<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aan de leden                                                           Datum
                                                                       8 maart 2024

                                                                       Ons kenmerk
                                                                       U202400119
                                                                       Lbr. 24/006

                                                                       Telefoon
                                                                       070 373 8393




Onderwerp
Ontwikkelingen opvang asielzoekers en Oekraïners



Geachte leden van college en gemeenteraad,

Nog steeds staat de opvang van asielzoekers en Oekraïners onder grote druk. Onlangs hebben
gemeenten via de Commissaris van de Koning een oproep ontvangen voor het versneld realiseren
van 5.500 asielopvangplekken. Dit heeft onvoldoende nieuwe plekken opgeleverd, waardoor een
groot tekort dreigt. Ook de bezettingsgraad van de Oekraïne-opvang ligt al geruime tijd boven de 99
procent. Omdat er nagenoeg geen doorstroming meer mogelijk is naar gemeentelijke
opvanglocaties en er nauwelijks tot geen nieuwe plekken bij komen de komende periode, zag de
Utrechtse aanmeld-hub zich vorige week genoodzaakt de deuren grotendeels te sluiten. Op vrijdag
1 maart is er aan de Landelijke Regietafel Migratie en Integratie (LRT) gesproken over mogelijke
maatregelen. In deze brief informeren wij u over de ontwikkelingen en over de standpunten van de
VNG.

Asielopvang

Plaatsing in hotels
Momenteel zijn er te weinig opvangplekken beschikbaar om aan de behoefte van het COA te
voldoen. Het COA voorziet dat er binnen enkele weken een tekort van duizenden plekken ontstaat.
Dat komt mede doordat enkele grootschalige locaties, die tijdelijk aan grote groepen asielzoekers
onderdak boden, weer beschikbaar moeten komen voor andere doeleinden. Om die reden heeft de
staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (JenV) de Commissarissen van de Koning in 8
provincies1 gevraagd om versneld – vóór 1 april – 5.500 plekken te leveren. Omdat dit niet tijdig
voldoende heeft opgeleverd, is het COA gestart met onderbrengen van mensen in hotels. Dit plan is
aan de LRT van 1 maart gedeeld met de VNG. De VNG heeft aangegeven deze keuze onder de
huidige omstandigheden te begrijpen, maar heeft er stevig op aangedrongen gemeenten goed te
betrekken bij de uitvoering.



Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag                                             vng.nl
070 - 373 83 93 | info@vng.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Het COA wil in totaal zo’n 3.500 mensen onderdak bieden in hotels. Het gaat voornamelijk om (niet
gekoppelde) statushouders, die ondergebracht worden in kleine groepen. Voor de plaatsing van
asielzoekers is akkoord van de burgemeester noodzakelijk; voor plaatsing van statushouders in
hotels heeft het COA formeel geen toestemming nodig. Desalniettemin heeft de VNG met klem
verzocht in alle gevallen tijdig afstemming te zoeken met de gemeente. Recente ervaringen met
opvang in hotels leren immers dat er met het oog op draagvlak zorgvuldig geopereerd moet
worden.

In een Kamerbrief 2 schrijft de staatssecretaris dat het COA verantwoordelijk is voor de kosten en
begeleiding. De VNG treedt op korte termijn met het COA en het ministerie van JenV in overleg
over de beoogde duur van deze constructie en de mate van begeleiding die het COA biedt. Wij
informeren u zodra dit geconcretiseerd is.

Werk aan duurzame oplossingen
Het onderbrengen van statushouders in hotelkamers ziet de VNG als een noodoplossing. Om de
druk op de vastgelopen keten daadwerkelijk te verlichten, is aanhoudende inzet op duurzame
oplossingen noodzakelijk.

Gemeenten worden aangemoedigd om – waar mogelijk – vooruitlopend op de planvorming onder
de spreidingswet duurzame opvanglocaties ter beschikking te stellen. We hebben het ministerie van
JenV verzocht om snel te komen tot een ondersteuningsaanbod voor de uitvoering van de
spreidingswet. Het snel realiseren van opvanglocaties vraagt ook een voortvarende en flexibele
opstelling van rijkspartijen, zoals het COA en het Rijksvastgoedbedrijf.

Eind februari verbleven er nog circa 16.700 statushouders in de COA-opvang, van wie 10.600
langer dan de afgesproken termijn van 14 weken voor huisvesting. Uitstroom van deze mensen
naar huisvesting in de gemeente zou niet alleen veel lucht geven in de COA-opvang, maar zorgt er
ook voor dat statushouders kunnen beginnen met integreren in hun toekomstige
woongemeente. Het ministerie van BZK verkent mogelijkheden om huisvesting ook in de huidige
krappe woningmarkt mogelijk te maken, zoals een nieuwe regeling voor huisvesting van grote
gezinnen.

Momenteel zet het rijk ook in op het realiseren van doorstroomlocaties. Een doorstroomlocatie kan
nuttig zijn als buffer: een statushouder kan zich daardoor al vestigen in de gemeente, in afwachting
van permanente huisvesting. De VNG ziet echter risico's als het gaat om regionale
doorstroomlocaties, bijvoorbeeld omtrent de (financiële en wettelijke) verantwoordelijkheden voor
zorg, participatie en inburgering. Op verzoek van de VNG wordt er daarom op korte termijn verder
gepraat over dit vraagstuk.

Opvang Oekraïense ontheemden

Opvangplekken en coördinatie
De Utrechtse hub waar Oekraïners zich na aankomst in Nederland kunnen melden, is tijdelijk
gesloten (behalve voor kwetsbare ontheemden). Hiertoe heeft de Veiligheidsregio Utrecht vorige
week besloten, omdat de tijdelijke opvangplekken in de hub overbezet waren en er nagenoeg geen
doorstroommogelijkheden meer waren. De bezettingsgraad van de gemeentelijke opvang ligt al
geruime tijd boven de 99,6% en landelijk gezien komen er in de komende periode nauwelijks tot
geen nieuwe plekken bij. Plekken die nu nog beschikbaar zijn, hebben geregeld doelgroep-



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                              2/4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>beperkingen, waardoor deze niet volledig kunnen worden benut. Het tekort aan beschikbare
plekken voor Oekraïense ontheemden is zorgelijk: de afgelopen periode kwamen er gemiddeld 500
mensen per week aan, maar voor nieuwe mensen is er nu geen plek meer.

Het gevolg van de tijdelijke sluiting is dat Oekraïense ontheemden zich tijdelijk niet meer kunnen
aanmelden op een centrale plek in Nederland van waaruit kan worden gezocht naar een passende
opvangplek. Nieuwe arriverende Oekraïners kunnen zich op dit moment bij iedere gemeente
melden en hebben dan recht op opvang, maar gezien het grote tekort aan opvangplekken is dit
ingewikkeld. Aan de LRT is afgesproken dat het ministerie van JenV, de VNG en het
Veiligheidsberaad op korte termijn in gesprek gaan over dit vraagstuk.

Inzet op meerjarige financiering
De VNG heeft opnieuw bij het rijk gepleit om ruimere financieringsmogelijkheden voor Oekraïne-
opvang. Meerdere gemeenten hebben aangegeven dat zekerheid in de vorm van langjarige
financiering essentieel is om businesscases voor de transformatie of inzet van (nieuwe)
opvanglocaties rond te kunnen krijgen. De staatssecretaris van JenV heeft toegezegd de
mogelijkheden voor meerjarige financiering te gaan bekijken.

Voortgang tijdelijke wet Oekraïne
De tijdelijke wet Oekraïne is op 28 februari jl. besproken in de Tweede Kamer. Behandeling in de
Eerste Kamer vindt naar verwachting voor de zomer plaats. Door deze wet verschuift de
verantwoordelijkheid voor de opvang van Oekraïners van de burgemeester naar het college. Ook
creëert de wet meer handvatten voor aanpassing van het leefgeld en het vragen van een eigen
bijdrage aan werkende Oekraïners. Aan de LRT is afgesproken dat de ministeries van JenV en
SZW zorgdragen voor een goede ondersteuning van gemeenten bij de implementatie.

Derdelanders
Vanaf 4 maart jl. hebben derdelanders uit Oekraïne geen recht meer op opvang en voorzieningen
op grond van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Een aantal derdelanders heeft aangegeven
de asielprocedure te willen doorlopen. Het is de bedoeling dat zij dit al kenbaar hebben gemaakt als
reactie op de vraag van de IND. Wanneer een derdelander na 4 maart (alsnog) aangeeft te vrezen
voor zijn of haar veiligheid in het land van herkomst, in de vorm dat wordt gevreesd voor vervolging
of voor ernstige schade, dan kan verwezen worden naar de asielprocedure in Ter Apel.

De staatssecretaris van JenV heeft gemeenten gevraagd om derdelanders die de asielprocedure
willen doorlopen tijdelijk, op vrijwillige basis, in de gemeentelijke opvang te laten verblijven. Gezien
de grote krapte in de COA-opvang heeft de VNG begrip getoond voor dit verzoek, maar gemeenten
maken hierin hun eigen afweging. Bovendien hebben we erop aangedrongen dat instructies over
declaratiemogelijkheden zo snel mogelijk naar gemeenten gecommuniceerd worden.

Op het moment van schrijven lopen er beroepsprocedures van derdelanders tegen het beëindigen
van de tijdelijke bescherming en/of het terugkeerbesluit en zijn er voorlopige voorzieningen
toegekend door voorzieningenrechters. Dit kan gevolgen hebben voor het recht op opvang en
voorzieningen die onder de RTB vallen. Immers, er zijn rechters die bij het toekennen van de
voorlopige voorziening ook bepalen dat gedurende de geldigheid hiervan de vreemdeling moet
worden behandeld als tijdelijk beschermde. Het advies aan gemeenten is om de eerder gedeelde
werkwijze te blijven hanteren. Dat houdt in dat beëindiging van de opvang wordt doorgezet bij de
mensen zonder rechtmatig verblijf (in de BRP zichtbaar onder titelcode 98), tenzij de derdelander



Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                                 3/4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>aantoont middels een afschrift dat hij/zij in het bezit is van een voorlopige voorziening waarbij
tevens is bepaald dat de vreemdeling moet worden behandeld als tijdelijk beschermde of
anderszins nog recht heeft op opvang. De VNG blijft in nauw gesprek met onder andere het rijk om
zicht te houden op de situatie in het belang van (de uitvoerbaarheid door) gemeenten. Wij zullen
actuele ontwikkelingen delen via de VNG-website en het forum.

Pleidooi voor samenhangende benadering
Het realiseren van onderdak voor asielzoekers, statushouders en Oekraïners vraagt veel van
gemeenten. De VNG heeft het rijk gevraagd de opgaven in samenhang te bekijken, zodat
doordachte keuzes worden gemaakt en er eenduidige communicatie richting gemeenten
plaatsvindt. Aan de LRT is ook afgesproken dat het rijk, de VNG en het Veiligheidsberaad
gezamenlijk kijken naar (de samenhang tussen) verdeelsleutels voor de verschillende groepen.

Het acute karakter van de opvangvraagstukken zorgde ervoor dat de LRT van 1 maart vooral in het
teken stond van de korte termijn. Desalniettemin blijft de VNG inzetten op een spoedig einde aan
deze nijpende situatie, zodat we kunnen toewerken naar een stabiel opvanglandschap.
Ondertussen kijken we verder vooruit, onder meer naar de beleidskeuzes die te maken zijn als de
RTB voor Oekraïense ontheemden ten einde loopt. Daarover informeren wij u zodra er meer
bekend is via onze website en het VNG-forum.

Met vriendelijke groet,




S.A.M. Dijksma                                                 A.W. Kolff
Voorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten                Voorzitter Veiligheidsberaad




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                           4/4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>