<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Verbruggen, Silvana

Van:                             Piratenpartij Delft <delft@piratenpartij.nl>
Verzonden:                       zondag 28 november 2021 23:47
Aan:                             delft@piratenpartij.nl
Onderwerp:                       Principes voor digitale soevereiniteit, aan alle gemeenten in Nederland.
Bijlagen:                        2123457 Fracties STIP, OD, D66 en GL - initiatiefvoorstel inzake Delftse principes voor digitale soevereiniteit.pdf; Voorbeeldtemplate
                                 Principes voor digitale soevereiniteit.odt


Geachte lezer,

Onderstaand vindt u een burgerbrief bestemd voor alle leden van uw gemeenteraad. Kunt u (via de griffie van de gemeenteraad) deze brief inclusief de bijlagen in
deze mail naar hen doorsturen? Kunt u (via de
griffie) onderstaande brief en de bijgevoegde pdf op uw raadsinformatiesysteem publiceren? Wij vernemen graag uw reactie.

Geachte raadsleden,

De gemeenteraad in Delft heeft 18 november jl. het initiatiefvoorstel ‘Delftse principes voor digitale soevereiniteit’ unaniem aangenomen. Dit is een heel goed
initiatief op een onderwerp wat in alle gemeenten speelt, vandaar dat wij dit bij u onder de aandacht willen brengen. Wij verwelkomen het als uw gemeente zich
aansluit bij dit initiatief en ook kiest voor meer digitale soevereiniteit. Dan kan er door samenwerking momentum op gang komen en kan dit belangrijke onderwerp
in het hele land een succes worden.

Met vriendelijke groet,




Bijlagen:
- 2123457 Fracties STIP, OD, D66 en GL - initiatiefvoorstel inzake Delftse principes voor digitale soevereiniteit.pdf ( Online te raadplegen via
https://delft.raadsinformatie.nl/vergadering/905605#ai_6282083 )
- Voorbeeldtemplate Principes voor digitale soevereiniteit.odt




                                                                                      1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Initiatiefvoorstel
Registratienummer:            2123457
Onderwerp:                    Delftse principes voor digitale soevereiniteit


Inleiding
Als kennisstad op het gebied van innovatie en technologie zet de gemeente Delft meer en meer
in op digitalisering. De doelstelling van digitalisering is om de Delftse burgers, ondernemers en
bedrijven zo goed mogelijk van dienst te zijn. Dat houdt in dat de gemeente gebruikers van
diensten optimaal, kostenefficiënt en wendbaar wenst te ondersteunen, zodanig dat innovatie
en economie hier ook van profiteren.

Op het moment gaat er op het gebied van software bij overheden nog veel mis. Overheden
kopen licenties van diensten en software in bij de markt zonder dat ze de toegang krijgen tot
de achterliggende code. Dit is alsof de gemeente een nieuwe straat inhuurt bij een
stratenmaker en hier vervolgens elk jaar kosten voor moet maken. Publiek geld zou naar
publieke code moeten gaan. Hierdoor kunnen overheden elkaars software hergebruiken en er
worden er op de langere termijn kosten bespaard.

Ook in de gemeente Delft moeten we zorgen voor vrijheid in onze digitale diensten door in te
zetten richting vrije- en opensourcesoftware en open standaarden. De gemeente werkt op het
moment aan het ontwerpen van de IT-architectuur en sourcingstrategie. Dit initiatiefvoorstel
stelt kaders voor deze nieuwe strategie zodat de gemeente Delft uitgangspunten gaat hanteren
die het gebruik van vrije- en opensourcesoftware en open standaarden bevorderen.



            Opensourcesoftware
            Vrije- en opensourcesoftware wordt in het Engels vaak Free and Open Source
            Software (FOSS) genoemd1. Veelal wordt ook kortweg de term opensourcesoftware
            gebruikt. Software kan pas echt vrijheid aan de gebruiker geven als de gebruiker ook
            vrije toegang en beschikking heeft over de broncode. Als er in de rest van deze nota
            de term opensourcesoftware wordt gebruikt wordt daar nadrukkelijk vrije- en
            opensourcesoftware      mee     bedoelt.    De    tegenhanger      van    vrije-  en
                                                                                 2
            opensourcesoftware is bedrijfseigen of propriëtaire software , waarvan de
            broncode wordt achtergehouden door een bedrijf.



Dit initiatiefvoorstel benoemt eerst de problemen van propriëtaire software en de beoogde
maatschappelijke effecten van het voorstel. Daarna geeft dit voorstel oplossingsrichtingen aan
de IT van de gemeente Delft om de doelstelling van optimale digitale dienstverlening te
realiseren op basis van de Delftse principes voor digitale soevereiniteit.



1   Wikipedia - Free and Open Source Software (FOSS)
2   Wikipedia – Propriëtaire software
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Probleemstelling
Door het gebruik van propriëtaire software is de gemeente Delft beperkt en gebonden aan de
voorwaarden die de leveranciers aan het gebruik van hun software stellen. Dit komt omdat de
licentie van de propriëtaire software allerlei beperkingen aan het (her)gebruik, aanpassingen
en distributie van deze software oplegt. Hierdoor is er vaak sprake van een grote
afhankelijkheid van de leverancier. In de praktijk kan het daardoor zelfs vrijwel onmogelijk
worden om te veranderen van leverancier3.

Door het gebruik van propriëtaire software kan de gemeente Delft niet zo makkelijk meer van
leverancier veranderen waardoor de leverancier macht heeft over de IT-uitvoering en de
vrijheid van de gemeente wordt beperkt. Migreren naar een andere leverancier is daardoor
vaak kostbaar, met als gevolg dat de leverancier de kosten voor het gebruik van de software
bijna straffeloos kan verhogen4. Deze zogenaamde exitkosten worden vaak toebedeeld aan de
nieuwe software terwijl zij worden veroorzaakt door de reeds in gebruik zijnde software.

Wetten en regels worden door middel van software uitgevoerd of gehandhaafd en
privacygevoelige gegevens worden ermee verwerkt en opgeslagen. Als daarbij propriëtaire
software wordt ingezet kan niet gecontroleerd worden of de software gebouwd is volgens de
gewenste IT-standaarden (zoals privacy-by-design5 en security-by-design6), en is het niet
mogelijk voor derden om de broncode te controleren om beveiligingsrisico's te minimaliseren.

        Open standaarden
        Verwant aan opensourcesoftware zijn open standaarden7. Een open standaard (of norm)
        is een standaard die publiekelijk beschikbaar is en waaraan verschillende
        gebruiksrechten zijn verbonden. De term wordt vooral gebruikt bij hard- en software,
        omdat juist daar ook veel gesloten standaarden worden gebruikt, waarbij men voor de
        inzage van de specificaties een licentie dient aan te vragen. Het doel van open
        standaarden is de interoperabiliteit (uitwisselbaarheid) tussen verschillende
        informatiesystemen of gegevensverzamelingen te vergroten en informatie vast te
        leggen in een toekomstvast formaat. Een neveneffect van open standaarden is meer
        keuzevrijheid en daarmee minder afhankelijkheid van de leveranciers.
        In Nederland adviseert het Forum Standaardisatie8 de publieke sector om gebruik te
        maken van IT-standaarden. Overheidsorganisaties zijn zelfs verplicht om, bij aanschaf
        van IT-producten of IT-diensten van €50.000,- of meer, te vragen naar relevante
        standaarden die zijn voorgeschreven op de 'Pas toe of leg uit'-lijst9.
        Via het initiatief Common Ground10 wordt door verschillende gemeentes samen gewerkt
        aan het leggen van het grondwerk voor open standaarden voor gemeenten.




3    Vendor lock-in strategy in software competition
4    Doorbreek de leveranciersafhankelijkheid van gemeenten met vrije en opensourcesoftware
5    Wikipedia - Privacy by design (Engelstalig)
6    Wikipedia - Security by design (Engelstalig)
7    Wikipedia - Open standaard
8    Forum Standaardisatie
9    Verplichte standaarden
10   Common Ground: wat, hoe en waarom?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Beoogde maatschappelijke effecten
Dit initiatiefvoorstel heeft als doel het gebruik van opensourcesoftware en open standaarden
te stimuleren binnen en buiten de gemeente Delft. Er zijn in Nederland 352 gemeenten, die
allemaal dezelfde wetten moeten uitvoeren. Dit betekent dat bijdragen aan
opensourcesoftwareontwikkeling door andere gemeenten ook voor Delft beschikbaar zijn en
vice versa. Zo kan er een vliegwiel van positieve ontwikkelingen op gang komen zonder
oplopende kosten. Deze effecten worden opgesomd:
    • Transparantie en controleerbaarheid – doordat de broncode openbaar is kan iedereen
         inzien hoe processen van de gemeente werken. Dit biedt naast verantwoording ook
         kansen voor onderwijs en kennisdeling
    • Leveranciersonafhankelijkheid – voorkomen van het vastzitten aan één leverancier.
    • Concurrentiebevorderend – concurrentie op basis van service en kwaliteit.
    • Samenwerking – verschillende organisaties of individuen kunnen gezamenlijk bijdragen
         aan de ontwikkeling en ondersteuning van opensourcesoftware.
    • Hergebruik stimuleren – andere gemeenten en overheden kunnen opensourcesoftware
         inzien, overnemen of op andere manieren (her)gebruiken.
    • Veiligheid – het publiceren van de broncode kan bijdragen aan een betere
         informatiebeveiliging omdat onafhankelijke partijen de code kunnen inspecteren op
         veiligheidsrisico’s.
    • Kostenbesparing op termijn – voor opensourcesoftware hoeven geen licentiekosten te
         worden betaald.



              Ontwikkelingen in gebruik en beleid van opensourcesoftware
              De gemeente Delft is niet de enige die digitale soevereiniteit middels
              opensourcesoftware nastreeft. De Tweede Kamer en het kabinet spraken zich er
              ook herhaaldelijk voor uit. Andere buitenlandse en Nederlandse gemeenten evenzo.
              Voorbeelden zijn Amsterdam11, Nijmegen12, Barcelona13 en Dortmund14. Ook de
              Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ondersteunt opensourcesoftware.
              Ministeries van de Rijksoverheid hebben als beleid opensourcesoftware te
              gebruiken, tenzij dit niet mogelijk is15. Vergelijkbare ontwikkelingen vinden plaats in
              allerlei landen binnen de EU, de organisaties van de EU16, maar ook in het Verenigd
              Koninkrijk17 en andere landen buiten de EU18.
              Ook de gemeente Delft zelf zet al goede stappen met opensourcesoftware.
              Bijvoorbeeld met het systeem van de website van de gemeente19 en met het
              Gemeentelijk Gegevensmodel20.




11   Amsterdam – Sourcing en open source strategie Amsterdam - Over samenwerking en hergebruik
12   Nijmegen - Informatiebrief open standaarden en open source software
13   Barcelona - Open & Agile Digital Transformation Toolkit
14   Dortmund - Memorandum Digitalisierung 2020 bis 2025
15   Rijksoverheid - Overwegingen bij Open tenzij en Aanpak open source
16   Joinup - Share and reuse interoperability solutions for public administrations, businesses and citizens
17   UK Government - Be open and use open source
18   USA Government Federal Open Source Code
19   Drupal voor Gemeenten – Opensource software voor gemeentelijke websites
20   Delft – Gemeentelijk Gegevensmodel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Oplossingsrichtingen
Door het hanteren van fundamentele uitgangspunten voor de software van de gemeente Delft
vergroot de gemeente Delft de digitale soevereiniteit en voorkomt de gemeente op lange
termijn dat zij last heeft of krijgt van de nadelen die het gebruik van propriëtaire software met
zich meebrengt.
De Delftse principes voor digitale soevereiniteit die dit initiatiefvoorstel bevat zijn
richtinggevend en kaderstellend bij de vernieuwing en doorontwikkeling van de gemeentelijke
IT. Zij vormen de kern van de manier waarop de gemeente wil samenwerken en diensten wil
verlenen, zowel intern als naar de Delftse burger. Deze principes zijn:

   •   Vrijheid door opensourcesoftware en contractafspraken: de gemeente zorgt voor
       vrijheid in haar digitale diensten, infrastructuur en de data van haar burgers. Dit
       betekent dat:
       ◦ De gemeente bij aanbestedingen voor software of clouddiensten uitgaat van
           opensource-oplossingen tenzij er zwaarwegende redenen zijn waardoor een
           propriëtaire oplossing noodzakelijk is. Opensource wordt daarmee altijd een wens
           bij een aanbesteding en een eis als er op de markt opensource-oplossingen
           verkrijgbaar zijn.
       ◦ De gemeente in contracten met leveranciers altijd duidelijke afspraken maakt over
           beëindiging en de mogelijke toekomstige transitie van de gekozen oplossing naar de
           gemeente Delft zelf en/of andere (markt)partijen. Denk hierbij aan afspraken als: alle
           belangrijke kennis en kunde documenteren, een exitplan en controleren op gebruik
           van open standaarden. Zo kan voorkomen worden dat een leverancier of
           dienstverlener er baat bij heeft om een exit zo complex en duur mogelijk te maken.
       ◦ De gemeente in contracten met leveranciers altijd duidelijk afspraken maakt wat
           betreft het eigenaarschap van de data die wordt verwerkt. Uitgangspunt hierbij is
           dat de gemeente eigenaar is van alle data die essentieel zijn voor de gemeentelijke
           processen.
   •   Gebruik van open standaarden: door gebruik te maken van open standaarden
       vergroot de gemeente de mogelijkheid om samen te werken met de omgeving, zowel
       binnen als buiten de gemeente Delft. Dit vermindert naast de afhankelijkheid van
       externe leveranciers ook de mogelijke exitkosten.
   •   Inzetten op hergebruik: de gemeente kiest, waar mogelijk, voor hergebruik van
       bewezen publieke middelen (bijvoorbeeld in de vorm van opensourcesoftware) die al
       door andere gemeenten of (keten)partners zijn gerealiseerd. Naast software kan het
       hier ook gaan om documentatie zoals specificaties, ontwerpen en handleidingen.
   •   Open tenzij: de door de gemeente ontwikkelde voorzieningen worden wanneer er geen
       beperkende factoren zijn, beschikbaar gesteld richting de omgeving zodat andere
       gemeenten, publieke instellingen, bedrijven en burgers hiervan kunnen profiteren. Dit
       verhoogt de duurzaamheid van onze publieke investeringen en verbetert de kwaliteit en
       veiligheid doordat de gemeenschap ook een bijdrage levert. Het delen van de broncode
       en algoritmes van de gemeente verhoogt de transparantie van de gemeentelijke
       processen.
   •   Duurzame samenwerking: bij de doorontwikkeling van de digitale dienstverlening en
       processen kijkt de gemeente Delft hoe de samenwerking met andere gemeenten en
       overheden (of burgers) kan bijdragen aan een betere en duurzame dienstverlening voor
       Delftenaren, zeker bij ontwikkelingen of wetgeving die nieuwe software vragen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Financiële gevolgen, dekking en risico’s
Het initiatiefvoorstel doet een aantal voorstellen voor principes die de gemeente Delft als
uitgangspunt moet volgen. Het voorstel geeft richting aan de keuzes die we maken als
organisatie binnen de middelen die ons ter beschikking staan. Deze principes kunnen landen
binnen de huidige informatiebeleidscyclus, waar nu wordt gewerkt aan het uitwerken en
vaststellen van de IT-architectuur en sourcingstrategie en de IT- en applicatiearchitectuur in de
Ontwerpwaarden voor het informatielandschap van de Gemeente Delft.


Planning
De Delftse principes voor digitale soevereiniteit worden verwerkt in de informatiestrategie van
de Gemeente Delft. Dit betekent niet dat alle propriëtaire software die nu in gebruik is direct
moet worden vervangen wanneer de principes verwerkt zijn. Bij de vervanging van software of
het verlengen van softwarelicenties zullen de principes leidend zijn. Dit betekent dat in de loop
der jaren de software die wordt gebruikt door de gemeente Delft steeds meer in lijn zal komen
met deze principes. De daadwerkelijke implementatie van de Delftse principes voor digitale
soevereiniteit is daarmee een langdurig proces dat naar verwachting meerdere raadsperioden
zal beslaan.


Communicatie
Om samenwerking met de regio wat betreft opensourcesoftware te bevorderen is het goed
als de gemeente Delft op haar website aangeeft welke opensourcesoftware ze gebruikt. Ook
is het nuttig om actief te communiceren naar buurgemeenten dat de gemeente Delft inzet op
opensource-oplossingen en open standaarden. Indien gewenst kan het College van B&W een
persbericht sturen over deze ontwikkelingen.




Naam indiener(s)
   Marcel Harinck        Liedewei Timmermans          Christine Bel             Deyar Jaff
       STIP                Onafhankelijk Delft            D66                  GroenLinks



Ondertekening indieners
   Marcel Harinck    Liedewei Timmermans              Christine Bel            Deyar Jaff
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Ontwerp raadsbesluit
De raad der gemeente Delft;

Gelezen het initiatiefvoorstel “Delftse principes voor digitale soevereiniteit” van de heer
Harinck, mevrouw Timmermans, mevrouw Bel en de heer Jaff,

BESLUIT:

     1. Het gebruik van vrije- en opensourcesoftware en open standaarden binnen de
        bedrijfsvoering van de gemeente Delft en daarbuiten te ondersteunen door de
        volgende Delftse principes voor digitale soevereiniteit over te nemen:
        ◦ Vrijheid door opensourcesoftware en contractafspraken;
        ◦ Gebruik van open standaarden;
        ◦ Inzetten op hergebruik;
        ◦ Open tenzij;
        ◦ Duurzame samenwerking.

     2. Het college van Burgemeester en Wethouders te verzoeken om de Delftse principes
        voor digitale soevereiniteit te integreren in de IT-architectuur en sourcingstrategie en
        de ontwerpwaarden voor het informatielandschap van de Gemeente Delft.



Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van [datum]



, Burgemeester

, Griffier
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Initiatiefvoorstel
Registratienummer: [in te vullen door de griffie]
Onderwerp:                 Principes voor digitale soevereiniteit

Inleiding
De huidige tijd vereist dat de gemeente Demodam meer en meer inzet op digitalisering. De
doelstelling van digitalisering is om de Delftse burgers, ondernemers en bedrijven zo goed mogelijk
van dienst te zijn. Dat houdt in dat de gemeente gebruikers van diensten optimaal, kostenefficiënt
en wendbaar wenst te ondersteunen, zodanig dat innovatie en economie hier ook van profiteren.

Op het moment gaat er op het gebied van software bij overheden nog veel mis. Overheden kopen
licenties van diensten en software in bij de markt zonder dat ze de toegang krijgen tot de
achterliggende code. Dit is alsof de gemeente een nieuwe straat inhuurt bij een stratenmaker en hier
vervolgens elk jaar kosten voor moet maken. Publiek geld zou naar publieke code moeten gaan.
Hierdoor kunnen overheden elkaars software hergebruiken en er worden er op de langere termijn
kosten bespaard.

Ook in de gemeente Demodam moeten we zorgen voor vrijheid in onze digitale diensten door in te
zetten richting vrije- en opensourcesoftware en open standaarden. Dit kan door het als beleid vast
te stellen in de gemeentelijke IT-strategie. Dit initiatiefvoorstel stelt kaders voor de strategie zodat
de gemeente Demodam uitgangspunten gaat hanteren die het gebruik van vrije- en
opensourcesoftware en open standaarden bevorderen.



                Opensourcesoftware
                Vrije- en opensourcesoftware wordt in het Engels vaak Free and Open Source Software
                (FOSS) genoemd 1. Veelal wordt ook kortweg de term opensourcesoftware gebruikt.
                Software kan pas echt vrijheid aan de gebruiker geven als de gebruiker ook vrije toegang
                en beschikking heeft over de broncode. Als er in de rest van deze nota de term
                opensourcesoftware wordt gebruikt wordt daar nadrukkelijk vrije- en
                opensourcesoftware mee bedoelt. De tegenhanger van vrije- en opensourcesoftware is
                bedrijfseigen of propriëtaire software2, waarvan de broncode wordt achtergehouden
                door een bedrijf.


Dit initiatiefvoorstel benoemt eerst de problemen van propriëtaire software en de beoogde
maatschappelijke effecten van het voorstel. Daarna geeft dit voorstel oplossingsrichtingen aan de IT
van de gemeente Demodam om de doelstelling van optimale digitale dienstverlening te realiseren
op basis van de principes voor digitale soevereiniteit.




1
    Wikipedia - Free and Open Source Software (FOSS)
2
    Wikipedia – Propriëtaire software
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Probleemstelling
Door het gebruik van propriëtaire software is de gemeente Demodam beperkt en gebonden aan de
voorwaarden die de leveranciers aan het gebruik van hun software stellen. Dit komt omdat de licentie
van de propriëtaire software allerlei beperkingen aan het (her)gebruik, aanpassingen en distributie
van deze software oplegt. Hierdoor is er vaak sprake van een grote afhankelijkheid van de leverancier.
In de praktijk kan het daardoor zelfs vrijwel onmogelijk worden om te veranderen van leverancier3.

Door het gebruik van propriëtaire software kan de gemeente niet zo makkelijk meer van leverancier
veranderen waardoor de leverancier macht heeft over de IT-uitvoering en de vrijheid van de
gemeente wordt beperkt. Migreren naar een andere leverancier is daardoor vaak kostbaar, met als
gevolg dat de leverancier de kosten voor het gebruik van de software bijna straffeloos kan verhogen 4.
Deze zogenaamde exitkosten worden vaak toebedeeld aan de nieuwe software terwijl zij worden
veroorzaakt door de reeds in gebruik zijnde software.

Wetten en regels worden door middel van software uitgevoerd of gehandhaafd en privacygevoelige
gegevens worden ermee verwerkt en opgeslagen. Als daarbij propriëtaire software wordt ingezet
kan niet gecontroleerd worden of de software gebouwd is volgens de gewenste IT-standaarden
(zoals privacy-by-design 5 en security-by-design 6), en is het niet mogelijk voor derden om de
broncode te controleren om beveiligingsrisico's te minimaliseren.

        Open standaarden
        Verwant aan opensourcesoftware zijn open standaarden7. Een open standaard (of norm) is
        een standaard die publiekelijk beschikbaar is en waaraan verschillende gebruiksrechten zijn
        verbonden. De term wordt vooral gebruikt bij hard- en software, omdat juist daar ook veel
        gesloten standaarden worden gebruikt, waarbij men voor de inzage van de specificaties een
        licentie dient aan te vragen. Het doel van open standaarden is de interoperabiliteit
        (uitwisselbaarheid) tussen verschillende informatiesystemen of gegevensverzamelingen te
        vergroten en informatie vast te leggen in een toekomstvast formaat. Een neveneffect van
        open standaarden is meer keuzevrijheid en daarmee minder afhankelijkheid van de
        leveranciers.
        In Nederland adviseert het Forum Standaardisatie 8 de publieke sector om gebruik te maken
        van IT-standaarden. Overheidsorganisaties zijn zelfs verplicht om, bij aanschaf van IT-
        producten of IT-diensten van €50.000,- of meer, te vragen naar relevante standaarden die zijn
        voorgeschreven op de 'Pas toe of leg uit'-lijst 9.
        Via het initiatief Common Ground 10 wordt door verschillende gemeentes samen gewerkt aan
        het leggen van het grondwerk voor open standaarden voor gemeenten.




3
  Vendor lock-in strategy in software competition
4
  Doorbreek de leveranciersafhankelijkheid van gemeenten met vrije en opensourcesoftware
5
  Wikipedia - Privacy by design (Engelstalig)
6
  Wikipedia - Security by design (Engelstalig)
7
  Wikipedia - Open standaard
8
  Forum Standaardisatie
9
  Verplichte standaarden
10
   Common Ground: wat, hoe en waarom?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Beoogde maatschappelijke effecten
Dit initiatiefvoorstel heeft als doel het gebruik van opensourcesoftware en open standaarden te
stimuleren binnen en buiten de gemeente Demodam. Er zijn in Nederland 352 gemeenten, die
allemaal dezelfde wetten moeten uitvoeren. Dit betekent dat bijdragen aan
opensourcesoftwareontwikkeling door andere gemeenten ook voor Demodam beschikbaar zijn en
vice versa. Zo kan er een vliegwiel van positieve ontwikkelingen op gang komen zonder oplopende
kosten. Deze effecten worden opgesomd:
    • Transparantie en controleerbaarheid – doordat de broncode openbaar is kan iedereen inzien
         hoe processen van de gemeente werken. Dit biedt naast verantwoording ook kansen voor
         onderwijs en kennisdeling
    • Leveranciersonafhankelijkheid – voorkomen van het vastzitten aan één leverancier.
    • Concurrentiebevorderend – concurrentie op basis van service en kwaliteit.
    • Samenwerking – verschillende organisaties of individuen kunnen gezamenlijk bijdragen aan
         de ontwikkeling en ondersteuning van opensourcesoftware.
    • Hergebruik stimuleren – andere gemeenten en overheden kunnen opensourcesoftware
         inzien, overnemen of op andere manieren (her)gebruiken.
    • Veiligheid – het publiceren van de broncode kan bijdragen aan een betere
         informatiebeveiliging omdat onafhankelijke partijen de code kunnen inspecteren op
         veiligheidsrisico’s.
    • Kostenbesparing op termijn – voor opensourcesoftware hoeven geen licentiekosten te
         worden betaald.



              Ontwikkelingen in gebruik en beleid van opensourcesoftware
              De gemeente Demodam is niet de enige die digitale soevereiniteit middels
              opensourcesoftware nastreeft. De Tweede Kamer en het kabinet spraken zich er ook
              herhaaldelijk voor uit. Andere buitenlandse en Nederlandse gemeenten evenzo.
              Voorbeelden zijn Amsterdam 11, Nijmegen 12, Barcelona 13 en Dortmund 14. Ook de
              Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ondersteunt opensourcesoftware.
              Ministeries van de Rijksoverheid hebben als beleid opensourcesoftware te gebruiken,
              tenzij dit niet mogelijk is 15. Vergelijkbare ontwikkelingen vinden plaats in allerlei landen
              binnen de EU, de organisaties van de EU 16, maar ook in het Verenigd Koninkrijk 17 en
              andere landen buiten de EU 18.




11
   Amsterdam – Sourcing en open source strategie Amsterdam - Over samenwerking en hergebruik
12
   Nijmegen - Informatiebrief open standaarden en open source software
13
   Barcelona - Open & Agile Digital Transformation Toolkit
14
   Dortmund - Memorandum Digitalisierung 2020 bis 2025
15
   Rijksoverheid - Overwegingen bij Open tenzij en Aanpak open source
16
   Joinup - Share and reuse interoperability solutions for public administrations, businesses and citizens
17
   UK Government - Be open and use open source
18
   USA Government Federal Open Source Code
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Oplossingsrichtingen
Door het hanteren van fundamentele uitgangspunten voor de software van de gemeente Demodam
vergroot de gemeente Demodam de digitale soevereiniteit en voorkomt de gemeente op lange
termijn dat zij last heeft of krijgt van de nadelen die het gebruik van propriëtaire software met zich
meebrengt.

De vijf principes voor digitale soevereiniteit die dit initiatiefvoorstel bevat zijn richtinggevend en
kaderstellend bij de vernieuwing en doorontwikkeling van de gemeentelijke IT. Zij vormen de kern
van de manier waarop de gemeente wil samenwerken en diensten wil verlenen, zowel intern als naar
de burgers in Demodam. Deze principes zijn:
   •   Vrijheid door opensourcesoftware en afspraken: de gemeente zorgt voor vrijheid in haar
       digitale diensten, infrastructuur en de data van haar burgers. Dit betekent dat:
       ◦ De gemeente bij aanbestedingen voor software of clouddiensten uitgaat van
            opensource-oplossingen tenzij er zwaarwegende redenen zijn waardoor een propriëtaire
            oplossing noodzakelijk is. Opensource wordt daarmee altijd een wens bij een
            aanbesteding en een eis als er op de markt opensource-oplossingen verkrijgbaar zijn.
       ◦ De gemeente in contracten met leveranciers altijd duidelijke afspraken maakt over
            beëindiging en de mogelijke toekomstige transitie van de gekozen oplossing naar de
            gemeente Delft zelf en/of andere (markt)partijen. Denk hierbij aan afspraken als: alle
            belangrijke kennis en kunde documenteren, een exitplan en controleren op gebruik van
            open standaarden. Zo kan voorkomen worden dat een leverancier of dienstverlener er
            baat bij heeft om een exit zo complex en duur mogelijk te maken.
       ◦ De gemeente in contracten met leveranciers altijd duidelijk afspraken maakt wat betreft
            het eigenaarschap van de data die wordt verwerkt. Uitgangspunt hierbij is dat de
            gemeente eigenaar is van alle data die essentieel zijn voor de gemeentelijke processen.
   •   Gebruik van open standaarden: door gebruik te maken van open standaarden vergroot de
       gemeente de mogelijkheid om samen te werken met de omgeving, zowel binnen als buiten
       de gemeente Demodam. Dit vermindert naast de afhankelijkheid van externe leveranciers
       ook de mogelijke exitkosten.
   •   Inzetten op hergebruik: de gemeente kiest, waar mogelijk, voor hergebruik van bewezen
       publieke middelen (bijvoorbeeld in de vorm van opensourcesoftware) die al door andere
       gemeenten of (keten)partners zijn gerealiseerd. Naast software kan het hier ook gaan om
       documentatie zoals specificaties, ontwerpen en handleidingen.
   •   Open tenzij: de door de gemeente ontwikkelde voorzieningen worden wanneer er geen
       beperkende factoren zijn, beschikbaar gesteld richting de omgeving zodat andere
       gemeenten, publieke instellingen, bedrijven en burgers hiervan kunnen profiteren. Dit
       verhoogt de duurzaamheid van onze publieke investeringen en verbetert de kwaliteit en
       veiligheid doordat de gemeenschap ook een bijdrage levert. Het delen van de broncode en
       algoritmes van de gemeente verhoogt de transparantie van de gemeentelijke processen.
   •   Duurzame samenwerking: bij de doorontwikkeling van de digitale dienstverlening en
       processen kijkt de gemeente Demodam hoe de samenwerking met andere gemeenten en
       overheden (of burgers) kan bijdragen aan een betere en duurzame dienstverlening voor
       burgers in Demodam, zeker bij ontwikkelingen of wetgeving die nieuwe software vragen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Financiële gevolgen, dekking en risico’s
Het initiatiefvoorstel doet een aantal voorstellen voor principes die de gemeente Demodam als
uitgangspunt moet volgen. Het voorstel geeft richting aan de keuzes die we maken als organisatie
binnen de middelen die ons ter beschikking staan. Deze principes kunnen landen binnen de
informatiebeleidscycli door deze te verwerken in de IT-strategie van de Gemeente Demodam.

Planning
De principes voor digitale soevereiniteit worden verwerkt in de informatiestrategie van de Gemeente
Demodam. Dit betekent niet dat alle propriëtaire software die nu in gebruik is direct moet worden
vervangen wanneer de principes verwerkt zijn. Bij de vervanging van software of het verlengen van
softwarelicenties zullen de principes leidend zijn. Dit betekent dat in de loop der jaren de software
die wordt gebruikt door de gemeente Demodam steeds meer in lijn zal komen met deze principes.
De daadwerkelijke implementatie van de principes voor digitale soevereiniteit is daarmee een
langdurig proces dat naar verwachting meerdere raadsperioden zal beslaan.

Communicatie
Om samenwerking met de regio wat betreft opensourcesoftware te bevorderen is het goed als de
gemeente Demodam op haar website aangeeft welke opensourcesoftware ze gebruikt. Ook is het
nuttig om actief te communiceren naar buurgemeenten dat de gemeente Demodam inzet op
opensource-oplossingen en open standaarden. Indien gewenst kan het College van B&W een
persbericht sturen over deze ontwikkelingen.




Naam indiener(s)
Indiener 1           Indiener 2             Indiener 3
Partij 1    Partij 2        Partij 3

Ondertekening indieners
Indiener 1         Indiener 2               Indiener 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Ontwerp raadsbesluit
De raad der gemeente Demodam;

Gelezen het initiatiefvoorstel “Principes voor digitale soevereiniteit”,

BESLUIT:

     1. Digitale soevereiniteit binnen de bedrijfsvoering van de gemeente Demodam en daarbuiten
         te versterken door de volgende principes over te nemen:
         ◦ Vrijheid door opensourcesoftware en afspraken;
         ◦ Gebruik van open standaarden;
         ◦ Inzetten op hergebruik;
         ◦ Open tenzij;
         ◦ Duurzame samenwerking;

     2. Het college van Burgemeester en Wethouders te verzoeken om de principes voor digitale
         soevereiniteit te integreren in de informatiestrategie van de Gemeente Demodam.


Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van [datum]


, Burgemeester

, Griffier
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>