<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                     raadsinformatiebrief

                     Heerlen,
                     20 april 2021


Registratienummer:   Onderwerp
BWV-21001100         Financiële situatie JENS

                     Inleiding/aanleiding
                     Met deze raadsinformatiebrief informeren we u over drie onderwerpen:
                     1. de 2e halfjaarrapportage 2020 JENS (bijgevoegd);
                     2. het ‘Onderzoek stakeholders Jeugdhulp JENS’ uitgevoerd door Dimensus (bijge-
                         voegd);
                     3. de financiële situatie van JENS; ‘JENS helpt beter voor minder, onderzoek naar de be-
                         kostiging Basishulp Jeugd in Heerlen, Landgraaf en Voerendaal’ (bijgevoegd).


                     1. De 2e halfjaarrapportage 2020 JENS
                     Zoals inmiddels gebruikelijk, informeren we u over een volgende versie van de
                     halfjaarrapportage JENS, in dit geval de 2e halfjaarrapportage 2020. Deze rapportage laat
                     de ontwikkeling van JENS zien in een jaar waarin we allemaal te maken hebben gehad
                     met corona. Ook op JENS heeft dit effect gehad. Desondanks heeft JENS afgelopen jaar
                     verdere stappen gezet in de transformatie. Verder rapporteert JENS in de
                     halfjaarrapportage over de afgesproken KPI’s (kritische prestatie indicatoren). In overleg
                     met de drie gemeenten is dit keer gekozen voor een andere en meer overzichtelijke opzet
                     van de rapportage.

                     2. Onderzoek stakeholders Jeugdhulp JENS
                     Een van de afgesproken indicatoren is de stakeholderstevredenheid. We vinden het
                     belangrijk om te weten hoe de samenwerking met stakeholders verloopt; wat gaat goed,
                     wat kan beter? Dit alles om de transformatie en daarmee de dienstverlening aan ouders
                     en kinderen te optimaliseren. JENS en gemeenten hebben samen door onderzoeksbureau
                     Dimensus een onderzoek laten uitvoeren naar de stand van zaken van de transformatie,
                     de verbeterpunten hierin en in de samenwerking met JENS. Het onderzoek laat zien dat
                     de samenwerkingspartners, zoals onderwijs, kinderopvang en jeugdgezondheidszorg
                     positief zijn over de samenwerking en de wijze waarop JENS aan de slag is. De
                     onderaannemers en leveranciers van JENS zijn samen met JENS nog op zoek naar een
                     betere invulling van de samenwerking. Zo geven deze zorgaanbieders aan dat de
                     administratie te veel tijd kost en dat de communicatie beter kan. JENS herkent zich in de
                     aanbevelingen uit het rapport. Met JENS is afgesproken dat de aanbevelingen worden
                     opgepakt en dat er in 2021 opnieuw een stakeholdersonderzoek plaatsvindt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                           Pagina 2 van 6

3. Financiële situatie van JENS

Inleiding
In deze raadsinformatiebrief geven we een nadere toelichting op de financiële situatie van
JENS en het onderzoek dat hiernaar heeft plaatsgevonden in het eerste kwartaal van
2021, zoals toegezegd in de raadsinformatiebrief van 16 december 2020. In deze brief
informeerden we u over het feit dat JENS aan de gemeenten Heerlen, Landgraaf en
Voerendaal had laten weten dat de kwetsbare financiële situatie het continueren van de
opdracht onder de huidige voorwaarden onder druk zet. Ook hebben we u geïnformeerd
over onze reactie op dit signaal:
    -   De gemeenten hebben de financiële vraag nader laten onderzoeken om enerzijds
        meer inzicht en een betere duiding aan de vraag te kunnen geven en anderzijds
        duidelijkheid te krijgen over de mogelijkheden die de overeenkomst met JENS
        biedt voor aanvullende afspraken over het budget.
    -   De geplande overdracht van de toegang is uitgesteld, omdat er eerst meer duide-
        lijkheid moet komen over de financiële positie van JENS. Dit vanwege de conti-
        nuïteit in de toegang voor ouders en kinderen bij het verhelderen van hun vragen
        en het vinden van passende oplossingen. Daarnaast vanwege de verantwoorde-
        lijkheid naar onze medewerkers vanuit goed werkgeverschap.


Onderzoek naar financiële vraag JENS
Begin 2021 heeft JENS haar financiële vraag toegelicht en op hoofdlijnen onderbouwd. Die
betrof een compensatie voor de toename en kosten van de vraag naar jeugdhulp, voor de
indexering waarmee JENS te maken heeft en voor coronakosten. Vanwege de urgentie en
vanwege de noodzakelijke neutraliteit ten aanzien van het dossier JENS hebben de
gemeenten er voor gekozen extern onderzoek te laten uitvoeren. Dit alles om zo snel
mogelijk tot een oplossing te komen voor de ontstane situatie.

De kern van het onderzoek was meer zicht te krijgen op de financiële situatie van JENS;
om de validiteit en oorzaken van de financiële vraag in meerjarenperspectief te
onderzoeken, ook in relatie tot de inhoudelijke resultaten die worden geboekt.
Tegelijkertijd is juridisch onderzocht welke mogelijkheden de gemeenten hebben om
aanvullende financiële afspraken te maken met JENS over de opdracht en het daaraan
gekoppelde lumpsumbudget.

Conclusies van het financiële onderzoek ‘JENS helpt beter voor minder’
De onderzoeker, Berend Brouwer, concludeert dat de gemeenten met JENS op de goede
weg zijn en dat het JENS lukt om de transformatie vorm en inhoud te geven. De
coöperatieleden van JENS zijn blijvend enthousiast over het concept, de
transformatiemogelijkheden en de samenwerking. Indien mogelijk, willen zij dan ook
graag door op de ingeslagen weg. De onderzoeker is van mening dat op een goede
manier invulling wordt gegeven aan het partnerschap tussen de gemeenten en JENS. In
het onderzoek wordt geconstateerd dat de ontwikkeling van JENS positief afsteekt ten
opzichte van landelijke trends. Ook wordt geconcludeerd dat de gemeenten met de
inkoop via JENS financieel gunstiger af zijn dan wanneer we deze via Zuid-Limburg
hadden gecontinueerd. Hiermee onderbouwt de onderzoeker dat we met JENS op de
goede weg zijn. De gemeenten herkennen en onderschrijven dit beeld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                              Pagina 3 van 6

Aanvullend merken we op dat het JENS lukt om de jeugdigen en hun ouders echt centraal
te stellen en passende hulp, zoveel als mogelijk dicht bij huis, te leveren. Uit het
klanttevredenheidsonderzoek blijkt dat ouders en jeugdigen dit overwegend positief
beoordelen.

De onderzoeker heeft de financiële kwetsbaarheid van JENS en de oorzaken hiervan
onderzocht. De hoofdconclusie luidt dat de tekorten bij JENS realistisch zijn en drie
oorzaken hebben:
    1. De vraag naar jeugdhulp is fors gestegen ten opzichte van de referentiejaren
       2015, 2016 en 2017.
       Voor het berekenen van het lumpsumbudget dat gekoppeld is aan de opdracht
       Basishulp Jeugd is gebruik gemaakt van kosten en aantallen jeugdhulp in de refe-
       rentiejaren 2015, 2016 en 2017. Dit blijkt achteraf een onvoldoende basis te zijn
        geweest voor het bepalen van de lumpsum, aangezien in 2017 en 2018, ook lande-
        lijk, sprake is geweest van een forse stijging in de jeugdhulpvraag. Vanaf 2019 lijkt
       de vraag in Heerlen, Landgraaf en Voerendaal te stabiliseren, zij het op het hoge
       niveau van 2018. De onderzoeker heeft dit verloop in kaart gebracht en consta-
       teert op basis hiervan dat de lumpsum niet toereikend is om aan de huidige vraag
       naar jeugdhulp te voldoen.
    2. In de opdracht is opgenomen dat de lumpsum niet jaarlijks wordt geïndexeerd.
       JENS wist dit bij het aanvaarden van de opdracht. Dit laat onverlet dat het niet
       indexeren fors bijdraagt aan het tekort. Het niet indexeren betekent dat de finan-
       ciële kwetsbaarheid ieder jaar groter wordt doordat er geen loon- en prijsindex
       wordt gehanteerd, terwijl de lonen de afgelopen jaren als gevolg van CAO- onder-
       handelingen wel fors gestegen zijn. In de jaren voorafgaand aan de opdracht was
       sprake van een geringe stijging.
    3. COVID-19 heeft ook grote impact op de dienstverlening van JENS. Dat is logisch
       aangezien de pandemie en de daaruit voortvloeiende maatregelen grote gevolgen
       hebben voor jeugdigen en hun ouders. JENS heeft zowel te maken met een gro-
       tere vraag naar zorg, verlengde hulpverlening en alternatieve hulpverlening als-
       ook met extra kosten als gevolg van noodzakelijke aanvullende maatregelen en
       het niet kunnen realiseren van geplande maatregelen om inverdieneffecten te be-
       halen.

Bij de opdracht Basishulp Jeugd is afgesproken dat de hulp getransformeerd moet worden
en dat in de laatste twee jaren van het contract de lumpsum daalt. Dit hebben we gedaan
vanuit de aanname dat er inverdieneffecten haalbaar zijn. Dit blijkt ook het geval te zijn.
We hebben in 2020 ook vastgesteld dat de transformatie een versnelling en intensivering
vraagt. JENS is daarmee voortvarend aan de slag gegaan en op die manier wordt de
transformatieopdracht in volle omvang vormgegeven. Het realiseren van verandering in
het jeugddomein vraagt creativiteit, flexibiliteit en overredingskracht en deze worden op
dit moment maximaal ingezet.

Juridisch advies
Voor het bieden van een oplossing geldt de overeenkomst die we met JENS hebben
gesloten als juridisch kader. Mogelijke nieuwe afspraken en oplossingen moeten passen
binnen dit kader. De drie gemeenten hebben extern juridisch advies ingewonnen om na te
gaan welke mogelijkheden de overeenkomst en wet- en regelgeving bieden om te komen
tot nieuwe afspraken en oplossingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                          Pagina 4 van 6



Op basis hiervan concluderen we het volgende:
   1. Het beschikbaar stellen van extra middelen binnen de opdracht kan. Het is moge-
      lijk om extra middelen beschikbaar te stellen bij een buitenproportionele groei
      van cliëntaantallen in de Basishulp Jeugd, vanwege het feit dat hier ook aanvul-
      lende dienstverlening tegenover staat door de opdrachtnemer. Deze heeft immers
      een leveringsplicht.
      Daarnaast is het ook mogelijk om middelen beschikbaar te stellen voor extra kos-
      ten die JENS maakt als gevolg van de pandemie. Dit is immers een zeer onvoor-
      ziene omstandigheid en hierover kunnen binnen de wet- en regelgeving aanvul-
      lende afspraken worden gemaakt over compensatie van reële kosten.
   2. Extra middelen voor indexering is niet mogelijk. De overeenkomst biedt geen mo-
      gelijkheid om alsnog de lumpsum te indexeren of voor het niet indexeren een
      compensatie beschikbaar te stellen.

Een andere optie zou zijn geweest om de Basishulp Jeugd opnieuw aan te besteden. Dat
zou veel maatschappelijke onrust veroorzaken, onzekerheid over de uitkomst ervan met
zich meebrengen en financieel zouden we niet beter af zijn.

Hoe nu verder?
Het onderzoek bevestigt ons beeld dat we met de opdracht Basishulp Jeugd, uitgevoerd
door JENS, zowel inhoudelijk als financieel op de goede weg zijn. Tegelijkertijd is
onderbouwd dat de lumpsum ontoereikend is voor het uitvoeren van de opdracht in de
jaren 2021 en 2022.

Voor Heerlen, Landgraaf en Voerendaal staat het belang van onze kinderen en hun ouders
voorop. We vinden het belangrijk dat hulp dicht bij huis wordt geboden, dat het gewone
opvoeden en opgroeien zo veel als mogelijk het uitgangspunt is bij het bieden van hulp en
dat hulp op maat wordt geleverd. Dit maakt dat we hebben gezocht naar een oplossing
waarbij JENS verder kan op de ingeslagen weg. Zodat ouders en kinderen de hulp krijgen
die nodig is en die is afgestemd met andere jeugdpartners zoals peuterspeelzalen en het
onderwijs. Naast het belang van ouders en kinderen vinden we het ook belangrijk zoveel
mogelijk continuïteit en voorspelbaarheid te bieden aan samenwerkingspartners en
medewerkers. Er is de afgelopen jaren door alle partijen geïnvesteerd in de nieuwe
werkwijze van JENS waardoor JENS de kans heeft gekregen zich te positioneren binnen
de sociale infrastructuur in de drie gemeenten.

Kortom: de gemeenten zijn tevreden over de manier waarop JENS uitvoering geeft aan de
Basishulp Jeugd. Die tevredenheid wordt bevestigd in de onderzoeken onder cliënten,
medewerkers en stakeholders. JENS heeft vergaande stappen gezet in het transformeren
van de Basishulp Jeugd. Een transformatie die bijdraagt aan de zorg voor en welzijn van
onze kinderen en gezinnen. Transformeren gaat echter niet vanzelf en vraagt een
adequate investering. Zowel JENS als de gemeenten zijn bereid die investering te doen.
Zeker wanneer de resultaten er zijn en die investering duurzaam effecten heeft.
Natuurlijk valt er nog genoeg te wensen, maar daar wordt door JENS samen met de
gemeenten aan gewerkt.
Samen bouwen aan de Basishulp Jeugd, betekent ook samen knelpunten adresseren,
bespreken en afspraken maken over de oplossingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                             Pagina 5 van 6

Ook wanneer een oplossing geld kost. Dat betekent dat we voorstellen aanvullende
middelen beschikbaar stellen om het contract met JENS voort te zetten.

Afspraken met JENS onder voorbehoud
De colleges van Heerlen, Landgraaf en Voerendaal zijn eind 2020 door JENS geïnformeerd
over haar financieel kwetsbare positie. In reactie hierop hebben we de situatie nader
onderzocht en mogelijke oplossingen in kaart gebracht. Hierover zijn we in overleg
getreden met JENS. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek ‘JENS helpt beter
voor minder’, extern juridisch advies en de inhoudelijke en financiële afweging hebben we
onder voorbehoud afspraken gemaakt. Het belang van ouders en jeugdigen weegt voor
ons hierbij het zwaarst. Dat is de reden waarom we een afspraak voorstellen waarbij
JENS de opdracht tot en met 2022 kan uitdienen.

Onder voorbehoud is afgesproken dat de gemeenten een financiële tegemoetkoming voor
de jaren 2021 en 2022 geven voor de aanvullende dienstverlening door de stijging van de
jeugdhulpvraag. Als tegemoetkoming voor de stijging van het aantal cliënten ten opzichte
van de referentiejaren zijn de drie gemeenten met JENS een verhoging van de lumpsum
voor 2021 en voor 2022 van afgerond € 3.350.000,-. overeengekomen. Voor Heerlen
betekent dit een bijdrage van ongeveer € 2.400.000,- voor Langraaf van € 780.000,- en
voor Voerendaal € 150.000,-. Deze toezegging is onder de voorwaarde dat uit de
jaarrekeningen JENS 2021 en 2022 blijkt dat dit extra budget noodzakelijk is.

In mei 2020 hebben de drie gemeenten een aanvullende overeenkomst met JENS
afgesloten. Onderdeel van deze overeenkomst is dat de gemeente jaarlijks een
vergoeding betaalt voor additionele ambulante trajecten die JENS uitvoert gericht op het
voorkomen van verblijfszorg. Voor Heerlen betekent dit een bijdrage in 2020, 2021 en in
2022 van ruim € 400.000,-.

Bovendien is afgesproken om separaat aanvullende afspraken te maken over de reële
kosten die JENS maakt als gevolg van de coronapandemie.

JENS heeft aangegeven dat de gemaakte afspraken voldoende zijn om het initiële
contract tot en met 2022 uit te dienen.

Voor definitieve afspraken is uiteraard een raadsbesluit nodig, dit zullen we in mei aan u
voorleggen.

Overgang van de toegang
In de raadsinformatiebrief van 16 december 2020 hebben we u geïnformeerd dat we de
geplande overdracht van de medewerkers toegang ‘on hold’ hebben gezet totdat er meer
duidelijkheid is over de financiële situatie van JENS. Vanuit goed werkgeverschap hebben
we ervoor gekozen onze medewerkers pas over te dragen als de financiële basis van JENS
op orde is. Dit wordt definitief met de raadsbesluiten in de drie gemeenten. De overgang
zou dan verder voorbereid kunnen worden. Echter, er is sprake van een
voorbereidingstijd van een half jaar. Dat betekent dat de overgang op zijn vroegst per 1
januari 2022 geëffectueerd kan worden. Dan resteert er nog slechts 1 jaar van de initiële
looptijd van het contract met JENS. Ook hier is het argument van goed werkgeverschap
weer van toepassing; onze medewerkers over laten gaan naar een nieuwe werkgever
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                   Pagina 6 van 6

voor mogelijk slechts een jaar, zien wij niet als goed werkgeverschap. De overdracht van
de medewerkers toegang is daardoor pas weer aan de orde wanneer duidelijk is of JENS
of een andere organisatie die de Basishulp Jeugd voor ons realiseert, na 2022 de opdracht
gaat uitvoeren. In het contract met JENS zijn als optie verlengingsjaren opgenomen voor
het uitvoeren van de opdracht vanaf 2023. Zodra duidelijk wordt dat JENS gebruik gaat
maken van deze verlengingsjaren, wordt een nieuwe planning gemaakt voor de
overdracht van de toegang.

Tot slot
De colleges van Heerlen, Landgraaf en Voerendaal hebben ook afgelopen periode intensief
samengewerkt met daarbij het belang van ouders en kinderen voorop. We beseffen dat
deze brief en de daarbij behorende bijlages uitgebreide informatie bevatten. Het voorstel
met betrekking tot de afspraak over aanvullende financiering JENS van de aantallen
kinderen in jeugdhulp, leggen we aan u voor ter besluitvorming op 26 mei 2021. Dit
raadsvoorstel biedt de gelegenheid deze informatie en onderliggende stukken nader te
bespreken.

Kernthema:
Jeugd maatwerkvoorzieningen

Bijlagen
-     2e halfjaarrapportage 2020 JENS
-     Onderzoek stakeholders Jeugdhulp JENS
-     JENS helpt beter voor minder, onderzoek naar de bekostiging Basishulp Jeugd in
      Heerlen, Landgraaf en Voerendaal




Hoogachtend,
burgemeester en wethouders van Heerlen,

de gemeentesecretaris a.i.                    de burgemeester,
L. Schouterden                                drs. R. Wever

Deze raadsinformatiebrief is digitaal ondertekend en is daarom niet voorzien van handtekeningen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>