<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aan de leden                                                             Datum
                                                                         17 mei 2024
                                                                         Ons kenmerk
                                                                         U202400259
                                                                         Lbr. 24/016
                                                                         Telefoon
                                                                         0703738393
                                                                         Bijlage(n)
                                                                         2




Onderwerp
Eerste VNG-reactie op hoofdlijnenakkoord en voorbereiding
Extra ALV 24 mei 2024


Geachte leden van college en gemeenteraad,

Hierbij ontvangt u een eerste VNG-reactie op het hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen en
de geactualiseerde resolutie ‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’, die
wordt behandeld in de Extra ALV van 24 mei a.s. in het Beatrixtheater in Utrecht. Na de Extra ALV
van 24 mei a.s. ontvangt u ook het definitieve begrotingsadvies van de VNG.

Eerste VNG-reactie op het hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen
In de vroege ochtend van 16 mei verscheen het hoofdlijnenakkoord ‘Hoop, lef en trots’. Namens de
VNG liet voorzitter Sharon Dijksma weten: ‘Ik feliciteer de vier partijen met het bereiken van een
akkoord. Het is een belangrijke eerste stap, maar er is nog wel werk aan de winkel’ (zie VNG-
bericht Gemeenten zijn nodig voor nadere uitwerking coalitieakkoord.


In een eerste bredere reactie van de VNG op het hoofdlijnenakkoord (bijlage) geven we aan welke
voorstellen in het hoofdlijnenakkoord de gemeenten raken, welke gevolgen dit voor gemeenten
heeft én op welke voor gemeenten belangrijke onderwerpen het hoofdlijnenakkoord nog weinig of
geen duidelijkheid geeft. In de komende periode zullen wij u op de hoogte houden van de
uitwerking van het hoofdlijnenakkoord.


Voorbereiding Extra ALV van 24 mei a.s.
Geactualiseerde resolutie ‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’
In de ledenbrief ‘Uitnodiging Extra ALV 24 mei 2024’ van 26 april jl. ontving u de concept-resolutie
‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’. Daarbij kondigden wij u aan na



Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag                                              vng.nl
070 - 373 83 93 | info@vng.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>het verschijnen van het eindrapport van de informateurs en het hoofdlijnenakkoord een
geactualiseerde resolutie aan u voor te leggen. Deze geactualiseerde resolutie (bijlage) behandelen
we in de Extra ALV van 24 mei a.s.


Programma deelsessies en Extra ALV op 24 mei a.s.
U bent van harte welkom bij de Extra ALV en de daaraan voorafgaande deelsessies. U kunt zich
aanmelden via: Meld u aan voor de extra ALV. Tijdens de Extra ALV leggen we de resolutie ‘Nieuw
kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’ aan u voor. Hiermee stellen we opnieuw
de kaders van de VNG-inzet richting de kabinetsformatie vast. Het plenaire programma begint met
een beschouwing van demissionair minister-president Mark Rutte.


Programma:
- 12.15 - 13.00 uur: Inloop met lunch
- 13.00 - 14.00 uur: Deelsessies actuele thema’s Voorjaarsnota en kabinetsformatie
- 14.00 - 14.15 uur: Zaalwissel en uitreiking stemkastjes
- 14.15 - 16.00 uur: Plenair programma met toespraak Mark Rutte en aansluitend de extra ALV
- 16.00 - 17.00 uur: Borrel


Meer informatie: Bekijk alle stukken voor de Extra ALV


Indienen amendementen/moties en woordvoering in de Extra ALV van 24 mei a.s.
Op de resolutie kunt u amendementen indienen of u kunt in een motie aanvullende oproepen aan
het bestuur doen. Gelet op de zeer korte tijd tot aan de Extra ALV, volgende week vrijdag, vragen
wij u om amendementen en moties zo spoedig mogelijk in te dienen. Hoe dan ook zullen de
mogelijkheden van gemeenten om hun standpuntbepaling voor te bereiden op moties/
amendementen en preadviezen van het bestuur uitermate beperkt zijn. We wijzen u daarom ook
nadrukkelijk op de mogelijkheid om in de Extra ALV het woord te voeren en zich daar rechtstreeks
te richten tot de leden en het bestuur. Namens het bestuur zal de voorzitter of de verantwoordelijke
commissievoorzitter reageren op uw inbreng en uiteraard kunnen ook andere aanwezigen
reageren. U kunt zich vooraf aanmelden als inspreker of ter vergadering het woord vragen.


 Indienen amendementen/moties en woordvoering

 - Informatie over de procedure rond indiening en ondertekening vindt u hier
 - Moties en amendementen kunt u indienen via e-mail: motiealv@vng.nl
 - Insprekers kunnen zich vooraf aanmelden via e-mail: motiealv@vng.nl


Definitieve begrotingsadvies VNG na Extra ALV 24 mei a.s.
Op 1 maart jl. ontving u een eerste, voorlopig begrotingsadvies. Het was onze bedoeling om u na
de Voorjaarsnota een definitief begrotingsadvies te geven. Het verschijnen van het
hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen leidt ertoe dat wij u dit advies pas na de Extra ALV
van 24 mei a.s. zullen geven.




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                                             2/3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Wij hopen u op 24 mei te ontmoeten in het Beatrixtheater in Utrecht.


Met vriendelijke groet,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten




mr L.K. Geluk
Algemeen directeur




Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                   3/3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Eerste analyse van het
hoofdlijnenakkoord voor
gemeenten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Gemeenten staan klaar om hoofdlijnenakkoord handen en voeten te geven                              2
Bestaanszekerheid en koopkracht                                                                    5
Grip op asiel en migratie                                                                          8
Wonen en volkshuisvesting, infrastructuur, openbaar vervoer en luchtvaart; elke regio telt        10
Een goede toekomst voor landbouw en visserij, voor voedselzekerheid, voor natuur                  13
Energie, leveringszekerheid en klimaatadaptatie                                                   14
Toegankelijke publieke voorzieningen; zorg en onderwijs                                           16
Goed bestuur en een sterke rechtsstaat                                                            20
Nationale veiligheid                                                                              24
Internationaal en Europa                                                                          27
Solide overheidsfinanciën, economie en vestigingsklimaat                                          29




                                                                                Den Haag, 17 mei 2024

                                                                                                   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Gemeenten staan klaar om hoofdlijnenakkoord
handen en voeten te geven

Voor inwoners en bestuurders van gemeenten is het goed nieuws dat er in Den Haag stappen gezet zijn
en er een hoofdlijnenakkoord is. Daarin lezen we een aantal herkenbare punten, zoals over wonen,
bestaanszekerheid en goed bestuur. De VNG is bezorgd over de effecten van het asielbeleid op korte
termijn. Gemeenten zijn een onmisbaar onderdeel van de uitwerking van het akkoord, zodat het een
regeerprogram met uitvoerbare plannen wordt.

Bestaanszekerheid
Op de Bestaanszekerheidstop heeft de VNG voorstellen gedaan die we naar tevredenheid terugzien in
het hoofdlijnenakkoord. De aangekondigde maatregelen voor de bijstand, voor het kindgebonden budget
en voor de schuldhulpverlening zijn stappen in de goede richting die mensen gaan helpen. Er wordt
terecht een groep ‘werkende armen’ benoemd. Gemeenten zien mensen die vallen onder het CAO-
programma Aan de Slag ook als onderdeel van die groep. Zij zullen geen baat hebben bij de voorgestelde
lastenverlichting. De VNG komt in de gesprekken met concrete voorstellen die ook deze groep meer
bestaanszekerheid bieden.

Wonen
De VNG organiseerde eerder dit jaar samen met o.a. Aedes, NEPROM en Bouwend Nederland een
Woontop. We zijn blij dat veel voorstellen die daar gedaan zijn, terugkomen in het hoofdlijnenakkoord. Er
wordt terecht een groot bedrag vrijgemaakt voor woningbouw en er is aandacht voor sociale woningbouw
en huur. Het regeerprogram zal ook duidelijkheid moeten gaan geven over de uitvoerbaarheid en
juridische houdbaarheid als het gaat om natuur, stikstof, drinkwater en water-bodem, verkeer en
bereikbaarheid en gezonde leefomgeving.

Goed bestuur
Het akkoord noemt Nederland een gedecentraliseerde eenheidsstaat en geeft aan dat gemeenten,
provincies en waterschappen in staat moeten worden gesteld om adequaat en zelfstandig als
democratisch gelegitimeerde overheidsorganen te functioneren. De medeoverheden moeten vroegtijdig
betrokken worden bij voorbereiding van beleid en wetgeving. Dit alles leest als een erkenning van de
positie van gemeenten en een uitnodiging om nauw samen te werken aan het regeerprogram. Het zou
goed zijn als het nieuwe constitutioneel hof ook de scheidsrechter wordt die ervoor kan zorgen dat de
rijksoverheid zich aan de eigen wetten op het gebied van medebewind houdt.

Klimaat en energie
De afgelopen hebben rijk en gemeenten veel geïnvesteerd in maatregelen voor de energietransitie en
het klimaat. Het akkoord laat een relatief stabiel beleid op deze twee thema’s zien en dat is zeer wenselijk
omdat de overheid daarmee een betrouwbare partner is. Gemeenten leveren graag een bijdrage aan de
concretisering van de plannen, zodat betaalbaarheid en leveringszekerheid voor onze inwoners op orde
zijn, ook op het gebied van klimaatadaptatie.

Financiën
Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Om goede zorg te
kunnen blijven geven en te investeren in voorzieningen voor inwoners en de leefomgeving hebben
                                                                                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>gemeenten voldoende middelen nodig. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten
vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het
hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare
budget gedaan kan worden. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed
uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af.

Spreidingswet
De VNG heeft grote zorgen over het intrekken van de spreidingswet. Gemeenten waren hier juist
voorstander van. Het afschaffen van de spreidingswet zal de opvangcrisis alleen maar verergeren, omdat
de instrumenten om de opvang van mensen goed te kunnen regelen, ontbreken. De consequenties
hiervan komen grotendeels op het bord van gemeenten en hun inwoners terecht. Dit gaan we allemaal
snel merken in het straatbeeld en dat is onacceptabel. Het voeren van stevig beleid is een politieke keuze,
maar het moet wel uitvoerbaar zijn.

Leonard Geluk
Algemeen directeur VNG




                                                                                                         3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Analyse hoofdlijnenakkoord




                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Bestaanszekerheid en koopkracht
Bestaanszekerheid

Wat staat er in het akkoord?
De vier partijen willen maatregelen nemen op de korte termijn, omdat mensen onzeker zijn over hun
dagelijks bestaan en hun levensonderhoud, maar ook over de kosten van basisbehoeften (voedsel,
wonen, energie) en de zekerheid daarvan op de middellange termijn. Bestaanszekerheid gaat over de
hoogte van het inkomen maar ook over de beschikbaarheid van wonen, zorg en onderwijs. De vier
formerende partijen willen lastenverlichting op arbeid, verlaging van de marginale druk, een
knelpuntenaanpak voor specifieke groepen en het halveren van het eigen risico in de zorg. Daarnaast
wordt de verbetering van de (gemeentelijke) schuldhulpverlening doorgezet en de aanmanings- en
incassokosten van de overheid gaan fors omlaag. Stapsgewijs wordt gewerkt aan verbeteringen in de
sociale zekerheid, fiscale regelingen en de toeslagen, zodat werken meer loont. Wetgeving wordt
voorbereid voor een hervorming van het toeslagen- en belastingstelsel.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten hebben, samen met publieke dienstverleners en ketenpartners, de afgelopen periode gepleit
voor een Deltaplan bestaanszekerheid waarin fundamentele veranderingen in het stelsel van
bestaanszekerheid worden gemaakt voor de komende tien jaar zodat gemeenten hun eigen lokale
agenda bestaanszekerheid kunnen waarmaken. De verklaring van de Top Bestaanszeker Nederland is
hiervoor het uitgangspunt. Het is positief dat in het hoofdlijnenakkoord is opgenomen dat grote opgaven
zoals bestaanszekerheid (wonen en energietransitie) in gezamenlijkheid met gemeenten moeten worden
opgepakt. Dit biedt ons een basis om het gesprek voort te zetten over bestaanszekerheid en er
gezamenlijk werk van te maken. Het akkoord bevat met name maatregelen voor de korte termijn. We
werken graag met het kabinet een langetermijnvisie uit, met bouwstenen voor de korte, middellange en
lange termijn die de inwoner en gemeenten toekomstperspectief bieden.

Stapsgewijs werken gemeenten graag mee aan verbeteringen in de sociale zekerheid, fiscale regelingen
en de toeslagen. Het fundamenteel herzien van de Participatiewet is daar wat ons betreft een belangrijk
onderdeel van. Net als het voortzetten van de ingeslagen koers rond bijvoorbeeld de hervorming van de
arbeidsmarktinfrastructuur en het arbeidsmarktbeleid.

In het hoofdlijnenakkoord zijn veel maatregelen opgenomen rondom ‘werken moet lonen’. Omdat werk
helaas niet voor iedereen de oplossing is, moeten gemeenten echter ook in staat worden gesteld om
inwoners te kunnen begeleiden naar werk, een zinvolle dagbesteding of andere vormen om te kunnen
participeren in de samenleving. Bestaanszekerheid en kansengelijkheid gaan hand in hand. De kansen
aan de onderkant van de arbeidsmarkt kunnen voor groepen inwoners alleen verzilverd worden als er
structurele middelen blijven voor re-integratie en ondersteuning. Gemeenten hebben die duidelijkheid
nodig om inwoners de begeleiding en ondersteuning te kunnen blijven geven. Het vorige – demissionaire
– kabinet heeft een eerste stap gezet rond beschut werk en de transitie van de sociaal ontwikkelbedrijven.
Het ontbreken van een grotere ambitie voor de sector en vooral ook de voortdurende onduidelijkheid over
financiering van CAO Aan de Slag zullen stevig onderwerp van gesprek zijn.

In het akkoord staan diverse koopkrachtmaatregelen en een knelpuntenaanpak voor specifieke groepen,
waaronder werkende armen en gezinnen met kinderen die in armoede leven. We missen echter de

                                                                                                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>uitvoering van het advies van de Commissie-Sociaal Minimum. Er wordt geen werk gemaakt van
voldoende en voorspelbaar inkomen conform het advies incl. een periodieke herijking. Gemeenten
vinden het van belang dat het totaalpakket rondom bestaanszekerheid goed in samenhang wordt
beoordeeld en doorberekend. In hoeverre draagt het totaalpakket bij aan het borgen van
bestaanszekerheid op de korte én lange termijn? We onderzoeken graag gezamenlijk wat de effecten
zijn voor de inwoner en de uitvoerbaarheid.

Gemeenten blijven zich inzetten op het terrein van schuldhulpverlening, zoals de basisdienstverlening.
We gaan graag in gesprek over de verdere uitwerking van dit onderdeel, sociale incasso en de zienswijze
van het kabinet op de aanpak van de problematiek bij de bron. Wat gemeenten betreft betekent dit ook
dat we het gesprek vervolgen om de oorzaak van schulden aan te pakken, zoals de online gokindustrie
en ‘buy now pay later’ bij online winkelen.

Kinderopvang

Wat staat er in het akkoord?
De stelselherziening kinderopvang die Rutte IV heeft ingezet wordt doorgezet.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Het doorzetten van de huidige plannen betekent ook dat de zorgen van de VNG over de verwachte
nadelen, vooral voor de toegang van de kinderopvang en de kansenongelijkheid, blijven. We werken
samen met partners aan een sterke pedagogische basis om te zorgen voor een goede start en goede
toekomst van iedere jeugdige. 'Kinderopvang toegankelijk voor alle kinderen' is hierbij een belangrijke
bouwsteen. Het doorzetten van de huidige plannen voor de bijna gratis kinderopvang dreigen ervoor te
zorgen dat juist ouders met een laag inkomen moeilijker gebruik kunnen maken van de opvang. Bijna
gratis kinderopvang zorgt voor een stijgende vraag waardoor de prijzen gaan stijgen. Dit wordt versterkt
door het personeelstekort dat er nu al is.

Zonder aanvullende maatregelen neemt daardoor de toegankelijkheid van de kinderopvang af en wordt
de kansenongelijkheid vergroot. In de VNG-Quickscan signaleren gemeenten deze problemen. Zij zien
flinke risico’s voor de toegankelijkheid en de kwaliteit van de kinderopvang en vrezen dat de voorstellen
leiden tot een afname van de kansengelijkheid voor kinderen én ouders. De VNG pleit ervoor om de
arbeidseis te laten vervallen zodat ook niet-werkende ouders van kinderopvang gebruik kunnen maken
en alle ouders op de arbeidsmarkt en maatschappelijk kunnen participeren. Het maakt bovendien aparte
regelingen overbodig zoals kinderopvang op basis van Sociaal Medische Indicatie (SMI).

Arbeidsmarkt(wetgeving)

Wat staat er in het akkoord?
Zekerheid op de arbeidsmarkt stimuleren, bijvoorbeeld voor echte zelfstandigen (zzp’ers) in het
zelfstandigenbeleid en door regulering van de uitzendsector. Daarnaast streeft het nieuwe kabinet naar
meer vaste contracten voor werknemers. Daartoe wordt de wetsbehandeling van de Wet verduidelijking
beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR) en de Wet toelating terbeschikkingstelling van
arbeidskrachten (WTTA) voortgezet.




                                                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Wat betekent dit voor gemeenten?
Het is positief nieuws dat de reeds lopende wetstrajecten omtrent het arbeidsmarktbeleid (m.n. stimuleren
van duurzame arbeidsrelaties en het remmen van de flexibilisering) worden voortgezet.

Hervorming WW

Wat staat er in het akkoord?
Het kabinet wil stapsgewijs werken aan verbeteringen in de sociale zekerheid, zodat werken loont. Een
onderdeel daarvan is het hervormen van de WW.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Hoe deze hervorming zal worden vormgegeven is onderdeel van het regeerprogram. Gemeenten zullen
mogelijk meer moeten gaan inzetten op herplaatsing van werknemers zodat ontslag en instroom in de
WW kan worden voorkomen. Gemeenten kennen boven op wettelijke WW-uitkeringen nog aanvullingen
in de cao en daarnaast van-werk-naar-werk afspraken.

Compensatie transitievergoeding

Wat staat er in het akkoord?
Werkgevers met 25 of meer werknemers hebben na 1 juli 2026 geen recht meer op de compensatie
transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Dit leidt tot een stijging van de werkgeverslasten. Bij langdurig zieke werknemers is de werkgever
verplicht 2 jaar loon door te betalen, en na afloop daarvan een transitievergoeding indien de werknemer
wordt ontslagen. De werkgever kan via het UWV de betaalde transitievergoeding terugvorderen. Echter,
deze mogelijkheid wordt per 1 juli 2026 afgeschaft, wat betekent dat werkgevers de volledige lasten
zullen dragen voor de loondoorbetaling én de transitievergoeding bij een langdurig zieke werknemer.




                                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Grip op asiel en migratie
Wat staat er in het akkoord?
Het nieuwe kabinet zet in op forse inperking van de immigratie, met name door een zeer streng
toelatingsregime voor asielzoekers. Het nieuwe kabinet wil daartoe o.a. een tijdelijke asielcrisiswet
uitroepen, een asielbeslisstop invoeren, het tweestatusstelsel opnieuw invoeren en het recht op opvang
gedifferentieerd versoberen. De spreidingswet wordt ingetrokken en er komt een verbod op het verlenen
van voorrang aan statushouders op de sociale huurmarkt (NB. de taakstelling tot huisvesting van
statushouders op basis van de Huisvestingswet blijft wel in stand). Mensen zonder verblijfstitel worden
z.s.m. (gedwongen) uitgezet, het niet meewerken aan terugkeer wordt strafbaar en de rijksbijdrage aan
de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV) wordt beëindigd. Tot slot wil het kabinet harder optreden
tegen overlastgevers en criminaliteit aanpakken, o.a. door daders uit de opvang te zetten. Het kabinet
wil ook andere migratiestromen beter beheersen, waaronder arbeidsmigratie.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten willen een stabiel opvanglandschap, ongeacht of er veel of weinig asielzoekers zijn.
Daarvoor is beleid nodig dat uitvoerbaar en betaalbaar is, een juridische toets doorstaat en een
daadwerkelijke oplossing biedt voor knelpunten. We voorzien dat een aantal voorgestelde maatregelen
als gevolg kunnen hebben dat er méér asielopvangplekken nodig zijn en dat er meer mensen op straat
belanden. De instroombeperkende maatregelen zullen op korte termijn nog geen effect hebben.
Gemeenten wordt in deze periode geen enkel perspectief geboden voor de reeds aanwezige
asielzoekers en statushouders.

Gemeenten vinden het essentieel om de asielopvang te organiseren zolang er asielzoekers naar
Nederland komen. Hierin helpen gemeenten op onderdelen het rijk in hun verantwoordelijkheid voor de
asielopvang. De ‘gedifferentieerde versobering van het recht op opvang’ (die in het akkoord niet nader
wordt toegelicht) mag wat ons betreft nooit tot gevolg hebben dat groepen mensen op straat belanden.
Het intrekken van de Spreidingswet is een onwenselijke stap. Zelfs bij een lagere instroom blijft een
evenredige spreiding van groot belang, ook om draagvlak te behouden.

Gemeenten verwachten dat het voorstel om voorrang voor statushouders op de sociale huurmarkt te
verbieden, ertoe leidt dat er geen uitstroom plaatsvindt en dat de druk op de asielopvang verder
toeneemt, of zorgt voor een toename van dakloosheid. Hoewel gemeenten de krapte op de woningmarkt
erkennen en graag met het nieuwe kabinet in gesprek gaan over oplossingen, vindt de VNG deze
maatregel geen passend antwoord op de problematiek. Niet alleen omdat daardoor meer opvangplekken
nodig zijn, maar ook omdat statushouders op deze manier later onderdeel worden van de samenleving,
wat snelle inburgering en participatie belemmert.

Ook andere maatregelen, zoals het afschaffen van de vergunning voor onbepaalde tijd en aanscherping
van de eisen voor naturalisatie, werpen een drempel op voor de integratie en participatie. Desalniettemin
kijken we graag samen met het nieuwe kabinet naar mogelijkheden om ervoor te zorgen dat mensen die
bij naturalisatie nog onvoldoende Nederlands spreken, kunnen meedoen en participeren in de
samenleving.




                                                                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Meer handvatten om overlast te bestrijden kunnen helpen. Gemeenten hebben ook de wens om overlast
te voorkomen door preventieve maatregelen. Een strenge aanpak van asielzoekers die worden verdacht
van een strafbaar feit mag er niet toe leiden dat zij uit de opvang worden gezet en gaan rondzwerven en
elders voor (meer) overlast zorgen.

Gemeenten vrezen dat beëindiging van de Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV) ernstigere en
meer zichtbare problematiek in steden creëert. Ongedocumenteerden die al jaren in Nederland zijn en
om uiteenlopende redenen niet (kunnen) terugkeren naar het land van herkomst, zullen bij sluiting van
de LVV immers niet zomaar verdwijnen. Strafbaarstelling zal er eerder voor zorgen dat mensen uit het
zicht van de autoriteiten verdwijnen.

In het hoofdlijnenakkoord worden verschillende aanscherpingen in de asielprocedure voorgesteld, zoals
een asielbeslisstop en de herinvoering van het tweestatusstelsel. Gemeenten zien hierin een risico: dit
kan leiden tot langere procedures en daardoor langer verblijf in de asielopvang, waardoor er nog meer
opvangplekken nodig zijn.

Ten aanzien van de opvang van Oekraïense ontheemden staat in het hoofdlijnenakkoord alleen dat de
eigen bijdrage voor opvang omhoog moet. Daarover blijft de VNG graag met het rijk in gesprek.
Daarnaast vragen we het aanstaande kabinet ook na te denken over scenario’s waarin een deel van de
Oekraïners (langdurig) in Nederland blijft. Een langetermijnplan is noodzakelijk om passende
maatregelen te nemen naar de toekomst toe.

We vinden het van belang dat de verschillende migrantenstromen, met elk hun eigen kansen en
uitdagingen, in samenhang worden bezien. Ten aanzien van arbeidsmigratie is het belangrijk dat de
ingezette lijn van het uitvoeren van de adviezen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten
worden voortgezet. Daarnaast wordt in het hoofdlijnenakkoord ook de wens geuit om malafide partijen
aan te pakken. Onze zorg zit met name in de uitvoering hiervan in samenwerking met partijen zoals de
Nederlandse Arbeidsinspectie. Verder missen we in het akkoord extra maatregelen om de registratie van
arbeidsmigranten in de Basisregistratie Persoonsgegevens te verbeteren.




                                                                                                     9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Wonen en volkshuisvesting, infrastructuur,
openbaar vervoer en luchtvaart; elke regio telt
Algemeen bevindingen:
   • Algemeen: Hoofdstukken en onderwerpen staan in het hoofdlijnenakkoord los van elkaar. Dit kan
      ertoe leiden dat de verschillende fysieke maatregelen onderling botsen. Voor gemeenten is het
      van essentieel belang dat de uitvoerbaarheid en juridische houdbaarheid van de totale aanpak
      in balans is over alle domeinen. Zie ook het hoofdstuk Internationaal en Europa voor de juridische
      kant in EU-perspectief.
   • Ook worden gezondheidsaspecten als randvoorwaarden voor gezonde leefomgeving en
      economie niet of nauwelijks benoemd.
   • Veel hangt af van de nadere invulling c.q. uitvoering en uitvoerbaarheid. O.a. op dit laatste wil
      VNG actief haar rol vervullen.

Wonen

Wat staat er in het akkoord?
Volkshuisvesting blijft een topprioriteit. Wat opvalt is dat er geen grote beleidswijzigingen worden
aangekondigd. Bestaande wetsvoorstellen worden doorgezet of beperkt aangepast. Wel wordt er extra
geld uitgetrokken voor woningbouw, namelijk € 1 miljard per jaar en € 500 miljoen voor daaraan relateerde
mobiliteit. Dit is serieus geld maar veel minder dan we in het kader van uitvoeringsagenda wonen en
woontop hebben berekend dat nodig is.

In het akkoord wordt erkend dat grond een belangrijke voorwaarde is voor woningbouw. Het is positief
dat er daarom werk gemaakt wordt van een belasting op ongebouwde grond met een woonfunctie en
een planbatenheffing. In het hoofdstuk financiën worden deze maatregelen, die op termijn extra geld voor
woningbouw zouden kunnen opleveren, wat nader geanalyseerd.

Ook trekt het akkoord € 500 miljoen uit voor verhoging van de huurtoeslag. Het nieuwe kabinet zet de
gewenste lijn door dat corporaties een grotere rol moeten krijgen in het middensegment. In het akkoord
wordt aangekondigd dat het verboden wordt voor gemeenten om statushouders alleen om reden van hun
status voorrang te geven voor woonruimte.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten zullen vanwege de voorstellen extra investeringsmiddelen krijgen voor het mogelijk maken
van woningbouw. Enerzijds via directe ondersteuning vanuit het rijk, anderzijds via bijvoorbeeld de
planbatenheffing. Gemeenten vinden dat de beschikbare rijksmiddelen primair bestemd moeten zijn voor
de publieke tekorten bij woningbouw en gemeenten niet gekort moeten worden ter compensatie. Ook
willen we waken voor uitgebreide aanvraag- en verantwoordingsprocedures. De vraag is wel of het
voldoende is, ook de andere randvoorwaarden, bijvoorbeeld rondom personeel, energielevering,
drinkwaterlevering en stikstof moeten op orde zijn. De aanpassingen van de Wet versterking regie
volkshuisvesting betekenen een verruiming om regionaal af te wijken van het percentage sociale huur.
Aandachtspunt is daarbij hoe geborgd kan worden dat alle gemeenten zorgdragen voor meer sociale
huur. Het verbod op het toewijzen van woningen aan statushouders roept veel vragen op. Onduidelijk is
hoe gemeenten dan moeten voldoen aan de jaarlijkse taakstelling bij het huisvesten van statushouders.


                                                                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke ordening

Wat staat er in het akkoord?
Er komt een coördinerend minister, die regie voert op de ruimtelijke ordening en op waar hoeveel
woningen gebouwd moeten worden. Het kabinet zet een stevig aantal ambities door, zeker op het vlak
van bouwen en wonen, landbouw en visserij, economie en mobiliteit. Dit zijn allemaal functies die ruimte
nodig hebben.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Ruimtelijke ordening is meer dan volkshuisvesting en vraagt om duidelijke prioritering van ruimtevragers.
Dit lijkt nu aan de regio en gemeenten overgelaten te worden. Voor de bouwplannen is het van belang
om verschillende factoren mee te nemen in de ruimtelijke planning zoals o.a. zoetwaterbeschikbaarheid
en drinkwater, netcongestie, natuur en geschiktheid water en bodemgeschikte bouwlocaties. Deze
factoren vragen concrete keuzes op hoofdlijnen en hoofdstructuren door het toekomstige kabinet, met
een goede mix tussen regie op nationaal niveau en lokale afwegingsruimte. Voor versterking van de
uitvoeringskracht gaan wij uit van de beginselen en het instrumentarium van omgevingswet en Wet
Kwaliteitsborging voor het Bouwen. Hierop hebben wij blijvende samenwerking en commitment van het
rijk nodig.

Mobiliteit

Wat staat er in het akkoord?
Het akkoord spreekt over een grote impuls voor o.a. infrastructuur (op minimaal basisniveau) en
bereikbaarheid (weer oppakken gepauzeerde grote projecten en OV-verbinding platteland). Er zijn echter
geen extra middelen toegekend behalve € 2,5 miljard voor het ontsluiten van locaties voor woningbouw.

Het kabinet wil zero emissiezones uitstellen. De aanschaf van elektrische voertuigen blijft ondersteund
worden, maar de subsidies stoppen per 2025.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Het akkoord is geen grote trendbreuk. Onbekend blijft of de impuls voor infrastructuur ook voor
gemeentelijke infrastructuur is en met welke middelen de ambities voor bereikbaarheid worden
gerealiseerd. Gemeenten worden niet gesteund in de mobiliteitstransitie en verkeersveiligheid.
Het instellen van zero emissiezones is een gemeentelijke bevoegdheid en gemeenten willen dat zero
emissiezones niet uitgesteld worden. De vraag is hoe elektrische voertuigen gestimuleerd worden als de
subsidies stopgezet worden.

Veiligheid in het OV

Wat staat er in het akkoord?
In overleg met vervoerders en andere overheden worden maatregelen genomen om de veiligheid in het
OV te verbeteren. Te denken valt aan de inzet van meer BOA’s in trein en bus die ook daadwerkelijk op
kunnen en mogen treden (bv. door uitbreiding van bevoegdheid identiteit vast te stellen) en het invoeren
van bodycams voor hoofdconducteurs op basis van vrijwilligheid.




                                                                                                      11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten willen vasthouden aan de huidige regelingen, waarin inzet van bodycams bij BOA’s kan op
basis van vrijwilligheid. Daarmee beschouwen we dit als een ondersteuning aan de bestaande praktijk.

Elke Regio Telt

Wat staat er in het akkoord?
Voor woningbouw, infrastructuur en de bereikbaarheid staat de gebiedsgerichte benadering voorop; elke
regio telt. Om de bereikbaarheid in heel Nederland, ook op lange termijn, op orde te houden en verder te
verbeteren, is actie nodig.

De inzet op infrastructuurprojecten, voor een deel in regio's waar weinig verbindingen zijn, vragen
voldoende personeel, vergunningsruimte en middelen.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Hier is momenteel weinig concreets over te zeggen. De ambitie zijn wenselijk maar we hebben grote
vragen over uitvoerbaarheid.




Wat staat er in het akkoord?
Bij spoorverbindingen wordt per regio bezien wat nodig is, waarbij niet alleen focus ligt op de grote steden.
In de grensregio’s is een goede aansluiting van spoorverbindingen met het buurland essentieel.

De aanleg van de Lelylijn wordt voortgezet, waarbij met de aanleg wordt gestart in Groningen als dit
uitvoeringstechnisch mogelijk is. Internationaal spoorvervoer wordt bevorderd door barrières voor nieuwe
toetreders weg te nemen. Er komt een voorstel voor grensoverschrijdend spoorvervoer inclusief de
aansluiting van vijf treinstations op internationale hsl-lijnen (bv. Hengelo, Venlo, Heerlen, Groningen en
Zwolle).

De bereikbaarheid van het landelijk gebied wordt verbeterd door het busvervoer tussen dorpskernen op
het platteland te versterken.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Het akkoord komt overeen met het standpunt van de VNG. De aandacht voor goede aansluiting van
grensregio's met het buitenland is welkom.

De ambities op bereikbaarheid zijn goed maar busverbindingen zijn niet zonder reden verdwenen of in
frequentie afgenomen. Meer lokaal regelruimte en flexibiliteit om te kunnen komen tot passende
oplossingen is wenselijk. Denk bijvoorbeeld aan kleinschalig vervoer waar nu o.a. het knelpunt is dat
zulke oplossingen moeilijk combineren met landelijke regelingen voor bijvoorbeeld studenten. Wij
verwachten van zulke toekomstgerichte zaken meer effect dan van terugbrengen wat er ooit was.

U leest meer over Elk Regio Telt bij het hoofdstuk Goed bestuur en Sterke Rechtsstaat.




                                                                                                          12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Een goede toekomst voor landbouw en visserij,
voor voedselzekerheid, voor natuur
Landelijk gebied

Wat staat er in het akkoord?
Dit akkoord schetst een ambitie om toekomstperspectief te bieden aan het landelijk gebied. Vakkennis
van boeren, tuinders en vissers worden centraal gesteld, door van middel- naar doelsturing te gaan. Er
wordt geambieerd bedrijfsspecifieke emissiedoelen te formuleren en een juridisch houdbare ‘afrekenbare
stoffenbalans’ te ontwikkelen. Innovatie wordt breder opgepakt en krijgt meer ruimte in
beleidsontwikkeling, bijvoorbeeld via een apart innovatieprogramma voor robotisering. Er worden
meerdere maatregelen beschreven om het toekomstperspectief van de agrariër te ondersteunen, zoals
langjarige financiële ondersteuning van agrarisch natuurbeheer en ontwikkeling van nieuwe
verdienmodellen. Ook wordt veel aandacht besteed aan een gebiedsgerichte aanpak, waarbij de agrariër
centraal staat.

De uitwerking van een aantal van de voorstellen, bijvoorbeeld als het gaat om de derogatie,
Nitraatrichtlijn, de mestaanpak en het herijken van N2000-gebieden focust op onderhandelen in Brussel.
Zo wordt in het akkoord meermaals verwezen naar Brussel om een aantal hete hangijzers voor
agrarische ondernemers aan te pakken (zie hiervoor verder het hoofdstuk Internationaal en Europa):

    •   Opnieuw onderhandelen over derogatie van de Nitraatrichtlijn;
    •   Derogatievrije zones (overgangsgebieden) rondom N2000-gebieden beperken;
    •   Maximale hoeveelheid stikstof uit dierlijke mest uit Nitraatrichtlijn schrappen;
    •   Herijking van N2000-gebieden.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Het bieden van toekomstperspectief aan het landelijk gebied is belangrijk. Dat zien we terug in het
akkoord. Evenals een gebiedsgerichte aanpak waar gemeenten er nauw bij betrokken zijn in lopende
gebiedsprocessen. Randvoorwaardelijk voor ontwikkeling blijft echter de stikstofreductie voor de totale
transitie van het landelijk gebied. Haalbaarheid, uitvoerbaarheid en juridische houdbaarheid van de totale
aanpak over alle domeinen heen is voor gemeenten een belangrijk aandachtspunt. Ook de
financierbaarheid vraagt aandacht nu het transitiefonds wegvalt. Gemeenten moeten binnen de
meegegeven kaders in staat zijn taken uit te voeren.




                                                                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Energie, leveringszekerheid en klimaatadaptatie
Algemeen bevindingen
   • De maatregelen zijn allemaal vrij sectoraal gericht terwijl een meer integrale benadering mist.
   • Veel onderwerpen met een ruimtelijke impact worden niet genoemd, of heel algemeen, zoals
      bijvoorbeeld een thema als klimaatadaptatie.

Energietransitie en klimaat

Wat staat er in het akkoord?
Het akkoord stelt relatief stabiel beleid voor en houdt zich aan bestaande afspraken. Maar stelt zich
teweer tegen nieuwe nationale koppen (hogere normen of hoger tempo bijvoorbeeld) op Europees beleid.
Belangrijkste kenmerken zijn minder afhankelijkheid van onbetrouwbare landen, draagbaar, haalbaar en
uitvoerbaar klimaatbeleid, handelingsperspectief voor burgers en bedrijven en ondersteuning specifieker
gericht op mensen met een kleine beurs en kleine bedrijven.

Er wordt een aantal specifieke aanpassingen in het beleid voorgesteld:
    • Geen verplichting warmtepomp bij nieuwe cv-ketel;
    • Geen verplichte labelsprongen voor koopwoningen,
    • Windmolens zoveel mogelijk op zee in plaats van op land.
    • Invoering zero-emissiezones uitstellen om uitzonderingen landelijk te kunnen regelen (de
       instelling van zulke zones blijft wel gemeentelijke bevoegdheid).
    • De maatwerkafspraken industrie worden doorgezet, maar de extra CO 2-heffing vindt geen
       doorgang.
    • Er komen minimaal 4 kerncentrales bij, mogelijk ook meerdere kleinere.
    • Oplossen van netcongestie krijgt voorrang, waarbij de regie bij het kabinet ligt, o.a. in de
       prioritering aansluitingen.
    • De eerste schijf van de energiebelasting op gas wordt verlaagd, net als bij een aantal andere
       belastingen op fossiele brandstoffen.
    • De salderingsregeling wordt in 2027 helemaal afgeschaft.
    • Er wordt een bezuiniging van € 1,2 miljard op het Klimaatfonds (van de € 35 miljard) ingeboekt
       en er is een generieke taakstelling op subsidies van € 1 miljard. Deze gaat ook
       verduurzamingssubsidies raken.
    • Er zijn geen extra uitvoeringsmiddelen voor gemeenten beschikbaar gesteld (waar het ROB
       eerder dit jaar wel voor pleitte). Ook zijn er andere aankondigingen zoals overheveling SPUKS
       naar het gemeentefonds met een forse afslag, en afschaffen transitiefonds. Uit dit transitiefonds
       werden ook financiële bijdragen geleverd voor energietransitiemaatregelen in het landelijk
       gebied. Deze optelsom aan financiële reducties leidt tot meer druk op de hoeveelheid
       beschikbare uitvoeringsmiddelen.

Wat betekent dit voor gemeenten?
De mate waarin de taken en bevoegdheden van gemeenten worden geraakt zit met name in de
beschikbaarheid van uitvoeringsmiddelen. Een groot deel van de extra middelen uit het ROB-advies zijn
bedoeld voor infrastructuur en het oplossen van netcongestie en voor woningisolatie, doelen waar het
akkoord zelf prioriteit aan geeft. Ook de wijzigingen in het flankerend beleid (zoals hierboven geschetst)


                                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>en mogelijk een lagere doelstelling op windenergie hebben effect op de opgaven van gemeenten. Zo
wordt de business case voor duurzame warmte moeilijker door de lagere belasting op aardgas.
De VNG mist een integrale benadering met andere opgaven, zoals wonen en bestaanszekerheid.

Klimaatadaptatie

Wat staat er in het akkoord?
Nederland moet zich verder aanpassen aan de klimaatverandering. De adaptatie-aanpak wordt
geactualiseerd en is er o.a. aandacht voor funderingsschade aan gebouwen en infrastructuur en de
beschikbaarheid van zoetwater. Er is hierbij geen financieel kader opgenomen.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten zijn aan de slag met klimaatadaptatie. Om te versnellen is ondersteuning nodig waaronder
een bijpassend financieel kader. Ook de funderingsaanpak vraagt om extra inzet en maatregelen zoals
blijkt het recent Rli-advies ‘Goed gefundeerd’.

Water en bodem sturend (WBS)

Wat staat er in het akkoord?
In het Hoofdlijnenakkoord staat ‘Er wordt toekomstbestendig gebouwd en rekening gehouden met water,
bodem, landschap en stedenbouwkundige kwaliteit’. En er staat ook dat ‘geen extra, nationale
duurzaamheidsregels voor bouwen opgelegd worden’.

Wat betekent dit voor gemeenten?
De gevolgen voor gemeenten zijn nog onduidelijk en vraagt om verdere integrale uitwerking waarbij de
uitvoerbaarheid centraal staat. Ook wordt in het Hoofdlijnenakkoord geen koppeling gemaakt tussen het
water- en bodemsysteem en de transitie in het landelijk gebied. Inwoners en ondernemers hebben een
goede oplossing nodig, zoals voor verzilting, zoetwatertekorten of ruimte voor waterberging.

Gemeenten en andere partijen hebben duidelijkheid nodig over duurzaamheidsregels, op het
ambitieniveau van het akkoord van Parijs. Anders verwacht de VNG voortdurende juridische onzekerheid,
vertraging en zwakke business cases rond projecten.




                                                                                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Toegankelijke publieke voorzieningen; zorg en
onderwijs
Jeugd

Wat staat er in het akkoord?
De hervormingsagenda jeugd wordt doorgezet. Hierbij verwijst het kabinet specifiek naar oordelen van
de Raad van State en de Algemene Rekenkamer. Tevens zet het kabinet in het bijzonder in op het
versneld afbouwen van de gesloten jeugdzorg, het verminderen van het aantal uithuisplaatsingen en het
verbeteren van de rechten van kinderen en ouders. Ook heeft het kabinet besloten om de extra
bezuiniging van € 511 miljoen op de jeugdzorg te schrappen.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Dat we al onze inzet door kunnen zetten op de Hervormingsagenda Jeugd. Ook geeft dit zekerheid dat
de financiële afspraken hieruit gestand zijn gedaan, inclusief de rol van de deskundigencommissie. Het
definitief wegvallen van de extra bezuiniging van € 511 miljoen is goed nieuws. Ook de noodzaak van de
afbouw van gesloten jeugdzorg onderschrijven wij. We spreken de verwachting uit dat bij de verdere
uitwerking de huidige inhoudelijke kaders van de hervormingsagenda leidend zullen blijven. Dit is
namelijk bepalend om het effect op gemeenten vast te stellen.

We missen een keuze over het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming. Om gezinnen beter te
helpen en de rechten van ouders en kinderen te versterken is een stelselwijziging rondom de jeugd- en
gezinsbescherming cruciaal.

Onderwijs en Cultuur

Wat staat er in het akkoord?
In de onderwijsparagraaf ontbreken duidelijke uitspraken over de rol van het onderwijs in het bevorderen
van gelijke kansen voor onze inwoners. Wel is er veel aandacht voor basisvaardigheden, wordt gesteld
dat voor- en vroegschoolse educatie van belang is, en heeft het kabinet aandacht voor passend en
speciaal onderwijs. Ook wil het kabinet dat er een stop komt op de wildgroei aan subsidies en in plaats
daarvan een solide financiering bieden. In het financiële kader wordt gemeld dat de subsidie (€ 200
miljoen structureel) voor de maatschappelijke diensttijd (MTD) wordt geschrapt. En dat de subsidie voor
heterogene brugklassen wordt afgeschaft (€ 57 miljoen structureel) en het programma School en
Omgeving wordt beperkt tot de 5% scholen met de grootste positieve achterstandsscore (€ 157 miljoen
structureel). Ook wordt een generieke korting op subsidies gemeld waarvan niet duidelijk is of en hoe die
ook effect heeft in het onderwijs.

Daarnaast wil het kabinet een lastenverzwaring (als inkomsten) doorvoeren door het verlaagde btw-tarief
op cultuurgoederen en -diensten af te schaffen.

Er wordt bevorderd dat onderwijsaanbod in stad en platteland binnen een redelijke reistijd bereikbaar is.
Daartoe moeten binnen de onderwijsbegroting middelen worden herschikt.




                                                                                                      16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Wat betekent dit voor gemeenten?
In het hoofdlijnenakkoord ontbreekt aandacht voor het belang van gezond opgroeien, ontwikkelen en
opvoeden in onze samenleving. Wat we zien gebeuren is dat de samenleving steeds complexer wordt
en dat er allerlei vraagstukken over opvoeden en opgroeien als “probleem” binnenkomen in de jeugdzorg,
de kinderopvang of in het klaslokaal. Terwijl het eigenlijk vaak gaat om alledaagse vragen en
onzekerheden van kinderen en jongeren die zij in de lokale gemeenschap, met vrienden, in de buurt, het
gezin, de kerk, de vereniging of de school zouden kunnen bespreken. Het risico van deze
probleemgerichte aanpak is dat we op zoek gaan naar behandelingen en medische en individuele
(jeugdhulp) aanpak. Die aanpak is niet altijd effectief en kans soms zelfs negatieve gevolgen hebben.

Het effect is ook dat de wachtlijsten (jeugdhulp en het speciaal onderwijs) en het aantal thuiszitters
toenemen. En deze jongeren blijven zitten met hun vragen. Daarom is het belangrijk dat we werken aan
het versterken van de pedagogische basis. We zien het als een gemiste kans dat deze notie in het
hoofdlijnenakkoord ontbreekt. Daarnaast ontbreekt een verdere uitwerking van de omzetting van
subsidies naar een solide financiering in het onderwijs, terwijl een aantal subsidies wel wordt geschrapt.
Dit gaat ten koste van de inzet op eerlijke kansen in het onderwijs. Ook hebben we zorgen over het effect
van de bezuinigingen op de gewenste versterking van de kwaliteit van het onderwijs en de pedagogische
basis.

Ondanks opeenvolgende alarmerende rapporten over de staat van de onderwijshuisvesting in Nederland
en de financiële tekorten aldaar (bv 2017, 2020, 2021) kiest ook dit kabinet niet voor een structurele
reparatie van de budgetten voor onderwijshuisvesting bij gemeenten en schoolbesturen. Als gevolg
hiervan zal zullen schoolgebouwen opnieuw verder verouderen. Scholen zijn daardoor steeds minder
geschikt om naar de normen van vandaag les in te geven en voldoen in steeds mindere mate aan de
eisen en wensen ten aanzien van energieprestaties en binnenklimaat.

Het afschaffen van het verlaagde btw-tarief heeft direct gevolgen voor de betaalbaarheid en
toegankelijkheid van cultuur voor inwoners. Prijsstijgingen van entreebewijzen en tickets kunnen leiden
tot minder bezoekers. Dit heeft gevolgen voor de hoogte van de publieksinkomsten van culturele
organisaties. Gemeenten zijn in veel gevallen eerste of medefinancier van het culturele aanbod onder
voorwaarde van voldoende eigen (publieks)inkomsten. Een disbalans door een btw-verhoging leidt
mogelijk tot minder (divers) aanbod en zet de brede toegankelijkheid van cultuur daarmee onder druk.

Publieke gezondheid

Wat staat er in het akkoord?
Op het vlak van de publieke gezondheid staat in het akkoord dat preventie meer centraal komt te staan
om daarmee de zorg voor de toekomst ook toegankelijk te houden. Aandacht voor sport en bewegen,
het verkleinen van gezondheidsverschillen en het beheersen van de zorgvraag zijn daarbij belangrijk.
Verder komt er een nieuwe, samenhangende aanpak van vaccinaties, met name ter bescherming van
kinderen.

Wat betekent het voor gemeenten?
Er is nog niet uitgewerkt hoe de voornemens van de partijen zich verhouden tot de decentrale taak van
gemeenten via de Wet Publieke Gezondheid. Het is ook niet duidelijk hoe de ambitie zich verhoudt tot
de opgenomen financiële maatregel om de intensivering in publieke gezondheid terug te draaien vanaf


                                                                                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>2025 met uiteindelijk € 300 miljoen. De rol en mogelijkheden van gemeenten om een bijdrage te leveren
aan de publieke gezondheid komen hierdoor onder druk te staan.
De uitwerking van een nieuwe aanpak om de vaccinatiegraad onder kinderen te verhogen, is welkom.
Maar nog onduidelijk is wat dit betekent voor de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma waar
gemeenten via hun GGD’en verantwoordelijk voor zijn.

Maatschappelijke Ondersteuning en Zorg

Wat staat er in het akkoord?
Op het vlak van maatschappelijke ondersteuning en zorg willen partijen door met een hoofdlijnenakkoord
voor de curatieve zorg. Aan de hand van de evaluatie IZA wordt een nieuw akkoord voor de jaren tot en
met 2028 voorbereid, waarvan de volumegroei gelijk is aan het laatste jaar van het IZA. Dit
hoofdlijnenakkoord moet structureel € 590 miljoen opleveren.

Met het halveren van het eigen risico in de curatieve zorg dat inwoners betalen voor hun zorgverzekering,
willen partijen zorgmijding voorkomen en drempels voor chronisch zieken verlagen. Daar staat het
afschaffen van de huidige tegemoetkoming voor extra kosten als gevolg van hun ziekte of handicap voor
arbeidsongeschikten tegenover.

Verder wordt in de langdurige ouderenzorg de eerdere bevriezing van verpleeg- en verzorgingshuis-
plekken teruggedraaid. Hiervoor is € 600 miljoen beschikbaar voor de Wlz per 2027. Er wordt ook een
lastenverlichting ingeboekt in de Wlz, oplopend tot structureel € 270 miljoen, als gevolg van het versnellen
van digitale vormen van zorg en de aanname dat dit meer arbeidsproductiviteit oplevert.

Er is de ambitie om de personeelskrapte in de zorg met grote prioriteit op te pakken, maar de middelen
(€ 130 miljoen) die vanaf 2022 beschikbaar zijn in het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt
Zorg en Welzijn (TAZ) worden afgeschaft. De partijen zetten in op ICT/digitale middelen, administratieve
lastenverlichting en het aantrekkelijker maken van het werken in de zorg, bv. door meer zeggenschap.
Tot slot wil het kabinet goede regionale afspraken tussen ziekenhuizen over bereikbaarheid bij acute zorg
in de buurt en van streekziekenhuizen; de insteek wordt dat streekziekenhuizen behouden blijven.

Ook is aangegeven dat de positie van de eerstelijnszorg en onderlinge samenwerking verbeterd zal
worden.

Wat betekent het voor gemeenten?
De vier partijen richten zich vooral op de curatieve en langdurige zorg in het hoofdlijnenakkoord. De
voorgenomen voortzetting van een hoofdlijnenakkoord voor de curatieve zorg is positief, maar met het
terugdraaien van de intensivering en subsidies in de publieke gezondheid en het ontbreken van aandacht
voor het belang van een sterk sociaal domein, vallen ook belangrijke voorwaarden weg voor gemeenten
om bij te dragen aan de beweging van zorg naar gezondheid. Preventie wordt ook nog erg individueel en
in termen van leefstijl benaderd. We weten vanuit kostenperspectief en effectiviteit dat collectieve
preventie, gezond leven makkelijker maken via een gezonde leefomgeving en een stevige sociale basis
ziekte en zorg voorkomen. Gemeenten zijn hier met hun GGD en maatschappelijke partners de
uitgelezen uitvoerder van. Ook als het gaat om aandacht voor de consequenties van de vergrijzing en
het toenemend beroep op maatschappelijke ondersteuning in de thuissituatie, ondersteuning van
mantelzorgers en zorg van kwetsbare groepen, zoals dak- en thuislozen. Aandacht hierop ontbreekt
volledig in dit hoofdlijnenakkoord. Een goede basis van ondersteuning en laagdrempelige zorg in de wijk

                                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>en voldoende passende woonvoorzieningen is cruciaal om het beroep op curatieve en langdurige zorg
naar de toekomst toe te beheersen.

Het weer beschikbaar komen van verpleeg- en verzorgingshuisplekken is positief nieuws voor inwoners
en mantelzorgers, die daardoor eerder de benodigde zorg kunnen ontvangen en minder lang een beroep
hoeven te doen op de Wmo of crisiszorg. Ook de maatschappelijke waarde van streekziekenhuis voor
de gemeenschap mag niet worden onderschat. Het is van belang dat gemeenten in dat regionale gesprek
ook worden betrokken. De oplopende personeelstekorten in de zorg baren ook gemeenten zorgen, het
hoofdlijnenakkoord vraagt nog verdere uitwerking in hoe partijen dit daadwerkelijk willen realiseren.

Huisvesting van aandachtsgroepen

Wat staat er in het akkoord?
Op het vlak van de huisvesting van aandachtsgroepen staat in het akkoord dat partijen de inzet op de
huisvesting van aandachtsgroepen willen voortzetten. Ook is de inzet dat er bij nieuwbouw gemiddeld
minimaal 30% sociale huur wordt gerealiseerd. Gebiedsgerichte differentiatie moet mogelijk zijn en het
wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting wordt aangepast om gemeenten hier meer lokale ruimte
te geven.

Wat betekent dit voor gemeenten?
De genoemde groepen in het akkoord zijn anders dan omschreven in de wet Versterken regie
volkshuisvesting. Het is onduidelijk in hoeverre dit een bewuste keuze is. Wel staat expliciet benoemd
dat statushouders géén voorrang meer mogen krijgen bij het toekennen van woningen. Het is nog
onduidelijk hoe gebiedsgerichte differentiatie zich verhoudt tot het VNG-standpunt dat alle gemeenten
moeten toewerken naar 30% sociale huur.

Streekziekenhuizen en zorg dichtbij

Wat staat er in het akkoord?
Een hoofdlijnenakkoord, gericht op beheersbaarheid van zorguitgaven en de kwaliteit van de zorg; goede
regionale afspraken tussen ziekenhuizen over bereikbaarheid bij acute zorg in de buurt en van
streekziekenhuizen; de insteek wordt dat streekziekenhuizen behouden blijven. Er wordt onderzoek
gedaan naar alternatieve bekostigingsvormen van de spoedzorg, anders dan het huidige stelstel van
marktwerking.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Deze ambitie maar vraagt om het veranderen van veel meer kwaliteitsnormen dan spoedzorg alleen.
Vanuit gemeenten wordt uitgekeken naar meer regelruimte om andere oplossingen mogelijk te maken.

De ambitie om naar andere uitgangspunten dan marktwerking te kijken moeten breder getrokken worden
dan (spoed)zorg alleen. Liever uitgaan van maatschappelijke effectiviteit dan van efficiency.




                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Goed bestuur en een sterke rechtsstaat
Representatieve democratie

Wat staat er in het akkoord?
Versterking van de regionale band tussen kiezers en gekozenen in de Tweede Kamer door invoering van
een nieuw kiesstelsel. De Kiesraad wordt omgevormd tot een Kiesautoriteit met meer zeggenschap over
het verkiezingsproces. De aanstellingswijze van de burgemeester blijft ongewijzigd. Ook staat er in het
akkoord dat de initiatiefwet voor invoering van het bindend correctief referendum verder in behandeling
wordt genomen.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Een wetsvoorstel tot invoering van een nieuw kiesstelsel voor de Tweede Kamer ter versterking van de
regionale band tussen kiezers en gekozenen wordt dit jaar ingediend, gericht op tijdige inwerkingtreding
voor de volgende verkiezingen. De snelle invoeringsdatum kan grote gevolgen hebben voor de uitvoering
door gemeenten. Ook kan de Kiesautoriteit meer invloed krijgen op het verkiezingsproces.

Politieke ambtsdragers

Wat staat er in het akkoord?
Vanaf 1 januari 2026 is er voor één jaar een nullijn voor de loonontwikkeling van politieke ambtsdragers.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Recent is een nieuwe CAO Rijk afgesloten voor de periode van 1 juli 2024 tot en met 31 december 2025.
Onderdeel daarvan is een gemiddelde loonstijging van 9,7 procent. Deze CAO blijft in stand. Wel gaat
vanaf 1 januari 2026 een nullijn gelden voor rijksambtenaren voor de periode van één jaar. Met deze
nullijn wordt de loonontwikkeling van rijksambtenaren gematigd. Omdat de CAO Rijk doorwerkt op de
lonen van politieke ambtsdragers gaan zij mee in de nullijn.
Voor de politieke ambtsdragers van gemeenten betekent dit ook voor het jaar 2026 een nullijn.

Extra waarborgen voor rechtsstatelijk handelen bij medebewindstaken

Wat staat er in het akkoord?
   • Het waarborgen van de democratische rechtsstaat en stabiele overheidsfinanciën vormen
       onmisbare randvoorwaarden
   • Er komt op basis daarvan een agenda voor vernieuwing van de democratie, de rechtsstaat, het
       bestuur en de controle daarop. Extra investeringen van € 200 miljoen structureel.
   • Vaste Tweede Kamercommissie grondrechten en constitutionele toetsing.
   • Minister BZK coördineert aanpak van hardheden in beleid, wetgeving en uitvoering.
   • Constitutionele toetsing door constitutioneel hof.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten voeren veel medebewindstaken uit op basis van wetten in formele zin. Met deze voorstellen
worden burgers beter beschermd tegen een overheid die zich niet aan de Grondwet houdt, zoals dat
helaas is gebeurd met de Toeslagenaffaire. Een rechter zal niet alleen lagere regelgeving, maar ook
wetten in formele zin aan de Grondwet gaan toetsen.

                                                                                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Een constitutioneel hof is alleen bedoeld om wetten in formele zin aan de Grondwet te kunnen toetsen.
Het akkoord en het beoogde constitutioneel hof bieden geen handelingsperspectief voor gemeenten bij
verschil van mening over beoogde medebewindstaken en onverwachte ontwikkelingen bij de uitvoering
hiervan, terwijl dit wel essentieel is voor een gelijkwaardige verhouding met de rijksoverheid. Als het
constitutioneel hof ook bij geschilbeslechting tussen overheden een rol kan spelen, is dat een welkome
aanvullende waarborg.

Realistische taken voor gemeenten

Wat staat er in het akkoord?
   • De rijksdienst zet aantoonbaar meer in op vakmanschap, kennis, uitvoering en burgerperspectief;
       werving voor en roulatie bij de algemene bestuursdienst worden in deze context hervormd.
   • Goed bestuur voor de burger betekent ook: rijk, gemeenten, provincies en waterschappen
       moeten in staat worden gesteld om adequaat en zelfstandig als democratisch gelegitimeerde
       overheidsorganen te functioneren. Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat.
   • De medeoverheden worden vroegtijdig betrokken bij voorbereiding van beleid en van wetgeving;
       de wetgever hakt uiteindelijk de knopen door.

Wat betekent dit voor gemeenten?
De aandacht voor goed bestuur, een sterke rechtstaat en herstel van vertrouwen is positief. Het
partnerschap tussen rijksoverheid en gemeenten staat niet in de concrete maatregelen van de in het
akkoord aangekondigde agenda voor vernieuwing van de democratie, de rechtsstaat, het bestuur en de
controle daarop.

Gemeenten en het rijk hebben elkaar nodig bij het realiseren van echte, werkende oplossingen voor de
problemen van mensen in Nederland. In de nadere uitwerking van het akkoord moet daarom ingezet
worden op het borgen van de volgende punten:
    • daadwerkelijke inspraak van medeoverheden bij nieuw beleid;
    • bewuster kiezen welke taken bij gemeenten passen;
    • voldoende aandacht voor de haalbaarheid van ambities van de rijksoverheid in de praktijk van
       gemeenten. Zijn die wel uit te voeren, zeker in tijden van personeelskrapte?
    • de inzet van innovatie, gegevensuitwisseling en digitalisering om slimmer en beter invulling te
       geven aan opgaven.

Samenwerking met de regio

Wat staat er in het akkoord?
Er wordt geïnvesteerd in structurele samenwerking met de regio. De bestaande regiodeals worden in
overleg met het bedrijfsleven, kennisinstellingen en decentrale overheden uitgebouwd tot strategische
investeringsagenda’s met afspraken over wonen, bereikbaarheid, onderwijs en economie. Belangrijke
gezamenlijke programma’s zoals het ‘Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid’ en ‘Elke Regio
Telt’, worden doorgezet.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Het is goed dat het programma Elke Regio Telt wordt voortgezet. De invulling van structurele
samenwerking met de regio kan helpen om te werken naar langjarige structurele financiering – en niet
alleen voor investeringsagenda’s. Het is nog de vraag wat de passage uit het akkoord betekent voor de
                                                                                                    21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>invulling van de investeringsagenda’s. Ook is er geen nieuw budget vrijgemaakt voor de
investeringsagenda’s, terwijl het budget voor de Regiodeals eindig is.

Verantwoorde en transparante inzet AI en Algoritmen

Wat staat er in het akkoord?
   • Er komt een wetenschappelijke standaard voor het gebruik van modellen en algoritmes. Beide
       moeten openbaar en navolgbaar zijn. De bijsluiter maakt duidelijk waarvoor ze wel en waarvoor
       ze niet bedoeld zijn en gebruikt kunnen worden.
   • Gebruik van AI (artificiële intelligentie) door de overheid biedt voordelen maar wordt ook aan
       voorwaarden gebonden zodat veiligheid, privacy en rechtsbescherming geborgd zijn. De
       overheid, waarbij de kennis van digitalisering moet worden versterkt, en de maatschappij worden
       weerbaar gemaakt tegen desinformatie en ‘deepfakes’.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten maken zich hard voor transparante en verantwoorde inzet van technologie, onder meer met
algoritmeregistratie. Zij beschouwen dit als steun in de rug hiervoor. Vanuit het principe ‘normeren en
democratiseren’ willen gemeenten dat elke technologie die bij toepassing potentieel invasief kan zijn op
waarden en normen vanuit ethiek via democratische weg genormeerd wordt op mogelijkheden en
onmogelijkheden voor toepassing. De wensen van het kabinet sluiten daarbij aan.

Wet open overheid en Archiefwet

Wat staat er in het akkoord?
Het nieuwe kabinet wil de Wet open overheid, de uitvoering hiervan en de hiermee gemoeide kosten
evalueren. Het kabinet is ook voornemens om de overheidsarchieven op orde te brengen. Daartoe wordt
de Archiefwet gemoderniseerd.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Concreet betekent dit een voortzetting van het huidige beleid. In 2023 is er een invoeringstoets opgesteld
over de Wet open overheid (Woo). In deze invoeringstoets is een aantal kritische conclusies getrokken
over de uitvoerbaarheid van de wet. Het kabinet moet een reactie hierover innemen. Het op orde krijgen
van de informatiehuishouding is een belangrijke pijler uit de Woo. Gemeenten hebben hiervoor geen
compensatie ontvangen. Andere rapporten hebben aangetoond dat er nog veel geïnvesteerd moet
worden in de uitvoerig van de wet om een open overheid te realiseren. Het wetsvoorstel om tot een
gemoderniseerde Archiefwet te komen is in april 2024 aangemeld voor plenaire behandeling. Het nieuwe
kabinet is voornemens is dit wetstraject voort te zetten.

(Digitale) bereikbaarheid overheid

Wat staat er in het akkoord?
De bereikbaarheid van overheidsorganisaties voor burgers moet omhoog, onder meer door
daadwerkelijke verruiming van de mogelijkheden, tijden en locaties voor contacten in persoon, meer tijdig
en adequaat telefonisch contact en grotere beschikbaarheid van hulp bij digitaal contact. Bestaande niet-
digitale communicatie door de overheid met burgers wordt gehandhaafd.



                                                                                                       22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Wat betekent dit voor de gemeenten?
Dit voornemen ondersteunt de ontwikkeling ingezet vanuit het programma Werk aan uitvoering om te
komen tot versterking van de loketfunctie voor burgers onder meer door hoogwaardige digitale
dienstverlening en overheidsbrede fysieke loketten. Er is echter geen vermelding in de financiële bijlage
van budget of compensatie van de kosten van verruimde bereikbaarheid. Budgetmaatregel 40
(Generieke taakstelling subsidies) vermeldt o.a. bezuinigingen op subsidies waarvan de effectiviteit en
doelmatigheid van de middelen vaak niet of onvoldoende zijn bewezen, o.m. inclusiviteit en participatie.




                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Nationale veiligheid
Veiligheid en handhaving

Wat staat er in het akkoord?
Voor versterking van de nationale veiligheid wordt oplopend structureel € 300 miljoen per jaar
beschikbaar gesteld voor meer slagkracht bij de politie, justitie en veiligheidsdiensten.

Politie en justitie dichtbij, lokale handhaving leefbaarheid en veiligheid: er komt zichtbare aanwezigheid
en meer politie en politieposten in wijken, in buurten, in de regio; de recherche wordt versterkt. Het
streven is dat zoveel mogelijk wijkagenten meer tijd echt in hun wijk kunnen doorbrengen.
Wijkrechtspraak wordt waar dat kan ook uitgebreid.

Het opsporend en handhavend personeel in de veiligheidsketen, inclusief politie en boa’s, is neutraal,
zonder religieuze symbolen gekleed.

In overleg met vervoerders en andere overheden worden maatregelen genomen om de veiligheid in het
OV te verbeteren. Te denken valt aan de inzet van meer boa’s in trein en bus die ook daadwerkelijk op
kunnen en mogen treden (bv. door uitbreiding van identificatiemogelijkheden voor boa’s)

Er wordt scherper onderscheid gemaakt tussen (vreedzaam) demonstreren en ordeverstorende acties.
Wanordelijkheden, bedreigingen tegen anderen en openbaar geweld worden niet getolereerd. OM, lokaal
gezag en nationale politie zullen worden aangespoord om kordaat op te treden waar demonstranten over
de grenzen van het strafrecht heengaan

Om te zorgen dat de politie ruimte heeft voor de prioriteiten en kerntaken, worden werkzaamheden, onder
meer met betrekking tot personen met verward gedrag en administratieve verrichtingen in de asielketen,
overgeheveld naar andere, ter zake deskundige organisaties.

Het zogenaamde F4 illegaal vuurwerk onder de Wet Wapens en Munitie brengen.

Om voetbalhooligans harder aan te pakken, bijvoorbeeld naar Engels model, worden extra maatregelen
getroffen. Er wordt vaker een (digitale) meldplicht voor personen met een stadionverbod opgelegd en er
wordt een vergunning verleend per (risicovolle) wedstrijd. Daarnaast komt er een verbod op
gezichtsbedekkende kleding in voetbalstadions.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Het is welkom dat de organisaties die zich inzetten voor de veiligheid moeten inderdaad weer in de wijken
ingezet worden, voor de zichtbaarheid en het gezag te herwinnen. Preventie is een belangrijk punt, want
enkel straffen werkt niet zonder een bredere inzet op preventie en omgekeerd. Zwaar vuurwerk is vaak
de grondstof die gebruikt wordt bij de aanslagen op woningen en bedrijven en door plofkrakers. Het
handhaven hiervan kan worden verbeterd door de F4-categorie op te nemen in de Wet wapens en
munitie.




                                                                                                       24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Wat mist zijn middelen voor gemeenten om (meer) handhavers en boa’s in te kunnen zetten in de wijk,
ten behoeve van het versterken van leefbaarheid en veiligheid. Er blijven meningsverschillen bestaan
over het voor hun boa’s wel of niet toestaan van het dragen van zichtbare geloofsuitingen.
Demonstreren is een belangrijk grondrecht, hetgeen ook gemeenten willen en moeten faciliteren. De
partners in de lokale veiligheidsdriehoek moeten lokaal de afwegingen (kunnen) maken rond de mogelijke
inzet tegen excessen.

Deels gerelateerd aan de (digitale) meldplicht in de aanpak van voetbalgeweld, die de VNG als nuttig
voor zich ziet, zijn wij van mening dat deze ontwikkeling op meer plekken kan helpen in de aanpak van
ordeverstoringen, bijvoorbeeld ook met online onrust maar ook in de aanpak van explosies in gemeenten
of uithalers van drugs.

Weerbare samenleving

Wat staat er in het akkoord?
Onze democratische rechtsstaat wordt bedreigd door islamitisch terrorisme en direct ondermijnd door de
georganiseerde misdaad. Verder staat onze veiligheid onder druk door mensenhandel, bedreigingen,
terrorisme, cybercriminaliteit, personen met verward gedrag, maatschappelijke polarisatie en onvrede.
Veiligheid en een weerbare samenleving zijn topprioriteiten. Dat vereist scherp optreden tegen allen die
vrijheid en veiligheid bedreigen. De nationale veiligheid moet worden beschermd. De zware,
georganiseerde misdaad moet krachtig worden bestreden. Gezag en respect in de openbare ruimte
moeten worden hersteld. Daarnaast vergt preventie in het algemeen en voorkomen van recidive, in het
bijzonder door first offenders, meer inzet. Voor effectief veiligheidsbeleid vormen preventie en repressie
twee kanten van dezelfde medaille.

Wat betekent dit voor gemeenten?
De fysieke en online wereld zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, ook in de aspecten die de veiligheid
onder druk zetten. Voor versterking van de maatschappelijke weerbaarheid is een goede
informatiepositie van de veiligheidspartners noodzakelijk. Gemeenten willen meer inzicht krijgen in aard,
omvang en verschijningsvormen van slachtofferschap van digitale en gedigitaliseerde criminaliteit en op
basis daarvan lokaal gerichte interventies kunnen inzetten in samenwerking met politie en OM,
maatschappelijke partners en het bedrijfsleven. Daarnaast moet er meer aandacht komen voor
slachtofferschap, zodat we de meldingsbereidheid digitale en gedigitaliseerde criminaliteit verhogen en
inzicht krijgen in de werkelijke maatschappelijke impact en schade. Wanneer gemeentelijke ICT-
dienstverlening aangevallen worden door cybercriminelen, zijn zij zowel slachtoffer als ook hulpverlener
om de maatschappelijke impact te beperken en inwoners te helpen. Met Europese en nationale
regelingen worden gemeenten aangezet om zelf hun digitale weerbaarheid te verhogen en op pijl te
houden. Hiervoor is ondersteuning en structurele financiering voor gemeenten noodzakelijk.

Digitale veiligheid

Wat staat er in het akkoord?
De aanpak van digitale dreigingen door statelijke actoren en cybercriminelen wordt versterkt; intensieve
samenwerking tussen overheid, veiligheidsdiensten, wetenschap en bedrijfsleven wordt bevorderd.
Maximumstraffen voor cybercriminaliteit worden verhoogd. De bevoegdheden en middelen van de
veiligheidsdiensten worden uitgebreid voor het tegengaan van economische spionage. Elektronica, zoals


                                                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>scanapparatuur, wordt afgebouwd in strategisch belangrijke sectoren en diensten vanuit landen met
verhoogde spionagerisico’s. Spionage wordt strenger bestraft.

Gebruik van AI (artificiële intelligentie) door de overheid biedt voordelen maar wordt ook aan voorwaarden
gebonden zodat veiligheid, privacy en rechtsbescherming geborgd zijn. De overheid, waarbij de kennis
van digitalisering moet worden versterkt, en de maatschappij worden weerbaar gemaakt tegen
desinformatie en ‘deepfakes’.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Cybercriminelen wanen zich onaantastbaar en de pakkans is relatief laag. Daar moet verandering in
komen. Strraffen voor cybercriminelen gaan omhoog en het is goed dat hiervoor meer aandacht komt.
Een klein aantal cybercriminelen kan immers enorm veel slachtoffers maken via de digitale weg en grote
(financiële) schade berokkenen aan inwoners en ondernemers. Dit in tegenstelling tot de klassieke
vormen van criminaliteit.

De ondersteuning voor lokale bestuurders in hun eigen weerbaarheid tegen desinformatie en ‘deepfakes’
versterken moet versterkt worden. Er lijkt goede aandacht voor de maatschappelijke opgave rondom
cybercriminaliteit en noodzakelijke aandacht voor de weerbaarheid. Weerbaarheid verhogen is echter
geen aangelegenheid van alleen de veiligheidsdiensten, maar ook van gemeenten, maatschappelijke
partners en het bedrijfsleven en dat vergt dus brede(re) investeringen
Dit vraagt om een goede informatiepositie van gemeenten en alle partijen en waar nodig het wegnemen
van barrières in die informatiedeling, inclusief waarborgen voor de privacybescherming met oog voor de
positie van kwetsbare inwoners.




                                                                                                       26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Internationaal en Europa
Internationaal

Wat staat er in het akkoord?
Het kabinet wil drastisch bezuinigen op het budget voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking. De vermindering van het budget loopt tot 2028 op tot € 2,4 miljard, wat
meer dan een halvering is ten opzichte van het huidige budget. Vanaf 2027 wordt maximaal 10% van het
budget voor ontwikkelingssamenwerking ingezet voor de dekking van de kosten voor de
eerstejaarsopvang van asielzoekers in Nederland; dat percentage ligt momenteel hoger.
Het nieuwe kabinet wil in het buitenland een bijdrage leveren aan voedselzekerheid, watermanagement
en migratiebeleid (inclusief opvang in de regio van migranten).

Wat betekent dit voor gemeenten?
De grote bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking kan gevolgen hebben voor internationale projecten
van gemeenten en voor de werkzaamheden van VNG International.

Een krachtig lokaal bestuur is een belangrijke voorwaarde in de aanpak van mondiale uitdagingen, zoals
klimaatverandering, armoede en migratie, en daarmee voor de verbetering van veiligheid en stabiliteit in
de regio. Nederlandse gemeenten hebben een sterke reputatie en dragen onder meer via de VNG met
hun expertise bij aan de versterking van lokaal bestuur, gemeentelijke dienstverlening en gemeentelijke
wederopbouw in het buitenland. Het is belangrijk dat deze internationale kennisuitwisseling en
investeringen worden voorgezet. Niet in de laatste plaats omdat het tegengaan van de grondoorzaken
van migratie elders in de wereld, invloed hebben op Nederland.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken en VNG International hebben een strategisch partnerschap-
programma voor sterk lokaal bestuur dat loopt tot medio 2026. Nederlandse gemeenten kunnen met
kennis en expertise bijdragen aan het programma. Ook wordt vanuit dit programma een bijdrage geleverd
aan ondersteuning en wederopbouw in Oekraïne. Dit programma draagt bij aan de beleidsprioriteiten die
het akkoord voor ontwikkelingssamenwerking schetst, maar de grote bezuiniging creëert onzekerheden.

Europa

Wat staat er in het akkoord?
De nieuwe coalitie wil zo snel mogelijk een opt-out clausule voor het Europees asiel- en migratiebeleid
indienen. Op gebied van natuur en milieu wil de coalitie de Europese richtlijnen zo aanpassen dat ze
werkbaar zijn en het verdienmodel ondersteunen. Er wordt o.a. ingezet op een nieuwe, regio-specifieke
derogatie van de Nitraatrichtlijn en op Herijking van de Natura2000-gebieden.

Een uitbreiding van de rol van woningcorporaties in middenhuur en versnelling woningbouw stuit op
Europese staatssteunregels. Het akkoord zet erop in bij de Europese Commissie om de inkomensgrens
te verhogen waarbinnen woningcorporaties mogen bouwen zonder dat dit wordt gezien als staatssteun.

Door het vaststellen van een Europawet, met inbegrip van een regeling van informatievoorziening en
procedures bij voorbereiding en totstandkoming van Europese wetgeving, en door binnen een nieuw op
te richten vaste TK-commissie grondrechten en constitutionele toetsing met daarbinnen ook aandacht

                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>voor implementatie van EU-regelgeving, wil het kabinet zorgen voor meer transparantie naar en
betrokkenheid van de Tweede Kamer bij Europese besluitvorming.

De nieuwe coalitie wil inzetten op lagere EU-afdrachten. Het kabinet zal er in de onderhandelingen voor
de nieuwe meerjarige financiële begroting van de EU op inzetten dat de Nederlandse afdrachten aan de
Europese begroting vanaf 2028 met € 1,6 miljard minder zullen stijgen dan nu in de meerjarenraming is
voorzien.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Een opt-out op Europees asiel- en migratiebeleid een Europese behoeft een verdragswijziging en kan
daarmee niet op korte termijn gerealiseerd worden. Daarnaast zien gemeenten graag in ieder geval EU-
coördinatie voor de ontheemden uit Oekraïne geregeld voor de lange termijn. Op die manier krijgen
gemeenten meer zekerheid over hun opgave met betrekking tot opvang van ontheemden.

Meer invloed van de Tweede Kamer over het maken van Europese regels zou ervoor zorgen dat
gemeenten (voornamelijk indirect) meer beïnvloedingsmogelijkheden krijgen. Tegelijkertijd kunnen de
plannen om in te zetten op lagere EU-afdrachten leiden tot problemen. Gemeenten investeren veel met
Europees geld, o.a. vanuit het Europees cohesiebeleid. Dit is onverminderd nodig is om stappen te
kunnen zetten m.b.t. de groene, digitale en arbeidsmarkttransities.

Ook vraagt de VNG aandacht voor het feit dat de ambities op gebied van landbouw, natuur, milieu en
energie uit het hoofdlijnenakkoord gebonden zijn aan minimumnormen in Brusselse regelgeving. De
rechter toetst nationale regels aan EU-regelgeving. Op de lange termijn zou deze regelgeving kunnen
worden aangepast, maar Nederland is hierbij afhankelijk van andere lidstaten en de EU-instellingen.
Verandering vergt steun van anderen in Brussel. Tot die tijd zullen gemeenten aan de slag moeten met
de implementatie van milieu- en natuurwetgeving; tussentijds terugdraaien of veranderen zet extra druk
op de (uitvoeringstaken van) gemeenten.




                                                                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Solide overheidsfinanciën, economie en
vestigingsklimaat
Gemeentefinanciën

Wat staat er in het akkoord?
De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat:
   • Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op
       het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026
   • Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de
       middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen
   • Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen
       aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde)
       grondheffing.
   • Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren
   • De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt
   • Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur

Wat betekent dit voor gemeenten?
Voor gemeenten betekenen de maatregelen het volgende:
   • De financiële positie van gemeenten verbetert niet. Vanaf boekjaar 2026 zullen gemeenten
       moeten gaan bezuinigen om tot een meerjarig sluitende begroting te komen. De impact voor
       burgers hangt af van de keuzes per gemeente, maar in zijn algemeenheid zal dit betekenen dat
       het niveau van voorzieningen en dienstverlening omlaag zal gaan.
   • Het afschaffen van de specifieke uitkeringen zou kunnen betekenen dat gemeenten meer ruimte
       krijgen voor eigen beleidskeuzes, meer integrale aanpak, minder administratieve lasten en met
       een jaarlijkse indexering. Als dat gerealiseerd wordt is een efficiencykorting te billijken.
       Aandachtspunt is dat de besparing al wel verwerkt wordt in de rijksbegroting, maar er nog geen
       zicht is op daadwerkelijke overheveling van specifieke uitkeringen. Dit laatste vraagt
       besluitvorming binnen het rijk en mogelijk aanpassing van wet- en regelgeving. Bovendien is de
       besparing gebaseerd op de omvang van de spuks in 2022. Mogelijk is de omvang in 2026 kleiner
       of gaat maar een beperkt deel over. Als de besparing bij Miljoenennota wordt verwerkt in de
       gemeentefondsbegroting betekent dit een verdere verslechtering van het financiële beeld vanaf
       2026. Het is echter ook mogelijk dat de besparing neer zal slaan op de departementale
       begrotingen. In alle gevallen is het voor gemeenten van belang dat er alleen over het bedrag dat
       daadwerkelijk wordt overgeheveld naar het gemeentefonds een korting wordt gerealiseerd.
   • De nieuwe belastingen kunnen beide een bijdrage leveren aan het versnellen van woningbouw
       en bijbehorende infrastructuur en de bekostiging ervan. Belangrijk aandachtspunt is de exacte
       vormgeving en de uitvoerbaarheid. Omdat waardeontwikkeling van de grond niet met
       terugwerkende kracht belast kan worden en er voor beide belastingen wetgeving nodig is zullen
       de extra inkomsten zich pas over enige jaren voordoen.
   • Het maximeren van OZB beperkt gemeenten in hun mogelijkheid om extra eigen inkomsten te
       verwerven. De financiële situatie van gemeenten vanaf 2026 vraagt eigenlijk wel om die
       mogelijkheid. De tekst in het hoofdlijnenakkoord spreekt expliciet over afspraken met gemeenten



                                                                                                    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>        en laat ruimte voor interpretatie en uitwerking. Onderdeel daarvan kan zijn om als gemeenten
        gecompenseerd te worden voor een beperking van deze mogelijkheid.
    •   De extra bezuiniging op Jeugdzorg van €511 miljoen wordt geschrapt. Omdat gemeenten nu al
        geen rekening hoefden te houden met deze extra bezuiniging verandert dit niets aan het
        financiële beeld.

Generieke taakstelling subsidies

Wat staat er in het akkoord?
In het hoofdlijnenakkoord staat een generieke taakstelling van € 1 miljard op subsidies. Onduidelijk is
precies welke subsidies hierdoor geraakt worden.

Wat betekent dit voor gemeenten?
De impact op geldstromen richting gemeenten is niet bekend. Vanuit verschillende beleidsterreinen wordt
gevreesd dat deze taakstelling effect gaat hebben. Gemeenten kijken uit naar de uitwerking van het
regeerprogramma hiervoor en zijn alert op deze taakstelling,

Circulaire economie

Wat staat er in het akkoord?
Er is een grote toekomst voor bedrijven die schoon zijn, en toegevoegde waarde leveren voor Nederland.
Hierbij is een visie op de ruimtelijke en economische structuur van Nederland belangrijk. Dit leidt niet
alleen tot een schonere omgeving, maar ook tot economische groei en nieuwe zakelijke kansen. Bij de
grondstoffentransitie, staat het verminderen van de afhankelijkheid van andere landen centraal. Waar
mogelijk worden materialen hergebruikt.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Bedrijven die schoon zijn leveren een belangrijke bijdrage in het streven naar het realiseren van een
gezonde leefomgeving, waarbij de aanwezigheid van bijv. zeer zorgwekkende stoffen of slechte
luchtkwaliteit tot een minimum wordt beperkt. Dit kan een positief effect hebben op de leefomgeving

Genoemde investeringen kunnen kansen bieden voor innovatie rondom de transitie naar een meer
circulaire economie. Door inzet op grondstoffenzekerheid ontstaat er mogelijk ruimte om hergebruik van
materialen binnen Nederland te stimuleren. Dit kan betekenen dat er vraag gaat ontstaan naar
bijvoorbeeld afvalstromen om te kunnen recyclen in plaats van deze te verbranden. In theorie kan dit
leiden tot lagere kosten voor afvalverwerking.

Economie en vestigingsklimaat

Wat staat er in het akkoord?
Een stabiele Nederlandse economie en gezonde bedrijven kunnen niet zonder een goed
vestigingsklimaat. Nederland moet behoren tot de top 5 van de landen met een goede
concurrentiepositie. Bedrijven moeten zich in Nederland willen vestigen en willen blijven. Het
verdienvermogen van Nederland moet voorop staan. Nederland moet een land blijven waar bedrijvigheid
ontkiemt, bloeit en groeit. En Nederlandse bedrijven, groot en klein en ook de agrarische sector moeten
kunnen blijven exporteren. Onze Nederlandse industrie is van groot belang voor ons verdienvermogen.


                                                                                                     30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Het is van belang dat gemeenten hun fabrieken behouden. Er is een grote toekomst voor bedrijven die
schoon zijn, en toegevoegde waarde leveren voor Nederland. Hierbij is een visie op de ruimtelijke en
economische structuur van Nederland belangrijk. Tegelijkertijd is er ook direct actie nodig; nu is er te veel
knellende regelgeving die in de weg zit.

Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten zijn positief dat er aandacht is voor economie, MKB en vestigingsklimaat en zien VNG
standpunten hierop komen goed terugkomen. Er is oog voor brede MKB door steun en lastenverlichtingen
voor ondernemers en ook voor terugdringen van regeldruk. Dit sluit aan op de inzet vanuit de VNG ten
aanzien van ondernemersdienstverlening. Wat betreft regionale economie en brede welvaart zal worden
ingezet meer structurele en meerjarige samenwerking en afspraken met regio. Ook positief dat
vestigingsbeleid vanuit een bredere afweging wordt gestimuleerd, door meer te kijken naar de ruimte,
energie en arbeid die het vraagt en die gemeenten nodig hebben, waar de VNG ook toe oproept in het
position paper ruimte voor werken en ondernemen.

Verder vinden we het positief dat er aandacht is voor de krapte op de arbeidsmarkt en de impact ervan
op zowel het economisch verdienvermogen als het realiseren van grote opgaven zoals de woningbouw
en energietransitie. De beschikbaarheid van talent en het stimuleren van een kenniseconomie krijgt zelfs
prioriteit in het economisch beleid. Daarbij blijft echter onduidelijk “hoe” hier op ingezet zal worden. Ook
valt op dat er in de budgettaire bijlage hiervoor geen middelen zijn opgenomen, sterker nog er wordt
bezuinigd op maatregelen hiervoor.
     • Er zijn geen expliciete middelen/investeringen in om- en bijscholing, arbeidsbesparende
          innovaties, of andere human capital gerelateerde thema’s benoemd.
     • Het nationaal groeifonds (rondes 4 en 5 komen te vervallen) verdwijnt – waarvoor veel human
          capital gerelateerde voorstellen in voorbereiding waren -,
     • De intensivering van de TAZ wordt teruggedraaid vanaf 2026;
     • en het fonds voor onderzoek en wetenschap wordt bezuinigd met € 1,1 miljard.

Hoe bovenstaande thema’s en voorstellen de komende maanden worden uitgewerkt is belangrijk. Daarbij
is uitvoerbaarheid een essentieel aandachtspunt.




                                                                                                          31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Geactualiseerde Resolutie ‘Nieuw kabinet, gebruik
en borg de kracht van het lokaal bestuur’

De VNG, bijeen te Utrecht op 24 mei 2024, tijdens een extra ingelaste Algemene Ledenvergadering,


Constaterende dat gemeenten voor grote opgaven staan met ontoereikende middelen
   - Nederland voor grote maatschappelijke opgaven staat, onder meer op het gebied van wonen,
       bestaanszekerheid, bereikbaarheid en zorg, die direct raken aan het dagelijkse leven van onze
       inwoners en een forse impact hebben op de gemeentelijke organisatie
   - Taken en middelen bij gemeenten structureel uit balans zijn
   - Er grenzen zijn aan wat de gemeenten met beschikbare capaciteit en middelen kunnen bieden

Constaterende dat met het demissionair kabinet een tussenstap is gezet in de Voorjaarsnota
   - Die betekenisvol is, waarbij de opschalingskorting wordt geschrapt, maar de scheefgroei
       tussen taken en middelen niet wegneemt.

Constaterende dat een gedragen sterke VNG inzet richting een nieuw kabinet cruciaal is
   - De inzet van de breed gesteunde resolutie “Formerende partijen, gebruik de kracht van het
       lokaal bestuur” (aangenomen in de Najaars ALV van 1 december 2023) nog steeds actueel is
   - Met de inzet in deze resolutie ook recht wordt gedaan aan de eerder door de ALV
       aangenomen moties, van onder meer de gemeenten Beesel en Enschede
   - Een actualisering van deze inzet noodzakelijk is op basis van de uitkomsten van de formatie.

Overwegende dat
   - Gemeenten een gelijkwaardige medeoverheid zijn waarbij rijk en gemeenten een gezamenlijke
      taak hebben om maatschappelijke opgaven aan te pakken
   - Gemeenten door inperking van hun structurele financiele ruimte, zonder vermindering van
      medebewindstaken, steeds meer een uitvoeringsloket van het rijk worden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>    -   Wegvallen van voorzieningen grote gevolgen heeft voor onze inwoners en de leefbaarheid van
        steden en dorpen
    -   Uitholling van de lokale democratie dreigt door verlies van vertrouwen van inwoners in het
        lokaal bestuur en verlies van de aantrekkingskracht van de lokale democratie voor (potentiële)
        raadsleden en bestuurders.

Spreekt uit dat het VNG-bestuur
   1. De opdracht van de resolutie van 1 december jl. “Formerende partijen, gebruik de kracht van
        het lokaal bestuur” onverkort uitvoert en zich maximaal blijft inzetten om te komen tot zowel
        een goede structurele financiële uitgangspositie voor gemeenten als het zetten van een stap
        naar voren door de gemeenten in het belang van onze inwoners
   2. Blijft werken vanuit de visie van een totaaloplossing om te komen tot een solide, stabiele en
        duurzame financiële positie van gemeenten met een balans in taken en beschikbare middelen
        en voldoende beleidsvrijheid. Daarbij staan inwoners centraal, wordt samengewerkt als één
        overheid, zijn voldoende middelen beschikbaar en bestaat ruimte voor regionale en lokale
        aanpak op basis van het uitgangspunt van welvaartsontwikkeling voor alle regio’s
   3. Zich sterk maakt om de kabinetsvoornemens uit de Voorjaarsnota 2024 over de Wmo en
        specifieke uitkeringen (Spuks) om te zetten in concrete, structurele en langjarige afspraken en
        daarbij in ieder geval in te zetten op:
             • Het zo snel mogelijk toevoegen aan het gemeentefonds van de middelen die nu
                 gereserveerd staan op de Aanvullende Post van de rijksbegroting voor de Wmo
             • Het maken van de afspraak dat besparingen op administratieve lasten voor over te
                 hevelen Spuks uitsluitend worden ingeboekt op het moment van overheveling zelf en
                 voor de looptijd van de betreffende specifieke uitkering
   4. Een (extra) ALV organiseert, als taken en middelen in het regeerprogramma van het nieuwe
        kabinet onvoldoende in balans zijn en in deze ALV een escalatiestrategie voorlegt aan de
        leden.
   5. Bij het nieuwe kabinet aangeeft dat de VNG bereid is om een actieve rol te spelen bij de
        vertaling van het hoofdlijnenakkoord naar een concreet programma. Zo kunnen we als
        overheden tot een gezamenlijk (uitvoerings)akkoord komen, waarin taken en middelen van
        gemeenten weer in balans zijn. Het teruggeven van taken kan onderdeel uitmaken van de
        gesprekken hierover.



              Dit is de geactualiseerde versie van de concept-resolutie van 26 april 2024.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Toelichting

1. Aanleiding
De bijgaande geactualiseerde resolutie is een herijking van de kaders voor de inzet kabinetsformatie
die eerder zijn meegegeven door de leden. Nadat in de Voorjaarsnota door het demissionaire kabinet
betekenisvolle stappen zijn gezet ligt er nu ook het hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen.
Een eerste VNG-reactie op het recente hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen treft u aan als
bijlage bij de ledenbrief van 17 mei. In de geactualiseerde resolutie doet het VNG-bestuur een voorstel
voor de inzet richting het nieuwe kabinet. Hierover spreken de leden zich uit in de Extra ALV van 24 mei
a.s.

2. Moties en resolutie die de basis vormen voor VNG-inzet
Op 1 december 2023 heeft u ingestemd met de kaders voor de inzet kabinetsformatie. U heeft daarmee
het bestuur opdracht gegeven om (bij voorkeur met IPO en UvW):
• Te komen tot een bestuursakkoord over de gezamenlijke opgave voor in ieder geval de volgende
    de maatschappelijke vraagstukken
         o Bestaanszekerheid
         o Kansengelijkheid
         o Toekomst van de zorg,
         o Asiel en migratie
         o Klimaat en energie en
         o Woningbouw en de inrichting van Nederland;
• Als voorwaarde aan het bestuursakkoord te stellen dat de
    opschalingskorting wordt afgeschaft en dat er
    overeenstemming komt over herstel van het gemeentefonds
    inclusief een oplossing voor de accreskorting en een nieuwe,
    duurzaam toereikende wijze van indexeren;
• Naast geld, de aanpak van die opgaves ook nadrukkelijk te
    verbinden aan het thema vertrouwen in de overheid, en in dat
    kader te komen tot afspraken die de kracht van het lokaal
    bestuur bevorderen en bijdragen aan betere interbestuurlijke
    samenwerking.
• De uitvoerbaarheid van de afspraken in het bestuursakkoord te
    toetsen als het gaat om menskracht, planning, wetgeving en
    financiën en alleen in te stemmen met haalbare voorstellen.

Naast de resolutie die expliciet genoemd wordt in de voorgaande
tekst, zijn er ook meerdere moties aangenomen die richting geven aan de inzet in de kabinetsformatie,
waaronder vanuit Enschede, Beesel, Leidschendam-Voorburg en Heemstede en hebben ook diverse
insprekers hier aandachtspunten voor benoemd.

3. Resultaat VNG-inzet in het formatieproces
Onze inzet heeft tijdens het formatieproces resultaat gehad: in verschillende formatiestukken en zelfs in
het opinieartikel van informateurs Plasterk en Putters zijn de gemeenten en de VNG expliciet genoemd.
In de inhoudelijke fase van de kabinetsformatie (van Zwol/ Dijkgaaf) hebben Sharon Dijksma en
Leonard Geluk namens de gemeenten al op 28 maart jl. aan tafel gezeten en is er sindsdien op een
aantal dossiers (wonen, jeugdzorg) aanvullende inbreng geleverd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>De VNG zal deze aanpak voortzetten. En ook onjuiste beelden over gemeentefinanciën in de media
zullen we bestrijden met actieve persbenadering en woordvoering. Daarnaast wordt een brede
publiekscampagne voorbereid over het belang van gemeenten voor het dagelijks leven van inwoners.

4. Voorjaarsnota
Vanwege de duur van de formatie was het demissionair kabinet aan zet om de Voorjaarsnota op te
stellen. Hierover zijn intensieve gesprekken geweest tussen de fondsbeheerders (Minister BZK,
Minister Financiën, Staatssecretaris Financiën) en een VNG-delegatie. Dat heeft geleid tot onderstaand
resultaat, dat is toegelicht in de ledenbrief van 15 april jl. https://vng.nl/brieven/gemeentefinancien-in-
voorjaarsnota-2024.




5. Betrokkenheid en input leden
Tijdens deze intensieve gesprekken met het demissionaire kabinet over de Voorjaarsnota heeft de
VNG-onderhandelingsdelegatie nauw contact gehouden met de leden op diverse manieren (bestuur,
commissies, netwerkenoverleg, provinciaal, klankbordgroep, etc.). De signalen die u collectief heeft
afgegeven in deze sessies zijn:

    -   Zorgen over specifieke uitkeringen (Spuks); geld moet terug naar gemeentefonds.
    -   Zorgen op stijgende kapitaallasten bij investeringsopgaven
    -   Onrechtvaardigheid resterende financiële problematiek
    -   Benadrukken dat gemeenten meer zijn dan uitvoeringsorganisatie
    -   Ongenoegen en vragen bij onderbouwing eenmalige uitname 2025

Deze signalen zijn ook ingebracht in de gesprekken met de fondsbeheerders en hebben tot het
uiteindelijke resultaat Voorjaarsnota 2024 geleid. Dit is in veel verschillende bijeenkomsten toegelicht.
Daarnaast gaf u aan behoefte te hebben aan duidelijkheid over de escalatiestrategie.

6. Vervolgproces
De voorstellen van het demissionaire kabinet in de Voorjaarsnota en het hoofdlijnenakkoord van de
formerende partijen hebben geleid tot de geactualiseerde resolutie. Op basis van de uitkomsten van de
behandeling van deze resolutie en eventuele amendementen en moties in de Extra ALV van 24 mei a.s.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>zullen wij het gesprek met het nieuwe kabinet aangaan. De ALV van 26 juni a.s. biedt al snel een
volgende moment met elkaar het gesprek hierover te voeren. Uitgangspunt in de huidige resolutie is dat
de VNG bereid is om een actieve rol te spelen bij de vertaling van het hoofdlijnenakkoord naar een
concreet programma. Zo kunnen we als overheden tot een gezamenlijk (uitvoerings)akkoord komen,
waarin taken en middelen van gemeenten weer in balans zijn.

7. Escalatiestrategie
In de afgelopen periode zijn mogelijke elementen van een escalatiestrategie (Plan B) besproken met de
achterban, onder meer binnen de Klankbordgroep kabinetsformatie. Deze escalatiestrategie heeft
betrekking op de situatie waarin gemeenten door het kabinet onvoldoende in staat worden gesteld hun
verantwoordelijkheid te nemen. In de huidige resolutie wordt voorgesteld dat het bestuur een (extra)
ALV organiseert, als taken en middelen in het regeerprogramma van het nieuwe kabinet onverhoopt
onvoldoende in balans zijn en in deze (extra) ALV een escalatiestrategie voorlegt aan de leden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>