<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                           Business Case
                 Warmte en koude systeem
                      in Vught – Loyola e.o.
Datum:   7 december 2023
Versie:  1.0
Status:  Eindconcept
Auteurs: Francesco Franchimon
         Huub Glas
         Ed Smulders
                                   To Realize Concepts B.V.
                                          Esschestraat 33
                                         5262 BA VUGHT
                              Handelsregister: 17262254
                           Statutair gevestigd te Vught
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
INHOUDSOPGAVE ...................................................................................................................................... 1
1.     VRAAGSTELLING EN PROCESGANG ...................................................................................................... 3
2.     AANPAK VAN HET ONDERZOEK ........................................................................................................... 4
3.     HET PLANGEBIED: LOYOLA E.O. ........................................................................................................... 5
4.     BEOORDELING ONDERGRONDSE RUIMTE ............................................................................................ 7
   4.1.         WARMTE EN KOUDE DISTRIBUTIELEIDINGEN ...................................................................................................... 7
   4.2.         ENERGIECENTRALE EN WARMTE EN KOUDE OPSLAG (WKO) ............................................................................... 8
5.     BESCHIKBAARHEID VAN DUURZAME WARMTEBRONNEN .................................................................. 10
   5.1.         BODEMENERGIE MET WARMTE KOUDE OPSLAGSYSTEMEN ................................................................................ 10
   5.2.         AQUATHERMIE .......................................................................................................................................... 11
6.     CONCEPTUEEL ONTWERP VAN HET WARMTE EN KOUDE SYSTEEM ..................................................... 14
   6.1.         KORTE UITLEG 5E GENERATIE WARMTE EN KOUDE NET ....................................................................................... 14
   6.2.         LEVERING VAN WARM TAPWATER.................................................................................................................. 16
   6.3.         GEVOLGEN VOOR BESTAANDE WONINGEN ...................................................................................................... 16
   6.4.         EEN MIDDEN TEMPERATUUR NET ALS ALTERNATIEF ? ......................................................................................... 18
7.     RUIMTELIJK ONTWERP ..................................................................................................................... 20
   7.1.         KEUZE VAN SECTOREN ................................................................................................................................. 22
   7.2.         BEPALEN VAN WARMTEVRAAG IN SECTOREN ................................................................................................... 26
8.     FINANCIËLE HAALBAARHEID, DE BUSINESS CASE ............................................................................... 30
   8.1.         NETTO AANVANGSRENDEMENT (NAR) .......................................................................................................... 30
   8.2.         SUBSIDIES EN FISCALE REGELINGEN ................................................................................................................ 30
   8.3.         ONDERVERDELING IN SUBSECTOREN .............................................................................................................. 31
   8.4.         OMZETBEPALING EN GEHANTEERDE ACM-TARIEVEN ........................................................................................ 31
   8.5.         STRUCTUUR ASSETS (BEDRIJFSMIDDELEN) ....................................................................................................... 32
   8.6.         RESULTATEN MODELBEREKENINGEN .............................................................................................................. 33
   8.7.         GEVOELIGHEIDSANALYSE NAR ..................................................................................................................... 33
   8.8.         OPTIMALISATIE VOOR NAR IN SECTOR B EN C ................................................................................................. 37
9.     EINDGEBRUIKERSLASTEN .................................................................................................................. 39
   9.1.         VERGELIJKING TUSSEN INDIVIDUELE LUCHT-WATER WARMTEPOMP EN COLLECTIEVE WARMTE EN KOUDE .................. 41
10.         CONCLUSIES ................................................................................................................................. 49
BIJLAGE FINANCIËLE DOORREKENINGEN IN SECTOREN B EN C .................................................................... 51
   DEELSECTOREN VAN SECTOR B .................................................................................................................................. 51
   ............................................................................................................................................................................ 51
   DEELSECTOREN VAN SECTOR C .................................................................................................................................. 53
                                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>      1. Vraagstelling en procesgang
De gemeente Vught heeft To Realize Concepts b.v. (2RC) gevraagd om, naast twee andere
partijen, een aanbieding te doen voor dit onderzoek.
De opdracht is verstrekt aan 2RC op 13 juli 2023.
In de offerte aanvraag is de volgende vraagstelling meegegeven:
• Is een (midden- of (zeer) lage-temperatuur) warmtenet technisch haalbaar in deze wijk?
     • Op welke manier wordt in warm tapwater voorzien?
     • Is het werken met kleinere, afzonderlijke clusters (buurten) mogelijk?
             • Bijvoorbeeld in het wijkdeel Stadhouderspark en/of de buurt Vughterhage
     Ga er daarbij vanuit dat de woningen in de wijk of het betreffende wijkdeel transitie gereed
     zijn voor een (MT/(Z)LT) warmtenet (ondanks dat dit nu niet overal het geval is).
• Indien technisch haalbaar, wat is de economische haalbaarheid van een warmtenet in deze
   wijk (of in delen van de wijk)?
    • Wat is de initiële benodigde investering (indicatie)?
    • Wat zouden de energiekosten worden voor een gemiddeld huishouden (uitgesplitst
         naar woningtype)?
Het onderzoek is uitgevoerd in de periode augustus t/m oktober 2023.
De tussenresultaten zijn besproken op:
• 8 september 2023
• 28 september 2023
De eindresultaten zijn op 6 november gepresenteerd aan zo’n 100 bewoners tijdens een
informatieavond.
Daar is, ter plekke, een werkgroep gevormd van zo’n 8-10 bewoners, die een vervolg willen
geven aan het onderzoek naar de haalbaarheid van een warmte en koude net in de wijk.
De presentatie van die avond is openbaar gemaakt via de website Wij-in-Vught, zie deze link.
De voorliggende rapportage is geschreven om als informerende bijlage deel uit te maken van
het uitvoeringsplan dat voor de wijk Loyola e.o. wordt opgesteld. Over de werkwijze om tot het
uitvoeringsplan te komen wordt geschreven op de informatieve website van Wij-in-Vught, zie
deze link.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                          3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     2. Aanpak van het onderzoek
Overeenkomstig de vraagstelling is de haalbaarheid onderzocht langs twee lijnen:
1. Technisch
        1. Beoordeling van de ondergrondse ruimte op geschiktheid voor de inpassing van
            een warmte en koude net, zie hoofdstuk 4;
        2. In kaart brengen van de beschikbaarheid van duurzame warmtebronnen, zie
            hoofdstuk 5;
        3. Uitwerking van het conceptuele ontwerp van een warmte en koude systeem voor
            lage temperaturen (30-45oC), zie hoofdstuk 6;
        4. Ruimtelijk ontwerp, zie hoofdstuk 7;
            Om een en ander mogelijk te maken is een gebiedsinventarisatie uitgevoerd waarbij
             gegevens over de woningen en gebouwen in het gebied zijn verzameld.
2. Economisch
        1. Modelberekeningen voor de business case, zie hoofdstuk 8;
        2. Eindgebruikerslasten voor 5 woningtypen, zie hoofdstuk 9;
        3. Vergelijking met eindgebruikerslasten van een individuele luchtwarmtepomp, zie
            paragraaf 9.1.
In de offerte is de optie aangeboden om een midden temperatuur warmtenet door te rekenen.
Daar is in de loop van het onderzoek vanaf gezien, omdat:
• Er geen aantrekkelijke warmtebronnen zijn voor een warmtenet met
    distributietemperaturen van 55 – 70oC
• De vergelijking vanuit midden temperatuur met een individuele lucht-warmte pomp
    oplossing minder gelijkwaardig is dan met het nu doorgerekende net, omdat:
        o De individuele lucht-warmtepomp ook een aanvoertemperatuur voor
            ruimteverwarming heeft van 30 – 45oC
        o Daarmee dezelfde maatregelen in de woning nodig zijn om het energieverbruik van
            de woning te beperken als bij een individuele lucht-warmtepomp
Verderop in de rapportage wordt, zonder onderbouwende berekeningen, ingegaan op de
mogelijkheden om in een transitiefase van energiebesparing bij woningen en gebouwen ook
een aflevertemperatuur van 55-70oC aan te bieden in woningen. Zie hiervoor paragraaf 6.4.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>      3. Het plangebied: Loyola e.o.
Het plangebied komt overeen met het gebied dat is gekozen om een uitvoeringsplan te maken
voor een aardgasvrije wijk. Dit gebied is in Figuur 6 weergegeven.
Figuur 1: Geografische kaart met de deelgebieden van Loyola en omgeving
Uitgesloten buurten
In buurt A is al een WKO-systeem met warmtenet operationeel, dat in de periode 2021 – 2022
is gerealiseerd. Dit gebied blijft buiten de scope van dit onderzoek.
                       Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>In buurt O worden nu nieuwe woningen gebouwd. Hier stond het zorgcentrum de Braacken.
Ook buurt O blijft buiten de reikwijdte van de studie omdat de woningen hier worden voorzien
van een eigen systeem voor verwarming en koeling.
Meegenomen ontwikkelingen
In buurt D komen naast de in 2020 opgeleverde 53 woningen nog 120 – 160 nieuwe woningen.
Die zijn wel meegenomen binnen de reikwijdte van het onderzoek.
Op punt “d” staat een multifunctioneel school complex, Het Kwartier.
Er worden plannen ontwikkeld voor uitbreiding, eventueel verplaatsing van een van de twee
basisscholen naar een andere locatie in de wijk.
                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                      6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>      4. Beoordeling ondergrondse ruimte
De benodigde ondergrondse voorzieningen voor een warmte en koude net met de
distributieleidingen, de energiecentrale en Warmte en Koude Opslag (WKO) lijken op
voorhand niet tot beperkingen te leiden.
Het zal passen en meten worden in de bestaande weg- en straatprofielen (inclusief trottoirs en
bermen). Dat geldt ook daar waar plantsoenen of openbaar groen moet worden doorkruist.
Obstakels kunnen de vele ondergrondse kabels en leidingen en de aanwezige (en nog
geplande) bomen zijn.
De situatie in Vught-Noord is niet fundamenteel afwijkend van plaatsen waar vergelijkbare
leidingen voor een warmte- en koude net zijn aangelegd. Daar waar elders oplossingen zijn
gevonden kunnen die hier ook worden gecreëerd.
           4.1. Warmte en koude distributieleidingen
Op 31 augustus 2023 zijn de benodigde ondergrondse voorzieningen voorgelegd aan een
viertal specialisten van de gemeente Vught, die allen ervaring hebben met ondergrondse
werken en gebiedsregie. Tijdens deze bespreking is het Vughtse standaard straatprofiel
overhandigd, waarin de ligging van kabels en leidingen zijn meegenomen. Dit profiel, dat niet
is opgenomen in deze rapportage, is krapper qua maatvoering dan de landelijke profielen, die
de basis vormen voor het sleufprofiel in Figuur 2-A.
          Telecom     LS/MS         Water               Telecom       Gas            5GDHC
          0,10-0,30   0,30-0,70     0,70-1,10           1,10-1,50     1,50-1,80      1,90-2,50
          0,20        0,50         0,90                1,30           1,65           2,20                 4-pijps DUO [2 parallelle leidingen]
                                                                                                                                    sleufdiepte    bodem-
                                                                                                     DN   Duitw [mm] dekking [cm]
                                                                                                                                       [cm]     breedte [cm]
   0,60                                                                                              20     100               80         100           60
   0,80
          Strook t.b.v. huisaansluitingen en riolering                                               25     125               80         103           65
                                                                                                     32     150               80         105           70
   1,05
                      HS
                                                                                                     40     180               80         108           76
                      0,30-0,70
                                                                                                     50     200               80         110           80
                                                Onderlinge afstand tussen water en
                                                5GDHC vooralsnog aangehouden op
                                                             1 meter
                                                                                                     65     275               90         128           95
                                                                                                     80     300               90         130          100
                                                                                                 A                                                        B
     In het algemeen lopen de middellijnen uiteen van
     DN25 tot DN100 terwijl het netwerk wordt
     uitgevoerd als 2 parallelle zogenaamde DUO-
     buisleidingen (2 pijpen in 1 buisleiding).
   Figuur 2: (A) Straatprofiel met warmte en koude net (5GDHC) en (B) tabel met effect van buisdiameter van
   DUO-leidingen op dekking, sleufdiepte en bodembreedte
                                                Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                           7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Een concept sleufprofiel voor een 2-pijps clusterleiding is weergegeven in Figuur 3 met daarbij
een foto van een gerealiseerde sleuf.
                                           Ca. 2415
            800
          Duitw
            100
1700
          Duitw
             100
                         Ca. 600     300      Ca. 615   300   Ca. 600
                                            Ca. 1215
Figuur 3: Concept sleufprofiel voor DN200 duo-leiding met rechts een foto van een gerealiseerde sleuf
           4.2. Energiecentrale en Warmte en Koude Opslag (WKO)
In de ondergrondse energiecentrale wordt de installatie met de collectieve warmtepompen en
daarbij benodigde appendages, buffervaten en elektriciteitsvoorzieningen aangelegd.
De voorbeelden in Figuur 4 zijn ontleend aan situaties in Brunssum en Heerlen, waar een
vergelijkbaar systeem operationeel is.
Ter indicatie: een standaard ondergrondse energiecentrale heeft een buitenwerkse afmeting
van circa 12*5,5*3,5 meter (Figuur 4-A). Afhankelijk van het op te stellen vermogen wordt de
energiecentrale voorzien van het benodigde aantal warmtepompen. Een standaard
ondergrondse energiecentrale heeft ruimte voor maximum 12 collectieve warmtepompen
(Figuur 4-C).
                                                  B
                                                  C
        A                                                                                    D
       Figuur 4: (A) foto van ondergrondse kelder, (B) vooraanzicht van installatie in kelder, (C) bovenaanzicht
       installatie in kelder en (D) foto van straatbeeld van ondergrondse kelder
                             Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Om de warmtepompen te voorzien van duurzame energie worden die waterzijdig aangesloten
op een Warmte Koude Opslagsysteem (WKO).
In het straatbeeld is alleen een putdeksel te zien (Figuur 5-A). Voor een WKO is een warme
en een koude bron noodzakelijk. Iedere bron wordt op maaiveldniveau voorzien van een put
(1400*1400 mm met een diepte van 1000 mm) met afsluitbaar toegangsdeksel. De put dient
voor onderhoud voor vrachtverkeer bereikbaar te blijven.
Deze bronnen moeten worden geboord met boorwagens. Om te kunnen boren is er ruimte
nodig voor het materieel (Figuur 5-B en Figuur 5-C). De benodigde werkruimte bedraagt tijdens
het boren ca. 20*15 m2. Het vraagt enkele dagen om de bronnen te boren.
De technische voorzieningen (pompen, warmtewisselaar e.d.) voor een WKO worden direct
naast de kelder voor de energiecentrale gebouwd, ook ondergronds in een (kleinere) kelder.
  A                           B                                           C
Figuur 5: (A) Foto van straatbeeld van put met afsluitbare deksel, (B) plattegrond voor ruimtebeslag materieel voor
boren van bronnen en (C) foto van gebruikt materieel (bron foto’s en plattegrond: GEBO bv)
                        Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>      5. Beschikbaarheid van duurzame warmtebronnen
In het plangebied en de directe omgeving daarvan zijn mogelijkheden voor:
• Bodemenergie met Warmte Koude Opslagsystemen (WKO)
• Aquathermie, met name:
             o Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO)
             o Thermische Energie uit Afvalwater (TEA)
Er is (meer dan) voldoende duurzame energie beschikbaar uit de hiervoor genoemde bronnen
om alle woningen en gebouwen in het plangebied te voorzien van warmte en koude voor
ruimteverwarming en om verwarmd tapwater aan te bieden in de woningen.
             5.1. Bodemenergie met Warmte Koude Opslagsystemen
Met behulp van de landelijk beschikbare WKO-tool is gecheckt of in het plangebied een WKO-
installatie in de grond mag worden gerealiseerd. Daar zijn geen beperkingen voor anders dan
de Provinciale verordening, die, afhankelijk van de grondopbouw, limieten stelt aan de
boordiepte. Op basis van de verordening van de Provincie Noord-Brabant levert dit geen
beperking op voor de benodigde capaciteit voor warmte en koudeopslag en onttrekking. Figuur
6 laat zien dat er geen beperkingen zijn. De kaart laat geen vergunde WKO’s zien in het
gebied.
Figuur 6: Geografische kaart met daarop aangemelde gesloten bodemenergiesystemen van de wijken in Vught
(bron: WKO Tool)
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Wel is bekend is dat er een WKO is in Fort Isabella. Uit contacten met de operationele
beheerder van dit WKO-systeem blijkt dat de capaciteit nagenoeg volledig wordt benut voor
de gebouwen van Fort Isabella. Een beperkte overcapaciteit is aanwezig. Vooralsnog is er
(nog) niet op ingestoken om die te benutten voor nieuwbouw of bestaande woningen in het
plangebied waarvoor deze studie wordt uitgevoerd.
Een Warmte Koude Opslagsysteem (WKO) bestaat uit een warme bron en een koude bron.
In de winter halen de centrale warmtepompen warmte uit de warme bron. De warmtepompen
wekken warmte op voor ruimteverwarming en warmtapwater. Daardoor ontstaat er koude die
in de koude bron wordt opgeslagen. In de zomer wordt de koude uit de koude bron gehaald
waarmee appartementen gekoeld kunnen worden. Door een ruimte te koelen wordt er warmte
onttrokken uit de woning die vervolgens wordt opgeslagen in de warme bron.
Het is wettelijk verplicht dat de warme en koude bron in balans zijn. In een woonwijk is er meer
vraag naar warmte dan koude waardoor het Warmte Koude Opslagsysteem (WKO) niet in
balans zal zijn. Om dit in balans te krijgen is een andere warmtebron nodig. Dit wordt ook wel
de regeneratiebron genoemd, meer hiervoor in de volgende paragraaf (5.2). De werking van
een WKO-installatie is geïllustreerd in Figuur 7.
Figuur 7: Schema van een Warmte Koude Opslagsysteem (WKO) met de warme bron (links) en de koude bron
(rechts). In de technische ruimte bevinden zich de warmtepompen met alle regeltechniek en de warmteoverdracht
(secundaire kring) om de warmte/koude via leidingen in de schachten naar de appartementen te brengen.
               5.2. Aquathermie
Voor een eerste indicatie van de mogelijkheden voor thermische energie uit oppervlaktewater
(TEO) is gebruik gemaakt van de digitale tool Aquaviewer.
Figuur 8 maakt duidelijk wat het potentieel is. Vooral het Drongelens Kanaal
(afwateringskanaal tussen de Dommel en de Maas bij Drongelen) heeft een thermisch
potentieel dat de behoefte in het plangebied ruimschoots overschrijdt.
Ook de vijver in de hoek tussen Postweg en Kampdijklaan heeft potentieel. Daarin watert de
bermsloot af die ten zuiden van de Postweg loopt en ten westen van het spoor (tot aan de
N65). Het hemelwater van deze bermsloot watert enkele tientallen meters noordoostelijk van
de Kampdijkbrug af in het kanaal.
                       Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                           Naam: -
                                                           Minimum potentie     6.852 GJ/jaar
                                                           Gemiddelde potentie. 9.274 GJ/jaar
                                                           Maximum potentie. 11.617 GJ/jaar
       Naam: Afwateringskanaal 's-Hertogenbosch- Drongelen
       Minimum potentie. 178.360 GJ/jaar
       Gemiddelde potentie 277.605 GJ/jaar
       Maximum potentie 376.592 GJ/jaar
  A                                                                                           B
Figuur 8: (A) Geografische kaart met daarin het potentieel van thermische energie uit Oppervlaktewater met in de
kaders de bandbreedte van het potentieel aan thermische energie van het oppervlaktewater (bron
Aquathermieviewer. (B) Informatiekaart met gegevens over assets van Waterschappen (bron PDOK)
Er is nog een andere mogelijkheid om met aquathermie warmte te winnen. Nabij de
Kampdijkbrug ligt zuidwestelijk het rioolgemaal Vught (Figuur 9). Met dit gemaal wordt vrijwel
al het afvalwater van het dorp Vught naar het gemeentelijke rioolgemaal Helftheuvel in Den
Bosch gepompt om vervolgens in de rioolwaterzuivering van Den Bosch te worden gezuiverd.
Het afvalwater gaat direct met een duiker onder het kanaal door. Recent zijn de duiker en de
persleiding vervangen en/of hersteld. De persleiding, zowel als het kanaal zijn in beheer bij het
Waterschap Aa en Maas. Het Vughtse rioolgemaal is in beheer bij Waterschap de Dommel.
  A                                                                                             B
Figuur 9: (A) Foto van gemaal. (B) Locatie van gemaal uit Informatiekaart met gegevens over assets van
Waterschappen (bron PDOK)
Met beide waterschappen heeft contact plaatsgevonden. De afvoergegevens van het
rioolgemaal zijn bekend, maar het thermisch potentieel niet. Het waterschap Aa en Maas geeft
aan dat zij het thermisch potentieel van het afvalwater wil behouden voor optimalisatie van de
zuiveringsprocessen bij de waterzuivering. Bovendien is het lastiger om uit het vervuilde
afvalwater warmte te winnen met warmtewisselaars dan uit oppervlaktewater.
Omdat het thermisch potentieel van het oppervlaktewater in het Drongelens Kanaal ruim
voldoende is wordt bij het vervolg daarvan uitgegaan.
Na het overleg met het Waterschap Aa en Maas op 27 september 2023 is informatie over het
project toegestuurd voor gebruik door collega’s bij het Waterschap.
                              Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>De duurzame warmtebronnen (bodemenergie en aquathermie) worden beschouwd als (zeer)
lage temperatuur bronnen. De temperaturen van het oppervlaktewater variëren van enkele
graden boven nul in de winter tot zo’n 20oC in de zomer. De gemiddelde temperatuur van de
warme bron van de WKO, waar warmte aan onttrokken wordt, varieert rond de 10-15oC.
Door de hoge onttrekkingsdebieten van het water kan door een temperatuurverschil van 3-7oC
voldoende energie worden onttrokken aan het water die als duurzame warmtebron
functioneert voor de collectieve warmtepompen in de energiecentrale. Dat gebeurt door middel
van warmtewisselaars.
De onbalans die over een jaar ontstaat tussen de warme bron en koude bron kan in balans
worden gebracht door regeneratie met deze aquathermie bron.
                   Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>      6. Conceptueel ontwerp van het warmte en koude systeem
In dit hoofdstuk wordt het gekozen concept voor het warmte en koude net beschreven en
onderbouwd. Er is uitgegaan van een 5 e generatie warmte en koude net waarin 3 sectoren zijn
opgenomen met voor elke sector een ondergrondse energiecentrale en een Warmte en Koude
Opslag (WKO).
             6.1. Korte uitleg 5e generatie warmte en koude net
       e
Een 5 generatie warmte en koude net kenmerkt zich door maximaal energie uit te wisselen
binnen het net. Binnen de sector zelf kan energie uitgewisseld worden. Zodra sectoren met
elkaar verbonden worden met clusterleidingen dan kunnen de sectoren onderling ook energie
uitwisselen.
Met de duurzame warmtebron en de WKO als voeding kunnen warmtepompen de temperatuur
verhogen naar zo’n 30-45oC. Voor geïsoleerde woningen met een warmtevraag tussen de 30
– 60 kW/m2.jaar is dat een goede aanvoertemperatuur voor ruimteverwarming in de woning of
het gebouw. Deze temperatuur is onvoldoende hoog voor warm tapwater. Op de wijze waarop
warm tapwater wordt gemaakt wordt ingegaan in paragraaf 6.2.
De warmtepompen worden op een centraal punt in de wijk opgesteld in een ondergrondse
energiecentrale. De duurzame warmte vanuit de WKO wordt met een twee-pijps-systeem naar
de energiecentrale gedistribueerd. Via de ene leiding wordt water uit de WKO-bron toegevoerd
en via de andere leiding wordt water retour gestuurd richting WKO. Afhankelijk van de
bedrijfssituatie van de warmtepomp (verwarmen of koelen) is de retour respectievelijk kouder
of warmer dan de aanvoer.
Achter de energiecentrale is een 4-pijps-systeem voorzien. Dit wordt het sectornet genoemd.
Achter de energiecentrale kunnen zo’n 200 – 300 woningen worden aangesloten.
Het exacte aantal is afhankelijk van de woninggrootte, de warmte en koude vraag per woning,
de gelijktijdigheid van de energievraag en de woningdichtheid (aantal woningequivalenten per
oppervlakte).
Door het 4-pijps-systeem kunnen in een sector verschillende woningen op hetzelfde moment
worden voorzien van koeling als van verwarming. Voor het comfort bij bewoners en gebruikers
van gebouwen is dat belangrijk. Met name in de overgangsseizoenen (lente en herfst) kan de
individuele vraag van bewoners sterk verschillen, afhankelijk van de gebruikssituatie van de
woning of het gebouw. Wel brengt het 4-pijps-systeem hogere kosten met zich mee, maar
biedt de mogelijkheid dat alle klanten van het systeem individueel hun warmte en koude
behoefte kunnen regelen. Daardoor wordt het systeem, qua comfort, vergelijkbaar met een
individuele warmtepomp.
Het verliest daarmee ook fundamenteel het karakter van een midden temperatuur warmtenet
die een midden temperatuur warmtebron heeft, Dit type net levert alleen warmte.
In iedere energiecentrale is een buffer voorzien (2-4 m3) om piekvraag vanuit een sector te
kunnen opvangen zonder dat een grotere capaciteit van de warmtepomp(en) op voorhand
noodzakelijk is. Deze warmtebuffering heeft een andere functie dan de Warmte en Koude
Opslag (WKO). Een WKO kan warmte en koude opslaan voor het komende seizoen terwijl
een buffer in een energiecentrale vooral de piekvraag moet kunnen opvangen. In het gebied
kunnen ook (ondergrondse) warmtebuffers aangelegd worden op de opslagcapaciteit
significant te vergroten.
In woonwijken waar dominant woonhuizen staan zal over het algemeen meer warmte worden
gevraagd dan koude over de vier seizoenen samen. De warmte en koude bron moet op basis
van haar vergunning over een jaar nagenoeg in balans zijn. Dit betekent dat er warmte moet
worden toegevoerd aan de WKO (regenereren) om het WKO-systeem in balans te houden.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Dat kan worden gedaan door hiervoor het water vanuit de Thermische Energie uit
Oppervlaktewater (TEO) te gebruiken. Wanneer een TEO-systeem, inclusief de leidingen naar
de WKO’s, niet haalbaar zou blijken dan kan het regenereren ook dicht bij de WKO-installatie
worden gedaan met een zon-thermisch systeem of met een zogenaamde dry-cooler. Zo’n dry-
cooler wordt landelijk vaak gebruikt bij WKO’s, maar verbruikt meer elektriciteit dan zonthermie
of TEO. Op lange termijn gaat de voorkeur niet uit naar een dry-cooler.
Omdat het Drongelens Kanaal dicht bij het plangebied ligt is in het concept voor Loyola e.o.
uitgegaan van TEO.
De energiecentrale is vraag gestuurd en wordt softwarematig zo aangestuurd dat kan worden
geanticipeerd op regelmatig voorkomende vraagprofielen vanuit de woningen in de sector. Zo
kunnen buffers in het systeem optimaal worden benut en kan zelfs worden gestuurd op het
optimaliseren van inkoop van elektriciteit.
Als het systeem in het gebied zelfstandig elektriciteit kan produceren met (bijvoorbeeld)
zonnepanelen dan is het mogelijk de volledige elektriciteitsvraag van het systeem duurzaam
op te wekken. Daarmee wordt de CO2-uitstoot van het systeem in de exploitatiefase nihil en is
het concept volledig fossielvrij.
De totale systeemconfiguratie van een 5e generatie warmte en koude net is geïllustreerd in
Figuur 10. Een 5e generatie warmte en koude net kan naast een Warmte en Koude Opslag
(WKO) en Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) ook andere duurzame
warmtebronnen hebben zoals Ondiepe Geothermie (OGT), zonnecollectoren (PVT)
asfaltwarmte, restwarmte van datacenters (datathermie) of andere koelprocessen
(bijvoorbeeld koelingsinstallaties van supermarkten).
Voor de wijk Loyola zijn deze niet beschikbaar of niet de meest logische keuze.
   Figuur 10: Systeemconfiguratie van een 5e generatie warmte en koude net (afkortingen PV: fotovoltaïsche
   zonnepanelen (elektrisch), PVT: fotovoltaïsche en thermische zonnepanelen (elektriciteit en warmte), WKO:
   Warmte en Koude Opslag, EC: Energie Centrale met collectieve warmtepompen, TEO: Thermische Energie
   uit Oppervlaktewater, OGT: Ondiepe Geothermie
                      Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>             6.2. Levering van warm tapwater
Warm tapwater moet om volksgezondheidredenen regelmatig boven een temperatuur van
60oC worden gebracht. Dat voorkomt het ontstaan van legionella in het warm tapwater circuit
van de woning. Overigens wordt douchewater over het algemeen gebruikt op een lagere
temperatuur, ordegrootte 37 oC. De hogere temperatuur is dus niet gewenst vanuit comfort,
maar vanwege veiligheidsredenen.
De warmtepompen in de energiecentrale worden, normaliter, ingesteld op de levering van 30-
45oC. Dat is voldoende voor ruimteverwarming, maar niet voor warm tapwater in de woning.
Bij deze instelling is een afzonderlijke oplossing in de woning nodig of in een gebouw waar
warm tapwater wordt gebruikt.
In het voorgestelde concept is dat een boosterwarmtepomp,
bijvoorbeeld een Metrotherm.
Die is, inclusief voorraadvat, in de figuur afgebeeld.
De afmetingen zijn:
• Hoogte 157 cm
• Breedte 60,3 cm
• Diepte 62,0 cm
• Gewicht 98 kg
De boosterwarmtepomp wordt direct aangesloten op het
collectief systeem voor ruimteverwarming in de woning. Er is
geen buitenunit nodig, zoals bij een lucht-warmtepomp voor
tapwater of ruimteverwarming.
Het boilervat heeft een grootte van 190 – 260 liter, afhankelijk
van het type woning en de gezinssamenstelling.
In het apparaat is de warmtepomp geïntegreerd die de
temperatuur in het boilervat kan verhogen tot 60-65oC.
De boosterwarmtepomp kan in een bestaande woning
worden geplaatst nabij de locatie waar nu de Cv-ketel is die
voor het warme tapwater zorgt. Het apparaat heeft een
drinkwater-voeding nodig, die in de regel nabij de Cv-ketel
aanwezig is.
Voor de elektrische voeding in de woning wordt een
afzonderlijke groep aanbevolen die vaak nog moet worden
aangelegd in een bestaande woning.
                                                                        Boosterwarmtepomp met
Daar waar verderop in de rapportage de eindgebruikerslasten           voorraadvat (bron: Nathan)
worden berekend voor een warmte en koude net zijn de
kosten van aanschaf en exploitatie van de boosterwarmtepompen meegerekend.
Uitgangspunt is dat de boosterwarmtepomp eigendom is van de exploitant van het warmte en
koude net en dat die ook door de exploitant wordt onderhouden.
             6.3. Gevolgen voor bestaande woningen
De gewenste temperatuur in een leefruimte varieert zo tussen 18 en 22 oC. Dat is veel lager
dan de afgiftetemperatuur aan de binnen installatie (radiatoren, convectoren, vloer- of
wandverwarming, pompen en leidingen). Dat is logisch, omdat er warmte verloren gaat en
omdat de warmte moet worden overgedragen aan de lucht in de woning of het gebouw.
Maar in een geïsoleerde en zorgvuldig geventileerde verblijfsruimte                   kan    de
aanvoertemperatuur veel lager zijn dan de gebruikelijke 70-90oC van de Cv-ketel.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                       16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Er zijn landelijke campagnes die de bewoners uitnodigen om hun woning (met Cv-ketel) te
verwarmen op 50-55oC. Uit landelijk onderzoek in het Warming Up programma blijkt dat 60%
van de Nederlandse woningen prima bij deze temperatuur verwarmd kunnen worden.
Bovendien worden niet alle ruimtes van de woning gelijktijdig benut en zijn er, afhankelijk van
het gebruik en de gezinssamenstelling, maatwerk oplossingen mogelijk. Daarbij valt te denken
aan meerdere thermostaatregelingen in de woning, gebruik van infrarood-panelen (IR) in
ruimten die incidenteel intensief worden gebruikt of andere op één ruimte gerichte, door
elektriciteit gevoede, warmtebronnen of koelingen.
Toch is het bij toepassing van het voorgestelde concept van belang om de energievraag van
de woning te beperken tot de ordegrootte van 30 – 60 kWh/m2.jaar. Des te lager de
energievraag is, des te compacter kan het systeem (infrastructuur en installaties) worden
ontworpen. Bovendien kunnen de duurzame warmtebronnen dan veel meer mensen van
energie voorzien.
In een collectief systeem is het dus gewenst om de woning voldoende te isoleren en kieren te
dichten. Naarmate meer warmte wordt vastgehouden in de woning is het ook van belang om:
• Goed te ventileren en warmte terug te winnen uit ventilatielucht
• Koeling in de woning te hebben voor warme zomerdagen. Warmte door zoninval kan de
     woning immers moeilijk verlaten als een woning goed geïsoleerd is en kan leiden tot
     accumulatie en hoge binnentemperaturen, die slecht zijn voor het comfort. Bij kwetsbare
     mensen kan het zelfs leiden tot gezondheidsklachten.
Bij aansluiting op een warmte en koude net wordt in de
woning een afleverset geplaatst. Dit is een apparaat dat in de
regel wordt geplaatst dicht bij de plaats waar de vier leidingen
van het sectornet de woning binnen komen (Afleverpunt). De
afleverset zorgt ervoor dat de binnenkomende warmte en
koude (vraag gestuurd) wordt afgegeven aan de binnen
installatie    en    het   watercircuit    voedt     voor     de
boosterwarmtepomp.
De figuur hiernaast geeft een indruk van een afleverset.
In een bestaande woning is het zaak om door middel van een
maatwerk aanpak oplossingen te vinden voor de plaats(ing)
van:
• De afleverset (vaak in de omgeving van de meterkast)           Afleverset (bron: Nibe)
• De boosterwarmtepomp (vaak in de omgeving van de
     Cv-ketel)
• Een balans ventilatiesysteem met warmteterugwinning.
Als een woning natuurlijke ventilatie heeft of een eenvoudige mechanische ventilatie
(bijvoorbeeld alleen de toilet, douche en keuken) dan is het vinden van ruimte voor aanleg van
een ventilatiesysteem soms een lastige opgave. Zeker als dat ook nog gecombineerd wordt
met een balans ventilatiesysteem met warmteterugwinning.
De afweging om tot aanleg hiervan over te gaan is belangrijk. Wanneer de woning namelijk
wordt verwarmd met een lagere temperatuur afgiftesysteem dan bestaat er een reëel risico
dat bewoners koude klachten ervaren wanneer de ventilatielucht via roosters in de ramen de
leefomgeving bereikt. Een balans ventilatiesysteem voorkomt deze koude klachten doordat de
buitenlucht eerst wordt opgewarmd door warmte terug te winnen uit de afgezogen
ventilatielucht.
Wanneer in een wijk meerdere woningen van vergelijkbaar type en bouwjaar zijn kan door een
collectieve aanpak individueel maatwerk worden beperkt. Er kunnen dan gestandaardiseerde
                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>oplossingen worden gekozen of gemodificeerd, waardoor de ingreep in de woning qua
voorbereiding en uitvoering eenvoudiger (en goedkoper) wordt.
Naast een warmtevraag bestaat er in goed geïsoleerde woningen ook een koude vraag. Naast
maatregelen zoals zonwering op zon-belaste ramen kan ruimtekoeling bij een warmer
wordend buitenklimaat wenselijk zijn. Een warmte en koude net voorziet een woning van
koeling. De capaciteit van de koeling is wel begrensd waardoor het niet dezelfde prestatie haalt
als een airconditioning unit.
In veel gevallen wordt de toegevoerde ventilatielucht in een balansventilatiesysteem gekoeld.
Het warmte en koude net kan zodoende koude leveren aan het ventilatiesysteem. Een andere
mogelijkheid om woningen van koude te voorzien is de radiatoren te vervangen door
convectoren die kunnen verwarmen en koelen.
Warmtewisselaar voor koeling ventilatielucht                           Convector voor verwarmen en koelen
(bron: Zehnder)                                                        (bron: Jaga)
             6.4. Een midden temperatuur net als alternatief?
Naast het uitgewerkte concept gebaseerd op een laagtemperatuur net (LT-net) is er nog een
alternatief om de woningen van warmte en koude te voorzien, een net met hogere
distributietemperaturen. Dit wordt een midden temperatuur warmtenet (MT-net) genoemd.
Veelal is er voor een midden temperatuur net een midden temperatuur warmtebron in de
omgeving nodig, bijvoorbeeld Ondiepe Geothermie (OGT). Als er geen midden temperatuur
warmtebron aanwezig is maar alleen laag temperatuurbronnen zoals Thermische Energie uit
Oppervlaktewater (TEO) dan kunnen hoog temperatuur warmtepompen toch een midden
temperatuur warmte opwekken.
De verschillen tussen een LT-net en een MT-net zijn in Tabel 1 aangeduid.
Tabel 1: Verschillen tussen LT-net en MT-net met betrekking tot aflevertemperatuur, type warmtepomp, warm
tapwater bereiding en geschiktheid voor warmtevraag
  Type             Aflevertemp.          Warmtepomp                 Tapwater             Warmtevraag
                                                                                         (kWh/m2.jaar)
  LT-net             30 – 45oC              Regulier              Booster WP                30 – 60
  MT-net             55 – 70oC         Hoge Temp (HT)               Afleverset              60 – 90
Binnen de systeemconfiguratie zoals hiervoor uitgelegd kunnen de warmtepompen in de
energiecentrale vervangen worden door een type dat hoge temperaturen (HT) kan leveren.
Die warmtepompen zijn de laatste jaren technisch en technologisch goed ontwikkeld.
                       Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                  18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Het elektriciteitsverbruik van zo’n HT-warmtepomp is hoger. Daarvoor moet dus meer
duurzaam op te wekken elektriciteit komen.
Bij relatief nieuwe woningen (bouwjaar na 2000) in een sector mag verwacht worden dat
zonder al te grote ingrepen in de woning een LT-systeem zal voldoen.
Bij woningen met een bouwjaar na 1990 volgt dat uit een warmte-beoordeling van de woning,
bijvoorbeeld met SmartTwin zoals dat in het uitvoeringsplan voor Loyola e.o. wordt
aangeboden.
Als de isolatie of ruimtelijke inpassingsopgave bij oudere of minder goed geïsoleerde woningen
heel groot is dan kan worden overwogen om die woningen te groeperen in één sector met
eigen energiecentrale. In die energiecentrale kan dan een hogere aflevertemperatuur worden
ingesteld.
Deze oplossing met lokaal middentemperatuur kan ook worden uitgewerkt als een transitie
pad om bewoners zo’n 10-15 jaar extra tijd te geven om hun woning te verbeteren.
Woningverbetering is immers ook in hun eigen belang omdat de energierekening bij lagere
energievraag lager zal zijn.
Op andere plaatsen in het land worden MT-warmtenetten met een temperatuur van 70oC
ontwikkeld, ook als er geen duurzame midden temperatuur warmtebron beschikbaar is.
Deze oplossing biedt voordelen in wijken met veel woningcorporatiebezit, waar de corporatie
geen budget kan vrijmaken in de komende 10-20 jaar om de woning geschikt te maken voor
lage temperatuur warmte. In dat soort wijken is dikwijls een deel van de corporatiewoningen
verkocht aan particulieren met weinig financiële mogelijkheden en zijn er vaak nog andere
gebouwen in de wijk die verduurzamingsmaatregelen in het gebouw of de woning willen
uitstellen. Bovendien wordt er in deze wijken ervaren dat het lastig is om systemen in de
woning te installeren die koeling kunnen leveren. Daarom valt koude levering buiten de
reikwijdte (scope) van zo’n 70oC-MT-warmtenet. Dit betekent waarschijnlijk dat mensen
individueel oplossingen voor koeling gaan kiezen, bijvoorbeeld airco of varianten daarop, die
elektriciteit verbruiken. Dit leidt op gebiedsniveau tot hogere belasting van het elektriciteitsnet.
Maatwerkoplossingen in de wijk met een energiecentrale waar HT-warmtepompen staan i.p.v.
de reguliere warmtepompen voor 5 e generatie systemen kunnen in een eventuele vervolgfase
voor de ontwikkeling van een warmte en koude net in Loyola e.o. worden meegenomen als
variant op de in dit onderzoek doorgerekende business case.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>      7. Ruimtelijk ontwerp
Alvorens tot de ruimtelijk-technische uitwerking te komen zijn gegevens verzameld over de
woningen, gebouwen en plannen in het gebied. Dat is gewenst om tot een logisch
samengestelde indeling van sectoren te komen.
Om te beginnen is aandacht gegeven aan de bouwperioden in het plangebied. De bouwjaren
van de woningen en gebouwen in het gebied zijn in Figuur 11 vermeld.
Figuur 11: Geografische kaart van de wijk Loyola en omgeving met daarin de bouwperioden van de woningen en
gebouwen.
Op deze kaart wordt niet duidelijk dat de woningen in het Buiten (aan de Postweg, gebied B)
ook jong zijn, oplevering in 2020.
De kaart is ontleend aan gegevens die door de gemeente Vught eerder zijn verstrekt in het
kader van de bijdrage van 2RC aan de informatieavonden in april 2023.
De oorspronkelijke woongebieden aan de Kampdijklaan, Loonsebaan, Loyolalaan en
Kennedylaan zijn vanaf de jaren 90 uitgebreid met nieuwe woningen. Daarom zijn er relatief
veel goed geïsoleerde woningen in het plangebied. Gegevens over de woningen zijn ontleend
aan kadastergegevens die zijn opgevraagd op woning- en straatniveau. Uit open
databestanden zijn gegevens over de actuele energievraag ontleend. Van de woningen is het
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>bruto vloeroppervlak (BVO) opgevraagd omdat daarmee de toekomstige energievraag kan
worden uitgerekend in het model dat gebruikt is voor het doorrekenen van de business case.
Er zijn niet alleen (grondgebonden) woningen in het gebied. Met name in het Stadhouderspark
zijn er ook:
• Appartementencomplexen
• Een schoolgebouw met gymzaal
• Utiliteits- en kantoorgebouwen
• Een sportcomplex (atletiek)
De appartementencomplexen hebben meerdere eigenaren en de woningen worden verhuurd.
In de Figuur 12 is een overzicht gegeven.
Figuur 12: Geografische kaart met eigenaren en VvE;s van appartementencomplexen (Toelichting afkortingen:
CvB: woningcorporatie Charlotte van Beuningen, BPD is een particuliere verhuurder/projectontwikkelaar.
Voor twee complexen zijn de huurders verenigd in een Vereniging van Eigenaren (VvE). De
appartementencomplexen zijn relatief nieuw, ook als ze in historische militaire panden zijn
gerealiseerd. Bij alle complexen wordt (nog) verwarmd met aardgas.
Voor het schoolgebouw het Kwartier worden uitbreidingsplannen gemaakt gebaseerd op
renovatie en/of (ver)nieuwbouw. Er is gesproken op 28 augustus 2023 met de gemeentelijke
projectleider en met de gemeentelijke beleidsmedewerker verduurzaming maatschappelijk
vastgoed. Samen is doorgesproken welk te verwarmen oppervlak (BVO) aangehouden moet
worden en wat de meest actuele planning is. Op dit moment is start bouw voorzien in het 3 e
kwartaal 2026 en in gebruik name in 2028. Over het verwarmings- en koelingsconcept van het
gebouw zijn nog geen keuzes gemaakt. Het huidige gebouw gebruikt aardgas.
Op 19 september 2023 heeft ook een gesprek plaatsgevonden met twee bestuursleden van
de stichting accommodatie Prins Hendrik (het atletiek- en sportcomplex). Daar zijn al
verduurzamingsmaatregelen genomen (zonnepanelen en een hybride luchtwarmte pomp).
Het bestuur wil op een termijn van 2-3 jaar van het aardgas af zijn. Er ligt een zakelijke
aanbieding voor een luchtwarmtepomp oplossing voor het gehele complex. Interesse in een
WKO-oplossing is aanwezig, ook de kennis daarover bij een van de bestuursleden.
De utiliteits- en kantoorgebouwen zijn gevestigd in voormalige militaire objecten. Er hebben in
dit kader geen afzonderlijke gesprekken met eigenaars en/of huurders plaatsgevonden.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>In het Isabellaveld gaat de gemeente nieuwe woningen (laten) bouwen. Met de gemeentelijke
projectleider is de planning, fasering en omvang doorgenomen. Hoewel de programmering
nog niet exact bekend is wordt voor de rekendoeleinden in het business case-model uitgegaan
van 145 woningen van 85 m2 BVO. Die worden in twee fasen gerealiseerd. De gemeente hoopt
op zeer korte termijn procedures af te ronden waarmee fase 1 bouwrijp gemaakt kan worden
(mogelijk al in 2024). Daar zijn rekenkundig 85 woningen gepland. Fase 2 is aan de orde als
het werk- en bouwterrein van ProRail in dit gebied is ontruimd (na de werkzaamheden aan het
spoor i.h.k.v. het PHS-programma). Afronding is gepland in 2028-2029.
Er is in september 2023 een veldbezoek gebracht aan het gebied om vanuit zintuigelijke
waarneming ruimtelijke verbanden te herkennen en obstakels voor een technisch-ruimtelijk
ontwerp waar te nemen.
Er is een onderscheid gemaakt in het gebied naar vijf woningtypen:
• Vrijstaand
• 2/1 kap
• Rijwoningen (hoek of eind)
• Rijwoningen (tussen)
• Appartementen
            7.1. Keuze van sectoren
Binnen het plangebied is een keuze gemaakt voor drie gebieden die qua samenhang een
sector met een eigen energiecentrale (zouden) kunnen vormen.
Die samenstelling is vooral gedaan om te kunnen rekenen. Bij een eventueel vervolg kunnen
grenzen opnieuw bepaald worden en kan op detailniveau worden bekeken wat het betekent
als meer of minder woningen in een sector aanwezig zijn.
Sector A omvat de buurten en objecten: Het Buiten, Het Kwartier, Het Parkbos, Kazerne,
Klokgebouw, Koepelgebouw, Prins Hendrik, De Dorpsrand (A-1) en Prinsenhage (A-2). Dit is
het groene gebied.
Sector B omvat: nieuwbouw in het Isabellaveld (145 woningen van 85 m2 BVO, B-1 en B-2)
bestaande woningen in het Isabellaveld (53, aardgasvrij, B-3) en de bestaande bebouwing in de
buurt Stadhouderslaan en Willem III-laan (B-4). Dit is het gele gebied.
Sector C omvat de buurten Vughterhage en Johan Friso en een deel van de buurten
Constantijn en Alexander. Dit is het rood gemarkeerde gebied.
                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                      22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Figuur 13: Geografische kaart met daarin de drie sectoren met een eigen ondergrondse energiecentrale
Het wit gemarkeerde gebied is buiten beschouwing van de eerste berekeningen gelaten. De
reden hiervoor is de relatief grote afstand tussen de woningen. Op voorhand is daarmee te
voorspellen dat er relatief weinig aansluitingen komen op dezelfde lengte in het sectornet als
bij een sectornet waar de woningen dichter op elkaar staan.
Bovendien bevinden zich hier vooral de woningen met een vroeg bouwjaar, waarbij,
uitzonderingen daargelaten, verwacht mag worden dat de woningen meer moeten worden
aangepast om op een laagtemperatuur warmte en koude net te kunnen aansluiten.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                               23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Bij een vervolg aan de uitwerking van een warmte en koude net in Loyola e.o. loont het de
moeite om meer in detail naar het gebied te kijken om maatwerk oplossingen te zoeken op
een gedetailleerder niveau dan nu mogelijk was om te komen tot een business case. Daar is
op 6 november tijdens de informatieavond door enkele aanwezigen ook om gevraagd.
Samengevat gaat het in de drie geselecteerde sectoren om:
• 895 woningen met in totaal 131.268 m2 (bruto) vloeroppervlak
• 9 utiliteitsgebouwen met in totaal 13.121 m2 (bruto) vloeroppervlak
Het gaat, gemiddeld, om relatief grote woningen (gemiddeld 147 m2 BVO). Een landelijke
referentie is bijvoorbeeld de definitie van een woningequivalent (WEQ) die 130 m2 BVO is.
Grafiek 1 laat de opbouw zien van woninggrootte in de wijk Loyola en omstreken.
                    Aantal Woningen naar Grootte in Gebied
  450
  400
  350
  300
  250
  200
  150
  100
    50
     0
           2 tot 15    15 tot 50 50 tot 75 75 tot 100 100 tot          150 tot 250 tot 500 tot 10
              m²          m²           m²         m²        150 m²     250 m²  500 m²   000 m²
Grafiek 1: Aantal woningen in de wijk Loyola en omgeving naar woninggrootte
Verdeeld over de drie sectoren ziet de opbouw van woninggrootte in de wijk Loyola en
omstreken eruit zoals weergegeven in de Grafieken 2A-C.
                      Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                           24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                     B                                    C
            A
            B
            C
          Grafiek 2: (A) Aantal woningen naar woninggrootte in sector A, (B) Aantal
          woningen naar woninggrootte in sector A en (C) Aantal woningen naar
          woninggrootte in sector C
De verschillen zijn opmerkelijk. In sector C (Vughterhage, Johan Friso) zijn de woningen
gemiddeld groter dan in het Isabellaveld en de buurten Stadhouderslaan en Willem III-laan
(sector B). Daarbij aangetekend dat dit beeld wordt beïnvloed door de nog te bouwen 145
woningen in het Isabellaveldd. Het Stadhouderspark en Prinsenhage (sector A) houdt het
midden van beiden.
                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                  25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>           7.2. Bepalen van warmtevraag in sectoren
Op basis van de sectorindeling en de woonoppervlaktes is de toekomstige warmtevraag van
alle woningen en gebouwen bepaald.
In de modelberekeningen voor de business case zijn de volgende uitgangpunten gebruikt:
• Woonfunctie:                           45 kWh/m2.jaar
• Sportfunctie:                          65 kWh/m2.jaar
• Onderwijsfunctie:                      56 kWh/m2.jaar
• Kantoorfunctie:                        74 kWh/m2.jaar
• Gezondheidszorgfunctie:                93 kWh/m2.jaar
• Bijeenkomstfunctie:                    111 kWh/m2.jaar
Uitgangspunt is hierbij dat woningen en gebouwen geschikt zijn gemaakt voor lage
temperatuurafgifte (30-45oC).
De berekende warmtevraag voor alle drie sectoren samen (uitgedrukt in GJ/jaar) is
weergegeven in Grafiek 3.
                      Warmtevraag naar gebouwfunctie in Gebied
                                            53
                                                   225
                                           106            1.350
                                                                993
                            21.411
                                    bijeenkomstfunctie
                                    gezondheidszorgfunctie algemeen
                                    kantoorfunctie
                                    onderwijsfunctie
                                    sportfunctie algemeen
                                    woonfunctie
          Grafiek 3: Warmtevraag in GJ per jaar voor de wijk Loyala en omgeving naar
          gebouwfunctie
Tussen de drie sectoren zijn er verschillen die mogelijk van belang zijn bij de interpretatie van
de uitkomsten van de business case.
                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                          26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                   Warmtevraag naar gebouwfunctie in Sector A
                                                           53    198
                                                      106              1.350
                                                                             993
                                       9.722
                                             bijeenkomstfunctie
                                             gezondheidszorgfunctie algemeen
                                             kantoorfunctie
                                             onderwijsfunctie
                                             sportfunctie algemeen
                              A              woonfunctie
                                   Warmtevraag naar gebouwfunctie in Sector B
                                             bijeenkomstfunctie
                                             gezondheidszorgfunctie algemeen
                                             kantoorfunctie
                                             onderwijsfunctie
                                             sportfunctie algemeen
                              B              woonfunctie
                                   Warmtevraag naar gebouwfunctie in Sector C
                                             bijeenkomstfunctie
                                             gezondheidszorgfunctie algemeen
                                             kantoorfunctie
                                             onderwijsfunctie
                                             sportfunctie algemeen
                              C              woonfunctie
Grafiek 4: (A) Warmtevraag in GJ per jaar naar gebouwfunctie in sector A, (B) Warmtevraag in GJ per jaar naar
gebouwfunctie in sector B en (C) Warmtevraag in GJ per jaar naar gebouwfunctie in sector C
Samengevat voor de drie sectoren zijn de totalen:
    • Sector A: 12.422 GJ/jaar
    • Sector B: 3.979 GJ/jaar
    • Sector C: 7.736 GJ/jaar
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>In ruimtelijke zin worden de sectoren met elkaar verbonden door 2-pijps clusterleidingen.
Figuur 14 laat zien hoe dat kan worden gedaan (rode lijnen). Clusterleidingen worden (pas)
aangelegd als meer sectoren in gebruik worden genomen om energie-uitwisseling mogelijk te
maken.
Het TEO innamepunt (gele pin) met leiding is zichtbaar in een blauwe kleur.
De rode pins zijn de indicatieve locaties van de energiecentrales. Locaties kunnen nog nader
worden ingevuld
              Figuur 14: Satellietbeeld met clusterleiding die sectoren verbindt (rode lijnen),
              clusterleiding voor inname TEO (blauwe lijn), locaties ondergrondse
              energiecentrales (rode pins) en innamepunt TEO (gele pin)
De schetsmatige uitwerking is gemaakt om een indicatie te krijgen voor leidingafstanden en -
diameters voor het rekenmodel van de Business Case.
Voor sector A is in subsector A1 (Figuur 15) een voorbeeld uitwerking gemaakt van een
mogelijk sectornet. Dat is gedaan om referentiegetallen te krijgen voor de benodigde leiding-
en aansluitleidingen in een sector. Die referenties zijn gebruikt in het rekenmodel.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                          28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>              Figuur 15: Satellietbeeld met infrastructuur voor sector A1: clusterleiding voor
              inname TEO (blauwe lijn), locatie ondergrondse energiecentrale (rode pin),
              innamepunt TEO (gele pin) en sectornet (witte lijnen). Aansluitleidingen voor
              gebouwen zijn niet zichtbaar.
Met de uitwerking van het ruimtelijk-technisch ontwerp, de boordeling van mogelijkheden in de
ondergrond en de aanwezigheid van duurzame warmtebronnen kan worden vastgesteld dat
een warmte en koude net volgens het omschreven concept technisch haalbaar is.
In het vervolg van de rapportage wordt ingegaan op de financiële haalbaarheid.
                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                          29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>       8. Financiële haalbaarheid, de business case
In dit hoofdstuk staat vooral het perspectief van een toekomstige exploitant van het warmte en koude
net centraal. In het hiernavolgende hoofdstuk wordt gekeken naar het perspectief van de
eindgebruikers (bewoners en gebouweigenaren en -huurders).
Op basis van het technisch-ruimtelijk schetsontwerp is een calculatie gemaakt van:
• Bruto-Investering
• Operationele exploitatiekosten, incl. elektriciteitsinkoop (OPEX)
• Omzet (op basis van ACM-limieten, 2023)
         • Vaste kosten per aansluiting: vastrecht, meetkosten, afleverset
         • Variabele tarieven per klant (warmtevraag)
• Bijdrage Aansluit Kosten (BAK)
         • Op basis van ACM-regelgeving (2023)
         • Eenmalig projectbijdrage te betalen door klanten
• Netto-investering (bruto-investering minus BAK)
             8.1. Netto aanvangsrendement (NAR)
Met een modelberekening is het Netto Aanvangsrendement (NAR) bepaald. Dit is een maat om vanuit
het perspectief van een toekomstige exploitant van het warmte en koude systeem te beoordelen of
exploitatie financieel mogelijk is.
Het netto aanvangsrendement (NAR) is een methode die veelal in de vastgoedsector wordt toegepast
om te bepalen of een investering voor een investeerder interessant is. In exploitatieberekeningen
wordt er vaak een Internal Rate of Return (IRR) berekend. In een latere fase is dat verstandig om een
dergelijke berekening uit te voeren maar het aantal onzekerheden is in deze fase nog te groot om een
adequate IIR te bepalen.
De NAR is een quotient dat de verhouding weergeeft tussen de jaarlijkse inkomsten (OMZET) minus
de kosten (OPEX) enerzijds en de daadwerkelijke investeringen (Investering) minus de Bijdrage
Aaansluitkosten (BAK) anderzijds. De NAR maakt geen onderscheid in de wijze waarop de
investeringen worden gefinancierd (bijvoorbeeld met eigen of vreemd vermogen).
              𝑂𝑚𝑧𝑒𝑡−𝑂𝑃𝐸𝑋
𝑁𝐴𝑅 = 𝐵𝑟𝑢𝑡𝑜𝑖𝑛𝑣𝑒𝑠𝑡𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔−𝐵𝐴𝐾*100%
Een NAR moet in ieder geval de financieringslasten kunnen dekken en een rendement bieden op het
Eigen Vermogen dat de aandeelhouder inbrengt. Indien een rendement van 1% op het Eigen
Vermogen als publiek aanvaardbaar wordt geacht en de financieringskosten (rente en aflossing)
volledig gedekt zijn, dan is een NAR van 5,1% aanvaardbaar.
Voor het eigen vermogen dat ingebracht wordt is 30% van de netto investering aangehouden. De netto
investering is de bruto investering minus de Bijdrage Aaansluitkosten (BAK).
Als maat voor financiële haalbaarheid is een doelstelling gehanteerd voor de NAR van 5,1%. Deze
doelstelling is enigszins arbitrair, hangt van verschillende factoren af en ook van de mate van publiek
aandeelhouderschap bij de exploitant. De doelstelling van de exploitant speelt hierin ook een rol.
             8.2. Subsidies en fiscale regelingen
In de business cases is er nog geen rekening gehouden met alle subsidies zoals Stimulering Duurzame
Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) en Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS). Ook is er
nog geen gebruik gemaakt van fisciale regelingen zoals Energie-investeringsaftrek (EIA).
Om dit te kunnen doen moet meer bekend zijn over de bestuurlijk-juridische organisatie van de
exploitant. Wel is rekening gehouden met de ISDE regeling voor boosterwarmtepompen.
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                              30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Ook de subsidiemogelijkheid van de BAK is buiten beschouwing gelaten. Het is niet zeker of die over
enkele jaren nog geldt.
              8.3. Onderverdeling in subsectoren
Het kenmerk van een 5e generatie warmte en koude net is dat de verschillende sectoren gefaseerd
gerealiseerd en in de loop van de tijd met elkaar verbonden worden.
In het ruimtelijk ontwerp is eerst het eindbeeld bepaald hoe het uiteindelijke 5e generatie warmte en
koude net er uit kan zien.
Ondanks dat de investeringen grotendeels gefaseerd worden zijn er voorinvesteringen nodig om (i)
sectoren op een bepaald moment met elkaar te kunnen verbinden of (ii) collectieve voorzieningen
zoals regeneratie bronnen (of thermische buffers) te realiseren die voor meer dan één sector kunnen
worden ingezet.
De investeringen worden daarom opgesplitst in kosten behorende bij een (deel)sector en kosten die
worden geactiveerd op de balans van de exploitant die het warmte en koude systeem beheert. Die
investeringen worden later, na uitbreiding, toegekend aan andere (deel)sectoren zodra die
gerealiseerd worden.
Er is niet alleen voor het hele gebied (drie sectoren) een business case opgesteld, maar juist ook voor
(deel)sectoren. De onderscheiden deelsectoren zijn hierna omschreven.
Sector A is opgeslitst in twee delen:
• A-1: Stadhouderspark
• A-2: Prinsenhage
Sector B is opgeslitst in vier delen:
• B-1 Isabellaveld nieuwbouw 1e fase
• B-2 Isabellaveld nieuwbouw 2e fase
• B-3 Isabelleveld recente 53 woningen (aardgasvrij)
• B-4 Bestaande woningen Stadhouders- en Willem III-laan
Sector C is opgesplitst in twee delen:
• C-1 Johan Friso en een deel van Alexander
• C-2 Vughterhage en een deel van Constantijn
              8.4. Omzetbepaling en gehanteerde ACM-tarieven
In de business case is gebruik gemaakt van de maximum tarieven zoals die door de ACM zijn
vastgesteld. In 2023 bestaat er voor warmte, net als voor elektriciteit en aardgas, een prijsplafond. Een
verbruik tot en met 37 GJ 1 kent een laag tarief en het verbruik daarboven wordt verrekend tegen een
hoog tarief. Dit hoog tarief is een maximum tarief, een hoger tarief mag een warmteleverancier voor
een GJ warmte niet vragen, lager wel.
In de doorgerekende business case is uitgegaan van uitsluitend het lage tarief. Het is de verwachting
dat het prijsplafond zoals het nu bestaat wordt opgeheven. Wellicht dat er een andere variant voor in
de plaats komt.
De gebruikte ACM-tarieven staan in Tabel 2.
1
  Dit komt overeen met een aardgasverbruik van ongeveer 1.170 m3 aardgas
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>             Tabel 2: ACM-tarieven Warmtemarkt 2023
              Individuele Klein Aansluitingen (excl. BTW)
              Bijdrage Aansluitkosten (eenmalig)
                                             basis                        €     4.411,07
                                             meerlengte >25 m/m           €       260,66
                                             vermogen >25 kW/kW           €        22,92
                                             warmte-wisselaar             €       351,01
              Energiekosten (jaarlijks)
              Vaste kosten
              Afleverset huur                basis                        €       116,43
              Vastrecht                      warmte                       €       454,20
                                             koude                        €       226,02
                                             vermogen >2 kW/kW            €        54,97
              Meettarief                     warmte                       €        25,41
              Totale vaste kosten                                        €       822,06
              Variabele kosten
              Verbruik                       warmte t/m 37 GJ/jaar        €        39,16
                                             warmte >37 GJ/jaar           €        75,13
                                             koude                        €           -
             8.5. Structuur assets (bedrijfsmiddelen)
Het totale warmte en koude systeem valt uiteen in onderdelen (assets) die samen de operationele
functionaliteit van het systeem bepalen. Voor iedere asset is een investeringsraming (CAPEX) gemaakt
op basis van kengetallen en zijn op basis van ervaringen de operationele bedrijfskosten gecalculeerd
(OPEX).
De assetstructuur ziet er als volgt uit:
• Infrastructuur
        • Backbone
                  • Hoofdstructuur
                  • Aansluitleidingen
        • Cluster
                  • Net
                  • Aansluitingen
        • Centrale Thermische Buffering
        • Regeneratie WKO
                  • TEO
                  • 4 andere varianten buiten beschouwing
        • Sector
                  • Net
                  • Aansluitingen
        • Installatie
                  • Interne aansluitleidingen (binneninstallatie)
                  • Afleverset, 2e allocatiepunt, inpandige installatie
• Warmte en Koude Opslag (WKO-bronpaar)
• Energiecentrale
        • Installatietechnisch (collectieve warmtepompen etc.)
        • Kelder
• Warm tapwater – boosterwarmtepompen (in woningen)
Voor een indicatie van de plaats van ieder van deze structuren kan in de figuur van de
systeemconfiguratie (Hoofdstuk 6) worden gekeken.
                      Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>De asset opbouw komt in de grafieken, waarin verderop de investeringen worden gepresenteerd,
terug van links naar rechts.
             8.6. Resultaten modelberekeningen
Voor alle drie sectoren samen ziet de investeringen eruit zoals gepresenteerd in Grafiek 5. De groene
balken laten de netto-investeringen zien per asset.
Het totaal van de netto-investeringen is € 30,7 miljoen. Het berekende Netto Aanvangs Rendement
(NAR) is 3,30%. Die is dus lager dan de beoogde doelstelling voor de exploitant (5,1%).
                                                 Projectkosten en Balans Activatie voor gehele Gebied
  € 9.000.000
  € 8.000.000
  € 7.000.000
  € 6.000.000
  € 5.000.000
  € 4.000.000
  € 3.000.000
  € 2.000.000
  € 1.000.000
           €0
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Installatie interne aansluitleiding…
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Installatie aflev erset, i npandig…
                                                                                                                                                                                                    Regeneratie middels OGT
                                                                                                          Infra Clusteraansluiting(en)                                                                                                                                                                                                          Infra sectoraansluiting(en)
                                                                                                                                                                                                                                                                 Regeneratie middels PVt
                                                                                                                                                                                                                                                                                           Regeneratie middels asfaltwarmte
                                                                                                                                                                          Regeneratie middels TEO
                                                                                       Infra Clusternet                                                                                                                                                                                                                       Infra Sectornet
                                                                                                                                         Central e Thermische Buffering
                                                                                                                                                                                                                              Regeneratie middels drycooler(s)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Boosterwarmtepompen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           WKO bronpaar
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Energiecentrale(s) kelder
                                                  Infra Backbone aansluitleiding(en)
                 Infra Backbone hoofdstructuur
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Installatie(s) met WP('s) in EC('s)
  -€ 1.000.000
                                                                                                                                                                          Projectkosten                                                                           Balans activati e
Grafiek 5: Investeringen voor 5e generatie warmte en koude net voor de wijk Loyola en omgeving naar asset en
onderverdeeld in projectkosten die direct betrekking hebben op het voorzieningsgebied en balans activatie waarbij
de kosten worden geactiveerd zodra de gehele potentie wat het net kan bereiken wordt behaald.
             8.7. Gevoeligheidsanalyse NAR
Er zijn veel variabelen die invloed hebben op het Netto Aanvangsrendement (NAR). Aangezien er in
deze fase veel aannames gebruikt zijn en de toekomst onzekerheden kent zijn er een aantal scenario’s
opgesteld die het effect op de NAR laten zien. Grafiek 6 laat een beeld zien tussen welke bandbreedte
de NAR zich beweegt.
De grafiek laat het verschil zien tussen de NAR die uit de business case komt van alle drie sectoren
samen (3,30%) en de NAR op basis van de scenario’s.
In de gevallen waarin twee kleuren zichtbaar zijn is voor een bepaalde variabele een negatief en
positief scenario berekend.
                                                  Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                 Gevoeligheidsanalyse NAR
                     Elektricteitsinkoop +50% / -50%
               Scenar io Expl oitatiesubsidies 500.000
               Scenar io Expl oitatiesubsidies 200.000
               Scenar io Onrendabele top 10 miljoen
                 Scenario Onrendabele top 5 miljoen
                 Scenario Onrendabele top 2 miljoen
  Subsidies / Fiscale regelingen 20% van investering
  Subsidies / Fiscale regelingen 10% van investering
                              Scenario +20 / -20 OPEX
                            Scenario +20 / -20 CAPEX
         Scenar io 30 Euro / 50 Euro Verbruik Tarief
                               Scenario -20 / +20 BAK
                                                     -1,50%   -1,00%  -0,50%   0,00%   0,50%    1,00%   1,50%
Grafiek 6: Gevoeligheidsanalyse met 12 scenario’s op Netto Aanvangsrendement (NAR), de percentages zijn ten
opzichte van een NAR van 3,30%
Omdat er grote verschillen zijn tussen de drie sectoren is ook voor iedere sector afzonderlijk de
business case op een vergelijkbare manier doorgerekend.
Dat levert voor sector A-1 een positiever beeld op. Samengevoegd in Tabel 3 ziet dat er als volgt uit:
Tabel 3: Netto-investering, Netto Aanvangsrendement (NAR) zonder balans en Netto Aanvangsrendement
(NAR)met balans voor de deelsectoren A1, A2 en A1 en A2 samen.
                                                    Netto-investering    NAR (%)             NAR (%)
                                                    (€ miljoen)          Zonder balans       Met balans
  Sector A-1 (Stadhouderspark)                      9,2                  4,63                5,04
  Sector A-2 (Prinsenhage)                          5,0                  1,93                2,73
  Sector A-1 en A-2 samen                           13,0                 4,06
De verdeling over investeringen in sector A-1 is in de navolgende figuur gepresenteerd.
Deze sector is kansrijk om hier een warmte- en koudenet te leggen. Naast draagvlak bij de bewoners
is het daarvoor ook belangrijk dat de volgende objecten dan ook aan (gaan) sluiten:
• Het scholencomplex Kwartier na renovatie
• De appartementencomplexen (6 stuks)
• De kantoor- en utiliteitsgebouwen
• Het sportcomplex van Prins Hendrik
Ieder van deze objecten, met name de school, heeft een schaalgrootte, waarbij het interessant wordt
de startinvestering te doen. Als, bijvoorbeeld, voor het schoolcomplex wordt gekozen voor een WKO
als warmte- en koudevoorziening ontstaat hier de kans de schaal te vergroten en een WKO-bronnet
uit te bouwen als basis voor het 5e generatie warmte en koude net.
                           Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                         Projectkosten en Balans Activatie voor Sector A1
 € 3.000.000
 € 2.500.000
 € 2.000.000
 € 1.500.000
 € 1.000.000
   € 500.000
         €0
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Installatie interne aansluitleiding…
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Installatie afleverset, i npandig…
                                                                                                       Infra Clusteraansluiting(en)                                                                                                                                                                                                           Infra sectoraansluiting(en)
                                                                                                                                                                        Regeneratie middels TEO                                                                Regeneratie middels PVt
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Infra Sectornet
                                                                                                                                                                                                  Regeneratie middels OGT
                                                                                                                                       Central e Thermische Buffering
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Boosterwarmtepompen
                                               Infra Backbone aansluitleiding(en)                                                                                                                                                                                                        Regeneratie middels asfaltwarmte
                                                                                    Infra Clusternet
                                                                                                                                                                                                                            Regeneratie middels drycooler(s)                                                                                                                                                                                                            Installatie(s) met WP('s) in EC('s)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        WKO br onpaar
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Energiecentrale(s) kelder
               Infra Backbone hoofdstructuur
  -€ 500.000
                                                                                                                                                                        Projectkosten                                                                               Balans activati e
Grafiek 7: Investeringen voor 5e generatie warmte en koude net voor deelsector A1 naar asset en onderverdeeld
in projectkosten die direct betrekking hebben op het voorzieningsgebied en balans activatie waarbij de kosten
worden geactiveerd zodra de gehele potentie wat het net kan bereiken wordt behaald.
Voor de kansrijke sector A-1 is ook nog een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd (Grafiek 8). De
gevoeligheidsanalyse ondersteunt de strategie om in dit gebied de start te maken voor een warmte en
koude net.
                                                                                                                                      Gevoeligheidsanalyse NAR
            Elektricteitsinkoop +50% / -50%
       Scenario Expl oitatiesubsidies 100.000
        Scenario Expl oitatiesubsidies 50.000
        Scenario Onrendabele top 2 miljoen
        Scenario Onrendabele top 1 miljoen
      Scenario Onrendabele top 0,5 mil joen
      Subsidies / Fiscale regelingen 20% van…
      Subsidies / Fiscale regelingen 10% van…
                     Scenar io -20 / +20 OPEX
                    Scenario +20 / -20 CAPEX
  Scenario 30 Euro / 50 Eur o Verbruik Tarief
                      Scenar io -20 / +20 BAK
                                                                                                                                                                                                  -1,50% -1,00% -0,50% 0,00%                                                                                                                                                                                       0,50%                                                1,00%                                                             1,50%
Grafiek 8: Gevoeligheidsanalyse met 12 scenario’s op Netto Aanvangsrendement (NAR), de percentages zijn ten
opzichte van en NAR van 4,63%
                                                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Vervolgens is onderzocht hoe een business case eruit ziet voor de twee andere subsectoren die kunnen
worden aangesloten op sector A. Opvallend is dat iedere sector, te beginnen bij A-2 (Prinsenhage),
maar ook de subsectoren in B en C de overall-business case niet versterken (Tabel 4).
Tabel 4: Netto-investering, Netto Aanvangsrendement (NAR) zonder balans en Netto Aanvangsrendement (NAR)
met balans voor de deelsectoren B1, B2, B3, B4 van sector B en de deelsectorenC1 en C2 van sector C
                              Netto-investering         NAR (%)                    NAR (%)
                              (€ miljoen)               Zonder balans              Met balans
  Sector B (totaal)           7,8                       2,75
   B-1                        3,7                       1,71                       3,18
   B-2                        3,2                       1,40                       3,12
   B-3                        3,2                       1,45                       3,38
   B-4                        3,6                       1,33                       2,61
  Sector C (totaal)           9,8                       3,12
   C-1                        6,1                       2,82                       3,45
   C-2                        5,1                       2,57                       3,52
Kijkend naar de cijfers heeft de lagere NAR vooral te maken met de uitrol van de infrastructuur
(leidingen en sleuven) voor het sectornet en de aansluitingen op de woningen. Daarvoor zijn nu globale
kengetallen gebruikt. Technisch-ruimtelijke detaillering kan leiden tot verbetering van de business
mogelijkheden, maar zou die ook nog (verder) kunnen bemoeilijken.
                      Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                               36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                Grafiek 9: Investeringen voor 5e generatie warmte en koude net voor Sector
                B en Sector C naar asset en onderverdeeld in projectkosten die direct
                betrekking hebben op het voorzieningsgebied en balans activatie waarbij de
                kosten worden geactiveerd zodra de gehele potentie wat het net kan bereiken
                wordt behaald
Soortgelijke analyses zijn ook nog gemaakt op subsector niveau van sector B en C. De visuele
presentatie ervan is opgenomen in een bijlage.
            8.8. Optimalisatie voor NAR in sector B en C
Het resultaat in sector B wordt sterk bepaald door de wijze waarop het nieuwbouw project van 145
woningen wordt aangepakt in Isabellaveld. Daar gaat, in twee fasen, een projectontwikkelaar aan de
slag om woningen, wettelijk verplicht, aardgasvrij te bouwen. Voor iedere woning wordt in de
stichtingskosten voorzien in een warmte (en koude) voorziening.
Met de projectontwikkelaar kunnen gesprekken worden gevoerd over een collectieve oplossing.
Daartoe staan mogelijkheden open, zoals:
• Een eigen WKO-systeem in de wijk, bijvoorbeeld op de plaats die nu geprogrammeerd is in het
    ruimtelijke ontwerp
• Aansluiting bij het WKO-systeem van Fort Isabella.
                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                           37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>De NAR in sector B verbetert als een hogere Bijdrage Aansluit Kosten (BAK) kan worden gevraagd dan
waar nu rekening mee gehouden is voor de bestaande bouw. Het is mogelijk om, op wettelijke
gronden, op projectbasis een hogere BAK af te spreken.
De projectontwikkelaar houdt nu, wellicht, rekening met een eigen luchtwarmtepomp of een gesloten
bodemwarmtewisselaar voor de relatief kleine, goed geïsoleerde, woningen. Door in dit gebied met
een hogere BAK te rekenen kan een optimalisatie worden bereikt, die zowel voor de
projectontwikkelaar, toekomstige bewoner(s) en een exploitant van een warmte en koude net in het
gebied interessant is. Het verhogen van de BAK door het in rekening brengen van project-gerelateerde
kosten hebben effect op het Netto Aanvangsrendement (NAR) (Tabel 5). Dat kan onderdeel zijn van
een vervolgaanpak.
Dit zou kunnen worden versterkt door naar actuele subsidies en fiscale regelingen te kijken, omdat
hier de mogelijke realisatie van een collectief systeem op korte termijn speelt vanwege de urgentie
van de woningbouw plannen.
Tabel 5: Effect van project-gerelateerde kosten op Netto Aanvangsrendement (NAR) zonder balans en Netto
Aanvangsrendement (NAR) met balans
                                                BAK                   BAK                    BAK
                                               100%                  200%                   300%
NAR B1 zonder balans                          1,71%                  1,90%                 2,14%
NAR B1 met balans                             3,18%                  3,91%                 5,10%
NAR B2 zonder balans                          1,45%                  1,59%                 1,76%
NAR B2 met balans                             3,38%                  4,23%                 5,66%
In sector C ligt de situatie met vrijwel alleen bestaande bouw anders. Daar zou de insteek kunnen zijn
of vanuit een buurtwarmte aanpak geaccepteerd kan worden dat er een lager netto
aanvangsrendement voor exploitatie wordt gehanteerd. De gedachte hierbij is dat buurtbewoners
samenwerken in de voorbereiding van het warmte en koude net en mogelijk participeren in een
buurtwarmte aanpak.
Dit is een aanpak (met financieringsmogelijkheden) die wordt voorgestaan door EnergieSamen in de
vorm van buurtwarmte projecten. Om hiermee een start te maken is het belangrijk om eerst, mogelijk
in samenwerking met plannen om woningen te verduurzamen, hiervoor in de buurt draagvlak te
ontwikkelen.
                      Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                 38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>9. Eindgebruikerslasten
De lasten voor bewoners en gebruikers van gebouwen in het gebied zijn bepaald aan de hand van de
tarieven die een warmtebedrijf mag hanteren volgens de ACM (Autoriteit Consument en Markt). De
actuele tarieventabel (2023) is gebruikt en is opgenomen in het vorige hoofdstuk als Tabel 2.
De eindgebruikerslasten voor het warmte en koude net bestaan uit twee componenten:
• De energiekosten, die periodiek en gedurende de exploitatieperiode worden afgerekend met de
     exploitant;
• De afschrijving over dezelfde exploitatieperiode van de Bijdrage Aansluit Kosten (BAK). De
     eenmalige BAK waarmee gerekend is bedraagt € 4.950 (ex BTW).
De jaarlijkse lasten variëren met het woonoppervlak. Daarom ontstaat er over het hele plangebied uit
de modelberekening een verdeling van verschillende energiekosten binnen.
                                                       Energielasten              Energielasten
                                                       per jaar                   per maand
                              5 percentiel              €          1.330          €                111
                              15 percentiel             €          1.556          €                130
                              25 percentiel             €          1.589          €                132
                              50 percentiel             €          1.830          €                152
                              75 percentiel             €          2.073          €                173
                              85 percentiel             €          2.308          €                192
                              95 percentiel             €          2.874          €                239
                             Tabel 6: Percentielen energielasten per jaar en maand
                                     Verdeling Energielasten Bewoners per jaar
                          €3.500
                          €3.000
                          €2.500
                          €2.000
                          €1.500
                          €1.000
                            €500
                              €-
                                      5         15         25         50         75         85         95
                                  percentiel percentiel percentiel percentiel percentiel percentiel percentiel
                         Grafiek 10: Percentielen energielasten per jaar en maand
Het begrip percentiel2 is bekend uit de statistiek (kansberekening). Het 50-percentiel is het bedrag
waarbij 50% van de bewoners meer en 50% van de bewoners minder dan dit bedrag aan energielasten
krijgen.
In de tabel valt af te lezen dat 50% van de bewoners minder dan € 1.830 per jaar energielasten gaan
betalen. Een kwart zal minder dan (afgerond) € 1.590 betalen.
2
  https://nl.wikipedia.org/wiki/Percentiel
                       Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                       39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>In de Grafiek 11 is de correlatie tussen het woonoppervlak en de energielasten weergegeven.
                          Correlatie tussen woonoppervlak en
                                              energielasten y = 9,813x + 351,18
                                                                            R² = 0,9626
   €6.000
   €5.000
   €4.000
   €3.000
   €2.000
   €1.000
         €-
             0                 100               200                 300              400              500
                                                   Woonoppervlak
Grafiek 11: Correlatie tussen de grootte van de woning uitgedrukt in woonoppervlak en de energielasten
Met behulp van de grafiek kan een indruk worden verkregen van de energielasten voor de vijf
verschillende woningtypen.
Van ieder van dit type is de gemiddelde oppervlakte zoals die in het plangebied is aangetroffen
weergegeven in de Tabel 7. Tevens is daar het gemiddelde energieverbruik voor respectievelijk warm
tapwater, ruimteverwarming en koeling aangegeven.
                       Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                   40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Tabel 7: Warmte vraag voor ruimteverwarming en warm tapwater en koude vraag voor ruimtekoeling per
woningtype en gemiddeld woonoppervlak
                             132 m2                6,6 GJ           21,4 GJ             4,8 GJ
                             125 m2                6,6 GJ           20,2 GJ             4,5 GJ
                             157 m2                6,6 GJ           25,5 GJ             5,6 GJ
                             234 m2                6,6 GJ           37,9 GJ             8,4 GJ
                             118 m2                6,6 GJ           18,6 GJ             4,1 GJ
Deze gegevens zijn gebruikt om een vergelijking te maken tussen de collectieve oplossing (warmte en
koude net) en een individuele oplossing met een all-electric lucht-warmte pomp.
             9.1. Vergelijking tussen individuele Lucht-Water warmtepomp en collectieve Warmte en
                  Koude
Er is een doorrekening gemaakt voor twee situaties:
• Bewoners sluiten aan op het warmte en koude net met eindgebruikerslasten zoals berekend in de
     business casus (zie voorgaande hoofdstuk)
• Bewoners kiezen dominant voor een individuele lucht-warmtepomp
De investeringen en exploitatiekosten van de individuele oplossing zijn bepaald op basis van
• Landelijke informatie, o.a. VESTA-MAIS
• Lokale informatie via Energieloket de Meierij
• Terugkerende kosten voor:
         • Elektriciteit
                  • N.B. Er zijn geen investeringen meegenomen voor zonnepanelen om
                      elektriciteitsverbruik te compenseren
         • Onderhoud
Voor de aflossing en rente zijn uitgangspunten gehanteerd (Tabel 8)
                     Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                           41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>              Tabel 8: Gehanteerde rente en looptijd van lening voor Individuele Lucht-Water
              warmtepomp en Collectieve Warmte en Koude
                                                                           rente        looptijd
              Individuele Lucht-Water Warmtepomp
                                                                            3,0%         15 jaar
              Hier gaat het om de aanschafkosten
              Collectieve Warmte en Koude.
                                                                            3,5%         30 jaar
              Hier gaat het om de eenmalige BAK
Er zijn grote onzekerheden bij het maken van deze berekeningen.
Dat geldt bijvoorbeeld voor de rekenrente, maar ook voor:
• (Beschikbaarheid van) subsidies en fiscale regelingen
• Elektriciteitsprijs
• Marktprijzen
• Regelgeving
• Netcongestie en mogelijke beperkingen vanwege de belasting van het elektriciteitsnet
De vergelijking kan als volgt worden samengevat vanuit het perspectief van een bewoner of gebruiker
van een gebouw:
• Individueel:
         • Bewoner investeert in een warmtepomp en (eventueel) zonnepanelen
                  • Situaties verschillen per adres -> maatwerk
                  • Subsidies beschikbaar en meegerekend
                  • Onderhoud nodig
         • Resterende energierekening
                  • Situatie-afhankelijk
         • Herinvestering nodig na 15 jaar
         • In de woning komt een binnenunit en een tapwatervoorziening; buiten de schil van de
             woning is een buitenunit nodig
• Collectief:
         • Bewoner betaalt eenmalig een bijdrage aansluitkosten – in 2023: € 4.950 (ex BTW)
                  • Mogelijk subsidie – in 2023 was dit: € 3.325
                  • Onzeker of deze subsidie in de toekomst blijft bestaan
         • Jaarlijkse tarieven op basis van landelijk regelgeving ACM en keuzes door exploitant
Exploitant kan, in specifieke situaties, nog een voorstel doen voor een hogere BAK, bijvoorbeeld bij
de nieuwbouw in sector B.
Voor ieder van de vijf woningtypes zijn voor beide opties vergelijkingen gemaakt van:
• De eindgebruikerslasten (inclusief onderhoud en rente/afschrijving van de investering
     (=kapitaallasten))
• De opbouw van de energielasten (te betalen jaarlijks bedrag aan energieleverancier of exploitant
     warmte en koude net)
De vergelijkingen zijn op de volgende pagina’s gepresenteerd in grafieken.
                      Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                             42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Appartementen
                                             Eindgebruikerslasten per Appartement Woning (45 kWhth per m2)
 € 4.500,00
 € 4.000,00
 € 3.500,00
 € 3.000,00
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                       de
                                                        a te                                                                                       ou
                                                    t- w                                                                                         nK
                                                  ch                                                                                          ee
                                             ( lu                                                                                           t
                                        om
                                           p                                                                                           a rm
                                     ep                                                                                             eW
                                    t                                                                                             ev
                                r m                                                                                           cti
                             wa                                                                                          ll e
                        el e                                                                                          Co
                     du
                di vi
            I n
                                                                     Kapitaall asten Onderhoudsk osten      Total e Energiekosten
                                          Verdeling Energiekosten per Appartement Woning (45 kWhth per m2)
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                       de
                                                        a te                                                                                       ou
                                                    t- w                                                                                        nK
                                                  ch                                                                                          ee
                                             ( lu                                                                                           t
                                        om
                                           p                                                                                           a rm
                                     ep                                                                                             eW
                                  mt                                                                                             ev
                                r                                                                                            c ti
                             wa                                                                                          ll e
                        el e                                                                                          Co
                     du
                di vi
            I n
                              Elektriciteit         Gas         Verbuik Warmtapwater    Verbr uik Ruimteverwarming          Vastrecht Warmte           Vastrecht Koude
                                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                                                  43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Rijwoning – tussen
                                                     Eindgebruikerslasten per Tussen Woning (45 kWhth per m2)
 € 4.500,00
 € 4.000,00
 € 3.500,00
 € 3.000,00
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                         de
                                                        a te                                                                                         ou
                                                    t- w                                                                                          nK
                                                  ch                                                                                            ee
                                             ( lu                                                                                             t
                                        om
                                           p                                                                                             a rm
                                                                                                                                       W
                                     ep                                                                                             ve
                                r mt                                                                                          c tie
                             wa                                                                                          ll e
                        el e                                                                                          Co
                    idu
            In  di v
                                                                     Kapitaall asten Onderhoudsk osten      Total e Energiekosten
                                                  Verdeling Energiekosten per Tussen Woning (45 kWhth per m2)
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                        de
                                                        a te                                                                                        ou
                                                    t- w                                                                                          nK
                                                  ch                                                                                           ee
                                             ( lu                                                                                            t
                                        om
                                           p                                                                                            a rm
                                     ep                                                                                              eW
                                    t                                                                                             ev
                                r m                                                                                          c ti
                             wa                                                                                          ll e
                        el e                                                                                          Co
                     du
                di vi
            I n
                              Elektriciteit         Gas         Verbuik Warmtapwater    Verbr uik Ruimteverwarming          Vastrecht Warmte             Vastrecht Koude
                                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                                                    44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Rijwoning – hoek / eind
                                                      Eindgebruikerslasten per Hoek Woning (45 kWhth per m2)
 € 4.500,00
 € 4.000,00
 € 3.500,00
 € 3.000,00
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                       de
                                                        a te                                                                                       ou
                                                    t- w                                                                                         nK
                                                  ch                                                                                           ee
                                             ( lu                                                                                            t
                                       om
                                           p                                                                                            a rm
                                                                                                                                      W
                                    ep                                                                                             ve
                                r mt                                                                                         c tie
                             wa                                                                                          ll e
                        el e                                                                                          Co
                    idu
            In  di v
                                                                     Kapitaall asten Onderhoudsk osten      Total e Energiekosten
                                                   Verdeling Energiekosten per Hoek Woning (45 kWhth per m2)
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                       de
                                                        a te                                                                                       ou
                                                    t- w                                                                                         nK
                                                  ch                                                                                          ee
                                             ( lu                                                                                           t
                                       om
                                           p                                                                                           a rm
                                    ep                                                                                              eW
                                  mt                                                                                             ev
                                r                                                                                            c ti
                             wa                                                                                          ll e
                        el e                                                                                          Co
                     du
                di vi
            I n
                              Elektriciteit         Gas         Verbuik Warmtapwater    Verbr uik Ruimteverwarming          Vastrecht Warmte           Vastrecht Koude
                                   Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                                                   45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>2 onder 1 Kap
                                     Eindgebruikerslasten per Twee-onder-een-Kap Woning (45 kWhth per m2)
 € 4.500,00
 € 4.000,00
 € 3.500,00
 € 3.000,00
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                          de
                                                        a te                                                                                        Ko
                                                                                                                                                       u
                                                    t- w                                                                                         en
                                                 ch                                                                                           te
                                            ( lu
                                      om
                                          p                                                                                              a rm
                                   ep                                                                                                eW
                                 mt                                                                                               ev
                               r                                                                                              cti
                            wa                                                                                           ll e
                       el e                                                                                           Co
                    du
               di vi
            In
                                                                     Kapitaall asten Onderhoudsk osten      Total e Energiekosten
                                  Verdeling Energiekosten per Twee-onder-een-Kap Woning (45 kWhth per m2)
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                          te r)                                                                                         de
                                                       wa                                                                                            ou
                                                   ht-                                                                                            nK
                                            ( lu
                                                 c                                                                                            t ee
                                      om
                                          p                                                                                              a rm
                                                                                                                                       W
                                   ep                                                                                               ve
                               r mt                                                                                             tie
                            wa                                                                                            ll ec
                       el e                                                                                           Co
                    du
                i vi
            In d
                             Elektriciteit          Gas         Verbuik Warmtapwater    Verbr uik Ruimteverwarming           Vastrecht Warmte             Vastrecht Koude
                                  Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                                                       46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Vrijstaand
                                                Eindgebruikerslasten per Vrijstaande Woning (45 kWhth per m2)
 € 4.500,00
 € 4.000,00
 € 3.500,00
 € 3.000,00
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                         de
                                                        a te                                                                                         ou
                                                    t- w                                                                                          nK
                                                  ch                                                                                            ee
                                             ( lu                                                                                             t
                                        om
                                           p                                                                                             a rm
                                                                                                                                       W
                                     ep                                                                                             ve
                                r mt                                                                                          c tie
                             wa                                                                                          ll e
                        el e                                                                                          Co
                    idu
            In  di v
                                                                     Kapitaall asten Onderhoudsk osten      Total e Energiekosten
                                            Verdeling Energiekosten per Vrijstaande Woning (45 kWhth per m2)
 € 2.500,00
 € 2.000,00
 € 1.500,00
 € 1.000,00
   € 500,00
        €-
                                                             r)                                                                                        de
                                                        a te                                                                                        ou
                                                    t- w                                                                                          nK
                                                  ch                                                                                           ee
                                             ( lu                                                                                            t
                                        om
                                           p                                                                                            a rm
                                     ep                                                                                              eW
                                    t                                                                                             ev
                                r m                                                                                          c ti
                             wa                                                                                          ll e
                        el e                                                                                          Co
                     du
                di vi
            I n
                              Elektriciteit         Gas         Verbuik Warmtapwater    Verbr uik Ruimteverwarming          Vastrecht Warmte             Vastrecht Koude
                                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                                                                    47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Met de focus op de eindgebruikerslasten zijn in Tabel 9 de resultaten naast elkaar gezet voor de
eindgebruikerslasten (inclusief rente en afschrijving)
                     Tabel 9: Verschil in Eindgebruikerslasten tussen
                     Individuele Lucht-Water warmtepomp en Collectieve
                     Warmte en Koude naar woningtype (in Euro per jaar)
De conclusies uit deze tabel zijn:
Eindgebruikerslasten zijn vrijwel gelijk voor kleinere woningen
                      • Appartementen
                      • Rijwoningen (tussen, hoek)
Eindgebruikerslasten individueel all-electric (lucht-warmtepomp) zijn hoger bij grotere woningen
                      • 2-onder-1 kap
                      • Vrijstaand
In individuele gevallen zijn afwijkingen mogelijk van enkele honderden Euro’s per jaar, zeker als de
huidige salderingsregeling voor zonnepanelen wordt mee gerekend. Die zal volgens huidige inzichten
echter worden afgebouwd in de periode tot 2031.
De vergelijking geeft voor een exploitant geen ruimte om de business casus te verbeteren, bijvoorbeeld
door:
• Tarieven warmte en koude systeem te verhogen of
• Bijdrage Aansluit Kosten te verhogen
                    Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                              48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>10. Conclusies
De conclusies zijn opgebouwd door een relatie te leggen met de oorspronkelijke vraagstelling van het
onderzoek:
          Technische haalbaarheid
Technisch is een (laagtemperatuur) warmte en koude net in het plangebied Loyola e.o. mogelijk:
• Ondergrondse infra vraagt aandacht, maar lijkt oplosbaar
• Er zijn voldoende duurzame warmtebronnen binnen en rondom het plangebied
          Tapwater
Warm tapwater kan              in   de   woningen     en   gebouwen      worden     aangeboden      m.b.v.
boosterwarmtepompen.
          Gefaseerde aanpak
Het gebied is onderverdeeld in vier deelgebieden, waarvan 3 als een sector met een eigen
energiecentrale en WKO (groen, geel en rood gearceerd). Deze drie sectoren (895 woningen en 9
utiliteitsgebouwen) zijn doorgerekend.
Het 4e deelgebied, middengebied (wit gekleurd), is buiten beschouwing gelaten
          Eindgebruikerslasten
De eindgebruikerslasten van het warmte en koude net (collectief) zijn voor kleinere woningen gelijk
aan individueel all-electric; voor grotere woningen zijn die bij de collectieve oplossing iets lager.
Op individuele basis zijn grote uitzonderingen mogelijk!
          Financiële haalbaarheid voor een exploitant
De exploitatie is voor een exploitant van een warmte en koude net economisch (nog) niet aantrekkelijk
voor A, B en C samen:
• Het berekende rendement (NAR) is te laag om het benodigde vermogen aan te trekken
• Sub-sector A1 (Stadhouderspark) is het meest aantrekkelijk voor een exploitant
          • De gevoeligheidsanalyse wijst op kansen om het gewenste rendement te halen
          • De planning en participatie vanuit utiliteitsgebouwen en appartementencomplexen is
              cruciaal, naast het draagvlak van bewoners van de woningen in het gebied
• Uitbreiding met meerdere sectoren verbetert de business casus voor een exploitant niet
          • Sub-sector B1 (1e fase uitbreiding Isabellaveld, 80 woningen) is (te) kleinschalig voor een
              zelfstandige start van een warmte en koude net.
              Dit zou mogelijk kunnen verbeteren door:
                   • Aansluiting te onderzoeken met het warmtebedrijf van Fort Isabella
                   • De BAK voor de nieuwbouwwoningen hoger af te spreken in overleg met de
                       projectontwikkelaar
                   • Besluiten moeten op hele korte termijn worden genomen; er is grote druk binnen
                       de gemeente op de tijdige start van nieuwe woningbouw
          • De wens om meer sub-sectoren (A2, (deel)sectoren in B of C) aan te sluiten hangt sterk af
              van:
                   • Behoefte en draagvlak bij bewoners. Na de bewonersavond van 6 november is een
                       werkgroep van circa 8 buurtbewoners geformeerd die enthousiast zijn om de
                       collectieve oplossing verder te verkennen
                   • Subsidies, fiscale regelingen en ondersteuning van de onrendabele top: Dit kan
                       nader worden onderzocht bij voldoende belangstelling.
                      Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                                49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>         Benodigde investeringen
De vraag naar een indicatie van de initieel benodigde investeringen is beantwoord in de business case
berekening. Hieronder worden de netto-investeringen (het verschil tussen de bruto investering en de
te ontvangen Bijdrage Aansluit Kosten) gepresenteerd:
• Totale systeem (sectoren A, B én C): € 30,7 miljoen (+/- 25-30%)
         • Verspreid over 10-15 jaar, tenzij:
                  • Er zeer hoog draagvlak is en een versnelling wordt ingezet
• Sub-sector A1 (Stadhouderspark): € 9,2 miljoen (+/- 25-30%)
         • Verspreid over 5-10 jaar
         • Start bij aanvang (ver)nieuwbouw scholencomplex Het Kwartier – 2026-2027?
         • Een eerdere start is mogelijk op basis van:
                  • Wensen vanuit sportaccommodatie Prins Hendrik en/of VvE’s en verhuurders
                       appartementencomplexen
                  • Draagvlak bij individuele bewoners
         Organisatorische mogelijkheden
Ten slotte wordt een doorkijkje gegeven naar de organisatorische mogelijkheden voor de exploitatie
van het warmte en koude net.
Landelijk gezien zijn er meerdere exploitanten in beeld:
• Een private partij (met ervaring in kleinschalige WKO)  Voorbeeld: Fort Isabella
• Een van de warmtebedrijven (5 in getal, vanuit 3e, 4e of 5e generatie ervaring)
         • Ennatuurlijk, Eneco, Vattenfall, HVC, Mijnwater
• Netbeheerders (gas, elektra), bijvoorbeeld ENPULS/Enexis
• Een zelf op te richten gemeentelijk warmtebedrijf, vaak in joint-venture met een privaat bedrijf of
     financier of in samenwerking met vergelijkbare initiatieven in de regio
• Buurtwarmteproject – op basis van ervaringen van en bij EnergieSamen (coöperatie)
De warmtewereld is sterk in beweging door ontwikkelingen in de Wet Collectieve Warmtevoorziening,
die in november 2023 in concept is verschenen. Die gaat de huidige Warmtewet vervangen.
         Aanbevelingen bij een vervolg
Als er interesse is in een vervolg is het nodig om de volgende zaken nader te beschouwen:
• Organisatiemodel
         • Organiseren van het volgens de concept-wet WcW benodigde publieke
             meerderheidsaandeel
                  • Mogelijkheden van participatie: buurtwarmte-aanpak?
         • Aantrekken vreemd vermogen
• Financieringsmogelijkheden
         • Binnen gemeente, maar zeker ook:
                  • Via een regionale en/of landelijk organisatie, bijv. waarborgfondsen en
                       risicospreiding door samenwerking
Een fundamentele keuze in het uitvoeringsplan is te maken om de bewoner te zien als klant van een
warmte of koude systeem of…. Als participant in zo’n systeem.
                      Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o.                           50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Bijlage financiële doorrekeningen in Sectoren B en C
Deelsectoren van Sector B
                   Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o. 51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o. 52</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Deelsectoren van Sector C
                   Business Case Warmte en Koude Systeem Loyola e.o. 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>