<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                      GEMEENT               E

                                                                                 WAAL                  -RE




Raadsvoorstel Kadernota 2026

Waalre, 8 april 2025

 Vergaderdatum:                20 mei 2025
 Voorstelnummer:               2025-30
 Zaaknummer:                   963131
 Portefeuillehouder:           M. Pieters
 Naam opsteller:               Yvonne van Bree
 Naam voorstel:                Voorstel tot vaststellen Kadernota 2026: Perspectief op Balans
 Grondslag raadsbesluit:       N.v.t.

Voorgesteld besluit

1. De Kadernota Waalre 2026: Perspectief op balans vast te stellen. En daarmee in te stemmen met de vol-
gende financiële kaders:

    1. Meerjarig sluitende begroting
    2. Voor het opvangen van risico's bedraagt de hoogte van de vrije reserves minimaal 110% van de
       totale risico's
    3. Solvabiliteitsratio bedraagt minimaal 20% en in 2029 minimaal 25%
    4. Bufferreserve bedraagt minimaal € 5.000.000
    5. Structurele exploitatieruimte mag niet negatief zijn (structurele baten zijn hoger dan de structurele
       lasten)
    6. Loon- en prijsindex
    7. Wettelijke taken moeten doorgaan
    8. Reeds aangegane verplichtingen gaan voor op nieuwe ambities
    9. Financiële houdbaarheid structureel minimaal 6,5 vanaf 2029

2. In te stemmen met het in de Kadernota voorgestelde scenario 1 als richting voor de
verdeling tussen besparen en verhogen van inkomsten bij de conceptbegroting 2026-2029.

3. Kennis te nemen van de herijking van het Uitvoeringsprogramma Met elkaar op weg naar de toekomst
(bijlage 4 ).




Voorstelnr. 2025-30                          pag. 1=                          Datum vergadering: 20 mei 2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Onderwerp
Kadernota 2026: Perspectief op balans

Voorstel
1. De Kadernota Waalre 2026: Perspectief op balans vast te stellen. En daarmee in te stemmen met de vol-
gende financiële kaders:

   1. Meerjarig sluitende begroting
   2. Voor het opvangen van risico's bedraagt de hoogte van de vrije reserves minimaal 110% van de
      totale risico's
   3. Solvabiliteitsratio bedraagt minimaal 20% en in 2029 minimaal 25%
   4. Bufferreserve bedraagt minimaal € 5.000.000
   5. Structurele exploitatieruimte mag niet negatief zijn (structurele baten zijn hoger dan de structurele
      lasten)
   6. Loon- en prijsindex
   7. Wettelijke taken moeten doorgaan
   8. Reeds aangegane verplichtingen gaan voor op nieuwe ambities
   9. Financiële houdbaarheid structureel minimaal 6,5 vanaf 2029

2. In te stemmen met het in de Kadernota voorgestelde scenario 1 als richting voor de
verdeling tussen besparen en verhogen van inkomsten bij de conceptbegroting 2026-2029.

3. Kennis te nemen van de herijking van het Uitvoeringsprogramma Met elkaar op weg naar de toekomst
(bijlage 4 ).



Inleiding
Op verzoek van uw raad heeft de Kadernota 2026 de vorm van een perspectievennota. De financiële positie
van de gemeente Waalre en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen vragen om strategische keuzes.
Keuzes die ervoor zorgen dat de gemeente weer balans aanbrengt in de uitgaven en inkomsten. Dit tegen
het licht welke gemeente Waalre kan en wil zijn. In de Kadernota zijn de uitdagingen voor de gemeente ver-
taald naar een voorkeursscenario (op hoofdlijnen) om kosten te besparen en/of inkomsten te verhogen. Dit
scenario is kaderstellend voor de verdere uitwerking van de conceptbegroting 2026 -2029. In dit scenario is
zoveel mogelijk rekening gehouden met de maatschappelijke impact van de te maken keuzes. In de bijlage
bij deze Kadernota zijn twee alternatieve scenario's uitgewerkt. Daarnaast bevat de Kadernota financiële
kaders en uitgangspunten om o.a. het weerstandsvermogen en de solvabiliteit van de gemeente Waalre in
evenwicht te brengen en houden.

Beoogd resultaat
Het beoogd resultaat van de Kadernota 2026 is dat uw raad kaders meegeeft aan het college voor het op-
stellen van de conceptbegroting 2026-2029. Zodat uw raad bij de vaststelling van de conceptbegroting on-
derbouwd keuzes kan maken. De Kadernota en conceptbegroting zijn ook van waarde voor het maken van
keuzes bij het opstellen van de verkiezingsprogramma's.

Argumenten
1.1 De Kadernota geeft richting voor het opstellen van de conceptbegroting 2026-2029
    Het voorgestelde scenario 1 in de Kadernota gaat uit van de verdeling 50%/50% voor besparen en
    inkomsten verhogen. Dit is geen hard gegeven maar een richting voor het opstellen van de
    conceptbegroting. Uw raad heeft bij de begrotingsbehandeling de mogelijkheid te schuiven met posten
    en daarmee de percentages aan te passen. Daarnaast geeft het college inzicht in welke programma's de
Voorstelnr. 2025-30=                        pag. 2=                           Datum vergadering: 20 mei 2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    besparingen te vinden zijn. Door op strategisch niveau richting te bepalen kan de conceptbegroting
    2026-2029 opgesteld worden zodat uw raad bij de vaststelling op inhoudelijk niveau keuzes kan maken.



1.2 Financiële kaders bieden houvast voor het financiële handelen
    Het toewerken naar een financieel gezonde situatie betekent naast besparingen en/of
    inkomstenverhoging ook het hanteren van een aantal financiële kaders. Deze kaders bepalen in sterke
    mate het financiële handelen van de gemeente. Ze geven houvast als keuzes nodig zijn m.b.t. de inzet
    van de beperkte financiële middelen.

2.1 Het voorgestelde scenario 1 biedt de meeste mogelijkheden de negatieve maatschappelijke impact
    zoveel mogelijk te beperken
    Dit scenario geeft als richting 50% besparen en 50% verhogen van belastingen. De twee alternatieve
    scenario's (zie bijlage 1) geven als richting meer of minder besparen respectievelijk meer of minder
    verhogen van belastingen. Als we nog meer besparen kan dit zover gaan dat de leefbaarheid van het
    dorp aangetast wordt, sociale structuren en cohesie worden afgebroken en daarmee zaken die
    voorwaarde zijn voor een duurzame toekomst van Waalre verdwijnen. Als we nog meer belasting gaan
    heffen dan in het voorgestelde scenario neemt de belastingdruk voor inwoners van Waalre zodanig toe
    dat Waalre een extreem dure (woon)gemeente wordt.

Kanttekeningen
1.1 Richting bepalen o.b.v. informatie op hoofdlijnen kan als lastig ervaren worden
    Deze Kadernota, die strategisch van aard is en niet de vorm heeft van een minibegroting, vraagt van de
    raad richting te bepalen zonder de beschikking over detailinformatie. Zowel aan de uitgaven- als aan de
    inkomstenkant is nog veel onzeker en mogelijke besparingen worden gepresenteerd op
    programmaniveau.

1.2 Financiële kaders bepalen ruimte voor (nieuwe) ambities
    Het opleggen van stevige financiële kaders zoals het verbeteren van de reservepositie van de gemeente
    (solvabiliteit minimaal 20% en in 2029 minimaal 25%) kan betekenen dat het doteren aan reserves
    voorgaat op het investeren in (nieuwe) ambities. Raad en college zullen steeds de afweging moeten
    maken welk belang zwaarder weegt voor een gezonde toekomst van Waalre.

2.1 Ook in scenario 1 kan de negatieve maatschappelijke impact aanzienlijk zijn
    De in dit scenario in te zetten besparingsmogelijkheden raken zaken waar inwoners aan gewend zijn en
    die zij waarderen. Het verhogen van belastingen is onvermijdelijk, maar altijd een impopulaire
    maatregel. Afhankelijk of onze financiële uitgangspositie meevalt of meer tegenvalt, zal de negatieve
    maatschappelijke impact groter zijn.

Kosten en dekking
De Kadernota 2026 is opgesteld door eigen medewerkers binnen de bestaande begroting.

Duurzaamheid
N.v.t.

Burgerparticipatie
In maart 2025 is een uitvraag gedaan aan het inwonerspanel en via de sociale media kanalen van de ge-
meente om inzicht te krijgen welke keuzes inwoners zouden maken in tijden van besparingen. Het beeld dat
de uitvraag aan het inwonerspanel oplevert, wordt meegewogen in het voorgestelde scenario van het col-
lege. Tevens is een eerste analyse van het traject Kracht van Waalre betrokken bij het opstellen van deze Ka-
dernota.


Voorstelnr. 2025-30                          pag. 3=                           Datum vergadering: 20 mei 2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inclusieve samenleving
N.v.t.

Communicatie
Net als in voorgaande jaren wordt voor communicatie over de Kadernota een persbericht gemaakt. De com-
municatie over de besluiten vindt plaats bij de begrotingsbehandeling.


        Kernboodschap
        Veel gemeenten in Nederland hebben vanwege maatschappelijke en financiële ontwikkelingen te
        maken met financieel zwaar weer. Hierop is Waalre geen uitzondering. Er is een duidelijke neer-
        waartse trend zichtbaar als het gaat om de financiële weerbaarheid van de gemeente Waalre. Dit
        vraagt om duurzame keuzes in besparingen en/of inkomsten verhogen zodat er weer een structu-
        rele balans ontstaat tussen de uitgaven en inkomsten. De Kadernota 2026 bevat enkele scenario's
        hoe om te gaan met deze financiële onzekerheid. De Kadernota is het eerste moment voor de raad
        om aan te geven wat zij belangrijk vindt. Met het vaststellen van de Kadernota 2026 geeft de raad
        richting aan het college voor de uitwerking van de conceptbegroting 2026-2029. Bij het vaststellen
        van de conceptbegroting wordt duidelijk welke keuzes de raad maakt en wat dit voor de gemeen-
        schap van Waalre betekent. Een stip op de horizon die perspectief biedt op balans tussen wat maat-
        schappelijk nodig en financieel mogelijk is.


Vervolgprocedure en planning
6 mei=          Oordeelsvormende behandeling raad
20 mei=         Besluitvormende behandeling raad


Bijlagen onderdeel van het voorstel

Bijlage 1. Aanbiedingsbrief college

Bijlage 2. Kadernota 2026: Perspectief op balans

Bijlage 3. Alternatieve scenario's

Bijlage 4. Link Pepperflow Kadernota 2026 en herijking Uitvoeringsprogramma

Bijlagen ter informatie

Bijlage 5. Eerste analyse opbrengst traject Kracht van Waalre

Bijlage 6. Uitkomsten inwonerspeiling Kadernota




BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN WAALRE,

                                                        burgemeester,




Voorstelnr. 2025-30                         pag. 4                          Datum vergadering: 20 mei 2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>