<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Uitvoeringsplan
Samen op weg naar een
aardgasvrij Helvoirt
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> Inhoudsopgave
Publiekssamenvatting.…                                      6.3 Maatregelen.
                                                     oNm
1.        Inleiding…                                        6.4 Planning..
   1.1 Waarom          doen we   dit?                       6.5 Middelen …
   1.2 Betrokkenheid partners en inwoners …                 6.6 Risico's en beheersmaatregelen .
   1.3 Wat beschrijft dit uitvoeringsplan?               7.     Handelingsperspectief voor inwoners, ondernemers en gebouw
                                                         eigenaren
2.       Beschrijving gebied..
                                                            7.1 Overstappen op de gekozen warmteoplossing..
   2.1 Afbakening.
   2.2 Fysieke kenmerken .                                  7.2 Financiële ondersteuning
   2.3 Sociale        kenmerken.…                 -13    8.     Juridische borging..
                                                            8.1 Wijziging van het omgevingsplan.…
3.      Participatie, besluitvorming en beleid …
                                                            8.2 Samenwerkingsovereenkomst tussen de partners..
   3.1 Participatie .                             .17
                                                         9.     Monitoring en evaluatie …
   3.2 Besluitvormingsproces.                     .19
   3.3 Beleidscontext..                           .20       9.1 Monitoring .
                                                            9.2 Evaluatie en herijking van de planne                       63
4.      Doelstelling …                           24
                                                         Colofon                                                           64
5.      Gekozen warmteoplossing…                 … 26
                                                         Bijlage 1. Ondernemers met bedrijfspanden in Helvoirt…
   5.1 Beschrijving warmteoplossing …             .26
                                                         Bijlage 2. Motivaction Mentality-model.…
   5.2.     Motivatie van de warmteoplossing .    .30
   5.3 Technische         haalbaarheid …          31     Bijlage 3. Parti   patieverslag …
                                                         Bijlage 4. Monumentenlijst Helvoirt…
6.      Planvan aanpak …                         … 35
                                                         Bijlage S. Lean Startup methode
   6.1 Uitgangspunten en leidende principes …
                                                         Bijlage 6. Opzet HOT-energieadvies…
   6.2 Rolverdeling …                             .40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Publiekssamenvatting
Dit is een ambitieus plan! Van, voor en door Helvoirtenaren.                                 gemeente Vught eind 2021 heeft vastgesteld.
                                                                                             Bijzonder aan dit plan is dat Helvoirtenaren hun dorpsgenoten bij de
In de komende zeven jaar willen we aanzienlijk besparen:
                                                                                             uitvoering gaan helpen. Er is al meer dan tien jaarop een vernieuwende
60% minder aardgasverbruik dan in 2020.                                                      manier gewerkt en er is ervaring opgebouwd in het dorp. Dit is gedaan
Dit doel komt niet zomaar uit de lucht vallen. Het is één van de resultaten
                                                                                             door inwoners die acties hebben uitgevoerd voor meer zonnepanelen,
                                                                                             door het geven van energieadviezen, door het organiseren van
van het Burgerberaad G1000Helvoirt dat in het voorjaar 2023 is
                                                                                             gezamenlijke inkoop voor isolatie of betere ramen en door samen slim en
georganiseerd in het HelvoirThuis en met ruim 100 deelnemers is gestart.
                                                                                             elektrisch te rijden. Hiermee zijn goede resultaten bereikt en is veel
Helvoirtenaren hebben dus zelf dit doel gesteld. Een doel dat aansluit bij                   geleerd. Nu gaan we het tempo versnellen en opschalen.
landelijk beleid om in 2050 aardgasvrij te kunnen leven en daarmee de
                                                                                             Coöperatie HOT, inwoners en de gemeente Vught slaan de handen ineen
uitstoot van CO-gassen te beperken en de klimaatverandering tegen te
                                                                                             voor dit ambitieuze plan, vol met concrete acties en hulp.
gaan. Het doel sluit ook goed aan op de Transitievisie Warmte die de
                                                                     Dit gaan           we doen
                                                                                                                                                     ©       ©
                                                                                                                                                    [en   M en|
          Energieadvies met actie            Lokale aanjagers        Regelmatig collectieve                 Financieringsadvies        Zichtbaarheid, bekendheid,
                                                                                 inkoop                                                          communicatie
       .         00 uitgevoerd            e Burenhelpenburen _ © 2024:eerstebundelingvan                 _+ Advies over su             « Informatiepunt in HelvoirThuis
       e 2025: 200 uitgevoerd             e 2024:3actief+startpilot _ Persoonijke energie-                   financiering door            (en andere plekken)
       ..        00.000(50%van
                      uitgevoerd hetdorp)
                                             Jullanastraat
                                          _+ 2025: 6 actief
                                                                        adviezenvaker
                                                                    e 2025:           uitvoeren
                                                                                                             medebewoners
                                                                                                         « Spreekuur in Lokaal30
                                                                                                                                       *« Inloopspreekuur
                                                                                                                                          Informatiekraam   Helvoirtse
        * 2028:1.400(75%vanhetdorp)       « 2026: 10 actief         * 202628: regelmatig                                                  evenementen
                                                                                                                                        « Regelmatige rubriek lokale
                                                                                                                                          (sociale) media
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Zo pakken we het aan                                                         installeren naast de cv-ketel (waarschijnlijk vanaf 2026 landelijk
We weten: zoveel mensen, zoveel meningen en ideeën. Precies daar             verplicht). Mensen die nu al willen, kunnen ook een allelectrie
willen we mee aan de slag. Ons plan is om persoonlijk in gesprek te gaan     warmtepomp aanschaffen. We kijken niet alleen naar verwarming en
met de inwoners en samen op zoek te gaan naar goede oplossingen.             koeling. De opwek van duurzame elektriciteit speelt ook een belangrijke
Maatwerk dus. Dialoog voorop.                                                rol zoals zonnepanelen op het dak en aansluiting bij de grootschalige
                                                                             opwek van zon- en/of windenergie binnen de gemeente.
Daar zijn dorpsgenoten voor nodig die zich hiervoor willen inzetten.
Dorpsgenoten die energieadvies geven en die samen met aanjagers in           Kan dit allemaal wel?
buurten en verenigingen mensen aanspreken. Tijdens de uitvoering gaan        Ons elektriciteitsnet moet hierin meegroeien. Daarom is Enexis, los van
we monitoren, evalueren en leren of het doel wordt bereikt. Dat i ons        dit plan, al gestart met het maken van plannen om het elektriciteitsnet in
plan.                                                                        het dorp op termijn te verzwaren. Er komen extra ondergrondse kabels
                                                                             bij en meer elektriciteitshuisjes. Daarvoor gaat er soms wel iets ‘op de
Wij geloven dat onze aanpak op een manier gaat, zoals die niet overal in
                                                                             schop’ in de bebouwde kom en het buitengebied. Dat heeft niet alleen
het land wordt gedaan. Je kunt het een sociale innovatie noemen, waar
                                                                             met aardgasvrij te maken, maar ook met elektrisch rijden en
ook anderen van kunnen leren. En wij willen leren van andere wijken in
                                                                             zonnepanelen op daken.
Vught, maar ook ver daarbuiten.
                                                                             Geleidelijk  aan zult u steeds meer warmtepompen in het dorp zien. Bij
We   werken   samen
                                                                             het maatwerkadvies letten we ook op eventuele geluidshinder en
Coöperatie HOT en bewonersinitiatief Schoon Helvoirt bouwen een
                                                                             gevolgen voor flora en fauna. We houden overzicht op alle
organisatie die dit gaat waarmaken. We werken samen met de gemeente
                                                                             ontwikkelingen om balans te houden tussen de ambities om te versnellen
Vught, die ons plan financieel ondersteunt en verbinding onderhoudt met
                                                                             en de beperkingen die er kunnen zijn in het elektriciteitsnet en met de
de specialisten in het gemeentekantoor en met haar professionele
                                                                             milieuregels.
partners. Daarnaast werken we samen met de woningcorporaties
Woonveste en TBV Wonen, netbeheerder Enexis, lokale ondernemers en           Doet u mee?
agrarische bedrijven.                                                        We zullen, nog meer, zichtbaar zijn in het dorp. We willen u helpen met
                                                                             oplossingen die voor u werken. Door mond-tot-mond reclame, door
We doen het stapsgewijs
                                                                             reuring in het dorp, door actief op mensen af te stappen en door te
Moet er veel veranderen of gaat het dorp ‘op de schop’? Daar gaan we n
                                                                             vragen wat u nodig heeft. We wachten dus niet af tot u naar ons toekomt.
dit plan niet van uit. De focus ligt op woningen, gebouwen en hun
                                                                             En dat is net wat anders dan wat op veel plaatsen nu gedaan wordt. Zo
bewoners. We kijken naar kierdichting, isoleren, goed ventileren, comfort
                                                                             creëren we in Helvoirt de volgende vernieuwing in de energietransitie.
verbeteren en de installaties aanpassen. We helpen met het stapsgewijs
                                                                             Een proces waar u trots op kunt zijn of worden. Samen met u en voor en
vinden  van  manieren   om  dit te financieren en de transitie betaalbaar te
                                                                             door Helvoirtenaren.
houden. Bovendien raden we aan om een hybride warmtepomp te
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>     1. Inleiding
Met duurzame energie je huis verwarmen, douchen en                          wijst Helvoirt aan als startkans omdat inwoners, vertegenwoordigd door
                                                                            coöperatie HOT, al enige jaren acties organiseren voor de verduurzaming
koken. Daar gaat heel Nederland — en dus ook Helvoirt -
                                                                            van particuliere woningen.
naartoe in 2050. Dat duurt nog even, maar er is ook veel
werk aan de winkel. Daarom hebben coöperatie HOT en                          @20:5          Klimaatakkoord van Parijs
                                                                                            Internationale afspraken om wereldwijd ruim onder de 2 graden Celsius
bewonersinitiatief Schoon           Helvoirt samen       met de
                                                                                            opwarmingte blijven. En bij voorkeur onder de 1,5 graad Celsius.
gemeente de handen ineengeslagen en een plan gemaakt
voor een     duurzaam      verwarmd      Helvoirt. Zo wordt       Helvoirt   @    202        Klimaatakkoord
                                                                                             Nederlandse doelstellingen:
op termijn vrij van het gebruik van fossiel aardgas.                                         - De CO-uitstoot in 2030 met 55% verminderen vergeleken met 1990.
                                                                                             - Klimaatneutraal zijn in 2050.
1.1 Waarom      doen   we dit?
                                                                             @    2022      Transitievisie Warmte Gemeente Vught
                                                                                             Kansrijke aanvliegroutes en startkansen per buurt om huizen en
                                                                                            gebouwen op een duurzame manier te verwarmen.
In 2019 sloot Nederland het Klimaatakkoord. Hierin spraken overheden,
bedrijven en maatschappelijke organisaties af hoe we de uitstoot van
                                                                             @    2022       Nota energie en klimaat 2022-2030
broeikasgassen gaan terugdringen en zo bijdragen aan de internationale                       Doelstellingen van de gemeente Vught:
afspraken van Parijs (2015). Overstappen op een duurzame warmtebron                          - Besparing van 11%    op het gemiddelde energieverbruik in 2030 ten
vermindert onze CO>-uitstoot en maakt ons minder afhankelijk van                             opzichte van 2017.
                                                                                             - Voor elke wijk en elk dorp in de gemeente een uitvoeringsplan
aardgas, ook van aardgas uit andere landen. De gestegen aardgasprijzen
                                                                                             aardgasvrij.
en de toegenomen energiearmoede zijn extra redenen om de overstap te
maken naar een duurzame en betaalbare warmtevoorziening.
                                                                                  2023      Burgerberaad G1000Helvoirt
De gemeente Vught stelde in 2021 de Transitievisie Warmte 1.0 vast.
Deze visie beschrijft wat kansrijke aanvliegroutes zijn en in welke buurten       2024      Uitvoeringsplan aardgasvrij Helvoirt
startkansen liggen om bestaande huizen en gebouwen geleidelijk over te
laten stappen op een nieuwe manier van verwarmen. De Transitievisie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1.2 Betrokkenheid partners en inwoners                                               adres, uitgenodigd om deel te nemen aan de vervolgbijeenkomst
                                                                                     van het Burgerberaad op 30 januari 2024.
Dit plan is tot stand gekomen in samenwerking met diverse partners,                  In de winter van 2023-2024 is aan de inwoners gevraagd gebruik te
inwoners     en ondernemers:                                                         maken van een energieadvies of deel te nemen aan een HOT-
                                                                                     huisteam in het kader van het HOT-winterprogramma.
   °      Coöperatie HOT
        Zet zich sinds 2011 (met haar voorgangers LNMH-HEET en DEH) in       Het projectteam dat dit proces begeleidde bestond uit:
        om de energietransitie in Helvoirt te versnellen met 0.a. HOT-
                                                                                  «       zemeente Vught
                                                                                       (geanonimiseerd)
        huisteams, energieadviezen en collectieve inkoopacties.
   °      Bewonersinitiatief Schoon   Helvoirt
                                                                                  o    07
                                                                                       (geanonimiseerd)    voorzitter
                                                                                  .      e
                                                                                       (geanonimiseerd)       secretariaat en communicatie vanuit HOT
        Een groep bewoners die is gevormd naar aanleiding van het
        Burgerberaad G1000Helvoirt (voorjaar 2023) en zich mede inzet
                                                                                  o    projectieider
                                                                                       (geanonimiseerd)              HOT
        om het Burgerakkoord om te zetten naar concrete projecten.
                                                                                  o    E
                                                                                       (geanonimiseerd) pewonersinitiatief Schoon Helvoirt
   e    Woningcorporatie Woonveste
        Beheert 286 sociale huurwoningen en -appartementen in Helvoirt.      1.3 Wat beschrijft dit uitvoeringsplan?
   e    Zorgstichting 't Heem en TBV Wonen
        Woonzorglocatie Leyenhof heeft 32 zorgappartementen voor 24-         Dit plan beschrijft de gekozen warmteoplossing voor Helvoirt: individueel
        uurszorg en 50 zelfstandige huurappartementen. Er wordt              elektrisch. En dit plan beschrijft ook wat dit betekent voor de inwoners
        samengewerkt met Woonveste en met woningcorporatie TBV               van Helvoirt (hoofdstuk 5). Met dit uitvoeringsplan dragen we bij aan het
        Wonen.
                                                                             doel voor aardgasreductie dat door de deelnemers aan het Burgerberaad
   e      Netbeheerder    Enexis                                             G1000Helvoirt is gesteld (hoofdstuk 4).
        Zorgt voor betaalbare en betrouwbare levering van aardgas en
                                                                             In hoofdstuk 6, het plan van aanpak, staat wat we gaan doen om deze
        elektriciteit. Heeft daarnaast de wettelijke taak om te zorgen voor
                                                                             doelen te behalen. Hoofdstuk 7 geeft inzicht in welke stappen de partners
        de uitbreiding van het energienetwerk.
   °      Ondernemers                                                        gaan zetten en wat er van inwoners, ondernemers en andere
                                                                             gebouweigenaren wordt verwacht.
        Er zijn diverse gesprekken gevoerd met ondernemers. Een
        overzicht van deze ondernemers staat in bijlage 1.                   Dit plan is samen met inwoners en diverse partijen tot stand gekomen
   e      Inwoners                                                           (hoofdstuk 3). Hoofdstuk 8 bevat de juridische aspecten die
        In het voorjaar van 2023 zijn alle inwoners van het dorp van zestien samenhangen met dit plan. Hoofdstuk 9 omschrijft hoe de resultaten
       jaar en ouder uitgenodigd om mee te doen aan het Burgerberaad         worden bijgehouden (monitoring), hoe er wordt geëvalueerd en hoe het
        G1000Helvoirt. In december 2023 zijn alle inwoners opnieuw, op       plan wordt bijgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>     2. Beschrijving gebied
2.1 Afbakening
Het uitvoeringsplan heeft niet alleen betrekking op het dorp Helvoirt als
bebouwde kom, maar het omvat ook het buitengebied.
Voor de afbakening wordt de CBS:-definitie van de 'wijk’ Helvoirt gevolgd.
Het dorp en het buitengebied worden over het algemeen door inwoners
als een geheel ervaren, ook vanuit historisch-culturele achtergronden.
Helvoirt bestaat uit vijf buurten:
1. Distelberg
2. Helvoirtse Heide (verspreide huizen)
3. Helvoirt (dorp)
4. Brokkenbroek en Laar (verspreide huizen)
5. Gijzel, Raam en Molenstraat (verspreide huizen)
De buurten 1, 2, 4 en 5 vormen samen het buitengebied van het dorp.
De 5 buurten bij elkaar vormen (nagenoeg) het grondgebied van de
voormalige gemeente Helvoirt (zoals die was tot 1995).
                                                                           Kaart van de wijk Helvoirt met het aantal inwoners per buurt n 2022, AlleCijfers.nl
                                                                           © Kaarrdata van he C8S & ESRI Nederland, kaartachtergrond van Stamen & OS.
+CB$ = Centraal Bureau voor de Statistiek
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.2 Fysieke kenmerken
Bebouwing en bouwperioden
Bebouwde    kom
De figuur geeft met kleuren de leeftijden van de woningen aan.
De rode bebouwing dateert van meer dan honderd jaar geleden. De
oudste woningen zijn te vinden langs de oorspronkelijke lintbebouwing
van het dorp in de straten: Torenstraat, Helvoirtsestraat, Kastanjelaan,
Lindelaan, Udenhoutseweg, Schoorstraat, Achterstraat, Kerkstraat, Oude
Rijksweg, de Dijk en Molenstraat.
In de jaren zestig en zeventig is het dorp flink gegroeid in het gebied
tussen de N65, de Achterstraat, Torenstraat en Kerkstraat (geel gekleurd).
Vanaf 1975 zijn er twee wijken gebouwd: in de Broekwal (oosten) en
richting de Gijzel (westen) (groen gekleurd).
Rondom ’t Heike is vanaf 1990 nog gebouwd (zuidwest, lichtblauw
gekleurd).
Na 2005 zijn er nog enkele inbreidingslocaties gerealiseerd en/of zijn
oude structuren vervangen: Waterkwartier, Joriskwartier (oude              Bron: Transitievisie Warmte Vught, 2021
brandweer locatie), van Goghplein (de Bloey),
Kastanjelaan/Bloeijmanstraat (centrumplan). Meest recent wordt er                Bouwperiode
                                                                                 <1920
gebouwd in Den Hoek, over het spoor, nabij de Helvoirtsestraat.
                                                                                 21920-1950
                                                                                 21950   -1975
                                                                                 21975-1990
                                                                                 21990   - 2005
                                                                                 22005
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Gehele gebied
                                                                     Het aantal adressen komt niet overeen met het aantal woningen. Dit is zo
In de tabel zijn op adresniveau de bouwperioden aangegeven op basis
                                                                     omdat er ook adressen tussen staan van utiliteitsgebouwen zoals winkels
van de gegevens uit de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG)
                                                                     of openbare gebouwen. Daarom wijkt in onderstaande tabel (afkomstig
van 9 januari 2023.
                                                                     van AlleCijfers) het totaal af van het aantal hiervoor genoemde adressen.
 Aantal    adressen  per bouwperiode
     Bouwperiode             DE           _      B
                                                                       Aantal    woningen       naar   koop    en huur
                          (CBS-buurt)    (incl.buitengebied)
                                                                                                   Bebouwde kom          Buitengebied     Totaal
         <1900
      1900-   1925             76                136                      Koopwoningen                   1.230                301          1531
      1925  - 1950            125                195                     Corporatie - huur                357                               357
      1950-   1970            360                498                     Particulier - huur               137                  50           187
      1970-   1980            368                412                           Totaal                    1724                 351         2.075
      1980-   1990            321                341
                                                                                                              TYPE WONINGEN
      1990 - 2000             197                224
                                                                                       MEERGEZNSWOMING
                                                                                              144
                                                                                                   —
      2000 - 2010              64                 90
      2010-2020               290                313
         2020+                 47                 60
                                                                                                              EENGEZINSWONING
         Totaal              1.881              2353                                                                 86%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Groeimogelijkheden                                                               Bedrijven
                                                                                 In het noorden van Helvoirt ligt één bedrijventerrein, waar vier á vijf grote
De groeipotentie in Helvoirt is beperkt. In de periode 2020-2025 ligt de
                                                                                 bedrijven gevestigd zijn. De overige bedrijven, non-profit, horeca, winkels
focus op Den Hoek. Nieuwe (potentiële) locaties zijn: het aangewezen
                                                                                 en instellingen, zijn verspreid tussen de bebouwing. Ook in het
zoekgebied in het kader van de visie 'Wonen in het buitengebied' (Den
                                                                                 buitengebied zijn bedrijven gevestigd, vaak in (voormalige) agrarische
Hoek), de bouwontwikkeling in de Torenstraat (voormalige pand van de
                                                                                 panden.
Boerenbond, 12 nieuwbouwwoningen) en de oude Dr. Landmanschool
(19 woonzorgeenheden en 4 koopappartementen). Daarnaast is Helvoirt              In bijlage 1 staat een inventarisatie van bedrijven met bedrijfspanden
West als uitleglocatie aangewezen om naderte onderzoeken.                        (gehuurd en/of in eigendom).
In de Woonvisie van Vught (30 september 2021, tabel 3.1) worden 140
woningen extra? genoemd in 2020-2030 voor Helvoirt. Dat aantal is
gebaseerd op een totale groei van 1.045 woningen in de gemeente Vught.
In deze Woonvisie i de ambitie voor heel Vught uitgesproken voor 2.000
nieuwe    woningen.
Daarnaast wordt er beleid geformuleerd voor tijdelijke woningen. In de
Woonvisie is de totale ambitie voor de gehele gemeente vijftig tot
honderd flexwoningen. Er zijn hiervoor vier locaties in beeld, waarvan één
locatie in Helvoirt. De ambitie uit het Burgerakkoord om honderd
flexwoningen toe te voegen in Helvoirt, om de doorstroming in de
bestaande woningen op gang te brengen, heeft raakvlakken met de
woonvisie.
Voor het buitengebied is het beleid Visie wonen in het buitengebied
(oktober 2023) opgesteld voor zogenaamde uitleggebieden en de visie op
wonen in het buitengebied.
? Provinciale prognose Noord-Brabant, 2020. Groei in 2020 — 2025 +75 in Helvoirt
en in 2025   — 2030 +65. Samen +140
                                                                                                                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Energie
Onderstaande tabellen en grafiek geven het energieverbruik van                                                   GEMIDDELD AARDGASVERBRUIK P/JAAR
particuliere woningen weer in 2020. Dit is het referentiejaar zoals gesteld                                            PARTICULIERE WONINGEN (M3)
                                                                                                                              DORP   INCL. BUITENGEBIED
in de doelstelling uit het Burgerakkoord.
 Gemiddeld        energieverbruik            per woning     p/jaar    in  2020                  2500
                                                           Elektriciteit
                                                               (kWh)                            2000
                                                                                                                         1880   1.840
            Dorp                       1430                    3.310
                                                                                                1500              1700                   1790 1.780
            Dorp
                                       1550                    3.540                                                                                                 1.350
    incl. buitengebied
                                                                                                1000
      Buitengebied *                   2115                    4.670
                                                                                                  500
* Op basis van de aanwezige gegevens, is het gemiddelde energieverbruik     in het
buitengebied afgeleid. Dit zijn alle gebieden binnen de reikwijdte van het plan die buiten
de bebouwde kom van het dorp liggen.
                                                                                                          2013   2014   2015    2016     2017  2018   2019 2020 2021 2022
 Totaal     energieverbruik         in  2020
                                                                                               Bron: CBS, 2013-2022.
                                                       Elektriciteit
                                                          )
                                                                             Aantalin woningen
                                                                                       2020
           Dorp                  2.465.000              5.705.000                    1724
           Dorp
                                 3.208.000              7.345.000                    2.075
   incl. buitengebied
       Buitengebied               743.000               1.640.000                     351
Bron: CBS, 2020.
                                                                                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> Energielabel                                                             e           o         SA        ©A       OA        A     7B  C      ©D    ®E     @F @
 Het energielabel geeft aan hoe goed een woning is geïsoleerd. En hoe
 dak, vloeren en ramen van een woning optimaal geïsoleerd kunnen
 worden. Het energielabel is verplicht bij de verkoop, verhuur en
 oplevering van woningen en appartementen’.
 Ruim een kwart van de adressen (25,9%) heeft een energielabel E F of G.
 Dat zijn in totaal bijna 515 adressen, zie de figuur.
 In het dorp (bebouwde kom) heeft 19,2% van de woningen energielabel E,
 Fof G°. Dat komt overeen met zo’n 315 adressen.
 Dit betekent dat er in het buitengebied 200 van de 351 woningen nog een
 label E F of G heeft (meer dan de helft).
                                                                         Bovenstaande grafiek toont het aantal adressen per type energielabel in de
                                                                         woonplaats Helvoirt. Hiervoor zijn de data op adresniveau uit het EP-Online
                                                                         systeem van de RVO gebruikt. EP-Online is de officiële landelijke database waarin
                                                                         energielabels en energieprestatie-indicatoren van gebouwen zijn opgenomen. De
                                                                         gebruikte data gelden voor de situatie per 1 augustus 2023.
? Rijksoverheid.nl                                                       3 Zie voor de gegevens deze link van AlleCijfers.nl
 * Zie voor de gegevens deze link van AlleCijfers.nl
                                                                                                                                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> 2.3 Sociale kenmerken
Inwoneraantaló en leeftijdsopbouw”
Binnen de reikwijdte van het gebied woonden op 1 januari 2022 4.870
mensen. In bijna tien jaar tijd zijn er zo'n 400 inwoners bijgekomen.
In die periode zijn woningen gebouwd in het Centrumgebied en in
uitbreidingswijk Den Hoek.
                                    INWONERAANTAL                                                                      LEEFTIJDSOPBOUW
                                 NAAR     WOONLOCATIE
                                BUITENGEBIED
                                                                                                                   45-65 JAAR
                                              DORP
                                                                                                                       29%
                                             3960811}
$ Zie voor het hele gebied  hier en voor de bebouwde kom hier, bron: Allecijfers.nl 7 Zie voor het hele gebied hier en voor de bebouwde kom hier Bron: Allecijfers.nl
                                                                                                                                                                    13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Basisschool leerlingen                                                         Indicatie energiearmoede
Op de dr. Landmanschool, de enige basisschool in Helvoirt, zaten in het        In 2023 hebben 110 huishoudens een energietoeslag aangevraagd bij de
jaar 2022-2023 346 leerlingen in de leeftijd van vier tot en met twaalf        gemeente Vught. Dit is 5,3% van het totaal aantal huishoudens.
jaar.
In 2011-2012 zaten er 432 leerlingen op deze basisschool. Dat nam
daarna in vijf jaar snel af naar 325. Sindsdien is het redelijk stabiel met
een lichte stijging in de laatste twee jaar.
Van de in totaal 700 kinderen in Helvoirt, tussen de nul en vijftien jaar, zit
dus ongeveer de helft op de basisschool.                                                                 AANTAL      AANVRAGEN
                                                                                                           ENERGIEGTOESLAG
                                                                                         Aantal woningen
                   ONTWIKKELING        AANTAL   LEERLINGEN
                                                                                                14000
                   BASISSCHOOL       DR. LANDMANSCHOOL
                                                                                                                         / 774 (6,8%)
                                                                                                12000
   500
                   432
                                                                                                10000
   400
                                                                346
                                          325
                                                                                                  8000
   300
                                                                                                  6000
   200
                                                                                                  4000
   100                                                                                                    / 110(5,3%)
                                                                                                  ” -  0
                                                                                                                                     —
                                                                                                                                      / 10 (2,9%)
              2011-2012               2016-2017             2022-2023
                                                                                                          Helvoirt     Vught        Cromvoirt
                                                                                                                                                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Inkomen                                                       Motivaction     data over Helvoirtenaren
  Inkomensgegevens
                                                              Onderzoek van Motivaction geeft inzicht in de wijze waarop we
                                                              Helvoirtenaren communicatief kunnen benaderden. We gebruiken dit als
                                                              basis voor   een effectieve communicatieaanpak, die per doelgroep
                                                              verschilt.
                                                               Welke argumenten zijn voor jouw doelgroep relevant en hoe vertelje
                                                               een pakkend verhaal? Passende communicatie is belangrijk alsje
                                                               mensen wil stimuleren om duurzamerte leven. Of wanneer jouw
                                                               organisatie een duurzaam initiatief succesvol naar buiten wil brengen.
                                                               Daarvoor moetje een toon kiezen die aansluit bij de belevingswereld
                  ot     1209
                                                               van jouw publiek. Maar hoe doeje dat?
                                                               Een goed startpunt om hierover na te denken is het whitepaper Vijf
                                                               Tinten Groen, van onderzoeksbureau Motivaction. Hierin worden vijf
     M             ger
                                                               duurzaamheidsgroepen beschreven. Elk met eigen opvattingen,
   particulieren   huis!                                       motieven     en voorkeuren  om  duurzaam te leven.
Bron: CBS 2020 en 2021 (recentere jaren nog niet beschikbaar)  Bron:   Motivaction
                                                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Motivaction maakte begin 2023 deze analyse van de gemeente                                       Groen: significant méér dan totaal gemeente
Vught met de volgende resultaten voor Helvoirt:                                                  Oranje: significant minder dan totaal gemeente
                                                                                                 Plichtsgetrouwen hebben een sterke maatschappelijke betrokkenheid en
                                                                                                 proberen milieubewust te leven door een sobere en zuinige stijl. Deze
                                                                                                 groep staat minder open voor innovatie.
  hoog
                                                                                                 structuurzoekers lopen niet voorop op het gebied van duurzaamheid en
                                                                                                 hebben vragen over de omvang van het probleem, over de oplossingen
                                                                                                 en de relevantie van hun bijdrage. (Significant grotere groep dan de rest
                                                                                                 van de gemeente)
                                                                                                 Statusbewusten zijn individualistisch ingesteld en gaan voor
                                                                                                 maatschappelijk succes. Duurzaamheid is goed maar alleen met behoud
                                                                                                 van status en comfort. (Significant kleinere groep dan de rest van de
                                                                                                 gemeente)
   laag                                                                                          Verantwoordelijken hebben interesse in de politiek, zijn links
                                                                                                 georiënteerd en maken zich zorgen om het milieu en vinden dat de
                                                                                                 verduurzaming veel te langzaam gaat.
    i
        waarden>   traditioneel                       modern                    postmodern       Ontplooiers willen vooral vrij    zijn en hun eigen ding doen, ze houden niet
                    behouden                 bezitten                     ontplooien     beleven
                                                                                                 van massale bewegingen maar hebben sympathie voor kleinschalige
                                                            verwennen
Percentages in de figuur zijn landelijke gemiddelden.
                                                                                                 initiatieven. Ze vinden duurzaamheid belangrijk, maar ze zijn niet
                                                                                                 principieel en vinden hun eigen vrijheid belangrijker.
Resultaten       voor Helvoirt:
                                                                                                 Zie bijlage 2 voor het Mentality Model van Motivaction. Dit is een
                                                                                                 classificatie van verschillende mentaliteiten, breder dan alleen gericht op
                                                                                                 duurzaamheid.
          12%                   42%             16%                   19%            11%
                                                                                                 De gebruikte begrippen zijn definities die door Motivaction worden
                                                                                                 gehanteerd.
                                                                                                                                                                             16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>     3. Participatie, besluitvorming en beleid
Dit uitvoeringsplan staat niet op zichzelf. Het is onderdeel                De doelgroep particuliere verhuur is niet als aparte doelgroep benaderd.
                                                                            Reden hiervoor is dat verhuur van grote complexen niet of nauwelijks
van een breed participatieproces met de inwoners en
                                                                            voorkomt. De particuliere verhuur van woonhuizen wel, maar daarvoor is
ondernemers        van Helvoirt en raakt ook ander
                                                                            de opgave hetzelfde als voor eigenaar-bewoners.
gemeentelijk beleid.
                                                                            Het aantal WE's is beperkt in Helvoirt. Voor zover bekend is er een WE
                                                                            voor het woon- en winkelcomplex de Bloey (Van Goghplein). De Bloey is
                                                                            een nieuw gebouw (2017). Daarnaast hebben het HelvoirThuis en
3.1 Participatie
                                                                            Leyenhof een WE. Deze zijn van een andere aard dan een WE van
                                                                            eigenaar-bewoners Bij de Kamer van Koophandel zijn nog enkele WE's
Diverse partijen zijn betrokken bij het opstellen van dit plan. In de tabel bekend in Helvoirt. Dit zijn geen appartementencomplexen of
staat op welke manier ze betrokken zijn. Meer informatie over de inhoud     grootschalige complexen. Het lijken vooral gesplitste (grotere) woningen
van de gesprekken en rol van deze partijen staat in het participatieverslag te zijn waar twee of drie gebruikers met elkaar het eigendom hebben. De
(bijlage 3).                                                                aanpak hiervan is niet afwijkend van eigenaar-bewoners.
 Betrokkenheid   van   verschillende    partijen                            Burgerberaad G1000Helvoirt
                 Burgerberaad |   Individuele                   HOT.
                                                 Werkgroep                  Het Burgerberaad G1000Helvoirt is, op initiatief van coöperatie HOT, in
                 G                EN                        nterprogramma
                                                                            het voorjaar van 2023 georganiseerd voor alle inwoners van Helvoirt
                                                                            boven de zestien jaar. Met als doel om kennis en kunde in het dorp te
                                                                            verzamelen, inzicht te krijgen in wat men belangrijk vindt en tot breed
                                                                            gedragen voorstellen vanuit het dorp zelf te komen. Zo'n 110 inwoners,
                                                                            ondernemers      en ambtenaren  deden   hieraan mee  en werkten   samen aan
                                                                            voorstellen voor een duurzaam     Helvoirt. Met als resultaat een
                                                                            Burgerakkoord met 35 aangenomen voorstellen. Deze initiatieven gaan
                                                                            over een breed pallet aan thema's zoals: biodiversiteit, natuurbehoud,
                                                                            circulariteit, energie, wonen, mobiliteit en bewustwording.
                                                                                                                                                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Meer informatie over het Burgerberaad is te vinden op:
www.g1000Helvoirt.nl
Uit de groep van deelnemers aan dit Burgerberaad, is de initiatiefgroep
Schoon Helvoirt ontstaan. Zij zetten zich in om het Burgerakkoord mede
uit te voeren. Na een uitnodiging aan het hele dorp hebben op 30 januari
2024 nog eens 55 inwoners zich aangesloten. Zij vormen nu elf
werkgroepen, waaronder de Werkgroep ‘Aardgasvrij Helvoirt’.
Werkgroep ‘Aardgasvrij Helvoirt’
Deze werkgroep is vanaf de start van het burgerberaad actief. In eerste
instantie met de focus op het organiseren en faciliteren van het
Burgerberaad. Vanaf juli 2023 is de groep van (toen) vier mensen zich
gaan focussen op:
      e _ het samenstellen van het uitvoeringsplan zelf;
      e _ het laten aansluiten van meer inwoners bij het opstellen van het
          plan.
Vanaf november 2023 is de groep uitgebreid met twee personen uit de
initiatievengroep die is voortgekomen uit het Burgerberaad. Een van hen
is actief geworden in het HOT-Winterprogramma en in de redactie van dit
uitvoeringsplan. De andere persoon is verbinder tussen de initiatiefgroep
Schoon Helvoirt en de Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt. Hij gaat ook n zijn
eigen straat aan de slag met het uitvoeringsplan. Vanaf 30 januari 2024
zijn acht personen aangehaakt die actief willen meewerken met de
uitvoering van het plan zoals het in hoofdstuk 6 wordt omschreven.
                                                                           18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>3.2 Besluitvormingsproces
Deze tijdlijn geeft de belangrijkste stappen in het proces weer.
          Jan 2023        Samenwerkingsovereenkomst HOT                              Okt 2023    Werkgroep uitvoeringsplan
                           Energiecoöperatie HOT krijgt de opdracht van de gemeente
                                                                                                 Deelnemers aan Schoon Helvoirt worden uitgenodigd om
                          om het uitvoeringsplan aardgasvrij Helvoirt op te stellen.
                                                                                                 aan te sluiten bij de werkgroep uitvoeringsplan, als één
                                                                                                 van de laaghangend fruit projecten.
          Feb 2023         Partnerovereenkomst                   G1000
                           De gemeenteraad en HOT tekenen beide de partner-          Nov    2023 Start HOT winterprogramma
                           overeenkomst met Stichting G1000.nu. Hiermee beloven
                                                                                                 Verschillende instrumenten worden als experiment alvast
                           zij de resultaten serieus te nemen en het proces niet
                                                                                                 opgestart om inwoners te helpen met verduurzamen van
                           inhoudelijk te beïnvloeden.
                                                                                                 ‘hun huis. Dit zijn 100 energieadviezen en 2 HOT
                                                                                                 Huisteams.
          Mei - juni       Burgerberaad G1000Helvoirt
                           Tijdens 4 bijeenkomsten werken 110 inwoners, onder-
          2023
                           nemers, raadsleden en ambtenaren aan voorstellen voor
                                                                                     Jan 2024    Bijeenkomst Schoon Helvoirt
                           ‚een Duurzaam    Helvoirt.                                            Schoon Helvoirt nodigde iedereen in het dorp uit om zich
                                                                                                 aan te sluiten bij een werkgroep om concrete projecten uit
                                                                                                 het Burgerakkoord op te pakken. Twee bewoners sloten
          24 juni          Burgerakkoord Duurzaam Helvoirt
                                                                                                 zich aan bij de Werkgroep uitvoeringsplan aardgasvrij.
          2023
                           vastgesteld
                            Deelnemers aan het Burgerberaad stemmen over alle        Dec - mrt   Opstellen uitvoeringsplan
                            voorstellen en stellen het Burgerakkoord, met 35         2024        Samen met de werkgroep en andere samenwerkings-
                            beslispunten, vast.                                                  partijen is het uitvoeringsplan opgesteld.
          Juli 2023        Oprichting Schoon Helvoirt                                4 juli      Vaststelling uitvoeringsplan door de
                            Deelnemers aan het Burgerberaad vormen een initiatief-
                                                                                     2024        raad
                           groep om het Burgerakkoord mede uit te voeren. Hieruit
                           ontstaan al direct een aantal werkgroepen die aan de slag
                           gaan met laaghangend fruit.
                                                                                                                                                       19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>3.3 Beleidscontext
Nota Energie & Klimaat 2022-2030                                                                       Een duurzamer Vught
Het energie en klimaatbeleid® van de gemeente Vught focust op drie
pijlers: grootschalige opwek van duurzame energie (Regionale                0,05 Terawattuur
Energiestrategie en zon- en windbeleid), klimaatadaptatie en de             aan duurzame elektriciteit opwekken in 2030 en 0,15 TWh in 2050.
warmtetransitie.
                                                                            100% lokaal eigendom
Regionale Energiestrategie (RES)                                            van de opgewekte energie en warmte is het streven.
De gemeente Vught werkt samen met tien andere gemeenten, de
Provincie, Waterschappen en Enexís aan een Regionale Energiestrategie
(RES). Gemeente Vught heeft als opdracht om 0,05 Terawattuur aan
duurzame elektriciteit op te wekken in 2030 en in totaal 0,15 Terawattuur
in 2050. Dat is nodig om ons huidige verbruik duurzaam en lokaal op te
wekken en omdat de vraag naar elektriciteit zal stijgen. Bijvoorbeeld
                                                                            Ontstenen en vergroenen
                                                                            in de openbare ruimte en door particulieren en ondernemers te
omdat we met elektriciteit in onze warmte gaan voorzien, meer behoefte      stimuleren.
hebben om onze huizen te koelen en meer elektrisch gaan rijden.
Zon- en windbeleid
We streven in Vught naar 100 procent lokaal eigendom van opgewekte
                                                                            B IS                                                        )
energie en warmte. Zo dragen we als gemeenschap niet alleen de lasten
maar profiteren we ook allemaal van de lusten. We vinden het belangrijk     11% besparing
                                                                            op het gemiddelde energieverbruik in 2030 t0.v. 2017.
dat dit eerlijk in de gemeenschap wordt verdeeld. Dat kan bijvoorbeeld
door een deel van de opbrengsten die lokaal worden opgewekt       — via een  2.300         huizen
lokaal Klimaatfonds    — te investeren in het verduurzamen van de Vughtse   van het aardgas af in 2030 (of een vergelijkbare besparing).
leefomgeving. Een manier waarop dit georganiseerd kan worden is
bijvoorbeeld via een lokale energiegemeenschap waarin lokale partijen
en inwoners samenwerken. Dit wordt in 2024 verder uitgewerkt.
3 Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030. Hier te vinden.
                                                                                                                                             20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Klimaatadaptatie                                                           energieverbruik voor verwarmen (en koelen) van de woningte verlagen.
De focus ligt op het omgaan met hittestress, droogte, wateroverlast en     De doelstelling van de gemeente is om in 2030 het gemiddelde
het vergroten van de biodiversiteit. Dit doen we door, waar mogelijk, te   energieverbruik met 11 procent te verlagen. De doelstelling in Helvoirt,
“ontstenen’ en door te vergroenen. Ook inwoners en bedrijven worden        van 60 procent aardgasbesparing in 2030, uit het Burgerakkoord is in
gestimuleerd en gefaciliteerd om hun percelen te ‘ontstenen’ en te         vergelijking met de gemeentelijke doelstelling aanmerkelijk ambitieuzer.
vergroenen. In de Groenvisie 2023-2030 staan verschillende maatregelen
                                                                           Aanpak Energiearmoede
om de biodiversiteit te behouden en te vergroten. Het Programma Water
                                                                           De Aanpak Energiearmoede helpt inwoners met energiearmoede’. Er
en Riolering 2022-2026 beschrijft maatregelen voor een waterrobuust en
                                                                           worden energiecoaches ingezet die kleine isolatiemaatregelen installeren
klimaatbestendig Vught’° en gaat ook in op publiekscommunicatie.
                                                                           en tips geven voor energiebesparing. Daarnaast zijn er incidentele acties
Warmtetransitie                                                            zoals een witgoedactie (2024). Inwoners die voor deze actie in
Het warmtebeleid volgt dríe lijnen. De wijkgerichte aanpak, de             aanmerking komen, krijgen een cadeaubon voor de aanschaf van
gemeentebrede aanpak en de verduurzaming van gemeentelijke                 energiezuinig witgoed. Hierin werken we samen met energiecoöperatie
gebouwen.                                                                  VET Vught.
Wijkgerichte aanpak                                                        solatieprogramma
De Transitievisie Warmte (2021) brengt voor elke wijk en elk dorp in de    De gemeente Vught werkt samen met buurgemeenten in de RES-regio
gemeente Vught de voorlopige voorkeurs-warmteoplossing in kaart. Dit is    Noordoost-Brabant en met lokale partners aan een plan van aanpak voor
op basis van een door het Planbureau landelijk opgestelde Startanalyse     het Isolatieprogramma. Het Nationale [solatieprogramma, op basis van
(2020) voor de Leefomgeving en op basis van participatie met               Rijksmiddelen, stelt een subsidie beschikbaar voor eigenaren van slecht
betrokkenen (2021). Daarnaast wijst de Transitievisie Helvoirt aan als één geïsoleerde koopwoningen (D-E-F-G label) met een lagere dan
van de startkansen. Als vervolg op de Transitievisie werkt de gemeente     gemiddelde WOZ-waarde. Dit isolatieprogramma wordt in de tweede
wijk- en dorpsgericht samen met inwoners, aan een concrete uitwerking.     helft van 2024 in de gemeente uitgerold.
Deze uitwerking wordt verwerk tot een uitvoeringsplan aardgasvrij.
Gemeentebrede aanpak
De gemeentebrede aanpak focust op gedragsverandering, isoleren en
beter ventileren. ledere inwoner wordt gestimuleerd om het
9 Groenvisie gemeente Vught 2023-2030. Hier te vinden.                     *1 We spreken van energiearmoede als een huishouden te maken heeft met een
2 plan Water en Riolering 2022-2026. Hier te vinden.                       laag inkomen in combinatie met een hoge energierekening of een woning van
                                                                           (zeer) slechte energetische kwaliteit (TNO, Energiearmoede in Nederland 2022).
                                                                                                                                                          21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre> Fysiek en digitaal loket                                                     In het eerste kwartaal van 2024 is de volgorde van gebouwen vastgesteld.
 Inwoners kunnen met vragen over verduurzaming van hun huis en                Op basis van deze volgorde wordt later in dit jaar een planning voor de
 klimaatadaptatie terecht bij het Energie + Klimaat loket Vught aan het       verduurzaming gemaakt.
 Moleneindplein in Vught. Dit is een samenwerking van de lokale partners
VET Vught, HOT, KANT, Podium C en IVN/NMV. Naast een fysiek loket is                                 WIJKGERICHTE           AANPAK
 er ook het digitale loket Brabant Woont Slim. Hier is allerlei informatie te
vinden. Ook kunnen er telefonisch vragen worden gesteld over                      2023-2024:  Uitvoeringsplan aardgasvrij  f 2024-2025:                        Elke wijk/dorp heeft een
verduurzaming, energiebesparing en subsidies voor zowel inwoners als                Helvoirt                                 Istart uitvoeringsplan n twee     uitvoeringsplan aardgasvrij
 ondernemers.
                                                                                   Loyolze.o,                                nieuwe wijken                     n 2.300 woningen zijn
                                                                                                                                                               aardgasvrj
 Collectieve (inkoop}acties
                                                                                                                                                                     DOELSTELLING
 De gemeente Vught organiseert regelmatig acties zoals een gratis                                 GEMEENTE BREDE AANPAK                                                    Zoe0
warmtescan, isolatie- en glasacties en zonnepanelenacties. Ook de lokale
 energiecoöperaties HOT en VET organiseren acties en landelijk zijn er          Aanpak                solatieprogramma | Energie      + Klimaat                 Mininaal    11% besparing
 partijen die collectieve inkoopacties organiseren.
                                                                                 Energiearmoede                             Loket   Vught
                                                                                                                            Digitaal oket:
                                                                                                                                                                openergieverbruik
                                                                                                                                                                     het gemiddeldeto.
                                                                                                                            Brabant    woont lm                 2077.
Stimuleringsregeling Duurzaamheid
 Ssinds januari 2024 kunnen inwoners en ondernemers een aanvraag doen
                                                                                 Collectieve
                                                                                 inkoopacties
                                                                                                      sVN leningen
voor een duurzaamheidslening vía de gemeente Vught om hun woning of
 bedrijfspand te verduurzamen.
Gemeentelijke gebouwen                                                                          GEMEENTELIJKE            GEBOUWEN
 De gemeente Vught werkt ook aan de verduurzaming van haar eigen
gebouwen. In 2030 moeten deze gebouwen, bij elkaar genomen, allemaal              204                                                2025-2030:            Alle gemeentelijke
                                                                                  Verduurzaming van de Miieustraat/Vincentius     { Verduurzaming overige  gebouwen zijn bij lkaar
 nul-op-de-meter zijn.                                                            Vught en Jongerencentrum Elzenburg.
                                                                                                                                     gebouwen.             genomen nulop-de:
 De gemeentelijke gebouwen in Helvoirt zijn:
       ° _ HelvoirThuis, Kloosterstraat 30, inclusief tien appartementen
       e   D/n Inbreng, van Beringenstraat 2b
       e    Manege De Hoogakker, Helvoirtsestraat
                                                                                                                                                                                          22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Participatiebeleid                                                          Omgevingsvisie Vught 20233
                                                                            De omgevingsvisie Vught 2023 is de langetermijnvisie voor de gemeente
Centraal in het participatiebeleid van Vught staat ‘Samen Vught Maken’.’2
                                                                            Vught waarin staat hoe we onze leefomgeving toekomstbestendig willen
De gemeente Vught zoekt actief de verbinding met belanghebbenden om
gezamenlijk invulling te geven aan participatie. Dit doet de gemeente       inrichten. Enkele kerndoelen zijn: energieneutraal, klimaatadaptatie en
                                                                            biodiversiteit.
door vroegtijdig te participeren (op projectniveau en structureel) en,
waar mogelijk, op een hoger niveau dan het informeren van de omgeving.
                                                                            Omgevingsplan
De gemeente Vught erkent namellijk de waardevolle kennis,
betrokkenheid en ervaring van belanghebbenden. De gemeente staat            Per 1 januari 2024 geldt de omgevingswet met daarbij als instrument het
open voor nieuwe vormen van participatie en stond daarom positief           omgevingsplan. Dit is, op het moment van uitkomen van dit
tegenover het initiatief   van HOT om een Burgerberaad te organiseren in    uitvoeringsplan, nog een verzameling van huidige bestemmingsplannen.
voorbereiding op dit uitvoeringsplan.
                                                                            De gemeente gaat een nieuw omgevingsplan opstellen wat naar
                                                                            verwachting gereed is in 2026.
Onderhoud     en beheer
De afdeling Inrichting Openbare Ruimte (IOR) werkt met lange
termijnplanningen voor onderhoud en beheer van de openbare ruimte.
Dit is deels ondergronds zoals het riool, waterleidingen en energie-
infrastructuur. En ook bovengronds zoals de bestrating, groen en
openbare voorzieningen. De afdeling IOR houdt de kwaliteit en de
Ievensduur   van deze voorzieningen bij. Twee keer per jaar is er een
synergie overleg met Enexis en Brabant Water om te kijken of
werkzaamheden te combineren zijn. Er is een wens om op termijn de
trottoirs en voetgangersvoorzieningen in Helvoirt te verbeteren. Plannen
hiervoor zijn nog niet concreet, maar dit zou in de toekomst een
koppelkans kunnen zijn. In het groenbeheer zijn eind 2022 afspraken
gemaakt met aannemer Eschdoorn over klimaatadaptief onderhoud van
het openbaar groen.
2 Het nieuwe participatiebeleid wordt naar verwachting n het derde kwartaal 3 Omgevingsvisie Vught 2023 (21 december 2023). Hier te vinden.
van 2024 vastgesteld door de gemeenteraad.
                                                                                                                                                    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>     4. Doelstelling
De doelstellingen van dit uitvoeringsplan worden bepaald                   Dit uitvoeringsplan richt zich op de eerste twee doelstellingen. Het plan
                                                                           van aanpak (hoofdstuk 6) richt zich op ondersteuning van huiseigenaren
door het Burgerakkoord Duurzaam Helvoirt (2023) en het
                                                                           met onvoldoende middelen, particulieren en bedrijven. Met Woonveste
Klimaatakkoord (2019).                                                     is nadien afgestemd over hun aandeel in de aardgasbesparing door
                                                                           middel van hun verduurzamingsplannen (hoofdstuk 7).
Tijdens het Burgerberaad is door inwoners en ondernemers gewerkt aan
voorstellen voor een Duurzamer     Helvoirt. Voorstellen die met een
                                                                           De derde doelstelling draagt bij aan een oplossing voor de netcongestie
meerderheid van stemmen door de deelnemers zijn aangenomen staan in        die ontstaat als gevolg van 0.a. de warmtetransitie (zie voor verdere
het Burgerakkoord Duurzaam Helvoirt!*. Hierin staan drie doelstellingen    uitleg hoofdstuk 5). Dit valt buiten de scope van dit plan. Wel sluit het aan
die concreet aansluiten bij de transitie naar een aardgasvrij Helvoirt:
                                                                           bij lopend beleid voor grootschalige opwek van lokale duurzame energie
                                                                           in de gemeente Vught.
1.   SamenPlatform (nu Schoon Helvoirt), gemeente en HOT werken
     samen aan een pakket maatregelen voor 60% aardgasreductie voor        In het Burgerakkoord is geen uitspraak gedaan over wanneer Helvoirt
     de groepen huiseigenaren die zelf onvoldoende financiële of andere    volledig aardgasvrij zal zijn. Daarom wordt hiervoor de landelijke
     mogelijkheden hebben (punt 5.8 in het Burgerakkoord);                 doelstelling (2050) uit het Klimaatakkoord aangehouden.
2.   De woningbouwvereniging Woonveste draagt zorg voor 60%
     aardgasreductie in 2030 voor de 357 sociale huurwoningen (60 %
                                                                            ë
                                                                            &|   _ @Referentie:
     minder dan in 2020). Particulieren en bedrijven met voldoende eigen
                                                                            3         1.550 m'/iar
     financiële mogelijkheden nemen zelf hun verantwoordelijkheid voor
     het behalen van hun aandeel in het doel 60% aardgasreductie in
     2030 (punt 5.6 in het Burgerakkoord);
3.   De nodige extra elektriciteit komt met prioriteit uit zonnepanelen op
     daken van huizen, bedrijven en stallen. En het platform start een
                                                                            Ë°                        © Doelstelling:
     brede dialoog voor 1 grote dorpswindturbine en 1 buurtbatterij          5                          620 m’/jaar     Doelstelling:
     (punt 5.10 in het Burgerakkoord).                                      3                                           Alle gebouwen
                                                                            ë                                           zijn aardgasvrij
                                                                             SL                      n                              ò_
                                                                                  2020             2030                           2050
14 www.g1000hel
                                                                                                                                                       24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>sE</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>     5. Gekozen warmteoplossing                                              Legenda transitiepaden
                                                                             Gemeentebreed incl. buitengebied:      Besparen en transitiegereed maken
                                                                             van gebouwen.     Zo veel mogelijk overstappen op natuurlijke momenten.
Dit hoofdstuk beschrijft met welke warmteoplossing
Helvoirt in 2050 aardgasvrij verwarmd wordt, wat de                        u Hybride als basis, volledig elektrisch waar kansrijk: overstappen op
                                                                             hybride warmteoplossing maar all-electric waar het echt kan. Een
technische haalbaarheid hiervan is en wat de impact is op                    resterende gasvraag op termijn duurzaam invullen.
de openbare ruimte.
                                                                           *
                                                                             Directe startkansen: In deze gebieden zal tussen nu en 2025 worden
                                                                             gestart met planvorming of haalbaarheidsonderzoeken naar
                                                                             aardgasvrij of de stappen daartoe.
                                                                             Clusters all-electric: potentiële startkansen voor clusters van woningen
5.1 Beschrijving warmteoplossing                                             voor all-electric binnen het transitiepad ‘Vooralsnog hybride en
                                                                             duurzaam gas’.
Voor zowel de bebouwde kom (dorp) als het buitengebied (geel gekleurd,
zie figuur) wordt in de Transitievisie Warmte de warmteoplossing
’hybride als basis, volledig elektrisch waar kansrijk! voorgesteld. Ook
verwoord als: ‘Overstappen op hybride warmteoplossing, maar all-electric
waar het echt kan. En de resterende gasvraag op termijn duurzaam
invullen/
Daarnaast zijn op de kaart, zie de figuur hiernaast, twee markeringen
aangegeven:
            Zwart (het dorp) is de directe startkans: tussen nu en 2025
 * wordt gestart met planvorming of haalbaarheidsonderzoeken
             naar aardgasvrij of stappen daartoe. Daar geven we met dit
            uitvoeringsplan invulling aan.
            Blauw (Den Hoek) zijn de potentiële startkansen: voor clusters
            van woningen voor all-electric binnen het voornoemde
            transitiepad. Dit heeft in de beslispunten van het
            Burgerakkoord geen specifieke aandacht gekregen.
                                                                                                                                                      26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Energiebron                                                                 Als er wettelijke veranderingen komen in de salderingsregeling voor
                                                                            zonnepanelen, zullen gebouweigenaar mogelijk een batterij plaatsen in
Gebouweigenaren kunnen zelf kiezen uit verschillende soorten
                                                                            hun gebouw om zonne-energie op te slaan en niet terug te leveren aan
warmtepompen*s om elektrisch te verwarmen. Voor al deze oplossingen
                                                                            het elektriciteitsnet. Voor veel woningen staat deze oplossing nog in de
geldt het basisprincipe dat er warmte uit de lucht of bodem wordt
                                                                            kinderschoenen. Hoe meer ervaring wordt opgebouwd in de komende
gehaald en met elektriciteit wordt opgewaardeerd tot 30-50 graden
                                                                            jaren des te meer opties er mogelijk worden.
Celsius zodat het geschikt is om de woning mee te verwarmen. Een all-
electric warmtepomp biedt ook de mogelijkheid om in de zomer de             De hiervoor omschreven warmteoplossing heeft een toename n
woning te kunnen koelen.                                                    elektriciteitsvraag tot gevolg wat voor Helvoirt betekent dat er op termijn
                                                                            netverzwaring gepland is door Enexis. Hier gaat paragraaf 5.3 verder op
De volledige all-electric warmtepomp kan ook voorzien in warm               in.
tapwater. Warm tapwater moet regelmatig tot minimaal 58 graden
Celsius verwarmd worden om legionellaproblemen in het water te              Benodigde aanpassingen aan gebouwen
voorkomen. Soms wordt voor warm tapwater uit praktische
                                                                            Een warmtepomp naast of in plaats van een cv-ketel heeft een aantal
overwegingen voor een 2e, op tapwater gerichte, warmtepomp gekozen.
                                                                            gevolgen voor gebouweigenaren:
Hybride warmtepompen maken geen warm tapwater. Dat doet de cv-
ketel in samenwerking met de hybride warmtepomp. Naast de                        1.  De woning wordt met 35-50 graden Celsius verwarmd in plaats
mogelijkheid van een (hybride) warmtepomp, zijn er ook andere                        van 60-90 graden Celsius.
maatwerkoplossingen. Het toepassen van deze maatwerkoplossingen, is                  Dit maakt het nodig om de warmtevraag van een woning te
afhankelijk van de situatie en behoefte van de bewoner.                              verlagen. Dat kan door: beter isoleren van de woningschil, door
                                                                                     het zorgen voor passende ventilatie en door het dichten van
De elektriciteit die nodig is voor de warmtepomp, de cv-ketel en de
                                                                                     kieren in de woning. Ook bewuster gedrag bij het omgaan met
distributiepompen kan (deels) door gebouweigenaren zelf opgewerkt
                                                                                     verwarming en koeling van de woning draagt bij. Isolatie richt zich
worden met zonnepanelen. Daarnaast levert Enexis elektriciteit via het
                                                                                     zowel op de daken, wanden, de vloer als op het glasoppervlak van
elektriciteitsnet en er zal vanaf 2030, deels [okaal, grootschalig duurzame
                                                                                     de woning.
elektriciteit worden opgewekt. Levering vanuit het elektriciteitsnet is
                                                                                 2.   Verzwaring van elektriciteitsaansluiting in de meterkast van 1-
nodig omdat de verwarming vooral in de winter elektriciteit vraagt en de
                                                                                     fase naar 3-fasen, plus complete vervanging van de meterkast.
hoeveelheid zoninstraling dan gering is.
                                                                                     Dit speelt vooral bij de stap naar een volledig aardgasvrije woning
                                                                                     of gebouw. Enexis verwacht in haar meerjarenprognose een
*3 https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-
koelen/warmtepomp-duurzaam-elektrisch-verwarmen/
                                                                                                                                                       27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>         flinke toename van het aantal 3-fasenaansluitingen in Helvoirt,  Isolatie- en ventilatiemaatregelen
         zowel in het dorp als in het buitengebied.
                                                                          Woningen met een vergelijkbare bouwperiode lijken op het eerste
    3.   Als de radiatoren niet geschikt zijn voor lage temperatuur
                                                                          gezicht een vergelijkbare isolatie- en ventilatieopgave te hebben. Op
         verwarming, kan het nodig zijn om deze te vervangen voor
                                                                          Brabant Woont Slim! is per periode te vinden wat de algemene
         geschikte radiatoren of door boosters (extra ventilatie) te
                                                                          bouwkenmerken zijn en welke kansen er liggen om beter te isoleren en
         plaatsen op de radiator of vloerverwarming.
                                                                          ventileren.
         Dit is vrijwel zeker nodig als de warmtepomp ook voor koeling in
         het gebouw zorgt. Bij alleen verwarming kunnen veel radiatoren,  Om een woning aardgasvrij gereed te maken, is het advies ervoor te
         zeker in ruimten die niet intensief gebruikt worden, gehandhaafd zorgen dat de woning minimaal energielabel B heeft op isolatiewaarde.
         blijven.                                                         Zeker bij oudere woningen is het nodig om ook de
    4.   Om helemaal aardgasvrij te worden met een all-electric           verbouwingsgeschiedenis     van de woning te achterhalen. Vaak zijn er in de
         warmtepomp is het nodig om ook over te stappen op een            loop van de tijd al maatregelen genomen door de bewoners of is de
         elektrische kookplaat.                                           woning bij verkoop gerenoveerd. Daarom is een maatwerk energieadvies,
                                                                          als aanvulling op een algemene oriëntatie gewenst. Het aanbod van
                                                                          relatief goedkope energieadviezen binnen de gemeente Vught is groot. Er
                                                                          zijn meerdere mogelijkheden, afhankelijk van de behoefte.
                                                                          Resterende gasvraag
                                                                          In de voorgestelde warmteoplossing wordt genoemd dat er op termijn
                                                                          (na 2050) nog een resterende gasvraag kan zijn. Bij afwezigheid van
                                                                          aardgas wordt dan gedacht aan groengas. Dit is een gas dat qua
                                                                          eigenschappen vergelijkbaar is met aardgas. Groengas wordt, in
                                                                          tegenstelling tot aardgas, niet gemaakt van fossiele brandstoffen, maar
                                                                          van biomassa. Bijvoorbeeld door vergisting van biomassa zoals mest.
                                                                          Landelijk verwacht men dat er zo’n 1,6 tot 2 miljard m? groengas
                                                                          beschikbaar komt in 2030. Dat is onvoldoende voor de volledige
                                                                          gebouwde omgeving in Nederland. Landelijk en regionaal is er dus een
                                                                          verdelingsvraagstuk welk gebied op lange termijn groengas krijgt. Dat
1 https://brabantwoontslim.nl/vught/inzicht-krijgen/eigen-plan
                                                                                                                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>zullen vooral gebieden         zijn met een monumentale binnenstad of een                           oplossingen leiden. Die uitzonderingen zijn nog niet diepgaand
afgelegen landelijk gebied dat relatief dicht bij een producent van                                 geïnventariseerd. In veel gevallen is bij zo’n incidenteel geval ook een
groengas ligt. Ook wordt gedacht aan industriële toepassingen.                                      oplossing met een hoge-temperatuur warmtepomp mogelijk als
                                                                                                    alternatief voor groengas. Dit dient op objectniveau te worden
Industriële toepassing is in Helvoirt niet aan de orde. Maatwerk situaties,
                                                                                                    afgewogen.
bijvoorbeeld in het buitengebied, kunnen incidenteel tot groengas
Betrouwbaarheid warmteoplossing
Er is een risicoanalyse gemaakt met het oog op de betrouwbaarheid van de warmteoplossing.
Risicoanalyse              betrouwbaarheid                warmteoplossing
                                                                  Inschatting                                                           Maatregel
                                     Lastig te bepalen.                                                    Enexis heeft maatregelen voor netverzwaring ingepland.
                                     Er is wettelijk (nog) verschil tussen klein- en grootverbruikers.     Snelle bijstelling is lastig omdat planning ruim vooraf nodig
 Leveringszekerheid                  Als veel woningen tegelijk overstappen op een allelectric             is. Monitoring i gewenst, zie hoofdstuk 9.
 elektriciteit                       oplossing dan kan de geplande netverzwaring de grotere                Bij hybride warmtepompen        is de druk op het
                                     elektriciteitsbehoefte niet bijhouden. Voor grootverbruikers          elektriciteitsnet minder groot dan bij all-electric
                                     (ondernemingen) zijn maatwerk trajecten voorzien.                     warmtepompen.
 Toekomstige                                                                                               In de RES zijn afspraken gemaakt over grootschalige zonne-
                                     Er zijn onzekerheden (technische capaciteit, materialen,
 beschikbaarheid                                                                                           en windenergie.    Planvoorbereiding is gestart binnen de
                                     ruimte, draagvlak) die bepalen of de plannen haalbaar zijn.
 duurzame      elektriciteit                                                                               gemeente
                                     De warmtepomp moet goed worden geïnstalleerd en                       Afspraken maken met de bouw- en installatiesector in het
 Installatietechnische               afgesteld om het beoogde effect te bereiken.      Door gebrek aan     dorp, de gemeente en de regio.       Planning en ontwikkelingen
 kennis                              technisch personeel in de sector leidt dit nog te vaak tot            afstemmen, zodat de sector hierop kan inspelen.
                                     problemen.                                                            Praktijkscholen betrekken.
                                                                                                                                                                             29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>5.2. Motivatie van de warmteoplossing                                    In Helvoirt is de voorkeur-warmteoplossing in de Transitievisie dus
                                                                         gebaseerd op de laagste nationale kosten. De beschouwing over de
Startanalyse en Transitievisie Warmte (2020, 2021)                       nationale kosten en baten blijft onveranderd door dit uitvoeringsplan.
                                                                         Besluitvorming in de gemeenteraad en het participatieproces in de
De voorgestelde warmteoplossing vloeit in eerste instantie voort uit de  burgerraad hebben hier geen ander licht op laten schijnen.
Startanalyse die door het Planbureau voor de Leefomgeving in 2020 is
gemaakt voor iedere Nederlandse gemeente.                                Kosten en baten voor inwoners, ondernemers en gebouweigenaren
De Startanalyse vormde input voor het proces dat in 2021 heeft           Per individu en situatie verschillen de baten en kosten van aardgas
plaatsgevonden om een Transitievisie Warmte voor de gemeente Vught       besparen of aardgasvrij worden enorm. De financiële baten vloeien voort
vast te stellen.                                                         uit energiebesparing en een lagere energierekening. De energieprijzen
                                                                         variëren de afgelopen jaren enorm en het is lastig om in de toekomst te
Gemeente breed (en ook voor Helvoirt) geldt: besparen en transitie       kijken. Daarmee is het zelfs lastig om op individueel niveau een
gereed maken van gebouwen. En daarnaast zoveel mogelijk overstappen      terugverdientijd te bepalen. Dit is maatwerk en een energieadvies geeft
op natuurlijke momenten zoals tijdens geplande renovaties van            hier meer inzicht in. De baten gaan verder dan alleen financiële
woningen, verbouwingen en verhuizingen.                                  besparing:
Uitkomsten Burgerakkoord (voorjaar 2023)                                          Beter binnenklimaat met positieve gevolgen op gezondheid in de
In hoofdstuk 4 staat welke punten uit het Burgerakkoord zijn                      binnenruimte en hogere (arbeids-productiviteit (thuiswerken,
overgenomen als doelstelling voor dit plan.                                       kantoren, scholen). Denk hierbij aan het vermijden van kieren,
                                                                                  tocht, betere ventilatie en meer comfort;
Nationale   kosten  en baten
                                                                                  Mogelijkheden om te koelen in de woning als maatregel voor
In het Klimaatakkoord i afgesproken dat een gemeente het expliciet                klimaatadaptatie.
motiveert als zij een andere warmteoplossing kiest dan het alternatief
met de laagste nationale kosten. De nationale kosten van een alternatief Een kosteninschatting in termen van benodigde investeringen,
vormen een zwaarwegend belang. Een gemeente moet dit bij de              financiering en de jaarlijks terugkerende kosten is eveneens lastig op
voorbereiding van haar besluit betrekken. De nationale kosten zijn       individueel niveau te maken. Ook dit vraagt om maatwerk. Ook hier i het
doorgerekend voor Helvoirt en de gemeente Vught in de Startanalyse       antwoord: maatwerk en specifiek energieadvies. Voorlichting helpt om
(2020, Planbureau voor de Leefomgeving). Deze Startanalyse vormt de      mensen bewust te maken van het juiste, natuurlijke, moment om te
basis van de Transitievisie. De Startanalyse is gemaakt als gevolg van   investeren en van een mogelijk stappenplan.
afspraken in het Klimaatakkoord.
                                                                                                                                                 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>5.3 Technische       haalbaarheid
                                                                          Netverzwaring
De haalbaarheid van de gekozen warmteoplossing wordt vooral bepaald
                                                                          Netbeheerder Enexis anticipeert in haar meerjarenplanning op de
door de motivatie en mogelijkheden van gebouweigenaren om hun
                                                                          omschakeling naar (all-electric} warmtepompen en elektrische mobiliteit.
woningen geschikt te maken voor verwarming met hybride
                                                                          Technisch gezien is het verzwaren van het elektriciteitsnet (ondergrondse
warmtepompen en/of de aardgasvrije oplossing met een all-electric
                                                                          leidingen en transformatorhuisjes) geen lastige opgave. Qua planning,
warmtepomp.
                                                                          capaciteit en financiering is er wel een uitdaging. Als de elektriciteitsvraag
Het kritieke moment voor het verwarmen van een woning met een             sneller stijgt dan het —aanbod ontstaat er netcongestie. Dit betekent
warmtepomp is een (zeer) koude winterdag. De benodigde                    letterlijk: file op het elektriciteitsnet. Dit treedt op als de volledige
verwarmingscapaciteit is dan hoog. Luchtwarmtepompen functioneren bij     piekcapaciteit van het net is bereikt.
lage buitentemperatuur minder efficiënt dan bij hogere
                                                                          Hier is een grote rol weggelegd voor netbeheerder Enexis en de
buitentemperaturen. Bodemwarmtepompen kennen dit bezwaar niet of
                                                                          gemeente als beheerder van de openbare ruimte.
minder. Ze verbruiken minder elektriciteit in de winter, maar hebben op
dat wintermoment ook een hoge verwarmingsvraag die samenvalt met          De gemeente stemt (minstens) eens per kwartaal af met netbeheerder
die van luchtwarmtepompen.                                                Enexis over de gevolgen van aanpassingen in het elektriciteit- en gasnet.
                                                                          Berekeningen die Enexis heeft gemaakt voor de toekomst wijzen uit dat
Bij het plaatsen van meer warmtepompen         neemt de belasting op het
                                                                          het aantal MS/LS stations (elektriciteitshuisjes)! bijna zal verdubbelen.
elektriciteitsnet op gebiedsniveau toe. Dat kan op straatniveau
                                                                          Momenteel zijn er 45 in bedrijf in de vijf (CBS-)buurten waaruit het
operationele problemen geven voor de netbeheerder.
                                                                          plangebied bestaat. Van de totaal aanwezig kabellengte (zo'n 125 km) zal
Het aardgasverbruik neemt door het plaatsen van steeds meer               bijna een kwart moeten worden verzwaard. De focus hiervan ligt vooral in
warmtepompen       substantieel af. Alleen bij de all-electric warmtepomp de bebouwde kom van Helvoirt. Het aantal 3-fasen aansluitingen bij
wordt het aardgasverbruik nul. De hybride warmtepomp vraagt, juist in     gebouweigenaren in het gebied zal ook flink toenemen.
de winterperiode, nog inzet van aardgas via de cy-ketel. Het voordeel van
                                                                          Voor een nieuw MS/LS station is het ruimtebeslag’8 10- 35 m?. Het
de hybride warmtepomp voor de belasting op het elektriciteitsnet is dat
                                                                          station zelf heeft een kleiner grondvlak (6,5 m?), maar rondom is ruimte
deze in een strengere winterperiode geen elektriciteitsvraag heeft omdat
                                                                          nodig vergelijkbaar met ongeveer drie parkeerplaatsen. Hiervoor moeten
de cv-ketel de verwarmingsfunctie dan overneemt.
                                                                          zowel in het dorp als in het buitengebied nieuwe locaties gevonden
                                                                          worden. Dat vraagt om afstemming tussen netbeheerder, gemeente en
” Zie voor uitgebreide info de handleiding van Enexis over MS/LS stations 8 Basisinformatie voor energie infrastructuur, mei 2019, Netbeheer Nederland
                                                                                                                                                       31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>omwonenden. Bij de kabelverzwaring wordt de grond open gegraven met      Effect op energieverbruik
als gevolg enige tijd overlast voor omwonenden.
                                                                         Energiebesparing leidt enerzijds tot vermindering van
Deze grootschalige operatie is binnen het volledige beheergebied van     elektriciteitsverbruik. Anderzijds worden de meeste ruimtes in woningen
Enexis (grote delen van Zuid- en Noordoost-Nederland) al ingepland.      en gebouwen verwarmd met aardgas. Het plaatsen van (hybride)
Contracten voor uitvoering van uitbreidingen liggen al vast tot 2026 Een warmtepompen       (en ook airco's, als niet wordt gekoeld met een
voorlopige planning is bekend tot 2028 op basis van prioritering binnen  warmtepomp) leidt tot verhoging van de elektriciteitsvraag. Bovendien
Enexís, gebaseerd op aangeleverde data van 0.a. gemeenten en de          wordt de elektriciteitsvraag meer seizoensgebonden, omdat juist in de
technische status van het elektriciteitsnet. Voor uitbreidingen tot 2031 winter meer elektriciteit nodig is dan in de zomer. Grootschalige opwek
kunnen nog regjonale en lokale keuzen worden gemaakt.                    van zon- en windenergie kan dit niet rechtstreeks compenseren omdat
                                                                         dat juist n de zomermaanden meer voorhanden is. Een oplossing
                                                                         hiervoor komt niet lokaal tot stand, maar (boven)regionaal, landelijk en
                                                                         internationaal. Inzet van opslag van duurzame energie, bijvoorbeeld in
                                                                         batterijen, is in ontwikkeling. Batterij-oplossingen kunnen een dag-nacht
                                                                         piek oplossen, maar bieden geen oplossing voor het overbruggen van
                                                                         verschillen in vraag en aanbod per seizoen. Thermische opslag zou dit wel
                                                                         kunnen overbruggen, maar dat is in de Helvoirtse situatie niet aan de
                                                                         orde.
                                                                         Bij de ambitieuze doelstelling van 60% aardgasbesparing in 2030, zoals
                                                                         geformuleerd in dit plan, kan het elektriciteitsverbruik wellicht anders
                                                                         verlopen dan in de prognoses van Enexis die nu gebruikt zijn op basis van
                                                                         landelijke en regionale gemiddelden. Om dit te verifiëren stellen we de
                                                                         gegevens uit dit plan beschikbaar aan Enexis en spreken we een
                                                                         monitoringprogramma af, zie hiervoor hoofdstuk 9.
                                                                         Naast technische haalbaarheid speelt vooral financiële haalbaarheid en
                                                                         draagvlak een grote rol. Hoofdstuk 7 gaat daarop in vanuit het perspectief
                                                                         van woning- en gebouweigenaren.
                                                                                                                                                   32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Vergunningen                                                                  Vergunningaanvragen voor bouwen in Helvoirt worden beoordeeld door
                                                                              de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed. Zij zorgen ervoor dat de
Voor de netverzwaring zijn vergunningen nodig voor het aanleggen van
                                                                              ruimtelijke kwaliteit en lokale karakteristieken bewaard blijven.
extra kabels (ondergronds) en in sommige gevallen ook voor nieuwe
                                                                              Richtlijnen per typologie staan beschreven in de Welstandsnota Helvoirt!?
transformatorhuisjes (bovengronds).
                                                                              en de typologie per gebied is te vinden op deze kaart2.
Voor huis- en gebouweigenaren zijn er 0.a. omgevingsvergunningen nodig
                                                                              Huis- en gebouweigenaren kunnen met vragen over vergunningen
voor:
                                                                              telefonisch terecht bij de gemeente?:.
   °    Isolatiemaatregelen die de constructie van het huis aanpassen,
                                                                              Afwijkende gebouwen
        zoals dakisolatie aan de buitenzijde of voorzetgevels.
   © _ Buitenunit warmtepomp op het dak of aan de gevel (voor- en             Monumentale gebouwen
        achterzijde). Ook moeten mensen zich houden aan de                    Het verduurzamen van monumenten, waaronder het isoleren en het
        geluidsnormen op de perceelsgrens.                                    installeren van een warmtepomp en zonnepanelen, is vaak een extra
   e _ Aanleggen van een bodemwarmtepomp.                                     uitdaging. De monumentale waarden mogen niet worden aangetast en de
   e    Kozijnwijzigingen in de voorgevel en gevels die naar openbaar         bouwtechnische mogelijkheden zijn beperkter. De regeling voor
        gebied gericht zijn, zijn altijd vergunning plichtig (uitzonderingen  monumenten is vastgelegd in de gemeentelijke Erfgoedverordening?.
        daargelaten waar niets wijzigt in materiaal, kleur, indeling etc.).   Aanvragen voor het wijzigen van een monument worden voorgelegd aan
        Over het algemeen (uitzonderingen daargelaten) zijn                   de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed. Voor een doeltreffende
        kozijnwijzigingen in gevels, anders dan de voorgevel en naar          verduurzaming van een monument is maatwerk en gespecialiseerd advies
        openbaar gekeerd gebied, vergunning vrij. Dit dient per geval         nodig. Huis- en gebouweigenaren van zowel rijks- als gemeentelijke
        bekeken   te worden.                                                  monumenten kunnen hulp vinden bij het loket Duurzame Monumenten??
                                                                              en het Restauratiefonds.nl?s.
Als er bij collectieve inkoop een omgevingsvergunning nodig is, dan kan
daarvoor    één aanvraag worden ingediend. Hiervoor i een machtiging van      Zie bijlage 4 voor een overzicht van 33 gemeentelijke monumenten en 27
mede-aanvragers voor de hoofdaanvrager nodig.                                 rijksmonumenten in Helvoirt?. Helvoirt heeft geen (rijks)beschermd
                                                                              stads- en dorpsgezicht.
19 Welstandsnota    Helvoirt maart 2023.   Hier te vinden.                   23 www.duurzamemonumentenbrabant.nl
2 Bijlage Typologie kaart. Hier te vinden.                                    2 wwwrestauratiefonds.nl/particulier/kennis-diensten/duurzaamheidsadvies-
2 www.vught.nl/adviesgesprek-bouwplannen                                      monumenten
?2 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR714603/1                         * Bijlagen Welstandsnota Helvoirt maart 2023. Hier te vinden.
                                                                                                                                                        33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Gebouwen met een afwijkende warmtevraag
Voor zover bekend zijn er geen gebouwen met een enorm afwijkende
warmtevraag zoals voor industriële processen. Mogelijk dat de bakkerij
en enkele horecavoorzieningen gebruik maken van gasgestookte ovens.
Ook hiervoor is maatwerk en gespecialiseerd advies nodig.
Effect op beschermde soorten
Als gebouweigenaar moet je rekening houden met beschermde vogels en
vleermuizen die verstoord of gedood kunnen worden tijdens het
uitvoeren van maatregelen zoals bijvoorbeeld spouwmuurisolatie,
dakisolatie, nieuwe kozijnen of zonnepanelen. De Omgevingswet* schrijft
voor dat gebouweigenaren door een ecoloog laten controleren of deze
dieren aanwezig zijn.
Om dit gemakkelijker te maken start de gemeente Vught in 2024 met een
ecologisch onderzoek (Soortenmanagementplan (SMP)) voor de                  Nestkastje  voor gierzwaluwen
bebouwde kom van de hele gemeente Vught. Dit onderzoek is naar
verwachting in 2026 is afgerond. De gemeente Vught krijgt in de loop van
2024 bericht of de Provincie een pre-SMP afgeeft. Het pre-SMP geldt
zolang het onderzoek loopt. Met een pre-of afgerond SMP kunnen
gebouweigenaren een ontheffing aanvragen. Ook met een ontheffing kan
het zijn dat je natuurlijkvriendelijk moet isoleren. Dit houdt bijvoorbeeld
in dat je rekening houdt met het broedseizoen en dat je maatregelen
neemt zoals vervangende vogelnestplaatsen. Ook kan er een beperking
gelden van het aantal gebouwen dat je jaarlijks mag isoleren in een
bepaalde wijk. Kijk voor alle informatie op Milieu Centraal?.
2 De Wet Natuurbescherming is per 1 januari 2024 opgegaan in de                      www.milieucentraal.nl/klimaat-en-aarde/milieuproblemen/wet-
Omgevingswet.                                                               natuurbescherming/
                                                                                                                                                 34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>     6. Plan van aanpak
Dit hoofdstuk gaat in op de concrete maatregelen die we                       e _ Samen slim met energie (2014-2016, een van de eerste
                                                                                  samenwerkingen tussen coöperatie en netbeheerder Enexis).
gaan uitvoeren, op de planning en op de middelen die
                                                                              e _ Samen slim rijden (de eerste vijf elektrische deelauto's in het dorp
daarvoor nodig zijn. Ook gaat het in op de rolverdeling.                          Helvoirt).
                                                                              e   Eco Local Fuel (een van de eerste landelijke experimenten met
                                                                                  CO-vrije brandstof   via Tanklokaal Helvoirt) en de hieruit
6.1 Uitgangspunten en leidende principes                                          voortvloeiende zonne-coöperatie De Groene Leye met twee
                                                                                  zonnepanelen projecten.
                                                                              e   Zonnemaatje (collectief zonnepark op het terrein van een
Hoger tempo, versnelling nodig, opschaling gewenst
                                                                                  riolwaterzuivering in Haaren), opgevolgd door Zonnemaatje
De ambitie uit het Burgerakkoord om 60% aardgas te besparen brengt                Duinboeren (zonnepanelen op stallen).
met zich mee dat het tempo flink omhoog moet. Deze ambitie vioeit             e _ HOT huisteams (vanaf 2019), waarin zes mensen met een
voort uit een democratisch genomen besluit op 24 juni 2023. Dit besluit           vergelijkbaar vraagstuk samen onder leiding van een professional
geeft het vertrouwen dat inwoners van Helvoirt dit samen met elkaar               een verduurzamingsplan maken.
voor elkaar (willen) krijgen.                                                 e _ Burgerberaad G1000Helvoirt (2023) als aanpak om inwoners in
                                                                                  dialoog met elkaarte laten werken aan verduurzaming.
Kijkend naar de ervaringen van de energiecoöperatie in Helvoirt (en haar
voorgangers sinds 2011) brengt de ambitie met zich mee dat versnelling    In november 2023 zijn al deze initiatieven geëvalueerd en zijn de lessen
en opschaling gewenst is. Meer van hetzelfde zal zeer waarschijnlijk niet samengevat. Die komen nu terug in dit uitvoeringsplan.
tot realisatie van de uitgesproken ambitie leiden.
                                                                          Enkele van die lessen en waarnemingen zijn:
Ervaringen uit het verleden: geleerde lessen als basis voor dit plan
                                                                              e   Met de uitgevoerde activiteiten worden vooral mensen in de 2e
Helvoirt heeft een mooie traditie opgebouwd in innovatieve en creatieve           helft van hun levensfase bereikt, veelal zelfs boven de 55 jaar.
oplossingen voor de energietransitie. Denk aan eerdere ervaringen met:        e _ De meeste diensten worden gebruikt door mensen met een eigen
                                                                                  woning die financiële armslag hebben om op korte termijn hun
     e    Zonnepanelen Stralen (collectieve inkoop 2011-2014).
                                                                                  maatregelen te nemen.
                                                                                                                                                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>     e    De uitvoering van coöperatieve acties komt (te) vaak terecht op   gemeentelijk (tot nu toe) is afgesproken. Daarmee zet dit plan iets
         de schouders van een beperkte groep (bestuurs-Jleden.              uitzonderlijks neer en moeten we dat ook uitzonderlijk aanpakken.
     e   De algemene bekendheid van de (energie)coöperatie is beperkt.
                                                                            We beseffen dat vertrouwen en bekendheid nodig zijn. Daarvoor is
         Als mensen de naam al kennen, dan i vaak niet bekent wat de
                                                                            geduld en doorzettingsvermogen nodig. Ondanks mooie resultaten uit
         coöperatie precies aanbiedt.
                                                                            het verleden en de communicatie hierover binnen het dorp, blijkt de weg
De ervaring bevestigt het algemeen aangenomen beeld dat inwoners            naar advies niet vanzelfsprekend. Niet iedere inwoner gaat uit zichzelf
(huiseigenaren, huurders en ondernemers) op natuurlijke momenten            naar een bewonersinitiatief, naar het Energie + Klimaat Loket of naar
maatregelen nemen. Denk aan: een verhuizing, de benutting van een           coöperatie HOT voor advies en ondersteuning bij
erfenis, gaan samenwonen of scheiden, pensionering, bedrijfsopvolging       verduurzamingsmaatregelen.
of een overname of bij onverwachte of extreme stijging van de
                                                                            De aanname voor een vernieuwing is dat een beproefde methode uit het
energiekosten. Juist op zo’n moment moet het aanbod voor hulp bij
                                                                            verleden, in een moderne jas, nieuw leven wordt ingeblazen:
verduurzaming in beeld zijn.
                                                                                      Mensen helpen mensen
Communicatieaanpak: Mond-tot-mond
                                                                                      Direct contact
Om als organisatie op het juiste moment in beeld te zijn bij de mensen die            Hulp op basis van maatwerk
                                                                                 e     Goed  luisteren naar de inwoners
willen of moeten gaan verduurzamen, is een actieve en persoonlijke
communicatieaanpak nodig. Uit ervaring blijkt dat mond-tot-mond
                                                                            Deze aanpak ondersteunen we met communicatie via (sociale) media en
reclame goed werkt. De aanpak daarvoor i niet eenvormig, te kopiëren        door   het delen  van  concrete  resultaten.
of eenduidig. ledere persoon is uniek, net als diens woon- of werksituatie.
Het is de kunst om daarvan uit te gaan en daarop in te spelen. Dit gaan     Verduurzaming moet het gesprek van de dag worden. Goede
we de komende jaren doen en verfijnen.                                      voorbeelden gaan als een lopend vuurtje rond. Inwoners, buren, vrienden
                                                                            en kennissen geven het goede voorbeeld en inspireren elkaar om ook aan
Ons ankerpunt voor dit plan is het Burgerakkoord van 24 juli 2023. De       de slag te gaan.
uitkomst van dit akkoord staat in hoofdstuk 4 en is de doelstelling van dit
uitvoeringsplan. Deze doelstelling is samen met inwoners vastgesteld in     Innovatief   zijn en blijven
dit bijzondere proces met dialoog als uitgangspunt. De start is dus in de   Om dit waar te maken spelen we vlot op verandering in. We werken met
geest van dit uitvoeringsplan opgepakt.                                     veel met vrijwilligers uit Helvoirt. Die willen best instappen, maar daar is
We realiseren ons dat de uitgesproken ambitie, 60% aardgas besparen in      voorspelbaarheid in termen van tijd en capaciteit voor nodig.
2030, betekent dat we meer gaan doen dan landelijk, regionaal of
                                                                                                                                                         36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>We hanteren hiervoor de Lean Startup methode (Ries, 2008). Sociale            Ook het Burgerberaad G1000Helvoirt zien we als een experiment n het
initiatieven en ondernemingen (via bijvoorbeeld het Oranje Fonds)             kader van dit uitvoeringsplan.
werken hier ook mee. De werkwijze is als volgt:
 e     We formuleren een hypothese over de toekomst (bijvoorbeeld: “in                                       BVIL
      2024 gaan we honderd energie-adviezen uitbrengen aan                                            K      ExPELMENTS
      particulieren).                                                                               y
 e _ Samen met een aantal geïnteresseerde betrokkenen maken we een                                Ä            {ue
      plan dat bestaat uit één of meer experimenten (pilots). leder                             N           EEcDDAK
      experiment (of prototype van de oplossing) omschrijven we zo                             É                Loof
      specifiek mogelijk. Ook bedenken we hoe het effect ervan gemeten
 *
      wordt (interviews, enquête, tellen et cetera).
       Het experiment (pilot, prototype) start relatief snel en voeren we uit
                                                                                           LEARN
                                                                                           Pner / PERSEVERE
                                                                                                                              MEASYRE
                                                                                                                               METRAS
      gedurende een vooraf afgesproken tijd (bijvoorbeeld “deze winter”).
      Het hoeft nog niet perfect te zijn bij de start. Gegevens houden we                                      ANATTTE
      bij en we voeren effectmetingen uit om te kunnen leren en
      verbeteren.
 e    Naafloop van de experimenteertijd evalueren we het experiment
      met de groep van betrokkenen. We analyseren de leerervaringen en        Dialoog is uitgangspunt bij participatie
      stellen vast of de hypothese standhoudt of bijgesteld moet worden.
                                                                              Uit het Burgerberaad leerden we onder andere dat het voeren van de
      Ook stellen we vast of het plan anders (of helemaal niet meer) moet
                                                                              dialoog een krachtige aanpak is om mensen samen te laten werken aan
      worden uitgevoerd.
                                                                              verduurzaming. Tijdens de bijeenkomsten en werksessies van het
 e _ Op basis van de leerervaringen maken we nieuwe plannen en
                                                                              Burgerberaad bleek er een grote bereidheid onder de aanwezigen om
      experimenten.
                                                                              samen te werken, om naar elkaars ervaringen te luisteren en ervaringen
Er kunnen meerdere experimenten tegelijkertijd lopen. Bijlage 5 geeft         uit te wisselen. De nodige inspanning van alle deelnemers heeft geleid tot
een korte toelichting op de werkwijze en methodiek van de Lean Startup.       concrete plannen. Ook heeft het Burgerberaad geleid tot een toename
                                                                              van het aantal gemotiveerde en actieve inwoners op het gebied van
Het HOT winterprogramma 2023 — 2024, dat in de looptijd van de                verduurzaming in de vorm van het bewonersinitiatief    Schoon Helvoirt.
voorbereiding op dit uitvoeringsplan is uitgevoerd, volgt de Lean Startup     Op basis van deze ervaringen kiezen we ervoor om de dialoog als
aanpak en kun je zien als het eerste experiment van dit uitvoeringsplan.      uitgangspunt aan te houden als we inwoners gaan raadplegen en willen
                                                                              stimuleren   om te starten met verduurzamen.
                                                                                                                                                      37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>  Stap      voor     stap naar     aardgasvrij      via de  hybride    warmtepomp
                                                                                        m
        /7 ° de                      ERVE I TI KEE TAE €                                      ° All-electric warmtepomp
              Isoleren, ventileren, energie besparen
  2024                     2026                                          2030            Na 2030                           2040                                       2050
  start dorpsaanpak
  aardgasvrij Helvoirt
                           Hybride-warmtepomp
                           verplicht bij vervanging
                                                                         60%   aardgas-
                                                                         besparing
                                                                                        Plan maken om                      Einde levensduur  van veel        Alle gebouwen
                                                                                        resterende gasvraag                hybride-warmtepompen              zijn aardgasvrij
                           ovketel                                       t.o.v. 2020    duurzaam in te vullen.             en duurzame  elektriciteit      Voor uitdagende
                                                                         behaald                                           naar verwachting meer             gebouwen is de
                                                                                                                           voorhanden.                 resterende gasvraag
                                                                                                                                                        duurzaam ingevuld.
Hybride warmtepompen prominent in beeld bij de transitie tot 2030                       aardgas). Voor de lange termijn (2050) is dit niet de oplossing. De
                                                                                        levensduur    van een hybride warmtepomp en een gekoppelde cv-ketel
Binnen de voorgestelde warmteoplossing i er, generiek gesproken, een
                                                                                        (circa 15 jaar) laten het toe om rond 2040 alsnog de overstap naar de all-
voorkeur voor hybride warmtepompen boven all-electric.
                                                                                        electric warmtepomp te maken. Of een overstap naar een andere
Als de opschaling lukt dan is er een reëel risico dat netcongestie de
                                                                                        oplossing die dan misschien meer in beeld is. Dan zijn we landelijk
gewenste ontwikkelingen (zoals meer warmtepompen en elektrisch
                                                                                        waarschijnlijk veel meer toegerust op de laatste fase van het aardgasvrij
rijden) gaat frustreren. Bij een juiste installatie kan de hybride                      maken    en i er meer duurzame    elektriciteit voor handen en is er
warmtepomp 60 - 85% aardgas besparen per woning?s. De hybride
                                                                                        misschien ook een alternatief voor duurzaam gas in plaats van aardgas.
warmtepomp werkt op stroom en wordt gekoppeld aan een cy-ketel. De
                                                                                        Voor de transitie tot 2030 verdient de hybride oplossing daarom een
cv-ketel springt bij als het buiten heel koud is (< 49C} en bereidt warm
                                                                                        voorkeur. Per gebouw of woning is echter maatwerk nodig. Dat maakt dat
tapwater. Juist in de periode dat een aardgasvrije allelectric
                                                                                        er ook situaties zijn waarin de all-electric warmtepomp als directe
warmtepomp veel elektriciteit nodig heeft (bij temperaturen rond of
                                                                                        aardgasvrije oplossing op korte termijn al de goede oplossing is.
onder het vriespunt), schakelt bij de hybride oplossing de cv-ketel in (op
2 Zie https://www.demoprojecthybride.nl
                                                                                                                                                                        38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Warmtetransitie is een integraal onderdeel van de energietrans
verduurzaming
Inhoudelijk kiezen we er in dit uitvoeringsplan voor om de
warmtetransitie niet [os te zien van de energietransitie. Het draait in dit
uitvoeringsplan niet alleen om het aardgasvrij worden van Helvoirt en de
bijbehorende CO-reductie. Dit uitvoeringsplan heeft een sterke relatie
met de verduurzaming van elektriciteitsgebruik en het vergroten van de
duurzame opwek van elektriciteit. Voor elk bedrijf en elk huishouden
wordt niet alleen een route gezocht om van het aardgas af te komen. Ook
wordt er voor de toename van elektriciteitsverbruik, als gevolg van de
toename van het aantal elektrische auto’s en de inzet van (hybride)
warmtepompen, een oplossing gezocht. Eris oog voor de gevolgen van de
capaciteit in het elektriciteitsnet, voor de congestie (opstopping) die kan
optreden en voor het gebrek aan transportcapaciteit in het
elektriciteitsnet (als er onbalans is in vraag en aanbond). Oplossingen
moeten samen lopen in een op elkaar afgestemd tempo, maar wel gericht
op het realiseren van de doelstelling en ambitie uit hoofdstuk 4.
Het uitvoeringsplan aardgasvrij Helvoirt is onderdeel van de agenda die
door het bewonersinitiatief Schoon Helvoirt wordt opgepakt. Deze
agenda gaat over de vraag: hoe maken we Helvoirt met elkaar duurzaam?
Bij aardgasvrij wonen wordt er ook gekeken naar de dynamiek op de
woningmarkt (meer natuurlijke momenten), mobiliteit (heeft een extra
elektriciteitsvraag), groen en biodiversiteit (inpassing in de openbare
ruimte, groen voor verkoeling), circulariteit en bewustwording
(fundament voor actieve en persoonlijke communicatie).
                                                                            39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>6.2 Rolverdeling
                                                                                                                 Bewonersinitiatief Schoon
   Gemeente Vught                   Klankbordgroep
                                                                                                                              Helvoirt
       Opdrachtgever                  Alle  inwoners die
        (Faciliterend)               willen  meedenken                                                            Verschillende werkgroepen die
                                                                                                                 werken   aan het uitvoeren van het
                                                                                                   7                       Burgerakkoord.
                                                                      Werkgroep Aardgasvrij                                    ë
            Ll                                                                          j
                                                                               Helvoirt
      Opdrachtnemer                                                                                                Samenwerkingspartners
        {Uitvoerend)                                               «« Coördinator  (aanjager)
                                                                       Schoon Helvoirt (vrijwiligers)         *    Enexis
                                                                    # Communicatie                            * Woonveste (en TBV wonen)             ‘Opdracht
                            Stuurgroep warmtetransitie              « Gemeente Vught: Medewerker              * Energie + Klimaat loket              geverschap
                                                                      Duurzaamheid                            *+ VET-Vught
                                                                                                                   Energieloketde Meierij           +           >
                              Wethouder gemeente Vught                                                         *   Duinboeren en ZLTO                Dialoog en
                              Coöperatie HOT                                                                   *   Helvoirtse bouw: en               afstemming
                               Energiecoöperatie VET
                              Chariotte van Beuningen
                                                                                                                   installatiebedrijven
                                                                                                                   Helvoirtse makelaars
                                                                                                                                                    +>
                                                                                                                                                     samenwerking
Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt                                                        De Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt bestaat uit minimaal vijfen maximaal
                                                                                      negen leden:
De Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt voert dit plan van aanpak uit volgens
de werkwijze van Lean Startup. Incidenteel kunnen er onder de vleugels                e    Een coördinator (aanjager), parttime ingehuurd vanuit het
van de werkgroep projectgroepen ontstaan die één of meer                                   werkbudget dat beschikbaar is vanuit de werkgroep.
experimenten uitvoeren. De werkgroep richt zo’n projectgroep op.                      e _ Een bestuurslid van HOT en/of een lid van de initiatievengroep
De Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt functioneert op dit moment al op deze                    Schoon Helvoirt, op vrijwillige basis.
manier vanuit het bewonersinitiatief Schoon Helvoirt. Op 30 januari 2024              e _ Inwoners van het dorp Helvoirt en/of mensen die het dorp goed
is deze werkgroep uitgebreid naar acht deelnemers.                                         kennen, op vrijwillige basis.
                                                                                      e _ Minstens één lid die focust op de communicatie van en naar de
                                                                                           inwoners en andere doelgroepen in Helvoirt.
                                                                                      e _ Ambtelijke ondersteuning vanuit de gemeente Vught (parttimebasis)
                                                                                           die de verbinding met het gemeentekantoor verzorgt (heen en terug).
                                                                                                                                                                  40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Relatie met   bewonersinitiatief Schoon  Helvoirt                         opdracht in de huidige situatie alleen verstrekt worden aan coöperatie
                                                                          HOT. Dit is omdat HOT een juridische entiteit is en daarom deze opdracht
De Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt maakt deel uit van de                   kan aannemen. Om dit uitvoeringsplan op te stellen, is er n 2023 een
werkgroepenstructuur onder het bewonersinitiatief Schoon Helvoirt. De     vergelijkbare opdracht door de gemeente Vught aan HOT verstrekt. Met
coördinatiegroep van Schoon Helvoirt ontvangt informatie over de          het vaststellen van dit uitvoeringsplan (naar verwachting in het derde
voortgang en de samenhang met andere werkgroepen die actief zijn          kwartaal van 2024) eindigt deze opdracht en worden er nieuwe afspraken
binnen de (nog in ontwikkeling zijnde) structuur van Schoon Helvoirt.     gemaakt.
Stuurgroep Warmtetransitie (STT)                                          Wanneer     in de toekomst  het bewonersinitiatief Schoon  Helvoirt ook een
De Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt legt, binnen het beleidsterrein Energie juridische vorm krijgt en/of gaat samenwerken met HOT, kan het zijn dat
en Klimaat, verantwoording af aan de Stuurgroep Warmtetransitie (tot nu   Schoon Helvoirt opdrachtnemer wordt.
toe Strategisch Transitieteam genoemd). Deze werkgroep kan aan deze
                                                                          Overlegstructuur met samenwerkingspartners
stuurgroep ook (on)gevraagd advies geven.
                                                                          Vanuit de Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt vindt regulier overleg plaats
De Stuurgroep Warmtetransitie is een gemeente-brede stuurgroep die als    met de volgende samenwerkingspartners:
doel  heeft om  de Transitievisie Warmte  uit te laten voeren en aan te
                                                                             ©   Enexis: eens per kwartaal vindt het reguliere koersoverleg tussen
sturen op strategisch en tactisch niveau. De stuurgroep kan bijsturen op
                                                                                 de gemeente Vught en Enexis plaats. Deze overleggen gaan met
budget, planning en doelen. De Stuurgroep zet zich in voor monitoring en
                                                                                  name over de ontwikkelingen rondom het oplossen van de
evaluatie en gebruikt leerervaringen voor andere uitvoeringsplannen in
                                                                                  netcongestie in onder andere Helvoirt en de monitoring van
de gemeente en voor de gemeentebrede aanpak.
                                                                                 aardgasdata.
In de Stuurgroep zitten op dit moment vertegenwoordigers van de
                                                                             e     Woonveste en TBV wonen: dit overleg vindt minstens twee keer per
gemeente Vught (wethouder met ambtelijke ondersteuning), de besturen
                                                                                 jaar plaats, naast het reguliere overleg van de corporaties, met de
van coöperaties HOT en VET en woonstichting Charlotte van Beuningen.
                                                                                 gemeente Vught. Hier worden de verduurzamingsplannen voor
De Stuurgroep is bevoegd om meerdere partijen permanent of
                                                                                 sociale huur in Helvoirt doorgesproken en data over monitoring
incidenteel te vragen deel te nemen aan de Stuurgroep.
                                                                                 opgehaald.
Opdrachtnemer van gemeente Vught                                             e   Energie + Klimaat Loket, inclusief Energieloket de Meijerij en VET-
                                                                                  Vught: dit overleg vindt eens per kwartaal plaats. In dit overleg
De Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt maakt gebruik van de budgetten van
                                                                                 worden energieadvisering, het werk van energiecoaches voor
de gemeente Vught voor de uitvoering van haar werkzaamheden (zie 6.5
                                                                                 energiearmoede en de bijdrage aan monitoring afgestemd. Ook
Middelen). Daarom ontvangt de werkgroep in formele zin een opdracht
                                                                                 wordt ondersteuning geboden bij het formuleren van
van de gemeente Vught. Om bestuurlijk-juridische redenen kan deze
                                                                                                                                                      a
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>        experimenten volgens de Lean Startup aanpak op basis van (de         In eerste instantie gaan we uit van twee tot drie bijeenkomsten per jaar
        evaluatie van) ervaringen.                                           met deze klankbordgroep. Bij iedere bijeenkomst gebruiken we de
    © _ Duinboeren en ZLTO de Leije: dit overleg vindt twee keer per jaar    werkwijze van de dialoog om informatie uit te wisselen en op te halen en
        plaats en gaat over de ontwikkelingen in het buitengebied en de      om plannen te toetsen en te ontwikkelen. De werkwijze tijdens het
        bijdrage van en oplossingen voor de agrarische ondernemers.          Burgerberaad 61000 Helvoirt en de informatiebijeenkomst van Schoon
    e   Bouw-en installatiebedrijven uit Helvoirt: als experiment            Helvoirt van 30januari 2024 staan model voor deze aanpak.
        organiseren we in de tweede helft van 2024 en begin 2025 twee tot
                                                                             Gemeentelijk organisatie
        drie bijeenkomsten om te bespreken of en hoe deze bedrijven
        kunnen bijdragen aan de doelstelling(en), bijvoorbeeld bij de        Vanuit de gemeente Vught is er een ambtenaar parttime beschikbaar in
        collectieve inkoop.                                                  de rol van aanspreekpunt en verbinder. Deze persoon maakt deel uit van
    e _ Makelaars uit Helvoirt: deze makelaars zijn actief op de natuurlijke de Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt.
        momenten voor verduurzaming. Zij kunnen voorlichting geven en
        kopers van nieuwe woningen in Helvoirt doorverwijzen naar de         Binnen de gemeentelijke organisatie maakt deze ambtenaar van de
        energieadviezen van HOT.                                             gemeente Vught deel uit van het cluster Duurzaamheid die de
    e   Overleg andere partners: naast de voorgaande partners, voert de      warmtetransitie begeleid en faciliteert en waar verbinding wordt gemaakt
        Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt, op basis van actuele vragen, ook     met   andere thema's   binnen duurzaamheid.    Binnen dit cluster worden ook
        overleg met andere partners zoals vertegenwoordigers van             ervaring uitgewisseld over de uitvoeringsplannen binnen de gemeente en
        ondernemers (Energie Collectief Vught, Ondernemersvereniging         de leerervaringen die worden opgedaan. Ook een
        Zeven Stromen) en eigenaren van maatschappelijk vastgoed             communicatiemedewerker van de gemeente is noodzakelijk om te
                                                                             ondersteunen bij en om te zorgen voor een goede stroomlijning tussen
Klankbordgroep
                                                                             parallel lopende activiteiten in de verschillende dorpen/buurten en
De klankbordgroep bestaat uit een onbegrensd aantal inwoners die graag       gemeentebreed.
willen meewerken en -denken aan de doelstelling van dit
uitvoeringsplan.
Leden van de klankbordgroep kunnen deelnemers van Schoon Helvoirt
zijn, het kunnen lokale aanjagers zijn, het kunnen mensen zijn die
energieadviezen geven, die energiecoach zijn, die warmtescans maken,
ervaringsdeskundigen of bijvoorbeeld vertegenwoordigers van bouw- en
installatiebedrijven uit Helvoirt.
                                                                                                                                                       42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>6.3 Maatregelen
Deze paragraaf beschrijft wat we gaan doen om de doelstelling uit hoofdstuk4 te bereiken. Voor maatregelen die woning- en gebouweigenaren kunnen
nemen om aardgaste besparen zie hoofdstuk 5, 7 en bijlage 6.
                                                                     Dit gaan we doen
                                                                                                                                                 0
                                                                                                                                                  m      ©
                                                                                                                                                [en   j |
        Energieadvies met actie            Lokale aanjagers         Regelm?(ig collectieve              Financieringsadvies         Zichtbaarheid, bekendheid,
                                                                              inkoop                                                         communicatie
      « 2024: 100 uitgevoerd            e Buren helpen buren       ° 2024:eerste bundelingvan        _+ Advies over subsidies en    « Informatiepunt in HelvoirThuis
      < 2025: 200 uitgevoerd            e 2024:3actief+startpilot _ Persoonlijke energie-                financiering door            {en andere plekken)
      © 2026: 400 uitgevoerd               Julianastraat              adviezen                           medebewoners               « Inloopspreekuur
      e 2027:1.000(50%vanhetdorp)     _ « 2025: 6 actief           * 2025:   vaker uitvoeren         * Spreekuur n Lokaal30         * Informatiekraam Helvoirtse
      * 2028:1.400(75%vanhetdorp)       _* 2026: 10 actief         * 2026:28: regelmatig                                              evenementen
                                                                                                                                    « Regelmatige rubriek lokale
                                                                                                                                      (sociale) media
Energieadvies met actie
              Centraal staat het continueren    en het uitbouwen van                      kunnen komen. Het advies wordt deels digitaal gegeven en de
              maatwerk-energieadviezen aan inwoners. De energieadviseur                   energieadviseur houdt contact met de inwoner.
              analyseert de persoonlijke situatie, adviseert maatregelen en
              maakt samen met de inwoner een persoonlijk                                  Inwoners kunnen zich digitaal aanmelden via de website van HOT? of via
verduurzamingsplan om toe te werken naar verduurzaming en de                              secretariaat@coophot.nl. Vrijwilligers van de Werkgroep Aardgasvrij
besparing van aardgas. We volgen hiervoor het format en de werkwijze                      Helvoirt kunnen inwoners helpen met aanmelden en het verzamelen van
van het HOT-winterprogramma. Zie bijlage 6 voor een overzicht van                         de benodigde gegevens.
energiebesparende- en verduurzamingsmaatregelen die uit dit advies
29 www.coophot.nl/hot-winteractie
                                                                                                                                                                     43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>De doelstelling is om de volgende groei te realiseren:                   Lokale aanjagers
   °   2024: 100 energieadviezen uitgevoerd                                             Uit de leerervaring van het HOT Winterprogramma 2023 —
   ©   2025: 200 energieadviezen uitgevoerd                                             2024, volgt het plan om mond-tot-mond reclame te
   e   2026: 400 energieadviezen uitgevoerd                                             versterken via lokale aanjagers. Zij werken op buurt- of
                                                                                        straatniveau (bijv. vanuit een buurtvereniging) of via een
In de winterperiode kunnen, tegelijk met de adviesafspraken, ook
                                                                         club. Vanuit deze club of vereniging spreken zij de leden aan. Een
warmtescans van woningen worden gemaakt door vrijwilligers van HOT.
                                                                         aanjager heeft vaak zelf al (wat) ervaring met verduurzaming of is van
Het aanbod van HOT-huisteams blift in 2024 in stand. De ervaring zal
                                                                         plan zelf stappen te gaan zetten en kan daardoor als goed voorbeeld
leren of de belangstelling groeit, stabiliseert of afneemt.
                                                                         dienen. Aanjagers krijgen een opleiding aangeboden (vanuit de
Gemeentebreed is er een aanbod van energiecoaches voor mensen met        Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt) om clubleden, verenigingen, buren,
geldzorgen. Energiecoöperatie VET-Vught coördineert dit in opdracht van  kennissen en vrienden goed door       te kunnen verwijzen en een eerste hulp
de gemeente Vught. Energiecoaches helpen inwoners met kleine en          bij verduurzaming te bieden.
direct energiebesparende maatregelen. Ook zorgen zij voor
                                                                         De doelstelling is om het aantal [okale aanjagers te laten groeien:
bewustwording, waardoor het gedrag van mensen op het gebied van
energieverbruik beïnvloed wordt. De energiecoaches verwijzen ook door        °  2024: 3 aanjagers actief
naar de energieadviezen van HOT of van het Energie + Klimaat loket.          °  2025: 6 aanjagers actief
                                                                             °  2026: 10 aanjagers actief
Gemeentebreed is er ook een aanbod van energieadvies vanuit het
Energie + Klimaat Loket (uitgevoerd door Energieloket de Meierij).       De aanjagers zijn niet alleen gericht op individuele energieadviezen, maar
Hiervoor verleent de gemeente met enige regelmaat een subsidie voor      helpen ook om mensen binnen de straat of club te verenigen voor een
huiseigenaren om voor een maximaal aantal adviezen de kosten te          gezamenlijke aanpak. Dit kan Ieiden tot een HOT-huisteam of tot een
reduceren tot € 50,-. De energieadviezen van het Energie + Klimaat Loket collectieve inkoop voor de hele straat of club. Het eerste experiment voor
leiden over het algemeen direct tot een offerte voor maatregelen. Dit    de Julianastraat in Helvoirt is sinds februari 2024 in voorbereiding.
energieadvies bestaat naast het energieadvies van HOT en is uiteraard    Bij de straataanpak is het van groot belang om met Enexís goed af te
ook beschikbaar voor inwoners     uit Helvoirt. Over en weer wordt naar  stemmen     over de status van   het elektriciteitsnet. Zeker als de collectieve
elkaar doorverwezen.                                                     actie leidt tot meer elektriciteitsverbruik of -opwek. In sommige straten
                                                                         moet eerst de netverzwaring zijn uitgevoerd om operationele problemen
                                                                         te voorkomen.
                                                                                                                                                         44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Regelmatig collectieve inkoop                                                    houdt dit punt goed bij. Het informatiepunt staat zichtbaar in een publiek
                                                                                 toegankelijke ruimte. We bouwen ervaring op met een regelmatig
                      De uitkomsten van ieder energieadvies worden door de
                                                                                 terugkerend spreekuur in Lokaal30, zowel overdag als in de avonduren.
                      Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt geregistreerd en geordend.
                                                                                 Bij bekende Helvoirtse evenementen willen we een informatiekraam
                      Wanneer er meerdere gelijkvormige vragen zijn (ongeveer 5  inrichten en bemensen.
                      tot 20) naar bijvoorbeeld isolatie of een warmtepomp, dan
kan er een collectieve inkoopactie worden gestart. Met als doel:                 In de lokale (sociale) media plaatsen we terugkerende rubrieken. Over
                                                                                 actuele acties, behaalde resultaten, maar bijvoorbeeld ook interviews
     e      Vergroten van de aantrekkelijkheid voor een marktpartij
                                                                                 met mensen uit het dorp die ervaringen delen met verduurzaming.
     e      Aantrekkelijke prijs voor inwoners
     e       Betrekken van lokale bouw- en installatiebedrijven                   Beschikbare kanalen zijn:
Financieringsadvies                                                                 e     Het maandelijks op papier en digitaal verschijnende Pomphuiske.
                                                                                    e     Het internet en Facebook-platform Helvoirt.net.
                     Vrijwilligers uit het dorp, vanuit de Werkgroep Aardgasvrij
                                                                                    e    De website en (sociale) media van coöperatie HOT en mogelijke
                     Helvoirt, geven medebewoners advies over mogelijke
                                                                                         toekomstige communicatiemiddelen via Schoon Helvoirt.
                     subsidies en leningen. Ze kunnen doorverwijzen naar de
                                                                                    e    Hetwekelijks op papier en digitaal verschijnende Klaverblad
                     verduurzamingslening van de gemeente Vught, naar het
                                                                                         (zelden huis-aan-huis, maar wel af te halen).
Warmtefonds en mogelijkheden bij banken. De Werkgroep Aardgasvrij
                                                                                    °     De wekelijkse gemeentelijke informatiepagina (ook in het
Helvoirt heeft contacten met de lokale financieel adviseur, (geanonimiseerd)
                                                                                         Klaverblad, maar separaat ook via sociale media).
E
(geanonimiseerd) over wederzijds doorverwijzen. Voor financieringsadvies stellen
                                                                                    e _ De kwartaaluitgave van de gemeente en samenwerkende partijen
we, als experiment, een spreekuur in op een vaste tijd in Lokaal30 (in het
                                                                                         in het Klaverblad over Energie + Klimaat.
HelvoirThuis). Dit spreekuur wordt bemand door vrijwilligers. Voor
                                                                                    e _ De website www.wijinvught.nl met een eigen pagina over het
mensen met geldzorgen werken we samen met de Wij Omarmen en
                                                                                         uitvoeringsplan aardgasvrij in Helvoirt.
Vincentius die voor de gehele gemeente actief zijn met
                                                                                    ° _ Met informatie en concreet advies aansluiten bij het in januari
armoedevraagstukken.
                                                                                         2024 gestarte Repair Café Helvoirt in d'n Inbreng.
Zichtbaarheid, bekendheid, communicatie                                             ° _ De gemeentelijke informatieborden (rand van de bebouwde kom),
                                                                                         evenementenborden of een spandoek boven de weg.
    3
       ËD                In het HelvoirThuis, maar mogelijk ook bij Electro van
                  7O _ Hattum in Helvoirt, richten we een aantrekkelijk             Vanuit de Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt focust minimaal één persoon
 CO             CO       informatiepunt in. Sterk vormgegeven, compact maar in      zich op de communicatieaanpak, op aanlevering van kopij en op de
                         het oog springend. De Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt        leerervaringen die uit de publicaties voortvloeien.
                                                                                                                                                          45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Experimenten of projecten voor de langere termijn                         is en ook welke invloed op het uitvoeringsplan Aardgasvrij in Helvoirt en
                                                                          de beheersing van de netcongestie in het gebied.
Buitengebied - eigen projectmatige aanpak?
                                                                          Koppelen van vijf thema's uit het programma van Schoon Helvoirt
Er is overwogen om voor de woningen en bedrijven in het buitengebied
een eigen projectmatige aanpak te ontwikkelen. Aanleiding hiervoor is     De aanpak in dit uitvoeringsplan houdt rekening met de vijf thema's die
het hoge percentage E‚ F en G labels en het relatief hoge aardgasverbruik voortkomen uit het Burgerakkoord (wonen + energie, groen +
per woning en gebouw. Deze aanpak laat de grootschalige bedrijven         biodiversiteit, mobiliteit, circulariteit en bewustwording). We zoeken in
buiten beschouwing, omdat er al een samenwerking loopt tussen deze        2024 en 2025 nog niet (pro)actief de koppeling met deze thema's .We
ondernemers in het Energie Collectief Vught.                              volgen als één van de werkgroepen binnen Schoon Helvoirt wel de
                                                                          ontwikkelingen en kansen. Begin 2025 kijken we of en hoe een koppeling
Er is nu gekozen om nog niet te starten met een project gericht op het
                                                                          aan deze thema's kan bijdragen aan de gewenste versnelling. We bouwen
buitengebied. Eerst wordt er ervaring opgedaan met de voor 2024 en
                                                                          eerst ervaring op met de aanpak die nu is voorgesteld. Daarmee krijgen
2025 geplande maatregelen. Inwoners van het buitengebied kunnen hier
                                                                          de andere thema's     ook ruimte en kans om    zich verder te ontwikkelen
ook aan meedoen. Op basis van deze ervaring kan er eind 2025 of begin
                                                                          onder de paraplu van Schoon Helvoirt. Gelet op de doelstelling van dit
2026 een specifiek project worden geformuleerd.
                                                                          uitvoeringsplan is daar nog tijd en ruimte voor.
Relatie met lokale opwek zon en wind
Op het gebied van lokale zon en wind opwek, lopen er twee belangrijke
projecten binnen de gemeente Vught:
     e   PlanMER* en het Programma grootschalige opwek Vught*!.
         Hierin worden de afwegingen voor mogelijke locaties voor
         grootschalige zonneparken windturbines en beschreven.
     e    De borging van 100 procent lokaal eigendom voor grootschalige
         opwek van zon- en/of windenergie.
Voor beide projecten is gepland dat de resultaten in het tweede kwartaal
van 2024 beschikbaar zijn. Daarna kan er afgestemd worden of er invloed
30 PlanMER                                                                31 Concept Programma Grootschalige Opwek Vught van 7 maart 2024.
                                                                                                                                                    46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>6.4 Planning
             Afronden uitvoeringsplan                                      Versnelling naar:
                                                                             + 400 extra energieadviezen
   Q12024
             Doorgaan met energieadviezen en start pilot                     + 10 okale aanjagers
             Julianastraat (lokale aanjager)                                 « Collectieve    inkoop
             Besluitvorming uitvoeringsplan in gemeenteraad                Verplichting hybride warmtepomp bij vervangen cv-ketel
                                                                           (wettelijk bepaald)
             Evaluatie 2023 - 2024
                                                                           Nationaal Isolatie Programma D-E-F-G labels voor een
             samenwerking met Schoon Helvoirt verder uitwerken             grotere doelgroep
                                                                             * 50% van het dorp heeft een energieadvies gehad:
                                                                                >1.000
             Aansluiten bij conclusies over lokaal eigendom
                                                                             * Collectieve inkoop
             grootschalige opwek zon en/of
                                                                      2027
                                                                           Aardgasverbruik is gedaald met 25% t.0 v. 2020
             Inspelen op adviezen over zon- en windlocaties (plan-mer
             voortgang)
                                                                           Nationaal Isolatie Programma D-E-F-G labels voor een
             Voorbereiden   activiteiten 2024-2025                         grotere doelgroep
             Experimenten uitvoeren en evalueren:                            « 70% van het dorp heeft een energieadvies gehad
                                                                                >1.400
               + Op weg naar 100 energieadviezen in Helvoirt
               + 3 okale aanjagers aan de slag                               « Collectieve inkoop
               « Eerste bundeling tot collectieve inkoop
                                                                           Woonveste heeft verduurzaming , F en G labels sociale
   Q4 2024   Monitoring eerste jaar voorbereiden                           huur in Helvoirt afgerond
                                                                             « 85% van het dorp heeft een energieadvies gehad
             Evaluatie 2024 in Q1 en aanvraag financiering 2026 e v.
                                                                                >1.700
             Versnelling naar:                                               « Collectieve inkoop
               * 200 energieadviezen
               * 6 lokale aanjagers                                        60% aardgasbesparing bereikt t.0.v. 2020
     2025      * Collectieve inkoop vaker uitvoeren
                                                                           Uitvoeringsplan herijken met het oog op 2050
             Nationaal Isolatie Programma D-E-F-G labels voor mi
             Wijzigen omgevingsvisie
             soorten Management Plan (t.b.v. Ísolatie) gereed
                                                                                                                                  47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>6.5 Middelen                                                                          beschikbaar wordt gesteld binnen de vigerende afspraken over
                                                                                      Lokaal30.
Het Rijk en andere overheden bieden steeds meer middelen om de                   © _ Een budget om mensen op te leiden om energieadvies te kunnen
benodigde duurzaamheidsmaatregelen voor woning- en                                    geven en om lokale aanjager te kunnen zijn.
gebouweigenaren betaalbaar te maken. Hier gaat paragraaf 7.2 verder op           ©    Een onkostenvergoeding voor vrijwilligers en een
in.                                                                                   vrijwilligerstegemoetkoming, binnen daarvoor geldende regels.
                                                                                 e    Een budget voor communicatiemiddelen, het huren van ruimtes
Daar waar er middelen te kort zijn ligt het niet in de invloedssfeer van de           voor bijeenkomsten en catering.
gemeente Vught of de bewonersinitiatieven om die middelen te                     © _ Budget voor een ambtelijk aanspreekpunt vanuit duurzaamheid.
verkrijgen. Daar gaat deze paragraaf dus niet over.
                                                                              We gaan na of er financieringsmogelijkheden zijn vanuit landelijke
Deze paragraaf gaat over de middelen die nodig zijn om het plan van
                                                                              regelingen en innovatiesubsidies om de Helvoirtse aanpak op de lange
aanpak voor de periode 2024 tot en met 2030 uit te voeren.
                                                                              termijn te kunnen financieren. Dit doen we naast de mogelijke middelen
Veel  inzet zal worden verricht door inwoners voor inwoners.       Zij hebben die de gemeente Vught beschikbaar kan stellen.
hiervoor wel de steun nodig van de gemeente, ambtelijk en financieel.
Ervaring leert dat met de inzet van alleen vrijwilligers, de continuïteit in  Met de Lean Startup methodiek als uitgangspunt (evaluatie van
gevaar komt en de gewenste versnelling daardoor niet bereikt wordt.           leerervaringen) bepalen we in het voorjaar van 2025 of de versnelling in
                                                                              2026 om meer financiële middelen vraagt en wie deze financiering kan en
In Helvoirt is, vanaf de zomer 2024 nodig:                                    wil dragen.
    °   Een parttime coördinator (aanjager) die:                              Samengevat vragen we onderstaande financiële middelen om dit plan uit
         o     Aanspreekpunt is voor vrijwilligers                            te voeren. Het budget voor 2026 is een indicatie en wordt begin 2025
         o _ Acties coördineert en proactief inzet                            bijgesteld op basis van evaluatie van de activiteiten.
         o _ Monitoring uitvoert
         o _ Afstemt met andere activiteiten in het domein energietransitie
         o _ Een databestand opbouwt waarin gegevens over
             energieadviezen, trends en leerervaringen worden opgeslagen
         ©     Communicatie plant en aanstuurt
    ©   Een plek in het HelvoirThuis voor een vaste infostand en parttime
        gebruik van Lokaal30. We gaan er vooralsnog vanuit dat dit om niet
                                                                                                                                                       48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>  Begroting                                                      6.6 Risico’s en beheersmaatregelen
                                                          Wiij
                                                                 Mogelijke onzekerheden bij de uitvoering van het plan zijn (zonder
                                                                 volledig te willen zijn):
         ‚tor (0,4 fte)
                                €25.000 _   €50.000  _  €60.000     e _ Een lager dan verwachte aanmeldingsbereidheid voor
                                                                         energieadviezen.
         ETE                 :                     .                ° _ Het vinden van goede lokale aanjagers.
w                                                                   °    e weinig draagvlak bij eigenaren om woningen daadwerkelijk te
                                                                         verduurzamen.
                                 _               o         000      e    Onzekere economische en politieke situatie (landelijk en
                                                                         internationaal).
                                                                    e    Het rondkrijgen van de financiën die vanaf 2026 nodig zijn voor de
                                                                         uitvoering van het plan.
                                                                    e _ Het vinden van de juiste betaalde kracht(en) die met draagvlak in
                                                                         het dorp.
                                                                    °    Samenwerking met overige initiatieven binnen de gemeente
                                €10.000 _  €20.0C          20.00         (Energie Collectief, Energie + Klimaat loket, gemeentelijke
                                                                         organisatie …).
                                                                    °     Het lastig bereiken van bepaalde doelgroepen via een
                        Totaal: €52.500   € 105.000    € 125.000         communicatie-aanpak.
                                                                    e    De overbelasting van het elektriciteitsnet. Mogelijk moet het ten
                                                                         doel gestelde tempo hierdoor worden aangepast. Hierover vindt
                                                                         regelmatig afstemming plaats op gemeentelijk niveau met Enexis.
                                                                 We achten het niet zinvol om nu uitvoerig in te gaan op de
                                                                 beheersmaatregelen van deze onzekerheden. De Lean Startup aanpak
                                                                 zorgt voor het regelmatig bijstellen en leren van (risicovolle en kansrijke)
                                                                 gebeurtenissen. Daarom blijft een opsomming van beheersmaatregelen
                                                                 in dit plan nu achterwege.
                                                                                                                                              49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>     7. Handelingsperspectief voor inwoners, ondernemers en gebouw eigenaren
Dit hoofdstuk beschrijft de stappen die inwoners,                      en besparen. Bewustzijn over de reden van verandering is belangrijk,
                                                                       maar dit maakt nog niet dat een persoon handelt om te veranderen.
ondernemers en gebouweigenaren kunnen nemen om
hun huis aardgasvrij-gereed te maken en op termijn                     Het is belangrijk dat de boodschap past bij de actualiteit van het
                                                                       dagelijkse leven van een inwoner. Dit helpt om de boodschap te laten
aardgasvrij. Ook beschrijft dit hoofdstuk welke financiële
                                                                       landen. Ook is het belangrijk om bij de boodschap te vermelden waar de
ondersteuning hiervoor beschikbaar is.                                 inwoner terecht kan voor hulp, advies, subsidie of bijvoorbeeld een vraag.
                                                                       Aansluiten bij natuurlijke momenten
7.1 Overstappen op de gekozen warmteoplossing
                                                                       Niet voor niets staat in de Transitievisie dat het belangrijk is om aan te
                                                                       sluiten op natuurlijke momenten. Dat zijn bijvoorbeeld verhuizingen,
Eigenaren en gebruikers van woningen en gebouwen hebben oneindig
                                                                       verbouwingen of renovaties, verandering van de samenstelling van een
veel mogelijkheden om informatie te vinden over energiebesparing en
                                                                       huishouden of een andere functie van een gebouw. Het is voor de
duurzaam verwarmen (of koelen). Uit hoofdstuk 5 (warmteoplossing)
                                                                       uitvoering van dit uitvoeringsplan van groot belang om op die momenten
volgt de conclusie dat de opgave voor eigenaren en gebruikers vooral
                                                                       de eigenaar of de gebruiker te attenderen op de mogelijkheden om
bestaat uit maatwerk. Zij kunnen voor maatwerkadvies terecht b
                                                                       energie te besparen en een aardgasvrije oplossing te creëren.
e     Energiecoöperatie HOT
                                                                       Dat is niet gemakkelijk. Precies op het moment dat een eigenaar of
e     Energie + Klimaat loket Vught
                                                                       gebruiker van de woning of het gebouw een stap wil zetten, moet het
e    Brabant Woont Slim (regionaal energieloket)
                                                                       maatwerkadvies voor de deur staan. Het op tijd matchen van vraag en
e     De gemeente: wijinvught.nl/energie-klimaat en het bouwloket
                                                                       aanbod is de komende jaren de opgave. Het is van groot belang dat we
e    Gespecialiseerde bouw- en installatiebedrijven
                                                                       samen alert zijn op het aandragen van mogelijkheden bij buren,
e    Internet en landelijke bronnen zoals Verbeterjehuis.nl en Milieu
                                                                       kennissen en vrienden n het dorp. We ontwikkelen daarvoor een
     Centraal
                                                                       fijnmazig netwerk dat eraan bijdraagt dat inwoners vertrouwen hebben in
Voordat mensen gaan handelen, is eerst bewustwording nodig, De         de aangeboden maatwerkadviezen en ook goede voorbeelden zien.
boodschap over het nut en de noodzaak van de energietransitie,
                                                                       Paragraaf 7.2 gaat in op de ondersteuning van woning- en
aardgasvrije oplossingen en besparen wordt breed gecommuniceerd. Dat
                                                                       gebouweigenaren om de veranderingen te kunnen betalen en
geldt voor zowel klimaatverandering, CO-reductie, klimaatbestendigheid
                                                                       financieren. Het gaat immers niet alleen om bouwkundig of
                                                                                                                                                  50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>installatietechnisch advies. Veel inwoners moeten naast een keuze voor een technische oplossing, ook de financiering en betaalbaarheid zeker stellen. Op
natuurlijke momenten zijn de volgende maatwerk oplossingen beschikbaar         voor inwoners voor Helvoirt:
                Samen met buren en dorpsgenoten
                                                                                                    ntzorgen en vergemakkelijken
                     plannen maken en uitvoeren
 Lokale aanjagers                                                               Energieadvies op maat (HOT)
 Een groep Helvoirtenaren, die onder de vleugels van coöperatie HOT en          In het kader van dit uitvoeringsplan is het HOT-Winterprogramma        2023-2024
 bewonersinitiatief   Schoon  Helvoirt bewoners actief wijst (in persoon en    gestart om (nog) meer ervaring op te bouwen. Zo’n 100 mensen kunnen
 digitaal) op de mogelijkheden om maatwerk advies te ontvangen. Dit             energieadvies krijgen van een lokale professional met behulp van een
gebeurt in samenwerking met het Energie + Klimaat loket en Energie              specifiek hiervoor ontwikkelde digitale tool. We gaan hiervan leren om de
 Collectief Vught, dat zich focust op de (grotere) bedrijven. (Zie hoofdstuk 6  komende jaren steeds effectievere publieksacties aan te kunnen bieden.
 Plan van aanpak).
                                                                                Energiecoaches
 Collectieve inkoopacties                                                       Hulp met kleine maatregelen voor mensen met geldproblemen.
 Collectief inkopen van maatregelen voor isolatie, andere beglazing,
warmtepompen of voor zonnepanelen.          Deze acties zijn sinds 2011
geïnitieerd door de lokale energiecoöperatie(s) en, na de samenvoeging met      Energie + Klimaat loket (+ digitale loket Brabant Woont Slim)
Vught, ook door de gemeente. We koppelen 10 — 30 mensen die op basis            Laagdrempelig contact voor eerste vragen, doorverwijzing naar de juiste
van maatwerkadvies een vergelijkbare verduurzamingsopgave hebben.               organisaties, hulp bij het vergelijken van offertes, advies bij het aanvragen
                                                                               van subsidies.   Daarnaast staan in het loket voorbeelden    van een
 Bovendien zijn er vele regionale en landelijke acties waaraan particulieren
 kunnen meedoen. Hiervoor      zijn inmiddels concepten ontwikkeld die         warmtepomp, zonnepanelen, isolatiemateriaal en vergroeningsmaatregelen
 particulieren vergaand ontzorgen.
                                                                                zoals een regenton en groen dak.
 HOT-huisteams                                                                  Energieadvies op maat op gemeentelijk niveau
 In een huisteam maken 4-8 mensen samen een persoonlijk                         Een lokale professional helpt inwoners en ondernemers om concreet tot een
verduurzamingsplan en bereiden de uitvoering voor. Dat gebeurt digitaal of      offerte te komen voor de op maat gesneden maatregelen.
 aan tafel gedurende 4-6 avonden, waarbij steeds het vraagstuk van één van      Regelmatig een grootschalig aanbod voor honderden globale warmtescans
 de deelnemers centraal staat. De groep wordt begeleid door een ervaren         met energieadvies, georganiseerd vanuit de gemeente voor alle inwoners in
 begeleider met inhoudelijke kennis van zaken.                                 Vught, Cromvoirt en Helvoirt.
                                                                                                                                                                 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Monitoring houdt de effectiviteit van alle acties bij in de periode van nu  gemeente maakt jaarlijks prestatieafspraken met alle woonstichtingen,
tot 2030. Daar waar het effect achterblijft initiëren we nieuwe acties en   waaronder ook Woonveste.
inspanningen. In hoofdstuk 6 wordt deze werkwijze beschreven.
                                                                            Woonveste participeert, samen met TBV Wonen, in de vereniging van
Per doelgroep is er ook een specifiek handelingsperspectief:                eigenaren van verzorgingshuis de Leyenhof.
          Verhuurders                                                       t Heem    en TBV Wonen
                                                                            Bij ’t Heem en TBV Wonen gaat het met name om huurders van
Woningcorporatie Woonveste
                                                                            (ouderen-)zorg woningen. Die zijn geconcentreerd in het gebied rondom
Woonveste heeft 286 woningen en appartementen in beheer (circa 15%).
                                                                            verzorgingshuis de Leyenhof. Voor deze woningen zijn op korte termij
Zij heeft een langjarig investeringsprogramma om al haar woningen te
                                                                            geen verduurzamingsplannen, omdat het relatief jonge woningen zijn. De
verduurzamen en, uiteindelijk, aardgasvrij te maken. Zij beginnen met de
                                                                            gemeente maakt ook jaarlijks prestatieafspraken met TBV wonen.
woningen die label E F, G hebben. Die worden voor 2028 verduurzaamd,
aansluitend op landelijke wet- en regelgeving. Het gaat in Helvoirt om      Particuliere verhuurders
circa 30-45 woningen in deze categorie.                                     Binnen de particuliere verhuur gaat het om zo’n 187 woningen (circa 8%).
                                                                            Er is geen sprake van grootschalige complexmatige verhuur aan
 Verduurzamingsplannen         Woonveste
                                                                            particulieren in Helvoirt. Verduurzaming zal vooral het initiatief zijn van
                           5                                        start
  Aantal  woningen | Energielabel                                           de eigenaren. Hun vraagstuk en opgave is tot op zekere hoogte
                                                              werkzaamheden
                                                                            vergelijkbaar met die van een eigenaar-bewoner. Daarom wordt er geen
                                                                            specifieke aandacht aan het handelingsperspectief     van deze doelgroep
                                                                            besteed.
                                                                                      Huurders
                                                                            Huurders zijn voor grote maatregelen afhankelijk van de verhuurder,
                                                                            maar kunnen zelf kleine maatregelen nemen om energie te besparen
Woonveste is niet alleen in Helvoirt actiefen maakt voor haar gehele        (gedrag, kierdichting, na-isolatie zolder). Milieu CentraaP? geeft tips voor
verzorgingsgebied langjarige plannen, waarbij werk wordt voorbereid en      kleine veranderingen die je aan je huis mag doen. Daarnaast kunnen
gecontracteerd bij aannemers. Huurders worden tijdig geïnformeerd als       huurders bij het Energie + Klimaat loket Vught informeren naar de
hun woningen aan de beurt zijn voor verduurzaming. Bovendien           zij  mogelijkheden voor een energiecoach die helpt met het plaatsen van
huurders vertegenwoordigd in een Huurders Belangen Vereniging. De           kleine energiebesparende maatregelen.
*2 Energie besparen in een huurwoning | Milieu Centraal
                                                                                                                                                        52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>          Eigenaar-bewoners                                                                  Hieronder beschrijven we wat een eigenaar kan doen aan de woning of
                                                                                             het gebouw:
Voor eigenaar-bewoners verloopt de verduurzaming in vier stappen die
voor de meeste mensen vergelijkbaar zijn:                                                    Woning met een slecht energielabel (D-E-F-G) (25,9%) en/of hoog
                                                                                             verbruik.
               1. Bewustzijn
                                                                                             De eerste stap is besparen, isoleren en beter ventileren, om de woning
        1  , _ Vanuitwelke reden dan ook (geld, limaat, natuurlijk verbouwmoment,
                                                                                             geschikt te maken voor aardgasvrij verwarmen. Vanaf 2024 rolt de
  7 © 7_ jouw woning of gebouw kunt verduurzamen. Vanuit het dorp bouwen we een
               wettelijke regeingen et cetera) ontstaat de wens om te weten of en hoe je
                                                                                             gemeente een isolatieprogramma uit met Rijksmiddelen die hiervoor
    N      >   netwerk van actieve medebewoners uit waardoor mensen enerzijds eerder
               bewust worden en anderzijds direct worden geholpen met stap 2, maatwerk
                                                                                             beschikbaar zijn gesteld. Een groot deel van de eigenaren n deze
               advies.                                                                       doelgroep ontvangen dan extra subsidie voor isolatiemaatregelen. Dit is
                                                                                             interessant voor veel eigenaren in het buitengebied van Helvoirt, waar
               2. Maatwerkadvies
                                                                                             relatief veel woningen met een slecht energielabel staan. Aandachtspunt
      (E
   OCÌO        Poofdk          aa enkele
                technische adrezen,    maar mogelheden
                                             ookom Anandtken advisering
                                                                 et aa ene doorverwijing
                                                                              seen om        is wel de WOZ-waarde, omdat 80% van de woningen binnen de gemeente
  Û?@          naar een aannemer of klusteam dat de maatregelen kan realiseren               Vught die hiervoor in aanmerking komen een lager dan gemiddelde WOZ-
                                                                                             waarde moeten hebben. In het buitengebied zijn wellicht juist woningen
               3. Verduurzamingsplan                                                         met een meer dan gemiddelde WOZ-waarde.
   5       ,   Meralles hoefttegelkerijd, Na het maatwerkadvies i het verstandig om zelf     Woning die al redelijk goed geïsoleerd is (label B of lager).
               een planning te maken, desnoods voor meerdere jaren. Zo kun je versnellen
    “ — |      ofvertragen, afhankelijk van persoonlijke omstandigheden.                     Deze woningen zijn aardgasvrij gereed. Voor deze bewoners
                                                                                              is de volgende stap het installeren van een hybride warmtepomp naast
                                                                                             de cv-ketel. Vanaf 2026 wordt de hybride warmtepomp waarschijnlijk
               4. Stap voor stap uitvoering                                                  verplicht voor de meeste woningen omdat er landelijke regelgeving in
               Het organiseren en plannen van de technische maatregelen.
               Denk    aan:
                                                                                             voorbereiding i voor de gebouweigenaren die hun cv-ketel willen (of
                                                  « Verbeteren vanhet glas
                 « De    isolatieklus                                                        moeten) vervangen. Deze bewoners kunnen ook overwegen om over te
                                                  « Zorgen voor goede ventilatie
                 «   Het dichten van  Kieren
                                                  « vervangen van de cv-ketel door een all-  stappen naar een aardgasvrije oplossing met een all-electric
                 «  Vervangen van slechte
                                                    electric warmtepomp of het combineren    warmtepomp.
                     kozijnen en deuren
                                                    ervan met een hybride warmtepomp.
               Soms is er aandacht nodig voor de warmte-afgiftesystemen (radiatoren,         Aardgasvrije woningen
               vloerverwarming, luchtverwarming). Ook zijn er aanvullende oplossingen voor   Mensen met een aardgasvrije woning kunnen n het dorp als voorbeeld
               ruimten die incidenteel verwarmd worden, zoals een infrarood-oplossing of
                                                                                             dienen. Vanuit lokale samenwerkingsinitiatieven vragen we deze
               een aîrco, die ook kan verwarmen.    Al deze keuzes en maatregelen volgen uit
               het maatwerkadvies (stap 2} en het persoonlijke verduurzamingsplan (stap 3).  bewoners om hun ervaringen te delen en informatie te verschaffen aan
                                                                                             mensen die twijfelen over de stap naar een aardgasvrije woning.
                                                                                                                                                                     53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Aardgasvrije woningen zijn nog in de minderheid, maar zijn onder te         e    Wensen of eisen vanuit de markt (duurzame inkoop) en/of
verdelen   in:                                                                   persoonlijke ambities van de ondernemer die bijdragen aan
                                                                                 verduurzaming en/of de uitstraling daarvan op het bedrijfsimago voor
         o     Eigenaren die een recent gebouwde nieuwbouwwoning
                                                                                 klanten.
               hebben gekocht die al aardgasvrij is, vanwege de wettelijke
               verplichting per 1 juli 2018. In Helvoirt gaat dit om 78     Ondernemers zullen naar verwachting vaker samen optrekken als een
               woningen in Den Hoek.                                        ondernemer met ervaring een minder ervaren ondernemer kan helpen.
         o     Eigenaren die bij een verbouwing of renovatie afgelopen      Het organiseren   van een collectief kan helpen, maar de primaire focus
               jaren hun woning op particuliere basis al aardgasvrij hebben van ondernemers ligt vaak niet bij verduurzamingsmaatregelen, maar bij
               gemaakt. Als zij de gasaansluiting hebben laten verwijderen  de eigen bedrijfsvoering. Regelmatig contact, korte lijnen naar
               door Enexis is dat ook geregistreerd. Tussen 2019 en 2023    voorlichting en onderlinge hulp kan deze ondernemers helpen.
               gaat het om totaal 31 gebouwen.
                                                                            Ondernemers zijn verenigd n enkele initiatieven, zoals:
         Ondernemers en verenigingen met bedrijfspanden
                                                                            e _ Ondernemersvereniging Zeven Stromen (niet alleen leden uit
Het handelingsperspectief       voor ondernemers is, net als voor eigenaar-      Helvoirt, ook uit omliggende dorpen), waar naast de ondernemers
bewoners, gekoppeld aan natuurlijke momenten:                                    met bedrijfspanden ook veel zelfstandig ondernemers lid zijn (die
                                                                                 vanuit de thuissituatie werken).
° _ Landelijke of internationale regels die van toepassing worden op de
                                                                            e    Energie Collectief Vught, met de focus op grotere ondernemingen in
    bedrijfsvoering, bijvoorbeeld:
                                                                                 transport waarvoor elektrificatie van transportvoertuigen aan de orde
         o      Label C verplichting voor kantoren vanaf 2023.
                                                                                 is en waar de bedrijfshallen in beeld zijn voor Zon-op-Dak. Op veel
         o     Energie monitoring en audits met verplichtingen om
                                                                                 panden zijn al zonnepanelen aangelegd en warmtepompen
               maatregelen die binnen vijf jaar terugverdiend (kunnen)
                                                                                 geïnstalleerd voor de verwarming van de bedrijfs- en kantoorruimtes.
               worden verplicht toe te passen.
e    Elektrificatie van transportmiddelen en verkrijgen van voldoende       Vanuit de gemeente Vught is er een bedrijfscontactpersoon die in contact
    laadcapaciteit voor elektrisch vervoer.                                 staat met deze ondernemers en die adviezen kan geven. Ook vanuit het
e _ Overname door een nieuwe eigenaar en/of bedrijfsopvolging.              Energie + Klimaat loket Vught (en Energieloket de Meierij) worden
e   Veranderingen in de markt die vragen om aanpassingen in de te           ondernemers geholpen.
    verkopen producten en/of innovatie in het bedrijfsproces.
                                                                            De lokale bouw- en installatiebedrijven kunnen inwoners en ondernemers
°   Bedrijfsmatig onverantwoorde stijging van energiekosten binnen de
                                                                            ondersteunen met maatwerk advies, offertes en verduurzaming.
    bedrijfsvoering.
                                                                                                                                                     54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>De opgave voor ondernemers                                                 e    Gezondheid en fitness (huisartsen, tandartsen, fysiotherapie, fitness,
                                                                                apotheek).
Uit een inventarisatie onder ondernemers blijkt dat de opgave om
                                                                           e _ Horeca (restaurants, café, snackbar, lunchroom, catering).
aardgasvrij te worden voor de meeste bedrijven niet anders is dan voor
                                                                           e    Minicampings.
eigenaar-bewoners. Ze kunnen dan ook hetzelfde stappenplan volgen.
                                                                           e    Bouw- en installatiebedrijven, constructiebedrijf, bouwmaterialen.
Uit deze zelfde inventarisatie blijkt dat de meeste bedrijfsprocessen geen e _ Autoreparatie en -verkoopbedrijven.
grote bijdrage hebben aan het aardgasverbruik in het dorp. Afgezien van    e     Hoveniers en kwekerijen, boomrooier.
een enkel industrieel bedrijf met een gasverbruik   van minder dan 50.000  e    Boerderijen (voltijds agrarisch, parttime agrarisch en ook na verlies
m3/jaar per locatie, is met name het gebruik van aardgas voor                   agrarische functie met andere focus, zoals paarden, asperges,
bakprocessen in ovens een aandachtspunt. Die kunnen, op termijn,                planten- en boomkwekerij, opslag in loodsen).
worden vervangen door elektrische ovens. De vervangingsmomenten            e     Transportondernemingen (van Schijndel, van Kuijk, Maurang, Gubbels
worden bepaald door de omstandigheden, die zijn genoemd in de eerste            aanneming en sloop, vd Bosch).
alinea van deze paragraaf.                                                 e    Loonbedrijven en machineverhuur.
Het aardgasverbruik van bedrijven lijkt, ten opzichte van het totale       e … Industriële bedrijven (productie en logistiek; Matador, Hemeco, Arpo,
verbruik in het gebied (3,2 miljoen m3/jaar in 2020), niet heel groot.          Agruniek mengvoeders).
                                                                           e _ Winkelsen supermarkten.
De opgave om als dorp 60% aardgas te besparen, focust zich dus vooral      e     Tankstations (Esso — Tanklokaal Helvoirt, BP aan N65, de Dijk en
op ruimteverwarming van de woningen en gebouwen in het dorp.                    tegenover het Vincent Van Goghplein (v.d. Heijden)).
Inventarisatie van type ondernemingen                                      e _ Beperkt aantal kantoren, een bank en makelaars.
                                                                           Maatwerk
Er is een opsomming gemaakt van ondernemingen in bijlage 1. De
opsomming is een statusopname en kan regelmatig veranderen en              Uit de inventarisatie bij ondernemers blijkt dat een specifieke aanpak per
uitgebreid worden.                                                         groep (gelijksoortige) ondernemingen van weinig toegevoegde waarde is.
De meeste bedrijfspanden liggen verspreid tussen de woningen, zowel in     Binnen een gelijksoortige groep zijn er toch weer verschillen, die leiden
het dorp als in het buitengebied.                                          tot de conclusie dat ook voor ondernemingen maatwerkadvies nodig is.
Gecategoriseerd gaat het om verschillende soorten ondernemers en           Sommige ondernemers hebben al (vergaande) maatregelen genomen,
verenigingen:                                                              maar   dit is vaak niet bekend bij collega's. Op basis van gesprekken blijkt
                                                                           dat ondernemers weinig behoefte hebben om op een podium ervaringen
e    Verenigingen (harmonie, voetbal, tennis, paardensport, jeu de         met verduurzaming te delen. Wel willen zij collega's één-op-één helpen
     boules).                                                              en informeren. Vooralsnog valt dit niet actief te faciliteren.
                                                                                                                                                        55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>           Maatschappelijk vastgoed                                     e _ Manage de Hoogakker (bruikleenovereenkomst met
                                                                             paardensportvereniging).
  Dit zijn gebouwen met een openbare functie zoals:
                                                                        De gemeente heeft een eigen plan (zie paragraaf 3.3), om alle eigen
°     Het HelvoirThuis (Vereniging 55+, basisschool, kinderdagverblijf,
                                                                        gebouwen (verder) te verduurzamen. Voor de drie genoemde gebouwen
      peuterspeelzaal, gymzaal en Stichting TinH).
                                                                        hierboven is ook maatwerk nodig om ze aardgasvrij te maken.
e     Kindercentrum miniMAXI (Kastanjelaan 8).
e     D'n Inbreng, nabij de rolschaatsbaan (LEFH).
e       Emmaus aan de Udenhoutseweg (bezinningscentrum, vluchtelingen
      opvang).
                                                                        7.2 Financiële ondersteuning
e     De Sint-Nicolaas kerk (parochie Edith Stein).
                                                                                  Subsidies en leningen
e      De Oude Kerk (hervormde gemeente).
e _ Huis van Vincent (voormalige dr. Landmanschool) (verbouwplan op     Voor de investeringen in verduurzamingsmaatregelen komen geleidelijk
      basis van prijsvraag uit 2021).                                   aan steeds meer mogelijkheden. De overheid heeft actief subsidiebeleid,
e _ De brandweerkazerne, in eigendom van de veiligheidsregio.           dat actueel ontsloten is via het Energie + Klimaat loket Vught, Brabant
                                                                        Woont Slim, lokale energieadviseurs en het internet. Regelingen wijzigen
Het gebouwbeheer is ondergebracht bij beheerstichtingen of een
                                                                        vaak. De Energiesubsidiewijzer®? is een startpunt voor woningeigenaren,
vastgoed organisatie van een moederorganisatie.                         WE's    en huurders  voor actuele informatie over de subsidie en
De beheerorganisaties van maatschappelijk vastgoed maken eigen          financieringsmogelijkheden.
afwegingen, die te maken hebben met planning van meerjarig
                                                                        Er zijn ook steeds meer duurzaamheidsleningen waarbij de overheid en
onderhoud, renovaties en instandhoudingsmaatregelen.
                                                                        banken vanuit hun maatschappelijke verantwoordelijkheid gunstige
                                                                        condities creëren voor aflossing en rentepercentages, zoals het Nationaal
De gemeente heeft eigen vastgoed in beheer in Helvoirt:
                                                                        Warmtefonds®, Sinds januari 2024 kunnen inwoners en ondernemers bij
° _ HelvoirThuis, als partner in een Vereniging van Eigenaren en/of
                                                                        de gemeente Vught een duurzaamheidslening? aanvragen.
      gezamenlijk beheer en opgeleverd voor gebruik in 2015.
e     D'n Inbreng (bruikleenovereenkomst met beheerstichting), recent
      grondig verbouwd met aandacht voor verduurzaming.
33 www.verbeterjehuis.nl/energiesubsidiewijzer                          35 www.vught.nl/stimuleringsregeling-duurzaamheid
34 www.warmtefonds.nl
                                                                                                                                                 56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>De waarde van verduurzaming                                                 Het verlagen van de kosten kan ook door standaardisatie en industriële
                                                                            productie van apparaten en materialen die voor het aardgasvrij maken
Veel maatregelen vragen geld om te investeren en dat is vaak lastig. Er
                                                                            nodig zijn. Inventarisatie in het dorp van gelijksoortige gebouwen en
vloeit wel een financieel voordeel uit voort. Los van afschrijving en
                                                                            opgaven en bundeling kan helpen om dezelfde oplossing meerdere malen
rentekosten op de investering gaan de maandlasten omlaag: je bespaart
                                                                            toe te passen. Als dat ook nog in eenzelfde bouwstroom kan (collectieve
energie of geeft minder geld uit aan fossiele brandstoffen. Op termijn zijn
                                                                            inkoop) heeft dat nog meer voordelen. Daarom stellen we in dit plan
er dus financiële voordelen door minder uitgaven aan energie. Veel
                                                                            lokale energieadvisering voor. Door en voor dorpsgenoten. Dorpsgenoten
mensen rekenen daarom met terugverdientijden. Die zijn alleen niet altijd
                                                                            hebben het overzicht om bundelingen te maken en collectieve voordelen
exact in te schatten door de onzekere energieprijzen in de toekomst.        te bereiken.
Vanuit het uitgangspunt van nationale kosten, zoals benoemd n het
                                                                            Om collectieve inkoop en standaardisatie te bereiken, is het nodig dat
Klimaatakkoord, gaat de opgave om aardgasvrij te worden om meer dan
                                                                            dorpsbewoners samenwerken en de weg naar samenwerking ook goed
een economische afweging voor particulieren (terugverdientijd). COz-
                                                                            kennen. Bewonersinitiatieven (zoals Schoon Helvoirt) en
reductie heeft een waarde, die ook steeds vaker in geld wordt uitgedrukt.
                                                                            energiecoöperaties (zoals HOT) helpen mensen daarbij en wijzen de weg
Maar ook het optimaliseren van investeringen in het elektriciteitsnet,
                                                                            (zie hoofdstuk 6).
grootschalige opwek van zon en wind en het gewijzigde beheer van het
gasnet spelen een grote rol in de nationale kostenbepaling.
De overheid schept daarom met subsidies en gunstige leningen een
steeds aantrekkelijker investeringsklimaat voor particulieren en MKB-
ondernemers. In het Klimaatakkoord zijn immers ook afspraken gemaakt
over de betaalbaarheid van aardgasvrije oplossingen en de
eindgebruikerslasten van de bewoners en bedrijven.
Samenwerken      en collectiviteit
Bij de veelal individuele, maatgerichte aanpak op natuurlijke momenten,
zoals die in dit uitvoeringsplan i voorzien, zal samenwerking binnen het
dorp ook tot financiële voordelen leiden. Collectieve inkoop is een
beproefd middel. Het vraagt om organisatie vooraf, maar dan kan er voor
de deelnemers aanzienlijk worden bespaard. Als er een bouwstroom
wordt gecreëerd, kunnen bouw- en installatiebedrijven hun kosten
verlagen.
                                                                                                                                                    57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>     8. Juridische borging
De gemeente Vught kan de resultaten van dit                                     8.2 Samenwerkingsovereenkomst tussen de partners
uitvoeringsplan op termijn borgen met een wijziging van
                                                                                Dit uitvoeringsplan is bindend voor de gemeente Vught. Met coöperatie
haar omgevingsplan®°. Ook borgt de gemeente Vught de                            HOT sluit de gemeente een overeenkomst waarin de uit te voeren
uitvoering van het plan via een samenwerkings-                                  activiteiten en verantwoordelijkheden staan zoals beschreven in
overeenkomst met diverse partners.                                              hoofdstuk 6: Plan van aanpak.
                                                                                Middels de partnerovereenkomst met Stichting 61000 heeft de
                                                                                gemeenteraad zich gecommitteerd aan het serieus nemen van het
8.1 Wijziging van het omgevingsplan
                                                                                Burgerakkoord en daarmee ook aan de besparingsdoelstelling van 60% in
                                                                                2030. Dit betekent dat de gemeente Vught verplicht is om binnen
Zodra de huidige gaswet wordt vervangen en nieuwe wetgeving (die in de
                                                                                redelijke termijn na vaststelling van het Burgerakkoord door de
maak is) wordt vastgesteld, krijgt de gemeente ook juridische
                                                                                Burgerraad van de G1000Helvoirt (onderdelen van) het Burgerakkoord in
instrumenten om de overstap van aardgas naar een alternatief juridisch
                                                                                haar beleidsplan op te nemen, dan wel publiekelijk te verantwoorden
te borgen. Hiervoor kan een wijziging van het omgevingsplan voor
                                                                                waarom zij (onderdelen van) het Burgerakkoord niet in haar beleid
Helvoirt nodig zijn. Er kunnen dan nieuwe planregels voor het
                                                                                opneemt.
omgevingsplan worden opgesteld die bijvoorbeeld de warmteoplossing
en de definitieve einddatum waarop de levering van aardgas in Helvoirt          Ook netbeheerder Enexús is betrokken bij de ontwikkeling van dit
wordt beëindigd verankeren. De gemeenteraad besluit over deze                   uitvoeringsplan en bij de realisatie ervan. Enexis draagt bij vanuit haar
wijziging. Dit uitvoeringsplan voorziet in de benodigde motivering voor         wettelijke taak en volgens de samenwerkingsafspraken die n de RES-
zo'n wijziging op basis van maatschappelijke kosten, haalbaarheid van de        Noordoost Brabant gemaakt zijn. Enexis heeft het voornemen om met
warmtevoorziening en de benodigde infrastructuur.                               iedere gemeente in haar beheergebied een samenwerkingsovereenkomst
                                                                                op te stellen om afspraken te maken over de samenwerking bij de
                                                                                netverzwaring.
% Per 1 januari 2024 zijn alle bestaande plannen en regelingen gebundeld in een
omgevingsplan. Deze wordt inhoudelijk nog herzien in de komende jaren.
                                                                                                                                                          58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>      9. Monitoring en evaluatie
                                                                              °   Het aardgasverbruik in 2020 (referentie peildatum) en 2023 (start
                                                                                  uitvoeringsplan).
9.1 Monitoring
                                                                              e    De werkelijke waarden van aardgasverbruik op gebiedsniveau in
                                                                                  2030 en de tussenliggende en navolgende jaren.
Dit uitvoeringsplan is opgebouwd rondom een concrete doelstelling, zie
                                                                         Daarnaast is het gewenst om gegevens van zo’n tien jaar geleden mee te
hoofdstuk 4. Meerdere partijen en mensen leveren een inspanning om dit
                                                                         nemen in de monitoring. Ook factoren en trends zoals stookgedrag,
plan te realiseren. De monitoringsaanpak meet of we samen de
                                                                         wijzigingen in energielabel door woningverbetering en
doelstelling gaan halen.
                                                                         klimaatomstandigheden (strenge of zachte winter) nemen we mee in de
                                                                         monitoring.
Ook helpt monitoring om het uitvoeringsplan regelmatig te evalueren en
bij te stellen (paragraaf 9.2). Monitoring maakt integraal onderdeel uit Het CBS registreert en publiceert jaarlijks gegevens over het
van de Lean Startup aanpak die in hoofdstuk 6 is geïntroduceerd.         aardgasverbruik per woning. Het CBS houdt een trend bij, die wordt
                                                                         overgenomen op de website van AlleCijfers.nl. Daarbij wordt onderscheid
We meten en rapporteren over zowel het dorp als over het buitengebied
                                                                         gemaakt in:
(zie 2.1 Afbakenin
                                                                              e    De buurt Helvoirt, grotendeels overeenkomend met de
      °    Hoeveel aardgas er is bespaard t.0.v. 2020.                            bebouwde     kom.
          Doel 60% reductie in 2030.
                                                                              e   Vier buurten   rondom  de kern die Helvoirtenaren     herkennen als
      ° _ Hoeveel gebouwen aardgasvrij zijn.
                                                                                  het buitengebied van de oorspronkelijke gemeente Helvoirt (met
          Doel: in 2050 geen gebouwen met aardgasgebruik.
                                                                                  grenscorrecties sindsdien).
In de volgende paragraaf     9.2 wordt beschreven hoe we dit meten.
                                                                         Enexís registreert het daadwerkelijke gebruik per gasaansluiting en deelt
Bovendien werken we met prestatie-indicatoren om de effectiviteit van    deze cijfers met de energieleveranciers die vervolgens de factuur naar de
het uitvoeringsplan vast te stellen (zie einde van deze paragraaf).      klant (eigenaar, huurder) sturen. Deze data zijn (nog) niet beschikbaar en
                                                                         daarmee niet direct bruikbaar voor monitoring. In het reguliere
Aardgasreductie
                                                                         koersoverleg tussen de gemeente Vught en Enexis, bespreken we de
Om de aardgasreductie te monitoren zijn de volgende gegevens nodig:      beschikbaarheid van deze gegevens.
                                                                         Enexis heeft data beschikbaar gesteld (op aanvraag vanuit de gemeente
                                                                         Vught) over de Standaard Jaar Afname      (SJA) die zij berekent. De
                                                                                                                                                      59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Standaard Jaarafname is de verwachte jaarafname van een afnemer op           Aardgasvrij
een netaansluiting bij gestandaardiseerde condities en op basis van een
                                                                             Enexis houdt n een Dashboard voor kleinverbruikers bij hoeveel
genormaliseerd jaar. De SJA wordt door alle netbeheerders in Nederland
                                                                             gasaansluitingen er worden verwijderd. Deze gegevens zijn jaarlijks
gebruikt om de netwerkkosten te bepalen, in te schatten hoeveel aardgas
                                                                             beschikbaar voor de gemeente Vught en de Werkgroep Aardgasvrij
ingekocht moet worden en om berekeningen over energiebesparing te
                                                                             Helvoirt.
kunnen maken. Energieleveranciers gebruiken de SJA om een maandelijks
termijnbedrag voor te stellen aan de klant en om een inschatting te          Niet iedere woning- of gebouweigenaar laat fysiek de gasaansluiting
maken van het verbruik als een meterstand niet wordt doorgegeven.            verwijderen als er geen aardgas meer wordt verbruikt. Een indicator voor
                                                                             aardgasvrij is ook of de eigenaar nog een overeenkomst heeft met een
Er zijn twee kanttekeningen bij de verbruikscijfers van het CBS.
                                                                             energieleverancier voor gas. Het is niet eenvoudig om gegevens hierover
     1.   Deze data gaat enkel over woningen. Om het totale verbruik op      te achterhalen tenzij mensen op vrijwillige basis dit aangeven aan de
         gebiedsniveau te meten is ook inzicht in andere gebouwen en         werkgroep. We kunnen via een enquête of lokale oproep een beeld
         grootverbruikers nodig. Maar vanwege privacy redenen kan            vormen, maar het is de vraag of we hiermee iedereen bereiken.
          Enexis de data van grootverbruikers niet beschikbaar stellen.
                                                                             Afspraken met en over samenwerkingspartners
     2.   Uit de data i niet te herleiden welke woningen worden
          meegenomen bij het gemiddelde verbruik per woning. Zitten daar          e _ Woningcorporaties Woonveste en TBV wonen
          ook de reeds aardgasvrij gebouwde woningen bij (vanaf 2018)?                 Het woningbezit van beide woningcorporaties, waarin vooral
          Dit zou het gemiddelde verbruik per woning naar beneden halen.               huurders wonen, maakt voor circa 17 procent deel uit van het
                                                                                       aantal woningen in Helvoirt. Er is behoefte aan de monitoring van
Uit de cijfers vanaf 2013 is af te leiden dat er al een autonome trend in de
                                                                                       enerzijds de stappen die worden gezet om energie te besparen
aardgasreductie is (zie pagina 11). Die trend is ingezet door  vele
                                                                                       (zoals isolatie, kierdichting en ventilatie) en anderzijds over de
oorzaken. Enerzijds door de interventies die in dit uitvoeringsplan worden
                                                                                       plaatsing van warmtepompen (hybride en/of all-electric).
gepresenteerd richting bewoners en bedrijven en anderzijds door
                                                                                       Woonveste is bereid om jaarlijks inzicht te geven in de
incidentele gebeurtenissen (Coronaperiode, Oekraïne crisis). Om zuiverte
                                                                                       uitgevoerde verduurzamingsmaatregelen in Helvoirt en daarover
kunnen meten is het voor de Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt gewenst om
                                                                                       af te stemmen met de gemeente Vught en de Werkgroep
onderscheid te maken tussen autonome ontwikkeling en effecten van de
                                                                                       Aardgasvrij Helvoirt. Deze afspraken zijn een aanvulling op de
interventie. Anderzijds is dat echter ook niet relevant omdat n het
                                                                                       jaarlijkse gesprekken over prestatieafspraken tussen de gemeente
eindbeeld slechts twee vragen dominant zijn:
                                                                                       en de corporatie(s).
     °    Wordt er 60% minder aardgas verbruikt in 2030 dan in 20207
     e     Wordt de aardgasvrij doelstelling n 2050 gehaald?
                                                                                                                                                          60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Netbeheerder    Enexis                                           organisatie om de gegevens te verwerken en te ontsluiten. We
In de voorgaande paragraaf is monitoring van hun data al aan de  onderscheiden in de database vier groepen:
orde gekomen met betrekking tot metingen en het delen van        (1) bebouwde kom: eigenaar-bewoners;
cijfers. Bovendien speelt dat Enexis de netcongestie wil         (2} bebouwde kom: sociale huur;
aanpakken (conform autonome groei), het elektriciteitsnet gaat   (3) buitengebied: woningen en bedrijfspanden;
verzwaren (aantal km'’s kabels) en aantal nieuwe MS/LS stations  (4) bedrijfspanden overig.
zal bouwen. Er kan ook worden gemonitord hoeveel nieuwe 3-
fasen aansluitingen zijn gerealiseerd.                           Verhuurders — particuliere huurders
De gemeente Vught overlegt op kwartaalbasis met Enexis in het    Hiervoor volgen we een vergelijkbare aanpak als voor eigenaar-
Koersoverleg. Buiten dat overleg om kan op basis van behoefte    bewoners. Hierin moet wel worden onderkend dat eigenaar en
verder worden samengewerkt aan monitoring. Dat is in de          huurder een eigen belang hebben,      maar hierin wel kunnen
voorbereiding op dit uitvoeringsplan al gestart.                 samenwerken.
Gemeente Vught                                                   Eigenaren maatschappelijk vastgoed
De gemeente is de professionele partner van de                   Een overzichtelijke groep waarmee we op individuele basis
woningcorporaties en Enexis. Haar inbreng is van belang in       afspraken maken om het verduurzamingsproces te volgen.
verband met het verwezenlijken van haar eigen doelstellingen op
het beleidsterrein Energie + Klimaat en de aanpalende            Energiecollectieven en —coöperaties
beleidsterreinen. De gemeente Vught heeft belang bij de          Het gaat hier om de coöperaties VET en HOT en het Energie
resultaten van de monitoring.                                    Collectief Vught. Zij verzamelen zelf ook gegevens die van belang
                                                                 kunnen zijn voor de monitoring.
Eigenaar-bewoners en ondernemers met een bedrijfspand
Vanuit de Werkgroep Aardgasvrij Helvoirt wordt intensief
gecommuniceerd met bewoners en ondernemers. Met de
mensen die energieadvies hebben gekregen, kunnen afspraken
worden gemaakt. Bijvoorbeeld over het delen van gegevens over
hun woning met de werkgroep. De werkgroep bouwt daar een
database van op en gebruikt deze om analyses op de data te
maken. Het vrijwillig beschikbaar stellen van gegevens vraagt om
vertrouwen en onafhankelijkheid van de werkgroep. Ook vraagt
dit om AVG-beleid binnen deze werkgroep en om een goede
                                                                                                                                  61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Prestatie-indicatoren
Om de voortgang van het plan te kunnen bepalen zijn, naast gegevens over aardgasverbruik en aardgasaansluitingen, ook de volgende gegevens nodig over
de werking van het plan:
                                    Aantal door het vrijwilligersteam van de Werkgroep aardgasvrij Helvoirt
                                    Aantal door de professional(s) van het Energielokt de Meijerij (en het Energie + Klimaat Ioket)
 Uitgevoerde energieadviezen
                                    Aantal vanuit de warmtescan acte die de gemeente organiseert (bijv. Sobolt).
                                    Aantal door energiecoaches die door VET worden ingezet in het kader van de energiearmoede aanpak.
                                    Meterstanden en de trends die daaruit zijn af te leiden.
 Het effect van energieadviezen
                                    Aantal gerealiseerde verduurzamingsmaatregelen, bijvoorbeeld
                                    -Isolatie in m2 dak, vloer, glas en/of muur
 (Via afspraken met deelnemers over
                                    - Warmtepompen       naar type (hybride, all-electric, tapwater specifiek)
 het delen van gegevens)
                                    - Andere installatie- of bouwtechnische oplossingen.
                                    Aantal Iokale aanjagers die er per buurt of straat actief zijn
  Lokale aanjagers
                                    Aantal woningen die zij (hebben) kunnen bereiken.
                                    Aantal deelnemers aan collectieve inkoopacties.
 Collectieve acties
                                    Aantal   deelnemers    HOT-huisteams.
  Nationaal Isolatie Programma      Aantal gehonoreerde aanvragen in Helvoirt
  Energie + Klimaat loket           Aantal   bezoekers  uit Helvoirt.
                                    Aantal mensen dat een offerte ontvangt.
  Energieloket de Meieri            Aantal   mensen  dat de offerte   honoreert
                                    Aantal gerealiseerde verduurzamingsmaatregelen
                                    Resultaten die zij met Helvoirtse ondernemers boeken op het gebied van:
                                    Aardgas besparing
 Energie Collectief Vught
                                    Eigen opwek van zonne-energie
                                    Eventuele groepsafspraken (Aansluit- en Transport Overeenkomst)
                                                                                                                                                    62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Wensen van buiten de gemeente                                                              9.2 Evaluatie en herijking van de plannen
In onderstaand kader is aangegeven dat er ten behoeve van landelijke
vergelijking van uitvoeringsplannen wensen zijn. Nu is de monitoring voor                  Evaluatie
Helvoirt in de komende jaren niet zozeer gebaseerd op rekenkundige
grondslagen maar meer op metingen en trendanalyse. Daarom zijn                             In hoofdstuk 6 is de Lean Startup methode geïntroduceerd. Evaluatie
onderstaande aanbevelingen wel goed om mee te nemen, maar vraagt                           maakt daarvan integraal dee! uit. We plannen vooraf (meerdere)
het op dit moment geen expliciete actie of maatregel om deze mee te                        tijdsperioden waarin een experiment loopt en/of we een aanname
nemen in het Helvoirtse monitoringprogramma.                                               toetsen. Als het experiment wordt uitgevoerd zijn er vanaf het begin af
                                                                                           aan metingen, interviews of onderzoeken gepland om het effect ervan te
  Voor de monitoring van de voortgang en het gesprek tussen gemeenten en
                                                                                           meten. We analyseren en evalueren aan het einde van de vooraf
  stakeholders (inclusief gemeenten in de RES-regio) is het van belang dat de
  uitvoeringsplannen vergelijkbaar zijn, en dus in alle gemeenten op dezelfde (landelijke) afgesproken periode.
  rekenkundige grondslag zijn gebaseerd.
  In samenspraak met het PBL zijn daarom enkele kengetallen geïdentificeerd die de         Evaluatie is daarmee een continu terugkerend proces om te kunnen leren
  eenduidigheid van uitvoeringsplannen moeten borgen.                                      en te kunnen bijstellen.
  Hierbij is aangesloten bij de cijfers van de landelijke Klimaat- en Energieverkenning
  (KEV) en de systematiek van de Startanalyse van de Leidraad.                             Tussentijdse wijziging van de plannen
  De kengetallen staan vermeld in de Handreiking voor lokale analyse.
  Deze kengetallen zijn bedoeld als extra ‘veiligheidsmechanisme' om te voorkomen dat      Omdat lerend werken het uitgangspunt is zal ook het wijzigen van het
  uitvoeringsplannen op afwijkende of gedateerde aannames worden gebaseerd die niet
                                                                                           plan een continu terugkerende activiteit zijn. Het is van belang om
  stroken met de landelijke uitgangspunten.
  De kengetallen hebben betrekking op:                                                     wijzingen expliciet te maken en ze te delen met betrokken doelgroepen.
  * energiekostprijzen;                                                                    De in hoofdstuk 6 omschreven overlegstructuur wordt daarvoor gebruikt.
  « rentevoet voor kostenberekeningen;
                                                                                           Bovendien delen we wijzigingen op de in dit plan genoemde
  Door deze twee kengetallen toe te passen, hebben de uitvoeringsplannen dezelfde
                                                                                           communicatiekanalen.
  rekenkundige grondslag voor het berekenen van de nationale kosten.
  * Definitie van woningequivalenten; definitie van utiliteitsbouw.
  Het is wenselijk voor de kwaliteit en functionaliteit van de uitvoeringsplannen dat alle Formele wijzingen van het uitvoeringsplan worden aangeboden aan, of
  gemeenten deze kengetallen hanteren bij het opstellen van de uitvoeringsplannen.         geïnitieerd door de Stuurgroep Warmtetransitie. Het uitvoeringsplan,
                                                                                           wordt na akkoord van de Stuurgroep, met onderbouwing van de
                                                                                           wijzigingen opnieuw aangeboden aan het College van B&W en aan de
                                                                                           gemeenteraad. Daar waar nodig en gewenst wordt een gewijzigd plan
                                                                                           ook voorgelegd aan andere doelgroepen en hun besturen.
                                                                                                                                                                   63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Colofon
                        Huis & Omgeving in Transitie *                                   vu g h t ÊMII
                                                    E
                                             WOONVESTE
                                                                                           ENEXIS
                                                                                           NETBEHEER
Datum: 15 april 2024
Dit plan is een uitgave van de Gemeente Vught en is opgesteld in samenwerking met coöperatie HOT en Schoon Helvoirt. Het is tot stand gekomen in
samenwerking met woningcorporatie Woonveste en netbeheerder Enexis.
Foto op pagina 26 is van Rens Bressers.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre> Bijlage 1. Ondernemers met bedrijfspanden in Helvoirt
(geanonimise rd)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>(geanonimise rd)</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>(geanonimiseerd)</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>       Bijlage 2. Motivaction Mentality-model
                                                                                                      Resultaten voor Helvoirt:
Het Mentality-model deelt Nederlanders op in acht milieus naar hun
levensinstelling. Deze milieus definiëren inwoners op basis van persoonlijke
opvattingen en waarden die aan de leefstij van elke groep ten grondslag liggen.
Mensen uit hetzelfde milieu hebben gedeelde waarden ten aanzien van werk,
vrije tijd en politiek, en tonen overeenkomstige ambities, drijfveren en
consumentengedrag.                                                                                    Groen: significant méér dan totaal gemeente
                                                                                                      Moderne burgerij De conformistische, statusgevoelige burgerij die het evenwicht
   Basismodel                                                                                         zoekt tussen  traditie en moderne   waarden  als consumeren   en
   Mentality                                                                                          genieten. (Significant grotere groep dan de rest van de gemeente)
   hoog
                              Nieuwe                                                                  Opwaarts mobielen De carrièregerichte individualisten met een uitgesproken
                                                                                                      fascinatie voor sociale status, nieuwe technologie, risico en spanning.
                                                                                 Teten
                                                                                                      Postmaterialisten De maatschappijkritische idealisten die zichzelf willen
   micden                                                         ‘mobielen
                                                                  Opwoarts
                                                                                                      ontplooien, stelling nemen tegen sociaal onrecht en opkomen voor het milieu.
                                                                                                      Nieuwe conservatieven De liberaal-conservatieve maatschappelijke bovenlaag
                                                                                                      die technologische ontwikkeling omarmt, maar terughoudend staat tegenover
                                     Moderme
                                      burgerij                                                        sociale en culturele vernieuwing.
                                        225
                                                                                                      Kosmopolieten Kritische wereldburgers die postmoderne waarden als
                                                                                                      ontplooien en beleven integreren met moderne waarden als succes,
                                                                                                      materialisme en genieten.
                                                                                                      Postmoderne hedonisten De pioniers van de beleveniscultuur, waarin
     waarden _ tracitioneel
                   behouden                   beztten
                                                      modern
                                                        _ verwennen
                                                                                   postmodern
                                                                            ontplooien  _     beleven
                                                                                                      experiment en het breken met morele en sociale conventies doelen op zichzelf
                                                                                                      zijn geworden.
Percentages in de figuur zijn landelijke gemiddelden.
                                                                                                      Gemaks-georiënteerden De impulsieve consument die in de eerste plaats streeft
                                                                                                      naar een onbezorgd, plezierig en comfortabel leven
                                                                                                                                                                                    68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>       Bijlage 3. Participatieverslag
  Wie         Wanneer           Hoe                         Inbreng                                    Impact                                Vervolg
              Mei-Juni 2023 Burgerberaad  Tijdens 4 bijeenkomsten hebben inwoners      Het Burgerakkoord heeft concreet de        Deze doelstelling heeft tot
                            G1000Helvoirt en ondernemers antwoord geven op de          doelstelling opgeleverd waar dit           gevolg dat Helvoirt
                                          vraag ‘Hoe maken we Helvoirt samen           uitvoeringsplan op is gebouwd. 60%         aanmerkelijk sneller aardgas
                                          duurzaam?”                                   energiebesparing in 2030 t.o.v. 2020.      gaat besparen dan de
                                                                                                                                  gemeente die een doelstelling
                                          Het resultaat is een Burgerakkoord met 35    Daarnaast geeft het Burgerakkoord          heeft van   11%
                                          aangenomen voorstellen op thema's als:       inzicht dat het dorp biodiversiteit,       energiebesparing t.0.v. 2017.
                                          biodiversiteit, natuurbehoud, circulariteit, natuurbehoud     en circulariteit
                                          energie, wonen, mobiliteit en                belangrijke thema's vindt en waar          En naast deze doelstelling
                                          bewustwording.                                      ijk koppelkansen liggen met de      spant de gemeente zich in om
                                                                                       activiteiten in dit uitvoeringsplan.       samen    met Schoon    Helvoirt en
                                          Dit Burgerakkoord geeft duidelijk weer                                                  HOT andere aangenomen
                                          wat er leeft in het dorp en wat men                                                     voorstellen   uit het
                                          belangrijk vindt.                                                                       Burgerakkoord te laten landen
                                                                                                                                  in beleid en uit te voeren.
Bewoners
                                                                                       Daarnaast is de initiatiefgroep Schoon     De werkgroep aardgasvrij
                                                                                       Helvoirt ontstaan waar zo’n 50-60          Helvoirt heeft meegewerkt aan
                                                                                       inwoners bij aangesloten zijn die het      het opstellen van dit
                                                                                       Burgerakkoord, mede met andere             uitvoeringsplan met in het
                                                                                       partners, wil realiseren. Specifiek zijn 8 bijzonder inbreng op het Plan
                                                                                       inwoners betrokken bij de Werkgroep        van aanpak (hoofdstuk 6).
                                                                                       Aardgasvrij Helvoirt.
                                                                                                                                                      69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Wie         Wanneer               Hoe                        Inbreng                                    Impact                                 Vervolg
            Mrt-april2023  _ Persoonlijke  In aanloop naar de het Burgerberaad           De input uit deze gesprekken is de          Een aantal ondernemers zijn in
                             gesprekkenen  G1000Helvoirt zijn diverse ondernemers        basis geweest voor een inventarisatie       januari-februari 2024 nog eens
                             Burgerberaad    telefonisch benaderd of uitgenodigd voor _ van verschillende soorten                    telefonisch benaderd.
                             G1000Helvoirt het Sleutelfigurencafé. In deze gesprekken    ondernemingen in Helvoirt qua
                                           kwam vaak ook ter sprake wat zij              bedrijfstak of locatie en identificatie
                                           belangrijk vinden of in welke maten zijzelf _ van mogelijke inspiratoren voor mede-
                                           bezig zijn met de verduurzaming van hun _ ondernemers.
                                           onderneming.
             Jan-‘Feb2024 _  Persoonlijke  Met zo’n 15 ondernemers is persoonlijk        Uit de inventarisatie blijkt dat            In de uitvoering blijft een
                             gesprekken    telefonisch contact geweest om een beeld        maatwerk voor deze doelgroep              persoonlijke benadering voor
                                           te krijgen van de verduurzamingsplannen _ belangrijk is. Dat krijgt aandacht inhet      _ ondernemers centraal staan.
                                           dieeralzijnofinde pijplijn zitten ende     __ plan van aanpak (hoofdstuk 6) en
                                           behoefte aan ondersteuning.                   handelingsperspectief voor
Ondernemers                                                                              ondernemers (hoofdstuk 7.
              15 jan 2024    Persoonlijk   Met de bedrijfscontactfunctionaris van de _ Hij herkende zich in de inventarisatie.       We blijven bevindingen met
                             gesprek       gemeente Vught is gesproken ter                                                           elkaar delen en zorgen dat hij
                                           aanvulling op de persoonlijke gesprekken.                                                 op de hoogte is van de aanpak
                                                                                                                                     Helvoirt aardgasvrij.
              25 jan 2024    Mailcontact   Energie Collectief Vught heeft inzicht        Deze bedrijven hebben gezamenlijk           'We houden jaarlijks contact
                                           gegeven in de maatregelen die grote           zonnepanelen geïnstalleerd op               over het uitwisselen van
                                           ondernemers in Helvoirt al genomen            bedrijfsdaken, diverse hebben ook           plannen en gegevens over
                                           hebben.                                       warmtepompen voor de bedrijfs- en           uitgevoerde maatregelen en
                                                                                         kantoorruimte.                              het effect daarvan op het
                                                                                                                                     aardgasverbruik.
              26jan2024   _  Persoonlijk   Met B  (geanonimiseerd) van Energieloketde     Hij herkende zich in de inventarisatie. _ We zetten in op samenwerking
                             gesprek       Meijerij gesproken over de verduur-                                                       binnen aanpak Helvoirt
                                           zamingsplannen van ondernemers en hun                                                     aardgasvrij. In doorverwijzing,
                                           uitdagingen. Hij komt als energieadviseur                                                 kennisdeling en monitoring.
                                           al jaren bij veel ondernemers.
                                                                                                                                                       70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Wie     Wanneer              Hoe                           Inbreng                                   Impact                          Vervolg
            2023      Opkoersgesprekken   Enexis en de gemeente bespreken één keer _ Enexis heeft haar planning voor        Deze gesprekken blijven
                      eensper kwartaal  _ per kwartaal de lopende ontwikkelingen in _ netverzwaring tot 2028 al             plaatsvinden zodat we
                                          de warmtetransitie met elkaar.                vastliggen en gebruikt vastgestelde  op tijd.
                                                                                        uitvoeringsplannen voor het
                                                                                        maken   van de
                                                                                        langetermijnplanning.
         6nov2023   _ Gesprek             Ineen gesprek is Enexis specifiek ingegaan _ Deze input is gebruikt in voor de
                                          op de situatie voor Helvoirten hun planning _ beschrijving van de technische
                                          en aanpak voor netverzwaring. Daarnaastis _ haalbaarheid van de warmte-
                                          data aangeleverd over de verwachte            oplossing (hoofdstuk 5) en de
                                          omvang van de infrastructuur die nodig is     opzet van monitoring en evaluatie
 Enexis
                                          voor netverzwaring in Helvoirt. Enerisdata _ (hoofdstuk 9).
                                          aangeleverd over het aardgasverbruik en
                                          aantal aansluiting in Helvoirt vanaf 2019 tot
                                          nu.
          Feb2024 _   Feedbacken          Enexis heeft het plan gelezen en hierop                                           In een persoonlijk
                      gesprek             input gegeven.                                                                    gesprek zijn afspraken
                                                                                                                            gemaakt over tussentijds
                                                                                                                            overleg en de
                                                                                                                            aanlevering van
                                                                                                                            gegevens voor
                                                                                                                            monitoring en evaluatie.
                                                                                                                                           71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>   Wie        Wanneer             Hoe                     Inbreng                         Impact                    Vervolg
             December 2023  Prestatieafspraak Woonveste heeft met de                                     Deze afspraken worden
                                              gemeente in een jaarlijkse                                 jaarlijks geëvalueerd en
                                              afspraak vastgelegd wat zij gaan                           nieuwe afspraken vastgelegd.
                                              doen aan de verduurzaming van
                                              de woningen.
Woonveste  11 december 2023 Persoonlijk       In een gesprek zijn de           Met de verduurzamings-    'We houden jaarlijks contact
                            gesprek           verduurzamingsplannen verder _ plannen van 30 tot 45       over het uitwisselen van
                                              uitgediept en meegenomen in dit woningen met E-F-Glabels _ plannen en gegevens over
                                              uitvoeringsplan.                 voor 2030 zal Woonveste   uitgevoerde maatregelen en
                                                                               bijdragen aan de 60%      het effect daarvan op het
                                                                               doelstelling.             aardgasverbruik voor het
                                                                                                         totaal van alle beheerde
                                                                                                         woningen.
              Jan-feb 2024  Mailcontact       Woonveste heeft data over hun
                                              woningvoorraad in Helvoirt
                                              aangeleverd en verdieping op
                                              hun verduurzamingsplannen
                                              gedeeld.
                 Feb 2024   Mailcontact       'Woonveste heeft het plan                                  We stemmen tweejaarlijks
                                              gelezen en hierop input gegeven.                           wederzijdse ontwikkelingen en
                                                                                                         monitoring van de voortgang
                                                                                                         af.
             December 2023  Prestatieafspraak TVB heeft met de gemeente in
                                              een jaarlijkse afspraak
                                              vastgelegd wat zij gaan doen aan
       Tev                                    de verduurzaming van de
                                              woningen.
               16 jan 2024  Telefonisch  en   TBV heeft haar verduurzamings-   TVB heeft op dit moment   We blijven jaarlijks in contact
                            mail contact      plannen gedeeld.                 geen verduurzamings-      om elkaar op de hoogte te
                                                                               plannen in Helvoirt.      houden van ontwikkelingen.
                                                                                                                              72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>     Bijlage 4. Monumentenlijst Helvoirt
Alfabetische lijst gemeentelijke monumenten Helvoirt:     19. Klein Laar 3
                                                          20. Molenstraat 2
    1.   Achterstraat    1
                                                          21. Molenstraat   14
    2.   Achterstraat 61
                                                          22. Molenstraat 30
    3.   Antwerpse Baan (zandpad)
                  /                                       23. Nieuwkuikseweg 7
    4.   De Heikant 4
                  /                                       24. Nieuwkuikseweg 19
    5.   De Heikant 8
                                                          25. Nieuwkuikseweg 38
    6.   DeVoort4
                /                                         26. Nieuwkuikseweg 52
    7.   Helvoirtsestraat 36
                                                          27. Oude Rijksweg 30-30a
    8.   Hoenderstraat 5
                                                          28. Oude Rijksweg 34
    9.   Hoge Raam 3
                       ‚                                  29. Oude Rijksweg 36
     10. ’t Hoog (maria-kapel)
                                                          30. Torenstraat 8
     11. ’tHoog 1
                                                          31. Torenstraat  16
     12. Kastanjelaan 2
                    í                                     32. Udenhoutseweg 8 (schuur)
    13. Kastanjelaan 5
                    /                                     33. Udenhoutseweg 9-11
     14. Kastanjelaan 10
    15. Kastanjelaan 12
     16. Kastanjelaan 27                                           m        "                 i       i               i
                                                      Daarnaast zijn er 27 rijksmonumenten in het Rijksmonumentenregister
     17. Kerkstraat ong.     (zerk   past. Becx]
                          8(       p             )    van de Rijksdienst voor Cultureel erfgoed. Zie hier.
     18. Klein Laar 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>     Bijlage 5. Lean Startup methode
De Lean Startup methodiek is toegepast in de startfase van sociaal         Er wordt gewerkt in drie stappen die in crkels plaatsvinden. Je vertaalt
ondernemende initiatieven die werden gesubsidieerd door het Oranje         ambities en onzekerheden in een plan, dat je een experiment noemt.
Fonds.                                                                     Bijvoorbeeld: We voeren in 2025 200 energiescans uit.
                                                                           Dit experiment bereid je voor (build experiment) tot je een pilot hebt
De Lean Startup methode is in 2008 geïntroduceerd door Eric Ries.
                                                                           waarmee je kunt starten (“baseline”). Het hoeft niet perfect te zijn. Als je
Het is een prettige, gemakkelijk toe te passen werkwijze die goed past bij het minimum viable product (zie onderstaande figuur) hebt dan start je
een initiatief waar veel onzekerheden en afhankelijkheden zijn en waar     ermee met als jouw doel om resultaat te bereiken, maar ook te leren en
nog veel te leren valt.                                                    te verbeteren.
                                                                           Die aanpak lijkt sterk op de manier waarop in het HOT-Winterprogramma
                                                                           het energieadvies is ontwikkeld. In de experiment beschrijving neem je
                             ExXPEMLMENTS                                  mee wat je wilt weten en meten Je gaat direct bij afnemers (jouw
                                                                           doelgroep) en/of betrokkenen vragen om feedback (measure).
                J               {uE                                        Zo ben je direct buiten actief en loop je minder risico om met elkaar veel
                                                                           binnen te analyseren en te puzzelen.
              N             EECDDAK                                        Feedback resultaten analyseer je, liefst samen met het complete team
             £                  Loof
                                                                           dat het experiment is gestart, om ervan te leren (learn)
         L£A!ü
        PneT    / PERSEVELE                      MEASURE
                                                  METRUS
                                                                           Daarna stel je de hypothese bij en/of formuleer je een nieuw experiment
                                                                           of stel je het lopende experiment bij.
                                                                           De woorden pivot en perservere in onderstaande figuur attenderen je op
                                AA     q                                   focus en doorzettingsvermogen.
                                                                                                                                                      74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Er kunnen en zullen meerdere experimenten en hypothesen tegelijk lopen. Dan ziet het proces er ongeveer uit als de onderstaande figuur.
                                                      Pivot or Persevere
            Plan
     (system usability)                                         Pivot or persevere
                         LEARN           G       n                    S                        BUILD
                                               (system     _ Learn              Build
                                           functionality)
                                                          User:
                                                       feedback                   l iteration!
                                                                                      Design
                                                                   Measure
                                                                                                Minimum   Viable
                             Data
                                                                                                    Product
                                                     MEASURE
Met deze insteek in het achterhoofd kunnen we het uitvoeringsplan uitwerken als een samenhangende reeks van experimenten en passen we de
monitoringopgave goed in binnen het uitvoeringsplan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>           Bijlage 6. Opzet HOT-energieadvies
Overzicht energiebesparende maatregelen uit de het energieadvies van Verwarmingsbronnen in huis:
HOT.
                                                                          °   Hybride warmtepomp (lucht-water)
                                                                          °   Warmtepomp
     Gedrag en effectiviteit verwarming
                                                                                   =    Lucht-lucht (via ventilatiesysteem)
          o     Dynamisch instellen lagere temperaturen
                                                                                   =    Lucht-water
          o _ Minder    ruimten   verwarmen
                                                                                   =    Waterwater
          o    Ventilator  op radiatoren
                                                                                   =    Water-water met    buffer van restwarmte
          o    Radiatorfolie
                                                                              Warmteterugwinning Unit (WTW) in ventilatiesysteem
                                                                          0
          o    Aanpassen (cv-Jketelwater temperatuur
                                                                              Warmtepomp boiler (tapwater)
          o _ Infrarood panelen voor (tijdelijke) lokale verwarming
                                                                              Houtpelletkachel op cv
     Energiebesparing
                                                                              Zonnecollector met elektrische na-verwarming
          o _ Gordijnen en/of rolgordijnen binnen
                                                                          °   Elektrische boiler (apart) voor tapwater    (uit warmtepomp)
                    =    Dagelijks dicht in koude seizoen
                                                                     Zonnepanelen en -collectoren
          o     Luiken, vensters of rolgordijnen buiten
                                                                          °   PVT panelen (extra) i.c.m. water-water warmtepomp
                    =    Dagelijks dicht in koude seizoen
                                                                          °   Zonnepanelen (elektrisch)
          o _ Waterbesparende douchekop
                                                                          °   Statische batterij
          o    Elektrisch (inductie) koken
                                                                     Mobiliteit en flexibiliteit
          o    LED-verlichting
                                                                          °   Oplaadpunt auto
          o _ Apparaten energiezuiniger (koelen, vriezen, wassen)
                                                                          °   Meer opladen thuis inclusief benzinebesparing door
     Kierdichting
                                                                              thuisladen
          o _ Voorkomen tocht met bijvoorbeeld strippen
                                                                          °   Automatische belasting sturing
          o    Deurdrangers     op enkele deuren
                                                                     Netwerk
      Isolatie woningschil
          o    Muren
                                                                          °   Aardgasaansluiting opheffen
          o    Vloeren
                                                                          °   Verzwaren of opheffen E-aansluiting
          o    Dak
          o    Ramen
          o    Buitendeuren
                                                                                                                                           76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>