<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Toekomstscenario's
GGD Zuid Limburg
2016-2019




                     1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Samenvatting

Sinds medio 2014 werkt de GGD Zuid Limburg aan een interactief ontwikkelproces om te
komen tot toekomstscenario’s voor de periode 2016-2019. Na een periode van verhelde-
ring van uitgangspunten, inhoudelijke visievorming en consultatie is een beslisdocument
opgesteld dat inzicht biedt in de mogelijke toekomstperspectieven voor de GGD Zuid
Limburg. Een document waarin vier scenario’s zijn uitgewerkt:

1. Afbouwen
   Scenario 1 kent een bezuinigingspercentage van 9%. Een aantal inhoudelijke
   ontwikkelingen van afgelopen jaren wordt teruggedraaid (bv. rVTV-cijfers op wijkniveau).
   Dit met als gevolg dat de GGD bij een aantal taken onder de wettelijke minimumnorm zal
   gaan functioneren. In dit scenario is er nauwelijks een rol voor de GGD in het sociaal
   domein.

2. Stilstand
   Scenario 2 gaat uit van behoud van het huidig budget. De veranderingen die de afgelopen
   jaren zijn ingezet worden afgerond, zonder verdere inhoudelijke doorontwikkeling. De
   aansluiting bij het sociaal domein is beperkt en de beschermingstaken (infectieziekte-
   bestrijding, medische milieukunde) komen onder druk te staan.

3. Gefaseerd doorontwikkelen
   Ook scenario 3 gaat uit van behoud van het huidig budget, maar dit scenario biedt de
   mogelijkheid voor gefaseerde groei: als gemeenten meer diensten/nieuwe taken van de
   GGD vragen is dit met additionele financiering mogelijk. Het uitgangspunt is een
   partnerschap tussen de gemeenten en de GGD (op regionale schaal maar ook met
   individuele gemeenten) met een mogelijkheid voor gefaseerd meegroeien met
   ontwikkelingen (o.a. in sociaal domein) binnen strakke regie. De focus ligt op het
   realiseren van efficiencywinst door slimmer samen te werken met andere partijen.

4. Versneld doorontwikkelen
   Scenario 4 is inhoudelijk identiek aan scenario 3. Om een versnelde doorontwikkeling –
   die past bij de inhoudelijke ambities – mogelijk te maken wordt het budget verhoogd met
   3% structureel en eenmalig 5,5% om het weerstandsvermogen van de GGD te vergroten.

Bij elk scenario is in dit document nader beschreven, vanuit welk perspectief het scenario
is ontstaan, wat de kernelementen zijn en wat de consequenties zijn voor de
inhoudelijke, organisatorische en financiële ambities zoals door de Zuid-Limburgse
gemeenten geformuleerd.




                                                                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Samenvatting ....................................................................................................... 2

Inhoudsopgave ..................................................................................................... 3

1      Inleiding ........................................................................................................ 4
     1.1   De reikwijdte van dit document ................................................................... 4
     1.2   Opbouw document / leeswijzer ................................................................... 5

2      Wat is nodig in Zuid-Limburg? .......................................................................... 6
     2.1   Gezondheid door een nieuwe bril ................................................................. 6
     2.1.1   Bewaken: zicht op de wijk ....................................................................... 7
     2.1.2   Bevorderen: kans voor preventie.............................................................. 8
     2.1.3   Beschermen: gezondheidsbescherming op wettelijk basisniveau ................ 10
     2.2   Samenwerkingsvormen ............................................................................ 11
     2.3   Financiën ............................................................................................... 13

3.     Waar staan we nu? .......................................................................................       14
     3.1   Inhoudelijke ontwikkeling .........................................................................         14
     3.3   Financiële ontwikkelingen .........................................................................         17
     3.3.1   Kwetsbare financiële situatie..................................................................           17

4      Toekomstscenario’s .......................................................................................      20
     4.1  Scenario 1: afbouwen ..............................................................................          20
     4.2  Scenario 2: stilstand ................................................................................       22
     4.3  Scenario 3: gefaseerd doorontwikkelen ......................................................                 24
     4.4  Scenario 4: versneld doorontwikkelen ........................................................                27

5       Besluitvorming ............................................................................................. 30



Bijlagen
Bijlage 1:          Organogram GGD Zuid Limburg
Bijlage 2:          Samenvatting rVTV
Bijlage 3:          Kaders en uitgangspunten scenario’s GGD Zuid Limburg 2016-2019
Bijlage 4:          Een forse opdracht: wat zijn de resultaten van het door de gemeenten
                    gekozen toekomstscenario?
Bijlage 5:          Een terugblik vanuit financieel perspectief
Bijlage 6:          Terugblik raadsconferentie
Bijlage 7:          Effecten scenario’s op meerjarenbegroting en weerstandsvermogen




                                                                                                                         3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1      Inleiding

Vier jaar geleden heeft de GGD Zuid Limburg op verzoek van het Algemeen Bestuur
meerjarenscenario’s gepresenteerd voor bezuinigingen in de periode 2012-2015. In deze
scenario’s werden financiële taakstellingen gekoppeld aan inhoudelijke ontwikkelingen.
De totstandkoming van deze scenario’s heeft destijds in belangrijke mate bijgedragen
aan een weloverwogen keuze van gemeenten in de mogelijke toekomstperspectieven en
het daarbij behorende financiële bezuinigingsperspectief. Na unanieme besluitvorming
medio 2011 werd van de GGD Zuid Limburg gevraagd om in de periode 2012-2015 een
bezuinigingspercentage van 11% te realiseren en daarnaast geprioriteerd en gefaseerd
de ambities zoals de Zuid-Limburgse gemeenten deze hadden geformuleerd in de
regionale gezondheidsnota te realiseren.

Eind dit jaar eindigt de huidige beleidsperiode. Gelet op de positieve ervaringen die zijn
opgedaan met het werken in een cyclus van vier jaar, heeft het Algemeen Bestuur de
directie gevraagd om toekomstscenario’s voor de periode 2016-2019 op te stellen. Waar
de periode tot en met 2015 in het teken heeft gestaan van bezuinigingen en het op orde
brengen de taakvelden binnen de publieke gezondheid, zullen de komende jaren groten-
deels in het teken staan van de transformatie binnen het sociale domein. Vanzelfspre-
kend is bij deze nieuwe toekomstscenario’s aansluiting gezocht bij de gemeentelijke
ontwikkelingen in het sociaal domein.

Met de realisatie van dit document heeft de GGD Zuid Limburg invulling gegeven aan de
bestuurlijke opdracht. Het is de taak van het Algemeen Bestuur om, op basis van de
zienswijzen van de gemeenteraden in Zuid-Limburg, een keuze te maken voor één van
de toekomstscenario’s voor de periode 2016-2019.



1.1    De reikwijdte van dit document

De GGD Zuid Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle Zuid-
Limburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarmee wil de
GGD eraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze
samenleving. De GGD is de gezondheidsdienst van de 18 gemeenten in Zuid-Limburg en
geeft vanuit haar deskundigheid op de terreinen van sociale geneeskunde en verpleeg-
kunde, epidemiologie, gezondheidsbevordering en gedragswetenschappen uitvoering aan
de taken uit de Wet publieke gezondheid (Wpg). Daarnaast vervult de GGD – op vraag
van de Zuid-Limburgse gemeenten – enkele taken uit de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo). De GGD treedt ook acuut op bij spoedeisende medische hulp-
verlening en bij calamiteiten. Dit vanuit haar aanwijzing als Regionale ambulance
voorziening (RAV) en vanuit haar GHOR-taken is de GGD mede verantwoordelijk voor de
veiligheid van de burgers in Zuid-Limburg.

De RAV en de GHOR maken geen deel uit van dit document. Afspraken over de ambulan-
cezorg en meldkamer ambulancezorg worden gemaakt met de zorgverzekeraars;
hierover worden de Zuid-Limburgse gemeenten separaat geïnformeerd. Voor de GHOR




                                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>zijn parallel aan dit document ook toekomstscenario’s opgesteld, met daarbij horend een
eigen besluitvormingsproces onder verantwoordelijkheid van het Veiligheidsbestuur.



1.2   Opbouw document / leeswijzer

Dit toekomstdocument is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 zijn de maatschappelijke
opgaven voor Zuid-Limburg en de ambities van de Zuid-Limburgse gemeenten
beschreven. Hoofdstuk 3 biedt zicht op de huidige dienstverlening van de GGD en een
terugblik op de gerealiseerde doelstellingen in de afgelopen jaren. De toekomstscenario’s
voor de GGD staan beschreven in hoofdstuk 4. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 aandacht
besteed aan de besluitvorming.




                                                                                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2      Wat is nodig in Zuid-Limburg?

Een leven in goede gezondheid vindt iedereen belangrijk, haast vanzelfsprekend.
Gezondheid is het dierbaarste bezit van mensen. Een goede gezondheid draagt bij aan de
zelfredzaamheid en de wijze waarop men invulling kan geven aan het leven. Een goede
gezondheid is belangrijk voor de kwaliteit van leven. Dat blijkt ook elk jaar uit de goede
voornemens die worden gemaakt: bijna de helft van de Nederlanders neemt zich voor
gezonder te leven in het nieuwe jaar. Welk lijstje je er ook bij pakt, grote kans dat in de
top 3 afvallen en stoppen met roken staan. Maar wat is gezondheid eigenlijk en wat is op
dit gebied in Zuid-Limburg nodig?

Om te komen tot nieuwe scenario’s voor de GGD Zuid Limburg is in september 2014
gestart met een interactief ontwikkelproces met de verantwoordelijke bestuurders van de
Zuid-Limburgse gemeenten en vervolgens ook de ambtelijke vertegenwoordigers en
andere berokken partijen. Tijdens het proces bleek dat een brede oriëntatie op publieke
gezondheid in Zuid-Limburg wenselijk is. De beweging in het sociale domein vraagt
immers om een transformatie van de publieke gezondheid binnen het veld van zorg en
welzijn. De bestuurlijke uitgangspunten voor de ontwikkeling van de scenario’s (zie
bijlage 3) zijn eind 2014 door het Algemeen Bestuur vastgesteld. In samenwerking met
de portefeuillehouders Volksgezondheid organiseerde de GGD Zuid Limburg vervolgens
op 19 januari 2015 een regionale raadsconferentie met de titel ‘Samen gezond op weg’.
Het programma stond in het teken van de (on)gezondheid van de inwoners van Zuid-
Limburg en de rol van publieke gezondheid in relatie tot het sociale domein. Gemeenten,
politiek, adviesorganen en zorgpartners hebben tijdens deze conferentie verkend wat
nodig is in Zuid-Limburg en wat de GGD voor gemeenten kan betekenen om zoveel
mogelijk inwoners zo lang mogelijk en zo zelfstandig mogelijk te laten meedoen in de
samenleving (zie bijlage 6 voor een terugblik op deze conferentie).

In dit hoofdstuk worden de ambities voor Zuid-Limburg in relatie tot het werkveld van de
GGD Zuid Limburg beschreven, zoals deze in het ontwikkelproces zijn benoemd. Hierbij
worden de ambities in beeld gebracht vanuit de inhoud, (samenwerkings)vorm en het
financieel perspectief.



2.1    Gezondheid door een nieuwe bril

De Wereldgezondheidsorganisatie definieerde in 1948 gezondheid als een toestand van
volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet het louter ontbreken van ziekte.
Volgens deze bijna 70 jaar oude definitie zou bijna niemand gezond zijn. Om de brug te
slaan naar de ontwikkelingen in het sociale domein is het nodig om vanuit een nieuwe
bril naar gezondheid te kijken en verbindingen te leggen tussen gezondheid en andere
domeinen. Tegenwoordig gaat gezondheid veel meer om het vermogen je aan te passen
aan de uitdagingen van het leven en zelf regie te voeren op je leven (Machteld Huber,
Louis Bolk Instituut); ook als je te maken hebt met een ziekte of aandoening.


‘Gezondheid als het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het
licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’, zo luidt het nieuwe
concept van gezondheid zoals ontwikkeld door Machteld Huber.




                                                                                          6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Het verschil met de oude WHO-definitie is dat in dit concept de potentie benadrukt wordt
om mee te doen in de samenleving, zelfs wanneer er sprake is van ziekte. Daarbij zijn
persoonlijke groei en ontwikkeling en het vervullen van persoonlijke doelen in het leven
belangrijk. Doel is daarmee niet de gezondheid, maar vooral de verhoogde veerkracht en
eigen regie. Vanwege de ontwikkelingen in het sociale domein is deze eigentijdse kijk op
gezondheid zeer actueel. Gezonde mensen kunnen meer maatschappelijk bijdragen en
omgekeerd helpt maatschappelijke participatie mensen om gezond te leven. Gezondheid
is daarmee een middel om de participatie en zelfredzaamheid te vergroten en dat is weer
een hoofddoel van de decentralisaties in het sociale domein.

Hoewel de bril waarmee naar gezondheid wordt gekeken verandert, blijft ongewijzigd dat
de focus van de GGD Zuid Limburg ligt op de publieke gezondheid. De publieke gezond-
heidszorg richt zich op de zorg voor de gezondheid van de samenleving en risicogroepen
en gaat niet uit van individuele hulpvragen. Deze zorg vult daarmee de reguliere zorg
aan, die met name gericht is op de genezing (cure) en verzorging (care) van individuele
patiënten. Kenmerkend voor de publieke gezondheidszorg is dat er sprake is van een
maatschappelijke opgave. Vanuit de publieke gezondheidszorg worden bijvoorbeeld
risicogroepen voor aandoeningen of infecties in kaart gebracht, initiatieven genomen
voor interventies voor deze risicogroepen, inentingscampagnes georganiseerd en de
geneeskundige hulpverlening bij rampen gecoördineerd. De GGD Zuid Limburg richt zich
hierbij steeds op mensen en groepen in een kwetsbare positie. Daar zijn deze opgaven
het grootst en heeft de overheid een rol ten behoeve van het collectief.

De maatschappelijke opgave – en daarmee ook de belangrijkste uitdaging voor de GGD –
verandert door de jaren heen. Terwijl ruim 100 jaar geleden de grootste uitdaging was
om te zorgen voor een goede hygiëne en het voorkomen van epidemieën (en de borging
daarvan blijft ook nu nog belangrijk), lag afgelopen jaren de focus onder andere op het
voorkomen van overgewicht en psychosociale problematiek. Bekeken vanuit de
ontwikkelingen in het sociaal domein is voor het bepalen van de focus binnen de publieke
gezondheid voor de komende jaren van belang om de juiste verbindingen te leggen
tussen gezondheid en andere domeinen.

Benaderd vanuit de kernfuncties van de GGD – bewaken, beschermen en bevorderen –
worden hieronder de belangrijkste inhoudelijke ambities voor de komende jaren
beschreven.



2.1.1 Bewaken: zicht op de wijk

Het besef dat het realiseren van gezondheidswinst vooral in de wijken moet gebeuren, is
in Zuid-Limburg groot. Het moet gebeuren in de leefgebieden waar mensen wonen, naar
school gaan en vaak ook werken. Daar waar ze gebruik maken van sociale netwerken en
professionals. Dat vraagt om een actueel, betrouwbaar en breed georiënteerd inzicht in
de gezondheidssituatie in een wijk en in het effect van de gekozen aanpak.




                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Wat vragen de Zuid-Limburgse gemeenten?
Veel gemeenten geven aan behoefte te hebben aan een praktijkgerichte uitwerking van
informatie op wijkniveau; een uitwerking die continu wordt geactualiseerd (dynamische
wijkscan). Het gaat daarbij vooral om het slim koppelen en combineren van data uit
verschillende bronnen. Doel is telkens het opstellen van risicoprofielen op wijk- of
buurtniveau, voor bepaalde scholen of voor bepaalde doelgroepen. Het is hierbij niet
langer voldoende om inzicht te geven in uitsluitend de gezondheid van de Zuid-
Limburgers. De gemeenten in Zuid-Limburg spreken een zeer duidelijke behoefte uit om
verbanden te laten zien tussen gezondheid en de woon- of werksituatie, de situatie op
school, veiligheidsaspecten en het welzijn van mensen.

Gemeenten zijn daarnaast ook op zoek naar inzicht in de maatschappelijke opbrengst
van de inspanningen in het sociaal domein, inzicht in het effect van het ingezette beleid
(doen we de juiste dingen en doen we ze goed?) en inzicht in kosten versus
(maatschappelijke) baten (kosten-baten analyses). Door het inzichtelijk maken van de
effecten, kan ook worden bestudeerd of de juiste beleidskeuzes zijn gemaakt of dat er
onbedoelde effecten zijn.

Wat kan de GGD Zuid Limburg hierin betekenen?
De GGD Zuid Limburg heeft een rijke historie op het gebied van monitoring en kan op dit
vlak ook in de komende jaren een belangrijke rol vervullen. Evenals de Zuid-Limburgse
gemeenten ziet de GGD de taken op het gebied van monitoring als kerntaak en
belangrijk fundament van de publieke gezondheid. Samen met de universiteit en andere
(zorg)partners in haar kennisnetwerk kan de GGD in de behoeften van de gemeenten
voorzien. Door nieuwe mogelijkheden in informatieverzameling vanuit verschillende
kennisbronnen, meer specifieke en dynamische monitoringsmethoden en analyses door
GGD-professionals (en samenwerkingspartners) kunnen betrouwbare en actuele
risicoprofielen op wijk- of buurtniveau, voor bepaalde scholen of voor bepaalde
doelgroepen worden opgesteld. Hierdoor krijgen de gemeenten meer zicht op de wijk of
een specifieke doelgroep. De rol van de GGD ontwikkelt hierdoor in toenemende mate
van data-verzamelaar naar data-verbinder.

Juist door het vervullen van deze nieuwe rol en het verbindingen leggen tussen eigen
data van de GGD en relevante data van zorgpartners en andere partijen wordt het voor
gemeenten mogelijk een rijker inzicht te krijgen in de actuele situatie en de effecten van
het door hen ingezette beleid. Het gaat om precieze duiding van een probleem in de
uitvoering op basis van concrete en actuele cijfers. Deze verdieping sluit nauw aan op de
principes van de decentralisaties; sturing en uitvoering dichtbij burgers en op lokaal
niveau.



2.1.2 Bevorderen: kans voor preventie

Uit de rVTV 2014 blijkt dat de mensen in Zuid-Limburg (nog steeds) het minst gezond
leven van Nederland. Grote groepen mensen hebben veel lichamelijke problemen en
psychische klachten, waardoor zij minder lang (in een goede gezondheid) leven en op
sommige vlakken beperkt deelnemen aan onze maatschappij. In onze regio wonen veel
mensen in kwetsbare posities; jongeren, ouderen en mensen met een lage sociaal-




                                                                                            8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>economische-status. De problemen waar zij mee te maken hebben zijn complex en
vragen om een vroegtijdige, preventieve en integrale aanpak van publieke en private
partijen.


  Bezuinigen door investering in preventie

  Gemeenten die willen bezuinigen, zouden moeten investeren in preventie. De helft van de
  ziektes en aandoeningen is vermijdbaar en dus ook de helft van de ziektelasten. De lasten
  bestaan uit kosten voor zorg, voorzieningen en (huishoudelijke) ondersteuning, maar ook uit
  uitkeringen als gevolg van ziekte en arbeidsongeschiktheid.

  De winst van preventie bestaat uit een lager gebruik van voorzieningen voor zorg en
  ondersteuning, een hogere arbeidsparticipatie, een lager ziekteverzuim, een toename van
  gezonde levensjaren, meer welzijn en meer mensen die in staat zijn om te sporten,
  vrijwilligerswerk te doen of mantelzorg te geven.

  Uit onderzoek blijkt dat preventie in de zorg voor de maatschappij als geheel kostenbesparend
  is (Preventie in de zorg, RIVM, 2013). Een voorbeeld: als mensen tussen hun 20e en 44e
  stoppen met roken, levert dat de maatschappij een gemiddeld rendement op van circa €12.000
  euro per gestopte roker. (Prevention pays for everyone, PwC, 2010).



Gemeenten streven naar een lager gebruik van voorzieningen voor ondersteuning en
zorg (de-medicalisering), een hogere arbeidsparticipatie, een lager ziekteverzuim, een
hogere welzijnsstandaard en meer mensen die in staat zijn om zich sociaal in te zetten
bij bijvoorbeeld sportverenigingen, in het verrichten van vrijwilligerswerk of in het geven
van mantelzorg.

Wat vragen de Zuid-Limburgse gemeenten?
De gemeenten in Zuid-Limburg beseffen dat het in het kader van de decentralisaties nog
belangrijker wordt om gezondheidsproblemen te voorkomen. Preventie en vroegsignale-
ring zijn belangrijke voorwaarden om succesvol te zijn bij de sociale opgaven. Door de
verschuiving in verantwoordelijkheden die samenhangt met de decentralisaties hebben
gemeenten meer mogelijkheden om preventieve inspanningen integraal vorm te geven
en dat biedt nieuwe kansen, zo zeggen gemeenten.

Daar waar de behoefte aan gezondheidsinformatie (zie vorige paragraaf) relatief concreet
benoemd kan worden, vinden gemeenten het in deze fase moeilijk om een compleet
beeld te schetsen van taken en werkzaamheden die ze op het vlak van preventie van de
GGD verwachten. Wel spreken de Zuid-Limburgse gemeenten ten aanzien van preventie
de ambitie uit om dit traject samen met de GGD te gaan verkennen in de komende jaren.
Voor de gemeenten is de GGD als geen ander partner om preventie een plek te geven in
het sociale domein. De GGD is immers vanouds gericht preventie met een focus op (de
meest) kwetsbare groepen. Daarbij is de GGD werkzaam in het publieke domein en kan
zij als gemeentelijke dienst met een medisch profiel de dialoog tussen gemeenten,
zorgverzekeraars en zorgaanbieders faciliteren.

Uit de uitgebreide consultatie die afgelopen maanden heeft plaatsgevonden en waarin is
gesproken met bestuursleden, individuele portefeuillehouders, ambtenaren volksgezond-
heid, ketenpartners in de zorg en ketenpartners in de regionale netwerken rondom de




                                                                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>drie decentralisaties blijkt dat de toegevoegde waarde van de GGD op dit vlak in ieder
geval wordt gezien in de beleidsontwikkeling voor lokaal (gezondheids)beleid, als
aanjager voor gezondheid op scholen en op het gebied van vroegsignalering in de
netwerken voor de jeugd en het vervullen van een verbindende rol in deze netwerken.

Wat kan de GGD Zuid Limburg hierin betekenen?
Om preventie en vroegsignalering op een duurzame en efficiënte manier in te bedden in
het sociale domein en het stelsel van zorg is het van belang om kennis over preventie in
te brengen in de overleggen en netwerken rondom de transformatie van het sociale
domein. De GGD Zuid Limburg kan samen met gemeenten de rol van preventie
vergroten en daarmee een bijdrage leveren aan de maatschappelijke participatie van
burgers en het versterken van (hun) sociale netwerken. De inspanningen van de GGD
zullen daarbij vaak niet direct zichtbaar zijn. De aanpak van maatschappelijke opgaven
sorteert pas na enkele jaren effect.

De afgelopen jaren heeft de GGD ervaring opgedaan in netwerken als voor elkaar in
Parkstad, blauwe zorg en alliantie Santé (Maastricht) en wordt door partijen in Zuid-
Limburg steeds meer gezien als vaste gesprekspartner in het sociale domein. De GGD is
in staat om deze inspanningen de komende jaren – in voortdurende nauwe afstemming
met gemeenten – te verrichten en hierbij (lokaal) maatwerk te verzorgen. Daarmee kan
de vroege preventieve aanpak worden gerealiseerd en kunnen de maatschappelijke
effecten rond de sociale opgave zichtbaar worden.



2.1.3 Beschermen: gezondheidsbescherming op wettelijk basisniveau

Naast de uitdagingen op de sociaal maatschappelijk georiënteerde taakvelden – zoals
beschreven in de vorige paragrafen – blijven ook de gezondheidsbeschermende taken
zoals voorbereiding op infectieziekten, curatieve seksuele gezondheid, medische
milieukunde, technische hygiënezorg, de uitvoering van het basistakenpakket van de
jeugdgezondheidszorg en het Rijksvaccinatieprogramma van groot belang. Deze taken
kennen een duidelijk afgebakend professioneel handelingsdomein. Richtlijnen worden
veelal landelijk bepaald en het productenaanbod is eenduidig, zowel kwalitatief als
kwantitatief goed definieerbaar en te koppelen aan te verwachten resultaten. Dat geldt
overigens ook voor de uitvoering van deze taken in opgeschaalde situaties. Gemeenten
zijn gehouden aan het wettelijk kader dat voor de uitvoering van deze gezondheids-
beschermende taken geldt.

Wat vragen de Zuid-Limburgse gemeenten?
Gemeenten geven voor de nieuwe scenario’s als belangrijk kader mee dat de taak-
uitvoering van de gezondheidsbeschermende taken op het minimale wettelijke niveau
geborgd moet worden, ook in de komende jaren. In lijn met de nieuwe landelijke
ontwikkelingen vragen de gemeenten om in de komende jaren ook in opgeschaalde
situaties (maatschappelijke onrust en crisisbeheersing m.b.t. infectieziekten) een beroep
te kunnen doen op de experts van de GGD.




                                                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Wat kan de GGD Zuid Limburg hierin betekenen?
De gezondheidsbeschermende taken bevinden zich in het hart van de GGD. Een adequate
invulling van de gezondheidsbeschermende taken vraagt om een hoog deskundigheids-
niveau, een grote inhoudelijke expertise en een intensieve samenwerking met zorg-
partners in de regio. Hierop heeft de GGD de afgelopen jaren sterk gefocust, zowel op
landelijk als op regionaal niveau en dit is een stevige basis voor de komende jaren. De
GGD is dé expert als het gaat om gezondheidsbescherming en is wettelijk verantwoorde-
lijk voor de uitvoering van deze taken. De verwachting is dat de behoefte aan deze
expertise in de komende jaren onveranderd groot blijft.

Ten aanzien van de opgeschaalde publieke gezondheid (maatschappelijke onrust en
voorbereiding op crisisbeheersing met betrekking tot infectieziekten) moet de GGD de
komende jaren investeren in aanvullende deskundigheid.



2.2   Samenwerkingsvormen

De decentralisatie van taken in het sociaal domein naar gemeenten en de daarmee
samenhangende transformatie betekent feitelijk het ingrijpend herinrichten van verhou-
dingen in een ingewikkelde en dynamische arena, zoals ook in de Rob-lezing van 2014
wordt gesteld. Het is het domein bij uitstek waar productie vooral en voortdurend
coproductie is. Alle gemeenten in Nederland staan voor de opgave om de noodzakelijke
transformatie van het sociaal domein en krimpende budgetten met elkaar in balans te
brengen. Gemeenten zoeken naar antwoorden voor deze opgave en vinden die vaak in
nieuwe vormen van slim organiseren.

Wat vragen de Zuid-Limburgse gemeenten?
De gemeenten in Zuid-Limburg beseffen dat een gezonde samenleving slimme samen-
werking tussen partijen en de (publieke) gezondheid en het sociale domein vereist. Er
zijn geen kant en klare oplossingen. In de wijken wordt, door professionals van publieke
en private instanties en met mensen zelf, gewerkt aan coproducties. Hierbij wordt
gezamenlijk gezocht naar een nieuw samenspel tussen overheid, marktpartijen en
burgers. Uitvoering en beleid lopen daarbij steeds meer door elkaar en het onderscheid is
wellicht ook niet meer relevant. Er wordt gedacht vanuit collectieve kracht van
verschillende partijen en het samen met burgers ontdekken van de meest wenselijke
oplossing voor hun (veelal) complexe problemen. Er is sprake van een integrale aanpak
waarbij verbindingen worden gelegd met inspanningen op het gebied van onderwijs,
welzijn, sport en ruimtelijke ordering. Om te zoeken naar passende oplossingen en die
verbindingen is ruimte voor de uitvoering van belang. Het vraagt Rijnlands denken; over
samenwerken en collectiviteit, vertrouwen op vakdeskundigheid van professionals,
gestuurd door waarden en gericht op de langere termijn effecten. De gemeenten zien de
komende jaren als een transitieperiode waarin gemeenten samen met partners in Zuid-
Limburg zoeken naar die meest effectieve werkwijzen, schaalgroottes en organisatie-
vormen.

In het netwerk van partners vervult de GGD Zuid Limburg een belangrijke rol voor
gemeenten. Zij kan vanuit een neutrale rol adviseren doordat zij geen marktpartij is en
gericht is (en moet blijven) op publieke opgaven. Gemeenten geven aan dat zij het




                                                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>belangrijk vinden dat de neutrale en publieke rol van de GGD binnen het sociale domein
wordt benut om zaken samen slim te organiseren. Ook de samenwerking tussen de GGD
Zuid Limburg en de Zuid-Limburgse gemeenten zal komende jaren slim ingevuld moeten
worden, waarbij de GGD als verlengstuk van de gemeenten wordt gezien.

Wat kan de GGD Zuid Limburg hierin betekenen?
De ambities van de Zuid-Limburgse gemeenten vragen van de GGD een flexibele houding
en een interactieve en iteratieve manier van werken. De GGD hecht grote waarde aan
slimme verbindingen om op die manier met zo weinig mogelijk (meer)kosten een kwali-
tatief goed resultaat te bereiken. De GGD kan – vanwege haar medisch profiel – een
belangrijke faciliterende rol spelen in de discussies die met vele samenwerkingspartners
worden gevoerd.

De GGD herkent het toenemend belang van de ‘samenwerkingskunde’ die in het
krachtenveld nodig is. Samenwerking gaat steeds meer tussen publieke en private
partijen plaatsvinden. Dat vraagt een onafhankelijke of neutrale partner die de gemeen-
schappelijke ambitie weet te duiden, onderliggende (tegengestelde) belangen kan
inschatten en op basis hiervan tot een juiste organisatievorm voor samenwerking kan
komen.

Recent hebben de Zuid-Limburgse gemeenten Veilig Thuis ondergebracht bij de GGD en
zijn er enkele gemeenten die de GGD een rol toekennen als toezichthouder vanuit de
Wmo. Hoewel de GGD open staat voor nieuwe taken – zolang deze een logische
verdieping of aanvulling zijn van de taken die de GGD al vervult – is de GGD Zuid
Limburg vooral een verlengstuk van de gemeenten en stelt zij het publieke belang boven
het organisatiebelang. Zo heeft de GGD op het gebied van de sociaal medische
advisering de afgelopen jaren ingezet op een zo efficiënt mogelijke inrichting van de
Sociaal Medische Advisering (SMA). In plaats van het uitgebreid beoordelen van
aanvragen voor voorzieningen (met veel werk voor zowel de GGD als de gemeente) is
gezocht naar een nieuwe werkwijze. Inzet was om daar waar het kan een eenvoudig
medisch advies te geven en daar waar het moet onderbouwd en uitgebreid advies te
geven. Deze insteek heeft geleid tot een wekelijks overleg tussen de gemeentelijke
consulent en de sociaal medisch adviseur van de GGD. Tijdens dit overleg worden in
korte tijd alle aanvragen die bij de gemeente zijn binnengekomen vanuit medisch
oogpunt besproken. Bij driekwart van de aanvragen kan de GGD direct een medisch
advies geven waardoor deze aanvraag snel is afgehandeld.

Ook in het kennisnetwerk (zie ook paragraaf 3.1.1) wordt duidelijk dat de GGD steeds op
zoek is naar slimme (samenwerkings)vormen. In plaats van uitvoeren van extra
onderzoeken of het verwerven van extra expertise binnen de GGD, gaat de GGD op zoek
naar samenwerkingspartners om in slimme constructies – en met zo efficiënt mogelijke
inzet van financiële middelen – antwoorden te bieden op de (onderzoeks)vragen van
gemeenten.

Ook de bedrijfsmatige ontwikkelingen bij de gemeenten, onder andere op het gebied van
een gezamenlijk shared service center op Zuid-Limburgse schaal, worden gevolgd.
Wanneer er mogelijkheden zijn om ook hierin slimme verbindingen te leggen gaat de
GGD hiertoe graag het gesprek aan.




                                                                                     12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>2.3   Financiën

Het zal geen verrassing zijn dat de forse bezuinigingsopgave binnen het sociaal domein
meermaals onderwerp van gesprek is geweest in de gesprekken met de Zuid-Limburgse
gemeenten. De komende jaren worden de sociale opgaven in deze regio er niet minder
om, terwijl beschikbare budgetten verder afnemen. Om deze reden zullen ook voor de
beleidsperiode 2016-2019 doelmatigheid en efficiency sleutelbegrippen zijn. Een aantal
gemeenten heeft in aanloop naar de nieuwe scenario’s aangegeven dat zij haar bijdrage
aan de GGD de komende jaren wil zien dalen, omdat dit past bij de gemeentelijke
bezuinigingsopgaven. Hoewel het zinvol blijft om kritisch naar de dienstverlening en de
financiering van de GGD te blijven kijken, gaan er steeds meer stemmen op om (evenals
bij de inhoud) voor het financieel voordeel te werken vanuit een breed perspectief binnen
het sociale domein. Doelmatigheid en efficiency binnen het sociale domein zijn hierbij
belangrijker dan financiële taakstellingen binnen de afzonderlijke organisaties die
werkzaam zijn in het sociaal domein, waaronder de GGD.




                                                                                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>3.    Waar staan we nu?

Al jaren (sinds de fusie in 2006) heeft de GGD een dubbele opgave: op verzoek van de
gemeenten is de afgelopen jaren een financieel perspectief van bezuinigen gecombineerd
met een inhoudelijke perspectief van ontwikkeling en vernieuwing.

De economische financiële situatie maakte in 2011 dat ondanks de noodzaak voor
inhoudelijke vernieuwingen een forse bezuiniging bij de GGD Zuid Limburg gerealiseerd
moest worden. De GGD is de ambitie aangegaan om naast de forse financiële taakstelling
een inhoudelijke ontwikkeling mogelijk te maken. Met de opdracht van de Zuid-
                                                             Limburgse gemeenten om
                                                             een taakstelling van 11%
                                                             te realiseren en tegelijker-
                                                             tijd een inhoudelijke
                                                             ambitie te realiseren stond
                                                             de GGD Zuid Limburg
                                                             vanaf 2012 voor een forse
                                                             uitdaging.

                                                          In het belang van de
                                                          gezondheid van de Zuid-
                                                          Limburgers heeft de GGD
                                                          de zich de afgelopen jaren
                                                          maximaal ingespannen om
                                                          de ambities – op
                                                          inhoudelijk en financieel
                                                          vlak – te realiseren. In dit
                                                          hoofdstuk wordt ingegaan
                                                          op de inhoudelijke en
                                                          financiële situatie op dit
moment en de overwegingen die bij een keuze voor een nieuw inhoudelijk en financieel
kader voor de GGD Zuid Limburg aan de orde zijn.



3.1   Inhoudelijke ontwikkeling

De GGD heeft in de afgelopen jaren een belangrijke stap gezet in de vernieuwingen
binnen de publieke gezondheid. Als onderdeel van het door de Zuid-Limburgse
gemeenten gekozen scenario voor de periode 2012-2015 vaart de GGD Zuid Limburg
sinds 2012 een nieuwe inhoudelijke koers. De nadruk ligt hierbij vooral op het versterken
van zelfredzaamheid, het voorkomen van (gezondheids-)problemen in Zuid-Limburg, de-
medicalisering en het terugdringen van zorg (en daarmee maatschappelijke kosten). Met
vernieuwende visies en de invoering van nieuwe werkwijzen heeft de GGD een goede
basis gelegd om bij te dragen aan de sociale opgaven waaraan de gemeenten op dit
moment inhoud geven.

Zoals beschreven in bijlage 4 zijn de resultaten van de afgelopen jaren groot. Het is
duidelijk te zien dat een fundamentele omslag heeft plaatsgevonden in de manier van




                                                                                        14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>werken van de GGD. Op onderdelen gaat het om enorme veranderingen met ingrijpende
aanpassingen in de werkprocessen.



3.1.1 Zicht op preventie

De GGD heeft jarenlange ervaring met monitoring van de gezondheidssituatie. Voor de
periode 2012-2015 was de ambitie om gezondheidsgegevens niet alleen op regionaal en
gemeentelijk niveau te presenteren, maar ook op wijk- en kernniveau beschikbaar te
stellen. Met de in 2014 gepresenteerde regionale en lokale VTV heeft de GGD Zuid
Limburg aangesloten bij deze gemeentelijke behoefte. De GGD heeft parallel aan het
opstellen van deze VTV’s een regionaal kennisnetwerk geïnitieerd waarin de GGD samen
met (wetenschappelijke) partners uit de provincie problematiek in beeld brengt,
gemeenten adviseert over de aard en inhoud van de problematiek en inzicht biedt in
mogelijke oplossingsrichtingen. Op deze manier werkt GGD Zuid Limburg continu aan het
toegankelijker maken van gegevens, zodat beleidsrelevante informatie gemakkelijk en
snel ontsloten kan worden.

Om de wijkgerichte benadering te ondersteunen is de GGD samen met de partners uit dit
netwerk recent gestart met het maken van wijkprofielen en wijkscans. Daarbij worden
kenmerken van gezondheid, zorg en welzijn in beeld gebracht voor een specifieke wijk;
inwoners, leefstijlfactoren, gemeenschap en sociale netwerk, leef- en werkomstandig-
heden, gezondheidssituatie, ondersteuning (welzijn, wonen en zorg). Deze wijkprofielen,
die afhankelijk van de ontwikkelingen om regelmatige bijstelling vragen, geven een beeld
van de sociale kracht van een wijk en inzicht in onder meer de beschikbare voorzieningen
en samenwerkingsverbanden.



3.1.2 Kans voor preventie

Om invulling te geven aan samenwerking in een wijk, hebben veel gemeenten de
afgelopen periode sociale (wijk)teams ingericht, in allerlei vormen en gedaanten. Naast
sociale teams zijn er in verschillende wijken en gemeenten nog andere overlegstructuren,
zoals zorgtafeloverleg (tussen politie, gemeente, woningbouwverenigingen en zorg),
overleggen in kader van 1Gezin1Plan, zorgadviesteams of ondersteuningspreventieteams
(op scholen) en overleggen ouderenzorg. De GGD levert in die teams een bijdrage op het
gebied van preventie, risicotaxatie of probleeminventarisatie, het versterken van de
sociale omgeving en de afstemming van zorg. Doel is daarmee de vitaliteit en zelfred-
zaamheid van mensen te verhogen en de aanspraak op (zwaardere) zorg te verminde-
ren. De GGD heeft daarmee een belangrijke rol in de verbinding tussen burgers,
voorliggende voorzieningen (scholen, sociale voorzieningen en welzijn) en de curatieve
zorg. Ook partners buiten te zorg worden – waar relevant – betrokken in de integrale
benadering. Onder andere met de implementatie van de nieuwe werkwijze binnen de
jeugdgezondheidszorg is hiermee een verandering in gang gezet die uitgaat van meer
vraaggericht en outreachend werken en het versterken van de eigen kracht en de sociale
omgeving van jeugdigen en hun ouders.




                                                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Ook in de verbinding tussen gemeenten en zorgverzekeraars heeft de GGD de afgelopen
jaren in toenemende mate een verbindende rol gespeeld. Deze samenwerking komt
mede voort uit de versterking van de samenhang tussen preventie-curatie die afgelopen
jaren is ingezet. De GGD legt verbindingen en vervult een faciliterende rol in de
afstemming met verschillende (medische) professionals.



3.1.3 Gezondheidsbescherming naar een wettelijk minimumniveau

In de jaren 2012-2015 heeft de GGD Zuid Limburg conform het afgesproken scenario
geïnvesteerd in de taakgebieden infectieziektebestrijding en medische milieukunde. De
(medische) deskundigheid is de afgelopen jaren vergroot met als doel om in 2015 aan
het wettelijk minimum te voldoen

Ondanks het feit dat geïnvesteerd is in uitbreiding van formatie en deskundigheid, is het
behaalde minimumniveau op dit moment fragiel. De inhoudelijke eisen die gesteld
worden aan de infectieziektebestrijding in Nederland zijn afgelopen jaren geëvalueerd en
naar boven bijgesteld. Dit als gevolg van de ontwikkeling van een aantal nieuwe infectie-
ziekten, waaronder Ebola en de blijvende noodzakelijke aandacht voor de gezondheids-
risico’s van zoönosen. Met name de aandacht voor expertise in opgeschaalde situaties is
afgelopen tijd sterk toegenomen. De nieuwe eisen die in Nederland aan de infectieziekte-
bestrijding worden gesteld zijn recentelijk vertaald in een nieuwe norm. Deze norm, die
op dit moment wordt getoetst, zal er mogelijk toe leiden dat de GGD (zelfs na realisatie
van de ambities zoals voor de periode 2012-2015 zijn benoemd) binnen het huidig
geldend financieel kader het wettelijk minimumniveau niet volledig kan invullen.

Ook de veranderingen binnen de jeugdgezondheidszorg in de afgelopen 4 jaar zijn
gigantisch geweest. Vanuit een nieuwe visie werd toegewerkt naar een eigentijdse en
efficiënte aanpak van de jeugdgezondheidzorg, waarin de realisatie van een sluitende
aanpak met ketenpartners een belangrijke rol in nam. Ondanks een budgettaire korting
van ruim 20% heeft de jeugdgezondheidszorg een groot aantal inhoudelijke ambities
verwezenlijkt (zie ook bijlage 4) en op een vernieuwende manier gestalte gegeven aan
de wettelijke taken. Evenals voor de infectieziektebestrijding geldt dat de eisen die
landelijk worden gesteld afgelopen jaren zijn aangescherpt. In het nieuwe basispakket
JGZ (dat vanaf 01.01.2015 van kracht is geworden) zijn extra taken en aandachts-
gebieden opgenomen met name gericht op de doelgroep adolescenten. Een deel van
deze taken – waaronder de aanpak van schoolverzuim wegens ziekte – wordt op dit
moment gefaseerd geïmplementeerd met additionele middelen die sinds 2014 door de
landelijke overheid beschikbaar zijn gesteld.



3.2   Ontwikkelingen in de samenwerkingsvormen

De GGD-professional spreekt de taal van de medische wereld, van (collega-) artsen,
maar opereert ook moeiteloos buiten de directe zorgverlening, in het maatschappelijk en
gemeentelijk speelveld. Van daaruit kan de GGD de juiste vertalingen maken en een
bijdrage leveren aan een gemeenschappelijke taal. Deze gemeenschappelijke taal is een




                                                                                        16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>voorwaarde om de juiste keuzes te maken voor slimme, efficiënte en effectieve
samenwerkingsvormen.

Spraakverwarring ligt bij veel netwerken en teams op de loer en bedreigt een effectieve
integrale aanpak. Omdat de GGD de verschillende partners kent, ondersteunt zij bij het
verminderen van deze spraakverwar-
ring. Een voorbeeld hiervan is de         De Zelfredzaamheid-Matrix (ZRM) is het
ontwikkeling van de Zelfredzaamheid-      instrument waarmee de professionals in
Matrix (ZRM). Hoewel dit instrumen-       wijkteams, behandelaars, beleidsmakers en
                                          onderzoekers in de (openbare) gezondheidszorg,
teel lijkt, is de ontwikkeling hiervan
                                          maatschappelijke dienstverlening en gerelateer-
een belangrijke voorwaarde geweest        de werkvelden, de mate van zelfredzaamheid
voor een gedeeld beeld van de             van hun cliënten eenvoudig en volledig kunnen
opgave.                                   beoordelen.


Binnen het Partnership Zorg (praktisch    Elementen die worden beoordeeld zijn;
                                          Financiën, Dagbesteding, Huisvesting, Huiselijke
alle grote (zorg)aanbieders in de regio
                                          relaties, Geestelijke gezondheid, Lichamelijke
Zuid Limburg) is afgesproken de ZRM       gezondheid, Verslaving, Activiteiten Dagelijks
als instrument te gaan gebruiken om       Leven, Sociaal netwerk, Maatschappelijke
de zelfredzaamheid van kwetsbare          participatie, Justitie.
burgers in kaart te brengen. De GGD
Zuid Limburg heeft van dit partnership    Op basis daarvan kan een passend hulpaanbod
                                          worden aangeboden; van zelf doen -al dan niet
inmiddels de vraag gekregen een
                                          met hulp uit de omgeving-, tot collectieve
expertisefunctie rond ZRM in te           voorziening of individuele voorziening.
richten voor alle partners.

De GGD heeft zich de afgelopen jaren actief opengesteld voor nieuwe vormen van
samenwerking. De GGD transformeert taakvelden zoals de jeugdgezondheidszorg om te
kunnen bijdragen aan de wijkaanpak en aan te sluiten bij (nieuwe) overlegtafels die in dit
kader worden ingericht. Daarnaast heeft de GGD het voortouw genomen in het opzetten
van een nieuw netwerk gericht op het uitwisselen van kennis en data over gezondheid.



3.3    Financiële ontwikkelingen

De financiële taakstelling van 11% is behaald. Hoewel de GGD trots is op het feit dat zij
op een goede wijze invulling heeft kunnen gegeven aan zowel de inhoudelijke als
financiële opdracht, hebben de bezuinigingen van de afgelopen jaren een flinke impact
gehad op de GGD als organisatie.



3.3.1 Kwetsbare financiële situatie

Kenmerkend voor de afgelopen jaren is de dalende lijn in de financiële bijdrage aan de
GGD Zuid Limburg. Sinds de fusie is er sprake van een jaarlijkse daling in de financiële
bijdrage van de Zuid-Limburgse gemeenten (zie ook bijlage 5). Deze afname is enerzijds
bereikt door reguliere bezuinigingen. Daarnaast is dit mogelijk gemaakt door het
verkrijgen van derde geldstromen en het benutten van synergievoordelen met de andere
taakvelden in het concern van de GGD. Deze synergievoordelen zijn inmiddels maximaal




                                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>benut. De bezuinigingsopgave heeft een grote druk gelegd op de exploitatie van de GGD.
Deze staat momenteel fors onder druk.

De algemene reserve, die bij de fusie (2006) is gevormd en 6% van de gemeentelijke
bijdrage bedroeg, is gedaald tot onder de 1% en bedraagt per 01.01.2014 € 70.000. Het
weerstandsvermogen – hetgeen de verhouding weergeeft tussen de financiële risico’s en
de weerstandscapaciteit – is met 0,76 (jaarrekening 2013) onvoldoende. Een
weerstandsvermogen tussen 1,0 en 1,4 is nodig voor een kwalificatie ‘voldoende’. De
Provincie Limburg heeft de GGD hier naar aanleiding van de begroting 2015 per brief
(14.10.2014) op gewezen. Zowel de bestuurlijk Financiële Commissie als het Dagelijks
Bestuur van de GGD zijn – in lijn met de bevindingen van de Provincie Limburg – van
mening dat deze kwetsbare financiële positie van de GGD moet meewegen in de bepaling
van het financieel kader voor de GGD Zuid Limburg voor de periode 2016-2019. Het
doorzetten van de lijn (zie ook figuur op blz 14) van bezuinigingen in combinatie met
inhoudelijke vernieuwing is vanuit financieel perspectief niet langer houdbaar.

Op de korte termijn kan het ontbreken van voldoende weerstandsvermogen negatieve
gevolgen hebben voor de Zuid-Limburgse gemeenten. Financiële tegenvallers kunnen
niet meer door de GGD zelf worden opgevangen. Vanzelfsprekend spant de GGD zich tot
het uiterste in om negatieve financiële (jaar)resultaten in de komende jaren – en
daarmee een extra bijdrage van de Zuid-Limburgse gemeenten – te vermijden. De
bestuurlijk Financiële Commissie en het bestuur van de GGD Zuid Limburg volgen de
financiële ontwikkelingen van de GGD nauwlettend. Ook met de Provincie Limburg is
hierover periodiek contact.



3.3.2 Oorzaken van financiële kwetsbaarheid

De oorzaken van de financiële kwetsbaarheid zijn meerledig. In de eerste plaats werd de
GGD kort na de opgelegde taakstelling door de Zuid-Limburgse gemeenten ook gecon-
fronteerd met forse taakstellingen in de gelden die de GGD rechtstreeks via de rijksover-
heid ontvangt. Hoewel deze extra bezuinigingen – in onder andere de ambulancezorg –
veelal geen directe relatie hebben met de door de gemeenten gefinancierde taken, is de
impact voor de GGD-organisatie groot. Er is hierdoor voor de GGD in totaal immers
sprake van een veel grotere financiële ombuiging dan op basis van het toekomstscenario
van de GGD werd verwacht. Bovendien werd de GGD in de jaren voorafgaande aan de
bezuinigingstaakstelling van 11% (in de eerste jaren na de fusie 2006-2010) ook al
geconfronteerd met de nodige financiële verrassingen en bezuinigingen door individuele
gemeenten (zie ook bijlage 5).

Hoewel voor de bekostiging van de reorganisatie door de gemeenten een transitiereserve
werd gevormd voor de dekking van de directe personele gevolgen van de reorganisatie
(looncomponenten), was er geen innovatiebudget beschikbaar om de gevraagde
inhoudelijke ambities te realiseren. Om vernieuwing toch mogelijk te maken heeft de
GGD Zuid Limburg afgelopen jaren, al dan niet in samenwerking met (regionale)
kennisinstellingen, externe financiering aangetrokken voor veelal lokale (pilot) projecten.
Hierdoor is de afhankelijkheid van deze derde geldstromen de afgelopen jaren gegroeid.
Hoewel additionele geldstromen kansrijk zijn en een groot deel van de vernieuwingen




                                                                                        18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>van de afgelopen jaren mogelijk gemaakt hebben – en waarmee zelfs op dit moment een
deel van de reguliere dienstverlening wordt gefinancierd – zorgen deze additionele
financieringsbronnen voor een extra financiële kwetsbaarheid. Bovendien blijven het te
allen tijde tijdelijke financieringsbronnen; duurzame verankering in de dagelijkse praktijk
is slechts zeer beperkt mogelijk. Hier komt nog bij dat enkele gemeenten de afgelopen
jaren – additioneel aan de afspraken die in het kader van de scenario’s 2012-2015 zijn
gemaakt – de GGD hebben ingezet voor extra taken onder andere binnen de Wmo. Vaak
wordt ook voor de financiering van deze taken gewerkt met tijdelijke afspraken en
contracten.

De financiële taakstelling van 11% was mede haalbaar door een aantal efficiency-
voordelen (generieke maatregelen). Door de omvang van de GGD Zuid Limburg met een
groot aantal taakvelden waren met name in de ondersteunende functies (overhead)
schaalvoordelen mogelijk. Deze schaalvoordelen zijn optimaal benut en vervolgens
volledig gebruikt om de financiële taakstelling te behalen. Echter hiermee is ook een
kwetsbaarheid gecreëerd. Er wordt zeer efficiënt gewerkt, maar daarmee bestaat zowel
in personele als in financiële zin geen marge meer voor onverwachte kosten of
werkzaamheden. Incidentele tegenvallers leidden daarmee vrijwel direct tot een
aanspraak op de algemene reserve.

Een uitgebreidere analyse van de (ontwikkeling van de) financiële situatie van de GGD
Zuid Limburg is bijgevoegd in bijlage 5.




                                                                                         19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>4      Toekomstscenario’s

De GGD Zuid Limburg staat op een kruispunt. De dubbele opgave waarin de ambities van
bezuinigingen en verdere efficiency zijn gekoppeld aan een inhoudelijke ontwikkeling op
het gebied van publieke gezondheid is niet langer houdbaar (zie ook hoofdstuk 3). Verder
bezuinigen op de GGD zal ten koste gaan van de inhoud. Omgekeerd zijn het verder
vernieuwen en het realiseren van de inhoudelijke ambities – om daarmee recht te doen
aan de ontwikkelingen in het sociaal domein – niet realistisch binnen het huidige
financiële kader van de GGD. Het ontwikkelproces om te komen tot toekomstscenario’s
voor de periode 2016-2019 heeft geleid tot de uitwerking van vier scenario’s. Bij elk
scenario wordt beschreven vanuit welk perspectief het scenario is ontstaan, wat de
kernelementen van het scenario zijn en wat de consequenties zijn voor de inhoudelijke,
organisatorische en financiële ambities zoals door de Zuid-Limburgse gemeenten
beschreven. In alle scenario’s is op financieel gebied uitgegaan van een jaarlijkse
indexering. De effecten van de beschreven scenario’s op de meerjarenbegroting van de
GGD en op het weerstandsvermogen zijn verder uitgewerkt in bijlage 7.



4.1    Scenario 1: afbouwen

Scenario 1 is gebaseerd op een smal financieel perspectief. Het gaat ervan uit dat
gemeenten verder moeten bezuinigingen en dat ook op het budget van de GGD verder
bezuinigd wordt. Dit scenario betekent dat de GGD in de periode 2016-2019 een
financiële taakstelling van 9% krijgt opgelegd. Dat gaat gepaard met forse (inhoudelijke)
consequenties.



4.1.1 Inhoudelijk perspectief

Ontwikkelingen die in de afgelopen jaren zijn geïnitieerd, waaronder het opzetten van
wijkprofielen en het beschikbaar stellen van gezondheidsgegevens op wijkniveau, worden
in scenario 1 teruggedraaid. Daarmee wordt geen recht gedaan aan de inhoudelijke
ambities. De GGD zal zich gaan beperken tot een minimale invulling van de bewakingsrol
binnen de publieke gezondheid en zoekt hiervoor aansluiting bij de landelijke gezond-
heidsmonitors. Dit betekent dat in de periode 2016-2019 een regionale VTV wordt
gemaakt waarbij gegevens uitsluitend op regionaal niveau en voor een klein deel op
gemeentelijk niveau worden gepresenteerd.

De GGD beperkt zich in dit scenario tot het domein van de publieke gezondheid en zal
niet langer in staat zijn om een netwerkrol in het sociale domein te vervullen. Van een
integrale aanpak is daarmee geen sprake meer.

Voor de gezondheidsbeschermende taken is het perspectief dat de versterking die in de
periode 2012-2015 heeft plaatsgevonden ongedaan wordt gemaakt. Daarmee wordt op
het gebied van de medische milieukunde en de infectieziektebestrijding blijvend onder
het wettelijk minimum gewerkt. De basale dienstverlening zoals het beantwoorden van
vragen over het binnenmilieu, of het anticiperen op een uitbraak van een infectieziekte
kan hierdoor niet meer worden gegarandeerd. Door deze marginale invulling van de




                                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>wettelijke taken is er ook onvoldoende basis om in opgeschaalde situaties (bij crises en
maatschappelijke ontrust) een adequate rol te kunnen spelen.



4.1.2 Organisatorisch perspectief

Door het afstoten en verkleinen van taken is er sprake van een verlies aan schaalvoor-
delen. Dit zal leiden tot desintegratiekosten in de overhead. Daarnaast leidt scenario 1
tot het heroverwegen van het takenpakket en afstoten van taken die onvoldoende
rendabel zijn. Door het sterk beperken van de kwaliteit van de dienstverlening en het
afslanken van de organisatie worden andere taken van de GGD ook kwetsbaar, zowel
voor wat betreft de inhoud van de dienstverlening, het behoud van het benodigde
deskundigheidsniveau als in financieel perspectief.



4.1.3 Financieel perspectief

Scenario 1 levert een structurele bezuiniging van 9% op. Hierbij moet echter opgemerkt
worden dat deze bezuiniging en het afstoten van taken gepaard gaan met desintegratie-
kosten, die – gelet op de huidige financiële situatie van de GGD – niet door de GGD zelf
gedragen kunnen worden. Om deze kosten te dekken zal de vorming van een transitie-
reserve, waarin door de Zuid-Limburgse gemeenten een eenmalige storting moet worden
gedaan, aan de orde zijn. Afgezet tegen de investeringen die de afgelopen jaren zijn
gedaan op het gebied van de infectieziektebestrijding, medische milieukunde en de
monitoringstaak, is in dit scenario sprake van een forse desinvestering.

Scenario 1: afbouwen
Bezuinigingstaakstelling                                                        -856.000
Bezuinigingspercentage                                                              -9%

Vorming transitiereserve t.b.v. frictiekosten                                +3.700.000
Totaal                                                                      +2.844.000

Een verdere bezuiniging op de GGD legt bovendien een verdere druk op het weerstands-
vermogen van de GGD, omdat schaalvoordelen verdwijnen en er sprake is van
frictiekosten. Voor de GGD nemen de risico’s toe, waarmee het weerstandsvermogen
verder verslechtert. De kans dat gemeenten – naast de storting ten behoeve van de
transitiereserve – worden geconfronteerd met een extra bijdrage is in dit scenario reëel.

Vanuit een wat breder financieel perspectief bekeken, zal de taakstelling bij de GGD
weliswaar een bezuiniging op de begroting van de GGD tot gevolg hebben, maar dit leidt
niet tot financieel voordeel binnen het sociaal domein.



4.1.4 Toekomstbeeld

Het toekomstbeeld van de GGD in dit scenario is een uitgeholde GGD. Een organisatie die
op onderdelen niet kan voldoen aan de wettelijke minimumeisen en slechts een margina-
le bijdrage kan leveren aan de uitdagingen binnen het sociaal domein. De consequentie




                                                                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>zal zijn dat de GGD de aansluiting met het sociaal domein gaat verliezen. Kijkend naar de
uitgangspunten, voldoet scenario 1 uitsluitend aan het financiële uitgangspunt om te
bezuinigingen op de GGD. Financiële voordelen door slim te organiseren in het sociale
domein vallen weg. Dit scenario sluit noch aan bij de inhoudelijke ambities, noch bij de
ambitie om slim samen te werken in Zuid-Limburg. De consequenties zijn in onderstaand
kader schematisch weergegeven.

 Consequenties scenario 1                                                              Oordeel
 Inhoud
 Bewaken: zicht op de wijk                                                                -
 Bevorderen: kans voor preventie                                                          -
 Beschermen: gezondheidsbescherming op wettelijk basisniveau                              -
 (Samenwerkings)vorm
 Slim organiseren: GGD en sociaal domein efficiënt ingericht                             --
 Financiën
 Financiële bijdrage
    Besparing begroting GGD                                                               +
    Voordeel op macroniveau                                                              +/-
 Weerstandsvermogen                                                                       --
++ = zeer positief / + = positief / 0 = neutraal / - = negatief / -- = zeer negatief




4.2      Scenario 2: stilstand

Gemeenten vragen de GGD in dit tweede scenario een inhoudelijke bijdrage te leveren
aan de sociale opgaven, maar binnen het huidige budget. Het scenario kent daarmee een
hoofdzakelijk financiële insteek. De huidige bijdrage aan de GGD is leidend; de
gevraagde ontwikkeling moet met bestaand personeel en binnen het bestaande budget
plaatsvinden.



4.2.1 Inhoudelijk perspectief

De reeds ingezette transformatie binnen publieke gezondheid – zoals deze op basis van
de ambities voor de beleidsperiode 2012-2015 is ingezet – wordt afgerond. De GGD zal
daarnaast beperkt aan kunnen sluiten bij de inhoudelijke ambities van gemeenten in het
sociale domein. Voor lokale behoeften en initiatieven (maatwerk) in het sociale domein is
nauwelijks ruimte. Met de bestaande formatie kan op een aantal sociaal-maatschappelijk
georiënteerde taken een verdieping plaatsvinden, maar de dienstverlening op andere
taken wordt hierdoor direct beperkt (minder intensief, minder specifiek).

Van een daadwerkelijke inhoudelijke ontwikkeling is in scenario 2 geen sprake. Een
verdere ontwikkeling van de informatiepositie van de GGD – waaraan bij gemeenten
grote behoefte is – is in dit scenario niet mogelijk. De huidige informatiepositie wordt
gehandhaafd, maar het leggen van verbindingen tussen gezondheid en andere domeinen
zal nauwelijks aan de orde zijn. De bijdrage aan wijkprofielen die door of namens
gemeenten ontwikkeld worden, is beperkt (extra bekostiging via maatwerk).




                                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>De afstemmings- en verbindingsrol van de GGD tussen preventie en curatie blijft op het
huidige niveau. Echter een integrale aanpak waarin gezondheid deel uitmaakt van het
sociaal domein zal slechts beperkt tot stand komen.

Medische milieukunde en infectieziektebestrijding blijven op het huidige niveau. Verwacht
wordt dat de beschermingstaken de komende jaren onder druk komen te staan vanwege
de hogere – landelijk – gestelde eisen en toenemende crises. De GGD zal niet in staat
zijn om de van de GGD verwachte taken in opgeschaalde situaties te kunnen vervullen.

De GGD komt in dit scenario inhoudelijk in een moeilijke positie terecht. Er zal samen
met gemeenten verder verkend moeten worden welke inhoudelijke bijdragen binnen het
nu geldende budget mogelijk zijn en waar de gemeentelijke prioriteit ligt, maar vooral
ook welke (wettelijke) taken dan niet meer uitgevoerd kunnen worden. Het invulling
geven aan inhoudelijke ambities op dan wel de bewakings-, dan wel de bevorderings-,
dan wel de beschermingstaken zet automatisch andere taken onder druk.



4.2.2 Organisatorisch perspectief

In dit scenario is de GGD geen primair aangewezen partner om synergievoordelen binnen
het brede sociale domein te helpen realiseren. De mogelijkheden voor verdere synergie
binnen de huidige dienstverlening van de GGD zelf zijn uitgeput.



4.2.3 Financieel perspectief

Scenario 2 gaat uit van een gelijkblijvend budget, waarbij sprake is van een jaarlijkse
indexatie conform de nu geldende regels. Hierbij moet nadrukkelijk opgemerkt worden
dat op dit moment een deel van de inhoudelijke ontwikkelingen wordt ingevuld met
tijdelijke derde geldstromen. Onder andere de rol van de GGD in de netwerken
(afstemmen en verbinden) en een deel van de huidige taken op het gebied van
infectieziektebestrijding worden door deze additionele gelden gefinancierd. Mocht deze
tijdelijke financieringsbron wegvallen, zal dit betekenen dat ook deze taken niet meer
uitgevoerd kunnen worden.

Scenario 2: stilstand
Bezuinigingstaakstelling                                                               0
Bezuinigingspercentage                                                               0%
Totaal                                                                                0

Hoewel geen sprake is van een bezuiniging op de GGD worden de financiële risico’s voor
de GGD als gevolg van dit scenario groter in plaats van kleiner. Dit omdat uitsluitend
geconsolideerd wordt en niet wordt ingespeeld op (landelijke) ontwikkelingen. De
financiële kwetsbaarheid van de GGD wordt vergroot. Evenals bij scenario 1 is ook in dit
scenario sprake van een verdere druk – als gevolg van toenemende risico’s – op het
weerstandsvermogen van de GGD. De kans dat gemeenten worden geconfronteerd met
een extra bijdrage is in dit scenario reëel.




                                                                                          23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>4.2.4 Toekomstbeeld

Het toekomstbeeld van de GGD in dit scenario is een GGD in stilstand. In deze tijden van
veranderingen staat stilstand gelijk aan achteruitgang. Met scenario 2 wordt de GGD een
organisatie die steeds verder van de ontwikkelingen in het sociaal domein komt af te
staan omdat zij niet meegroeit met de omgeving. Wanneer wel wordt meegegroeid met
de omgeving kunnen andere – vaak basale en wettelijk verplichte – taken niet meer (op
het wettelijk minimum niveau) uitgevoerd worden. De consequentie zal zijn dat de GGD
een diffuse organisatie wordt waarvan steeds minder duidelijk wordt wat de toegevoegde
waarde is.

Scenario 2 sluit bij geen enkele van de beoordelingsaspecten goed aan. Er wordt geen
impuls gegeven op inhoudelijk vlak, kansen voor nieuwe vormen van samenwerken
worden niet benut en ook op financieel vlak is het resultaat marginaal. Er wordt niet
bezuinigd op de GGD, maar ook bekeken vanuit macroniveau worden geen voordelen
behaald. Het scenario heeft een negatieve invloed op het weerstandsvermogen. De
consequenties zijn in onderstaand kader schematisch weergegeven.

 Consequenties scenario 2                                                                Oordeel
 Inhoud
 Bewaken: zicht op de wijk                                                                 +/-
 Bevorderen: kans voor preventie                                                           +/-
 Beschermen: gezondheidsbescherming op wettelijk basisniveau                               +/-
 (Samenwerkings)vorm
 Slim organiseren: GGD en sociaal domein efficiënt ingericht                               +/-
 Financiën
 Financiële bijdrage
    Besparing begroting GGD                                                                +/-
    Voordeel op macroniveau                                                                +/-
 Weerstandsvermogen                                                                         --
++ = zeer positief / + = positief / +/- = neutraal / - = negatief / -- = zeer negatief




4.3     Scenario 3: gefaseerd doorontwikkelen

Scenario 3 is een scenario vanuit het samenwerkingsperspectief; de kern is anders
samenwerken. Het scenario gaat uit van een ontwikkelpartnerschap tussen de Zuid-
Limburgse gemeenten en de GGD waarin in samenspraak wordt gezocht naar een
antwoord op de inhoudelijke ambities gecombineerd met de gewenste efficiency. In
beginsel is er sprake van een gelijkblijvend budget, maar er is ruimte voor een
gezamenlijke verkenning van mogelijk nieuwe dienstverlening van de GGD ten gunste
van de sociale opgave.



4.3.1 Inhoudelijk perspectief

Gefaseerd en in nauw overleg met de Zuid-Limburgse gemeenten en andere partners in
Zuid-Limburg wordt invulling gegeven aan de in hoofdstuk 2 geformuleerde inhoudelijke




                                                                                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>ambities. Gemeenten en GGD bepalen hierin in samenspraak de volgorde, de schaal-
grootte en het tempo waarin dit gebeurt. Omdat uit de consultatie blijkt dat de toege-
voegde waarde van de GGD met name gezien wordt in (1) de monitoring, signalering,
advisering en effectmeting van publieke gezondheid, (2) vroegsignalering in netwerken
voor de jeugd en het vervullen van een verbindende rol, (3) de beleidsontwikkeling
lokaal gezondheidsbeleid, (4) een aanjaagfunctie voor gezondheid op scholen en (5)
advisering bij maatschappelijke onrust ligt voor de hand dat deze thema’s in ieder geval
aan bod komen in de komende jaren.

De (verdere) ontwikkeling van wijkprofielen, het verder vormgeven van een kennis-
netwerk, de uitbouw van de integrale aanpak en de samenwerking tussen preventie en
curatie. Ook de verdere versterking van de beschermingstaken om tegemoet te komen
aan de nieuwe taken in opgeschaalde situaties (maatschappelijke onrust) maken deel uit
van dit scenario. Dit scenario biedt de inhoudelijke mogelijkheid voor maatwerk voor
individuele gemeenten wanneer hieraan behoefte is.



4.3.2 Organisatorisch perspectief

Uitgangspunt van scenario 3 is dat efficiencywinst kan worden bereikt door over de
grenzen van de beleidsterreinen heen te organiseren en samen te werken. Daar waar het
gaat om nieuwe gemeentelijke taken, die voortkomen uit de transformatie in het sociaal
domein, kan voor de gemeenten sprake zijn van ‘minder meerkosten’ wanneer vanuit
een organisatorisch perspectief naar deze taken wordt gekeken en taken gezamenlijk
worden georganiseerd. In dit scenario is doorontwikkeling van de integrale aanpak
mogelijk, waardoor maatschappelijk winst kan worden gerealiseerd.

Scenario 3 gaat uit van partnerschap tussen de GGD en de gemeenten in Zuid-Limburg
(gezamenlijk of individueel) waarbij verdieping op taken van de GGD c.q. meegroeien
met nieuwe ontwikkelingen binnen strakke regie mogelijk wordt. Dit partnerschap heeft
betrekking op de maatschappelijk georiënteerde taken. Per taak wordt door het bestuur -
op basis van een (maatschappelijke) business case en financiële doorrekening- besloten
om een taak wel of niet uit te laten voeren door de GGD. Op deze wijze hebben
gemeenten de flexibiliteit om in te spelen op ontwikkelingen in het sociale domein.
Maatwerk is hierbij mogelijk.

Recent hebben de Zuid-Limburgse gemeenten besloten ‘Veilig Thuis’ onder te brengen bij
de GGD, waarmee synergie behaald wordt tussen het voormalige steunpunt Huiselijk
Geweld (dat al deel uitmaakte van de GGD) en het algemeen meldpunt Kindermishan-
deling dat deel uitmaakte van Bureau Jeugdzorg. Ook in het kader van het toezicht op de
Wmo ziet een aantal Zuid-Limburgse gemeenten een nieuwe rol voor de GGD die in de
komende tijd nader verkend zal worden.



4.3.3 Financieel perspectief

Scenario 3 gaat uit van een gelijkblijvend budget, waarbij sprake is van een jaarlijkse
indexatie conform de nu geldende regels. Op basis van nader uit te werken business




                                                                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>cases (afhankelijk van de situatie onder te brengen in inwonerbijdrage of maatwerk) is
sprake van een gefaseerde groei van de begroting. Het uitgangspunt hierbij is dat deze
groei in de begroting van de GGD gepaard gaat met een daling van de gemeentelijke
kosten op macroniveau in het sociaal domein.

Scenario 3: gefaseerd doorontwikkelen
Bezuinigingstaakstelling                                                                             0
Bezuinigingspercentage                                                                             0%

Gezamenlijke verkenning nieuwe dienstverlening                                                     pm
Totaal                                                                                              0

Ook bij dit scenario moet worden opgemerkt dat momenteel een deel van de inhoudelijke
ontwikkelingen wordt ingevuld met tijdelijke derde geldstromen. Onder andere de rol van
de GGD in de netwerken (afstemmen en verbinden) en een deel van de huidige taken op
het gebied van infectieziektebestrijding worden door deze additionele gelden
gefinancierd. Mocht deze tijdelijke financieringsbron wegvallen, zal dit betekenen dat
deze taken onder druk komen te staan.

Scenario 3 heeft een positief effect op het weerstandsvermogen van de GGD. De
synergievoordelen uit de business cases leiden tot een gefaseerde verbetering van het
weerstandsvermogen. Bovendien nemen de risico’s geleidelijk af door risicospreiding en
door maatregelen t.a.v. de bestaande risico’s. Omdat gefaseerd te werk gegaan wordt,
blijft vooral in het eerste deel van de nieuwe beleidsperiode de kans reëel dat gemeenten
worden geconfronteerd met een extra bijdrage.



4.3.4 Toekomstbeeld

De GGD is in scenario 3 een volwaardig partner van de gemeenten en een volwaardig
partner in het sociaal domein. Het is (op termijn) een financieel gezonde organisatie met
een focus op het totale veld van de publieke gezondheid en een aantoonbaar toegevoeg-
de waarde.

 Consequenties scenario 3                                                                Oordeel
 Inhoud
 Bewaken: zicht op de wijk                                                                 +
 Bevorderen: kans voor preventie                                                           +
 Beschermen: gezondheidsbescherming op wettelijk basisniveau                               +
 (Samenwerkings)vorm
 Slim organiseren: GGD en sociaal domein efficiënt ingericht                               ++
 Financiën
 Financiële bijdrage
    Besparing begroting GGD                                                                -
    Voordeel op macroniveau                                                                +
 Weerstandsvermogen                                                                        +
++ = zeer positief / + = positief / +/- = neutraal / - = negatief / -- = zeer negatief




                                                                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Scenario 3 sluit goed aan bij nagenoeg alle beoordelingsaspecten. Als gevolg van het
perspectief dat de GGD en het sociaal domein efficiënt ingericht moeten zijn, is er zowel
op inhoudelijk als op financieel vlak (vanuit macroperspectief) sprake van een positieve
ontwikkeling. Hierbij moet worden opgemerkt dat de effecten pas op termijn zichtbaar
worden; alleen al uitwerken van business cases (zie paragraaf 4.3.3) heeft tijd nodig. Dit
nog afgezien van besluitvorming en implementatie. In dit scenario is geen sprake van
een besparing op de GGD. De consequenties zijn in bovenstaand kader schematisch
weergegeven.



4.4    Scenario 4: versneld doorontwikkelen

Scenario 4 is ontstaan vanuit het inhoudelijke perspectief. Daarbij wordt aangesloten bij
de genoemde ambities van gemeenten in relatie tot de ontwikkelingen in het sociaal
domein. In dit scenario is de GGD een adviseur, netwerker en crisispartner voor de
gemeenten. De integrale aanpak binnen het sociaal domein staat centraal en maatschap-
pelijke winst wordt gerealiseerd door over de grenzen van beleidsterreinen heen te
organiseren. Het vraagt een verdieping van de taken van de GGD om bij te kunnen
dragen aan de nieuwe ontwikkelingen. Dit scenario gaat uit van een uitbreiding van de
budgetruimte van de GGD op relatief korte termijn met 8,5% waarvan 3% structureel en
5,5 eenmalig.



4.4.1 Inhoudelijk perspectief

Scenario 4 gaat uit van partnerschap tussen de GGD en de gemeenten in Zuid-Limburg
(gezamenlijk of individueel) waarbij het uitgangspunt is dat een verdieping van taken
van de GGD c.q. meegroeien met nieuwe ontwikkelingen noodzakelijk is om de
inhoudelijke ambities, zoals in hoofdstuk 2 zijn beschreven, te realiseren. Omdat uit de
consultatie blijkt dat de toegevoegde waarde van de GGD met name gezien wordt in (1)
de monitoring, signalering, advisering en effectmeting van publieke gezondheid, (2)
vroegsignalering in netwerken voor de jeugd en het vervullen van een verbindende rol,
(3) de beleidsontwikkeling lokaal gezondheidsbeleid, (4) een aanjaagfunctie voor
gezondheid op scholen en (5) advisering bij maatschappelijke onrust zullen dit thema’s
zijn waar inhoudelijke ontwikkeling gerealiseerd zal worden.

De (verdere) ontwikkeling van wijkprofielen, het verder vormgeven van een kennis-
netwerk, de uitbouw van de integrale aanpak en de samenwerking tussen preventie en
curatie en ook de verdere versterking van de beschermingstaken om tegemoet te komen
aan de nieuwe taken in opgeschaalde situaties (maatschappelijke onrust) maken deel uit
van dit scenario. Het scenario is op inhoudelijk vlak gelijk aan scenario 3, met het
verschil dat bij scenario 4 direct (financieel) wordt geïnvesteerd om de ambities te
realiseren.




                                                                                        27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>4.4.2 Organisatorisch perspectief

Evenals in scenario 3 is ook in scenario 4 een belangrijk uitgangspunt dat efficiencywinst
bereikt kan worden door over de grenzen van de beleidsterreinen heen te gaan
organiseren en samen te werken. Daar waar het gaat om nieuwe gemeentelijke taken,
die voortkomen uit de transformatie in het sociaal domein, kan voor de gemeenten
sprake zijn van ‘minder meerkosten’ wanneer vanuit een organisatorisch perspectief naar
deze taken wordt gekeken en taken gezamenlijk worden georganiseerd. In dit scenario is
doorontwikkeling van de integrale aanpak mogelijk, waardoor maatschappelijk winst kan
worden gerealiseerd.

Recent hebben de Zuid-Limburgse gemeenten besloten ‘Veilig Thuis’ onder te brengen bij
de GGD, waarmee synergie behaald wordt tussen het voormalige steunpunt Huiselijk
Geweld (dat al deel uitmaakte van de GGD) en het algemeen meldpunt Kindermishan-
deling dat deel uitmaakte van Bureau Jeugdzorg. Ook in het kader van het toezicht op de
Wmo ziet een aantal Zuid-Limburgse gemeenten een nieuwe rol voor de GGD die in de
komende tijd nader verkend zal worden.



4.4.3 Financieel perspectief

Scenario 4 gaat uit van een directe uitbreiding van de algemene reserve en een
budgettaire uitbreiding om de gewenste inhoudelijke ambities te kunnen realiseren. De
algemene reserve wordt weer gebracht naar de 6% van de gemeentelijke bijdrage.
Hiervoor is – uitgaande van de reservepositie op 01.01.2015 – een storting van
€ 512.186 nodig. Deze storting kent een incidenteel karakter. Deze storting betekent een
eenmalige stijging van het budget met 5,5%.

Daarnaast zal – net als bij scenario 3 – uitbreiding mogelijk zijn op basis van uitgewerkte
business cases. Uitgangspunt hierbij is dat de kosten (macroniveau) in het sociale
domein voorgemeenten – op termijn – dalen. Scenario 4 gaat hierbij uit van een
structurele uitbreiding van het budget. Het betreft hier een investering in capaciteit (3fte)
om de inhoudelijke ambities te vertalen in business cases. Door deze extra investering
kunnen business cases sneller worden opgeteld, waarmee vernieuwingen sneller kunnen
plaatsvinden. De uitbreiding van deze budgetruimte bedraagt 3%.

Scenario 4: versneld doorontwikkelen
Uitbreiding                                                                      +276.000
Groeipercentage                                                                     +3%

Storting in algemene reserve                                                     +512.186
Totaal                                                                          +788.186

Scenario 4 heeft een positief effect op het weerstandsvermogen van de GGD. Enerzijds
omdat de reservepositie van de organisatie op peil wordt gebracht en anderzijds door
een directe investering ter realisatie van de inhoudelijke ambities. Hiermee worden de
risico’s gespreid en daarmee verkleind.




                                                                                          28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>4.4.4 Toekomstbeeld

Ook in scenario 4 is de GGD een volwaardig partner van de gemeente en een volwaardig
partner in het sociaal domein. Het is een financieel gezonde organisatie met een focus op
het totale veld van de publieke gezondheid en een aantoonbaar toegevoegde waarde.
Het verschil met scenario 3 zit vooral in het tempo waarin ontwikkelingen plaatsvinden.
Dit tempo ligt in scenario 4 hoger.

Scenario 4 sluit zeer goed aan bij de boordelingsaspecten aangaande de inhoud en de
(samenwerkings)vorm. Ook op financieel vlak is sprake van een voordeel op
macroniveau en ook op het weerstandsvermogen van de GGD heeft scenario 4 een zeer
positief effect. In dit scenario is geen sprake van een besparing op de GGD. De
consequenties zijn in onderstaand kader schematisch weergegeven.

 Consequenties scenario 4                                                                Oordeel
 Inhoud
 Bewaken: zicht op de wijk                                                                 ++
 Bevorderen: kans voor preventie                                                           ++
 Beschermen: gezondheidsbescherming op wettelijk basisniveau                               ++
 (Samenwerkings)vorm
 Slim organiseren: GGD en sociaal domein efficiënt ingericht                               ++
 Financiën
 Financiële bijdrage
    Besparing begroting GGD                                                                --
    Voordeel op macroniveau                                                                ++
 Weerstandsvermogen                                                                        ++
++ = zeer positief / + = positief / +/- = neutraal / - = negatief / -- = zeer negatief




                                                                                                   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>5     Besluitvorming

Dit document geeft inzicht in de toekomstmogelijkheden voor de GGD Zuid Limburg. Het
is de taak van het Algemeen Bestuur van de GGD om, op basis van de zienswijzen van
de raden van de Zuid-Limburgse gemeenten, een keuze te maken voor één van de
scenario’s. De keuze die het Algemeen Bestuur maakt is van toepassing op alle Zuid-
Limburgse gemeenten. Het gekozen toekomstscenario is leidend voor de ontwikkeling
van de GGD in de periode 2016-2019, de bijdrage aan de sociale opgaven in Zuid-
Limburg en de meerjarenbegroting.



5.1   Besluitvorming

Het proces om te komen tot een keuze voor één van de toekomstscenario’s omvat de
periode maart - juni 2015. Nadat het Dagelijks Bestuur haar mening heeft gegeven over
de toekomstscenario’s wordt dit document voor een zienswijze voorgelegd aan de
gemeenteraden. Hiertoe zal het document binnen de Zuid-Limburgse gemeenten
volgtijdelijk worden voorgelegd aan de vergadering van het college van B&W, de
commissie (of vergelijkbaar gremium) en de gemeenteraad. De gemeenteraden kunnen
hun zienswijze over de toekomstscenario’s schriftelijk kenbaar maken. Op basis van de
zienswijzen maakt het Algemeen Bestuur van de GGD op 3 juli a.s. een keuze voor één
van de toekomstscenario’s. Het besluitvormingsproces is hieronder schematisch
weergegeven:


 Informatie en besluitvorming toekomstscenario’s GGD

 Datum             Wie                 Onderwerp

 23.03.2015        Dagelijks Bestuur   Bespreken toekomstscenario’s

 01.04.2015        GGD Zuid            Toezenden toekomstscenario’s aan gemeenten
                   Limburg             (wethouder, ambtenaar, griffie)

 22.04.2015        Algemeen Bestuur Bespreken toekomstscenario’s

 April-juni 2015   Gemeenten           Bespreken toekomstscenario’s in college B&W,
                                       commissies en raadsvergadering

 Vóór 01.07.2015   Gemeenten           Zienswijze over toekomstscenario kenbaar maken
                                       aan de GGD ZL

 03.07.2015        Algemeen Bestuur Keuze voor toekomstscenario GGD op basis van
                                    meerderheid van stemmen

 Juli-dec 2015     GGD ZL              Toekomstscenario vertalen in begroting en
                                       dienstverlening



5.2   Communicatie

De communicatie over de toekomstscenario’s vindt plaats via de vertrouwde communica-
tiekanalen van de GGD. Dit document wordt via het bestuur van de GGD en de




                                                                                      30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>ambtelijke overlegstructuur beschikbaar gesteld aan alle hierboven genoemde gremia.
Eveneens zal langs deze weg de definitieve keuze gecommuniceerd worden.




                                                                                      31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>