kernen                                        karakteristieken. Voor het gehele buitengebied, de histo-
-    Dorpslinten                                               rische kernen en de dorpslinten is het bijzondere niveau
-    Woongebieden                                              van toepassing.
-    Bedrijventerreinen
-    Landelijk gebied                                          In geval van beschermde stads- en dorpsgezichten geldt
                                                               bovendien dat er extra aandacht is voor de cultuurhisto-
Aan de hand van de karakteristieken zijn kernkwaliteiten       rische waarden. De gemeente heeft voor deze gebieden
en ambities geformuleerd, die samen met de algemene            bestemmingsplannen opgesteld ter bescherming van
criteria voor de grotere bouwplannen (hoofdstuk 5) be-         deze waarden. Hiervoor is aanvullend toezicht nodig ge-
palend zijn voor bouwplannen en beoordeling daarvan.           richt op bescherming van de cultuurhistorische karakte-
Waterland is echter niet onveranderbaar. Veranderingen         ristieken, waaronder met name de historische structuur
bieden juist kansen en mogelijkheden om nieuwe kwali-          en architectuur. Voor de zorg van monumenten en be-
teiten toe te voegen. In deze gevallen kan er behoefte         schermde stads- en dorpsgezichten heeft de gemeente
ontstaan om af te wijken van de gebiedskenmerken en            de brochure ‘Waardevol Waterland’ (2013) opgesteld.
de criteria. Zie hiervoor de mogelijkheden in hoofdstuk
7.                                                             Normaal beoordelingsniveau
                                                               Voor deze gebieden is het beleid gericht op het behou-
2.2. Beoordelingsniveaus                                       den of herstellen van de basiskwaliteit door het respec-
                                                               teren van de bestaande, oorspronkelijke of nieuwe ka-
                                                               rakteristieken. Het toezicht is beperkt tot waardering van
De verschillende niveaus geven richting aan de mate aan
                                                               de hoofdkenmerken van gebouwen en andere bouwwer-
kwaliteitszorg en benodigde regie. Die varieert: sommige
                                                               ken. Voor de woongebieden (dorpsuitbreidingen) en de
situaties vragen meer betrokkenheid van de gemeente
                                                               bedrijventerreinen is het normale beoordelingsniveau
dan andere. Het gaat niet om het kwaliteitsniveau maar
                                                               van toepassing.
om het ambitieniveau en de mate aan kwaliteitstoezicht
die nodig wordt geacht. Oftewel: hoe hoog ligt de lat en
hoe intensief is de rol van gemeente als regisseur van de
omgevingskwaliteit.
Pagina 12 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                          Zicht op nieuwbouw in Zuiderwoude in herkenbare Waterlandse stijl.
Randen en overgangsgebieden                                      Dat betekent niet direct dat op bijvoorbeeld een bedrij-
Het kan voorkomen dat het uiterlijk van gebouwen in              venterrein dezelfde eigenschappen verwacht mogen
een bepaald gebied invloed heeft op een naastgelegen             worden als van een aangrenzend buitengebied. Wel
gebied. Randen van het buitengebied hebben bijvoor-              dient rekening te worden gehouden met het gestelde ni-
beeld een andere verschijningsvorm dan een woonge-               veau, waardoor hogere eisen gesteld kunnen worden
bied. Op de grenzen tussen gebieden mag worden ver-              aan de uitstraling van bebouwing aan randen die gren-
wacht dat de aanwezige uitstraling van een gebied geen           zen aan gebieden met een hoger niveau.
nadelige invloed heeft op het naastgelegen gebied.
           Bij de beoordeling van bouwwerken gelegen aan de rand van gebieden wordt altijd rekening gehou-
           den met de uitstraling en het beoordelingsniveau van het naastgelegen gebied.
                                                                                                             Pagina 13 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Pagina 14 van 53</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Pagina 15 van 53</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>2.3. Historische kernen
De gemeente Waterland telt meerdere kernen met elk         Monnickendam
een eigen historisch karakter en stedenbouwkundige         Het gebied wordt omsloten door de Zuidervesting, de
structuur. Deze paragraaf gaat het over de historische     Vestinggracht, de Zesstedenvaart, het Noordeinde, de
kernen Monnickendam, Broek in Waterland, Ilpendam          Haringburgwal en ’t Prooyen. Het grootste deel valt on-
en Marken. Sommige kernen zijn voor het grootste ge-       der het beschermd stadsgezicht ‘Monnickendam’.
deelte aangewezen als Rijksbeschermd stads- of dorps-
gezicht. De overige kernen zijn veelal langgerekte dorps-  De oorspronkelijke stedelijke structuur is bewaard geble-
linten; zoals Zuiderwoude, Uitdam, Watergang, et cetera    ven. Deze structuur wordt bepaald door drie oorspron-
(zie daarvoor paragraaf 2.4.).                             kelijke hoofdstraten: Noordeinde, Zuideinde en Kerk-
                                                           straat (De Zarken). Daarnaast vormt de haven samen
Algemeen kenmerkend voor de historische kernen is de       met de Middendam een belangrijke structuurdrager en
kleinschaligheid, de organisch gegroeide structuur en ka-  karakteristieke plek in Monnickendam. Ook de grachten,
rakteristieke eigenheid en kenmerkende bebouwing. Het      ’t Zand, het Bloemendaal, Lindengracht en Nieuwe Zijds
silhouet en aanzicht vanuit het landelijk gebied wordt     Burgwal zijn voor het karakter van Monnickendam van
voor een groot deel bepaald door de kerktorens een ge-     groot belang.
leidelijke overgang naar het landelijk gebied.
                                                           Het oorspronkelijke verkavelingspatroon is nog duidelijk
De ruimtelijke structuur is bepalend voor de beleving van  herkenbaar door de lange smalle percelen haaks op deze
de verschillende dorpskernen. Monnickendam is iets         hoofdassen en een stegenpatroon in dezelfde richting.
meer stedelijk met een meer besloten structuur met         De bebouwing kenmerkt zich door individuele panden
smalle diepe percelen, terwijl Broek in Waterland gro-     binnen aaneengesloten gevelwanden in een strakke rooi-
tere percelen kent met meer openheid. Ilpendam ont-        lijn. Hier en daar wordt de strakke rooilijn onderbroken
leent zijn karakteristiek vooral aan een verdichte langge- door een bijzondere functie (bijvoorbeeld de kerk) die
rekte lintstructuur met bebouwing direct aan het smalle    enkele meters achter de rooilijn ligt.
straatprofiel van de Dorpsstraat. En op Marken zijn de
hoger gelegen werven bepalend. Elke kern heeft zo zijn     Langs de hoofdstraten zijn de schaal en maat van de be-
eigen karakteristieke identiteit.                          bouwing doorgaans groter dan in de zijstraten. De ge-
                                                           bouwen zijn hier opgebouwd uit maximaal drie bouwla-
                                                           gen, terwijl in de zijstraten het aantal lagen één of twee
                                                           met kap is.
Haven van Monnickendam
Pagina 16 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>De meeste gebouwen staan haaks op de weg en hebben         Er komen zowel lijstgevels en topgevels, als daarvan af-
een zadeldak vaak voorzien van bijzondere topgevel of      geleide varianten voor. De gebouwen zijn meestal rijk
wolfseind met gedetailleerd vormgegeven daklijst.          gedetailleerd. Dit uit zich bijvoorbeeld in de versierde
Vooral de panden aan de hoofdstraten zijn rijk gedetail-   topgevels of gevellijsten.
leerd (o.a. sierlijsten). Sommige delen van de stad ken-
nen een hogere beeldbepalende waarde vanwege bij-          Het materiaalgebruik is doorgaans hout en steen. Voor
zondere functie van gebouwen (bijv. Raadhuis) en/of sta-   de dakbedekking zijn keramische dakpannen (rood en
tige achttiende eeuwse huizen.                             zwart) gebruikelijk. Broeker grijs en Bentheimer (voor
                                                           beschot), groen of wit (voor ramen) en gebroken wit
De bebouwing bestaat overwegend uit gemetselde ge-         (voor lijstwerk) zijn kleuren die voor bebouwing in de
vels en keramische dakpannen. In de kleinere straatjes     dorpskern kenmerkend zijn.
en steegjes wordt (meestal voor zijgevels) ook hout ge-
bruikt. Kenmerkend is de compactheid van de bebou-         Ilpendam
wing en de laag gelegen stoepen als gevolg van dijkopho-   De dorpskern Ilpendam ligt ingeklemd tussen de oude
                                                           loop van het Noord-Hollands Kanaal en de Purmerring-
gingen hoger gelegen rijweg.                               vaart. Beide wateren komen in de oude kern samen en
                                                           bepalen in belangrijke mate het beeld.
Broek in Waterland
Broek in Waterland bestaat uit lintbebouwing langs de      In de Dorpsstraat komen diverse functies voor die vari-
Erven, Leeteinde, Roomeinde, Havenrak, Dorpsstraat,        eren van maatschappelijke voorzieningen tot winkels en
Molengouw en het Zuideinde. De oorspronkelijke orga-       recreatie. Richting het noorden (De Noord) en het zuiden
nisch gegroeide lintstructuur is bewaard gebleven. Ken-    (Monnickendammerrijweg) krijgt de woonfunctie de
merkend zijn de doorzichten tussen de panden op het        overhand en neemt de dichtheid van de bebouwing af.
achterliggende erf en naar het open weidegebied. Het       Kenmerkend is dat de dorpskern is ontstaan door de ge-
grootste deel ten noorden van de N247 valt onder het       leidelijke groei en verdichting van lintbebouwing. In te-
beschermd dorpsgezicht ‘Broek in Waterland’.               genstelling tot de dorpslinten staan de gebouwen over-
                                                           wegend vlak naast elkaar, met de gevel naar de straat
De hoofdstructuur bestaat uit een open water ’t Haven-     gericht en veelal direct aan de weg. In enkele gevallen
rak waarop een aantal vaarten samen komen (Molen-          wordt de woning door een kleine voortuin van de weg
gouw, Zesstedenvaart, ’t Dee, Broekervaart). Aan ’t Ha-    gescheiden.
venrak en langs de verschillende vaarten zijn bebou-
wingslinten ontstaan. De doorgaans vrij ruime percelen     Het grootste deel van de bebouwing bestaat uit één of
liggen deels haaks (bijvoorbeeld langs Havenrak) en        twee bouwlagen met kap. Veelal een zadeldak afgewis-
deels onder een bepaalde hoek (bijvoorbeeld langs De       seld met een mansarde- of schilddak. De diversiteit aan
Erven) op de hoofdwegen. De verspringende rooilijnen       bebouwing, kapvormen en de sporadisch verspringende
en de verscheidenheid in bebouwing hebben tot gevolg       rooilijnen geven het straatbeeld een gevarieerd karakter.
dat de dorpskern een gevarieerd straatbeeld heeft. In      Bijzondere functies (kerken, dorpshuis, brandweer) wij-
het hart van de oude kern staat een aantal bijzondere      ken af van de schaal en de maat van de woonbebouwing.
gebouwen: de Nederlands Hervormde Kerk en een oud
schoolgebouw.                                              De gebouwen zijn zorgvuldig, traditioneel en ambachte-
                                                           lijk gedetailleerd (dorpels, vensterbanken, glasroeden).
Kenmerkend zijn de karakteristieke houten woningen.        Het hoofdmateriaal voor de gevels is metselwerk, de ko-
Ook bakstenen panden uit de achttiende, negentiende        zijnen zijn van hout. Het kleurgebruik is traditioneel en
en vroeg twintigste eeuw zijn veelvuldig aan te treffen in bestaat voornamelijk uit aardtinten, wit en af en toe een
de oude kern. De bebouwing bestaat over het algemeen       kenmerkende kleur voor houten geveldelen (groen,
uit één woonlaag met een kap.                              blauw etc).
                                                                                                       Pagina 17 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Marken
De dorpskern Marken bestaat uit meerdere verspreid lig-   Karakteristiek voor Marken is dat, behalve een stenen
gende, circa 2.00 meter hoge werven. Marken bestaat       voeting, de woning uit hout is opgetrokken. De onder-
van oorsprong uit 27 van dit soort werven, met een con-   kant van de voorgevel bestaat meestal uit hout op een
centratie aan bebouwing en steile taluds in een verder    stenen plint. Daarboven bevinden zich schuiframen met
open kleipolderlandschap. Kleinere overgebleven wer-      een roedeverdeling. Het bovenschot bestaat uit verticaal
ven zijn Wittewerf, Zereiderpad, Grotewerf, Rozewerf en   aangebrachte planken waarin meestal een raam of luik is
Moeniswerf. Tot dorpskern uitgegroeide en aaneenge-       aangebracht. De planken aan de zijkanten van de woning
groeide werven zijn: de Kets, 't Fort, Buurt I, Buurt II, zijn horizontaal aangebracht. De ingang bevindt zich in
Buurt III, Buurt IV, Havenbuurt, Moskou en Siberie. Het   principe in de voorgevel, maar kan zich ook in één van de
hele eiland Marken is aangewezen als beschermd dorps-     zijgevels bevinden.
gezicht.
                                                          Op Marken zijn vier verschillende typen woningen te vin-
Het patroon van de werven wordt gevormd door een on-      den: de lage woning, de verhoogde woning, woningen
regelmatige blokverkaveling met kleine percelen. Het be-  gedeeltelijk op palen gebouwd en woningen geheel op
bouwingspatroon van het merendeel van de werven is        palen gebouwd. De oudste huizen zijn zwart geteerd. De
terug te brengen tot een vierkant met twee elkaar krui-   nieuwere woningen, uit de negentiende eeuw, zijn groen
sende paden, waarbij in iedere hoek ruimte is voor een    of grijs geverfd. Soms zijn de uithollingen in het rabat-
aantal huizen.                                            profiel wit geverfd. De kozijnen, windveren, makelaars
                                                          en waterborden zijn wit geverfd. De dakpannen zijn
Het bebouwingspatroon in de Kerkbuurt daarentegen         overwegend rood. Kenmerkend zijn ook de kleine
kenmerkt zich door een ovale basisvorm. Haaks op de       schuurtjes (klompenhokken) die geheel in de stijl van de
hoofdweg zijn de woningen in rijen gesitueerd. De struc-  karakteristieke Marker woningen zijn gebouwd.
tuur van de Kets is grillig en van de Havenbuurt wordt
voor een groot deel bepaald door de karakteristieke
rechthoekige haven met de hoge steiger in het midden
nog altijd afgestemd op de bottervloot van de Marker
visserij.
                                                                            Karakteristieke werven op Marken met
                                                                            de typische houten Markerwoningen
                                                                            uitgevoerd in verschillende typen.
Pagina 18 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Kernkwaliteiten                                         Ambities
- Oorspronkelijke hoofdstructuur en kleinschaligheid    - Bescherming van de typerende cultuurhistorische,
    in bebouwing.                                            stedenbouwkundige en architectonische karakteris-
- Individuele eigenheid, structuur en karakteristiek         tieken (zie ook de redengevende omschrijvingen be-
    van de verschillende kernen.                             horende bij de Rijksbeschermde stad- en dorpsge-
- Monnickendam: een stedelijke verkavelingspatroon           zichten).
    met gesloten gevelwanden en smalle diepe percelen   - Per kern respecteren van de individuele eigenheid in
    haaks op de hoofdwegen.                                  structuur en karakteristiek.
- Broek in Waterland: een dorpse lintstructuur met      - Behoud van bestaande verkavelingsstructuur, kor-
    ruime percelen, diversiteit in bebouwing, kenmer-        relgrootte en schaal.
    kende houtbouw (veelal in Broekergrijs) en door-    - Behouden van de doorzichten en geleidelijke over-
    zichten tussen de panden naar het open weidege-          gang vanuit Broek in Waterland naar het open wei-
    bied                                                     degebied en voorkomen van een te grote scheiding
- Ilpendam: een dorpse lintstructuur met diversiteit in      tussen privé en openbaar gebied.
    bebouwing aan een smal straatprofiel met overwe-    - De opwekking van duurzame energie in de vorm van
    gend bebouwing direct aan de straat.                     zonnepanelen op gebouwen is in beginsel toege-
- De werven op Marken met een concentratie aan ka-           staan (zie paragraaf 3.8), waarbij in de beschermde
    rakteristieke houten Markerwoningen, die door de         stads- en dorpsgezichten een afweging wordt ge-
    hogere ligging boven het open grasland uitsteken.        maakt ten aanzien van de aanwezige cultuurhistori-
- De Kerkbuurt op Marken met een zeer eigen ovale            sche, stedenbouwkundige en architectonische waar-
    structuur met een hoofdweg en haaks daarop smalle        den. Geen windturbines.
    stegen en karakteristieke straatbeeld van aaneenge- - Bij nieuw- of verbouw in de beschermde stads- en
    sloten houten Markerwoningen.                            dorpsgezichten geen kunststoftoepassingen, tenzij
                                                             sprake is van een gevel(deel) of dakvlak die geheel
                                                             niet zichtbaar is vanaf openbaar gebied. Dan zijn
                                                             hout gelijkende materialen en detailleringen ook
                                                             mogelijk.
                                                        Beoordelingsniveau
                                                        Voor de historische kernen is het bijzondere beoorde-
                                                        lingsniveau van toepassing. Uitgangspunt is het behou-
                                                        den en waar mogelijk versterken van de cultuurhisto-
                                                        risch waardevolle stedenbouwkundige structuur en be-
                                                        bouwingskarakteristieken.
                                                                                                    Pagina 19 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>2.4. Dorpslinten
Naast de drie kernen Monnickendam, Broek in Water-        De verspringende rooilijnen geven het lint een afwisse-
land en Marken (zie paragraaf 2.3.) kent de gemeente      lend straatbeeld: sommige woningen staan dichter langs
Waterland meerdere dorpslinten met een langgerekte        de weg en sommige worden door een voortuin van de
organische gegroeide structuur. De van oorsprong lande-   weg gescheiden.
lijke linten zijn uitgegroeid tot zelfstandige dorpen met
eigen voorzieningen. De dorpslinten bestaan uit Zuider-   De meeste gebouwen zijn opgetrokken met de karakte-
woude, Ilpendam, Uitdam, Watergang en Molengouw           ristieke houten gevelbekleding. In sommige gevallen
ten zuiden van Broek in Waterland. Het dorpslint Zuider-  wordt het hout gecombineerd met metselwerk: de eer-
woude is aangewezen als beschermd dorpsgezicht.           ste bouwlaag bestaat dan uit steen, terwijl de topgevel
                                                          met hout is bekleed. Incidenteel komt het voor dat de
Over het algemeen is de verwevenheid van dorpslinten      woning of gebouwen met een bijzondere functie zoals de
met het omliggende landschap kenmerkend. De ruimere       school in zijn geheel uit baksteen (soms ook met stuc-
kavels, de doorzichten tussen bebouwing, de diverse       werk) bestaat. De daken zijn met keramische dakpannen
stolpboerderijen en het vaak agrarische straatbeeld ver-  bekleed. Kenmerkend is het gevarieerde kleurgebruik,
sterken het landelijke karakter. Halverwege de twintigste namelijk licht en donker groen, licht grijs en beige.
eeuw vinden, aansluitend aan de bestaande lintbebou-
wing, uitbreidingen plaats met kleine woonbuurten (zie    Watergang
paragraaf 2.5.), zoals bij Ilpendam.                      De hoofdstructuur van Watergang bestaat uit dorpsbe-
                                                          bouwing langs de smalle Dorpsstraat. Deze straat vormt
Zuiderwoude                                               de centrale as van het dorp, met haaks daarop enkele zij-
Het dorpslint loopt evenwijdig aan de verkaveling van     straatjes. Karakteristiek zijn de vele watergangen, de
het veenweidelandschap van Binnenbraek en ligt te mid-    kleine ophaalbruggen en de vele doorzichten naar het
den van een aantal Aeën en Dieën (inbraakgeulen en        achterliggende open landelijke gebied.
meren). De ruimtelijke structuur wordt bepaald door het
langgerekte bebouwingslint en de samenkomst van en-       Langs de Dorpsstraat is sprake van lintbebouwing, be-
kele wegen en vaarwegen bij de kerk. De ondiepe bouw-     staande uit kleine arbeiderswoningen, stolpboerderijen,
percelen staan loodrecht op de weg en worden strak be-    enkele karakteristieke kaakbergen (hooihuisboerderij) en
grensd door de weg en een kavelsloot achter de bebou-     voorraadschuren. Door de individuele gebouwen op een
wing.                                                     ruime kavel en verspringende rooilijnen heeft het lint
                                                          een gevarieerde bebouwingsstructuur. De bebouwing in
In Zuiderwoude is sprake van vrijstaande bebouwing met    de tussenstraatjes bestaat uit rijtjeswoningen en enkele
tussen de bebouwing vaak doorzichten naar het achter-     vrijstaande woningen uit de jaren zestig en zeventig van
liggende landschap. Bij het Dijkeinde wordt de structuur  de vorige eeuw.
gekenmerkt door een grotere openheid en een meer lan-
delijk karakter.                                          De bebouwing bestaat uit één tot twee bouwlagen met
                                                          meestal een zadeldak en staan meestal haaks op de weg.
De lintbebouwing bestaat overwegend uit arbeidershuis-    In Watergang komt in beperkte mate nieuwbouw voor.
jes en stolpboerderijen. De bebouwing is klein van schaal Enkele stolpboerderijen zijn opnieuw opgetrokken. De
met overwegend één bouwlaag met kap. Er komen zo-         gebouwen zijn zorgvuldig, traditioneel en ambachtelijk
wel zadeldaken, schilddaken en piramidedaken voor.        gedetailleerd (dorpels, vensterbanken, glasroeden). Het
Tussendoor staat zo nu en dan een pand met twee           hoofdmateriaal voor de gevels is metselwerk, de kozij-
bouwlagen met vaak een steile kap en een enkele kaak-     nen zijn van hout. Enkele woningen hebben een karakte-
berg (hooihuisboerderij).                                 ristieke houten bekleding. Het kleurgebruik is traditio-
                                                          neel, voornamelijk aardtinten.
Pagina 20 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Uitdam                                                     De Noord en Monnickendammerrijweg (Ilpendam)
De hoofdstructuur bestaat uit de Uitdammer Dorpsstraat     Tot dit gebied behoort de bebouwing langs De Noord, de
met aan weerszijden lintbebouwing en evenwijdig lo-        Monnickendammerrijweg, het Molenpad en een klein
pende de Waterlandse Zeedijk. Het westelijk deel van       gedeelte langs het Havenpad. Ze vormen de uitlopers
het lint is vrij transparant met meerdere doorzichten      van de lintstructuur van Ilpendam langs de Purmerring-
naar het achterliggende open landschap en de Uitdam-       vaart.
mer Die. Aan de oostelijke zijde zijn er enkele doorzich-
ten naar de Waterlandse Zeedijk. De bebouwing is divers    De lintbebouwing bestaat overwegend uit kleine wonin-
met kleinere arbeiderswoningen en een enkele stolp-        gen van één bouwlaag met zadeldak en enkele stolp-
boerderij. De sterk verspringende rooilijnen geven het     boerderijen. Vanuit de dorpskern Ilpendam zijn de voor-
straatbeeld een gevarieerd karakter.                       tuinen nog relatief klein, maar worden groter richting
                                                           het landelijk gebied. Bijzondere kwaliteiten zijn de door-
De woningen hebben doorgaans een grote voortuin, om-       zichten naar het landelijk gebied.
dat ze veelal achter op de kavel staan. Oorspronkelijk
waren de woningen georiënteerd op de hogere Water-         De gebouwen zijn zorgvuldig, traditioneel en ambachte-
landse Zeedijk. Later is de Uitdammer Dorpsstraat aan-     lijk gedetailleerd (dorpels, vensterbanken, glasroeden).
gelegd door de toenmalige achtertuinen van de wonin-       Het hoofdmateriaal voor de gevels is metselwerk, de ko-
gen. Hierdoor zijn de zogenaamde ‘overtuinen’ ontstaan.    zijnen zijn van hout. Het kleurgebruik is traditioneel en
                                                           bestaat voornamelijk uit aardtinten.
De bebouwing bestaat overwegend uit één bouwlaag
met een zadeldak. Incidenteel komen ook woningen met       Molengouw (Broek in Waterland)
twee bouwlagen voor. De nokrichting is zowel haaks op      Molengouw is een belangrijke toegangsweg van en naar
als evenwijdig aan de weg. De gebouwen zijn zorgvuldig,    Broek in Waterland en vormt een dorpslint met voorna-
traditioneel en ambachtelijk gedetailleerd (dorpels, ven-  melijk eenzijdig bebouwing. De percelen zijn ondiep en
sterbanken, glasroeden). Het hoofdmateriaal voor de ge-    worden begrenst door de weg aan de voorzijde en het
vels is baksteen en deels hout, de kozijnen zijn van hout. water Molengouw aan de achterzijde. Aan de noordzijde
Ook komen er variaties voor waarbij de eerste bouwlaag     is sprake van vrij zicht over het open landschap.
metselwerk en de topgevel van hout is. Het kleurgebruik
is traditioneel.
Kleuren als lichte Bentheimer, lichtgroen en
grijs zijn kenmerkend voor de Waterlandse
houtbouw. In Broek in Waterland is tevens
sprake van een eigen Broeker grijs.
                                                                                                       Pagina 21 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                         Ambities
Aan de zuidzijde zijn op sommige plekken doorzichten                     - Bescherming van de typerende cultuurhistorische,
naar het water en landschap. Aan het einde van de Mo-                          landschappelijke en architectonische karakteristie-
lengouw bevindt zich een cluster van twee stolpboerde-                         ken van het gebied.
rijen en drie ruime nieuwbouwwoningen van twee lagen                     - Per dorpslint respecteren van de individuele eigen-
met kap in een herkenbare stijl van de Waterlandse                             heid in structuur en karakteristiek.
houtbouw.                                                                - Behoud van bestaande verkavelingsstructuur, kor-
                                                                               relgrootte en schaal.
De bebouwing aan het lint bestaat overwegend uit één                     - Behouden van de doorzichten tussen bebouwing
bouwlaag met een zadeldak. De nokrichting is zowel                             naar het open weidegebied en voorkomen van een
haaks op als evenwijdig aan de weg. De gebouwen zijn                           te grote scheiding tussen privé en openbaar gebied.
zorgvuldig, traditioneel en ambachtelijk gedetailleerd                   - Beperken van bebouwing in de ‘overtuinen’ in Uit-
(dorpels, vensterbanken, glasroeden). Het hoofdmateri-                         dam.
aal voor de gevels is baksteen en deels hout, de kozijnen                - De opwekking van duurzame energie in de vorm van
zijn van hout. Ook komen er variaties voor waarbij de                          zonnepanelen op gebouwen is in beginsel toege-
eerste bouwlaag metselwerk en de topgevel van hout is.                         staan (zie paragraaf 3.8), waarbij in de beschermde
Het kleurgebruik is traditioneel.                                              dorpsgezichten een afweging wordt gemaakt ten
                                                                               aanzien van de aanwezige cultuurhistorische, land-
Kernkwaliteiten                                                                schappelijke en architectonische waarden. Geen
- Landschappelijke setting met hoofdweg, lintbebou-                            windturbines.
     wing en vaak evenwijdig daarachter een waterloop.                   - Bij nieuw- of verbouw in de beschermde stads- en
- Individuele eigenheid, structuur en karakteristiek                           dorpsgezichten geen kunststoftoepassingen, tenzij
     van de verschillende linten.                                              sprake is van een gevel(deel) of dakvlak die geheel
- Een open lintstructuur, verwevenheid met landelijk                           niet zichtbaar is vanaf openbaar gebied. Dan zijn
     gebied met doorzichten naar het achterliggende                            hout gelijkende materialen en detailleringen ook
     open weidelandschap.                                                      mogelijk.
- Kleinschaligheid en diversiteit aan lintbebouwing
     met afwisselend arbeiderswoningen, stolpboerde-                     Beoordelingsniveau
     rijen, enkele kaakbergen en kenmerkende houten                      Voor de dorpslinten is het bijzondere beoordelingsni-
     gevelbekleding.                                                     veau van toepassing. Uitgangspunt is het behouden en
- Karakteristieke stolpboerderijen en kaakbergen met                     waar mogelijk versterken van de landschappelijk waar-
     herkenbaar silhouetten.                                             devolle lintstructuur, de bebouwingskarakteristieken en
                                                                         de relatie met het landschap.
Kenmerkend voor de dorpslinten is de sterke verwevenheid met het waterrijke landschap.
Foto’s links: Zuiderwoude. Foto rechts: Watergang.
Pagina 22 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>2.5. Woongebieden
Rond de historische kernen en dorpslinten hebben meer-     Kernkwaliteiten
dere uitbreidingen met woningen plaatsgevonden. Deze       - Identiteit en uitstraling van grotere woonwijken zijn
uitbreidingen kenmerken zich door het woonkarakter en          herkenbaar door het architectuurbeleid uit de peri-
vaak stedenbouwkundige en architectonische samen-              ode dat ze gerealiseerd zijn. De stedenbouwkundige
hang.                                                          opzet en architectuur is bepalend voor de samen-
                                                               hang.
Bij de dorpsuitbreidingen van Ilpendam, Broek en Water-    - Grootschalige voorzieningen (scholen, verzorgings-
land en Marken is sprake van organisch gegroeide uit-          huizen e.d.) zijn onderdeel van de structuur van de
breidingen achter de historische kernen of -linten. Van-       wijk, maar hebben veelal een eigen uitstraling in
wege de schaal van de uitbreidingen is geen sprake van         omvang of architectuur.
                                                           - De dorpsuitbreidingen zijn meer geleidelijk gegroeid
duidelijk afgebakende wijken. Ze volgen eerder de on-
                                                               en gerelateerd aan de historische en/of landschap-
derliggende historische en landschappelijke structuur
                                                               pelijke structuur.
dan nieuwe ontworpen stedenbouwkundige concepten.
Aan de architectuur is vaak wel een bouwperiode aflees-
                                                           Ambities
baar.
                                                           - Behouden van de aanwezige ritmiek, herhaling en
                                                               samenhang op wijk-, buurt- of bouwblokniveau.
De grotere stadsuitbreidingen ten zuiden van Monnic-
                                                           - Respecteren van bouwstijl passend bij de betref-
kendam zijn herkenbaar aan de meer planmatig opzet
                                                               fende periode. Bij (vervangende) nieuwbouw is een
met een meer samenhangende ontworpen stedenbouw-               eigentijdse, moderne uitwerking mogelijk mits pas-
kundige structuur, inrichting en bebouwingsbeeld. De           send in de stedenbouwkundig context van de omge-
verschillende bouwperioden zijn goed herkenbaar aan            ving.
de opzet van de wijk en de architectuur.                   - Behoud van bestaande verkavelingsstructuur, kor-
                                                               relgrootte en schaal. Op stedenbouwkundig geëi-
De bebouwing bestaat vooral uit rijwoningen, twee-on-          gende plekken (langs hoofdstructuren, hoeken etc.)
der-één-kap en vrijstaande woningen. Daarnaast staan           kunnen verbijzonderingen in functie, vorm en om-
er in de wijk Markgouw enkele portiek- en galerijflats tot     vang de stedenbouwkundige structuur versterken.
5 lagen hoog. De meeste woningen zijn opgebouwd uit 1      - Voorkomen van verrommeling straatbeeld door on-
à 2 bouwlagen met een traditionele zadeldak. Soms ko-          eigen individuele ruimtelijke inpassingen van kleine
men afwijkende kapvormen voor. In het algemeen is              bouwplannen, reclametoepassingen, functies, e.d.
sprake van metselwerk (voornamelijk in aardkleuren) en     - Stimuleren van ingrepen ten behoeve van duurzame
houten of kunststof kozijnen. In de recentere woning-          energieopwekking en -besparing.
bouw worden ook andere materialen zoals hout als ge-
velmateriaal gebruikt.                                     Beoordelingsniveau
                                                           Voor de woongebieden is het normale beoordelingsni-
                                                           veau van toepassing. Uitgangspunt is het handhaven van
                                                           de basiskwaliteit van de woongebieden.
                                                                                                     Pagina 23 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>2.6. Bedrijventerreinen
Bij elke kern is wel een kleinschalig bedrijventerrein te  Kernkwaliteiten
vinden. Veelal voor lokale bedrijven die oorspronkelijk in - De terreinen hebben een functioneel karakter en
de kern waren gevestigd. Bij Ilpendam de Nijverheids-          daarbij passende uitstraling.
weg, Het Schouw ten noorden van de Broekervaart bij        - Schaal en inpassing redelijk in harmonie met schaal
Watergang, Hellingweg in Broek in Waterland, Galgeriet         van kern.
aan de rand van Monnickendam en Boxenring op het
voormalige eiland Marken. De bedrijventerreinen heb-       Ambities
ben een sterk op de functie gericht uitstraling. Dit bete- De ambitie is gericht op het respecteren van de beno-
kent dat er in de inrichting en indeling veel aandacht is  digde functionaliteit, en handhaven van een daarbij be-
besteed een functioneel gebruik van de ruimte. En ook      horende basiskwaliteit van de bedrijventerreinen.
dat bebouwing over het algemeen een utilitair karakter
heeft.                                                     -   Streven naar bepaalde logische samenhang, herken-
                                                               ning en oriëntatie.
De stedenbouwkundige structuur is veelal ontleend aan      -   Uitgangspunt is eenvoudige hoofdvormen.
de bestaande landschappelijke structuur en/of infra-       -   Voorkomen van verrommeling door bijvoorbeeld op
structuur. De bebouwing is veelal evenwijdig aan de weg        het hoofdgebouw afgestemde aan- en bijgebouwen
in een rechte rooilijn gesitueerd en bestaat uit één hoge      en reclame-uitingen.
bouwlaag of twee bouwlagen. Er is over het algemeen        -   Op zichtlocaties langs hoofdstructuren streven naar
sprake van een horizontale gevelopbouw. Hoekpanden             meer representatieve bebouwing (herkenbaar en
hebben soms een hoogte of architectonisch accent. Da-          kenmerkend).
ken zijn plat of met een flauwe helling vormgegeven. Op    -   Stimuleren van ingrepen ten behoeve van duurzame
sommige terreinen is sprake van samenhang, maar bij            energieopwekking en -besparing.
meerdere terreinen is sprake van een verscheidenheid in    -   Daken van bedrijfsgebouwen zijn uitermate geschikt
architectuur en vorm. Materiaal- en kleurgebruik is over       voor zonnepanelen.
het algemeen sober en functioneel, soms verouderd.
                                                           Beoordelingsniveau
                                                           Voor de bedrijventerreinen is het normale beoordelings-
                                                           niveau van toepassing. Uitgangspunt is het handhaven
                                                           van de basiskwaliteit voor bedrijventerreinen.
Pagina 24 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>2.7. Landelijk gebied
Het landelijke gebied van de gemeente Waterland maakt      Kernkwaliteiten
deel uit van het Hollands-Utrechtse veenweidegebied en     - Openheid en ruimtebeleving van het waterrijke wei-
wordt gekenmerkt door een grote mate van openheid.              delandschap met lange zichtlijnen.
Het contrast met de verdichte dorpslinten is daarom        - Afwisselende verkavelingsrichting en oude stroom-
groot. Kenmerkend is het waterrijke landschap met vele          geulen en meren (aeën en dieën) zorgen voor een
sloten en in het oostelijk deel de inbraakgeulen en me-         gevarieerd landschap.
ren (Aeën en Dieën). Het gebruik is overwegend agra-       - Herkenbaarheid van cultuurhistorisch waardevolle
risch grasland. Schiereiland Hemmeland vormt een uit-           landschapsstructuren; het veenweidelandschap, het
zondering op de rest van het agrarisch ingerichte lande-        kleipolderlandschap en het kleinschalige droogma-
lijk gebied. Hemmeland ligt in de Gouwzee bij Monnic-           kerijenlandschap.
kendam en is vooral ingericht voor recreatie voor zwem-    - Voormalig zeeklei eiland Marken (nu schiereiland).
mers en wandelaars.                                        - Karakteristieke stolpboerderijen en kaakbergen met
                                                                herkenbaar silhouetten
Er kan onderscheid worden gemaakt in het veenweide-        - Landelijke linten.
landschap, het kleipolderlandschap en het droogmakerij-
enlandschap. Het veenweidelandschap wordt behalve de       Ambities
openheid ook gekenmerkt door het opstrekkende verka-       - Behouden van de landschappelijke karakteristieken
velingspatroon van lange smalle kavels en door boerde-          waaronder de bebouwingslinten, verkavelingspa-
rijen in linten langs wegen en dijken. Het kleipolderland-      troon, de vele stolpboerderijen en het open water-
schap behoort bij het landelijk gebied van Marken en            rijke weidelandschap met sloten, meren en grasland.
wordt gekenmerkt door een onregelmatig kavel- en we-       - Herkenbaar houden van voor regio kenmerkende en
genpatroon. Ten slotte wordt het droogmakerijenland-            traditionele bebouwing, waaronder stolpen (zie cri-
schap gekenmerkt door een rationeel kavel-, wegen- en           teria in paragraaf 4.3.).
slotenpatroon.                                             - Zorgvuldige inpassing van nieuwe agrarische be-
                                                                drijfsbebouwing (zie criteria in paragraaf 4.4.) en an-
De meeste gebouwen in het landelijke gebied maken               dere ruimtelijke ontwikkelingen binnen de be-
deel uit van een lint. Karakteristiek zijn de stolpboerde-      staande ontginningsstructuur.
rijen op een erf, omgeven door bomen. Het stolpensil-      - Bescherming van natuurwaarde en ecologische ver-
houet is goed te ervaren vanuit het open weideland-             bindingszones/-structuren.
schap. Behalve de vele stolpboerderijen komen ook veel     - Stimuleren van ingrepen ten behoeve van duurzame
vrijstaande woningen uit de jaren zestig voor. De oudere        energieopwekking en -besparing.
agrarische gebouwen (boerderijen en tuinderswoningen)      - Staldaken zijn uitermate geschikt voor zonnepane-
zijn over het algemeen zorgvuldig en karakteristiek gede-       len.
tailleerd (dorpels, lateien, vensterbanken, glasroeden).
Het materiaalgebruik is voor de gevels overwegend          Beoordelingsniveau
steen en voor de kozijnen hout. Het kleurgebruik is tradi- Voor het landelijk gebied is het bijzondere beoordelings-
tioneel. De recentere bouw is doorgaans sober gedetail-    niveau van toepassing. Uitgangspunt is het behouden en
leerd.                                                     waar mogelijk versterken van de landschappelijke karak-
                                                           teristieken. Het aanwijzen als bijzonder gebied heeft tot
                                                           doel het behoud en versterken van de landschappelijk
                                                           kwaliteiten te stimuleren, en niet om de gebruiksmoge-
                                                           lijkheden te beperken.
                                                                                                      Pagina 25 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>3. Kleine bouwplannen
Het merendeel van alle aanvragen voor een omgevingsvergunning betreft een klein bouwplan zoals een schuurtje, een
serre, een uitbouw of een dakkapel. Voor deze kleinere bouwplannen zijn criteria van toepassing die vooraf duidelijkheid
geven of het bouwplan redelijkerwijs past in de omgeving.
3.1. Algemeen
Het bestemmingsplan treedt in eerste instantie regelend       Een klein bouwwerk voldoet in principe als:
op voor wat betreft gebruik, situering en maximale af-
metingen. Als het bestemmingsplan geen belemmering            A. het bouwwerk qua plaatsing, vormgeving en materi-
oplevert wordt een klein bouwplan zoals bedoeld in dit             aalgebruik is afgestemd op een bestaand bouwwerk
hoofdstuk ambtelijk beoordeeld aan de criteria. Dat be-            in het betreffende aaneengesloten bouwblok (bij ge-
tekent dat ambtelijk wordt gekeken of het uiterlijk van            lijkvormige kapvorm/gebouwtype), waarvoor reeds
een bouwwerk past binnen de omgeving. In bepaalde ge-              een vergunning is verleend na 2003 (trendsetter),
vallen kan het plan alsnog aan de commissie worden                 of;
voorgelegd:                                                   B. het bouwwerk qua plaatsing, vormgeving en materi-
                                                                   aalgebruik voldoet aan een door een architect
-    Als er sprake is van een beschermd stads- of dorps-           vooraf ontworpen exemplaar behorende bij een uit-
     gezicht, een monument, waardevol of beeldbepa-                breiding, waarvan het bouwplan deel uitmaakt en
     lend pand of een ander specifiek gebouw zoals ge-             waarvoor reeds een positief advies is gegeven op ba-
     noemd in hoofdstuk 4.                                         sis van het welstandbeleid vanaf 2003, of;
-    Als het bouwplan afwijkt van de gestelde criteria, in    C. het bouwwerk voldoet aan de criteria voor kleine
     bijzondere situaties of bij twijfel over de toepasbaar-       bouwwerken zoals opgenomen in deze nota.
     heid van de criteria.
-    Als er voor een bepaald type bouwplan geen criteria      Bouwplannen met een tijdelijk karakter die kennelijk
     zijn opgenomen.                                          voor permanent gebruik zijn worden niet beoordeeld
                                                              aan de hand van deze criteria. Ook in het geval van een
De commissie maakt dan ook gebruik van de overige cri-        vergunningvrij bouwplan wordt niet vooraf getoetst aan
teria in deze nota en houdt rekening met de gebiedsge-        de criteria. U kunt op www.omgevingsloket.nl nagaan
richte kernkwaliteiten en ambities. Bij beoordeling door      wanneer een bouwplan vergunningvrij is. Er kan bij ver-
de commissie kan in belang van de specifieke situatie en      gunningvrije bouwwerken wel sprake zijn van een exces,
relatie met de omgeving, beargumenteerd afgeweken             waardoor achteraf toezicht nodig is.
worden van de criteria voor kleine bouwplannen.
                                                              Tenzij anders aangegeven worden de afstanden lood-
                                                              recht en maten buitenwerks (buitenzijde gebouw) geme-
                                                              ten.
Pagina 26 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>3.2. Bijbehorende erfbebouwing
Met ‘bijbehorend erfbebouwing’ wordt bedoeld een uit-     -  Het bouwwerk heeft een platte afdekking of is aan-
breiding van een hoofdgebouw dan wel functioneel met         gekapt tegen het hoofdgebouw of voorzien van za-
een zich op hetzelfde perceel bevindend hoofdgebouw          deldak met een zelfde dakhelling en nokrichting als
verbonden, daar al dan niet tegen aangebouwd gebouw,         het hoofdgebouw. Losse bouwwerken kunnen ook
of ander bouwwerk, met een dak. Bijvoorbeeld aan- en         voorzien zijn van een licht hellende dakvlak (bijv. les-
uitbouwen, bijgebouwen, overkappingen en overige             senaarskap).
bouwwerken met een dak. Zonder hoofdgebouw kan er         -  Het bouwwerk sluit aan op de architectuur van het
op het perceel geen sprake zijn van bijbehorende erfbe-      hoofdgebouw. Een losstaand bouwwerk kan ook uit-
bouwing. Er is onderscheid gemaakt in:                       gevoerd zijn in hout.
                                                          -  Geen overmaat aan detailleringen, dus bescheiden
-    Aangebouwd bouwwerk: Een toevoeging aan de be-          boeiboord, overstek en ornamenten e.d.
     gane grondgevel van een gebouw, zoals een aan- of    -  Bij een aangebouwd bouwwerk zijn profielen van
     uitbouw, erker, garage e.d.                             kozijnen afgestemd op die van de gevelramen en ko-
-    Losstaand bouwwerk: Een bouwwerk met (af)dak            zijnen van het hoofdgebouw.
     dat los van het hoofdgebouw op het erf staat zoals   -  Aan de voorgevel vormgegeven als erker met een
     een schuur, tuinhuis, carport, dierenverblijf, plan-    lage gemetselde plint en een opbouw met kozijnen.
     ten- of groentenkas, e.d.
                                                          materiaal en kleur
Criteria                                                  - Materiaal en kleurgebruik bij een aangebouwd
Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet        bouwwerk gevels afgestemd op of passend bij het
vergunningvrij is. Het bestemmingsplan treedt in eerste      hoofdgebouw.
instantie regelend op voor wat betreft situering en maxi- - Bij toepassing van kap is de dakbedekking afgestemd
male afmetingen.                                             op de dakbedekking van het hoofdgebouw en de di-
                                                             recte omgeving.
algemeen                                                  - Geen bitumen of onbedekt EPDM op een hellend
- Het bouwwerk is ondergeschikt aan het hoofdge-             dakvlak.
     bouw.                                                - Geen betonplaten of (geprofileerd) plaatmateriaal
- Bij een aangebouwd bouwwerk is geen andere aan-            zoals damwandprofielen en golfplaat. In de gebie-
     of uitbouw in hetzelfde gevelvlak aanwezig.             den met een normaal beoordelingsniveau (woonge-
- Geen secundaire aangebouwde bijbehorende bouw-             bieden en bedrijventerreinen) mag de dakbedekking
     werken (bijv. uitbouw aan uitbouw of bijgebouw).        van erfbebouwing wel bestaan uit golfplaten of dak-
                                                             panprofielplaten.
vormgeving                                                - In de beschermde stads- en dorpsgezichten met een
- Hoofdvorm bestaat uit één bouwlaag met een recht-          bijzonder beoordelingsniveau geen kunststoftoepas-
     hoekige plattegrond, eventueel met afgeschuinde         singen, tenzij sprake is van een gevel(deel) of dak-
     hoeken bij een aangebouwd bouwwerk.                     vlak die geheel niet zichtbaar is vanaf openbaar ge-
                                                             bied. Dan zijn hout gelijkende materialen en detaille-
                                                             ringen ook mogelijk.
                                                          - Geen opvallende contrasterende kleuren.
                                                                                                   Pagina 27 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>3.3. Dakkapellen
                                                           maatvoering
Een dakkapel is een bescheiden uitbouw in de kap van       - Hoogte maximaal 50% van de in het verticale vlak
een gebouw, bedoeld om de lichttoetreding te verbete-          geprojecteerde hoogte van het dakvlak met een
ren en het bruikbaar oppervlak te vergroten. Dakkapel-         maximum van 1.50 m., gemeten vanaf voet dakka-
len zijn in het algemeen een ondergeschikte toevoeging         pel tot bovenzijde boeiboord of daktrim. Bij hoge
aan een dakvlak. Desondanks zijn dakkapellen, als ze           dakvlakken en op het achterdakvlak is een hoogte
zichtbaar zijn, voor het straatbeeld zeer bepalend. Het is     van 1.75 m. acceptabel.
daarom wenselijk dakkapellen aan de achterkant te situ-    - Op het voordakvlak of dakvlak gekeerd naar het
eren.                                                          openbaar gebied, breedte maximaal 50% van de
                                                               breedte van het dakvlak, gemeten tussen midden
Criteria                                                       bouwmuren of buitenzijde van eindgevels en aan de
Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet          bovenzijde van de dakkapel (bij kilkepers gemeten
vergunningvrij is. Het bestemmingsplan treedt in eerste        aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel). Bij een
instantie regelend op voor wat betreft situering en maxi-      dakvlak gekeerd naar het openbaar gebied tot een
male afmetingen.                                               maximum van 3.00 m. breed.
                                                           - Op het achterdakvlak of dakvlak niet gekeerd naar
algemeen                                                       het openbaar gebied, is volledige breedte mogelijk
- De dakkapel is in hoofdzaak gelijkvormig aan eerder          mits aan weerszijden minimaal 0.50 van dakvlak vrij
     met vergunning geplaatste dakkapel(len) op het be-        blijft.
     treffende dakvlak.
                                                           vormgeving
- Dakkapel is ondergeschikt aan het hoofdgebouw en
                                                           - Vormgeving is afgestemd op de architectuur van het
     gaat niet ten koste gaan van de karakteristiek van de
                                                               hoofdgebouw.
     kapvorm.
                                                           - Plat afgedekt of bij een dakhelling van tenminste 45°
- Geen dakkapel op dak met hellingshoek < 30°.
                                                               toepassing van een aangekapte dakkapel. Bij een
- Aan de voorkant maximaal één dakkapel.
                                                               aangekapte dakkapel moet boven de dakkapel ten-
- Aan de achter- en zijkant mogen meerdere dakka-
                                                               minste vier rijen met dakpannen (á 30 cm.) overblij-
     pellen worden geplaatst tot maximaal 50% van de
                                                               ven, dan wel een vergelijkbare maat.
     gemiddelde breedte van het dakvlak.
                                                           - Profielen van kozijnen zijn afgestemd op die van de
- Geen dakkapellen boven elkaar op hetzelfde dak-
                                                               gevelramen en kozijnen van hoofdgebouw (bij toe-
     vlak.
                                                               passing van kunststof een zogenaamd verdiept pro-
                                                               fiel toepassen).
plaatsing
                                                           - Geen overmaat aan detailleringen, dus max. 0.15 m.
- Bij meerdere dakkapellen op één doorgaand dakvlak
                                                               overstek, hoogte boeiboord max. 0.25 m. en be-
     is de hoofdvorm en maatvoering op elkaar afge-
                                                               scheiden ornamenten.
     stemd en zijn ze regelmatig gerangschikt op één ho-
                                                           - Aan de buitenzijde geen gesloten kistachtige borst-
     rizontale lijn.
                                                               wering.
- Minimaal 0.50 m. en maximaal 1.50 m. dakvlak on-
     der de dakkapel.                                      materiaal en kleur
- Minimaal 0.50 m. dakvlak boven de dakkapel.              - Materiaal en kleurgebruik is afgestemd op het
- Afstand vanaf het hart van de gemeenschappelijke             hoofdgebouw.
     bouwmuur, alsmede de kilkeper is minimaal 0.50 m.,    - Beperkte toepassing van dichte panelen in het voor-
     gemeten aan de bovenzijde van de dakkapel. Bij een        vlak, eventueel alleen in ondergeschikte mate tus-
     kopgevel is de afstand minimaal 1.00 m. vanaf de          sen de glasvlakken.
     buitenkant van de kopgevel.                           - In de beschermde stads- en dorpsgezichten met een
- Afstand vanaf hoekkeper is minimaal 1.00 m., geme-           bijzonder beoordelingsniveau geen kunststoftoepas-
     ten aan de bovenzijde van de dakkapel                     singen, tenzij sprake is van een dakkapel die geheel
- Op een mansardedak is de dakkapel geplaatst in het           niet zichtbaar is vanaf openbaar gebied. Dan zijn
     onderste deel van het dakvlak, met de bovenkant           hout gelijkende materialen en detailleringen ook
     gelijnd onder aan de knik in het dakvlak.                 mogelijk.
                                                           - Geen opvallende contrasterende kleuren.
Pagina 28 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>3.4. Dakopbouwen op een kap
Een dakopbouw is een uitbreiding van een kap door een             dakopbouw uit de eerste bouwlaag (met een doorge-
toevoeging van een bouwmassa aan dak. Met een dak-                trokken gevel)
opbouw wordt een bestaande ruimte onder de kap ver-               - De dakopbouw bevindt zich aan de achterzijde (tuin-
groot. In tegenstelling tot een dakkapel is een dakop-                 zijde) over de volle breedte van de woning.
bouw niet ondergeschikt aan het dakvlak. Een dakop-               - De dakopbouw vormt een verlengde van het oor-
bouw verandert het silhouet van het oorspronkelijke dak                spronkelijke achtergevelvlak.
en kan daardoor een ingrijpende invloed op het straat-            - De hoogte bestaat uit maximaal één volledige ver-
beeld hebben.                                                          diepingshoogte en is in ieder geval lager dan de nok.
                                                                  - De dakopbouw is plat afgedekt en de zijwanden zijn
Criteria                                                               gesloten en belemmeren het realiseren van een ver-
Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet                  gelijkbare dakopbouw bij de belendingen niet.
vergunningvrij is. Het bestemmingsplan treedt in eerste
instantie regelend op voor wat betreft situering en maxi-         dakopbouw met verlegde nok
male afmetingen.                                                  - Een dakopbouw is alleen toegestaan bij een zadel-
                                                                       dak dat evenwijdig aan de straat is gelegen.
algemeen                                                          - De bestaande dakhelling bij een dakopbouw met
- De dakopbouw is aangebracht op een zadeldak of                       verlegde nok (één zijde) heeft een hellingshoek van
     een asymmetrische kap.                                            minder dan 50°.
- Bij meerdere dakopbouwen op een doorgaand dak-                  - De verlegde nok heeft plaatsgevonden door het ver-
     vlak staat de dakopbouw in een regelmatige rang-                  lengen van het voordakvlak, waardoor de nok naar
     schikking op een horizontale lijn.                                achter is verschoven.
- Bij meerdere dakopbouwen op een doorgaand dak-                  - De hoogte van het kozijn van een dakopbouw is, bui-
     vlak sluit de opbouw met de onderzijde, goot en de                tenwerks gemeten, maximaal 1.25 m.
     nok aan op een eventuele nok-verhoging in het-               - Bij tussenwoningen loopt de dakopbouw in principe
     zelfde dakvlak.                                                   van bouwmuur tot bouwmuur.
- De vormgeving, indeling, materialisatie en het kleur-           - Tussen de oorspronkelijke goot en de onderdorpel
     gebruik van een dakopbouw zijn in principe over-                  van de dakopbouw wordt tenminste drie rijen met
     eenkomstig de karakteristiek van het hoofdgebouw.                 dakpannen (á 30 cm.) vrijhouden, dan wel een ver-
- In de beschermde stads- en dorpsgezichten met een                    gelijkbare maat.
     bijzonder beoordelingsniveau geen kunststoftoepas-           - De hellingshoek van de opbouw is afgestemd op de
     singen, tenzij sprake is van een dakopbouw die ge-                bestaande hellingshoek van het dakvlak.
     heel niet zichtbaar is vanaf openbaar gebied. Dan            - De opbouw heeft dichte zijwanden. Bijzondere aan-
     zijn hout gelijkende materialen en detailleringen ook             dacht voor het aanhelen van het metselwerk bij
     mogelijk.                                                         hoekpanden.
- Geen opvallende contrasterende kleuren.
                                                           Voorbeeld van dakopbouw met verlegde nok
                                                           door verlenging van dakvlak aan de voorzijde.
                                                                                                             Pagina 29 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>3.5. Erfafscheidingen
Een erfscheiding is een bouwwerk, bedoeld om het             materiaal en kleur
erf/perceel af te bakenen van een ander perceel, een         - Erfafscheiding is gemaakt van duurzame en degelijke
buurerf of openbaar toegankelijk gebied. Erfafscheidin-         materialen, zoals metselwerk conform het hoofdge-
gen aan de openbare weg zijn van grote invloed op het           bouw.
straatbeeld. De gemeente streeft ernaar een rommelige        - Een dichte erfafscheiding is opgedeeld in kleinere
indruk door een te grote verscheidenheid aan erfafschei-        vlakken, bijvoorbeeld door middel van staanders.
dingen te voorkomen. Erfafscheidingen moeten daarom             Vlakke en monotone erfafscheidingen hebben uit-
passen in de omgeving, op een zorgvuldige en professio-         drukkelijk niet de voorkeur.
nele manier worden geplaatst en worden gemaakt van           - Een dichte erfafscheiding bestaat uit houten delen,
duurzame materialen. De gemeente geeft de voorkeur              eventueel geplaatst op een gemetselde plint. Bij een
aan volledig aangeplante en begroeide erf- en perceelaf-        houtgelijkende detaillering is het toepassen van
scheidingen. Voor het buitengebied is streekeigen be-           kunststof in gebieden met een normaal welstandsni-
planting wenselijk.                                             veau toegestaan.
                                                             - Geen toepassing van uitsluitend beton, kunststof,
Criteria                                                        geprofileerd plaatmateriaal (golfplaat, damwand
Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet           etc.), rietmatten of vlechtschermen.
vergunningvrij is. Het bestemmingsplan treedt in eerste      - In de beschermde stads- en dorpsgezichten met een
instantie regelend op voor wat betreft situering en maxi-       bijzonder beoordelingsniveau geen kunststoftoepas-
male afmetingen.                                                singen, tenzij sprake is van een erfafscheiding die
                                                                geheel niet zichtbaar is vanaf openbaar gebied. Dan
algemeen                                                        zijn hout gelijkende materialen en detailleringen ook
- Samenhang wordt niet verstoord door te grote ver-             mogelijk.
     scheidenheid aan erfafscheidingen.                      - Er zijn donkere tinten of natuurlijke (aard)kleuren
- Waar sprake is van doorzichten (met name bij ran-             toegepast.
     den van historische kernen, de dorpslinten en in het    - Geen felle, opvallend contrasterende en/of bonte
     landelijk gebied) is geen groot onderscheid tussen         kleuren.
     privé en openbaar gebied.
                           Erfafscheidingen die ambachtelijk
                           zijn vormgegeven passend bij de
                           architectuur van het hoofdgebouw.
Pagina 30 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>3.6. Reclame-uitingen
Reclame is een publieke aanprijzing van een bedrijf, een    Voor het overige zijn in algemene zin de hierna volgende
product of een dienst. Reclames vragen vanuit hun doel-     criteria van toepassing. Een andere plaatsing of maat-
stelling aandacht en vormen hiermee een belangrijk en       voering die afwijkt van deze richtlijnen is denkbaar mits
beeldbepalend element van het openbaar gebied. In ge-       de architectuur dit mogelijk maakt.
bieden met commerciële functies zijn reclames op zijn
plaats en kunnen ze de visuele aantrekkingskracht van       algemeen
de omgeving verhogen, hoewel daar een kritische grens       - Reclame dient in de beleving te passen bij het ka-
aan verbonden is. Evenals bij een gebouw speelt ook bij          rakter van de directe omgeving.
een reclame de relatie met de (stedenbouwkundige) si-       - Geen reclame-uitingen die het uitzicht op het open-
tuatie waarin deze wordt geplaatst alsmede het karakter          baar gebied of het open landschap ernstig belemme-
van die situatie een belangrijke rol. Een reclame is ge-         ren.
slaagd wanneer deze een volledig geïntegreerd onder-        - Geen overdaad aan reclame-uitingen.
deel van het totale architectonische concept uitmaakt.      - Bij een nieuwbouw- of verbouwplan de reclame zo
Blijft de zorg voor een goede inpassing van een reclame          veel mogelijk in het ontwerp integreren.
in zijn omgeving achterwege dan wordt de reclame erva-      - Reclame onmiddellijk achter ramen of glazen deuren
ren als een verstoring van de visuele kwaliteit van de           worden eveneens als reclame-uiting aangemerkt.
omgeving.
                                                            vormgeving
Criteria                                                    - Vormgeving, materiaalgebruik, detaillering en kleu-
Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet            ren afstemmen op en harmoniëren met de oor-
vergunningvrij is. Tevens zijn deze criteria van toepassing      spronkelijke gevel; wanneer bij een reclame sprake
als er geen sprake is van een bouwwerk en vergunning             is van een huisstijl kan hiervan worden afgeweken.
nodig is het kader van de Algemene Plaatselijke Verorde-    - Maximaal 1 vlag, vaandel wimpel of banier per 3.00
                                                                 m. gevelbreedte.
ning. Met het oog op de aard, gewenste uitstraling en
                                                            - Raambestickering/-plakaten aan de binnenkant van
schaal zijn de volgende vaste reclame-uitingen storend in
                                                                 ramen en glazen deuren tot maximaal 30% van de ra-
het straatbeeld en daarom in beginsel niet toegestaan:
                                                                 men is bedekt (raambestickering is gelijk aan 1 re-
                                                                 clame-uiting).
-     Reclame die geen direct verband heeft met de activi-
                                                            - Bij het plaatsen van een reclame dient rekening ge-
      teit in het pand, bijvoorbeeld reclame met betrekking
                                                                 houden te worden met eventueel aanwezige bijzon-
      tot speelgoed bij een slagerij.
                                                                 dere elementen in de betreffende gevel (bijvoor-
-     Reclame op, aan, bij of voor een woning, een woon-
                                                                 beeld siermetselwerk of een bewerkte rollaag).
      verdieping of bouwlagen met een bedrijfsbestem-
                                                            - Bevestigingsconstructies, toevoerleidingen en hulp-
      ming zonder publieksfunctie (bijvoorbeeld kantoor-
                                                                 toestellen zoveel mogelijk uit het oog onttrekken.
      functie boven een winkel).
-     Losse reclame, met uitzondering van vrijstaande zui-
      len op bedrijventerreinen.
-     Reclame die boven daken en goten uitsteken.
-     Lichtbakken aan, op of bij monumenten of in be-
      schermde stads- of dorpsgezichten.
-     Mechanisch bewegende reclame.
-     Daglichtreflecterende reclame.
-     Lichtreclame met veranderlijk of intermitterend
      (knipperend) licht.
-     Reclame op zonwering, met uitzondering van be-
      drijfs- of merknaam en/of logo op de onderste seg-
      ment of de volant.
-     Reclame in fluorescerende kleuren.
                                                                                                        Pagina 31 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                           Zone 1                        Zone 2                               Zone 3
plaatsing aan gevel
                                                                Reclame haaks op de gevel in zone 2:
- Maximaal twee reclame-uitingen per voorgevel (bij
    een hoekpand met twee puien is er sprake van 2              - dikte maximaal 0.20 m.;
    voorgevels).                                                - hoogte maximaal 1.00 m.;
- Reclame alleen plat of haaks op de voorgevel.                 - breedte maximaal 0.80 m. (exclusief bevestigings-
                                                                  constructie);
-   Reclame in gevelzone 1: de begane grond verdieping          - bevestigingsconstructie tussen 0.10 en 0.15 m uit
    van het pand (tot bovenkant kozijnen of winkelpui).           de gevel stekend;
    - Naamplaat op de gevel van maximaal 0.30 x 0.40            - eventueel van binnenuit verlicht.
       m.
                                                           -    Reclame in gevelzone 3: het deel boven zone 2, bo-
-   Reclame in gevelzone 2: de strook tussen bovenkant          ven de onderkant kozijnen eerste verdieping.
    kozijnen of pui begane grond en onderkant kozijnen          - Geen reclame-uitingen, tenzij plaatsing in gevel-
    eerste verdieping (borstweringsstrook).                       zone 2 welstandshalve ongewenst is.
    Reclame plat op de gevel in zone 2:                    plaatsing los op eigen terrein
    - plaatsing met rondom zichtbare ruimte tussen re-     - Alleen op bedrijventerreinen bij de entree van het
       clame en kozijnen, tenzij geïntegreerd in winkel-        erf of op een parkeerplaats.
       pui;                                                - Maximaal één reclame-uiting per erf.
    - maximaal 60% van hoogte borstweringstrook met        - Direct op de grond staand en als zelfstandig element
       een maximum van 0.60 m.;                                 vormgegeven afgestemd op en harmoniërend met
    - maximaal 75% van gevelbreedte met een maxi-               het hoofdgebouw.
       mum van 5.00 m.;                                    - Dikte maximaal 0.50 m.
    - niet van binnenuit verlicht.                         - Breedte maximaal 1.50 m.
                                                           - Hoogte maximaal 2.00 m.
Pagina 32 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>3.7. Dakramen
Een dakraam, daklicht, lichtstraat of andere daglicht-    plaatsing en maatvoering
voorziening is er in verschillende vormen en maten en     - De plaatsing is passend binnen de samenhang en rit-
kan de zolder, woon- of slaapkamer een stuk aangena-          miek van de gevelwand en doet geen afbreuk aan de
mer maken door de extra lichtinval. Een dakraam is een        architectuur of cultuurhistorische waarden van het
raam aangebracht in het dakvlak, waarbij de hoofdvorm         gebouw.
van het dakvlak behouden blijft en dakbedekking           - Bij meerdere dakramen zijn deze regelmatig gerang-
rondom aanwezig is. Een constructie met dakramen kan          schikt. Ook als er reeds zonnepanelen of -collecto-
zodanige vorm aannemen dat er sprake is van een kleine        ren zijn geplaatst is de dakraam in de bestaande
dakkapel of zelfs een dakterrasfunctie heeft. In een          rangschikking geplaatst, tenzij het technisch of func-
schuin dakvlak heeft een tuimelvenster die in het mid-        tioneel echt niet anders kan.
den scharniert de voorkeur. Ook op een plat dak zijn      - Bij meerdere exemplaren in hetzelfde dakvlak iden-
dag-lichtvoorzieningen mogelijk in de vorm van een licht-     tieke maatvoering en vormgeving aanhouden.
koepel, daklicht of een lichtstraat.                      - Plaatsing meer dan 0.50 m. vanaf zijkant dakvlak of
                                                              dakrand. Bij hoekkepers gemeten vanaf het hoogste
Criteria                                                      punt.
Plaatsing van dakramen zijn in veel gevallen vergunning-  - Op een plat dak:
vrij. Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan        - niet hoger dan 0.60 m.
niet vergunningvrij is, dat is met name in de beschermde  - Op het voor- en zijdakvlak gekeerd naar openbaar
stads- en dorpsgezichten.                                     gebied:
                                                              - niet uit dakvlak stekend;
                                                              - in lijn met gevelgeleding/-indeling.
                                                          - Op het achter- en zijdakvlak niet gekeerd naar open-
                                                              baar gebied:
                                                              - niet meer dan 1.00 m loodrecht uit dakvlak ste-
                                                                 kend.
Horizontaal gerangschikte dakramen met passend
formaat in verhouding tot het dakvlak.
                                                                                                     Pagina 33 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>3.8. Zonnepanelen en -collectoren
Een zonnepaneel of -collector zijn toevoegingen aan een   plaatsing
dakvlak of op de grond die bij plaatsing zichtbaar vanaf  - Geplaatst op dakvlak of op plat dak en niet aan de
het openbaar gebied van invloed zijn op het straatbeeld.      gevel.
Een zonnepaneel is een paneel dat dient voor energieop-   - Op hellende daken vlak met een hellingshoek gelijk
wekking. Een zonnecollector is een collector die dient        aan het dakvlak.
voor warmwateropwekking.                                  - Afstand vanaf de goot, vanaf de nok en vanaf mid-
                                                              den bouwmuur en zijkant dakvlak minimaal 0.50 m.
Een goed alternatief is een gezamenlijke oplossing door   - Afstand vanaf de kilkeper is minimaal 0.50 m., geme-
een collectief zonnedak. De gemeente Waterland facili-        ten aan de bovenzijde van de dakkapel.
teert hierbij door samen met lokale energie coöperaties   - Afstand vanaf hoekkeper is minimaal 1.00 m., geme-
op zoek te gaan naar geschikte daken binnen de zoge-          ten aan de bovenzijde van de dakkapel.
noemde Postcoderoosregeling. Deze regeling (fiscale be-   - Op platte daken ten minste net zo ver verwijderd
naming is de Regeling Verlaagd Tarief) biedt een finan-       van de dakrand als de paneel of collector hoog is.
cieringsmogelijkheid om gezamenlijk zonne-energie op          Dus bij hoogte van 0.50 m. dan moet de afstand tot
te wekken, zonder dat de zonnepanelen op het eigen            de dakrand(en) ook minimaal 50 centimeter zijn.
dak hoeven te liggen. Voor meer informatie raadpleeg de   - Op panden in de historische dorpskernen:
gemeentelijke website (www.waterland.nl), Stichting           - niet op voordakvlak, en;
Duurzaam Waterland (www.sdwaterland.nl), Groen Wa-            - op zijdakvlak minimaal 2.00 m. achter de voorge-
terland Energie Coöperatie (www.groenwaterland.nl) en            vel of (zij)gevel gekeerd naar het openbaar ge-
Zon op Waterland (www.zonopnederland.nl/zon-op-wa-               bied, en;
terland/).                                                    - niet storend zichtbaar vanuit het openbaar gebied
                                                                 (voor monumenten geldt niet zichtbaar), en;
Criteria                                                      - reversibel boven op de dakbedekking geplaatst.
Plaatsing van zonnepanelen en -collectoren is in veel ge-
vallen vergunningvrij, behalve in de beschermde stads-    vormgeving
en dorpsgezichten en op monumenten. Voor monumen-         - Bij meerdere exemplaren in hetzelfde dakvlak is een
ten gelden de criteria zoals opgenomen in paragraaf 4.2.      identieke maatvoering en vormgeving aangehouden.
Onderstaande criteria komen dus vooral aan de orde als    - De zonnecollector of -paneel is terughoudend gede-
                                                              tailleerd en heeft een terughoudende uitstraling.
de zonnepanelen of -collectoren worden geplaatst op
                                                          - Op panden in de historische kernen en het landelijk
panden in de beschermde stads- en dorpsgezichten.
                                                              gebied uitsluitend zonnepanelen met donkerge-
                                                              kleurde cellen zonder rand of met donkergekleurde
algemeen
                                                              niet glimmende rand.
- De plaatsing is passend binnen de samenhang en rit-
     miek van de gevelwand en doet geen afbreuk aan de
     architectuur of cultuurhistorische waarden van het
     gebouw.
- Bij meerdere zonnepanelen of collectoren zijn deze
     regelmatig gerangschikt in een rechthoekig blok,
     zonder verspringingen.
- Bij grotere nieuw- of verbouwplannen zijn installa-
     ties geïntegreerd meegenomen in (de architectuur
     van) het hoofdgebouw.
Pagina 34 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>In historische kernen en het landelijk gebied uitsluitend zonne-
panelen met donkergekleurde cellen zonder rand of met een
donkergekleurde niet glimmende rand. Ook in de dorpslinten of
woongebieden hebben deze panelen de voorkeur.
                                                                 Bij meerdere zonnepanelen zijn deze regelmatig gerang-
                                                                 schikt in een rechthoekig blok, zonder verspringingen.
                                                                                                        Pagina 35 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>3.9. Na-isoleren van gevels en daken
Gevelisolatie vermindert het verlies van warmte vanuit    Criteria
de woning naar buiten. Er zijn verschillende manieren     Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet
van gevelisolatie. Spouwmuurisolatie of binnengeveliso-   vergunningvrij is. Het bestemmingsplan treedt in eerste
latie is niet zichtbaar vanaf de buitenkant en kan dus    instantie regelend op voor wat betreft situering en maxi-
zondermeer worden toegepast. Bij het isoleren van de      male afmetingen.
buitenmuren vanaf de buitenzijde, verandert het uiterlijk
van de woning. Plaatsing aan de voorgevel of aan een      algemeen
andere gevel gekeerd naar het openbaar gebied, kan van    - Samenhang en ritmiek van gebouw, straatwand
grote invloed zijn op het straatbeeld. Schuine daken kun-      en/of bouwblok blijft behouden.
nen meestal aan de binnenzijde worden geïsoleerd.
Platte daken worden meestal aan de buitenzijde voor-      vormgeving
zien van isolatie.                                        - De hoofdvorm en verhoudingen van het gebouw
                                                               blijven in grote lijnen intact.
De criteria hebben betrekking op een individuele toepas-  - Nieuwe gevelelementen passen in de ritmiek en sa-
sing. Uitgangspunt bij een individuele toepassing binnen       menhang van de gevels van het pand en de gehele
één samenhangend blok, ensemble of architectuureen-            gevelwand.
heid is dat de doorgaande (dak- en goot)lijnen gehand-    - Dakranden, daklijsten, boeidelen en nokpannen blij-
haafd blijven, zodat het pand als bindend element in de        ven als bindend element in de architectuureenheid
architectuureenheid blijft functioneren.                       functioneren.
                                                          - Belangrijke karakteristieke bouwkundige elementen
Bij een collectieve toepassing wordt de gehele gevel-          en detaillering zoals lateien, raamlijsten en metsel-
wand in één keer aangepakt waarbij de gevelwand op-            werk worden gerespecteerd.
nieuw wordt vormgegeven. In dat geval is er sprake van    - Bij panden met een individuele parcellering en archi-
een groter bouwplan waarvoor de criteria in hoofdstuk 5        tectuur is meer keuzevrijheid in de toe te passen ge-
van toepassing zijn. Uitgangspunt is dat collectieve op-       vel- en/of dakafwerking, waarbij na-isolatie kan wor-
lossingen de voorkeur hebben.                                  den ingezet voor een totale renovatie van het ge-
                                                               bouw en een verrijking van het straatbeeld.
                                                          materiaal en kleur
                                                          - Materialen en kleuren zijn gelijk aan of afgestemd
                                                               op het hoofdgebouw en belendingen.
                                                                            Met name bij bouwblokken met identieke
                                                                            rijwoningen heeft de gemeente de voor-
                                                                            keur voor collectieve oplossingen voor het
                                                                            na-isoleren aan de buitenzijde.
Pagina 36 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>3.10. Overige duurzame installaties
Installaties horen bij gebouwen, zoals schoorstenen, lif- plaatsing
topbouwen, airco-units e.d. Verwachting is dat naast      - Installatie is inpandig, tenzij er aantoonbaar redenen
zonnepanelen en -collectoren steeds meer installaties         zijn dat de installatie (deels) niet of inpandig opge-
aan gebouwen worden toegevoegd ten behoeve van                lost kan worden.
duurzame energieopwekking of energiezuinigheid. Bij-      - Installatie is geplaatst op een plek die niet storend
voorbeeld kleine windinstallaties (KWI), warmtepompen         zichtbaar is vanuit het openbaar gebied, bijvoor-
en complete energie-units en klimaatsystemen. Een             beeld in de achtertuin, aan de achtergevel of op het
kleine windinstallatie (KWI) is een installatie waarmee       achterdakvlak, tenzij uitdrukkelijk ontworpen en/of
duurzame elektriciteit wordt opgewekt middels wind.           zorgvuldig ingepast.
Een warmtepomp haalt energie uit de buitenlucht of uit    - Op, bij en aan panden in de historische kernen:
                                                              - minimaal 2.00 m. achter de voorgevel of (zij)gevel
de bodem (veelal collectief). Een compleet energie-unit
                                                                 gekeerd naar het openbaar gebied, en;
of klimaatsysteem combineert verschillende energiezui-
                                                              - niet storend zichtbaar vanuit het openbaar ge-
nige systemen in één installatie vaak gecombineerd met
                                                                 bied, en;
zonnepanelen.
                                                              - reversibel aan de gevel of boven op de dakbedek-
                                                                 king geplaatst.
Om installaties te veranderen of aan te brengen, zijn
meestal bouwkundige voorzieningen nodig. De verande-
                                                          vormgeving
ringen zijn zelden gericht op het verfraaien van het ge-
                                                          - De installaties zijn ondergeschikt en laten de archi-
bouw. Zo is voor een luchtwarmtepomp altijd een bui-
                                                              tectuur van het gebouw in tact. Om dit te bereiken
tenunit nodig.
                                                              is een (deels) inpandige oplossing of terughoudende
                                                              vormgeving het uitgangspunt.
Criteria
                                                          - De installatie heeft een kleurstelling overeenkomstig
Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet         of harmoniserend met gevel of dakvlak, of zijn uitge-
vergunningvrij is. Het bestemmingsplan treedt in eerste       voerd in een zwarte of grijze kleur, of in een andere
instantie regelend op voor wat betreft situering en maxi-     neutrale niet opvallende kleur.
male afmetingen.
algemeen
- In de woongebieden (m.u.v. monumenten, waarde-
     volle en beeldbepalende panden en in de be-
     schermde stads- en dorpsgezichten) en op bedrij-
     venterreinen zijn er welstandshalve geen beperkin-
     gen voor toepassen van kleine duurzame installaties
     bij, op en aan bestaande gebouwen.
- Bij grotere nieuw- of verbouwplannen zijn installa-
     ties geïntegreerd meegenomen in (de architectuur
     van) het hoofdgebouw.
                                                                                                        Pagina 37 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>4. Specifieke gebouwen
In dit hoofdstuk zijn de objectgerichte welstandscriteria opgenomen voor bouwwerken die zo specifiek zijn dat ze een
eigen uitwerking met criteria vergen. In tegenstelling tot de kleine bouwplannen gaat het veelal om ‘relatieve’ criteria.
Criteria die altijd geïnterpreteerd worden in relatie tot het gehele gebouw en de omgeving.
4.1. Algemeen
Bouwplannen op, aan en bij specifieke gebouwen kun-                Erfgoedzorg is één van de speerpunten van de gemeente
nen aan de commissie worden voorgelegd, die bij de be-             Waterland. Zij hecht veel waarde aan de beschermde
oordeling de criteria interpreteert in het licht van het           monumenten, waardevolle en beeldbepalende panden.
concrete bouwplan in relatie tot het gehele gebouw.                De beoordeling van ingrepen aan een monument is
Voor de volgende specifieke gebouwen zijn ‘eigen’ crite-           daarom altijd gericht op het handhaven, herstellen en
ria opgesteld:                                                     versterken van de cultuurhistorische karakteristieken, de
                                                                   samenhang van het gebouw en de relatie met de (histo-
-    Monumenten, beeldbepalende en waardevolle pan-                rische) omgeving.
     den
-    Stolpboerderijen                                              Criteria
-    Agrarische bedrijfsbebouwing                                  Voor rijksmonumenten, provinciale en gemeentelijke
-    Woonboten                                                     monumenten gelden de bepalingen in de Monumenten-
                                                                   wet en/of de bepalingen in de provinciale- of gemeente-
4.2. Monumenten, beeldbepalende en                                 lijke monumentenverordening.
waardevolle panden                                                 Voor beoordeling van ingrepen aan monumenten, beeld-
                                                                   bepalende en waardevolle panden zijn onderstaande cri-
In Waterland bevinden zich 320 rijksmonumenten, 120                teria van toepassing. Deze criteria worden altijd bezien
gemeentelijke monumenten en 5 provinciale monumen-                 in relatie tot aanwezige (redengevende) beschrijvingen
ten. Een monument is een gebouw of terrein dat van al-             van de gebouwen. Voor monumenten wordt tevens ver-
gemeen belang is door schoonheid of geschiedenis, be-              wezen naar de brochure ‘Waardevol Waterland’ (2013).
langrijk is voor de wetenschap of cultuurhistorische               Hierin wordt helder uitleg gegeven aan de regelgeving en
waarde heeft. Het kan symbool staan voor een bepaalde              de beleidsuitgangspunten ten aanzien van het uiterlijk
periode of gezien worden als eerste of meest belangrijke           van monumenten en panden in beschermde gezichten.
verbeelding van een kunststroming.
                                                                   -     Het gebouw blijft als zelfstandige eenheid herken-
Naast deze monumenten heeft Waterland 39 waarde-                         baar.
volle panden en zijn nog eens 401 beeldbepalende pan-              -     Alle wijzigingen aan deze gebouwen zijn passend en
den aangewezen. Deze waardevolle en beeldbepalende                       met respect voor de oorspronkelijke architectuur
panden hebben geen monumentenstatus, maar wel een                        vormgegeven, zonder aantasting van de monumen-
hoge historische waarde. Voor de actuele lijst met alle                  tale waarde.
monumenten, beeldbepalende en waardevolle panden,                  -     Een hedendaagse interpretatie op de historische
zie https://www.waterland.nl/monumenten.                                 kenmerken is mogelijk, mits goed uitgevoerd.
                                                                   -     Geen zogenaamde plakroedes bij monumenten. Bij
                                                                         beeldbepalende panden zijn plakroedes wel moge-
                                                                         lijk.
Pagina 38 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Rijksmonument voormalig sluis-wachtershuis aan Zuideinde 2, Monnickendam (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).
-    Bij ingrepen ten behoeve van duurzame energieop-                  -    Zeer terughoudend omgaan met het aanbrengen
     wekking bij monumenten zo veel mogelijk zoeken                         van technische installaties, inpandig en anders aan
     naar alternatieve locaties zoals op bijgebouwen of                     of op de achtergevel en -dakvlak geplaatst, passend
     onderdelen die geen of minder monumentale                              en zonder aantasting van de architectuur en monu-
     waarde hebben (latere aanbouwen).                                      mentale waarde.
-    In beginsel geen zonnepanelen en -collectoren op                  -    Materiaalgebruik gelijk aan of vergelijkbaar met het
     monumenten, tenzij:                                                    bestaande en géén kunststoftoepassingen bij monu-
     - niet zichtbaar vanuit het openbaar gebied, en;                       menten. Bij beeldbepalende panden is houtgelijkend
     - zonder onherstelbare schade reversibel boven op                      kunststof mogelijk.
        de dakbedekking geplaatst, en;                                 -    Kleurgebruik aansluiten bij de aard en het (histori-
     - zorgvuldig ingepast, zonder aantasting van de mo-                    sche) karakter van het gebouw.
        numentale waarde.
-    Zonnepanelen en -collectoren op beeldbepalende                    Op de online platform ‘De Groene Menukaart’ kunnen
     panden:                                                           eigenaren van monumenten en waardevolle en beeldbe-
     - niet op voordakvlak, en;                                        palende panden inspiratie op doen over alle mogelijkhe-
     - op zijdakvlak minimaal 2.00 m. achter de voorge-                den om historische panden met respect voor de histori-
        vel of (zij)gevel gekeerd naar het openbaar ge-                sche waarden te verduurzamen.
        bied, en;
     - niet storend zichtbaar vanuit het openbaar ge-
        bied, en;
     - reversibel boven op de dakbedekking geplaatst.
                                                                                                                         Pagina 39 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>4.3. Stolpboerderijen
In de gemeente Waterland komen veel stolpboerderijen                   Het woonhuis heeft soms een topgevel, van baksteen al
voor. De stolp is een piramidevormige boerderijtype die                dan niet in combinatie met hout, die representatief en
specifiek voorkomt in Noord-Holland vanaf de 16e eeuw.                 rijk bewerkt is. Ook de ingangspartij en de vensters van
Tot in de 20e eeuw zijn stolpboerderijen gebouwd. De                   het woonhuis zijn soms fraai bewerkt. Het dak is bedekt
stolp dankt zijn kenmerkende vorm aan het hooihuis (de                 met dakpannen, al dan niet in combinatie met riet. Soms
‘tas’) in het midden, met vier stijlen op de hoeken die                heeft het dak een ‘spiegel’, wanneer ter plaatse van het
het piramidevormige dak dragen. Om de tas heen liggen                  naar de weg gekeerde dakvlak het riet als decoratieve
de stallen en de dars (de ruimte waar de wagens ingere-                uitsparing is weggelaten, en is ingevuld met dakpannen.
den konden worden en het vee naar binnen werd ge-
voerd). Het woonhuis is vaak in het hoofdvolume geïnte-                De stolp is, althans visueel, een zeer compact boerderij-
greerd en soms, voor een beperkt gedeelte, als een apart               type. Alle functies zitten in principe onder een dak. Uit-
volume tegen de stolp aangeschoven. De darsdeur (grote                 bouwen, ook van het woonhuis, komen regelmatig voor.
schuurdeur) is aangebracht binnen het volume waardoor                  Op dit punt vertoont de stolp veel variatie. Ook in orna-
een verhoging in het schuine dak ontstaat. In de gemet-                mentiek en de vorm van de ramen en topgevels variëren
selde buitenwanden van de stolp zitten ter plaatse van                 stolpen onderling.
de dars en de stallen kleine(re) vensters.
                              Foto: Stolpboerderij in Watergang met karakteristieke ophaalbrug
                              Illustratie onder: standaardtype Noord-Hollandse stolp
Pagina 40 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Criteria
Voor monumenten en waardevolle en beeldbepalende           -   Geen balkons aan de voorzijde.
panden zijn in eerste instantie de criteria in paragraaf   -   Het ‘ouder maken’ van de stolp door het toevoegen
4.2. van toepassing.                                           van elementen of details die horen bij een voorbije
                                                               stijlperiode en nooit onderdeel van het gebouw ge-
positionering                                                  weest zijn, is ongewenst.
- De hoofdrichting van de bebouwing dient evenwijdig       -   Er is duidelijk onderscheid in massa en vormgeving
     te zijn aan de zijdelingse perceelsgrenzen.               tussen hoofdgebouw en eventuele aan-, uit- en bij-
- De stolp staat vrij op het erf, enigszins teruggelegen       gebouwen. Bijbehorende erfbebouwing zoveel mo-
     van de straat.                                            gelijk aan de achterzijde van de stolp.
massa en opbouw                                            detaillering, materiaal en kleurgebruik
- De hoofdvorm blijft behouden met één lage begane-        - De voorgevel heeft een rijker karakter dan de zij- en
     grondlaag plus een piramidevormig dak.                    achtergevel.
- Bij uitbreiding of nieuwbouw is uitgegaan van de         - Er is extra aandacht besteed aan detaillering voor:
     maat van de plattegrond van de stolp; deze is karak-      voordeuren, garagedeuren, goot-bakken, boeiboor-
     teristiek en varieert van klein (12 bij 12 meter) tot     den, windveren, dakkapellen, kozijnen, hekwerk,
     groot (20 bij 20 meter). De stolp kan ook rechthoe-       dorpels, lateien en vensterbanken.
     kig zijn.                                             - De ramenkozijnen van het woonhuis gedeelte be-
- De dakhelling is tenminste 45°, maar bij voorkeur            staan uit een schuifraam met wisseldorpel en roede-
     steiler tot 56°.                                          verdeling van hout.
- Aan de buitenzijde komt tot uitdrukking dat de stolp     - Hoofdmateriaal van de gevel is baksteen in aardtin-
     van oorsprong bestaat uit een woongedeelte (gro-          ten of geel/oranje, al dan niet in combinatie met
     tere openingen in de gevels) en een werkgedeelte          houten delen. Andere materialen zijn hieraan onder-
     (kleinere openingen in de gevels met veelal een           geschikt
     darsdeur).                                            - Dakbedekking bestaat uit keramische dakpannen of
- Een eventueel staartstuk is in maatvoering onderge-          riet. Riet op een dak alleen als dat oorspronkelijk
     schikt aan het hoofd-volume en is aangebouwd aan          ook was toegepast.
     de achtergevel.                                       - Niet toegestaan zijn: wit/grijze steen/kalkzandsteen,
- De tegenstelling tussen het open gevels en het ge-           beton, kunststof of aluminium beplating, kunststof
     sloten, massieve dak blijft behouden.                     kozijnen en deuren, rolluiken en spiegelend glas,
- Grote ingrepen zijn zoveel mogelijk op één punt ge-          vlakke plaatdeuren.
     concentreerd, bij voorkeur aan de achterzijde.        - Bij restauratie/verbouwing sluiten materialen zoveel
- Een dakkapel alleen als deze op de voorgevel en              mogelijk aan bij de oorspronkelijke materialen
     achtergevel is geplaatst.                                 (hout, betimmeringen, deuren, ramen, kozijnen,
- Dakvensters en zonnepanelen en -collectoren alleen           voegspecie en gevelstenen).
     als de maat in verhouding staat tot het oppervlak     - Gebruik van kleuren zijn voor het landelijk gebied
     van de kap en overige reeds aanwezige elementen           karakteristiek: voor kozijnen en lijsten gebroken wit
     daarin.                                                   en ramen en deuren (draaiende delen) donkere
- Vlakke dakramen hebben een staande diagonaal en              kleuren (voornamelijk donker groen).
     zijn op een rij geplaatst (geen strookramen).
- Loggia’s alleen aan de achterkant.
                                                                                                      Pagina 41 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>4.4. Agrarische bedrijfsbebouwing
Het buitengebied van Waterland is zeer karakteristiek en  Deze relatief omvangrijke nieuwe agrarische bedrijfsge-
bestaat grotendeels uit grasland en vele sloten en me-    bouwen hebben een eigentijdse verschijningsvorm en
ren. Het landschap wordt grotendeels gebruikt voor        detaillering.
agrarische doeleinden en dan met name veeteelt. De
meeste gebouwen in het landelijke gebied maken deel       De gewenste c.q. ongewenste functies in het buitenge-
uit van een bebouwingslint. Daarnaast zijn er meerdere    bied worden hoofdzakelijk in het bestemmingsplan gere-
kleine boerenerven in het landschap gelegen met ge-       geld. Bij vernieuwing en/of schaalvergroting van het
clusterde compacte bebouwing en veelal omringd door       agrarisch bedrijf zijn de volgende uitgangspunten lei-
hoogopgaande erfbeplanting.                               dend:
Het landelijk gebied is aan verandering onderhevig. Bin-  -   het realiseren van een evenwichtige afstemming van
nen de agrarische sector vindt schaalvergroting en ver-       de nieuwe gebouwen op de bestaande bebouwing;
breding van activiteiten plaats. En soms is er sprake van -   het realiseren van een goede inpassing op het erf;
bedrijfsbeëindiging. Door de schaalvergroting in de agra- -   het realiseren van een goede inpassing in het land-
rische sector komen steeds meer nieuwe vaak afwij-            schap.
kende stalvormen voor, zoals de serre-, boog- en zaag-
tandstallen.
                                                                                       Voorbeeld van nieuwe stal-
                                                                                       vormen in het buitengebied
                                                                                       (serrestal).
Pagina 42 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Criteria
Het bestemmingsplan treedt in eerste instantie regelend    positionering
op voor wat betreft situering en maximale afmetingen.      - De bijgebouwen en bedrijfsgebouwen zijn achter de
Deze criteria hebben specifiek betrekking op agrarische        bedrijfswoning gesitueerd. Geen silo's aan de weg-
bedrijfsbebouwing zoals stallen en schuren.
                                                               zijde.
algemeen                                                   - Plaatsing van gebouwen is orthogonaal ten opzichte
- De landschappelijke en cultuurhistorische identiteit         van elkaar en het openbaar gebied (weg). Bebou-
     en waarde van het landelijk gebied blijft behouden        wingsrichting afgestemd op de onderliggende kavel-
     en wordt waar mogelijk versterkt.                         richting en/of bestaande erfbebouwing.
- De karakteristieke landschappelijke ruimtelijke con-
     figuratie, de openheid en het bebouwingsbeeld van     massa en opbouw
     het landschap blijft behouden.                        - De overspanningsmaat van een bedrijfsgebouw be-
- (Vervangende) nieuwbouw past in het bestaande                draagt tussen de 24 en 30 meter. Indien een be-
     bebouwingspatroon.                                        drijfsgebouw breder wordt, is deze voorzien van
- Het woongedeelte en bedrijfsgedeelte zijn als zelf-          meerdere kappen.
     standige functies herkenbaar.                         - De lengte van een bedrijfsgebouw bedraagt niet
- De compositie van de bebouwing op het (agrarisch)            meer dan 3 maal de breedte van de overspanning.
     bedrijfsperceel is compact met het representatieve        Uitgangspunt is dat bedrijfsgebouwen niet in elkaars
     woongedeelte aan de weg en de bedrijfsbebouwing           verlengde worden geplaatst.
     daarachter. Door de onregelmatige verkaveling ge-     - De hoofdvorm is enkelvoudig, rechthoekig en een-
     ven langgerekte schuren snel een rommelig beeld.          duidig en voorzien van een zadeldak met een hel-
     Bij voorkeur twee korte schuren naast elkaar dan          lingshoek van minimaal 15 graden.
     één lange.
- Het is wenselijk dat het bebouwingsensemble land-        detaillering, materiaal en kleurgebruik
     schappelijk wordt ingepast door de aanwezigheid       - De bebouwing vormt qua vormgeving, kleur- en ma-
     van streekeigen opgaande erfbeplanting.                   teriaalgebruik een samenhangend geheel.
- Bij renovatie of verbouwing is de oorspronkelijke        - De gevels zijn in een donkere kleurstelling uitge-
     bouwstijl, materialisering, kleurstelling en ornamen-     voerd, bijvoorbeeld met roodbruine baksteen, zwart
     tiek als uitgangspunt genomen, tenzij er sprake is        hout of een zwarte, antracietkleurige of donker-
     van verbetering van het oorspronkelijke bedrijfsge-       groene beplating.
     bouw.                                                 - Het dakvlak is uitgevoerd in matte rode of zwarte
- Geen serrestallen, boogstallen en zaagtandstallen bij        dakpannen of donkergrijze geprofileerde platen.
     beschermde monumenten of in kwetsbare klein-          - Het hoofdzakelijk gebruik van beton of kunststof is
     schalige landschappelijk waardevolle gebieden.            niet toegestaan, eveneens als de toepassing van
- Geen nissenhutten en romneyloodsen.                          weerspiegelende materialen of sterk met de omge-
                                                               ving contrasterende kleuren en materialen. Hoofd-
                                                               zakelijk wit wordt beschouwd als een contraste-
                                                               rende kleur in het landschap.
                                                           - Daken van stallen zijn uitermate geschikt voor zon-
                                                               nepanelen. Zonnepanelen hebben donkergekleurde
                                                               cellen zonder rand of een donkergekleurde niet
                                                               glimmende rand.
                                                                                                    Pagina 43 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>4.5. Woonboten
Een woonboot is een verzamelnaam voor vaartuigen die                   Een tussenvorm tussen woonschip en -ark is de woon-
hoofdzakelijk worden gebruikt als, of bestemd is tot,                  vaartuig, soms ook wel schark genoemd. De romp van
woon- en nachtverblijf. Door hun ligging in het veelal                 een vrachtschip wordt gebruik als casco waarboven een
open landschap bepalen zij mede het beeld, zowel vanaf                 nieuwe woonruimte is gebouwd zoals bij een ark. Door
het water als vanuit het land.                                         de opbouw is wonen de hoofdfunctie geworden.
Een woonschip is veelal nog een zelfstandig varend schip               Niet alleen de woonboot maar ook bijbehorende schu-
wat wordt gebruikt om op te wonen. Het schip is door                   ren, afdaken, hekken, schuttingen, tuinen, nutsvoorzie-
kleine aanpassingen voor wonen geschikt gemaakt. Het                   ningen en ander oevergebruik kunnen ook van grote in-
oorspronkelijke uiterlijk van het scheepstype is hierdoor              vloed zijn op het straatbeeld.
in principe nauwelijks gewijzigd. De woonschepen heb-
ben heldere belijningen en veelal een leeg voor- en ach-               Criteria
terdek. De hoofdmassa is één laag hoog. De detaillering                In Waterland zijn alleen woonboten toegestaan als het
is vaak zorgvuldig. De meest voorkomende materialen                    bestemmingplan dat toelaat. Het bestemmingsplan
zijn hout, staal en glas. De vormgeving en het materiaal-              treedt in eerste instantie regelend op voor wat betreft si-
en kleurgebruik is terughoudend en aangepast aan het                   tuering en maximale afmetingen. Als een schip regelma-
oorspronkelijke uiterlijk van het schip.                               tig vaart is er geen sprake van een bouwvergunning-
                                                                       plicht.
Een woonark is veelal een drijvend rechthoekige bak met
daarop een woonruimte. De bak was vroeger vaak van                     algemeen
staal, maar tegenwoordig wordt hiervoor beton gebruikt.                - Steigers, loopplanken, trappen, hekwerken, kasten
Bij de woonarken is de woonfunctie duidelijk afleesbaar.                    voor nutsvoorzieningen en dergelijke zijn zo mini-
De hoofdvorm is eenvoudig en bestaat meestal uit één,                       maal, klein en terughoudend mogelijk vormgegeven
soms twee lagen (waarbij de eerste laag vaak deels on-                      in een gedekte, onopvallende kleurstelling.
der de waterlijn is gelegen) en een plat of licht hellend              - Symmetrie in lengterichting is kenmerkend voor
dak. De beëindiging van het hoofdvolume is vaak bena-                       (woon)boten. De opbouw respecteert de symmetrie
drukt door bijvoorbeeld een overstek. Detaillering, mate-                   over de lengteas van de woonboot.
riaal en kleurgebruik zijn eenvoudig en zorgvuldig. Het
woonvolume is in principe bekleed met houten beschot.
Het dak is veelal afgedekt met bitumen.
Diverse woonboten parallel aan de oever van de Zesstedenvaart (Woudweren, Broek in Waterland).
Pagina 44 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>plaatsing                                                 woonarken
- De ligging is parallel aan de oever.                    - De opbouw is binnen de omtrek van het casco ge-
- Er is rekening gehouden met het vrijhouden van             plaatst.
    zicht op het water vanaf de wal door voldoende        - De wanden van de opbouw hebben een heldere ge-
    ruimte tussen de woonboten.                              leding.
                                                          - De detaillering is eenvoudig en zorgvuldig.
woonschepen en -vaartuigen                                - De wanden van de opbouw zijn van hout, fraai ge-
- Een woonschip of -vaartuig heeft een duidelijk her-        profileerde plaatmaterialen, staal of vergelijkbaar.
    kenbare hoofdvorm als schip, met een eveneens            Steenachtige materialen als baksteen(strips) en pan-
    herkenbaar voor- en achtersteven.                        nen zijn ongewenst.
- Gangboorden, voor- en achterdek blijven leeg/onbe-      - De bak en de opbouw zijn verschillend van kleur of
    bouwd.                                                   zijn gescheiden door een kleuraccent.
- Geen toepassing van terras op of boven de roef of       - De drijvende bak heeft een zeer gedekte, terughou-
    den.                                                     dende, donkere kleur.
- De oorspronkelijke vorm en belijning blijft zo veel     - De wanden van de opbouw zijn in een gedekte, te-
    mogelijk gehandhaafd.                                    rughoudende kleuren uitgevoerd (waaronder ook
- Een eventuele opbouw is in zijn vormgeving, vo-            “wittinten” worden bedoeld).
    lume, materiaal en kleur passend bij het totaalont-   - De beëindiging van de opbouw wordt benadrukt
    werp van het schip.                                      door bijvoorbeeld boeibord of dak met overstek.
- De oorspronkelijke materialen en kleuren zijn toege-
    past. Bij een nieuwe opbouw is een hedendaagse
    interpretatie of referentie aan historische nautische
    kleuren en materialen mogelijk.
- De toegang tot het woongedeelte is opgenomen in
    de hoofdvorm (niet verzelfstandigen).
                                                                        Woonark aan Broekermeerdijk (Broek
                                                                        in Waterland) met een eenvoudige en
                                                                        zorgvuldige vormgeving.
                                                                                                    Pagina 45 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>5. Grote bouwplannen
Dit hoofdstuk vormt de basis voor beoordeling van alle grotere bouwplannen. Er zijn criteria opgenomen voor nieuw-
bouw van bijvoorbeeld een nieuwe woning of bedrijfspand of bij een grootschalige verbouwing of reconstructie van een
bouwblok. Uitgangspunt is om grotere bouwplannen zó vorm te geven dat ze aansluiten op de bestaande gebiedskarakte-
ristieken en rekening wordt gehouden met de gestelde ambities.
5.1. Algemeen
De criteria zijn van toepassing bij grotere bouwplannen.        hoofdvorm
Beoordeling vindt daarom altijd plaats in combinatie met        - Het bouwwerk past qua hoogte en opbouw in de
de gebiedsgerichte kernkwaliteiten en ambities zoals op-            structuur van de directe bebouwde omgeving en het
genomen in hoofdstuk 2 en eventuele uitwerkingen in de              landschap.
vorm van vastgestelde aanvullingen op deze nota en              - De bouwmassa's zijn harmonieus van vorm, afmetin-
beeldkwaliteitplannen.                                              gen en verhoudingen en ze vertonen duidelijk sa-
                                                                    menhang en richting.
In bepaalde situaties kan van de criteria afgeweken wor-        - De massaopbouw komt overeen met de structuur
den, mits het bouwwerk een kwaliteitsverbetering van                van de plattegronden.
de omgeving en/of stedenbouwkundige context inhou-              - De plattegronden zijn duidelijk gestructureerd en
den (zie hoofdstuk 7).                                              harmonieus van vorm, afmetingen en verhoudingen.
5.2. Criteria                                                   gevel
                                                                - Er is structuur en samenhang in het gevelbeeld
                                                                    m.b.t. de vorm, afmetingen en verhoudingen van de
Het bestemmingsplan treedt in eerste instantie regelend
                                                                    gevelelementen, zonder dat de aantrekkingskracht
op voor wat betreft situering en maximale afmetingen.
                                                                    van het bouwplan verloren gaat door simpelheid of
                                                                    een te veel aan gelijkvormigheid.
situering
                                                                - Het uiterlijk van een gebouw heeft een relatie met
- Het bouwwerk levert een positieve bijdrage aan de
                                                                    het gebruik en de wijze waarop het gemaakt is.
      kwaliteit van de openbare (stedelijke of landschap-
                                                                - Bij renovatie is de oorspronkelijke stijl, gevelopbouw
      pelijke) ruimte. Daarbij kunnen hogere eisen worden
                                                                    en gevelindeling behouden.
      gesteld naarmate de openbare betekenis van het
                                                                - Bij splitsing is de architectonische eenheid van het
      bouwwerk of van de omgeving groter is.
                                                                    oorspronkelijk pand behouden.
- Het bouwwerk past in of respecteert:
                                                                - Bij samenvoeging is de individualiteit van de panden
      - de aanwezige karakteristiek van de bestaande om-
                                                                    behouden.
        geving (stedenbouwkundige context, zoals straat-
                                                                - Er is geen sprake van gesloten zijgevels grenzend
        wand, open/gesloten bebouwing, hoek-situatie
                                                                    aan het openbaar gebied.
        e.d.);
      - de toekomstige omgeving (stedenbouwkundige vi-
        sie, vastgesteld beeldkwaliteitplan, reeds goedge-
        keurde belendingen).
- De specifieke terreinomstandigheden zijn waar mo-
      gelijk benut (denk aan: helling van het terrein, speci-
      ale locatie, ligging in het landschap).
Pagina 46 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Nieuwbouw Watergang vormgegeven in stijl van de karakteristieke houtbouw in Waterland.
dak
- De dakvorm past bij het ontwerp en aansluiten bij                    -    Het materiaal is (technisch) goed toepasbaar voor
    de gekozen (richting van de) plattegrond(en).                           de gekozen vormgeving en detaillering.
- De dakhelling en het dakvlak staan in goede verhou-                  -     Er is gebruik gemaakt van duurzame materialen die
    ding tot de gevels.                                                      blijvend kwaliteit uitstralen en mooi verouderen.
- De vorm, afmetingen en verhoudingen van toevoe-
    gingen aan het dak (dakkapellen, -ramen etc.) heb-                 duurzaamheid
    ben een relatie met en zijn ondergeschikt aan het                  - Het thema duurzaamheid dient als ontwerpuitda-
    dakvlak en de totale bouwmassa.                                         ging te worden gehanteerd. Bij individuele nieuw-
- De aansluiting op de gevel is zorgvuldig vormgege-                        bouw van een woning of pand kan duurzaamheid
    ven.                                                                    ook de basis zijn voor de algehele vormgeving.
                                                                       - Er is op verschillende niveaus nagedacht over duur-
detaillering                                                                zaamheid, waaronder bestendigheid, energie- en kli-
- Het bouwwerk is zo ontworpen dat sprake is van de-                        maatbeheer, materiaalgebruik, afvalstromen, mobi-
    tailleringen die consequent zijn toegepast en die                       liteit, ecologie en natuur etc.
    passen bij de (gekozen) bouwstijl.                                 - Bij de toepassing van voorzieningen t.b.v. duurzaam-
- Bij renovatie en verbouw is de aanwezige fijne en                         heid zoals zonnecollectoren/ -panelen, groene ge-
    ambachtelijke onderdelen en kenmerkende orna-                           vels/daken, isolatiemaatregelen of dergelijke, pas-
    mentiek als overstekken, dak- en gevellijsten, pilas-                   sen deze binnen het architectonische concept van
    ters en luiken behouden.                                                het gebouw en/of de stedenbouwkundige of land-
                                                                            schappelijk context.
materiaal, kleur en textuur                                            - Voorzieningen t.b.v. duurzaamheid zijn integraal
- Het bouwwerk is zo ontworpen dat textuur, materi-                          mee ontworpen.
    aal- en kleurgebruik in harmonie zijn met het ont-
    werp en met de omgevingskarakteristiek.
                                                                                                                   Pagina 47 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>6. (Her)ontwikkelingsprojecten
Deze nota bevat geen criteria voor (her)ontwikkelingsprojecten die de bestaande ruimtelijke structuur en karakteristiek
doorbreken. Er is dan sprake van een zodanige schaalvergroting of contrast met de omgeving dat deze inbreuk doet aan
de bestaande structuur. Dit is ook van toepassing op gebieden, die in transformatie zijn of in opbouw. Hiervan mag van
de ontwerper of aanvrager een grotere inspanning worden verwacht om de kwaliteit van het gebied te helpen opbou-
wen.
6.1. Algemeen
Het gaat om ontwikkelingen die veelal een nieuw be-             Een dergelijk kader kan naast criteria voor gebouwen
stemmingsplan nodig hebben, bijvoorbeeld het slopen             ook uitgangspunten voor de inrichting van het openbaar
van een bedrijventerrein om daar woningbouw mogelijk            gebied bevatten en dient in ieder geval de volgende on-
maken. Nieuwe / aanvullende criteria zijn wenselijk als:        derdelen te bevatten:
•     een ontwikkeling de bestaande fysieke structuur en        -     een duidelijke begrenzing van het plangebied
      karakteristiek doorbreekt;                                      waarop het beleid van toepassing is;
•     een ontwikkeling niet objectgericht is, maar van in-      -     een beschrijving van cultuurhistorische, landschap-
      vloed is op een heel gebied;                                    pelijke en/of stedelijke context;
•     er sprake is van een stedenbouwkundig plan en             -     een beschrijving van de nieuw te verwachten situa-
      veelal een nieuw bestemmingsplan nodig is.                      tie en indien van toepassing de motivering van de
                                                                      ontwerpkeuzes die gemaakt zijn t.a.v. de inpassing
Bij incidentele/individuele bouwplannen die vooral ob-                van het plan in zijn omgeving;
jectgericht zijn en toch afwijken van de bestaande karak-       -     de criteria of richtlijnen.
teristiek volstaan de criteria voor grote bouwplannen.
Hierbij is afwijken van de bestaande context in samen-          De raad van de gemeente Waterland wordt betrokken bij
spraak met de commissie mogelijk (zie hoofdstuk 7).             de grotere ingrijpende bouw- en/of ontwikkelplannen.
                                                                Het beeldkwaliteitplan of een vergelijkbaar instrument
6.2. Procedure                                                  wordt (samen met het bestemmingsplan) vastgesteld
                                                                door de gemeenteraad, als aanvulling op deze nota. Om
Zodra een (her)ontwikkelingsproject aan de orde is kun-         de commissie in staat te stellen de criteria of richtlijnen
nen nieuwe criteria opgesteld worden, bijvoorbeeld in           als toetsingskader te gebruiken is het vooralsnog belang-
de vorm van een beeldkwaliteitplan of een vergelijkbaar         rijk in het raadsbesluit en eventueel in de inleiding van
kader. Een beeldkwaliteitplan of vergelijkbaar heeft een        het beleidsdocument te verwijzen naar artikel 12a van
ontwikkelgericht karakter en vormt een sturingsinstru-          de Woningwet.
ment voor de gewenste ruimtelijke kwaliteit.
                                                                Het beeldkwaliteitplan of vergelijkbaar is, mits anders
                                                                bepaald, alleen van toepassing in de ontwikkelfase. Na
                                                                realisatie/oplevering vervalt het ontwikkelgerichte ka-
                                                                rakter. Mogelijk vervalt daarmee een deel van de in de
                                                                ontwikkelfase relevante criteria en zal de commissie be-
                                                                oordelen op basis van de criteria zoals opgenomen in
                                                                deze nota.
Pagina 48 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>7. Afwijken, handhaving en excessen
Waterland is niet onveranderbaar. Veranderingen bieden juist kansen en mogelijkheden om nieuwe kwaliteiten toe te
voegen. De in deze nota opgenomen criteria kunnen ontoereikend zijn bij situaties die we nu niet voorzien. In deze geval-
len kan er behoefte ontstaan om af te wijken van de richtlijnen en zelfs van de gestelde ambities.
7.1. Mogelijkheden om af te wijken                               7.2. Handhaving
Afwijken van het advies                                          De gemeente geeft met deze nota regels voor het wel-
Het college van burgemeester en wethouders volgt in              standstoezicht en zal zich ook inspannen voor de nale-
zijn oordeel in principe het advies van de commissie. Het        ving daarvan. Als voor een vergunningplichtig bouwwerk
college kan afwijken van het advies op inhoudelijke gron-        geen omgevingsvergunning is aangevraagd, dan wel het
den of om andere redenen, bijvoorbeeld van econo-                bouwwerk na realisering afwijkt van de tekeningen
misch of maatschappelijk belang. Indien het college af-          waarop de omgevingsvergunning is afgegeven, krijgt de
wijkt van het advies wordt dit in de beslissing op de aan-       eigenaar de gelegenheid om (alsnog of opnieuw) een
vraag van de vergunning gemotiveerd. Het college is ui-          vergunning aan te vragen voor het gerealiseerde bouw-
terst terughoudend met het gebruik van deze mogelijk-            werk. Als deze omgevingsvergunning moet worden ge-
heid.                                                            weigerd vanwege een negatief advies van de commissie,
                                                                 dan zal de eigenaar de situatie moeten veranderen.
Afwijken van de criteria
Het kan voorkomen dat de criteria ontoereikend zijn.
Daarom kan het college van burgemeester en wethou-
                                                                 7.3. Excessen
ders, na schriftelijk en gemotiveerd advies van de com-
missie, afwijken van deze criteria. Daarbij geldt de stelre-     Volgens artikel 12, lid 1 van de Woningwet (Ww) mag
gel: het is redelijk dat er hogere eisen worden gesteld          een bestaand bouwwerk niet in ernstige mate in strijd
aan de zeggingskracht en het architectonisch vakman-             zijn met redelijke eisen van welstand, beoordeeld naar
schap naarmate een bouwwerk zich sterker van zijn om-            de criteria zoals opgenomen in deze nota. Als er sprake is
geving onderscheidt.                                             van in ernstige mate strijd met redelijke eisen van wel-
                                                                 stand is er sprake van een exces.
Ook wanneer een bouwwerk past binnen de criteria,
maar de kwaliteit zo onder de maat blijft dat het op den         Bij het toepassen van deze excessenregeling wordt het
duur zijn omgeving negatief zal beïnvloeden, kan afge-           criterium gehanteerd dat bij een bouwwerk of deel daar-
weken worden van de criteria. De commissie kan het col-          van sprake moet zijn van onmiskenbare strijdigheid met
lege van burgemeester en wethouders in zo'n geval ge-            de in deze nota opgenomen criteria, en/of een buiten-
motiveerd en schriftelijk adviseren af te wijken van de          sporigheid in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen
criteria.                                                        duidelijk is en die afbreuk doet aan de ruimtelijke kwali-
                                                                 teit van een gebied.
Pagina 49 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Naarmate de zichtbaarheid (vanuit het openbare gebied)      -    armoedig materiaalgebruik bij gevelbekleding die
groter is, of er meer hinder is voor de omgeving, zal eer-       zichtbaar zijn vanaf het openbaar gebied. Voorbeel-
der sprake zijn van een exces. Er ligt een hogere priori-        den van armoedig materiaal zijn kunststof schroten
teit bij het voorkomen van excessen in kwetsbare gebie-          en industriële beplating;
den zoals zeer openbare gebieden of bij, of in de directe   -    een overdaad aan (technische) installaties die zicht-
omgeving van monumenten of andere cultuurhistorisch              baar zijn vanaf het openbaar gebied;
waardevolle gebouwen.                                       -    toepassing van felle of contrasterende kleuren op
                                                                 gevels die zichtbaar zijn vanaf het openbaar gebied;
Een exces heeft vaak betrekking op:                         -    te opdringerige reclames die zichtbaar zijn vanaf het
                                                                 openbaar gebied, zoals te dominant aanwezige be-
                                                                 wegende en/of lichtgevende reclames;
-    het visueel of fysiek afsluiten van een bouwwerk
                                                            -    verloedering en verwaarlozing door achterstallig on-
     voor zijn omgeving, zoals bijvoorbeeld het afdichten
                                                                 derhoud door;
     van gevelopeningen of het plaatsen van een ondoor-
                                                                 - gedeeltelijke afbraak, instorting of verwaarlozing
     zichtige erfafscheiding op locaties die juist om open-
                                                                    van een gebouw of bouwwerk;
     heid vragen;
-    het beplakken / dichtplakken van ruiten met folie,          - een gebouw dat aan de buitenzijde geheel of voor
     reclames met plakletters, etsglas etc. bij bedrijven           een groot deel is beschadigd (bijvoorbeeld ka-
     en winkels, die zich juist naar het openbaar gebied            potte ruiten, scheurvorming in muren, instortende
     dienen te presenteren met een optimale transpa-                dakdelen/ontbrekende pannen, ontbrekende of
     rantie;                                                        rottende kozijnen en dakgoten, afbladdering van
-    het ontkennen of vernietigen van architectonische              verflagen etc.)
     bijzonderheden bij aanpassing van een bouwwerk.        -    een te grove inbreuk op wat in de omgeving gebrui-
     Waaronder ook aantasting van de kenmerkende                 kelijk of wenselijk is (zie daarvoor ook de gebiedsge-
     hoofdvorm van karakteristieke bebouwing zoals de            richte kernkwaliteiten en ambities in hoofdstuk 2).
     stolpboerderijen.
-    armoedig materiaalgebruik bij erfafscheidingen, bij-   De commissie kan advies worden gevraagd hoe een ex-
     gebouwen en overkappingen die zichtbaar zijn van-      ces kan worden opgeheven.
     uit het openbaar gebied. Voorbeelden van armoedig
     materiaal zijn rietmatten, beddenspiralen, oude
     deuren, golfplaten, zeildoek;
Pagina 50 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Begrippenlijst 1: Begrippenlijst
Achterkant: de achtergevel, het achtererf en het dakvlak aan de achterkant van een ge-
bouw; en de zijgevel, het zijerf en het dakvlak aan de zijkant van een gebouw voor zover die
zijde niet direct grenst aan de weg of openbaar groen.
Beschermd stads- of dorpsgezicht: gebied dat vanwege de ruimtelijke of cultuurhistorische
waarde door het rijk, provincie of gemeente is aangewezen tot beschermd gebied krachtens
de Erfgoedwet.
Bijbehorend bouwwerk: functioneel met een zich op hetzelfde perceel bevindend hoofdge-
bouw verbonden, daar al dan niet tegen aangebouwd op de grond staand gebouw of ander
bouwwerk met een dak.
Bonte kleuren: veelkleurigheid, samenstelling van meerdere opvallende kleuren.
Bouwblok: een aan alle zijden door straten, wegen of groen begrensde groep gebouwen, die
een stedenbouwkundige eenheid vormt.
Bouwlaag: begane grondlaag of verdieping van een gebouw.
Context: omgeving, situatie, geheel van omringende ruimtelijke kenmerken.
Detail: ontmoeting van verschillende bouwdelen zoals gevel en dak of gevel en raam.
Detaillering: tot in kleinigheden uiteenzetten. Kleine toevoegingen aan een gebouw meestal
ter decoratie.
Eigenheid: de onderscheidende karakteristiek en identiteit van een plek of gebied.
Ensemble: architectonische en stedenbouwkundige compositie van meerdere gebouwen.
Evenwichtig: Passend binnen compositie.
Geleding: verticale of horizontale indeling van de gevel bijvoorbeeld door middel van in-
springingen.
Gevelwand: meerdere - min of meer geschakelde - panden die de begrenzing vormen van
een straat- of pleinruimte.
Hoofdgebouw: een gebouw, of een gedeelte daarvan, dat op een bouwperceel door zijn
constructie of afmetingen als belangrijkste bouwwerk valt aan te merken.
Kleinschaligheid: relatief klein van opzet en maatvoering.
Kop(gevel): in het algemeen gebruikt om de smalle kant van een rechthoekige vorm aan te
duiden, bijvoorbeeld bij een gebouw de korte gevelzijde.
Korrelgrootte: relatieve maatvoering en onderlinge verhouding van parcellering en bebou-
wing.
                                                                                             Pagina 51 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Lint(bebouwing): langgerekte weg met daarlangs bebouwing.
Maaiveld: bovenzijde van het terrein dat een bouwwerk omgeeft, de grens tussen grond en
lucht.
Massa: volume/omvang van een gebouw of bouwdeel.
Monument: onroerende zaak dat vanwege de cultuurhistorische waarde door het rijk, pro-
vincie of gemeente is aangewezen tot monument krachtens de Erfgoedwet.
Omgevingsvergunning: vergunning als bedoeld in artikel 2.1 of 2.2 van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht. Vanaf 1 januari 2021: vergunning bedoeld in artikel 5.1 van de
Omgevingswet.
Ondergeschikt: voert niet de boventoon.
Openbaar (toegankelijk) gebied: weg als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onder b, van de We-
genverkeerswet 1994, alsmede pleinen, parken, plantsoenen, vaarwater en ander openbaar
gebied dat voor publiek algemeen toegankelijk is, met uitzondering van wegen uitsluitend
bedoeld voor de ontsluiting van percelen door langzaam verkeer.
Parcellering: indeling in percelen.
Reversibel: omkeerbaar naar oorspronkelijke hoedanigheid zonder onherstelbare schade.
Rooilijn: lijn die de grens aangeeft waarbinnen gebouwd mag worden.
Stedenbouwkundige structuur: ruimtelijke opbouw of samenstelling van een gebied: de ma-
nier waarop bebouwing, straten, pleinen, water en andere open ruimte ten opzichte van
elkaar zijn gesitueerd.
Storend zichtbaar: afbreuk doen aan de ter plaatse aanwezige ruimtelijke kwaliteit.
Textuur: de voelbare structuur van een materiaal (bij metselwerk dus de oneffenheden van
de steen en het voegwerk)
Trendsetter: een eerder ontwikkeld soortgelijk (standaard) bouwplan, waarover de commis-
sie een positief advies heeft uitgebracht.
Voorkant: de voorgevel, het voorerf en het dakvlak aan de voorkant van een gebouw; en de
zijgevel, het zijerf en het dakvlak aan de zijkant van een gebouw voor zover die zijde direct
grenst aan de weg of openbaar groen.
Pagina 52 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Colofon
Deze nota is in opdracht van en in nauwe samenwerking
met de gemeente Waterland opgesteld door:
Mooi Noord-Holland, adviseurs omgevingskwaliteit
Emmastraat 111, 1814 DP Alkmaar
SCHOUT rv&b
Resedastraat 9, 4818 GR Breda
Copyrights
Opdrachtgever en samenstellers
Contact
Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met de
Gemeente Waterland.
Pierebaan 3
1141 GV Monnickendam
Routebeschrijving
Bel met 0299 - 658 585
E-mail gemeente@waterland.nl
                                                      Pagina 53 van 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>