<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                        www.pwc.nl
                        Accountantsverslag 2016
                        Gemeente in beweging
Accountantsverslag 2016
voor
Gemeente Vught
Mei 2017
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Aan de gemeenteraad
T.a.v. de griffier, mevrouw K.I. Goossens
Postbus 10100
5260 GA Vught
20 april 2017
Referentie: [e-Geleide reference]
Geachte leden van de raad,
Accountantsverslag met betrekking tot de controle van                                                                                 Graag willen we de inhoud van dit verslag bespreken tijdens de
de jaarrekening 2016                                                                                                                  auditcommissievergadering op 30 mei 2017. Mocht u in de tussentijd vragen
                                                                                                                                      hebben dan kunt u uiteraard contact met ons opnemen.
Met genoegen presenteren wij u ons accountantsverslag met betrekking tot de
controle van de jaarrekening 2016 van gemeente Vught. Onze controle is
                                                                                                                                      Wij willen graag van deze gelegenheid gebruikmaken om u en uw
uitgevoerd conform onze opdrachtbevestiging van 2 december 2016. Dit
                                                                                                                                      medewerkers te bedanken voor de medewerking die we ervaren hebben
verslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit de controle van de
                                                                                                                                      tijdens onze werkzaamheden.
jaarrekening van gemeente Vught. Naast onze kernboodschappen hebben wij
voor een aantal belangrijke thema’s (uitkomsten van onze controle,
                                                                                                                                      Hoogachtend,
grondexploitaties en decentralisaties) een dashboard opgenomen, zodat u
                                                                                                                                      PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
onze waarnemingen hier in één oogopslag kunt zien. De ontwikkelingen die
naar onze mening in de nabije toekomst voor uw gemeente relevant zullen
worden hebben wij opgenomen in onze Sectortopics App.
                                                                                                                                      T.A.G. van Boxtel RA
Deze bevindingen zijn besproken met de gemeentesecretaris, teamleider
                                                                                                                                      Director
financiën en de concerncontroller.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Flight Forum 840, 5657 DV Eindhoven, Postbus 6365, 5600 HJ Eindhoven
T: 088 792 00 40, F: 088 792 94 13, www.pwc.nl
‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V.
(KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van
toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene
(inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Managementsamenvatting
1.       Onze kernboodschappen                                 3.2.   Primaire registratie van belang voor                   6.1.   De informatiewaarde van uw jaarstukken is
                                                                      getrouwheid en rechtmatigheid                                 goed
1.1.     Ons oordeel over uw jaarrekening 2016 in
                                                               3.3.   Landelijke onzekerheden rondom PGB’s                   6.2.   Uw jaarrekening is conform het Besluit
         één oogopslag
                                                                                                                                    Begroting en Verantwoording opgesteld
                                                                   3.3.1.  Ontoereikende controle-informatie
1.2.     Uitkomsten controle decentralisaties in één
                                                                           omtrent prestatielevering PGB                     6.3.   Wij kunnen ons vinden in de door het
         oogopslag
                                                                           Jeugdzorg en WMO van € 731.000                           college gemaakte schattingen
1.3.     Uitkomsten controle grondexploitaties in
                                                               4.     Een bijzonder jaar voor grondexploitaties              6.4.   Overige bijzonderheden in de jaarrekening
         één oogopslag
                                                                                                                                    2016 nader toegelicht
2.       Een nadere toelichting op onze bevindingen            4.1.   Veel aandacht voor uw grondexploitaties in                 6.4.1.  Her allocatie ontvangen
                                                                      2016                                                               subsidiebijdragen ad 1,3 miljoen euro
2.1.     Onzekerheden sociaal domein                                                                                                     nog niet afgerond
                                                               4.2.   De effecten van de BBV-wijzigingen op de
2.2.     Toevoeging reserve bovenwijkse                               waardering van de grondexploitaties zijn                   6.4.2.  Herrubricering
         voorziening dient via resultaatbestemming                    correct verwerkt                                                   onderhoudsvoorziening scholen naar
         tot worden toegevoegd                                                                                                           reserve
                                                               4.3.   Niet in exploitatie genomen gronden als
3.       Het sociaal domein kent ook in 2016                          gevolg van wijziging verslaggevingsregels
                                                                                                                             7.     Onze visie op uw interne beheersing
         onzekerheden                                                 verantwoord onder materiële vaste activa
                                                               4.4.   Waardering is onder meer afhankelijk van               7.1.   De belangrijkste onderwerpen van uw
3.1.     WMO Jeugd en ZIN: afrekening met                             schattingen                                                   interne beheersing
         gemeente ’s-Hertogenbosch basis voor de
         verantwoording                                        5.     De financiële positie van uw gemeente                  7.2.   Geen aanwijzigingen voor fraude
     3.1.1.   Onzekerheid prestatielevering                           nader bekeken                                          7.3.   Wij zijn onafhankelijk
              Jeugdzorg ZIN ter hoogte van €
                                                               5.1.   Uw vermogenspositie ontwikkelt zich                    8.     Naleving van de relevante wet- en
              357.000
                                                                      positief ten opzichte van andere PwC                          regelgeving
     3.1.2.   Mogelijke afrekening Jeugdzorgplus                      klanten in dezelfde grootteklasse
              leidt tot een onzekerheid in de controle                                                                       8.1.   Vught mogelijk belastingplichtig voor de
              van € 119.000                                    5.2.   Ontwikkeling leningenportefeuille laat
                                                                                                                                    vennootschapsbelasting voor
                                                                      toenemende financieringsbehoefte zien
     3.1.3.   Onzekerheid WMO Zintuigelijke                                                                                         grondexploitaties
              gehandicapten ter hoogte van €                   5.3.   Analyse van het resultaat
                                                                                                                             8.2.   U voldoet aan de Wet Normering
              140.000                                                                                                               Topinkomens (WNT)
                                                               6.     Uw jaarrekening 2016 nader bekeken
Ons accountantsverslag is uitsluitend opgesteld voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van gemeente Vught. U mag dit verslag zonder onze
toestemming vooraf, niet aan derden verstrekken. Als gevolg hiervan accepteren wij geen aansprakelijkheid of verantwoordelijkheid tegenover enige andere persoon die dit verslag in
handen of ter inzage krijgt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1.            Onze kernboodschappen
 1. Wij zijn voornemens een goedkeurende verklaring af te geven                            Eind 2016 is het project Taalstraat-Torenstraat afgesloten met een
Wij hebben onze controle afgerond en zullen een goedkeurende                                negatief resultaat van € 887k. Het afsluiten van de exploitatie is
controleverklaring verstrekken over de aspecten getrouwheid en                              overeenkomstig het gemeentelijk beleid en BBV.
rechtmatigheid van de verantwoorde cijfers. Uit de controle van de SISA-bijlage            Voor 2016 is er €385k winst genomen met betrekking tot het project
komen geen bijzonderheden naar voren. Wij hebben ook vastgesteld dat de                     Stadhouderspark.
WNT is nageleefd. De opgenomen toelichtingen in uw jaarrekening 2016                       Vastgesteld dat de programmering zoals opgenomen in de vastgestelde
voldoen aan de in deze wet gestelde eisen.                                                  Woonvisie binnen de provinciale programmering blijft.
 2. Het sociaal domein kent in 2016 ook weer onzekerheden                          4. Financiële positie
 In uw jaarrekening is circa €731k verantwoord inzake de persoonsgebonden         We hebben uw financiële positie (de vermogenspositie en omvang
 budgetten (PGB), waarvan de controle op en uitbetaling van facturen wordt        leningenportefeuille) in een benchmark vergeleken met gemeenteklanten van
 uitgevoerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Uit de controleverklaring     vergelijkbare omvang. We delen de volgende observaties met u:
 van de SVB is gebleken dat de SVB geen werkzaamheden heeft uitgevoerd
 omtrent het vaststellen van de prestatielevering. De gemeente heeft dit ook niet     Ontwikkeling leningenportefeuille laat toenemende financieringsbehoefte
 geborgd in haar processen (conform veel andere gemeenten).                            zien. In 2017 is de gemeente, ten opzichte van vergelijkbare gemeenten, nog
                                                                                       relatief sterk gefinancierd (in verband met omvang investeringen).
 Daarnaast hebben wij vastgesteld dat voor een bedrag van €479k de                    Ten opzichte van de benchmark is het eigen vermogen van Vught aan de
 prestatielevering binnen de WMO en Jeugd-taken niet is vastgesteld. Dit door          hoge kant. Op basis van de meerjarenbegroting 2017-2020 ontwikkelt het
 onzekerheden ten aanzien van de prestatielevering van de uitgaven vanuit              eigen vermogen zich stabiel de eerst volgende jaren. Het eigen vermogen
 zintuigelijk gehandicapten en het landelijk transitie arrangement. Tot slot           zal echter vanaf 2018 sterk worden beïnvloed door de uitvoering van het
 bestaat er specifiek met betrekking tot de instelling Jeugdzorg plus een              project Rijksinfra en op lange termijn afnemen.
 onzekerheid met betrekking tot de verantwoording van €119k doordat de
 controle-informatie vanuit de instelling ontbreekt. Hierdoor bestaat              5. Informatiewaarde van de jaarstukken
 onzekerheid over de geleverde zorg en of deze last daarmee getrouw en            De jaarrekening is prettig leesbaar. In het jaarverslag is per programma een
 rechtmatig in uw jaarrekening is verantwoord. Wij hebben om deze redenen dit     analyse opgesteld van de verschillen tussen de begroting en de werkelijke
 als onzekerheid meegewogen in onze oordeelsvorming.                              realisatie. Wij hebben enkele aanbevelingen gedaan om de kwaliteit en
                                                                                  informatiewaarde van de jaarverslaggeving (o.a. analyse en paragrafen) verder
 3. Grondexploitaties                                                             te verbeteren. Verder voldoet uw jaarrekening aan de verslaggevingsregels van
Het jaar 2016 is voor de financiële verwerking van de grondexploitaties een       het BBV en zijn de bijzonderheden toegelicht in dit hoofdstuk
belangrijk jaar. De wijzigingen in BBV hebben een impact gehad op uw              kernboodschappen adequaat toegelicht.
grondexploitaties. De belangrijkste ontwikkelingen voor Vught betreffen:
       De stelselwijziging niet in exploitatie genomen gronden (NIEGG) is
         juist verwerkt. De categorie voorraden NIEGG zijn per 1 januari 2016
         afgeschaft. Voor Vught bestond dit hoofdzakelijk uit de Irenelaan dat is
         overgeheveld naar de materiële vaste activa. Een marktwaardetoets
         dient voor 31 december 2019 te worden uitgevoerd.
PwC                                                                                                                                                  Pagina 4 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> 6. Interne beheersing                                                        7. Positie v00r de VpB
We hebben de belangrijkste punten uit onze rapportage-interim bevindingen in Wij constateren dat gemeente Vught de VpB actief heeft opgepakt. Voor de VPB
dit verslag toegelicht. Voor de bevindingen inzake de interne                vindt nog afstemming plaats met de fiscus. Voor 2016 is er saldo van €26k VpB
controlewerkzaamheden en IT zijn aanvullende werkzaamheden noodzakelijk      in de jaarrekening opgenomen en toegelicht als gevolg van winstneming
geweest. De opzet van de interne controle functie en gebruik van IT hierbij  Stadhouderspark ad €385k.
wordt in 2017 door de gemeente geëvalueerd. Dit mede op basis van de
maatschappelijke ontwikkelingen en het toenemende belang van de IT.
PwC                                                                                                                                          Pagina 5 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1.1.     Ons oordeel over uw jaarrekening 2016 in één oogopslag
  Oordeel controleverklaring                     Single Information Single audit (SiSa)         Wet Normering Topinkomens (WNT)
  De controle is nog niet afgerond, derhalve is               Is het bedrag aan bestedingen                 U heeft 2 topfunctionarissen
  ons oordeel nog niet duidelijk. Dit hangt                   specifieke uitkeringen                        verantwoord in de
  mede af van door te voeren correcties en het
                                                  €4,5        (subsidies) wat u dit jaar via de             jaarrekening. Uit onze controle
  sociaal domein                                  miljoen     bijlage SiSa bij de jaarrekening              komen geen bevindingen
                                                              verantwoord aan ministeries en                Beide topfunctionarissen
  Oordeel getrouwheid         Goedkeurend                     provincies.                                   waren heel 2016 bij u in
  Oordeel rechtmatigheid      Goedkeurend                                                                   loondienst
                                                 Aantal specifieke        Bevindingen                       U heeft in 2016 0
         Bevindingen in €'000 en in %            uitkeringen                                                ontslagvergoedingen boven de
           van goedkeuringstolerantie                                                                       WNT-grens uitgekeerd
                                                 4                        Geen
   80%                              1.347
   60%
   40%                                           Informatiewaarde jaarverslag
   20%         63                63
                     -                             Koppeling jaarverslag met doelstellingen     Ontwikkeling financiële positie
     0%                                                         coalitieakkoord                 Dit betreft de begrote
            Getrouwheid      Rechtmatigheid                                                     vermogensontwikkeling 2017 – 2020 per
                                                  onvoldoende         voldoende           goed  inwoner uit uw meerjarenbegroting, in
              Fouten    Onzekerheden
                                                                                                vergelijking tot het gemiddelde van de
                                                     Koppeling beleidsmatige en financiële
                                                                                                grootteklasse. Het eigen vermogen neemt na
                                                                    realisatie
                                                                                                2020 af als gevolg van uitvoering project
                                                  onvoldoende          voldoende           goed Rijksinfra.
                                                                   Paragrafen
                                                  onvoldoende          voldoende          goed
                                                                 Leesbaarheid
                                                onvoldoende          voldoende           goed
PwC                                                                                                                                        Pagina 6 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.2.     Uitkomsten controle decentralisaties in één oogopslag
  Uitkomsten sociaal domein                                   Financiële weergave van het sociaal domein
  Het sociaal domein is een materiële post in de jaarrekening In onderstaande grafiek is weergegeven op welke wijze de kosten per cliënt zich verhouden t0t
  van de gemeente. In onderstaand overzicht hebben wij op     gemeenten in dezelfde grootteklasse. De gegevens van de benchmark in deze grafiek en in
  basis van de 3-pijlers weergegeven waar wij bevindingen     onderstaande tabel zijn verkregen aan de hand van publiek toegankelijke data bij het CBS.
  hebben geconstateerd.
                Toewijzing       Facturatie       Prestatie-                             Gemiddelde kosten per cliënt
                                                   levering
                                                                       € 7.000
  2016                                                l
  2015                               l                l                € 6.000
                                                                       € 5.000
  Deze bevindingen hebben wij nader toegelicht in hoofdstuk
  3.                                                                   € 4.000
                                                                       € 3.000
                                                                       € 2.000
                                                                        € 1.000
                                                                            €-
                                                                                    ZIN 2015         PGB 2015        ZIN 2016          PGB 2016
                                                                                                   Gemeente       Benchmark
                                                              De zorgbehoefte in uw gemeente
                                                              Uit onderstaande tabel kan worden opgemaakt hoe de zorgbehoefte in Vught in verhouding
                                                              staat tot gemeenten in dezelfde grootteklasse.
                                                                                                       Gemeente    Benchmark       Gemeente      Benchmark
                                                                                                          2015         2015           2016          2016
                                                              Cliënten ZIN in % van inwoners               2%           3%             2%            3%
                                                              PGB-houders in % van inwoners                1%           0%             0%            0%
PwC                                                                                                                                           Pagina 7 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.3.     Uitkomsten controle grondexploitaties in één oogopslag
  Ontwikkeling boekwaarde         Ontwikkeling portefeuille en     Schattingen grondexploitaties
  gemeentelijke                   risicoprofiel (
  grondexploitaties
    12                                                             Parameter               Oordeel PwC
   10                                             2015     2016    Gehanteerde
     8                                                             rekenrente              voorzichtig        evenwichtig    optimistisch
     6                             Voorziening    6,3              Kostenstijging
     4
                                                           0    
                                   totaal                                                  voorzichtig       evenwichtig     optimistisch
     2
    -
                                                                   Opbrengstenstijging
                                   Totaal-        3,6       3,9                           voorzichtig       evenwichtig     optimistisch
                                   bedrag                          Gehanteerde
                                   risico                          programmering           voorzichtig      evenwichtig      optimistisch
                                   reserve
                                   Totaal         2,5      1,1 
       Voorziening in € mln.       risico’s                           = oordeel PwC 2016
                                                                      = oordeel PwC 2015
       Netto boekwaarde in € mln.
                                   Effecten BBV Wijzigingen         Bijzondere projecten
                                                                    Er is een aantal projecten waarvan wij het belangrijk vinden deze
                                                 Is het effect van  individueel aan u toe te lichten. Dit betreft de volgende projecten:
                                        2,4      de overheveling
                                       mln       van NIEGG naar
                                                 de MVA.           Projectnaam                  Reden toelichting
                                                                                                Effecten BBV Project-           Aandachtspunt
                                                                                                wijzigingen      inhoudelijke   vanuit de
                                                                                                                 wijzigingen    controle
                                                                   Project                            l                l
                                                                   Stadhouderspark
                                                                   Project de Koepel                  l                l
                                                                   Project Taalstraat-                l
                                                                   Torenstraat
PwC                                                                                                                                       Pagina 8 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2.           Een nadere toelichting op onze bevindingen
Onderstaand hebben wij een overzicht opgenomen van onze bevindingen in uw jaarrekening 2016. In de tabel is aangegeven waar een nadere toelichting op de
betreffende bevinding is opgenomen.
                          Bevindingen getrouwheid                                                     Bevindingen rechtmatigheid
                                (bedragen x €1.000)                                                            (bedragen x €1.000)
        Bevinding                          Fout     Onzeker Ref.                    Bevinding                             Fout     Onzeker   Referentie
        Toevoeging reserve                 (63)     0       $2.2                    Onzekerheden prestatielevering                 731       § 2.1
        bovenwijkse voorziening dient                                               SVB voor Jeugd en WMO
        via resultaatbestemming tot                                                 Onzekerheden prestatielevering                 479
        worden toegevoegd                                                           voor LTA en WMO ZG
                                                                                    Onzekerheid afrekening                         119
                                                                                    Jegudzorg Plus
                                                                                    Getrouwheidsfout                      (63)
        Totaal                             (63)     0
                                                                                    Totaal                                (63)     1.347
PwC                                                                                                                                                Pagina 9 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.1.      Onzekerheden sociaal domein
Tijdens de controle op het sociaal domein zijn diverse onzekerheden
geconstateerd.
   Jeugdzorg ZIN (voor niet gecontracteerde zorg, verdeling LTA kosten en
    ZIN zonder contract) ter hoogte van € 357.000;
   Jeugdzorg ZIN (Jeugdzorg plus) ter hoogte van € 119.000
   WMO ZIN (zintuigelijke gehandicapten) ter hoogte van 140.000;
   Jeugdzorg en WMO PGB (prestatielevering) ter hoogte van respectievelijk
    € 183.000 en €548.000.
Voor een gedetailleerde beschrijving van bovenstaande bevindingen wordt
verwezen naar hoofdstuk 3.
2.2.      Toevoeging reserve bovenwijkse voorziening
          dient via resultaatbestemming tot worden
          toegevoegd
In de realisatie van Koepel is een bijdrage fonds bovenwijks ad 63k
verantwoord. In de notitie grondexploitaties 2016 is een stellige uitspraak
gedaan over het toerekenen van de kosten van bovenwijkse voorzieningen en
het storten van afdrachten in een reserve. Het is niet enkel nog toegestaan om
toevoegingen te doen aan een voorziening voor bovenwijkse voorzieningen ten
laste van de reguliere exploitatie of de algemene middelen.
PwC                                                                            Pagina 10 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.           Het sociaal domein kent ook in 2016 onzekerheden
3.1.      WMO Jeugd en ZIN: afrekening met                                     3.1.2.     Mogelijke afrekening Jeugdzorgplus leidt tot
          gemeente ’s-Hertogenbosch basis voor de                                         een onzekerheid in de controle van € 119.000
          verantwoording                                                       In de financiële verantwoording zijn daarnaast lasten inzake Jeugdzorgplus ter
                                                                               hoogte van € 3.510.228 opgenomen. Deze lasten hebben betrekking op
Ten behoeve van de verantwoording en afrekening van de uitgevoerde taken
                                                                               bovenregionale contracten, waarvan de afrekening nog niet heeft
WMO ZIN en Jeugdzorg ZIN (Zorg in natura) heeft de gemeente Vught een
                                                                               plaatsgevonden. De benodigde controle-informatie hiervoor (met name het
controleverklaring van de accountant van de centrumgemeente ’s-                aantal zorgdagen) is op dit moment nog niet beschikbaar en wordt niet binnen
Hertogenbosch ontvangen. Deze verantwoording geeft inzicht in de totale        afzienbare termijn voorzien. Hierdoor kan op dit moment nog geen definitieve
lasten van de Jeugdzorg en WMO ZIN in de regio en specifiek voor de gemeente   conclusie worden getrokken over de totale lasten Jeugdzorgplus en de verdeling
Vught.                                                                         van deze lasten over de regio’s.
Ten aanzien van Jeugdzorg ZIN heeft de gemeente, conform voorgaand             Bij een evenredige verdeling bedraagt de onzekerheid voor de gemeente Vught
boekjaar, met de zorgleveranciers een lumpsum afrekening overeengekomen en     € 119.000 (3,29%). We hebben dit bedrag dan ook als onzekerheid in onze
is er sprake van het solidariteitsbeginsel met de deelnemende gemeenten. Om    controle aangemerkt.
deze reden is het specifiek vaststellen van de levering van de zorg niet meer
noodzakelijk. Dit komt omdat de zorgverleners een vaste afgesproken            3.1.3.     Onzekerheid WMO Zintuigelijke gehandicapten
vergoeding ontvangen voor de in totaal geleverde zorg. De totale kosten komen
hierbij voor uw gemeente uit op € 4,2 miljoen.
                                                                                          ter hoogte van € 140.000
                                                                               Binnen de bestedingen gecontracteerde specialistische hulp WMO ZIN (Regio
De gecontracteerde specialistische hulp WMO ZIN vindt plaats in                Meijerij) heeft voor het onderdeel WMO zintuigelijke gehandicapten geen
samenwerking met gemeente in de regio Meijerij. De totale bestedingen in 2016  controle plaatsgevonden op de daadwerkelijke prestatielevering. Om deze reden
bedraagt voor uw gemeente hierbij € 1,7 miljoen. Ook hierbij geldt dat de      zijn deze kosten meegenomen als een onzekerheid in de controle. De hoogte
gemeente steunt op de financiële verantwoording, vergezeld met een             van deze totale kosten voor gemeente Vught betreft hierbij € 140.000.
controleverklaring.
                                                                               3.2.      Primaire registratie van belang voor
3.1.1.      Onzekerheid prestatielevering Jeugdzorg ZIN                                  getrouwheid en rechtmatigheid
            ter hoogte van € 357.000                                           De volledigheid en juistheid van de gegevens in de cliëntenregistratie zijn van
In de financiële verantwoording voor wat betreft Jeugdzorg ZIN zijn kosten     belang om te kunnen sturen op het sociaal domein. Tevens vormen deze de
opgenomen voor niet gecontracteerde zorg, verdeling LTA kosten en ZIN          basis om tot een betrouwbare afrekening te komen met de zorgaanbieders. De
zonder contract voor een totaalbedrag ter hoogte van € 357.000. Deze           gemeente moet immers in staat zijn om vast te stellen welke inwoners
bestedingen maakten geen onderdeel uit van de uitgevoerde                      zorgbehoevend zijn, welke zorg nodig is en of de zorg die is geleverd in lijn ligt
accountantscontrole, maar zijn hierbij op facturatiebasis afgerekend. De       met deze behoefte. Door gemeente Vught zijn voor de betrouwbaarheid van de
controle op de prestatielevering ontbrak hierdoor en derhalve zijn deze kosten cliëntenregistratie diverse werkzaamheden verricht, waaronder het uitvoeren
aangemerkt als een onzekerheid in de controle.                                 van dossiercontroles door de kwaliteitsmedewerkers.
PwC                                                                                                                                             Pagina 11 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Als onderdeel van onze controle hebben wij zelfstandig werkzaamheden
uitgevoerd op de basisregistratie. Hierbij hebben wij geen bevindingen
geconstateerd.
3.3.       Landelijke onzekerheden rondom PGB’s
Voor alle cliënten die een PGB-budget ontvangen worden door de gemeente
Vught beschikkingen verstrekt aan de cliënt en de Sociale Verzekeringsbank
(SVB). Conform landelijke afspraken verzorgt de SVB het administratieve
proces rondom de PGB-verstrekkingen. Vught is voor een getrouwe en
rechtmatige verantwoording in de jaarrekening 2016 afhankelijk van de
informatieverstrekking van de SVB.
Gemeente Vught heeft in jaarrekening 2016 een last voor de Persoonsgebonden
budgetten (PGB) voor Jeugd (€ 183.000) en Wmo(€ 548.000) verantwoord.
Het beschikkingsproces vindt binnen de gemeente plaats. De zorg wordt
geleverd door de zorginstelling of mantelzorger en de factuurcontrole en
uitbetaling wordt uitgevoerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
3.3.1.       Ontoereikende controle-informatie omtrent
             prestatielevering PGB Jeugdzorg en WMO van
             € 731.000
Uit de rapportage van de accountant van de SVB is gebleken dat de Sociale
Verzekeringsbank geen werkzaamheden heeft uitgevoerd omtrent het
vaststellen van de prestatielevering. Ten aanzien van WMO PGB en WMO heeft
de gemeente aanvullende werkzaamheden uitgevoerd om de prestatielevering
vast te stellen. Hierdoor bestaat onzekerheid over deze geleverde zorg en of de
last daarmee getrouw en rechtmatig in uw jaarrekening is verantwoord. Om
deze reden zijn deze kosten meegenomen als een onzekerheid in de controle.
We hebben vernomen dat uw gemeente met ingang van 2017 de
prestatielevering voor PGB WMO en Jeugdzorg meeneemt binnen haar interne
controle. We achten dit een goede ontwikkeling.
PwC                                                                             Pagina 12 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>4.           Een bijzonder jaar voor grondexploitaties
4.1.      Veel aandacht voor uw grondexploitaties                                Voor gemeente Vught geldt dat dit voornamelijk betrekking heeft op
                                                                                 woningbouw. Deze programmering wordt jaarlijks beoordeeld en bijgesteld. We
          in 2016                                                                hebben voorgaand jaar gerapporteerd dat op basis van de (toen nog) concept
In de volgende tabel is de ontwikkeling van de boekwaarde van uw                 woonvisie 2016 bleek dat het totaal aantal woningen 1145 in de periode 2016-
onderhanden grondexploitaties weergegeven.                                       2023 de provinciale programmering met 250 woningen op totaalniveau
                                                                                 oversteeg.
Tabel 1 Ontwikkeling boekwaarde grondexploitaties
                                                                                 In 2016 is de Woonvisie 2016 vastgesteld. Wij concluderen dat 515 woningen
               Stand                  Stand                Stand                 (overige mogelijke toekomstige posities zie hoofdstuk 4.3) in de
               31 december 2015       1 januari 2016       31 december 2016
                                                                                 grondexploitaties zijn opgenomen terwijl er behoefte is aan 1.015 woningen. We
Bruto          € 11.365               € 3.570              € 1.264               constateren dat er geen overcapaciteit bestaat.
Boekwaarde
Voorziening    € 6.321-/-             € 901-/-             €    0-/-             4.2.      De effecten van de BBV-wijzigingen op de
Netto          € 5.044                € 2.669              € 1.264                         waardering van de grondexploitaties zijn
boekwaarde
                                                                                           correct verwerkt
                                                                                 In het kader van de vernieuwing BBV zijn per 1 januari 2016 een aantal
In het jaar 2016 hebben uw grondexploitaties veel aandacht gekregen. Met
                                                                                 wijzigingen in het BBV doorgevoerd met betrekking tot voornamelijk de
name de wijzigingen in het BBV ten aanzien van de verwerking van
                                                                                 waardering van de grondexploitatie. Een van de redenen tot aanpassing was
grondexploitaties hebben daarbij in het jaarrekeningproces veel aandacht
                                                                                 ook de invoering van de vennootschapsbelastingplicht per 1 januari 2016. In de
gevraagd van de organisatie. In de jaarrekening 2016 zijn diverse
                                                                                 volgende tabel hebben wij de voornaamste wijzigingen samengevat en het effect
veranderingen doorgevoerd in de presentatie en waardering (inclusief
                                                                                 op de waardering van de grondexploitaties per 1 januari 2016 aangegeven.
aanpassingen in de beginbalans per 1 januari 2016). Voor een nadere
toelichting hierop zie hoofdstuk 4.3.
                                                                                 Wijziging                          Effecten op waardering en/of
                                                                                                                    presentatie
Eind 2016 is het project Taalstraat-Torenstraat afgesloten. Het project is met
                                                                                 Wijziging in uitgangspunten        De gehanteerde rekenrente is vanaf
een negatief resultaat van € 887k beëindigd. Dit negatieve resultaat is gedekt
                                                                                 voor rekenrente en                 1 januari 2016 gebaseerd op het werkelijke
vanuit de voorziening met saldo €901k. Het afsluiten van de exploitatie is       disconteringsvoet                  rentepercentage van de
overeenkomstig het gemeentelijk beleid en BBV. Er resteren ultimo 2016 nog                                          leningenportefeuille vermenigvuldigd met
twee grondexploitaties: de Koepel en Stadhouderspark. Voor beide projecten is                                       de verhouding vreemd vermogen/totaal
sprake van een laag risicoprofiel gezien het positieve verwachte eindsaldo en de                                    vermogen. Voor gemeente Vught betreft
gerealiseerde verkopen conform verwachting.                                                                         deze rente net als in 2015: 2%.
De programmering blijft binnen de regionale en provinciale afspraken                                                De 2% rente betreft een gemiddeld
Een belangrijk onderdeel van de grondexploitaties is een inschatting van de in                                      percentage dat aan de exploitaties wordt
de grondexploitaties opgenomen programmering. Dit wil zeggen de omvang                                              toegerekend. Uiteindelijk wordt de
van het verwachte aantal te bouwen woningen/kantoren in komende jaren.                                              werkelijke rente verantwoord. Deze dient
PwC                                                                                                                                              Pagina 13 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Wijziging                        Effecten op waardering en/of               4.3.      Niet in exploitatie genomen gronden als
                                 presentatie
                                 volgens de BBV regels vanaf 1 januari
                                                                                      gevolg van wijziging verslaggevings-
                                 2016 maximaal<0,5% af te wijken van de               regels verantwoord onder materiële vaste
                                 toegerekende rente van 2%. Dit is                    activa
                                 akkoord.
                                                                            De categorie voorraden: niet in exploitatie genomen gronden (NIEGG) zijn per
                                 Daarnaast is in de grondexploitatie-       1 januari 2016 afgeschaft. De gronden worden in sommige gevallen in
                                 berekeningen gerekend met een              exploitatie genomen (en daarmee als onderhanden werk gepresenteerd) of
                                 disconteringsvoet van 2% om de contante    afgeboekt ten laste van het resultaat. In veel gevallen zijn de gronden echter
                                 waarde te berekenen. Dit percentage is     overgeheveld naar de materiële vaste activa (MVA). Bij overheveling naar MVA
                                 voor 2016 voorgeschreven voor alle         geldt een overgangsregeling dat uiterlijk op 31 december 2019 een
                                 gemeenten.                                 marktwaardetoets moet zijn uitgevoerd om vast te stellen of de gronden
De looptijd voor                 Vught heeft geen planexploitaties met een  mogelijk een lagere marktwaarde kennen. In die gevallen zullen de gronden
grondexploitaties is             looptijd > 10 jaar.                        moeten worden afgewaardeerd naar deze lagere marktwaarde. Onderstaand is
gemaximeerd op 10 jaar, tenzij                                              de verwerking in uw jaarrekening 2016 weergegeven:
adequate beheersmaatregelen
zijn genomen
Eigen bijdragen en bijdragen uit Wij hebben vastgesteld dat er geen eigen   Figuur 1 Verwerking stelselwijziging NIEGG
reserves zijn inmiddels niet     bijdragen en bijdragen uit reserves in de
meer toegestaan in               grondexploitaties zijn ingerekend ultimo                                           Overgeheveld naar
grondexploitaties.               2016.                                                                               Bouwgronden in
                                                                                                                    Exploitatie (BIE):
Winstnemingen dienen plaats te   Gemeente Vught heeft de methode van                                                       €0
vinden op basis van de           winstneming aangepast aan de nieuwe
zogenaamde “percentage of        notitie grondexploitatie van de commissie              Boekwaarde NIEGG
                                                                                                                    Overgeheveld naar
completion” (POC) methode        BBV. Voor zover gronden zijn verkocht en                                             materiële vaste
                                                                                          per 31-12-2015:
                                                                                                                          activa:
                                 opbrengsten zijn gerealiseerd kan                         € 2,375 mln
                                                                                                                       € 2,375 mln
                                 tussentijds naar rato van de voortgang van
                                 de grondexploitatie winst worden
                                                                                                                   Afgeboekt ten laste
                                 genomen. Voor 2016 is er €385k winst                                               van het resultaat:
                                 genomen met betrekking tot het project                                                    €0
                                 Stadhouderspark.
Uitsluitend kosten zoals         Gemeente Vught heeft uitsluitend
vermeld op de zogenaamde         toegestane kosten opgenomen. Geen          De overgehevelde activa bestaat hoofdzakelijk uit de Mariellaschool,
“BRO lijst” mogen als            bijzonderheden naar aanleiding van onze    Martinilaan en de Irenelaan. De boekwaarde bestaat uit de marktwaarde minus
vervaardigingskosten             controlewerkzaamheden geïdentificeerd.     de voorziening voor deze activa (totale voorziening €4,4 mln.).
opgenomen worden.
Niet in exploitatie genomen      Zie ook hoofdstuk 4.3.
gronden worden verantwoord
materiële vaste activa.
PwC                                                                                                                                            Pagina 14 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>4.4.      Waardering is onder meer afhankelijk
          van schattingen
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van
schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente
exploitatieoverzichten op. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en
uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en
parameters beoordeeld. In onderstaande tabel zijn onze bevindingen
weergegeven.
Tabel 2 Belangrijkste schattingen grondexploitaties
                                      Inschatting
  Belangrijkste schattingen                            Toelichting
                                      2015    2016
Gehanteerde rekenrente                                 Met de wijziging van het BBV in 2016 dient het rentepercentage voor Vught op basis van de werkelijke rentelasten
                                                       te worden vastgesteld. Om te voorkomen dat er binnen de gemeente met verschillende rentepercentages wordt
                                                       gerekend is gekozen voor de omslagrente van 2%. Dit is evenwichtig, wel moet de gemeente ervoor waken dat de
                                                       werkelijke rente en toegerekende rente binnen een marge van 0,5% blijft.
Kostenstijging                                         Voor de kostenstijging vastgoed hanteert de gemeente Vught een percentage van 2% -2,5% (voorgaand jaar 1,5%).
                                                       Wij kunnen instemmen met deze inschatting. Wel is van belang de verwachte kostenstijgingen goed te monitoren
                                                       en jaarlijks te actualiseren. De gemeente heeft aan een extern bureau de opdracht verstrekt om de uitgangspunten
                                                       te actualiseren. De uitkomsten van deze actualisatie zijn door Vught gevolgd.
Opbrengstenstijging                                    Gemeente Vught rekent met een opbrengstenstijging van tussen de 3,5% in 2016 tot 2,25% in 2019. Dit wijkt af ten
                                                       opzicht van voorgaand jaar waar het percentage van 2,25-2,5% werd verwacht. Aangezien voor de meeste
                                                       grondexploitatieprojecten de opbrengsten reeds contractueel zijn vastgelegd, heeft de opbrengstenindexatie geen
                                                       significante invloed op de projecten.
                                                       Op basis van de huidige markt is dit naar onze mening een realistische inschatting.
Gehanteerde programmering                              Gemeente Vught beoordeelt jaarlijks de programmering. Vastgesteld dat de programmering zoals opgenomen in
                                                       de vastgestelde Woonvisie binnen de provinciale programmering blijft.
Verkoopprijzen                                         De prijzen in Vught zijn hoger dan gemiddeld in Nederland. Op basis van gerealiseerde verkopen zijn deze prijzen
                                       n/a             actueel en evenwichtig.
          Controleverschil                    Voorzichtig                          Evenwichtig                      Optimistisch                    Controleverschil
                                           Aanvaardbare bandbreedte – gebaseerd op materialiteitsoverwegingen
PwC                                                                                                                                                       Pagina 15 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>5.           De financiële positie van uw gemeente nader bekeken
5.1.      Uw vermogenspositie ontwikkelt zich                                      Uit deze ontwikkeling blijkt een stijgende trend in relatie tot de benchmark.
                                                                                   In de ontwikkeling van de vermogenspositie van uw gemeente valt het volgende
          positief ten opzichte van andere PwC                                     op:
          klanten in dezelfde grootteklasse
We constateren dat het eigen vermogen van gemeenten in de afgelopen jaren                Op basis van de meerjarenbegroting 2017-2020 ontwikkelt het eigen
gedaald is. Dit als gevolg van het feit dat in deze jaren sprake van een negatieve        vermogen zich stabiel de eerst volgende jaren. Het eigen vermogen zal
verdiencapaciteit van de gemeente (er is meer geïnvesteerd in de gemeente dan             echter vanaf 2018 sterk worden beïnvloed door de uitvoering van het
dat er aan opbrengsten gerealiseerd is). Daarnaast hebben veel gemeenten                  project Rijksinfra en op lange termijn afnemen.
behoorlijk afgewaardeerd op grondposities. Uit de begrotingen 2017-2020 van              Het eigen vermogen per 31 december 2016 bedraagt circa € 36,5 mln.
veel gemeenten blijkt dat economisch herstel ook zijn weerslag krijgt in de               (inclusief rekeningresultaat). Dit is een toename ten opzichte van het
eigen vermogenspositie van gemeenten. Onderstaand hebben we de                            eigen vermogen per 31 december 2015 met circa € 1,8 mln. Dit met name
ontwikkeling van uw eigen vermogen afgezet tegen onze andere                              door het positieve rekening resultaat ad €281k (voorgaand jaar €283k
gemeenteklanten in de benchmark. Hierbij is de benchmark bepaalt op basis                 negatief) en de herrubricering van de voorziening onderwijshuisvesting
van grootteklasse. Voor uw gemeente zijn wij uitgegaan van de grootteklasse               naar een reserve (zie ook hoofdstuk 6.4).
<50.000 inwoners.
                                                                                   5.2.      Ontwikkeling leningenportefeuille laat
Figuur 2 Ontwikkeling vermogenspositie van 2017-2020                                         toenemende financieringsbehoefte zien
                                                                                   Naast uw eigen vermogen is uiteraard ook relevant hoeveel van uw activiteiten
          Ontwikkeling eigen vermogen in € per                                     met vreemd vermogen gefinancierd wordt. In onderstaande figuur hebben wij
            inwoner in relatie tot grootteklasse                                   aangegeven hoe de komende jaren uw leningenportefeuille (aangetrokken
                                                                                   leningen) zich ontwikkelt ten opzichte van onze andere gemeenten in dezelfde
  € 1.500                                                                          grootteklasse.
  € 1.000
    € 500
       €0
                  2017           2018            2019           2020
            Bedrag per inwoner             Benchmark grootteklasse
PwC                                                                                                                                                  Pagina 16 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> Figuur 3 Ontwikkeling leningenportefeuille
             Langlopende leningen in €'000 per                                      Een belangrijke laatste ontwikkeling is dat bijvoorbeeld de BTW niet kan
                               inwoner                                              worden verrekend door de gemeente via het BCF. Het geraamde BTW saldo ad
                                                                                     €1,8 mln past binnen de risicoreserve op dit moment. Wij stemmen hiermee in.
    3
  2,5                                                                               5.3.       Analyse van het resultaat
    2                                                                               Inzake stabiliteit stuurt de gemeente Vught op een structureel sluitende
  1,5                                                                               begroting. We hebben vastgesteld dat de structurele lasten, in tegenstelling tot
                                                                                    begroot in 2015, worden gedekt met structurele baten in 2016 en 2017. Voor de
     1                                                                              jaren 2018 en 2019 wordt geen sluitende meerjarenbegroting verwacht.
  0,5
    0                                                                               Voor een uitgebreide analyse van de verschillen tussen de realisatie 2016 en de
                                                                                    primitieve en bijgestelde begroting verwijzen wij naar het jaarverslag.
             2017            2018           2019          2020
            Bedrag per inwoner          Benchmark grootteklasse                     In deze paragraaf geven wij u op hoofdlijnen een indruk van de kwaliteit van
                                                                                    het resultaat 2016. Om te komen tot een resultaat zonder incidentele invloeden
                                                                                    kunnen de volgende aanpassingen gemaakt worden op het rekeningresultaat
                                                                                    2016:
In de ontwikkeling van de leningenportefeuille van uw gemeente valt het             (in € mln.)                                                            Bedrag
volgende op:
      In 2017 is de gemeente, ten opzichte van vergelijkbare gemeenten, nog        Resultaat voor bestemming 2016                                           281V
       relatief sterk gefinancierd.
      De hoge financieringspositie wordt mede veroorzaakt door grote               Incidentele voordelen                                                    1.756
       investeringen in materiële vaste activa door Vught.
      In de komende jaren bestaat de verwachting dat de leningenpositie zal        Incidentele nadelen                                                      1.242
       stijgen om het Rijksinfra project extern te financieren. Dit heeft een grote
       impact op de solvabiliteit en schuldquote na 2020.
                                                                                    Resultaat voor bestemming 2016 zonder incidentele posten                 795V
Op basis van bovenstaande analyse en de risico’s en onzekerheden toegelicht in
                                                                                    Van het resultaat voor bestemming heeft van een totaal saldo ad €795k een
 de jaarstukken van gemeente Vught is duidelijk dat de uitvoering van
                                                                                    bedrag ad €1.208k betrekking op een dotatie aan de reserve Rijksinfra en
Rijksinfra de komende jaren een grote impact zal veroorzaken op de financiële
                                                                                    €400k aan een incidentele bijdrage voor het IKB (Individueel Keuze Budget).
positie. Per 31 december 2016 is er sprake van een bestemmingsreserve ad
€22,3 mln en een risico bedrag opgenomen in de algemene reserve ad €3 mln.
                                                                                    In de programmabegroting 2016 is reeds rekening gehouden met incidentele
In de startfase van het project is zichtbaar dat er meer kosten met betrekking
                                                                                    baten en lasten met een totaal negatief saldo van €2,2 miljoen ten opzichte van
tot inhuur van derden zijn gemaakt. De budgetten worden nauwkeurig bewaakt
                                                                                    realisatie €514k. Belangrijkste bate betreft inzet voorziening voor kosten voor
en op basis van voortgangsgesprekken worden risico’s continue geanalyseerd en
                                                                                    het project Rijksinfra via een reserve bijdrage en de kosten voor subsidie
vertaald in financiële consequenties.
                                                                                    verbouwing de Petrus die niet zijn gemaakt in 2016.
PwC                                                                                                                                                  Pagina 17 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>6.            Uw jaarrekening 2016 nader bekeken
In dit hoofdstuk lichten wij de bijzondere posten toe in uw jaarrekening 2016.
Daarnaast evalueren wij de informatiewaarde van uw jaarstukken.                                               Paragrafen
6.1.       De informatiewaarde van uw jaarstukken                                         onvoldoende          voldoende              goed
           is goed                                                              Toelichting: ·De paragrafen voldoen aan de vereisten uit het BBV. In
Als accountant geven wij een oordeel over uw jaarrekening. Maar uw              de paragrafen is veel belangrijke informatie opgenomen voor de
jaarstukken bestaan uit meer dan dat. En voor u als raad is het integrale       Raad. De informatiewaarde kan hierbij nog toenemen. Zo omvat de
boekwerk van belang. Om die reden hebben wij de informatiewaarde van uw         paragraaf verbonden partijen met name de lopende ontwikkelingen.
jaarstukken nader beoordeeld. Vanuit onze natuurlijke adviesfunctie delen wij   De risico’s kunnen concreter worden benoemd. Verder worden de
graag onze observaties over de informatiewaarde van uw jaarstukken met u.       legesopbrengsten worden niet weergegeven, deze worden wel
                                                                                gerekend tot de belangrijkste heffingen.
 Koppeling jaarverslag met doelstellingen coalitieakkoord
                                                                                                           Leesbaarheid
          onvoldoende           voldoende              goed
Toelichting:                                                                             onvoldoende          voldoende              goed
In het jaarverslag is per programma een toelichting opgenomen op de
gerealiseerde prestaties. Hierbij is geen één op één relatie gelegd met        Toelichting:
het coalitieakkoord, maar wel met de wettelijke kaders en zijn de              De jaarrekening is prettig leesbaar en is over het algemeen concreet
belangrijke thema’s uit het coalitieakkoord wel betrokken in de                van aard. Er bij alle programma’s goed inzicht in de belangrijkste
toelichting per programma.                                                     stromen en toelichtingen op afwijkingen. De toelichting op de balans
                                                                               biedt ook goed inzicht in de diverse balansposten en bijzonderheden
       Koppeling beleidsmatige en financiële realisatie                        hierin.
          onvoldoende           voldoende              goed
                                                                               6.2.      Uw jaarrekening is conform het Besluit
Toelichting:
Er is niet altijd een zichtbare link te leggen tussen enerzijds de
                                                                                         Begroting en Verantwoording opgesteld
inhoudelijke realisatie en anderzijds de financiële afwijking tussen           Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente heeft de
begroting en werkelijke realisatie. In vergelijking met gemeenten van          jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en
vergelijkbare omvang is op basis van de omschrijving deze link wel op          Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot
basis van overeenkomsten in onderwerpen te leggen. Per programma               de jaarrekening hebben wij:
zijn diverse indicatoren opgenomen. Naar onze mening zijn de
indicatoren voldoende SMART geformuleerd.                                            de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële
                                                                                      verslaggeving beoordeeld; en
                                                                                     de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
PwC                                                                                                                                            Pagina 18 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2016
aanvaardbaar zijn.
Als gevolg van diverse wijzigingen in het BBV (o.a. andere presentatie van
bijdragen in activa van derden, niet in exploitatiegenomen gronden en
faciliterend grondbeleid) is in de jaarrekening 2016 een stelselwijziging
doorgevoerd. Op basis van het BBV zijn de vergelijkende cijfers niet aangepast.
Wel is een afzonderlijke kolom met de stand per 1 januari 2016 opgenomen.
Hiermee is inzicht geboden in de wijzigingen per 1 januari als gevolg van deze
stelselwijziging.
6.3.       Wij kunnen ons vinden in de door het
           college gemaakte schattingen
Bij het opstellen van de jaarrekening dient het college belangrijke schattingen
aangaande de verslaggeving toe te passen en toe te lichten. De onderstaande
tabel op de volgende pagina geeft een overzicht van onze bevindingen met de
bijbehorende motivering.
PwC                                                                             Pagina 19 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Tabel 3 Belangrijkste schattingen in de jaarrekening
                                               Bevindingen
       Belangrijkste schattingen                                                                           Toelichting
                                               2015    2016
Waardering materiële en financiële vaste                    We hebben specifieke aandacht besteed aan drie aspecten die de waardering van vastgoed sterk
activa                                                      beïnvloeden, namelijk: vastgoed bestemd voor verkoop, de leegstand en vastgoed met een (wijziging
                                                            in) maatschappelijke functie. Hierbij hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd.
                                                            De financiële vaste activa bestaat ad €767k ultimo 2016 uit de overige langlopende leningen € 443k
                                                            (hypotheken verstrekt aan ambtenaren) en de overige uitzettingen ad €309k (hypotheekportefeuille
                                                            NHG). Wij kunnen ons vinden in de waardering van deze leningen en uitzettingen ultimo 2016.
Afschrijvingen materiële vaste activa                       De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector.
Waardering debiteuren                                       Voor de verschillende debiteuren (algemene debiteuren, sociale zaken debiteuren en
                                                            belastingdebiteuren) zijn door het college inschattingen gemaakt van de inbaarheid en waardering
                                                            van de vorderingen. Uit onze controle zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen.
Voorzieningen                                               De voorziening pensioeninhouding wethouders bedraagt per ultimo 2016 € 1,7 mln. De
                                                            uitgangspunten van de berekende voorziening (actuariële berekening) zijn door ons getoetst. Het
                                                            verschil betreft €47k als gevolg van verschillen in assumpties over de gehanteerde rente en de
                                                  /         sterftetafel. De externe partij heeft in opdracht van de gemeente bij het opstellen van de actuariële
                                                            berekeningen rekening gehouden met de meest recente circulaire van het ministerie. Derhalve
                                                            gaan wij akkoord met deze inschatting.
                                                            De overige voorzieningen bestaan hoofdzakelijk uit een voorziening voor grondexploitaties (zie
                                                            hoofdstuk 4) en onderhoudsvoorzieningen. Systematiek van opbouw onderhoudsvoorzieningen wijkt
                                                            af bij gemeentelijke gebouwen in eigen beheer en sociaal / cultureel gebruikte gebouwen. (indexering
                                                             versus geen indexering van kosten). Dit leidt niet tot een controleverschil, we bevelen aan om een
                                                            systematiek te overwegen.
        Controleverschil                   Voorzichtig                  Evenwichtig                        Optimistisch                     Controleverschil
                                        Aanvaardbare bandbreedte – gebaseerd op materialiteitsoverwegingen
PwC                                                                                                                                                Pagina 20 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>6.4.      Overige bijzonderheden in de                                           voorgaand jaar dat op korte termijn een besluit wordt verwacht. Dit is ook
                                                                                 duidelijk toegelicht in de jaarrekening.
          jaarrekening 2016 nader toegelicht
                                                                                 6.4.2. Herrubricering onderhoudsvoorziening scholen
6.4.1.     Her allocatie ontvangen subsidiebijdragen ad                                      naar reserve
           1,3 miljoen euro nog niet afgerond                                    Met het overhevelen van de verantwoordelijkheid voor het buitenonderhoud
De gemeente Vught heeft op de balans onder de overlopende passiva de             van onderwijsinstellingen PO per 1 januari 2015 zijn eind 2014 de meeste
volgende ontvangen bijdragen gepresenteerd:                                      onderhoudsvoorzieningen omgezet in een reserve. Voor een aantal instellingen
                                                                                 zijn destijds afspraken vastgesteld die als ‘’bruidsschat’’ mee mochten worden
Ontvangen bijdrage                            Bedrag in *1.000                   overgeheveld naar de toekomstige jaren. Inmiddels zijn er nieuwe afspraken
                                                      euro                       gemaakt over nieuwbouw van de onderwijsinstellingen en vervalt de
                                                                                 onderhoudsvoorziening. Een bedrag van €821k is opgenomen in de reserve
ISV gelden II voor geluidsschermen                     882                       IHP.
Bijdrage geluidssanering N65                            171
Bijdrage sanering verkeerslawaai                         33
Bijdrage MIRT verkenning N65                             78
Openbaar vervoer Reserves Stadsgewest                  170
Totaal                                               1.334
We hebben reeds in ons accountantsverslag 2015 gerapporteerd dat
bovengenoemde middelen allen betrekking hebben op subsidiebijdragen
ontvangen van de provincie voor projecten die zijn afgerond. In 2016 is hier nog
een project: Openbaar vervoer reserves Stadsgewest aan toegevoegd. Het
betreft een verplichting omdat de middelen niet zijn aangewend voor het
bestemde doel, dit kan onder meer worden veroorzaakt door aanpassingen in
het projectplan of door voordeligere inkopen. De resterende middelen betreffen
een terugbetalingsverplichting aan de provincie. De gemeente is in overleg met
de provincie om resterende middelen in te zetten voor de projecten Rijksinfra.
De bijdrage ten aanzien van Bijdrage MIRT verkenning N65 ad €78k dient wel
nog met de Provincie te worden verrekend. Het college verwacht net als
PwC                                                                                                                                                Pagina 21 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>7.           Onze visie op uw interne beheersing
7.1.      De belangrijkste onderwerpen van uw                              Vanuit de besprekingen die we met de organisatie hebben gehad is gebleken dat
                                                                           onze aanbevelingen zijn opgepakt en onderhanden zijn.
          interne beheersing
De belangrijkste onderwerpen uit de rapportage interim bevindingen d.d. 28 Samengevat hebben we aan het college een aantal aandachtspunten
maart 2017 zijn onderstaand weergegeven.                                   gerapporteerd waarin de toenemende eisen vanuit wet- en regelgeving en de
                                                                           interpretatie daarvan (ook vanuit ons) centraal staan. Voor gemeente Vught
 #    Onze kernboodschappen                                 Status         houdt dit in dat met name het plan van aanpak meer aangescherpt dient te
                                                                           worden op: relatie opzet, risico’s en beheersingsmaatregelen en restrisico, IT
 1    Sterke focus op IT verbetert interne beheersing.                     (functiescheidingen en betrouwbaarheid lijstwerk) en de gevolgen hiervan op
                                                                           de controle-aanpak. Momenteel is de organisatie bezig met een aantal
 2    Onvoldoende waarborgen dat alle inkopen juist                        verbetertrajecten dat zich onder meer richt op het beschrijven van de opzet van
      worden aanbesteed                                                    procedures en de rol van IT hierbij en wordt een overkoepelend controleplan
 3    Ontvangende instellingen voldoen niet aan                            opgesteld.
      verplichtingen ten aanzien van gestelde termijnen.
 4    Risico aanwezig bij mandatering van inkopen aan
                                                                           7.2.      Geen aanwijzigingen voor fraude
      budgethouder. Aandacht gevraagd voor borging van                     De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude
      levering of dienst                                                   en onjuistheden berust bij het college van burgemeester en wethouders. Als uw
 5    Stel actuele procesbeschrijvingen voor alle                          accountant hebben wij de verantwoordelijkheid om risico’s van fraude te
      processen.                                                           herkennen, voor zover deze risico’s kunnen leiden tot materiële fouten in de
                                                                           jaarrekening. In bijlage A.2 hebben wij deze verantwoordelijkheden nader
 6    Early warning sociaal domein
                                                                           toegelicht.
 7    Actualiseer verordeningen en beleid
 8    Interne controle functioneert in veel gevallen nog                   Tijdens onze controle van de jaarrekening 2016 hebben wij geen aanwijzingen
      niet als interne beheersingsmaatregel                                voor fraude gevonden.
 9    Doorontwikkeling en transformatie van interne
      controle zijn noodzakelijk
    = Voortgang implementatie aanbevelingen
                                                                           7.3.      Wij zijn onafhankelijk
    = Aanbevelingen niet opgevolgd
                                                                           We hebben onze naleving van de externe standaarden, het wereldwijde
                                                                           onafhankelijkheidsbeleid van PwC met betrekking tot onze dienstverlening in
    = Aanbevelingen opgevolgd
                                                                           2016 bewaakt en bevestigen dat we aan deze onafhankelijkheidsverplichtingen
                                                                           hebben voldaan en voldoen.
PwC                                                                                                                                        Pagina 22 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>8.            Naleving van de relevante wet- en regelgeving
8.1.       Vught mogelijk belastingplichtig voor de                            8.2.      U voldoet aan de Wet Normering
           vennootschapsbelasting voor                                                   Topinkomens (WNT)
           grondexploitaties                                                   De WNT-verantwoording van gemeente Vught is opgenomen in de toelichting
In 2016 zijn gemeenten mogelijk ook belastingplichtig voor de                  van de jaarrekening. In 2016 heeft er geen wijziging plaatsgevonden in uw
vennootschapsbelasting (VPB). Vught heeft zich hier goed op voorbereid en      topfunctionarissen. Uit onze controle zijn geen tekortkomingen gebleken.
heeft diverse goede stappen gezet om te komen tot een goede analyse in
hoeverre de gemeente daadwerkelijk VPB moet betalen. Er is geïnvesteerd in     WNT blijft aan verandering onderhevig: wijzigingen in 2017 en verder
trainingen in de organisatie en er is een extern deskundige ingehuurd voor de  Ook in 2017 worden in de WNT weer een aantal wijzigingen doorgevoerd. De
begeleiding van de gemeente (PwC).                                             wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van
                                                                               €179.000 in 2016 naar €181.000 in 2017. De normen voor de meeste sectorale
Op basis hiervan is geconcludeerd dat gemeente Vught naar verwachting VPB-     regelingen zijn ook met €1.000 à €2.000 verhoogd. Voor overige
plichtig is over 2016 voor de winsten op de grondexploitaties. De verplichting ontwikkelingen met betrekking tot de WNT wordt verwezen naar de
over 2016 over de activiteiten binnen de grondexploitatie is berekend op €     SectorTopics App.
26.000 en is in lijn met het BBV gepresenteerd.
De standpunten worden daarbij nog nader afgestemd met de fiscus. Het is op
dit moment landelijk nog onduidelijk welke standpunten de fiscus in zal nemen
ten aanzien van bepaalde posten bij gemeenten.
PwC                                                                                                                                           Pagina 23 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>A.  Bijlagen
PwC          Pagina 24 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>A.1.       Single information Single audit (SiSa)                                          In dit rapport van bevindingen hebben wij per specifieke uitkering fouten en
                                                                                           onzekerheden, boven een vastgestelde financiële grens, opgenomen voor zover
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel
                                                                                           deze niet door de gemeente zijn gecorrigeerd. De financiële grens is afhankelijk
te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële
                                                                                           gesteld van de omvangsbasis van de regeling. De omvangsbasis wordt
verantwoordingsinformatie in de bijlage inzake SiSa bij de jaarrekening 2016
                                                                                           gebaseerd op de gevraagde indicator. Bij een gevraagde indicator van
van gemeente Vught. Onze werkzaamheden varieerden van het beoordelen van
                                                                                           ‘bestedingen gedurende het jaar’ wordt de omvangsbasis bijvoorbeeld gevormd
de interne beheersing tot het uitvoeren van detailcontroles. In de bijlage bij de
                                                                                           door de bestedingen in de regeling. De financiële grens is per specifieke
jaarrekening zijn twee typen indicatoren opgenomen:
                                                                                           uitkering:
      Indicatoren (bedragen en andere kwantitatieve gegevens, veelal
                                                                                                 € 12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan € 125.000;
       prestatie-indicatoren), die van invloed zijn op de financiële vaststelling.
                                                                                                 10% indien de omvangsbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of
      Indicatoren, zonder invloed op de financiële vaststelling.
                                                                                                  gelijk is aan € 1.000.000;
                                                                                                 € 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1.000.000.
Voor de eerste indicator geldt dat er een relatie is tussen de jaarrekening en de
bijlage. Wij hebben op deze indicatoren een reguliere rechtmatigheidscontrole
                                                                                           De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard
uitgevoerd en indien specifiek gevraagd, is de deugdelijke totstandkoming van
                                                                                           van de controle van specifieke uitkeringen. Het gaat alleen om het rapporteren
de indicator beoordeeld. De tweede indicator heeft normaliter geen directe
                                                                                           van de waargenomen fouten en onzekerheden voortkomende uit de
relatie met de gemeentelijke jaarrekening. Deze indicatoren zijn noodzakelijk
                                                                                           accountantscontrole.
voor het departementale jaarverslag. Bij deze indicatoren hebben wij alleen de
deugdelijke totstandkoming van de indicator beoordeeld en dus niet de
                                                                                           Op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole uitgegeven door het
rechtmatigheid vastgesteld.
                                                                                           ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties rapporteren wij door
                                                                                           middel van onderstaande voorgeschreven tabel de geconstateerde fouten of
Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit
                                                                                           onzekerheden per regeling.
accountantscontrole decentrale overheden (‘BADO’) zwaardere
rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere
jaarrekening.
Tabel 4 Bevindingen SiSa-bijlage
                                                                        Totale fout of                Totale omvang van de
  Nr      Naam specifieke uitkering of overige                          onzekerheid per               fout of de onzekerheid      Toelichting fout/onzekerheid
                                                                        specifieke uitkering          (in €)
D9        Onderwijsachterstandenbeleid 2011-2016 (OAB)                  Niet van toepassing           Niet van toepassing         Niet van toepassing
E27b      Brede doeluitkering verkeer en vervoer                        Niet van toepassing           Niet van toepassing         Niet van toepassing
G2        Gebundelde uitkering op grond van artikel 69                  Niet van toepassing           Niet van toepassing         Niet van toepassing
          Participatiewet_gemeentedeel 2016
G3        Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief      Niet van toepassing           Niet van toepassing         Niet van toepassing
          levensonderhoud beginnende zelfstandigen) gemeente
          2016
PwC                                                                                                                                                         Pagina 25 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>A.2. Fraude, fouten en niet-naleving van wet-
           en regelgeving
De verantwoordelijkheid voor de jaarrekening berust bij het College en de
directie. Uit dien hoofde is het college en de directie verantwoordelijk voor het
beschermen van het vermogen van de organisatie, het voeren van een afdoende
financiële administratie en het in stand houden van een geschikt systeem van
interne beheersing (waaronder procedures voor het waarborgen van de
betrouwbaarheid en continuïteit van geautomatiseerde systemen en het
voorkomen en opsporen van fraude, overige onregelmatigheden en fouten en
niet-naleving van wet- of regelgeving). Wij hebben onze controle zodanig
ingericht dat wij een redelijke mate van zekerheid verkrijgen dat de
jaarrekening in zijn geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat die het
gevolg is van fraude of fouten.
Onze controle bestond niet uit een uitvoerige controle van transacties zoals
noodzakelijk zou zijn om fouten of fraude die niet hebben geleid tot materiële
afwijkingen in de jaarrekening te kunnen opsporen. Het dient te worden
onderkend dat het controleproces inherente beperkingen kent. Als gevolg van
de aard van fraude, met name wanneer daarbij sprake is van verhulling door
samenzwering en vervalsing van documenten, is het mogelijk dat bij een
controle die is opgezet en uitgevoerd in overeenstemming met algemeen
aanvaarde controlestandaarden materiële fraude niet wordt ontdekt.
Hoewel doeltreffende interne beheersingsmaatregelen het risico dat fouten en
fraude zich voordoen of onontdekt blijven, doen afnemen, wordt dit risico
hiermee niet weggenomen. Wij kunnen daarom niet garanderen dat eventuele
fouten of gevallen van fraude ontdekt worden. Gegeven de inherente
beperkingen van het controleproces en het interne beheersingssysteem kan en
mag er niet op vertrouwd worden dat ons onderzoek alle fouten of gevallen van
fraude aan het licht zal brengen
PwC                                                                               Pagina 26 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>