<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Brief aan de leden                                                       Datum
T.a.v. het college en de raad                                            2 december 2020
                                                                         Kenmerk
                                                                         TRE/U202000963
                                                                         Lbr. 20/085
                                                                         Telefoon
                                                                         070-373 8393
                                                                         Bijlage(n)
                                                                         2
Onderwerp
VNG Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer (nieuw)
Samenvatting
De gemeenteraad heeft de wettelijke plicht een regeling vast te stellen voor de bekostiging van het
leerlingenvervoer.
In 2015 heeft de VNG de huidige Model Verordening leerlingenvervoer gepubliceerd. Vanuit de
wetgeving was er geen aanleiding om de Model Verordening leerlingenvervoer aan te passen. Er
zijn echter sinds 2015 wel veel ontwikkelingen in het sociaal domein en specifiek in het passend
onderwijs geweest, waardoor er behoefte bleek aan een herziening van de Model Verordening
leerlingenvervoer. Vandaar dat de VNG nu een nieuwe Model Verordening bekostiging
leerlingenvervoer heeft opgesteld. De huidige modelverordening uit 2015 wordt gearchiveerd.
Om te komen tot een nieuwe modelverordening is niet alleen overleg geweest met de
klankbordgroep, maar is er ook een raadpleging gehouden onder alle gemeenten en
samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs in Nederland.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag
070 - 373 83 93 | info@vng.nl
U202000849           PROD
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Aan de leden                                                              Datum
                                                                          2 december 2020
                                                                          Kenmerk
                                                                          TRE/U202000963
                                                                          Lbr. 20/085
                                                                          Telefoonnummer
                                                                          070-373 8393
                                                                          Bijlage(n)
                                                                          2
Onderwerp
VNG Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer (nieuw)
Geacht college en gemeenteraad,
1. Aanleiding
De gemeenteraad heeft de wettelijke plicht een regeling vast te stellen voor de bekostiging van het
leerlingenvervoer.
In 2015 heeft de VNG de huidige Model Verordening leerlingenvervoer gepubliceerd. Vanuit de
wetgeving was er geen aanleiding om de Model Verordening leerlingenvervoer aan te passen. Er
zijn echter sinds 2015 wel veel ontwikkelingen in het sociaal domein en specifiek in het passend
onderwijs geweest, waardoor er behoefte bleek aan een herziening van de Model Verordening
leerlingenvervoer. Vandaar dat de VNG nu nieuwe Model Verordening bekostiging
leerlingenvervoer heeft opgesteld. De huidige modelverordening uit 2015 wordt gearchiveerd.
Om te komen tot een nieuwe modelverordening is niet alleen overleg geweest met de
klankbordgroep, maar is er ook een raadpleging gehouden onder alle gemeenten en
samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs in Nederland.
2. Wettelijke plicht
In artikel 4, eerste lid, van de Wet op het primair onderwijs (hierna: WPO), artikel 4, eerste lid, van
de Wet op het voortgezet onderwijs (hierna: WVO) en artikel 4, eerste lid, van de Wet op de
expertisecentra (hierna: WEC) is de wettelijke plicht van de gemeente met betrekking tot de
bekostiging van het vervoerskosten geregeld. Het gaat hierbij zowel om scholen voor
basisonderwijs, speciaal basisonderwijs, (voortgezet) speciaal onderwijs en regulier voortgezet
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag
070 - 373 83 93 | info@vng.nl
U202000963           PROD
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>onderwijs die zijn aangesloten bij samenwerkingsverbanden primair of voortgezet onderwijs, als om
instellingen voor cluster 1 en cluster 21.
3. Ontwikkelingen met consequenties voor het leerlingenvervoer
Passend onderwijs
Op 1 augustus 2014 werd de Wet passend onderwijs van kracht. Doel van deze wet is dat alle
leerlingen, dus ook leerlingen die extra ondersteuning in de klas nodig hebben, een passende
onderwijsplek zo dicht mogelijk bij huis krijgen. Sindsdien hebben schoolbesturen een zorgplicht.
Dit betekent dat zij vanaf 1 augustus 2014 iedere leerling, die extra ondersteuning nodig heeft, een
passende onderwijsplek moeten bieden. Samenwerkende besturen en scholen
(samenwerkingsverband) organiseren deze ondersteuning binnen het regulier of speciaal
onderwijs.
Bij het opstellen van de nieuwe Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer zijn de
aanbevelingen voor het leerlingenvervoer uit een tweetal rapporten over de werking van het
passend onderwijs meegenomen: het rapport ‘Met andere ogen’ van Rene Peeters (2018) en het
rapport ‘Als de weg naar passend onderwijs niet passend is’ van de Kinderombudsman (2019).
Samenwerkingsverband en het Op Overeenstemming Gericht Overleg
De verwijzing van een leerling door het samenwerkingsverband naar de best passende school sluit
niet altijd aan bij de vergoeding voor de vervoerskosten, die door gemeenten wordt verstrekt. In het
leerlingenvervoer wordt uitgegaan van een vervoerskostenvergoeding naar de dichtstbijzijnde
toegankelijke school.
Om te voorkomen dat ouders en leerlingen de dupe worden van een mogelijke tegenstrijdigheid
tussen de verwijzing van het samenwerkingsverband en de gemeentelijke Verordening bekostiging
leerlingenvervoer, is er overleg nodig tussen het samenwerkingsverband en de gemeente. Dit
overleg vindt plaats in het kader van het Op Overeenstemming Gericht Overleg (hierna: OOGO).
Het OOGO heeft een wettelijke basis in de bepalingen in de WPO, WVO en WEC. Het is de
bedoeling dat het leerlingenvervoer een vast agendapunt is in het OOGO met het
samenwerkingsverband. Het hogere doel van de Wet passend onderwijs is, dat iedere leerling het
voor hem benodigde onderwijs zo dicht mogelijk bij huis kan vinden. In het OOGO worden daartoe
afspraken gemaakt over onder andere hoe het onderwijsaanbod zo kan worden georganiseerd dat
een leerling een minimale reisafstand hoeft te overbruggen, hoe symbiose-onderwijs in de eigen
gemeente kan worden ontwikkeld en hoe de kosten van het leerlingenvervoer kunnen worden
beperkt.
In het voorjaar van 2020 is er een evaluatie uitgevoerd naar het functioneren van de OOGO’s. De
aanbevelingen die uit de evaluatie zijn gekomen zijn eveneens mee genomen bij het opstellen van
de nieuwe Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer.
Jeugdwet en zorg voor jeugd
In de tekst van de Jeugdwet is, spiegelbeeldig aan de betreffende tekst in de onderwijswetten,
opgenomen dat gemeenten op thema jeugdhulp en aansluiting en samenwerking met het onderwijs
verplicht zijn om het OOGO te voeren met het samenwerkingsverband. Ook bij dit overleg is het
vervoer van leerlingen een thema dat ter sprake kan komen.
1 Cluster 1 is voor leerlingen met een visuele beperking. Cluster 2 is voor dove, slechthorende leerlingen en leerlingen met
een taalontwikkelingsstoornis. Cluster 1 en cluster 2 is er in basisonderwijs en voortgezet onderwijs.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                                      3/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>De twee OOGO’s kunnen worden gecombineerd. Dit bevordert de onderlinge afstemming en
samenwerking in de driehoek zorg - onderwijs - vervoer.
Gemeenten staan voor een grote uitdaging om de kosten voor jeugdhulp beheersbaar te houden.
Het is voor gemeenten financieel niet haalbaar en daardoor onuitvoerbaar om bij het vergoeden van
de vervoerskosten, zonder afspraken met het samenwerkingsverband, mee te gaan met de
verwijzing van de leerling naar de best passende school. Er ligt een gemeenschappelijke
verantwoording bij alle deelnemers van het OOGO om bij de verwijzing van leerlingen oog te
hebben voor de daarmee samenhangende vervoerskosten en de beheersing daarvan.
4. Aanpassingen in hoofdlijnen
De Verordening bekostiging leerlingenvervoer geeft uitvoering aan de taakstelling van de
gemeentebesturen. Naast voorschriften voor de wijze waarop ouders de aanvraag om een
vervoerskostenvergoeding kunnen indienen, bevat deze verordening criteria aan de hand waarvan
ouders aanspraak kunnen maken op een vervoersvoorziening. Uitgangspunt daarbij is dat de
verantwoordelijkheid voor het schoolbezoek van de leerling bij de ouders blijft.
Ondanks het feit dat er veel veranderingen zijn ten opzichte van de Model Verordening
leerlingenvervoer uit 2015, is de basisgedachte gebleven dat de Model Verordening bekostiging
leerlingenvervoer een modelregeling is, die de bedoeling heeft ouders en verzorgers financieel te
ondersteunen in de kosten die zij moeten maken wanneer hun kind gebruik moet maken van een
vorm van leerlingenvervoer.
De nieuwe citeertitel van de modelverordening is ‘Model Verordening bekostiging
leerlingenvervoer’. Dit past bij de basisgedachte, dat het bij het leerlingenvervoer in beginsel om
een bekostiging gaat. De huidige citeertitel ‘Model Verordening leerlingenvervoer’ zou ten onrechte
kunnen doen vermoeden, dat de modelverordening het vervoer van leerlingen regelt.
De Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer heeft een nieuwe opzet. Daarmee wordt
duidelijker dat eerst het recht op een vergoeding moet worden vastgesteld (beoordelingsfase),
waarna onderzocht wordt welke vergoeding wordt verstrekt (onderzoeksfase).
Verder zijn de volgende bepalingen nieuw in de Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer:
     • Artikel 2. Doelstelling: Het doel van het leerlingenvervoer is om een financiële
         ondersteuning te verstrekken ten behoeve van passend vervoer van de woning dan wel de
         opstapplaats naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school aan de ouders van kinderen wie
         of van wie de school verder dan de, door de gemeente bepaalde, afstandsgrens gelegen is,
         of voor wie het medisch niet mogelijk is om de school zelfstandig te bereiken.
     • Artikel 4. Gesprek over zelfstandigheid en zelfredzaamheid bij de aanvraag: Gemeenten
         stimuleren op alle mogelijke wijzen de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de leerling.
         Een vervoersontwikkelingsplan helpt om samen met de ouders en de leerling naar de
         toekomst te kijken (zie hieronder).
     • Artikel 5. OOGO met het samenwerkingsverband: Door aan het OOGO expliciet aandacht
         te besteden in de verordening wordt bevorderd dat het samenwerkingsverband en de
         gemeente elkaar meer spreken en afspraken maken over het leerlingenvervoer.
     • Artikel 7. Herziening, opschorting, intrekking of terugvordering van de vervoersvoorziening:
         Als gevolg van bijvoorbeeld wijzigingen of ernstig wangedrag door de leerling kan een
         besluit als bedoeld in de verordening worden herzien, opgeschort of ingetrokken.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                4/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>     •   Artikel 8. Vervoersvoorziening naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school: De uitspraak
         van 21 oktober 2020 van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State ((hierna:
         Afdeling) ECLI:NL:RVS:2020:2467) over de eerbiediging van de op godsdienst of
         levensbeschouwing berustende schoolkeuze (de schriftelijke verklaring van overwegende
         bezwaren) heeft geleid tot een nieuw tweede lid (zie hieronder).
     •   Artikel 9. Afstandsgrens: De verschillende afstandsgrenzen zijn samengebracht in één
         artikel. Gemeenten mogen per schoolsoort een andere afstandsgrens hanteren.
     •   Artikel 10. Aanwijzing opstapplaats: Het college kan een opstapplaats aanwijzen. In dit
         artikel wordt beschreven hoe wordt omgegaan met een opstapplaats en wanneer deze
         wordt gebruikt.
     •   Artikel 13. Schooltijden en wachttijden: De gemeente kan leerlingen die op dezelfde school
         verschillende tijden hebben tegemoet komen.
     •   Artikel 14. Tijdelijk verblijf buiten de gemeente: Het college kan een tijdelijke
         vervoersvoorziening toekennen aan de ouders van een leerling, die als gevolg van een
         crisissituatie tijdelijk buiten de gemeente verblijft, mits is voldaan aan een aantal
         voorwaarden.
     •   Artikel 15. Vervoersvoorziening naar stageadres: In dit artikel wordt beschreven hoe wordt
         omgegaan met een aanvraag om een vervoersvoorziening naar het stageadres.
     •   Artikel 21. Bekostiging andere passende vervoersvoorziening: De gemeente wordt meer
         mogelijkheid geboden om bij de verstrekking van vervoersvergoeding individueel maatwerk
         te leveren.
5. Te maken keuzes
De Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer kent diverse artikelen die facultatieve of nader
door de gemeente in te vullen onderdelen of keuzemogelijkheden bevatten. De te maken keuzes
worden hieronder toegelicht.
Daarnaast is de toelichting bij de Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer grotendeels zo
opgesteld dat gemeenten deze kunnen overnemen als ze ook de bepaling waar de toelichting bij
hoort (ongewijzigd) overnemen. Hieronder wordt in aanvulling daarop ingegaan op de
keuzemogelijkheden die gemeenten hebben. Afhankelijk van de gemaakte keuzes zullen dus
bepaalde onderdelen van de toelichting wel of juist niet geschikt zijn voor overname. Uiteraard kan
onafhankelijk van de keuzes die specifiek worden aangegeven in de modelverordening ook op
andere punten worden gekozen voor lokaal maatwerk en kunnen bepalingen worden aangepast of
toegevoegd.
Artikel 4. Gesprek over zelfstandigheid en zelfredzaamheid bij de aanvraag
Dit naar keuze op te nemen artikel gaat over het bevorderen van de zelfstandigheid en
zelfredzaamheid van de leerling. Het zelf laten reizen van de leerling al dan niet met ondersteuning
van de ouder(s) is altijd al het uitgangspunt geweest van de Model Verordening leerlingenvervoer.
De laatste jaren echter krijgt dit meer aandacht dan ooit. Om die reden is daar nu ook een
facultatieve bepaling over opgenomen. Een belangrijk element daarin is het gesprek met ouders
over wat de leerling in het vervoer kan of kan leren en welke hulp de gemeente hierin kan bieden.
Artikel 5. OOGO met het samenwerkingsverband
Tweede lid, onder b, en derde lid, onder c: De facultatieve onderdelen worden opgenomen, indien
de bepaling omtrent de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de leerling (artikel 4) is geregeld in
de verordening.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                5/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Tweede lid, onder g: Het college spant zich in om in het OOGO met het samenwerkingsverband
afspraken te maken over de in de verordening geregelde onderwerpen. Het tweede lid kan nader
worden ingevuld.
Derde lid, onder d: Het college organiseert periodiek een uitvoerend overleg met het
samenwerkingsverband. In dit overleg worden de in de verordening geregelde onderwerpen
besproken. Het derde lid kan nader worden ingevuld.
Artikel 8. Vervoersvoorziening naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school
Tweede lid: Voordat de Afdeling op 21 oktober 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:2467) de bewuste
uitspraak deed, luidde artikel 3, tweede lid, van de Model Verordening leerlingenvervoer:
“2. Indien ouders een vervoersvoorziening aanvragen voor het bezoeken van een school, die op
grotere afstand van de woning is gelegen dan een andere school van dezelfde onderwijssoort,
ontstaat slechts aanspraak op een vervoersvoorziening naar eerstgenoemde school als door de
ouders schriftelijk wordt verklaard dat zij overwegende bezwaren hebben tegen het openbaar
onderwijs dan wel tegen de richting van het onderwijs van alle bijzondere scholen, van de soort
waarop de leerling is aangewezen, die dichterbij de woning zijn gelegen.”.
Gemeenten gebruikten dit lid om ouders en meerderjarige en handelingsbekwame leerlingen hun
keuze voor een toegankelijke school, dat wil zeggen de school van de verlangde godsdienstige of
levensbeschouwelijke richting dan wel de openbare school expliciet te laten motiveren. De
bedoeling daarvan was om daarmee een oneigenlijk beroep op leerlingenvervoer tegen te gaan.
Met een oneigenlijk beroep wordt hier bedoeld dat de ouders om andere redenen dan
godsdienstige of levensbeschouwelijke redenen voor een bepaalde school kiezen. In dat laatste
geval ontstaat geen recht op bekostiging van leerlingenvervoer.
In haar uitspraak van 21 oktober 2020 heeft de Afdeling geoordeeld dat het college de op
godsdienst of levensbeschouwing berustende keuze van ouders voor een school moet eerbiedigen
en niet mag afdwingen, dat ouders zich tegen dichterbij gelegen richtingen uitspreken. De tekst van
artikel 3, tweede lid, van de Model Verordening leerlingenvervoer is in strijd met de eerbiediging van
die keuze en dus in strijd met artikel 4, derde lid, van de WVO. In de Model Verordening bekostiging
leerlingenvervoer is artikel 3 vernummerd tot artikel 8. Als gevolg van de uitspraak is een nieuw
artikel 8, tweede lid, (facultatief) geformuleerd. Artikel 8, eerste lid, omschrijft voldoende op welke
grond recht op (een bepaalde omvang van de) bekostiging van leerlingenvervoer ontstaat.
Gemeenten geven echter aan dat zij in de uitvoeringspraktijk behoefte hebben aan een bepaling in
de verordening op basis waarvan zij een oneigenlijk beroep op leerlingenvervoer kunnen
herkennen. Om deze reden is het nieuwe tweede lid (facultatief) opgenomen dat komt te luiden:
“[2. Onverminderd het bepaalde in het eerste lid, ontstaat niet eerder een aanspraak op een
vervoersvoorziening dan dat de ouders of de meerderjarige en handelingsbekwame leerling de
keuze voor de toegankelijke school schriftelijk hebben gemeld.]”.
Er is gekozen voor het woord “gemeld” en niet voor “gemotiveerd” om zoveel mogelijk in lijn te
blijven met de uitspraak van de Afdeling. Het begrip “melding” ziet meer op administratieve
verwerking van bepaalde voor het nemen van een besluit noodzakelijke gegevens. Het facultatieve
tweede lid is nieuw en zal dus in de (rechts)praktijk moeten worden beproefd. Bij de toepassing
Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                   6/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>ervan is in ieder geval het uitgangspunt dat de op godsdienst of levensbeschouwing van de ouders
berustende keuze van de school wordt geëerbiedigd.
Artikel 10. Aanwijzing opstapplaats
Vierde lid: Er kan worden geregeld dat het college tijdelijk geen opstapplaats aanwijst indien het
gebruik van een opstapplaats leidt tot hogere kosten dan aangepast vervoer vanaf de woning van
de leerling.
Artikel 17. Bekostiging van de kosten van openbaar vervoer en vervoer per fiets
Derde lid: Hier dient een keuze gemaakt te worden. De kilometervergoeding voor de fiets is gelijk
aan de laatst bekende fietskilometervergoeding genoemd in de Reisregeling Binnenland gemeten
langs de kortste afstand of wordt door de gemeente bepaald. Dit geldt ook voor de artikelen 18,
tweede lid (Bekostiging van de kosten van openbaar vervoer of vervoer per fiets ten behoeve van
een begeleider), en 20, tweede lid, onder a (Bekostiging op basis van de kosten van eigen vervoer).
6. Bijlagen
Deze ledenbrief bevat 2 bijlagen:
Bijlage 1 - Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer (nieuw model, december 2020)
met artikelsgewijze toelichting: Deze kan desgewenst gebruikt worden voor de raadsvoordracht
voor de wijziging van de verordening.
Bijlage 2 - Tekst van de Model Verordening bekostiging leerlingenvervoer (nieuw model,
december 2020): Opgemaakt in Word 2.0 format (DROP) voor publicatie, zonder toelichting.
7. Informatie
De geconsolideerde teksten van de VNG modellen (met de bijbehorende toelichtingen) zijn te
raadplegen via Kennisbank Decentrale Regelgeving. De VNG modelverordeningen (zonder de
toelichtingen) en model raadsbesluiten staan ook in Modellen Decentrale Regelgeving.
Voor vragen over deze ledenbrief kunt u terecht bij het Informatiecentrum van de VNG (070-373
8393 of e-mail: info@vng.nl).
Met vriendelijke groet,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
mr L.K. Geluk
Algemeen directeur
Deze ledenbrief staat ook op www.vng.nl onder ‘Producten’ - ‘Brieven’.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                               7/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>