<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>







































Team Welzijn


1 
 

Bij Beleefroutes staat beleving centraal en ik hoop mensen te inspireren om 
vaker de natuur in te trekken en te genieten van al het moois dat de wereld te 
bieden heeft. Ontdek de wereld te voet met Beleefroutes!” 

Cultuurnota gemeente Beesel 2023-2026



2 
 

Inhoudsopgave 
  

Voorwoord 3 

Leeswijzer 4 

1. Inleiding 5 
2. Ontwikkelingen 8 

3. Visie op Cultuur 11 

4. Wat willen we bereiken? 15 
 

Uitgangspunt 1: cultuur is voor iedereen bereikbaar en zichtbaar  

Uitgangspunt 2: talentontwikkeling  

Uitgangspunt 3: samenwerken en verbinden  

Uitgangspunt 4: ondersteunen  

 

5. Wat gaan we ervoor doen? 18 

6. Wanneer zijn we tevreden? 21 

7. Wat gaat het kosten? 23 

8. Uitvoeringsprogramma 26 

Bijlagen 27 

 



3 
 

Voorwoord 
 
Voor u ligt de cultuurnota gemeente Beesel 2023 – 2026. Het is een nieuwe nota, die aangepast is op 
nieuwe ontwikkelingen en uitdagingen waar we binnen Beesel op cultuurvlak mee te maken hebben. Als 
relatief kleine gemeente zien we cultuur als het cement binnen onze gemeenschap. Het geeft binding, 
saamhorigheid en levendigheid binnen onze kernen. En voor veel mensen geeft cultuur houvast. Mede 
door de vele activiteiten die georganiseerd worden en de verenigingen die actief zijn. Beesel leeft! Als 
gemeente ondersteunen wij dit van harte. Tradities en oude gebruiken zien wij volop en zorgen ervoor dat 
Beesel een fijne plek is om te wonen en (tijdelijk) te verblijven. Zo zitten we nu in het Drakenjaar 2023. Het 
dorp Beesel staat dit jaar helemaal in het teken van de draak en de Middeleeuwen. Het theaterstuk met 
muziek, zang, gevechten, drama en humor is gebaseerd op de legende van Sint Joris en de draak: de strijd 
tussen goed en kwaad. 
 
Maar er zijn de komende jaren nog volop uitdagingen. Ook onze gemeenschap wordt steeds individueler. 
Voor verenigingen is er de uitdaging jongeren betrokken te houden en de binding met leden te verstevigen. 
We willen vasthouden aan tradities, maar niet wegkijken voor vernieuwingen. Zo is bijvoorbeeld de vraag: 
hoe kunnen we ook open staan en toegankelijk zijn voor nieuwe Nederlanders? Mensen die bijvoorbeeld 
uit de (voormalige) oorlogsgebieden of vanuit seizoensarbeid hier in Beesel zijn komen wonen. Hoe 
bereiken we deze nieuwe inwoners? Hoe kunnen wij hen een plek geven binnen onze verengingen? 
 
Uitdagingen waar we komende tijd met z’n allen hard mee aan de slag moeten. Met elkaar, want deze 
cultuurnota geeft richting en handvaten die we in gezamenlijk met alle partners binnen het culturele veld 
moeten oppakken. De gemeente faciliteert en ondersteunt, maar neemt de verantwoordelijkheid niet over. 
Tijdens de cultuurbijeenkomsten heb ik veel enthousiasme gezien en mensen met een enorme drive 
ontmoet. Dat geeft mij vertrouwen dat we samen deze uitdaging kunnen aangaan en komende jaren 
stappen kunnen zetten. 
 
 
 
 
Wethouder Linda Nijssen – van den Beucken 
Portefeuille Kunst & Cultuur – Recreatie & Toerisme 
 



4 
 

Leeswijzer 
In hoofdstuk 1 beschrijven we de waarde, functies en kracht van cultuur. We geven de raakvlakken aan met 
andere (leef)gebieden en de positieve effecten die cultuur hierop heeft. Er wordt een schets gegeven van 
het participatieproces dat doorlopen is om tot deze cultuurnota te komen. 
In hoofdstuk 2 benoemen we de belangrijkste ontwikkelingen die van toepassing zijn voor de gemeente 
Beesel. Landelijke en regionale initiatieven krijgen in het hoofdstuk een plek. Evenals het lokale Wmo en 
gezondheidsbeleid, jeugdbeleid en onze visie op recreatie en toerisme. 
Hoofdstuk 3 beschrijft de visie op cultuur zoals die in Beesel van toepassing is. We leggen de link vanuit 
cultuur naar ons (im)materieel erfgoed en positieve effecten die dit heeft op (dag)recreatie en het 
toerisme. Er zijn verschillende ambitieniveaus te onderscheiden. We geven aan voor welk ambitieniveau 
Beesel kiest. 
Hoofdstuk 4 benoemt het hoofddoel en de vier uitgangspunten die we na streven. Vervolgens wordt in 
hoofdstuk 5 per uitgangspunt beschreven wat we hiervoor gaan doen. De beoogde effecten staan 
beschreven in hoofdstuk 6. Daarmee geven we aan wanneer we tevreden zijn en wanneer we denken de 
beleidsdoelen bereikt te hebben. 
Hoofdstuk 7 richt zich op de financiële doorvertaling van dit beleid naar de gemeentefinanciën . 
Hoofdstuk 8 tenslotte geeft het uitvoeringsprogramma voor komende jaren weer. 
 

 



5 
 

1. Inleiding 
 
De gemeente Beesel hecht veel waarde aan cultuur en ziet dit als een onmisbaar onderdeel in onze 
samenleving. Cultuur bindt mensen, zorgt voor levendigheid in de gemeente en schept vernieuwing. 
Daarnaast stimuleert het een zinvolle en plezierige vrijetijdsbesteding voor onze inwoners en de 
ontwikkeling van creativiteit. Cultuur brengt jong en oud in beweging. We voorkomen eenzaamheid en 
daarmee het collectieve beroep op (dure) maatwerkvoorzieningen. In de diverse verkiezingsprogramma’s is 
ruim aandacht besteed aan kunst, cultuur en (im)materieel erfgoed. De politieke partijen binnen gemeente 
Beesel hebben hiermee aangegeven dat zij de genoemde thema’s grote waarde toekennen. De 
coalitiepartijen van het huidige college hebben dit overgenomen en hierover een duidelijk punt gemaakt in 
het coalitieprogramma 2022 – 2026. Cultuur wordt benoemd als een van de speerpunten bij de 
preventieve aanpak van maatschappelijke opgaven. Het college maakt zich sterk voor toekomstbestendige 
verengingen en daarmee samenhangend duurzame, toekomstbestendige en geschikte accommodaties. 
Preventie betekent ook blijven sporten, cultuur beoefenen, naar school gaan, en mee kunnen blijven doen. 
We hebben in de gemeente Beesel een sterk verenigingsleven en vernieuwende initiatieven en werkgroepen, 
met volop mogelijkheden voor talentontwikkeling en de informele ondersteuning aan onze inwoners. 
 
Ook in de - in samenspraak met de gemeenteraad - geformuleerde doelenboom is cultuur een belangrijk na 
te streven doel binnen onze gemeentelijke beleidsambities. Dit luidt als volgt: 
 
In Beesel is veel te beleven en is cultuur toegankelijk voor iedereen. 
 

• Culturele organisaties, partners en onze inwoners zijn actief betrokken bij de uitvoering van en 
deelname aan kunst, cultuur en erfgoed in onze gemeente/gemeenschap; 

• We bevorderen de beleving van erfgoed en stimuleren het behoud hiervan; 
• We versterken onze unieke cultuur en stimuleren de onderlinge samenwerking. 

 
Cultuur is een onderdeel van het gedachtegoed ‘positieve gezondheid’. In dit gedachtegoed staat een 
brede kijk op gezondheid centraal. We hebben dit expliciet opgenomen in ons beleidsplan 
gezondheid/Wmo. Gezondheid is meer dan ‘niet ziek zijn’. Het gaat niet om wat iemand niet meer kan, 
maar om wat iemand kan, belangrijk vindt en zou willen veranderen. Gezondheid gaat ook over veerkracht, 
over meedoen in de maatschappij, over betekenisvol werk of andere activiteiten en over de omgeving 
waarin je leeft en recreëert .  
 

Kracht van cultuur 
 

In een gemeente waar cultuur zichtbaar en ‘beleefbaar’ is, is het plezierig verblijven. Dit geldt voor 
toeristen maar natuurlijk ook voor onze inwoners. Het is daarbij belangrijk dat cultuur voelbaar is. 
Cultuurbeleving en vooral cultuurbeoefening vindt plaats in de directe leefomgeving van de inwoners. Soms 
in georganiseerde vorm maar vaak ook in ongeorganiseerde vorm. 
Cultuur biedt veel mogelijkheden voor deelname in de samenleving en draagt bij aan positieve gezondheid. 
Ouderen bijvoorbeeld vinden hierin een zinvolle vrijetijdsbesteding waardoor ze langer fit en gezond 
blijven. Maar geldt dit voor iedereen. Het gaat eenzaamheid tegen. Cultuur biedt zingeving, uitdaging en 



6 
 

allerlei mogelijkheden om andere mensen te leren kennen. Bij culturele activiteiten worden deelnemers 
aangesproken op hun aspiraties, talenten, empathisch en probleemoplossend vermogen. Ze overwinnen 
daarmee vaak ook angsten, problemen en verdriet. In sociaal verband kunnen deelnemers ook klimmen op 
de zogenaamde ‘sociale participatielader’. Dit betekent van laagdrempelig meedoen, via mee organiseren 
naar het ervaren van eigenaarschap. Mensen worden gezien en gehoord. Het gezamenlijk beoefenen van 
bijvoorbeeld een instrument of organiseren van een evenement amateurkunst draagt bij aan een positief 
zelfbeeld en zorgt voor trots op wat gezamenlijk tot stand is gebracht. Cultuur is vaak ook verbonden aan 
tradities. 

Ook voor kinderen en jongeren is cultuur belangrijk. Hoe eerder kinderen ‘geraakt’ worden, hoe groter de 
kans dat dit in de rest van hun leven van betekenis blijft. Het kan sterk bijdragen aan de ontwikkeling van 
vaardigheden zoals: (zelf)discipline, kritisch denken, samenwerken, empathisch vermogen, presenteren, 
mediawijsheid, probleemoplossend vermogen en creativiteit. Daarom stimuleren en faciliteren wij 
cultuureducatie in het primair en voortgezet onderwijs. 
 

Kunst 
 

Cultuur en kunst hebben raakvlakken met elkaar. Cultuur zien we als gewoontes en gebruiken. Het is het 
geheel van normen, waarden, tradities, regels en kunstuitingen. Cultuur is dus een breed begrip. Ons 
(im)materieel erfgoed valt er bijvoorbeeld onder en ook kunst. Het (im)materieel erfgoed beschrijven we 
verder op in deze nota. We vinden het belangrijk dat kunstvormen en uitingen een plek krijgen in de 
openbare ruimte in Beesel. Daartoe zijn financiële middelen nodig. We stellen echter op dit moment geen 
apart kunstbeleid op. Uitgangspunt is ideeën en initiatieven zoveel mogelijk vanuit de Beeselse 
samenleving te laten komen. Dit uitgangspunt hanteren we al een ruime tijd en heeft veel mooie uitingen 
opgeleverd. Ook op dit moment ligt er een aantal initiatieven, voorgedragen door inwoners, waar we graag 
ruimhartig ruimte aan geven. Het zijn kleinschalige, toegankelijke kunstuitingen die een groter publiek 
aanspreken en daarmee aansluiten op ons DNA. 
 
Waarom een (nieuw) cultuurbeleid voor Beesel? 
 
De vorige beleidsnota beschreef de periode 2017 - 2020. De pijlers die destijds beschrijven zijn, blijven 
grotendeels overeind, maar dienen wel herijkt te worden. In de cultuurnota 2017 – 2020 zijn vier pijlers 
beschreven: 

1. Cultuur & Economie 
2. Cultuur & Educatie 
3. Cultuur & Participatie 
4. Cultuur & Erfgoed 

 
Een aantal voorgenomen doelen vanuit deze nota zijn gerealiseerd, denk aan de subsidieregeling Cultuur. 
Via deze subsidieregeling worden projecten en initiatieven mogelijk gemaakt die zich richten op culturele 
en creatieve evenementen in onze gemeente. Ook de samenwerking met de heemkundevereniging en 
partnergemeente Bruggen heeft mooie resultaten opgeleverd. Een aantal andere initiatieven zijn minder 
goed van de grond gekomen; een creatieve aanpak voor leegstand bijvoorbeeld of de ZZP hotspot. Ook de 
in de vorige nota geïntroduceerd cultuurcoach heeft niet opgeleverd waar deze oorspronkelijk voor 
bedoeld was; kunst en cultuur dichter bij de doelgroep brengen, jongeren stimuleren om hun talent te 



7 
 

ontdekken binnen deze sector en zal de doorstroom richting kunst- en cultuurinstellingen bevorderen. De 
functie is vooral communicatief ‘zenden-gericht’ ingevuld. In deze nota willen we vooral doorpakken met 
een cultuurmakelaar die fungeert als vliegwiel en met de ‘voeten in de klei staat’  
 
Het doel van deze nieuwe nota is om het beleid in lijn te brengen met de huidige stand van zaken, 
eventuele verbeterpunten op te pakken en een doorkijk te geven naar de toekomst. We creëren overzicht 
en inzicht. We kijken onder andere naar de samenwerking tussen de verschillende partijen.  
 

Waar komen we vandaan? 
 

De afgelopen periode is voor onze verenigingen zwaar geweest. Corona heeft sporen achter gelaten; denk 
aan het teruglopende ledenaantal. Daarnaast heeft onze gemeente afgelopen jaren een financiële positie 
gehad die niet altijd rooskleurig was. Noodgedwongen is hard geknepen in budgetten, flink bezuinigd en 
was er weinig speelruimte. Ook daar waar het cultuur en aanverwante raakvlakken betrof is flink 
afgeschaald. We hebben een duidelijk beeld waar prioriteiten dienen te liggen. We willen de basis weer op 
orde krijgen. We hebben een duidelijk beeld wat we beogen en met welke middelen we onze doelen 
kunnen bereiken. De herijking van het subsidiebeleid is hier ook een onderdeel van. Voorheen hadden we 
de functie van cultuurcoach. Deze is in de begroting 2023 weggevallen, mede omdat nut en noodzaak niet 
helder waren. De invulling van de rol was met name re-actief en basaal informerend. Dat willen we 
wezenlijk anders. We zien een cultuurmakelaar voor ons die interne en externe verbindingen legt, kansen 
en uitdagingen ziet liggen en hier actief en vooruitstrevend mee aan de slag gaat. Later in deze nota komen 
we terug op de cultuurmakelaar. 
 

Doorlopen proces 
 

Deze nota is tot stand gekomen door input op te halen bij een groot aantal partijen. Tijdens diverse 
bijeenkomsten hebben we ideeën, wensen en behoeftes opgehaald bij verengingen en fractie- en 
raadsvertegenwoordigers. Ook hebben we jeugdigen een duidelijke stem willen geven. Door deze brede 
consultatie beogen we breed gedragen beleid vast te stellen dat kan rekenen op draagvlak in de uitvoering. 
Zo is de verbindende functie van cultuurmakelaar, terugkerende netwerkbijeenkomsten en een 
vereenvoudiging van de huidige subsidieregeling in de netwerkbijeenkomsten naar boven gekomen en 
hebben we dit een prominente onderdeel in deze cultuurnota gegeven. 
 



8 
 

2. Ontwikkelingen 
 

In dit hoofdstuk benoemen we belangrijke landelijke culturele en maatschappelijke trends die (grotendeels) 
ook van toepassing zijn voor en binnen de gemeente Beesel. Ook regionale initiatieven en trends krijgen 
een plek. Tevens leggen we de relatie naar ons recent vernieuwde jeugd- en onderwijsbeleid. 
 
Aandacht voor educatie en participatie 
 
De laatste jaren is er in toenemende mate aandacht voor educatie op het gebied van cultuur. Landelijke 
programma’s als ‘Cultuureducatie met Kwaliteit en Meer Muziek in de Klas’ zorgen ervoor dat er op scholen 
meer aandacht is voor cultuuronderwijs. Een punt van aandacht daarbij is dat educatie in de klas slechts 
het begin is. Wanneer de belangstelling van kinderen en jongeren is gewekt moeten er mogelijkheden zijn 
voor kinderen om zich echt te verdiepen en verder te ontwikkelen, door bijvoorbeeld op les te gaan. In veel 
gemeenten zijn subsidies aan muziekscholen en -centra voor de kunsten wegbezuinigd. Ook wij als 
gemeente Beesel hebben hierop bezuinigd, maar er blijven gemeentelijke middelen naar muziekonderwijs 
gaan. Via onze muziekcoach bijvoorbeeld in het onderwijs. Daarnaast subsidiëren wij ook de 
muziekverenigingen voor het muziekonderwijs aan jeugdleden. De landelijke tendens is dat kunst- en 
muziekonderwijs in de vrije tijd minder bereikbaar en zichtbaar is geworden en stokt de natuurlijke 
opvolging van beoefenaars in bijvoorbeeld muziekverenigingen. Los van de bereikbaarheid blijkt uit 
onderzoek dat de klassieke amateurkunstbeoefening het moeilijk heeft. Er komen nieuwe vormen van 
amateurkunst bij; mensen binden zich minder graag aan een vereniging en de belangstelling, zeker onder 
jongeren, loopt terug. Ledenaanwas is niet meer vanzelfsprekend. Een ontwikkeling die we ook binnen de 
gemeente Beesel terug zien en door verenigingen als groot zorgpunt wordt aangegeven. Hier ligt een kans 
om samen met de verenigingen te kijken naar een passend aanbod. In Beesel wordt aandacht besteed aan 
muziek op school. De deels door de gemeente gefinancierde muziekcoach geeft muzieklessen in het 
basisonderwijs. Daarnaast lopen er ook voorschoolse initiatieven bij peuters zoals het programma ‘muziek 
op schoot’. 
 

Toegankelijkheid 
 
Er komt landelijk steeds meer aandacht voor de toegankelijkheid van het culturele aanbod. Er wordt meer 
belang aan gehecht dat iedereen zich kan herkennen in culturele organisaties en hun aanbod. Deelname 
aan cultuur is namelijk niet vanzelfsprekend voor iedereen. Het gemiddelde opleidingsniveau van 
bezoekers is relatief hoog: mensen met lagere opleidingsniveaus zijn ondervertegenwoordigd. We 
beginnen steeds meer zicht te krijgen op drempels tot cultuurdeelname. Niet iedereen voelt zich thuis in 
een culturele organisatie of herkent zich in het aanbod (de voorstelling, activiteit etc.). Veel culturele 
organisaties zijn of worden zich hiervan bewust. Zij passen hun programmering of activiteiten aan en 
benaderen doelgericht moeilijk te bereiken groepen. Ook in Beesel hebben we aandacht voor 
(laagdrempelige) culturele activiteiten en stimuleren wij deze. Voorbeelden zijn Magic O metal en het 
festival Op dreef. De gemeente Beesel zet zich ook in voor toegankelijkheid. Mensen met een lager 
inkomen kunnen bijvoorbeeld via Stichting Leergeld en het jeugdfonds sport en cultuur de contributie 
vergoed krijgen. Speciale aandacht moet er zijn voor een nieuwe groep ‘Nederlanders’ die zich hier 
(tijdelijk) vestigen. In onze omgeving hebben we relatief veel seizoenarbeiders bijvoorbeeld uit Polen, maar 



9 
 

natuurlijk ook vluchtelingen uit Oekraïne. Deze mensen maken voor korte of langere periode deel uit van 
onze samenleving en dienen zich ook op cultureel gebied welkom te voelen. Drempels (bijv. taal barrières) 
die er zijn om zich aan te sluiten bij onze lokale verenigingen moeten weg genomen worden.  
 
Beleidsplan gezondheid - Wmo 
 
Met de kadernota Sociaal Domein en het beleidsplan gezondheid – Wmo zijn de principes van positieve 
gezondheid omarmd en vertaald naar missie en visie (zie bijlage 1 voor het radarmodel van positieve 
gezondheid). Hiermee haken we aan op de gezamenlijke uitdaging Noord-Limburg de Gezondste Regio te 
maken. Een gezonde regio is de beste garantie op een welvarende regio. Overheden, kennisinstellingen 
bedrijven bundelen hiertoe hun krachten samen met de 280.000 inwoners van de regio. 
 
Jeugd- en onderwijsbeleid 
 
Binnen ons jeugd- en onderwijsbeleid dragen wij gezamenlijk bij aan een positief opvoedklimaat en zorgen 
we dat je in Beesel Ontspannen, met plezier en gezond kunt opvoeden en opgroeien. Aan de hand van vijf 
overtuigingen zetten we de beweging in waarop we in Beesel verschil gaan maken voor de Beeselse 
Jeugdige en haar gezin om uitvoering te geven aan onze visie. Een van die overtuigingen is het ontwikkelen 
van talent. Dit beschouwen we als een gezamenlijke verantwoordelijkheid met ouders. 
Iedereen heeft talenten of willen we mogelijkheden geven om talent te ontwikkelen op basis van haar 
kwaliteiten en competenties. Het is de kunst om een fysieke leer- en leefomgeving te creëren waar we de 
talenten van iedereen optimaal kunnen benutten. Binnen het culturele speelveld zijn er uitgelezen 
mogelijkheden om talenten te ontplooien door bijvoorbeeld jongeren en jeugdigen (letterlijk) een podium 
te geven. Wij willen een presentatieplek voor talent bieden. In het programma ‘maatschappelijk vastgoed’ 
onderzoeken we of we hier vorm en inhoud aan kunnen geven. 
 

Landelijke en provinciale samenwerking en ontwikkelingen 
 
We blijven landelijke ontwikkelingen en actualiteiten volgen. Waar kansen zich voordoen (bijvoorbeeld bij 
subsidiemogelijkheden) laten we die niet onbenut. Wijzigingen of herzieningen, die soms wel/soms niet 
een verplichtend karakter hebben, kunnen leiden tot bijstelling van ons beleid. In deze nota hebben we zo 
veel mogelijk geanticipeerd op toekomstige ontwikkelingen1. 
Landelijk is er aandacht voor het vergroten van cultuurdeelname en publieksbereik. Er wordt nagedacht 
over nieuwe uitgangspunten en een hernieuwde visie die inspeelt op toekomstige generaties en 
veranderde smaakvoorkeuren en bevolkingssamenstelling. Ook als Beesel hebben wij aandacht voor het 
vergroten van cultuurdeelname. Om ambities waar te kunnen maken, zoeken we de samenwerking met 
partners op die ons hierin ondersteunen en van grote betekenis zijn. Denk hieraan bijvoorbeeld aan 
bibliotheek Maas en Peel. 
 
Als Beesel maken wij deel uit van de cultuurregio Noord-Limburg met twaalf andere gemeentes. Wij 
omarmen het meerjarenplan 2021 – 2024 en conformeren ons aan de doelstelling. Samen blijven we 

 
1 Voorbeelden zijn: Vernieuwingsagenda cultuurbestel, Nationaal Akkoord Amateurkunst, nieuwe stedelijke cultuurregio’s  

 

 



10 
 

werken aan een betere zichtbaarheid, meer talentontwikkeling en een vruchtbaar productieklimaat binnen 
onze regio. 
Gelijktijdig realiseren wij ons dat gemeente Beesel een kleine gemeente is en daarmee minder de rol van 
strategische partner vervult dan bijvoorbeeld Venlo of Roermond. Desalniettemin nemen wij onze 
regionale verantwoordelijkheid en maken ons sterk als het gaat om bijvoorbeeld de relaties en aandacht 
richting provinciebestuur en de cultuurregio Zuid-Limburg . Bestuurders vinden in de regio partners in de 
lobby richting Rijk en provincie én een speelveld voor vooruitgang in de vaak al grotendeels vastgestelde 
lokale cultuurprogramma’s. De provincie krijgt meer zicht en grip op (eu)regionale ontwikkelingen. 
Beleidsmakers en -uitvoerders vinden ruimte voor uitwisseling en afstemming. Kortom, we streven er na 
een landelijk erkende en zichtbare cultuurregio te zijn met een structurele rol en positie in de provincie, 
landelijk beleid en regelingen. Samen met de andere gemeentes wil Beesel een evenredig en volwaardig 
(onder)deel van de provinciale culturele (sub)infrastructuur zijn. 
 
Cultuur vanuit het Noord-Limburgse DNA kan het beste omschreven worden als enthousiast, laagdrempelig 
en initiatiefrijk. Het motto: ‘handen uit de mouwen, gewoon beginnen’. Ons eigen Beesels DNA sluit hier 
prima op aan. Ook wij staan voor breed gedragen initiatieven van onderop, mogelijk gemaakt door vele 
vrijwilligers, bezoekers en ondernemers. Denk aan het Draaksteken in Beesel, maar zeker ook relatief 
nieuwe initiatieven zoals het festival ‘Op Dreef’. We koesteren oude tradities, maar staan gelijktijdig ook 
open voor nieuwe evenementen. Denk aan de kindermiddag tijdens de Beeselse kermis. Oude tradities 
worden voortgezet, maar tevens wordt ook naar de toekomst gekeken. Willen we zo veel mogelijk mensen 
laagdrempelig bereiken, dan moeten we open blijven staan voor nieuwe ideeën en experimenten.  
 
Niet alleen regionaal, maar ook euregionaal en internationaal willen we verbindingen leggen en culturele 
kansen benutten. Een goed voorbeeld hierin is onze partnergemeente Brüggen. Door samen te werken en 
krachten te bundelen, vergroten we het culturele en (im)materiele erfgoed. Deze samenwerking heeft 
natuurlijk ook een spin-off naar recreatie en toerisme en past binnen onze visie daarop. Ook internationaal 
zien we kansen en uitdagingen liggen. Wij hebben de ambitie om deel uit te gaan maken van de Europese 
Culturele Route. Voorwaarden voor deze drie jaarlijkse certificering is de continue aandacht voor het thema 
‘Joris en de draak’. Dit ervaren wij als positieve uitdaging om het gedachtegoed levend te houdend en niet 
weg te laten ebben. Bij al deze initiatieven is een belangrijke rol weggelegd voor de cultuurmakelaar, die 
verder in deze nota nader wordt uitgewerkt. 
 
De ‘stenen’ culturele infrastructuur (denk aan theaterzalen, poppodia, kunstruimtes) is de afgelopen jaren 
in onze regio sterk verbeterd, maar het ontbreekt nog aan verbindingen. Ook zijn binnen de regio grote 
verschillen in de fase van ontwikkeling. Als gemeente Beesel willen wij faciliteren en ondersteunen in 
talentontwikkeling en waar nodig een springplank bieden voor een eventuele vervolgstap in de regio. 
 
 
  



 

11 
 

3. visie op cultuur 
 
Cultuur en de manier waarop we cultuur in de gemeente Beesel beleven is bijzonder(en)uniek! 
Het gaat voor en door onze generaties heen. Ook verbindt het ons. We ontlenen hieraan onze normen en 
waarden, maar ook onze authenticiteit en onze identiteit. We willen dit daarom ook voor de komende 
generaties behouden en zelfs als cultureel erfgoed koesteren. 
 
Ons cultureel erfgoed komt in veel gedaanten voor en kent verschillende dimensies. Verhalen van vroeger, 
gebruiken, ambachten, toerisme, muziek, Vastelaovend, ons dialect en nog veel meer uitingsvormen geven 
invulling en kleur hieraan. Het vormt ons en maakt ons niet tastbare maar juist erg beleefbare immateriële 
erfgoed. Het heeft er voor gezorgd dat onze inwoners een gemeenschappelijke identiteit en 
herkenbaarheid hebben. Daarin respecteren we diversiteit. Want niet alleen de uitingsvormen zijn divers, 
ook de onderwerpen die we koesteren en in stand willen houden hebben een eigen oorsprong en variëren 
hierdoor. Dit willen we allemaal op een specifieke manier herdenken, maar vooral uitdragen en 
herbeleven. Denk aan het Draaksteken in dorp Beesel of de verhalen en historie rondom de keramiek- en 
greswarenindustrie en de kleistekers in Offenbeek. Graag zetten wij daartoe de heemkundevereniging in 
als dorpsgidsen, die met dorpswandelingen onze verhalen levend houden. 
Immaterieel erfgoed is echter ook dynamisch, het leeft en verandert of past zich aan door de tijd. Het zit 
vaak al jarenlang in onze hoofden en in de handen en wordt  doorgegeven van generatie op generatie.  We 
blijven daarom het immaterieel erfgoed een warm hart toe dragen, want het zijn juist deze gekoesterde 
verhalen en tradities die ons een gevoel geven van trots en binding. Immaterieel erfgoed krijgt mettertijd 
een eigen betekenis, een betekenis die past in onze tijdsgeest en maatschappij, waardoor we het verleden 
tot ons heden maken. 
 
Naast immaterieel erfgoed kennen we ons materieel erfgoed. Dit is het historisch erfgoed dat nog tastbaar 
is en bestaat uit roerend en onroerend goed. Niet alleen (gemeentelijke en Rijks)monumenten als kasteel 
Nieuwenbroek, molen de Grauwe Beer en het oude kerkhof in Beesel vallen hieronder. Maar bijvoorbeeld 
ook onze archeologische vindplaatsen, onze beschermde dorpsgezichten zoals Ronkenstein, onze 
landschappen, bomen, de oude kloostertuin als ook de vele kunstwerken, de archieven en de collectie van 
Museum Beesel. En tenslotte niet te vergeten ons tastbaar keramisch erfgoedverleden waarvan we overal 
verwijzingen in zien terugkomen.  
Kortom, erfgoed is een verzamelbegrip voor alles wat we van vorige generaties overerven en wat we het 
bewaren of de instandhouding waard is. We nemen het over, dragen er zorg voor en geven het weer door 
aan onze kinderen omdat wij er als gemeenschap belang aan hechten. Erfgoed vertelt ons iets over de 
huidige maatschappij en over onszelf. Het vertelt ons dus wie we zijn en waar we vandaan komen. Het is 
mede daarom de taak van de gemeente om het cultureel erfgoed te beschermen en ervoor te zorgen en 
mee te helpen nieuwe ontwikkelingen vorm te geven. Hoe gaan we dit doen? 
De voorliggende cultuurnota vormt de opmaat naar het proces waarbinnen we een landschappelijke 
waardenkaart gaan realiseren. Door de sporen, objecten en structuren die deel uitmaken van onze 
leefomgeving en een beeld geven van een historische situatie of ontwikkeling vast te leggen in een 
landschappelijke waardenkaart, in samenhang met het historische en bestaande landschap. De 
landschappelijke waardenkaart is gebaseerd op een landschapsanalyse, zoals vastgelegd in de 
‘uitvoeringsagenda klimaatadaptatie & biodiversiteit. De landschappelijke waardenkaart laat  in één 
oogopslag zien welk gebouwd en landschappelijk erfgoed de gemeente Beesel rijk is, welke waarde we 
hieraan hechten, hoe we deze waarden willen beschermen en welke regels ervoor gelden. We besteden 



 

12 
 

daarbij ook aandacht aan de verhalen die inwoners erover vertellen en de betekenis die zij eraan 
toekennen. De landschappelijke waardenkaart gebruiken we als bouwsteen voor de Omgevingsvisie en het 
Omgevingsplan, waardoor het belang van ons erfgoed bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen goed wordt 
meegenomen. Tevens leggen we een gedeelte van de informatie uit de landschappelijke waardenkaart vast 
in de Erfgoedkaart Limburg zodat iedereen op een laagdrempelige wijze online kennis kan nemen van het 
culturele erfgoed dat Beesel rijk is.  
Tenslotte passen we bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet onze Erfgoedverordening aan omdat de 
verordening regels over de fysieke leefomgeving bevat. Samen vormen deze documenten de basis en het 
kader van ons culturele erfgoed. We bepalen na het opstellen van de Omgevingsvisie of een nadere 
verdieping c.q. aanvulling nodig is in de vorm van erfgoedbeleid.  
 
Cultureel erfgoed als voedingsbodem voor recreatie en toerisme 
 
Cultureel erfgoed heeft alles te maken met beleving en is daarmee ook meteen een belangrijk ingrediënt 
voor vrijetijdsbesteding en het recreëren. Het brengt zelfs het toerisme naar de gemeente Beesel op gang. 
Zo is het Draaksteken in Beesel een uniek 7-jaarlijks openluchttheater gebaseerd op het eeuwenoude 
verhaal van Sint Joris en de Draak. De Beeselse gemeenschap verandert één keer in de 7 jaar in een groot 
gezelschap van regisseurs, acteurs, grimeurs, kledingontwerpers, decorbouwers, toeschouwers etc. Maak 
een rondje door het dorp Beesel en je merkt het direct; de draak is overal. Van de bakker die 
drakenknotsen verkoopt tot de terrassen waar je een glas ‘Drakebeer’ kunt proeven. De aanzuigende 
werking van het verhaal van Sint Joris en de draak zorgt er voor dat onze dag- en verblijfsrecreatie lokaal en 
regionaal een impuls krijgt. Zo komt de draak zelfs als thema terug in het vakantiepark de Lommerbergen. 
Wat het thema van Sint Joris en de Draak, buiten het zevenjaarlijks draaksteken, ook beleefbaar maakt en 
het als immaterieel erfgoed met een breed publiek zal delen is de ontwikkeling van het recreatiepark 
‘Drakenrijk’. De ondernemer van Drakenrijk wil het bestaande strandbad doorontwikkelen tot een deels 
overdekt park rondom het thema Sint Joris en de Draak dat gedurende het hele jaar geopend is. In zijn 
businessplan gaat hij uit van jaarlijks 300.000 bezoekers.  
 
Draak, en met name het Draaksteken, is vast verbonden aan de kern Beesel. Het thema Sint Joris en de 
Draak, de strijd tegen goed en kwaad, zien we echter als een uniek kenmerk voor al onze drie kernen 
Reuver, Offenbeek en Beesel. Het verhaal van Joris en de Draak zou over de hele gemeente moeten 
‘uitwaaien’ en zorgen voor spin-off voor de hele gemeente. Daarom zetten we erop in dat alle inwoners 
zich ermee verbonden gaan voelen. Het geeft gemeenschappelijke identiteit. Om dit prachtig erfgoed en 
‘unique selling point’ met meer mensen te delen én zowel landelijk als internationaal meer bekendheid te 
geven heeft de gemeente Beesel samen met Stichting Draaksteken Beesel en Europese partner 
Drakengemeenten de ambitie om voor Europese erkenning te gaan in de vorm van een Europees Culturele 
Route (ECR). De Europees Culturele Routes van de Raad van Europa hebben tot doel inzichtelijk te maken 
hoe, via verbindende thema’s, het erfgoed van de verschillende landen en culturen in Europa bijdragen aan 
een gedeelde en levend cultureel erfgoed. 
 
Wil een groot evenement als het Draaksteken (dat grotendeels draait op vrijwilligers) toekomstbestendig 
zijn, dan is betrokkenheid van de kernen andere noodzakelijk. Dat kan bijvoorbeeld door deze kernen op te 
nemen en een rol te geven in de beleefroute. Naast de spin-off vanuit Sint Joris en de Draak, willen we 
onderzoeken we ook of we Reuver en Offenbeek een eigen, sterkere identiteit kunnen geven.  
Met ons cultureel erfgoed als basis ontwikkelen we ook diverse thema (wandel- en fiets)routes die we in 
het kader van (dag-)recreatie willen aanbieden. Deze themaroutes geven beleving aan en inzicht in de 



 

13 
 

lokale historie waarmee deze op waarde geschat kan worden en waarmee we ons erfgoed ook levendig 
houden. Tegelijk is toerisme en recreatie ook een reden om ons erfgoed te conserveren voor de toekomst 
en kracht bij te zetten, namelijk omdat toeristen en recreanten dit kunnen komen (her-)beleven. Op dit 
moment zijn er meerdere themaroutes in ontwikkeling. Zo is de ontwikkeling van een kleiroute en de 
verdere ontwikkeling van de archeo-route in gang gezet. Indirect belichten en behouden we zo de 
(im)materiële historische elementen en verwijzingen zoals die van de keramiek- en greswarenindustrie in 
Offenbeek of de historische vondsten die er gedaan zijn en de bijzondere verhalen hierachter. Ook geven 
we een inkijk in de grensverhalen die zich hebben gevormd als gevolg van de Tweede Wereldoorlog. Ook 
deze kunnen worden herbeleefd voor of door middel van dag of verblijfsrecreatie. De themaroutes zijn in 
feite ‘beleefroutes’ waarbinnen beleving centraal staat. Het heeft ten doel mensen te inspireren en te 
genieten van al het moois dat Beesel te bieden heeft op het gebied van natuur, erfgoed, cultuur en historie.  
 
Visie op cultuur 
 

Beesel wil voor haar inwoners een gemeente zijn met een aantrekkelijk en stimulerend aanbod van cultuur, 
zowel actief als passief. In Beesel is veel te beleven en is cultuur toegankelijk en zichtbaar voor iedereen. De 
gemeente vindt dat deelname aan cultuur bijdraagt aan de persoonlijke ontwikkeling van haar burgers. 
Tevens draagt cultuur bij aan een levendige gemeenschap en daarmee aan een prettig leefklimaat. De 
gemeente wil daarin haar verantwoordelijkheid nemen en investeert in zowel professionele- als 
amateurorganisaties op het gebied van cultuur. 

Samenhang met andere beleidsvelden 

We zien steeds meer waardering vanuit andere sectoren voor de kracht van cultuur. Zoals eerder genoemd 
biedt cultuur mensen de kans om deel te nemen aan de samenleving. Ook kan het worden ingezet als 
zinvolle vrijetijdsbesteding en voor persoonlijke ontwikkeling. Steeds vaker wordt cultuur doelbewust 
ingezet om andere (beleids)doelen te behalen. Cultuur kan ook bijdragen aan het stimuleren van toerisme 
door bijvoorbeeld het vertellen en (opnieuw) verbeelden van de verhalen die voor toeristen interessant 
kunnen zijn. De aanwezigheid van culturele voorzieningen in de gemeente kan een reden zijn voor 
bedrijven en nieuwe inwoners om zich in de gemeente te vestigen en kan leiden tot een stimulans voor de 
lokale economie. Kortom, investeren in cultuur heeft gevolgen voor meerdere beleidsterreinen.  

 

Ambitieniveau en rol gemeente 
 

De beoogde effecten en producten van het cultuurbeleid kunnen op verschillende ambitieniveaus liggen. 
We onderscheiden de volgende: 

• laag; deze zijn gemakkelijk en op korte termijn te realiseren; bijvoorbeeld verlenen subsidies 
culturele verenigingen; 

• middelbaar; deze minder gemakkelijk te realiseren, bijvoorbeeld ontwikkelen van een nieuw 
festival; 

• hoog; op langere termijn te realiseren en kennen daarin complexere uitdagingen, bijvoorbeeld 
‘nieuwe’ theaterzaal. 

 



 

14 
 

Als gemeente Beesel kiezen wij voor hoog ambitieniveau! Uiteraard vervullen wij de basisvoorzieningen 
zoals subsidieverstrekkingen. En stimuleren, faciliteren en ondersteunen wij culturele voorzieningen en 
activiteiten. Maar waar nodig, gaan wij vol voor een hoge ambitie. Denk aan de ambitie in het 
coalitieakkoord tot opwaardering van gemeenschapshuis De Schakel.  

 



 

15 
 

4. Wat willen we bereiken? 
 

Wij formuleren ons hoofddoel als volgt. 

In Beesel is veel te beleven en is cultuur toegankelijk voor iedereen. 

 
Om het hoofddoel te bereiken hanteren we vier uitgangspunten: 

1. Cultuur is voor iedereen bereikbaar en zichtbaar 
2. Talentontwikkeling 
3. Samenwerken en verbinden 
4. Ondersteunen 

 

1. Cultuur is voor iedereen bereikbaar en zichtbaar 

 
Cultuur draagt bij aan de zogenaamde ‘inclusieve’ samenleving. Daarom is het belangrijk dat er aandacht is 
voor toegankelijkheid en beschikbaarheid van cultuur. Voor inwoners van Beesel die al ruime tijd – vaak al 
van generatie op generatie – wonen binnen onze gemeente. Maar ook voor ‘nieuwkomers’; mensen die 
vanuit elders uit Nederland hier komen wonen. Maar zeker zo belangrijk: ‘nieuwe Nederlanders’, 
bijvoorbeeld mensen uit Oekraïne en seizoenarbeiders, die hier voor korte of langere tijd zullen verblijven. 
Deze doelgroep willen we onderdeel laten uitmaken van onze samenleving en gebruik maken van hun 
talenten bijvoorbeeld op het gebied van zang, dans en muziek. 
We streven naar een kwalitatief goed, divers en laagdrempelig aanbod van cultuur voor inwoners en 
bezoekers van de gemeente Beesel. Een inclusief en divers aanbod. Dan hebben we het over: 

• Het bereiken van alle inwoners ongeachte sekse, afkomst, sociale klasse of een beperking; 
• Het wegnemen van drempels om als ‘buitenstaander’ deel te nemen aan een culturele activiteit. 
• Een aanbod van culturele organisaties waar iedereen zich in kan herkennen. 

 
We verlangen van organisaties dit te laten zien middels hun personeel, programmering, publiek en 
partners. Er valt nog wat te winnen als het gaat om bereik en laagdrempeligheid. Deelnemen aan cultuur is 
voor veel inwoners geen vanzelfsprekendheid. We zien in het ledenbestand vooral autochtone mensen. Op 
basis hiervan denken wij dat potentiële leden die van oorsprong geen of weinig binding met Beesel hebben, 
zich niet altijd thuis voelen binnen onze organisaties of verenigingen. Soms uit onbekendheid of omdat zij 
zich onvoldoende herkennen in het aanbod. Het vergt een actieve benadering om mensen te bereiken en 
te betrekken bij bijvoorbeeld een vereniging. 
 

2. Talentontwikkeling 

 
Ook binnen Beesel vinden we het belangrijk dat kinderen de mogelijkheden wordt geboden om zich 
cultureel te ontwikkelen. De eerste kennismaking met cultuur in het gezin of binnen de school. Landelijk 
onderzoek toont aan dat er diverse fases doorlopen worden. 
Wanneer een kind echt belangstelling heeft en zich wil bekwamen in een kunstdiscipline, begint de 
volgende fase: het leren van een ambacht. Onder begeleiding leert het kind een kunstvorm te beheersen. 



 

16 
 

De volgende fase is het doen: actief worden in een vereniging of culturele organisatie. In een enkel geval 
stromen kinderen door naar het kunstvakonderwijs om er hun beroep van te maken. 
De kritieke momenten in deze loopbaan zijn steeds de overgangen. Van geïnspireerd raken in het onderwijs 
naar de stap zetten om bijvoorbeeld een muziekinstrument te gaan bespelen. Of om vanuit de les de eerste 
stappen te zetten bij een amateurkunstvereniging. Of weer opnieuw beginnen na een periode van geen 
deelname. Ook de lokale mogelijkheden zijn erg bepalend. Wanneer een gekozen kunstvorm niet beoefend 
kan worden in de buurt betekent dit vaak een abrupte stop van de culturele loopbaan.  
Het is daarom van belang dat de betrokken organisaties goed samenwerken zodat niemand gedurende dit 
proces ‘buiten de boot’ valt. Het is belangrijk dat deze organisaties goed luisteren naar de behoeften van 
deelnemers en zoveel mogelijk hun best doen om aan te sluiten bij de passies van potentiële deelnemers. 
Daarbij moeten zij zo veel mogelijk hun aanbod laten zien, bijvoorbeeld op scholen of via de talententoer. 
In Beesel ligt het zwaartepunt van de investering op het stimuleren van kinderen en jongvolwassenen. We 
zorgen ervoor dat zij zich cultureel kunnen ontwikkelen. Daar kunnen ze een leven lang plezier van hebben. 
Het is en blijft de uitdaging jongeren in de ‘kritieke leeftijd’ tussen 12 en 20 jaar te blijven boeien en te 
blijven behouden.  
Ook volwassenen stimuleren we tot actieve cultuurdeelname door hen de faciliteiten te bieden in onze 
culturele accommodaties en gemeenschapshuizen waar activiteiten plaatsvinden. Bij talentontwikkeling 
heeft de cultuurmakelaar een belangrijke rol.  
We zijn ons er terdege van bewust dat talentontwikkeling met een lege portemonnee een wassen neus is. 
Daarom zetten we middels ons armoedebeleid in op het ondersteunen van gezinnen en individuen (jong en 
oud) die het financieel lastig(er) hebben. Hier zijn diverse voorzieningen en regelingen voor, denk aan het 
jeugdfonds sport en cultuur en de minimaregeling.  
 

3. Samenwerken en verbinden 

 
Cultuur kan met haar verbeeldingskracht en creativiteit gemakkelijk bruggen slaan. Denk aan muziek 
bijvoorbeeld dat geen taalbarrières kent. Muziekverenigingen zijn bij uitstek de plek waar mensen uit 
andere landen zich snel kunnen thuis voelen en integreren in onze gemeenschap. De gemeente Beesel kent 
een actief cultureel veld met diverse organisaties. Elke partner vervult een unieke rol in dit veld en voegt 
daar vanuit zijn specifieke kijk iets aan toe. 
Dit leidt in sommige gevallen tot een diversiteit aan eilandjes die allemaal hun eigen netwerk en activiteiten 
hebben. Dit kan leiden tot onnodige concurrentie. Meer samenwerking en onderlinge afstemming kan 
ervoor zorgen dat activiteiten elkaar versterken. Daardoor ontstaat er meer ruimte voor experimenten en 
onverwachte combinaties. 
De oprichting van een cultureel platform of samenwerkingsverband kan een bijdrage leveren aan meer 
onderlinge bekendheid en interessante samenwerkingen. Maar ook de cultuurmakelaar speelt hier een 
belangrijke rol in. De functie van cultuurmakelaar is nieuw. Deze is hard nodig om samenwerking en 
verbinding binnen ons culturele veld daadwerkelijk te realiseren. De uitdagingen van de cultuurmakelaar 
kunnen het beste omschreven worden als: aanjagen, verbinden en vernieuwen. Belangrijkste eigenschap 
van de cultuurmakelaar: out of the box denken, kansen zien en actie ondernemen. Twee voorbeelden ter 
verduidelijking. Talenten via het het project ‘Young Talent on stage’ kan letterlijk een podium geboden 
worden tijdens succesvolle evenementen zoals ‘Op Dreef’. De cultuurmakelaar moet dit zien en partijen bij 
elkaar brengen om een succesvolle samenwerking mogelijk te maken. Een ander voorbeeld. Een afronding 
en officiële opening van het kunstproject in het Grescollege kan mooi geïntegreerd worden in een 
kunstroute. De cultuurmakelaar (door)ziet dit, anticipeert en wakkert initiatieven aan. Zo zijn er nog meer 



 

17 
 

voorbeelden te benoemen, waar de cultuurmakelaar een ‘slingereffect’ teweeg brengt. We zien de 
cultuurmakelaar als een doorontwikkeling van de voormalige functie van cultuurcoach. De cultuurcoach 
reageerde op signalen en behoeftes van externen. De cultuurmakelaar pakt ook (ongevraagd) nieuwe 
ideeën op. 
 
In alle sectoren ontstaan steeds meer (digitale) platforms en netwerken die mensen helpen om direct met 
elkaar in contact te komen. Tijdens de cultuurbijeenkomst blijkt dat culturele verenigingen en organisaties 
in toenemende mate behoefte hebben aan de verdere versterking van uitwisseling, ontmoeting en 
verbinding. 
De gemeente Beesel herkent en erkent dat de Limburgse taal een belangrijk verbindend element binnen 
onze gemeenschap is. Tweetaligheid is bevorderlijk voor taalontwikkeling en het creëren van een eigen 
identiteit. Het gebruik van ons dialect wordt daarom actief gestimuleerd en bevorderd. Daartoe dragen wij 
het Hoes veur het Limburgs een warm hart toe en steunen dit ook financieel. 
 

4. Ondersteunen 
 
Het is een landelijke tendens, maar ook verenigingen in Beesel hebben het moeilijk. Denk aan teruglopende 
(jeugd)leden, geringere betrokkenheid van ouders, vergrijzing, afname van bestuursleden en vrijwilligers. 
Alleen staan zij voor een grote opgave. Daarom is er behoefte aan ondersteuning. Dat is enerzijds -tot op 
zekere hoogte - financiële ondersteuning. Anderzijds is er behoefte aan ondersteuning in de vorm van een 
persoon. Deze persoon pakt taken breed op. Het is de eerder benoemde cultuurmakelaar die een aanjaag- 
en informatiefunctie heeft. Deze persoon is de spin het culturele web. Door op de hoogte te zijn van 
gemeentebrede (en wellicht ook regionale) initiatieven en ideeën, koppelt hij/zij deze aan elkaar en brengt 
hij vraag en aanbod bij elkaar. Denk bijvoorbeeld aan het (gemeenschappelijk) gebruik van ruimtes, 
openstaande bestuursfuncties, bereiken en benaderen van nieuwe doelgroepen en de verbinding met 
partners zoals onderwijs om het aanbod te presenteren. De cultuurmakelaar geeft ook ruimte aan 
talentontwikkeling. Denk aan pop-up exposities in leegstaande winkelpanden  
 
 

 



 

18 
 

5. Wat gaan we ervoor doen? 
 
Dit hoofdstuk beschrijft wat we gaan doen om onze hoofddoelen te realiseren. Dit doen we door per 
uitgangspunt aan te geven wat we willen bereiken en hoe we de rol van ons als gemeente en onze partners 
hierin zien.  
 

1. Cultuur is voor iedereen bereikbaar en zichtbaar 

 

Beleidsdoelen 

a. Verenigingen en andere organisaties in Beesel bieden inwoners activiteiten aan die interessant 
en uitdagend zijn aansluiten bij de behoefte van de inwoners en toeristen. 

b. Cultuur moet voor iedereen (financieel) toegankelijk, aanspreekbaar en zichtbaar zijn.  
c. Organisaties en verenigingen moeten aandacht hebben voor het bereiken van nieuw publiek en 

nieuwe leden. 
d. We bevorderen de beleving van erfgoed en stimuleren het behoud ervan. 

Rol gemeente 

• Het (financieel) faciliteren van organisaties en verenigingen die de stevige basis van het culturele 
leven zijn. 

• Het faciliteren van het gemeenschapshuis en andere accommodaties die gebruik kunnen worden 
als repetitie- en oefenruimtes. Fysieke toegankelijkheid van gebouwen voor mensen met een 
beperking is hierbij een aandachtspunt. 

• In gesprek gaan met de gesubsidieerde culturele organisaties over hoe zij hun bereik onder de 
inwoners van Beesel kunnen vergroten. 

• Het ontwikkelen van een landschappelijke waardenkaart die gebruikt wordt als afwegingskader 
voor ruimtelijke ontwikkelingen en bovendien aan een breed publiek ter beschikking wordt gesteld. 

Rol culturele partners 

• De bestaande subsidiegelden inzetten voor een ‘inclusieve’ programmering of inclusief 
activiteitenaanbod. 

• inzetten om inwoners die nog niet bereikt zijn op allerlei mogelijke manieren te ‘verleiden’ om deel 
te nemen aan cultuur. 

• Samenwerken met andere culturele partners maar ook met bijvoorbeeld de welzijnssector. Een 
voorbeeld is de bibliotheek. Deze heeft een steeds belangrijkere rol binnen ons sociaal domein 
zoals het vergroten van zelfredzaamheid en participatie van inwoners die niet over voldoende 
vaardigheden beschikken om goed te kunnen meekomen in de maatschappij of die een 
leesbeperking hebben. Bibliotheek Maas & Peel is een belangrijke samenwerkingspartner. 

 

 



 

19 
 

 
2. Talentontwikkeling 

 

Beleidsdoelen 

a. De scholen in Beesel hebben een kwalitatief hoogstaand aanbod aan culturele activiteiten. Dit doen 
zij samen met lokale en regionale culturele organisaties. 

b. Er is een groot en gevarieerd aanbod aan organisaties en verenigingen die een breed palet aan 
mogelijkheden bieden voor de actieve kunstbeoefening, zowel als het gaat om het ‘leren’ als het 
‘doen’. Het aanbod moet bekend en vindbaar zijn. 

c. Er is ruimte om met nieuwe vormen van kunstbeoefening te experimenteren en toe te voegen aan 
het bestaande aanbod.  

Rol gemeente 

• In gesprek gaan met de gesubsidieerde culturele organisaties over hoe zij talentontwikkeling bij 
inwoners van Beesel kunnen vergroten. 

• Ruimte creëren om nieuwe initiatieven of kunstuitingen mogelijk te maken. In het kader van 
wederkerigheid vragen wij van deze organisaties wel iets terug. 

• Stimuleren van nieuwe doorlopende leerlijnen op andere disciplines. Bijvoorbeeld bibliotheek, 
scholen, kinderdagverblijven.  

Rol culturele partners 

• Openstaan voor vragen naar nieuwe manieren en vormen van kunstbeoefening. 
• De middelen (zoals ruimtes, podia, apparatuur) beschikbaar te stellen voor nieuw talent en 

jeugdigen kennis laten maken met het culturele aanbod. 
• Samenwerking om (lokaal) talent zo goed mogelijk te ontwikkelen en te voorkomen dat de 

culturele ‘loopbaan’ van deelnemers voortijdig wordt afgebroken. Talent moet in het zonnetje 
gezet worden. 

 

3. Samenwerken en verbinden 

 

Beleidsdoelen 

a. Verbinding en samenwerking stimuleren tussen culturele organisaties en verengingen onderling en 
met andere disciplines 

b. Meer onderlinge samenwerking in om te komen tot innovatieve oplossingen. 

 

 



 

20 
 

Rol gemeente 

• Stimuleren, faciliteren en financieel ondersteunen van cultuuractiviteiten. 
• Onderzoeken of er voldoende draagvlak is voor het oprichten van een cultureel platform of 

samenwerkingsverband. 
• Organiseren van een (jaarlijkse) netwerkbijeenkomst 
• Stimuleren van nieuwe (kansrijke en bijzondere) samenwerkingen. 
• Een gemeenschappelijke identiteit voor de hele gemeente Beesel benoemen en dit DNA verder 

versterken. 
• Het gebruik van de Limburgse taal actief onder de aandacht brengen binnen de eigen 

gemeentelijke organisatie en bij diverse partners, zoals het onderwijs en de bibliotheek. 
Organisaties, zoals het Hoes veur ’t Limburgs, die een actieve rol nemen in het stimuleren van de 
Limburgse taal erkennen en (financieel) ondersteunen. 

Rol culturele partners 

• Openstaan voor een actieve deelname aan het platform. 
• Meedenken over de vorm waarin een platform gegoten moet worden. 
• Samen met andere organisaties aan de slag gaan in nieuwe samenwerkingsverbanden. 

 

4. Ondersteunen 
 

Beleidsdoel 

a. Het praktisch en beleidsmatig ondersteunen van culturele initiatieven en organisaties. 

Rol gemeente 

• Herijken van het gemeentelijk subsidiebeleid en -voorwaarden. Hierbij aandacht en ruimte geven 
aan vernieuwende initiatieven. Het ledenaantal is in het huidige beleid doorslaggevend. Vraag is of 
we dit in stand willen laten. Eenvoud en vermindering van regels is leidend. In het nieuwe 
subsidiebeleid willen we expliciet een vorm van ‘wederkerigheid’ inbouwen. (Extra) subsidie is 
mogelijk, maar daarbij verlangen we een maatschappelijke bijdrage terug. 

• Ondersteuning van de culturele sector door inzet van een cultuurmakelaar voor verenigingen, 
cultuurprofessionals en andere partners zoals bibliotheek, scholen, buiten- naschoolse opvang en 
peuterspeelzalen. 

Rol partners 

• Openstaan voor initiatieven, plannen en handreikingen van de cultuurmakelaar en hier actief en 
voortvarend vervolg aangeven.  

 



 

21 
 

 

6. Wanneer zijn we tevreden? 
Effecten en acties zijn niet altijd in harde cijfers uit te drukken. We vinden het ook belangrijk om het 
verhaal achter de cijfers te vertellen. We zijn en blijven in gesprek met (maatschappelijke) organisaties, 
inwoners en andere partners om verhalen en informatie op te halen en deze te duiden. We kiezen dus voor 
kwantitatieve en kwalitatieve evaluaties die we periodiek aan de gemeenteraad terugkoppelen. We starten 
met een nulmeting om hiermee de beginsituatie helder te krijgen. Deze leggen we als vertrekpunt voor aan 
de gemeenteraad.  
 
Cultuur is voor iedereen bereikbaar en zichtbaar 

 

Effecten 

I. We zien bij verenigingen en organisaties een toenemend aanbod aan activiteiten. Dit leiden we af 
aan de toename van het aantal aanvragen voor incidentele subsidies (projectsubsidies) en de nog 
op te stellen evenementenkalender die jaarlijks een groter aanbod bevat. Niet alleen het aantal 
activiteiten en evenementen stijgt. Ook wordt het aanbod breder en meer divers. Evenementen 
trekken een steeds groter en breder publiek.  

II. Het aantal (jeugd)leden bij verengingen laat geen forse daling zien en neemt zelfs (licht) toe.  
III. We zien bij organisaties en verenigingen steeds meer mensen met een verschillende achtergrond. 

Allochtonen, tijdelijke seizoensarbeiders, voormalige vluchtelingen: allen nieuwe ‘Nederlanders’ die 
hun roots van oorsprong niet in Beesel hebben. 

 

Talentontwikkeling 

 

Effecten 

I. We zien in het primair en voortgezet onderwijs een toename van culturele activiteiten. Ook vinden 
er meer verbindingen en samenwerkingsvormen met lokale en regionale culturele organisaties 
plaats. 

II. Kinderdagverblijven en peuterspelenzalen laten toenemende aandacht voor culturele activiteiten 
zien. Bijvoorbeeld in het muziekaanbod. Er wordt ruimte gemaakt om kinderen met talent tijd en 
gelegenheid te geven zich verder te ontplooien. 

III. Het aanbod van organisaties en verenigingen is bekend, vindbaar, groot en gevarieerd. 
Verenigingen communiceren hier actief over. We zien dat hier gebruik van wordt gemaakt. 

IV. Er is naast het standaard en regelmatig terugkerend aanbod, in de programmering ruimte voor 
experimentele kunstbeoefening. 

V. Er vindt een jaarlijkse talententoer plaats; in georganiseerde vorm krijgt talent de mogelijkheid om 
zich te presenteren. Gemeente en partners zijn hier allen bij betrokken.  

VI. Talent wordt letterlijk - fysiek - een podium geboden. 



 

22 
 

Samenwerken, verbinden en ondersteunen 

 

Effecten 

I. We zien nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan; zowel binnen als buiten het culturele veld. Er 
vindt onderlinge samenwerking plaats die leidt tot nieuwe activiteiten. 

II. Tijdens ons (jaarlijkse) netwerkbijeenkomsten zien we een groot aantal deelnemers met een 
actieve inbreng. Er worden initiatieven voor vervolg genomen. 

III. Het nieuwe gemeentelijke subsidiebeleid, de subsidieregeling met daarin expliciet de voorwaarden 
opgenomen (zoals wederkerigheid) is vereenvoudigd. Streefdatum: 2024 

IV. De cultuurmakelaar is zichtbaar, benaderbaar en inzetbaar voor alle betrokkenen die hier behoefte 
aan hebben. Streefdatum: 2024 

V. De Limburgse taal zien we steeds meer terug in culturele uitingen. Bijvoorbeeld in het 
muziekonderwijs op scholen, kinderdagverblijven, peuterspeelzalen. De muziekcoach en 
cultuurmakelaar spelen hier een grote rol in. Ook in uitingen en activiteiten bij onze partners, zoals 
de bibliotheek, zien we de Limburgse taal steeds vaker terug komen. 

VI. Er is binnen onze gemeente een podium beschikbaar waarop culturele activiteiten uitgevoerd 
worden en voor een groot en breed publiek zichtbaar zijn. 

 

 



 

23 
 

7. Wat gaat het kosten?  
Programma 1 ‘Beleven’ van de gemeentebegroting bevat de inkomsten en uitgaven voor het hoofddoel 
Cultuur. De huidige begroting is realistisch opgesteld waarbij uitgegaan is van kosten die gemaakt zijn in de 
afgelopen jaren. 
 
Hieronder gaan we in op hoe de ramingen in de begroting zijn opgebouwd en waar we deze budgetten aan 
uitgeven. In afbeelding 1 geven we een overzicht van de noodzakelijke extra middelen die we vragen om 
uitvoering te kunnen geven aan de kaders die we hebben opgenomen in deze beleidsnota. 
 
Huidige situatie begroting 2023-2026 
 
Afbeelding 1: Meerjarenbegroting  2023-2026 programma 1 Beleven 

 
 
 
 
 

 
Afbeelding 1 laat zien dat we in 2024 een daling in het totaal van de geraamde budgetten ten opzichte van 
2023. De verklaring voor het hogere budget in 2023 t.o.v. 2024 is dat we in 2023 een aantal incidentele 
budgetten hebben opgenomen voor het Draaksteken dat in 2023 plaats vindt en de Europese Culturele 
Route. Vanaf 2024 hebben we verder te maken met een stijging van het totale budget door indexering.  
 
Situatie bij invullen van de ambities uit deze beleidsnota 

      
Structurele Budgetten 2023-2026 2023 2024 2025 2026 Doel 
Bestaande budgetten B2023-2026           

Subsidies muziekonderwijs € 26.300 € 26.300 € 26.300 € 26.300 Cultuur 
Subsidies culturele verenigingen € 86.231 € 87.525 € 88.838 € 90.170 Cultuur 
Sinterklaasintocht / Sint Maarten € 2.733 € 2.733 € 2.733 € 2.733 Cultuur 
Bijdrage Jeugdfonds Cultuur  € 9.050 € 9.050 € 9.050 € 9.050 Cultuur 
Subsidieregeling Cultuur € 28.750 € 28.750 € 28.750 € 28.750 Cultuur 
 (Muziekcoach) € 21.500 € 21.500 € 21.500 € 21.500 Cultuur 
Molen de Grauwe Beer € 18.697 € 18.697 € 18.697 € 18.697 Cultuur 
Monumenten € 10.250 € 10.250 € 10.250 € 10.250 Cultuur 
Overig € 828 € 828 € 828 € 828 Cultuur 

subtotaal € 204.339 € 205.633 € 206.946 € 208.278   
            

Aanvullende budgetten B2023-2026           
Onderhoudsbudget Kunstwerken € 2.000 € 2.000 € 2.000 € 2.000 Cultuur 
Cultuurmakelaar (1 Fte)  € 93.000 € 93.000 € 93.000 Cultuur 

subtotaal  € 95.000 € 95.000 € 95.000   
            
Totaal structurele budgetten € 206.339  € 300.663 € 301.946 € 303.278   
      
 
 
 
 
 

     

Beleidsknop 2023 2024 2025 2026 

Cultuur € 438.216 € 205.633 € 206.946 € 208.278 

TOTAAL € 438.216 € 205.633 € 206.946 € 208.278 



 

24 
 

 
 
Incidentele Budgetten  2023* 2024 2025 2026 

Draaksteken 2023 € 147.992       
Europese Culturele Route Sint Joris en de Draak 
 
Aanvullende budgetten B2023-2026  

€ 85.885       

Landschappelijke waardenkaart    € 40.000   
Aankoop Kunst in de openbare ruimte (dekking 
uit Investeringsreserve) pm pm pm pm 

Totaal incidentele middelen € 233.877 € 40.000 € 0 € 0 
*Deze bedragen zijn inclusief de restantbudgetten uit 2022 die via de 2e bestuursrapportage 2022 zijn overgeheveld naar 2023. 

 
Bovenstaande overzichten laten zien waar we het totale budget aan uitgeven. Ook de claim voor extra 
budget op basis van deze beleidsnota in hierin opgenomen. 
 
Extra claims budget in deze beleidsnota  
 
In deze beleidsnota wordt een claim voor tijdelijke formatie-uitbreiding (voor een periode van 3 jaar) 
gedaan, namelijk de cultuurmakelaar. In de kadernota is reeds aangegeven dat de beleidskaders en 
financiële paragraaf verwerkt gaan worden in de begroting 2024. In de kadernota is nog niet opgenomen 
welke financiële consequenties verbonden zijn aan de cultuurmakelaar. Onderstaand wordt dit inzichtelijk 
gemaakt. 
 

Vraag  Budget Dekking 
Cultuurmakelaar (1 Fte)  voor een periode 
van 3 jaar (2024-2026) 

€ 93.000 per jaar Investeringsreserve 

 
We zetten deze cultuurmakelaar in gedurende de looptijd van de nota. Hij/zij gaat zich bezig houden met 
de uitvoering van projecten die voortvloeien uit de beleidsnota.  
We ramen daarom voor een periode van 3 jaar een bedrag van € 93.000 per jaar voor de inzet van deze 
cultuurmakelaar. Deze kosten dekken we uit de Investeringsreserve. Na deze periode, als de huidige doelen 
uit de nota zijn bereikt, bekijken we of en in welke vorm structureel formatie nodig is. Mocht er structurele 
formatie nodig zijn dan komen we daarvoor tzt bij de raad terug om hiervoor budget te vragen. 
Als er geen (tijdelijk) budget beschikbaar komt betekent dit dat wij onze ambities en verdere 
doorontwikkeling op het gebied van cultuur, zoals in de cultuurnota geschetst, niet kunnen realiseren.  
 
Aankoop en onderhoud van Kunstwerken in de openbare ruimte 
 
De kosten voor aankoop van kunst mogen we niet activeren en afschrijven. We mogen deze kosten wel 
dekken uit reserves omdat het incidentele uitgaven betreft. In het verleden hadden we een Reserve voor 
aankoop van Kunst in de openbare ruimte. In 2016 is door de gemeenteraad, bij de vaststelling van de Nota 
Reserves en voorzieningen 2016” besloten om deze reserve op te heffen. Het resterende bedrag in deze 
reserve (€ 70.000) is destijds toegevoegd aan de investeringsreserve. Daarbij is afgesproken dat 
toekomstige aankopen van kunst voor de openbare ruimte uit de investeringsreserve gedekt kunnen 
worden. We stellen daarom voor om de aankoop van kunst in de openbare ruimte te dekken uit de 
Investeringsreserve. 
 
Voor het onderhoud van kunstwerken hebben we sinds 2022 geen structureel budget meer opgenomen. 
Om terugkerend onderhoud van kunstwerken in de openbare ruimte toch uit te kunnen voeren stellen we 
voor om hiervoor structureel een bedrag van € 2.000 voor op te nemen. Dit bedrag dekken we uit het 
ambitiebudget. 
 



 

25 
 

Ook eventuele projectkosten (niet zijnde de kosten voor de inzet van de cultuurmakelaar) die gemaakt 
worden om de doelen uit deze beleidsnota te realiseren kunnen we incidenteel dekken uit het 
ambitiebudget. Hierbij kan gedacht worden aan zaalhuur in het kader van netwerkbijeenkomsten. 
 
De hierboven genoemde financiële aspecten verwerken we in de begroting 2024 en verder. 
 
Landschappelijke waardenkaart 
 
Team Ruimtelijke Ordening werkt op dit moment (mei 2023) een plan van aanpak uit voor het opstellen van 
een landschappelijke waardenkaart. Een landschappelijke waardenkaart geeft inzicht in de waardevolle 
ruimtelijke structuren en gebieden van de gemeente. En geeft een beschrijving van de waardering en 
karakteristieken van het landschap. Daarbinnen worden ook de waardevolle objecten zoals monumenten, 
archeologische vindplaatsen en bijzondere natuurwaarden beschreven en gewaardeerd. We starten met de 
uitwerking in 2024. We schatten in dat de initiële kosten ca. € 40.000 bedragen. De verwachting is dat een 
groot deel van deze kosten uit bestaande budgetten voor Duurzaamheid, groen en Omgevingsvisie gedekt 
kan worden. De exacte bedragen zullen naar verwachting in het derde kwartaal van 2023 duidelijk zijn.  
Het deel van de incidentele kosten van de landschappelijke waardenkaart waarvoor geen dekking binnen 
bestaande budgetten is kan gedekt worden uit de Investeringsreserve.  
 

 



 

26 
 

8. Uitvoeringsprogramma 
Op basis van de actiepunten in deze nota is onderstaand uitvoeringsprogramma samengesteld. Dit zal op 
een later moment nader uitgewerkt worden in een uitvoeringsplan. Nadat de gemeenteraad heeft 
ingestemd met de cultuurmakelaar, worden per speerpunt de taken, werkzaamheden en prioriteiten nader 
uitgewerkt. Bij het opstellen van het uitvoeringsplan betrekken we onze culturele partners, zoals 
bibliotheek Maas en Peel. 

Speerpunt Acties Toelichting 
Ondersteuning culturele verenigingen. 

Talentontwikkeling 

Realiseren nieuwe initiatieven en 
culturele uitingen  

Cultuurmakelaar Functie beoogd 
operationeel Q1 2024 

Stimuleren van doorlopende leerlijnen 
jonge kinderen 

Taken en werkzaamheden 
muziekcoach uitbreiden naar 
peuterspeelzalen, 
kinderdagverblijven, 
naschoolse/buitenschoolse 
opvang 

Nadrukkelijke aandacht 
en ruimte voor Limburgse 
taal in uitoefening 
werkzaamheden 

Realiseren nieuwe initiatieven en 
culturele uitingen 

Talentontwikkeling 

Onderzoek naar podium voor 
aankomend talent, culturele 
uitingen van verenigingen en 
organisaties  

Onderdeel van het 
project ‘maatschappelijk 
vastgoed’ . 

Faciliteren van 
gemeenschapshuizen/accommodaties  

 

Onderzoek naar gezamenlijke 
ontmoetingsplaats/culturele 
ruimte  

Onderdeel van het 
project ‘maatschappelijk 
vastgoed’ . 

Faciliteren van organisaties en 
verengingen 

Nieuwe initiatieven of kunstuitingen 
mogelijk te maken 

Herijking subsidiebeleid, -
regeling en voorwaarden 

Onderdeel van het 
project ‘herijking 
subsidiekader’ (2023) 

Oprichten platform of 
netwerkbijeenkomsten voor (culturele) 
verenigingen  

 

Cultuurmakelaar  

Gemeenschappelijke identiteit 
ontwikkelen 

Cultuurmakelaar Functie beoogd 
operationeel Q1 2024 

Stimuleren Limburgse taal Muziekcoach en 
cultuurmakelaar 

 

Het bevorderen van de beleving van 
erfgoed en het stimuleren van het 
behoud ervan. 

• Landschappelijke 
waardenkaart 

• Aanvullen erfgoedkaart 
Limburg 

• Aanpassen 
erfgoedverordening 

• Evt. opstellen erfgoedbeleid 

De landschappelijke 
waardenkaart is 
gebaseerd op de 
landschapsanalyse. 
 

 



 

27 
 

 

Bijlage 
 
Radermodel 

 

 

  

 



 

28 
 

Bijlage 2 – Begrippenlijst 
 

 

  

Uitgave 

Gemeente Beesel

Postbus 4750

5953 ZK  Reuver

T 077  474 92 92

F 077  474 58 88

www.beesel.nl

info@beesel.nl


	Bij Beleefroutes staat beleving centraal en ik hoop mensen te inspireren om vaker de natuur in te trekken en te genieten van al het moois dat de wereld te bieden heeft. Ontdek de wereld te voet met Beleefroutes!”Cultuurnota gemeente Beesel 2023-2026
�Inhoudsopgave
	Voorwoord
	Leeswijzer
	1. Inleiding
	Kracht van cultuur
	Waarom een (nieuw) cultuurbeleid voor Beesel?
	Waar komen we vandaan?
	Doorlopen proces

	2. Ontwikkelingen
	Aandacht voor educatie en participatie
	Toegankelijkheid
	Beleidsplan gezondheid - Wmo
	Jeugd- en onderwijsbeleid
	Landelijke en provinciale samenwerking en ontwikkelingen

	3. visie op cultuur
	Ambitieniveau en rol gemeente

	4. Wat willen we bereiken?
	6. Wanneer zijn we tevreden?
	7. Wat gaat het kosten?
	Huidige situatie begroting 2023-2026
	Situatie bij invullen van de ambities uit deze beleidsnota

	8. Uitvoeringsprogramma
	Bijlage
	Radermodel
	Bijlage 2 – Begrippenlijst


</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>