<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Definitief Ontwerp
Structuurvisie
Ruimtelijke Economie
Zuid-Limburg
Winkels, kantoren, bedrijventerreinen


                                        Regio Zuid-Limburg
                                                   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
    Inhoudsopgave
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>      Samenvatting								                                                    6
      Deel 1										                                                       11
1     Doel, nut en noodzaak van de structuurvisie				                        12
1.1   Algemene context								13
1.2   Aanpak en specifieke situatie in Zuid-Limburg in relatie tot het POL   15
1.3   Andere beleidsmatige relevante aspecten voor de SVREZL		               16
1.4   Leeswijzer									17


2     De winkelmarkt in Zuid-Limburg						                                   18
2.1   Belangrijkste vraagstukken in de winkelmarkt				                       19
2.2   Visie winkelmarkt								20
2.3   Verbeelding en procesboom toekomstige winkelgebieden                   25
2.4   Uitvoeringsprogramma winkels						27


3     De kantorenmarkt van Zuid-Limburg					                                 30
3.1   Belangrijkste vraagstukken in de kantorenmarkt				                     31
3.2   Visie kantorenmarkt								31
3.3   Verbeelding en procesboom toekomstige kantorengebieden		               33
3.4   Uitvoeringsprogramma kantoren                                          35


4     De bedrijventerreinenmarkt in Zuid-Limburg				                         38
4.1   Belangrijkste vraagstukken in de bedrijventerreinenmarkt		             39
4.2   Visie bedrijventerreinenmarkt						39
4.3   Verbeelding en procesboom toekomstige bedrijventerreinen		             41
4.4   Uitvoeringsprogramma bedrijventerreinen				43


5     Uitvoeringsafspraken							                                            46
5.1   Afspraken over initiatieven tot 2030                                   48
5.2   Procesafspraken bij de uitvoering van SVREZL                           50


      Bijlage A: toelichting winkelhiërarchie                                52
      Bijlage B: bespreek-format                                             60
      Bijlage C: saldering								62
      Bijlage D: definities                                                  68


      Deel 2										                                                       72
      Verbeelding winkelgebieden						73
      Verbeelding kantorengebieden						140		
      Verbeelding bedrijventerreinen                                         148




                                                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Subregio Maastricht & Heuvelland




     Subregio Westelijke Mijnstreek




           Subregio Limburg




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>         De Defintief Ontwerp Structuurvisie is tot stand gekomen in
                         nauwe samenwerking met
vertegenwoordigers van de 18 gemeenten onder begeleiding en penvoering van
                                Stec Groep,
                       Esther Geuting en Hub Ploem
                               9 oktober 2017




                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>6
    Samenvatting
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Structuurvisie Ruimtelijke Economie van 18                Overwegend kwalitatieve versterkingen
gemeenten                                                 faciliteren

De Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg       Fundament onder deze afspraken is dat het
(SVREZL) is een gezamenlijke ruimtelijk-economische       zwaartepunt van de aandacht uitgaat naar de
visie en handelingskader voor de winkel-, kantoren-       bestaande voorraad in de drie segmenten. Doel
en bedrijventerreinenmarkt in Zuid-Limburg in de          is ruimte creëren voor nieuwe initiatieven die echt
drie subregio’s Maastricht-Heuvelland, Westelijke         iets toevoegen. Dit geldt voor winkels, kantoren en
Mijnstreek en Parkstad Limburg. De visie is op-           bedrijventerreinen. Voor de gebieden Chemelot,
gesteld door de 18 Zuid-Limburgse gemeenten Beek,         Nedcar-VDL en Maastricht Aachen Airport zijn
Brunssum, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem,               zelfstandige gebiedsvisies in ontwikkeling. Het zijn
Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Maastricht, Meerssen,       zelfstandig te ontwikkelen gebiedsvisies die als doel
Nuth, Onderbanken, Schinnen, Simpelveld,                  hebben een kwalitatieve structuurversterking te
Sittard-Geleen, Stein, Vaals, Valkenburg aan de           realiseren en die niet mogen leiden tot verstoringen
Geul en Voerendaal.                                       van de hoofdstructuur. Er wordt van uitgegaan dat
                                                          de gebiedsvisies juist leiden tot een kwalitatieve
De SVREZL is door alle 18 Zuid-Limburgse gemeente-        versterking van de hoofdstructuur.
raden vastgesteld en is daarmee zelfbindend voor
die gemeenten. Gemeenten spreken elkaar aan op            Er worden in beginsel alleen toevoegingen in deze
uitvoering en naleving van de SVREZL. De werking          segmenten gefaciliteerd in de daartoe afgebakende
van de structuurvisie wordt geborgd in de provinciale     concentratie- en balansgebieden. In balansgebieden
verordening (de provinciale omgevingsverordening,         gaat het om kwalitatieve versterkingen. In
na ingang van de Omgevingswet). De provincie zal op       concentratiegebieden is in beginsel naast kwalitatieve
basis van die verordening optreden tegen gemeenten        versterking ook kwantitatieve versterking mogelijk.
die zich niet aan de beleidsafspraken uit de SVREZL       Telkens onder de voorwaarde van het principe van
houden.                                                   ‘saldo nul, tot aan de frictieleegstand in de
                                                          kantorenmarkt en de winkelmarkt’. In de
Gezamenlijke opgave als Zuid-Limburg                      bedrijventerreinenmarkt geldt dat (publiekrechtelijk)
                                                          harde plannen hard blijven, en zachte plannen niet
Zuid-Limburg heeft te maken met een toekomst dat          hard worden, tenzij dit past binnen lokaal beleid en
er een kwantitatief overschot aan winkels, kantoren       onder voorbehoud van saldering.
en bedrijventerreinen is of dreigt. Daarnaast zijn er
in alle segmenten kwalitatieve uitdagingen in het
versterken van de ruimtelijke deelmarkten en het           SALDEREN EN LEEGSTAND IN DE WINKEL - EN
vernieuwen van de markt voor winkels, kantoren en          KANTORENMARKT, HOE WERKT DAT?
bedrijventerreinen. Dit hangt deels samen met
demografie, maar meer nog met bijvoorbeeld
                                                           •   Leegstand < frictieleegstand per subregio:    
veranderende wensen en eisen in hoe we willen
werken en winkelen. De structuurvisie biedt ook                ontwikkeling voorraad is per saldo 0 of +
handvatten voor de situatie dat het ruimtelijk             •   Leegstand = frictieleegstand per subregio:   
belangrijk is een economisch initiatief te faciliteren,        ontwikkeling voorraad is per saldo 0
ondanks dat er overall te veel meters zijn. Belangrijk     •   Leegstand > frictieleegstand per subregio:   
is dat telkens op het relevante (lokale, subregionale,         ontwikkeling voorraad is per saldo –
regionale) schaalniveau een goede en transparante
afweging gemaakt kan worden langs de kernprincipes
van de structuurvisie en het bijbehorende proces.          SALDEREN EN LEEGSTAND IN DE BEDRIJVEN-
De opgave om de hoofdstructuur te versterken heeft         TERREINENMARKT, HOE WERKT DAT?
op veel punten een gemeentegrensoverstijgend
karakter. Dit maakt dat de 18 Zuid-Limburgse               •   Ontwikkeling voorraad is per saldo 0
gemeenten gezamenlijke bindende beleidsafspraken
maken om de hoofdstructuur van de winkelmarkt,
de kantorenmarkt en de bedrijventerreinenmarkt te
versterken.




                                                                                                                7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Structuurvisie sluit aan op het POL, en legt een                  De opgave is vijfledig
integrale basis voor afwegingen
                                                                   De opgave is op hoofdlijn vijfledig:
De gemeenten hebben samen met de provincie                         •   Behoud van de leefbaarheid en versterking               
afspraken gemaakt om te komen tot een                                  van de hoofdstructuur in de segmenten
gezamenlijke structuurvisie op Zuid-Limburgs                           winkels en kantoren.
schaalniveau (Bestuursovereenkomst, april 2016).                   •   Het verdunnen van de bestaande vastgoedvoor-
Deze afspraken sluiten aan bij het Provinciaal                         raad in de segmenten winkels, kantoren en
Omgevingsplan Limburg (POL). De principes in het                       bedrijventerreinen, daar waar sprake is van een
POL, zijn in deze structuurvisie verder uitgewerkt.                    overschot.
                                                                   •   Het stap-voor-stap terugdringen van
Belangrijke principes die aansluitend op het POL in de     ongewenste planvoorraad buiten de hoofd-                                
SVREZL verder zijn vertaald binnen de schaal en maat                   structuur in winkels en kantoren tot er op
van Zuid-Limburg:                                                      subregioniveau sprake is van frictieleegstand.
•   Meer stad, meer land: waar het gaat om de                   •   Het faciliteren van kwalitatieve toevoegingen            
    winkel-, kantoren- en bedrijventerreinenmarkt                      die passen binnen de uitgangspunten van de
    betekent dit dat grootschalige ontwikkelingen                      structuurvisie.
    zoveel mogelijk geclusterd worden in de                        •   Het door middel van herbestemming
    steden/stedelijke gebieden.                                        bijdragen aan verbetering van het gebruik en          
•   Dynamisch Voorraadbeheer: focus op de                              de functionaliteit van de bestaande locatie
    bestaande voorraad, vanuit het perspectief dat                     (kavel, pand, gebied). Overigens kan het gaan         
    verreweg het merendeel van wat er in 2030                          om bebouwde of onbebouwde
    aan vastgoed in de drie segmenten staat er nu                      bestemmingen.
    ook al is. Daarnaast gaat het erom kwalitatieve
    verbeteringen door te voeren die                               De onderliggende doelstelling is de leefbaarheid in
    complementair zijn aan dat wat er is.                          de kernen en Zuid-Limburg als geheel waar relevant
•   Van Rijkswege geldt de Ladder voor                             zo goed mogelijk te behouden of te verbeteren. Deze
    duurzame verstedelijking als procesvereiste                    doelstelling betekent in de praktijk dat gemeenten
    voor het faciliteren van nieuwe stedelijke                    moeten kiezen voor de sterkste locaties voor winkels,
    ontwikkeling. Toevoeging van nieuwe plannen                    kantoren en bedrijventerreinen. Daar waar de
    moet aantoonbaar nodig zijn, op schaal van de                  leegstand hoger is dan gezond kan de huidige
    relevante marktregio. Daarin worden allereerst                 capaciteit in combinatie met beoogde plannen
    de mogelijkheden van bestaand vastgoed                         niet onverkort blijven bestaan. Vergroten van de
    meegenomen.                                                    marktspanning in de ruimtelijke economie is nodig
•   Saldering van meters: het POL verankert dat                 om zo te komen tot gezonde vraag-aanbod-
    er op Zuid-Limburgse schaal naast een                         verhoudingen. Dit speelt in de winkel- en de
    kwalitatieve verbeterslag sprake is van een                    kantorenmarkt het sterkst en in mindere mate in de
    noodzakelijke saldering van meters:                            bedrijventerreinenmarkt.
    toevoeging in de vorm van nieuw vastgoed in
    de drie ruimtelijke segmenten gaat in principe                 Uitgangspunt hierbij is ook dat de leegstand als
    gepaard met een onttrekking.                                   gevolg van de structuurvisie niet op alle locaties
                                                                   in Zuid-Limburg zal afnemen, maar dat leegstand
Andere beleidsmatige relevante kaders zijn:                        zoveel mogelijk alleen optreedt waar de ongewenste
•   De SVREZL speelt zoveel mogelijk in op de                     neveneffecten van deze leegstand op Zuid-Limburgse
    toekomstige regelgeving in de Omgevingswet                  en subregionale schaal zo beperkt mogelijk is.
    en houdt rekening met toekomstige kaders     
    voor zover deze al bekend zijn bij de
    bestuurlijke vaststelling van de SVREZL.




8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De mate waarin het gebrek aan marktspanning zich                                De structuurvisie legt een belangrijke basis voor de
voordoet, verschilt van gemeente tot gemeente, maar                             uitvoering
speelt vrijwel overal in Zuid-Limburg. Ook verschillen
de consequenties van overaanbod en leegstand al                                 De SVREZL legt een voor overheden bindende basis
naar gelang de grootte en reikwijdte van de gemeente                            voor de uitvoering. Deze uitwerking vindt plaats in de
binnen Zuid-Limburg, en spelen de specifieke                                    vorm van regionaal en subregionaal opgestelde
kenmerken van een kern of gemeente daarin een rol.                              uitvoeringsprogramma’s die aansluiten bij de
Feit is dat een leegstand die (fors) hoger is dan de                            principes en handelingskaders uit de SVREZL. De
                 1
frictieleegstand   ongewenste neveneffecten heeft op                            uitwerking vindt daarnaast plaats in de vorm van het
onder andere de leefbaarheid in kleine kernen en                                bestemmingsplan. Onder de Omgevingswet wordt
centrumgebieden, het ondernemersklimaat in                                      het bestemmingsplan vervangen door het
Zuid-Limburg, het vestigingsklimaat en de                                       omgevingsplan, waarin naast ruimtelijke
vastgoedwaarde.                                                                 ordeningsregels ook andere ruimtelijke regels en
                                                                                verordeningen zijn geïntegreerd. Overal waar in de
Belangrijker nog is dat met name in de winkelmarkt                              SVREZL het bestemmingsplan staat genoemd, doelen
een te hoge leegstand kan leiden tot een negatieve                              we ook op het toekomstige omgevingsplan.
spiraal en negatieve zichzelf versterkende effecten
heeft op de leefbaarheid en het voorzieningenniveau.                            Daarnaast bereidt de structuurvisie voor op de
Dit is het belangrijkste argument om versterking van                            uitvoering, door handelingskaders en proces-
de hoofdstructuur tot het centrale thema in de                                  bomen te formuleren, waarbinnen de subregio’s en
SVREZL te maken.                                                                de gemeenten opereren. Daar hoort bij dat
                                                                                afwegingen voor nieuwe initiatieven en initiatieven
Dit betekent dat binnen de SVREZL een aantal                                    voor gebruikswijzigingen – afhankelijk van schaal en
generieke principes en handelingskaders (inhoudelijk                            invloedsfeer – in het juiste regionale of subregionale
en procesmatig) staan benoemd die in heel Zuid-                                 gremium worden afgewogen.
Limburg aan de orde zijn. De gemeenten en
subregio’s benutten deze handvatten als basis om de                             SVREZL sluit aan bij de SVWZL en de visie
transformatieopgave verder aan te scherpen en in te                             vrijetijdseconomie
vullen, binnen deze generieke principes.
                                                                                De SVREZL is een integrale visie op de ruimtelijke
De SVREZL biedt een kader, dat op basis van                                     economie toegesneden op de winkelmarkt, de
monitoring nadere flexibiliteit kan bieden                                      kantorenmarkt en de bedrijventerreinenmarkt en heeft
                                                                                nauwe samenhang met de Structuurvisie Wonen
De SVREZL heeft een looptijd tot 2030 en geeft een                              Zuid-Limburg (SVWZL) en de nog te ontwikkelen visie
globale ontwikkelrichting aan, waarbinnen het                                   vrijetijdseconomie. Daarnaast heeft de
belangrijk is flexibel in te kunnen spelen op verwachte                         SVREZL ook relaties met maatschappelijk vastgoed.
en onverwachte ontwikkelingen aan de vraagkant.                                 De Zuid-Limburgse gemeenten streven naar een
Om deze reden verankert de SVREZL de                                            zoveel mogelijk ontkokerde, integrale
transformatieopave met een jaarlijkse monitoring                                structuurvisie waar dit relevant kan zijn. De inhoud en
van de vraag en het aanbod in kwantitatieve en                                  doelstellingen en het beleidskader van de
kwalitatieve zin, inclusief tijdelijk gebruik.                                  structuurvisies sluiten een-op-een op elkaar aan,
                                                                                vanuit een ruimtelijk perspectief. Daarnaast geldt over
Drie jaar na vaststelling van de SVREZL is een                                  de hele linie dat de transformatieopgave in Zuid-
tussentijdse evaluatie van het beleid voorzien.                                 Limburg maakt dat er naar de toekomst toe op
Afhankelijk van analyse van de marktomstan-                                     sommige locaties behoefte is aan meer flexibiliteit
digheden, ontwikkeling van de leegstandscijfers in                              in programma’s voor een bepaalde locatie of pand,
de hoofdstructuur en buiten de hoofdstructuur in de                             bijvoorbeeld wanneer leegstand ruimtelijk zeer
verschillende segmenten en praktijkervaringen met                               ongewenste neveneffecten heeft. Het tegenover-
saldering van nieuwe initiatieven zullen gemeenten                              gestelde kan ook: dat het op locatieniveau juist niet
in gezamenlijk overleg bepalen of een wijziging van                             wenselijk is te komen tot uitwisseling van
de doelen en instrumenten uit de SVREZL nodig is.                               programma’s tussen bijvoorbeeld winkels en werken
Het kan gaan om een aanscherping of aanpassing op                               en vice versa.
niveau van de subregio of op niveau van Zuid-
Limburg als geheel.
1
  Frictieleegstand is de leegstand die in het betreffende marktsegment als een gezonde leegstand wordt ervaren. Zodat er voldoende keuzevrijheid is voor   
  ondernemers om tussen locaties te kiezen. In de winkelmarkt en de kantorenmarkt wordt gerekend met een frictieleegstand van circa 6% op het niveau van
  de subregio. Dit uitgangspunt wordt in de SVREZL ook gehanteerd voor de winkelmarkt en de kantorenmarkt. In de bedrijventerreinenmarkt is de frictieleeg
  stand minder relevant. De leegstand is in bedrijfspanden ook lager dan in de andere segmenten, waar de SVREZL betrekking op heeft.


                                                                                                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                        SVREZL IN VIJF KERNPUNTEN.
                                                       1.
 De SVREZL legt een voor overheden bindende basis voor de uitvoering. Deze vindt in de praktijk plaats
 in een lokale uitwerking in de vorm van het bestemmingsplan. Daarnaast maakt de structuurvisie de ge-
 wenste ruimtelijke hoofdstructuur inzichtelijk (met betrekking tot winkels, kantoren en bedrijventerrein-
 en) waarbinnen gemeenten dienen te opereren en initiatieven getoetst worden. Verder bereidt de struc-
 tuurvisie voor op de uitvoering door handelingskaders en procesbomen te formuleren waarbinnen de
 subregio’s en de gemeenten opereren. Daar hoort bij dat afwegingen voor initiatieven – afhankelijk van
 schaal en invloedssfeer – telkens in het juiste regionale of subregionale gremium plaatsvinden. Tot slot
 biedt de SVREZL ook een handvat voor de ontwikkeling van nieuwe instrumenten voor de uitvoering,
 alvast zoveel mogelijk passend binnen de regels van de nieuwe Omgevingswet. Hierover is een apart
 document opgesteld dat geen deel uit maakt van de structuurvisie.

                                                     2.
 De opgave is in hoofdlijn vijfledig:

 •   Behoud van de leefbaarheid en versterking van de hoofdstructuur in de segmenten winkels en
     kantoren.
 •   Het verdunnen van de bestaande vastgoedvoorraad in de segmenten winkels, kantoren en bedrijven
     terreinen, daar waar sprake is van een overschot.
 •   Het stap-voor-stap terugdringen van ongewenste planvoorraad buiten de hoofdstructuur in winkels en
     kantoren tot er op subregioniveau sprake is van frictieleegstand.
 •   Het faciliteren van kwalitatieve toevoegingen die passen binnen de uitgangspunten van de structuur
     visie.
 •   Het door middel van herbestemming bijdragen aan verbetering van het gebruik en de functionaliteit
     van de bestaande locatie (kavel, pand, gebied). Overigens kan het gaan om bebouwde of onbebouwde
     bestemmingen.
 Fundament onder de afspraken is dat het zwaartepunt van de aandacht uitgaat naar de
 bestaande voorraad in de drie segmenten en dat alleen toevoegingen in deze segmenten plaatsvinden
 die een kwalitatieve versterking betekenen in de daartoe afgebakende concentratie- en
 balansgebieden. Toevoegingen zijn in principe alleen mogelijk onder de voorwaarde van toetsing aan
 de kaders in de structuurvisie, het salderingsbeleid en de voorwaarden in de procesbomen.

                                                     3.
 De regio wil een kwalitatief hoogwaardig leef-, werk- en vestigingsklimaat bieden, voor nu en in de
 toekomst, en de economische kracht van Zuid-Limburg in brede zin zoveel mogelijk versterken. De
 economische en demografische situatie vraagt om een omslag in het denken en handelen, waarin focus
 op de bestaande voorraad en kwalitatieve versterking daarvan centraal staan. Om dit op een ruimtelijk en
 economisch verantwoorde wijze mogelijk te maken dienen er telkens op het juiste schaalniveau keuzes te
 worden gemaakt; waar concentreren nieuwe ontwikkelingen zich, waar worden deze in een compactere
 vorm geconsolideerd, maar ook waar vinden deze op termijn niet meer plaats. In de SVREZL staat de
 versterking van de hoofdstructuur van de winkelmarkt, de kantorenmarkt en de bedrijventerreinenmarkt
 centraal. Onderliggend doel is verbetering van de leefbaarheid, het vestigingsklimaat en de aanpak van
 de transformatieopgave in deze drie segmenten.

                                                    4.
 De SVREZL sluit aan bij het POL2014. De 18 Zuid-Limburgse Colleges van B&W en GS van de provincie
 Limburg hebben besloten te komen tot een gezamenlijke structuurvisie op de thema’s winkels, bedrijven-
 terreinen en kantoren.

                                                       5.
 Belangrijk is in de structuurvisie rechtszekerheid te bieden aan ondernemers en burgers voor ‘wat kan
 waar’. De structuurvisie vormt de basis voor voorzienbaarheid. Tegelijkertijd willen we voldoende flexi-
 biliteit bieden om strategische projecten binnen Zuid-Limburg te kunnen faciliteren en ruimte bieden aan
 nieuwe initiatieven en initiatieven voor gebruikswijzigingen, om zo de gewenste transformatie maar ook
 nieuw ondernemerschap mogelijk te maken.




10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>     Deel 1




11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>1
     Doel, nut en
     noodzaak
     van de structuurvisie




12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>1. 1          Algemene context
In de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-            Meer vastgoed en plannen dan vraag
Limburg (SVREZL) staat versterking van de
hoofdstructuur van de winkelmarkt, de kantorenmarkt        Alle gemeenten in Zuid-Limburg hebben te maken
en de bedrijventerreinenmarkt centraal. Deze               met een verschil tussen de vraag naar winkels en
versterking heeft tot doel te komen tot de                 kantoren en het aanbod van winkels. De leegstand
verbetering van de leefbaarheid, het vestigings-           is in de meeste gemeenten hoger dan een gezonde
klimaat en de transformatieopgave van deze drie            frictieleegstand van circa 6%. In de kantoren- en
segmenten. Wanneer in de SVREZL gesproken wordt            winkelmarkt is de leegstand gemiddeld fors met circa
over winkels, gaat het over winkels maar ook over          15 tot 20%, met flinke uitschieters naar boven en naar
consumentgerichte dienstverlening of andere                beneden. Er zijn winkelgebieden waar de leegstand
functies die kunnen voorkomen in gebieden en               vrijwel gelijk is aan de frictieleegstand, terwijl deze
panden met een winkelbestemming. De SVREZL sluit           in andere centra oploopt tot ruim een kwart van de
aan op de contouren van het POL2014, en de                 panden. Daarnaast wordt verwacht dat de toekom-
bestuurlijke afspraken op Zuid-Limburgse schaal.           stige behoefte aan kantoren en winkels structureel
De 18 Zuid-Limburgse colleges van B en W                   flink afneemt in de komende jaren. Dit hangt deels
hebben daarin besloten te komen tot een gezamen-           samen met de huishoudensontwikkeling, maar vooral
lijke structuurvisie op de thema’s winkels, kantoren       met veranderende consumentenvoorkeuren (zoals
en bedrijventerreinen. De transformatieopgave heeft        internetwinkelen) en veranderde werkgelegen-
betrekking op de opgave om in de toekomst te komen         heidspatronen (het aandeel kantoorbanen in de
tot een sterke markt in de drie segmenten, rekening        totale werkgelegenheid neemt af) en veranderende
houdend met de kwantitatieve en kwalitatieve vraag         huisvestingswensen en -eisen van ondernemers.
in relatie tot het kwantitatieve en kwalitatieve aanbod.   Hierdoor kan de leegstand in de kantorenmarkt en de
De regio wil een kwalitatief hoogwaardig leef-, werk-      winkelmarkt mogelijk verdubbelen ten opzichte van
en vestigingsklimaat bieden, nu en in de toekomst, en      de huidige situatie.
de economische kracht van Zuid-Limburg in brede zin
zoveel mogelijk versterken.                                In de bedrijventerreinenmarkt zijn er meer plannen
                                                           dan er vraag is. Maar de marktverhoudingen in dit
                                                           segment zijn structureel verschillend. De toekomstige
 TOTSTANDKOMING VAN DE SVREZL
                                                           vraag neemt nog toe, en de leegstand in panden op
                                                           bedrijventerreinen is om en nabij de frictieleegstand.
 De SVREZL is tot stand gekomen in nauwe samen-
 werking tussen de 18 Zuid-Limburgse gemeenten
                                                           Zuid-Limburg in vier gezichten
 en is procesmatig ondersteund door de Provincie
 Limburg. De gemeenten hebben zich ambtelijk
                                                           •   Zuid-Limburg heeft in de ruimtelijke economie te             
 laten vertegenwoordigen in ambtelijke werkgroep-
                                                               maken met een bevolkingstransitie waarin
 en rond de thema’s winkels, kantoren en
                                                               vergrijzing en ontgroening voorkomen, en daar-
 bedrijventerreinen. Op bestuurlijk niveau is de
                                                               naast is in een deel van de gemeenten sprake een
 totstandkoming van de SVREZL begeleid door het
                                                               afname van het aantal huishoudens en werkenden.
 Bestuurlijk Overleg Ruimtelijke Economie.
                                                           •   Zuid-Limburg heeft vanwege haar ligging binnen        
                                                               de euregio grote kansen om deze positie te
 Gedurende het traject zijn raadsleden en
                                                               benutten als vestigingsregio voor bedrijven en
 stakeholders op meerdere momenten in de
                                                               werknemers. In de praktijk bestaan er grens-
 gelegenheid gesteld kennis te nemen van de
                                                               barrières, voortkomend uit verschillen in taal,           
 tussenstappen van de SVREZL in de vorm van
                                                               cultuur en wet- en regelgeving, naast geografische
 meerdere bijeenkomsten in elke subregio.
                                                               obstakels. De regio ziet meerwaarde in euregionale
 De SVREZL takt gedeeltelijk aan op al vigerend
                                                               afstemming van het beleid in met name de
 beleid in de verschillende subregio’s, dat elke
                                                               winkel- en bedrijventerreinenmarkt.
 subregio op haar eigen wijze heeft vormgegeven.
                                                           •   Zuid-Limburg is een regio met sterke en inno-
 De SVREZL vormt voor een deel een uniformering
                                                               vatieve sectoren in de automotive, chemie,
 van beleid op Zuid-Limburgse schaal en voor een
                                                               logistiek, smart services, life sciences & health
 deel een verdieping of aanscherping.
                                                               en leisure.
                                                           •   De regio Zuid-Limburg kent een nauwe samen-
                                                               hang met de ruimtelijke economie in Noord- en
                                                               Midden-Limburg en de aangrenzende euregio’s in
                                                               België en Duitsland.




                                                                                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Dit laatste perspectief betekent dat het voor Zuid-       Omslag in het denken in de SVREZL: kwalitatieve
Limburg belangrijk is dat het ruimtelijk beleid dat de    versterking en van veel te veel
regio’s Noord- en Midden-Limburg voeren niet
conflicterend is met de principes zoals die in deze       De economische en demografische situatie vraagt om
structuurvisie staan en dat de uitwerking van de          een omslag in het denken en handelen waarin focus
principes uit het POL in regionaal beleid goed op         op de bestaande voorraad en kwalitatieve versterking
elkaar aansluiten. De gemeenten verwachten van de         daarvan centraal staan. De SVREZL schetst de
provincie Limburg dat ze hier op toe ziet. Daarnaast is   contouren van wat deze opgave betekent. Binnen
belangrijk dat de provincie in de relevante               deze context is vernieuwing en kwalitatieve versterk-
bestuurlijke gremia over de landsgrenzen heen het         ing van wezenlijk belang. Om dit op een ruimtelijk en
ruimtelijk beleid van Zuid-Limburg borgt en bijdraagt     economisch verantwoorde wijze mogelijk te maken
aan samenhang en afstemming tussen regionaal              dienen er telkens op het juiste schaalniveau keuzes
ruimtelijk-economisch beleid in de regio’s over de        gemaakt te worden:
landsgrenzen heen.
                                                          •   waar nieuwe ontwikkelingen zich concentreren;
                                                          •   waar deze in een compactere vorm geconsolideerd
 DE REGIO’S BINNEN ZUID-LIMBURG                               worden;
 HEBBEN STERK ONDERSCHEIDENDE EN                          •   waar kansen voor kwalitatieve versterking liggen;
 COMPLEMENTAIRE PROFIELEN                                 •   waar ruimte is voor extra toevoeging van meters;
                                                          •   maar ook waar ruimtelijke ontwikkelingen op
 Elke subregio levert binnen Zuid-Limburg een                 termijn mogelijk niet meer plaatsvinden.
 andere bijdrage, passend bij het eigen profiel.
                                                          De SVREZL benoemt richtinggevend op welk schaal-
 Zo levert Parkstad Limburg een (deels boven-             niveau keuzes ten aanzien van nieuwe ontwikkel-
 regionale) bijdrage aan de winkelmarkt met de            ingen gemaakt worden. Soms is dat op het niveau
 Woonboulevard en de Rodaboulevard, en levert de          van Zuid-Limburg, soms op niveau van Maastricht
 regio een economische bijdrage door middel van           Heuvelland, Westelijke Mijnstreek en Parkstad
 onder andere de Smart Services Campus en de              Limburg. Daarnaast op het niveau van de individuele
 sterke en nog steeds groeiende toeristische sector       gemeenten.
 (attracties en verblijfskwaliteit).
                                                          Belangrijk is dat de SVREZL aan de ene kant
 De Westelijke Mijnstreek biedt belangrijke en            rekening houdt met de demografische transitie en
 unieke bovenregionale vestigingsmilieus met              wat dit betekent voor de toekomstige vraag aan
 onder andere de Brightlands Chemelot Campus,             winkel- en werkgebieden. Daarnaast biedt de SVREZL
 VDL/Nedcar, en het multimodaal (logistieke)              rechtszekerheid voor ‘wat kan waar’ aan ondernemers
 bedrijventerrein Holtum-Noord en de                      en burgers. Tegelijkertijd moet er voldoende
 gebiedsontwikkeling rond de luchthaven                   flexibiliteit zijn om strategische projecten binnen
 Maastricht Aachen Airport.                               Zuid-Limburg te kunnen faciliteren en ruimte te
                                                          kunnen bieden aan nieuwe initiatieven en initiatieven
 Maastricht Heuvelland vervult een sterke functie         voor gebruikswijzigingen om de gewenste transfor-
 voor toeristisch bezoek. De historische binnenstad       matie en nieuw ondernemerschap mogelijk te maken.
 van Maastricht als winkelstad is landelijk en op         Uitgangspunt is telkens dat toevoeging van functies
 internationaal niveau een trekker en het                 en gebruiksmogelijkheden moet leiden tot
 Heuvelland is een belangrijke regio vanuit de            vernieuwing en niet tot ‘meer van hetzelfde’,
 vrijetijdseconomie. Daarnaast heeft ook de               waardoor een betere balans ontstaat tussen de
 Brightlands Health Campus uitstraling op                 kwalitatieve vraag en het kwalitatieve aanbod.
 Zuid-Limburgse en euregionale schaal.                    Toevoeging van aanbod is alleen wenselijk wanneer
                                                          deze leidt tot een kwalitatieve verbetering, die de
                                                          vitaliteit van de gewenste winkelconcentraties niet
                                                          aantast en daarnaast netto in beginsel geen
                                                          uitbreiding van de winkelmeters betekent.




14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Een tweede uitgangspunt is het belang van                    De mate waarin het gebrek aan marktspanning zich
flexibiliteit, om in te spelen op toekomstige                voordoet, verschilt van gemeente tot gemeente,
ontwikkelingen. De SVREZL heeft een looptijd tot             maar speelt in heel Zuid-Limburg. Ook verschillen
2030 en geeft een globale ontwikkelrichting aan,             de consequenties van overaanbod en leegstand al
waarbinnen het belangrijk is in te kunnen spelen op          naar gelang de grootte en reikwijdte van de gemeen-
nieuwe kwalitatieve ontwikkelingen in ondernemer-            te binnen Zuid-Limburg en specifieke kenmerken
schap en verwachte en onverwachte ontwikkel-                 van een kern of gemeente. Dit betekent dat er naar
ingen in de vraag van consumenten. Om deze reden             de toekomst toe kernen en buurten in stedelijk én
verankert de SVREZL de transformatieopgave met               landelijk gebied zullen bestaan waar bijvoorbeeld
jaarlijkse monitoring van de vraag en het aanbod in          de huidige winkels zullen verdwijnen en niet meer
kwantitatieve en kwalitatieve zin, inclusief het tijdelijk   worden ingevuld met nieuwe winkels, dan wel dat
gebruik van panden. Zo blijven veranderingen scherp          bestaande winkelconcentraties kleiner worden, terwijl
in beeld en kan er indien nodig bijgestuurd worden.          het winkelareaal in andere kernen en buurten nieuwe
Mocht er een initiatief zijn dat niet past binnen de         kwalitatieve impulsen krijgt. Dit alles wordt
SVREZL, dan kan, na een zorgvuldige afweging en om           afgewogen op sub- en/of regionaal niveau.
reden die een versterking van de hoofdstructuur in de
winkelmarkt, de kantorenmarkt en de                          Feit is wel dat een leegstand die (fors) hoger is dan de
bedrijventerreinenmarkt voor de toekomst betekent,           frictieleegstand ongewenste neveneffecten heeft op
voor de betreffende ontwikkeling, gefundeerd af-             onder andere het ondernemersklimaat, het
geweken worden van de visie.                                 vestigingsklimaat en de vastgoedwaarde in Zuid-
                                                             Limburg. Belangrijker nog is dat in met name de
Gemeenten leveren inzet voor de monitoring die de            winkelmarkt een te hoge leegstand kan leiden tot een
provincie organiseert ten behoeve van het gemeen-            negatieve spiraal en zichzelf versterkende negatieve
schappelijk belang (onder andere Monitor Kantoren            effecten heeft op de leefbaarheid. Dit is het
en REBIS). De bestuurlijke monitoring van deze               belangrijkste argument om versterking van de hoofd-
structuurvisie, de programmering en de gemaakte              structuur tot het centrale thema in de SVREZL te
afspraken gaat plaatsvinden binnen de bestaande              maken.
bestuurlijke gremia: subregionale bestuurlijke over-
leggen en het Bestuurlijk Overleg Ruimtelijke                Dit alles betekent dat binnen de SVREZL een
Economie Zuid-Limburg, of een gelijkwaardig                  aantal generieke principes staan benoemd die in heel
bestuurlijk overleg dat wezenlijk is voor de uitvoering      Zuid-Limburg aan de orde zijn, op basis waarvan per
van de SVREZL.                                               subregio verdere uitwerkingen kunnen plaatsvinden.
                                                             De gemeenten benutten deze handvatten als basis om
Versterking van de hoofdstructuur staat centraal             de transformatieopgave verder aan te scherpen en in
in de SVREZL                                                 te vullen, binnen deze generieke principes.



                                                             1.2
Kern van de structuurvisie is versterking van de
hoofdstructuur van concentratie- en balans-
gebieden in de drie vastgoedsegmenten. De
                                                                         Aanpak en specifieke situatie
onderliggende doelstelling is de leefbaarheid in de                      in Zuid-Limburg in relatie tot 		
kernen en Zuid-Limburg als geheel zo goed mogelijk                       het POL
intact te houden en te verbeteren, of te voorkomen
dat mogelijk in de toekomst ongewenste neven-                POL2014 is een kaderstellend beleidsdocument voor
effecten ontstaan. Deze doelstelling betekent in de          de SVREZL
praktijk dat gemeenten moeten kiezen voor de
sterkste locaties voor winkels, kantoren en bedrijven-       Het Provinciaal Omgevingsplan Limburg is het
terreinen en dat niet alle huidige capaciteit in             kaderend beleidsdocument voor fysiek beleid en
combinatie met de beoogde plannen kan blijven                mobiliteit in de provincie Limburg. POL2014 geeft de
bestaan. Vergroten van de marktspanning in de                visie, ambitie en opgaven voor de kwaliteit van
ruimtelijke economie is nodig om zo te komen tot             Limburg weer. Daarnaast geeft het kaders aan in de
gezonde vraag-aanbodverhoudingen. Dit speelt in de           vorm van een raamwerk voor basisbehoeften en een
winkel- en de kantorenmarkt het sterkst en in mindere        aantal principes voor ontwikkeling.
mate in de bedrijventerreinenmarkt.




                                                                                                               15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Het POL zet aan tot uitvoering en een proces voor                              andere locaties. Onder de voorwaarde dat ligging
gezamenlijke actie. De uitvoering vindt plaats langs                           en gebouw geschikt zijn voor de betreffende
drie samenhangende lijnen, waarbij de integraliteit                            functies en de herbestemming past in lokaal beleid.
een belangrijke rol speelt:
                                                                           •   Meer-stad-meer-landprincipe: in de kern gaat het
•   thematische uitvoeringsprogramma’s;                                        om het versterken van hoogwaardige steden en het
•   ontwikkelingsprojecten;                                                    versterken van hoogwaardig landschap in Zuid-
•   regionale (thematische) uitwerkingen.                                      Limburg. De stedelijkheid met een mix aan kennis,
                                                                               cultuur en voorzieningen is steeds belangrijker
De Omgevingsverordening Limburg borgt deze lijnen.                             voor de regionale economie en een goed woon-
                                                                               klimaat. Het Zuid-Limburgse landschap met haar       
De aanpak zal, waar dat nodig of wenselijk is,                                 Nationaal Landschap is in ieder opzicht
geborgd worden in de Omgevingsverordening                                      hooggewaardeerd en is vanuit haar groene
Limburg. Daarbij wordt de in de regio ontwikkelde                              ontwikkeling een trekker voor de regio als geheel.
aanpak voor de regio ‘algemeen verbindend’


                                                                           1.3
verklaard.

Belangrijke principes in het POL die in de SVREZL
                                                                                           Andere beleidsmatige
verder worden vertaald binnen de schaal en maat van                                        relevante aspecten voor
Zuid-Limburg:                                                                              de SVREZL
•   Dynamisch voorraadbeheer: veel gebieden in de                          De SVREZL bereidt voor op de Omgevingswet
    winkel-, kantoren- en bedrijventerreinenmarkt
    hebben te maken met een teveel aan locaties en                         Naar verwachting zal binnen de looptijd van de
    bestaande leegstaande gebouwen en daarnaast                            SVREZL de Omgevingswet van kracht worden. Deze
    soms een teveel aan plannen voor nieuwbouw.                            wet integreert naast ruimtelijke ordeningsregels ook
    De verwachting is dat het teveel aan vastgoed en                       verordeningen en andere wetgeving die van invloed
    plannen in de toekomst in alle segmenten waar                          zijn op de omgeving. Dit heeft consequenties voor
    deze structuurvisie betrekking op heeft zal                            de naam en precieze werking van publiekrechtelijke
    toenemen. Er is over de hele linie meer ruimte                         instrumenten. Waar relevant en bekend staat in voet-
    dan programma in deze segmenten. Dit vraagt                            noten hoe invulling van regels onder de toekomstige
    om moeilijke keuzes die belangrijk zijn om ruimte                      Omgevingswet kan plaatsvinden. Medio 2017 heeft
    te creëren voor innovatieve ontwikkelingen die echt                    de Rijksoverheid aangekondigd dat de Omgevingswet
    iets toevoegen. Daarbij is er het besef en de                          waarschijnlijk later in werking treedt dan de datum
    acceptatie dat niet elk leegstaand gebouw weer                         van januari 2019 die eerder was voorzien.
    gebruikt gaat worden en dat structureel
    leegstaande gebouwen niet weer een nieuwe                              De SVREZL legt een belangrijke basis voor de
    bestemming kunnen krijgen als winkel, kantoor                          uitvoering
    of bedrijfsruimte.
•   Ladder voor duurzame verstedelijking: van                              De SVREZL legt een voor overheden bindende basis
    rijkswege geldt de Ladder voor duurzame verste-                        voor de uitvoering. Deze vindt in de praktijk plaats via
    delijking als procesvereiste voor het faciliteren                      subregionale en lokale uitwerkingen in de vorm van
    van nieuwe stedelijke ontwikkeling. Toevoeging                         bestemmingsplannen.2 Daarnaast bereidt de struc-
    van nieuwe plannen moet aantoonbaar nodig                              tuurvisie voor op de uitvoering door procesbomen
    zijn, op schaal van de relevante marktregio. Daarin                    en afwegingskaders te formuleren waarbinnen de
    worden allereerst de mogelijkheden van bestaand                        regio’s en de gemeenten opereren. Daar hoort bij dat
    vastgoed meegenomen.                                                   afwegingen voor initiatieven indien deze niet passen
•   Prioriteit voor hergebruik van cultuurhistorische en                   in het bestemmingsplan – afhankelijk van schaal en
    beeldbepalende gebouwen. Vestiging van functies                        invloedssfeer – telkens in het juiste gremium worden
    in kerken, kloosters, monumenten en andere                             afgewogen. Op het niveau van Zuid-Limburg en op
    beeldbepalende panden en panden op beeld-                              het niveau van de subregio’s wordt er daarnaast een
    bepalende locaties verdient de voorkeur boven                          uitvoeringsprogramma opgesteld.

2
  Onder de Omgevingswet wordt het bestemmingsplan vervangen door het Omgevingsplan, waarin naast RO-regels ook andere ruimtelijke regels en
  verordeningen zijn geïntegreerd.




16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Tot slot biedt de SVREZL ook een handvat voor de          •   Deel 2 bevat de bijbehorende verbeelding met           
ontwikkeling van nieuwe instrumenten voor de uit-             daarin de afbakening van concentratie- en
voering, anticiperend op de nieuwe Omgevingswet,              balansgebieden voor de winkelmarkt, de kantoren-
voor zover bekend ten tijde van de bestuurlijke               markt en de bedrijventerreinenmarkt.
vaststelling van de SVREZL.

De SVREZL hangt nauw samen met de SVWZL en de
visie vrijetijdseconomie

De SVREZL is een integrale visie op ruimtelijke
economie en heeft nauwe samenhang met de Struc-
tuurvisie Wonen Zuid-Limburg (SVWZL) en de nog
te vormen Zuid-Limburgse visie vrijetijdseconomie.
Daarnaast zijn er relaties met maatschappelijk vast-
goed en transities in energie, circulaire economie en
klimaatadaptatie. De Zuid-Limburgse gemeen-
ten streven naar een zoveel mogelijk ontkokerde en
integrale structuurvisie waar dit relevant kan zijn. De
inhoud en doelstellingen en de beleidskaders van
de structuurvisies sluiten op elkaar aan. Daarnaast
geldt over de hele linie dat de transformatieopgave in
Zuid-Limburg maakt dat er naar de toekomst toe op
sommige locaties behoefte is aan meer flexibiliteit in
het programma voor een bepaalde locatie of pand.
Het tegenovergestelde kan ook: dat het op
locatieniveau juist niet wenselijk is te komen tot
uitwisseling van programma tussen bijvoorbeeld
wonen en werken en vice versa.

Ook op bestuurlijk niveau heeft het relevante
bestuurlijk overleg dat verantwoordelijk is voor de
uitvoering van de SVREZL raakvlakken met
bestuurlijke overleggen rond het thema ‘wonen’, en
andere ruimtelijke thema’s zoals recreatie en leisure
en maatschappelijk vastgoed.



1.4         Leeswijzer
Deze structuurvisie bestaat uit 2 delen die onlos-
makelijk met elkaar zijn verbonden:

•   Deel 1 geeft de kernprincipes van de SVREZL
    weer en de uitwerking van de belangrijkste
    opgaven in de winkelmarkt, de kantorenmarkt en
    de bedrijventerreinenmarkt. Per thematisch
    hoofdstuk leest u achtereenvolgens over de
    opgaven, de visie op dit marktsegment, en
    de voorzet voor de uitvoeringsagenda.




                                                                                                              17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>2
     De winkelmarkt
     in Zuid-Limburg




18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>2.1         Belangrijkste vraagstukken in de
            winkelmarkt

                                                          die soms nog niet in bestemmingsplannen zijn opge-
 DE BELANGRIJKSTE REGIONALE UITDAGINGEN                   nomen. Tegelijkertijd vragen ondernemers om andere
 IN DE WINKELMARKT                                        winkelplannen dan nu worden aangeboden. Een deel
                                                          van de winkelketens in het middensegment verdwijnt,
 In het POL2014 staan de volgende kwalitatieve            andere winkelformules schalen op en concentreren
 uitdagingen voor de winkelmarkt benoemd:                 zich in grotere centra.

 •   De kwaliteit van de binnensteden als belangrijke     Consumenten oriënteren zich meer op gemak en
     ontmoetingsplaatsen behouden en waar                 besteden minder in fysieke winkels ten faveure van
     mogelijk versterken. Daar liggen de grootste         internetwinkels. De ambitie voor de winkelmarkt richt
     kansen voor vernieuwing. Die kwaliteit wordt         zich daarom primair op aantrekkelijke stedelijke centra
     uiteraard niet alleen bepaald door winkels, maar     in de binnensteden van Heerlen, Sittard en Maastricht
     door de mix daarvan met onder andere voor-           als hoofdontmoetingscentra met een eigen gezicht en
     zieningen, cultuurhistorische objecten,              verzorgingsgebied. Daarnaast ligt in stedelijke
     kantoren, ambachtelijke bedrijven en binnen-         gebieden de focus op complete buurt- en wijkcentra
     stedelijk wonen. Met aantrekkelijke binnen-          voor de meer dagelijkse aankopen van inwoners.
     steden kan ook de aantrekkingskracht van             Het winkelaanbod in het landelijke gebied is vooral
     Limburg voor grensoverschrijdend                     gericht op het aanbieden van goede en bereikbare
     kooptoerisme en funshoppen behouden blijven          (dagelijkse) voorzieningen en toeristische
     en waar mogelijk worden verhoogd.                    voorzieningen in de toeristische gebieden.
 •   Voor dorpskernen en wijken is de opgave
     vooral om het voorzieningenniveau en daarmee         Veel typen winkelgebieden staan onder druk, op dit
     de leefbaarheid zoveel mogelijk op peil te           moment, maar zeker ook naar de toekomst toe. Met
     houden. Dat zal echter niet overal op het niveau     name de weinig onderscheidende winkelconcen-
     van nu kunnen, dat vraagt om keuzes.                 traties en verspreide bewinkeling zijn kwetsbaar en
 •   Er moet gewerkt worden aan de kwaliteit van          werken verstorend in de winkelstructuur. Het risico is
     de grootschalige winkelgebieden aan de rand          dat ook kansrijke gebieden onder druk komen te
     van de steden. Deze gebieden hebben                  staan. Juist door te kiezen kan de positie van deze
     waarschijnlijk het meeste last van de ontwik-        centra gehandhaafd blijven.
     keling van online winkelen en van de
     economische teruggang. De opgave zal per             De winkelstructuur van Zuid-Limburg staat niet op
     winkelgebied sterk uiteenlopen. Er zijn centra       zichzelf. De ligging aangrenzend aan Duitsland en
     met een aantrekkingskracht ver buiten de eigen       België, maakt dat buitenlanders in Zuid-Limburg
     regio. Veel centra richten zich vooral op de         aankopen doen en dat inwoners van Zuid-Limburg
     lokale/regionale consument. Voorkomen moet           inkopen doen in winkelgebieden buiten Zuid-
     worden dat als oplossing voor problemen              Limburg. Grensoverschrijdend winkelen is een kans
     gekozen wordt voor verbreding van deze               voor de Zuid-Limburgse detailhandel. Dit geldt
     centra waardoor deze zich tot nieuwe                 bijvoorbeeld voor winkelgebieden met een grote
     ‘binnensteden’ kunnen ontwikkelen.                   reikwijdte zoals het centrum van Maastricht en de
                                                          Woonboulevard Heerlen als euregionale koopiconen,
                                                          naast winkelgebieden met een grensligging.
Winkels zijn belangrijk voor de werkgelegenheid, de       Daarnaast neemt het aandeel Nederlanders dat
leefbaarheid en de vrijetijdsbeleving. Door de hoge       boodschappen doet over de grens de laatste
leegstand in de bestaande winkels en het verander-        jaren toe. Naar de toekomst zal het effect van toe- en
ende consumentengedrag dreigt de leefbaarheid in          afvloeiing ongeveer gelijk blijven (bij gelijk blijvende
kernen en gebieden te verslechteren. De winkelstruc-      aanbodsverhoudingen). Afstemming met Duitse en
tuur in Zuid-Limburg is zeer fijnmazig. De leegstand is   Belgische buurgemeenten is nodig om de instroom
bovengemiddeld en bevindt zich in veel aangewezen         en koopstromen op het huidige niveau te houden.
gebieden in de hoofdstructuur. Daarnaast is er soms
veel ruimte voor nieuwe winkelmeters opgenomen
in bestaande bestemmingsplannen en zijn er nieuwe
initiatieven en initiatieven voor gebruikswijzigingen




                                                                                                             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Daarnaast is er sprake van een toename van inter-                  willen we in principe geen nieuwe winkels,
netverkopen. Op internet is één druk op de knop                    met uitzondering van zeer kleinschalige winkels.
voldoende om een aankoop te doen. Consumenten                  •   Winkels horen niet op bedrijventerreinen thuis,           
kunnen vergelijken, op grote afstand aankopen doen,                behalve als het gaat om verkoop van goederen
zijn optimaal geïnformeerd en winkelen 24/7. Hierdoor              die zich bij uitstek leent voor vestiging op een        
lopen de bezoekersaantallen van reguliere winkels                  bedrijventerrein, zoals grove bouwmaterialen.
terug en is er minder vraag naar fysieke winkel-                   Op campussen worden detailhandelsbedrijven              
meters. Marktonderzoeken en rapportages laten                      zonder inhoudelijke of functionele binding met
uiteenlopende percentages zien, maar het aandeel                   de site uitgesloten.
aan online verkopen in de detailhandel wordt                   •   Naar de toekomst toe worden winkelgebieden in        
doorgaans geschat op ruim 10%. De afgelopen jaren                  Zuid-Limburg compacter en streven we naar
groeide dit percentage jaar op jaar met flinke                     clustering van winkels.
sprongen. Voor een aantal branches ligt dit                    •   Grootschalige winkelgebieden aan de rand van                   
percentage al fors hoger, zoals schoenen, mode,                    de steden (perifere en thematische clusters)
elektronica en kinderspeelgoed (15 tot 20%). Hoewel                blijven compact en bieden geen ruimte aan
het aandeel online aankopen bij dagelijkse bood-                   branches die bij uitstek in binnensteden thuishoren
schappen nu nog relatief laag is (1%), wordt ook voor              (zoals: kleding en schoenen).
deze branche een stijging verwacht naar wellicht 5             •   Voor grotere initiatieven binnen bestaande
tot 10%. Deze ontwikkeling van toenemende online                   winkelgebieden, winkels of uitbreidingen zal steeds
verkoop zet bestaande fysieke winkels nog verder                   bekeken moeten worden of deze passen binnen
onder druk en versterkt de concurrentiedruk.                       deze structuurvisie, en de subregionale visies voor
                                                                   winkels en lokaal beleid. Er vindt daarover


2.2
                                                                   afstemming plaats in het juiste bestuurlijke
                                                                   gremium.
             Visie winkelmarkt                                 •   Aan de afweging ligt een onafhankelijke
                                                                   ruimtelijk-economische effectenstudie ten grond-    
De principes van dynamisch voorraadbeheer
                                                                   slag, waarvoor de initiatiefnemer zorg draagt.
toepassen op locatieniveau
                                                                   Bij de afweging speelt ook de Ladder voor
                                                                   duurzame verstedelijking een rol.
Onderstaande basisprincipes en spelregels, aanslu-
itend op het POL2014 zijn het vertrekpunt in deze
                                                               Voor vestiging van specifieke winkels gelden
structuurvisie:
                                                               daarnaast de volgende uitgangspunten:
•   Er is ruimte voor nieuwe winkelgebieden of
                                                               •   Voor nieuwe supermarkten en uitbreidingen van    
    uitbreidingen van bestaande winkelgebieden met
                                                                   supermarkten binnen de hoofdstructuur die
    regionale impact als deze aantoonbaar toege-
                                                                   daarmee in totaal groter worden dan 1.200 m² wvo
    voegde waarde bieden aan de regio, leiden tot
                                                                   dient altijd op Zuid-Limburgs schaalniveau
    versterking van de structuur en de vitaliteit van
                                                                   bestuurlijke instemming gezocht te worden. Voor     
    de binnensteden niet aantasten. Volgens de
                                                                   nieuwe initiatieven en uitbreidingen van
    principes van het dynamisch voorraadbeheer moet     
                                                                   supermarkten tot in totaal maximaal 1.200 m²
    de ontwikkeling ervan gepaard gaan met het
                                                                   wvo volstaat afstemming op subregionaal niveau.     
    verdwijnen van bestaande voorraad elders in de
                                                                   Het uitgangspunt dat supermarkten binnen de
    regio.
                                                                   hoofdwinkelstructuur op passende niveaus van
•   Er blijft ruimte voor verantwoorde dooront-
                                                                   de winkelhiërarchie gevestigd moeten worden,
    wikkeling van bestaande winkelgebieden elders
                                                                   is leidend.
    in het bebouwd gebied, zolang deze passen in
                                                               •   Winkels in de centra van kleinschalige kernen,            
    de winkelhiërarchie en geen ongewenste neven-
                                                                   zonder concentratiegebieden en balans-
    effecten hebben op andere concentratiegebieden,         
                                                                   gebieden worden vrijgesteld van salderen wanneer
    zoals binnensteden. Volgens de principes van
                                                                   de oppervlakte in wvo kleiner is dan 100 m².
    het dynamisch voorraadbeheer moet de
                                                                   Vestiging van een kleine winkel tot dit oppervlak
    ontwikkeling ervan gepaard gaan met het
                                                                   heeft geen neveneffecten op de winkel-
    verdwijnen van bestaande voorraad elders in de
                                                                   structuur als geheel en draagt in belangrijke
    regio. Buiten de concentratie- en balansgebieden
                                                                   mate bij aan de leefbaarheid van deze kernen.




20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>•   Initiatieven voor winkels die zich vestigen in de            of straat’ staat ingetekend. Daarnaast zijn de
    twee koopiconen binnen de specifieke                         afgebakende winkelgebieden vaak kleiner dan deze
    segmenten waar zij koopicoon voor zijn, worden               op dit moment zijn, aansluitend op de toekomstige
    vrijgesteld van saldering.                                   behoefte aan deze winkels, de plek in de winkel-
                                                                 hiërarchie en de reikwijdte en het draagvlak van het
Winkelcentra indelen in concentratie-, balans- en                winkelgebied, bezien vanuit het toekomstperspectief
transitielocaties om deze in de toekomst vitaal                  op vraag en aanbod in de winkelstructuur zoals onder
te houden                                                        andere BRO (2015) dat schetst.

Rekening houdend met een afname in behoefte is het                   In de lijn met het dynamische voorraadbeheer,
nodig om de positie, functie en omvang van alle                      betekent dit dat bij het faciliteren van nieuwe voor-
centra bij te stellen en aan te passen aan een                       raad sprake moet zijn van de aanpak van bestaande
afnemende behoefte aan winkelmeters, en met een                      leegstand en het schrappen van bestaande winkels
kwalitatieve focus op de meest kansrijke gebieden.                   die niet kansrijk zijn. Toevoeging van aanbod is alleen
De winkelgebieden krijgen een label als concentratie-                wenselijk, wanneer deze leidt tot versterking van de
of balansgebied en worden ruimtelijk begrensd. Dit                   hoofdstructuur, of een kwalitatieve verbetering, die
is de hoofdstructuur. Overige gebieden worden als                    de vitaliteit van gewenste winkelconcentraties niet
transitiegebied voor winkels gelabeld.                               aantast en daarnaast netto geen uitbreiding van de
                                                                     winkelmeters betekent.
De ontwikkelingen in demografie en vooral de
winkelsector zelf vragen om scherp te sturen op                      In aanvulling op het principe van ‘saldo nul’ is het
programma’s aan de hand van een hoofdstructuur                       nodig de bestaande leegstand op termijn te
van concentratie- en balansgebieden, zowel lokaal,                   verminderen tot een gezonde marktleegstand van
(sub)regionaal als op niveau van Zuid-Limburg als                    gemiddeld 6% op het niveau van een subregio.
geheel.

•   Concentratiegebied: afgebakend thematisch of                      SALDEREN EN LEEGSTAND IN DE WINKELMARKT
    kern/hoofdwinkelgebied binnen de hoofd-
    structuur waar de sterkste winkelactiviteiten                     •   Leegstand < frictieleegstand binnen de
    plaatsvinden. Doel tot met 2030 is het kwalitatief                    subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo
    en kwantitatief versterken van deze gebieden.                         0 of +: dit betekent dat het aantal meters in dit
    Kleurcode op de structuurvisiekaart: groen.                           gebied kan toenemen.
•   Balansgebied: afgebakend winkelgebied binnen                      •   Leegstand = frictieleegstand binnen de
    de hoofdstructuur waar sprake is van behoud                           subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo
    van de huidige voorraad aan meters, al dan niet                       0: dit betekent dat het aantal meters in dit
    door middel van actieve sturing. Doel tot en met                      gebied gelijk blijft.
    2030 is het behouden van deze gebieden.                           •   Leegstand > frictieleegstand binnen de
    Kleurcode op de structuurvisiekaart: geel.                            subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo
                                                                          –: dit betekent dat het aantal meters in dit
Buiten de hoofdstructuur gaat het om transitie-                           gebied afneemt.
gebied: overig (winkel)gebied/locatie waar de
voorraad mogelijk wordt onttrokken. Er zal per
subregio en gemeente een uitwerking gemaakt
worden van een prioritering van locaties. Het kan
gaan om actieve sturing of passieve sturing. Een
transitiegebied staat niet op de structuurvisiekaart.

De indeling van de gebieden is gebaseerd op het
hoofddoel. Dit betekent niet dat er slechts één kleur
in de geografische afbakening van het gebied op de
kaart voorkomt. Het is goed mogelijk dat er naast een
‘groene kern’ in het winkelgebied nog een ‘gele rand




                                                                                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Keuzes over winkelvoorzieningen vooral op                                      van panden waardoor een couranter winkelconcept
subregionaal en lokaal niveau                                                  kan ontstaan. Een ander voorbeeld van kwalitatieve
                                                                               versterking is de toevoeging van nieuwe onderschei-
De meeste beslissingen over de ontwikkeling van                                dende winkelconcepten die nog niet aanwezig zijn.
de winkelvoorzieningen worden op subregionaal en                               Soms kan het gaan om versterkingen van functionele
lokaal niveau genomen, met behulp van de proces-                               afbakeningen (zoals een andere entrée) van winkels
boom (zie paragraaf 3 van dit hoofdstuk). Dit is aan                           waardoor het winkelgebied aantrekkelijker wordt.
de orde voor beslissingen over de hoofdstructuur van                           Daarbij is rekening gehouden met de toekomstper-
concentratie- en balansgebieden in stadsdeelcentra,                            spectieven van winkelgebieden. Van alle winkelcon-
toeristische centra (in Valkenburg, Vaals en Gulpen) en                        centraties is gekeken naar de reikwijdte van deze
wijken en dorpen.                                                              gebieden in relatie tot hun draagvlak, en hoeveel
                                                                                                                                 3
                                                                               winkels met een indicatieve omvang hierbij horen.  
Waar het gaat om winkelgebieden met een grotere
reikwijdte in de hoofdstructuur, zoals perifere                                Het POL geeft aan dat winkels niet op zichzelf staan
(thematische en niet thematische) winkelgebieden,                              en dat de combinatie met andere voorzieningen van
de winkelgebieden in de stedelijke centra Heerlen,                             groot belang is. Voor de kwaliteit en vitaliteit van
Sittard en de koopiconen (Woonboulevard Heerlen                                binnensteden als belangrijke ontmoetingsplekken,
en de binnenstad van Maastricht) dienen beslissingen                           maar ook voor dorpskernen en wijken is de
ook in het relevante gremium te worden gewogen.                                combinatie van winkels met horeca en andere
Zo ontstaat een regionale winkelhiërarchie.                                    voorzieningen als wonen, werken, cultuur en
                                                                               recreatie van groot belang. Dat betekent overigens
In de beslissingen rond de aard en omvang van de                               ook dat het vestigen van nieuwe horeca-initiatieven
winkelconcentraties gaat het telkens om de vraag hoe                           buiten de hoofdstructuur van invloed kunnen zijn op
we de kwaliteit van de winkelgebieden kunnen                                   de vitaliteit van de winkelcentra binnen deze
behouden of versterken. Voorbeelden van kwalitatieve                           hoofdstructuur.
versterkingen, zijn bijvoorbeeld een samenvoeging
Tabel 1: toekomstperspectieven winkelgebieden
                                                                      Toekomst
          Winkelstructuur voor de                   Indicatief aantal                 Indicatieve omvang                Draagvlak in
          toekomst                                  winkels                           in m² wvo                         potentiële bezoekers

  1       Koopicoon (euregionaal)                                           >250                       >90.000                          >250.000
  2       Regionaal centrum                                                 >150                 40.000-50.000                          >150.000
  3.1     Perifere thematische con-                                        15-20                       >20.000                    75.000-150.000
          centratie (bovenregionaal)
  3.2     Perifere thematische con-                                            >5                         >10.000                           >30.000
          centratie(bovenlokaal)
  3.3     Perifere niet thematische                                        10-50                          >10.000                           >50.000
          concentratie (bovenlokaal)
  4       Stadsdeelcentrum                                                 50-75                 10.000-25.000                            >30.000
  5.1     Boodschappencentrum                                              15-40                   2.000-8.000                       5.000-15.000
          in een dorp
  5.2     Boodschappencentrum                                              15-40                    2.000-8.000                             >15.000
          in een wijk
  6       Toeristisch centrum                                            40-100                  10.000-20.000
          landelijk gebied
  7       Buurtcentrum in een kern                                           <15                        Tot 4.000                             <5.000
          of wijk

3
  Indeling: Stec Groep, 2017 op basis van analyse BRO 2015. De hoofdstructuur is tot stand gekomen op basis van een beoordeling van alle winkelgebieden,
  aan de hand van een afwegingskader, of sprake is van een kansarm of kansrijk winkelgebied vanuit een toekomst gericht perspectief. De kansrijke
  winkelgebieden zijn daarna gelabeld in de winkelhiërarchie Zie ook bijlage A van de SVREZL. Vraag en aanbod zijn bekeken en toebedeeld op deze niveaus.
  Vervolgens is gekeken welke omvang past bij de beoogde vraag binnen de hoofdstructuur’.


22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>De verschillende niveaus van de winkelhiërarchie

De winkelhiërarchie van Zuid-Limburg en de labeling van de verschillende winkelgebieden in concentratie- en
balansgebieden staat in de volgende tabel.

tabel 2: de winkelhiërarchie
                                    Maastricht Heuvelland    Parkstad Limburg       Westelijke Mijnstreek

 1     Koopicoon (euregionaal)      Maastricht binnenstad    Woonboulevard
                                                             Heerlen
                                                             (thema wonen)
 2     Regionaal centrum                                     Heerlen-Centrum        Sittard-Centrum
 3     Perifere thematische                                  Rodaboulevard (thema
 3.1   concentratie                                          sport en leisure)
       (bovenregionaal)
 3.2   Perifere thematische         Belvedère (perifere en                          Gardenz
       concentratie                 grootschalige                                   (thema huis en tuin)
       (bovenlokaal)                detailhandel)                                   Sportzone Limburg
                                                                                    (thema sport en leisure)
                                                                                    Handelscentrum
                                                                                    Bergerweg
 3.3   Perifere niet thematische    A2 Gronsveld                                    Makado
       concentratie (bovenlokaal)
 4     Stadsdeelcentrum             Brusselse Poort          Brunssum Centrum       Geleen Centrum
                                    Heer                     Landgraaf Centrum
                                                             (Op de Kamp)
                                                             Kerkrade Centrum
                                                             Hoensbroek Centrum
 5     Boodschappencentrum          Meerssen Centrum         Voerendaal Centrum     Beek Centrum
 5.1   in een dorp                  Eijsden/Breusterstraat   Nuth Centrum           Stein Centrum
                                                             Simpelveld Centrum
 5.2   Boodschappencentrum          Amby Noord               Giessen-Bautsch /      Born Centrum
       in een wijk                  Voltastraat              De Bautsch             Elsloo
                                    Malbergplein             Heerlerheide
                                    WC Carré                 ’t Loon
                                                             Carboonplein
                                                             Schaesberg
                                                             Waubach
 6     Toeristisch centrum          Valkenburg Centrum
       landelijk gebied             Gulpen Centrum
                                    Vaals Centrum
 7     Buurtcentrum in een kern     WC Belfort               Hertogenlaan           Bloemenmarkt /
       of wijk                      Caberg                   Bleijerheide           Lindenheuvel
                                    Daalhof                  Douve-Weien            Limbrichterveld
                                    Hoolhoes                 Eygelshoven            Kemperkoul
                                    De Heeg                  Treebeek               Stadbroek
                                    De Beente                Brunssum Noord         Oud-Geleen
                                    Scharnerweg              Schimmert              Zuidhof
                                    Glacisweg                Hulsberg               Munstergeleen
                                    Geulle                   Schinveld              Grevenbicht
                                    Margraten                Bocholtz               Schinnen
                                    Bunde                    Klimmen                Oirsbeek
                                    Berg en Terblijt                                Amstenrade
                                    Cadier en Keer                                  Spaubeek
                                                                                    Neerbeek




                                                                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>In deze paragraaf staat een korte toelichting per type    5. Boodschappencentrum in een dorp of een wijk
winkelniveau in de winkelhiërarchie. In bijlage B staat
een uitgebreide toelichting.                              In de dorpskernen in Zuid-Limburg zien we een grote
                                                          diversiteit in winkelgebieden. Enkele dorpscentra zijn
1. Koopicoon                                              relatief groot en zijn ook gelegen in een grotere ge-
                                                          meente/kern. De toekomst van dorpscentra is vooral
Koopiconen de binnenstad van Maastricht en de             geënt op de aanwezigheid van een of meerdere
Woonboulevard Heerlen zijn de winkelgebieden met          supermarkten (trekkers) en enig aanvullend
de grootste reikwijdte in Zuid-Limburg, met een ster-     winkelaanbod.
ke bovenregionale/euregionale aantrekkingskracht.
De omvang zal gelijk blijven of licht toenemen.           In de wijkcentra van de steden zien we een soortgelijk
                                                          beeld. Naar de toekomst zullen er winkelgebieden
2. Stadscentrum                                           zijn die compacter worden. In Maastricht zullen deze
                                                          winkelgebieden an sich niet (zo sterk) krimpen in
De centra van Heerlen en Sittard zullen hun positie       omvang, ze functioneren op wijkniveau en het totale
als regionale centrumsteden in de (sub)regio behou-       aanbod is beperkt.
den. Door dalende bevolkingsomvang zal de omvang
van het centrum kleiner worden, met daarbuiten            6. Toeristisch centrum in landelijk gebied
ruimte voor een beperkt aanloopmilieu (winkels en
andere functies).                                         De toeristische centra hebben een sterk(er) ont-
                                                          wikkeld winkel- en voorzieningenniveau dan het
3. Perifere concentratie                                  aantal inwoners van de kern en directe omgeving
                                                          zou verantwoorden. Deze centra hebben – naast een  
Voor de perifere concentraties geldt dat er sprake is     functie als dagelijks boodschappencentrum voor
van thematische en niet thematische concentraties         lokale inwoners – een sterke toeristische aantrek-
gericht op de regio. De grootste thematische concen-      kingskracht en instroom. Een groot deel van de
tratie is de Roda Boulevard (leisure en sport).           bestedingen wordt door toeristen en dagrecreanten
                                                          gedaan. Dit betekent dat er meer draagvlak is voor
Daarnaast hanteren we de kleinere perifere thema-         dagelijkse en niet-dagelijkse winkels en voorzien-
tische concentraties (bovenlokaal), zoals Gardenz,        ingen. Naar de toekomst is de verwachting dat het
Belvedère, de Sportzone Limburg (specifiek het            aantal recreanten en toeristen toeneemt. Dit betekent
winkelgebied binnen Sportzone Limburg) en                 dat het draagvlak voor detailhandel niet afneemt.
Handelscentrum Bergerweg.
                                                          7. Buurtcentrum in steden en kleinere dorpskernen
Tot slot kent Zuid-Limburg een tweetal perifere con-
centraties zonder thema. Het gaat om het Retailpark       De buurtcentra van steden en dorpskernen zijn
A2 in Gronsveld en Makado in Beek. Dit zijn con-          relatief klein en betreffen vaak een supermarkt en
centraties die een (boven)lokale aantrekkingskracht       enkele ondersteunende winkels (bijvoorbeeld
hebben vanwege ligging en bereikbaarheid/parkeren         bakker, slager, drogist, kleding, huishoudelijke- en of
maar waar we naar de toekomst toe vooral een              cadeauartikelen). De verwachting is dat ze als gevolg
kwalitatieve versterking beogen, zonder kwantitatief      van krimp enigszins afnemen in de komende jaren.
uit te breiden.
                                                          Buiten de winkelhiërarchie is sprake van verspreide
4. Stadsdeelcentrum                                       bewinkeling

De stadsdeelcentra in Zuid-Limburg zijn zeer divers in    Winkels die niet in de voorgenoemde hoofdwinkel-
omvang en functioneren. Hierdoor is ook het               structuur liggen, vormen de verspreide bewinkeling.
toekomstperspectief verschillend. Enkele stads-           Er zal altijd draagvlak zijn voor enige verspreide
deelcentra zijn in de huidige omvang te groot en het      bewinkeling, maar deze zal in omvang moeten
perspectief wordt eerder slechter dan beter. De stads-    afnemen. Nu ligt het aandeel verspreide
deelcentra liggen overwegend in een gebied met            bewinkeling op circa 25-30% van de totale omvang
>30.000 inwoners als primair verzorgingsgebied.           van de winkelvoorraad. Het toekomstperspectief van
                                                          (een groot deel van) verspreid gelegen winkels is
De grootste opgave ligt in de grotere centra zoals        matig tot slecht, en deze verspreide bewinkeling kan
Geleen en Kerkrade.                                       risico opleveren voor de hoofdstructuur.




24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>2.3
                                                                                                Procesboom voor uitbreidingen, nieuwe initiatieven
                                                                                                en initiatieven voor gebruikswijzigingen
                Verbeelding en procesboom
                toekomstige winkelgebieden                                                      De spelregels voor uitbreidingen, nieuwe initiatieven
                                                                                                en initiatieven voor gebruikswijzigingen staan
Verbeelding                                                                                     samengevat in de volgende procesboom. Nieuwe
                                                                                                initiatieven en initiatieven voor gebruikswijzi-
De winkelhiërarchie is vertaald in een verbeelding                                              gingen worden aan de hand van een toetsingskader
van de concentratie- en balansgebieden, dat overal                                              in het relevante gremium besproken. Op niveau van
op zelfde wijze in heel Zuid-Limburg is afgewogen,                                              Zuid-Limburg bewaken de gemeenten en de
zie Deel 2. Uitgangspunt daarbij is niet de huidige                                             subregio’s voortgang, uitgangspunten, samenhang en
situatie, maar de toekomstig gewenste situatie, vanuit                                          kwaliteit van de afspraken. Bij iedere afweging voor
de doelstelling dat vraag en aanbod kwalitatief en                                              toevoeging van meters speelt de Ladder voor duur-
kwantitatief in balans raken. Wanneer de winkelstruc-                                           zame verstedelijking een rol.
tuur conform de verbeelding wordt aangepast, is de
leegstand tot een gezonde frictieleegstand                                                      Gemeenten spreken af initiatieven in de relevante
teruggebracht.                                                                                  gremia te bespreken aan de hand van een vast
                                                                                                bespreekformat, conform bijlage B.




Figuur 1: procesboom winkels

                                                            (Tijdelijke) vestiging van een winkel in concentratiegebied/balansgebied?
                                                                               (niet passend binnen bestemmingsplan)




                                                                                 JA                          NEE

                        Is het een (uitbreiding van) een supermarkt?

                                  JA                       NEE                                                      JA                             NEE




                                                                                              In kern zonder eigen                                 Is het (een uitbreiding
                                                                                          concentratie- of balansgebied?                           van) een supermarkt?


          JA                        NEE                                                  JA                          NEE                      JA                             NEE




  Afstemmen subregio           Afstemmen                                          Melden subregio            Afstemmen subregio                Afstemmen               Afstemmen subregio
      (bestuurlijk)     Zuid-Limburg (bestuurlijk)                                  (ambtelijk)                   (bestuurlijk)         Zuid-Limburg (bestuurlijk)         (bestuurlijk)

                                                           JA        NEE


                                                                                 Piramide niveau 1-3


                       JA                            NEE                   JA                          NEE




                Melden subregio               In koopicoon?             Afstemmen
                  (ambtelijk)                                    Zuid-Limburg (bestuurlijk)


                                                                                              JA                           NEE
                                   JA                             NEE




                            Melden subregio            Afstemmen subregio             Afstemmen subregio              Afstemmen
                              (ambtelijk)                  (bestuurlijk)                  (bestuurlijk)        Zuid-Limburg (bestuurlijk)




                                                                                                                                                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>WANNEER DIENT DE PROCESBOOM TE WORDEN DOORLOPEN?

•   In gedachten bij elke aanvraag of wens
•   Zodra een initiatief vraagt om een intentieverklaring/bestemmingsplanprocedure/gebruikswijziging
•   In de procesboom veronderstellen we dat het niet voor zal komen dat er grootschalige winkelinitiatieven   
    buiten de hoofdstructuur zullen zijn, in de geest van de hoofdprincipes van deze structuurvisie

WAT BETEKENT REGIONAAL MELDEN?

De regio ontvangt een afschrift van het initiatief, waarin het plan/initiatief staat beschreven en hoe de prin-
cipes van dynamisch voorraadbeheer zijn vormgegeven (inclusief saldering).

Jaarlijks stelt de subregio een overzicht op van alle subregionale initiatieven.

Gemeenten spreken af dat wanneer initiatieven passen in het vigerend bestemmingsplan, maar strijdig
zijn met de SVREZL, zij dit melden in de subregio. Dit geldt voor winkelruimte vanaf 1.500 m² wvo.

WAT BETEKENT REGIONAAL AFSTEMMEN?

Uitgewerkt format over het initiatief voorleggen aan het bestuurlijk overleg op niveau van Zuid-Limburg

•   Beschrijving plan/initiatief
•   Bestaande situatie kwantitatief en kwalitatief (omvang, leegstand, meerwaarde, et cetera)
•   Dynamisch voorraadbeheer/saldobenadering
•   Effectanalyse
•   Aansluiting bij POL en structuurvisie

Indien bestuurlijk overleg niet tot een uniform standpunt kan komen, wordt mogelijk advies gevraagd aan
een wellicht op te richten onafhankelijke commissie (nader uit te werken in het regionale uitvoerings-
programma).

DYNAMISCH VOORRAADBEHEER/SALDOBENADERING:

Salderen vindt plaats op niveau van de subregio.

Leegstand < frictieleegstand per subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo 0 of +
Leegstand = frictieleegstand per subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo 0
Leegstand > frictieleegstand per subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo –

Wanneer in een balansgebied de leegstand te laag is om verplaatsers te faciliteren, wordt het initiatief
op basis van maatwerk aansluitend op de principes van de structuurvisie afgewogen in het relevante
bestuurlijk overleg op Zuid-Limburgse schaal.




26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>2.4          Uitvoeringsprogramma
             winkels
Gemeenten werken op regionaal en subregionaal
niveau aan een uitvoeringsprogramma voor de
SVREZL. Met dit doel is op niveau van Zuid-Limburg
in een separaat document een uitwerking gemaakt
van instrumenten die aansluiten bij de vijf doel-
stellingen in de SVREZL. De uitvoeringsprogramma’s
worden op subregionaal niveau verder uitgewerkt, en
op maat toegepast afhankelijk van het type opgave.

Instrumenten om de doelen uit de SVREZL te
realiseren

De vijf doelstellingen voor de SVREZL vormen de
basis voor een gereedschapskist van instrumenten:

•   Behoud van de leefbaarheid en versterking van
    de hoofdstructuur in de segmenten winkels en        
    kantoren.
•   Het verdunnen van de bestaande vastgoed-
    voorraad in de segmenten winkels, kantoren en             SVREZL EN DE METAFOOR VAN DE
    bedrijventerreinen, daar waar sprake is van               DRUPPELENDE KRAAN
    een overschot.
•   Het stap-voor-stap terugdringen van ongewenste            Met deze vijf doelstellingen is een vergelijking te
    en onbenutte planvoorraad buiten de hoofd-                maken met een druppelde kraan:
    structuur in winkels en kantoren tot er op
    subregioniveau sprake is van een gezonde                  •   In de eerste plaats dient het leertje in de kraan
    frictieleegstand.                                             gerepareerd te worden (ofwel in de SVREZL
•   Het faciliteren van kwalitatieve toevoegingen die             en bestemmingsplan geen ongewenste
    passen binnen de uitgangspunten van de                        planologische toevoegingen, en netto geen
    structuurvisie.                                               uitbreiding van planologische ruimte mogelijk  
•   Het door middel van herbestemming bijdragen                   maken, en onbenutte planologische ruimte
    aan verbetering van het gebruik en de                         weghalen).
    functionaliteit van de bestaande locatie (kavel,          •   In de tweede plaats dient de ‘plas water’ als
    pand, gebied). Overigens kan het gaan om                      gevolg van de lekkende kraan (‘de leegstand
    bebouwde of onbebouwde bestemmingen.                          hoger dan de frictieleegstand’), te worden    
                                                                  opgedweild, door bijvoorbeeld salderen,
                                                                  onttrekken, slopen en transformeren.




                                                                                                                27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>De uitdaging zit er voor de komende jaren in de
publiekrechtelijke instrumenten systematisch en
vanuit een regionaal perspectief toe te passen, en
deze te combineren met privaatrechtelijke
instrumenten.

Instrumenten voor de uitvoering van SVREZL hebben
aansluitend op de doelstellingen betrekking op de
volgende onderdelen:

1. Instrumenten om plantitels te verminderen
2. Instrumenten om te komen tot uitwisseling
     van plantitels op gewenste locaties met
     plantitels op ongewenste locaties
3. Instrumenten om locaties buiten de
     concentratiegebieden nieuwe kansen te
     bieden
4. Financieringsinstrumenten die bijdragen aan
     verdunning en transformatie
5.  Afstemmingsinstrumenten voor nieuwe
     planinitiatieven
6. Instrumenten die bijdragen aan
     kennisdeling over de transformatie en
     verdunningsopgave in Zuid-Limburg
7. Instrumenten om te komen tot de aanpak van 		
     leegstand
8.  Monitoring

In het uitvoeringsprogramma vanuit de subregio
staan verder de volgende onderwerpen:

•   Welke prioriteiten hebben de gemeenten om
    gezamenlijk te komen tot uitvoering van de 		
    doelen zoals in de SVREZL staan?
•   Hoe het uitvoeringsprogramma
    georganiseerd gaat worden.
•   Uitwerking van de afweging rond de
    gewenste kwalitatieve ontwikkelrichtingen
    van winkelgebieden.

Op niveau van Zuid-Limburg als geheel zal het
uitvoeringsprogramma in ieder geval de volgende
onderwerpen uitwerken:

•   Hoe men jaarlijks rapporteert over de voortgang
    op de uitvoering.
•   De (mogelijke) oprichting van een
    onafhankelijke adviescommissie die adviseert
    over initiatieven waarover het relevante
    bestuurlijk overleg op Zuid-Limburgse schaal
    niet tot een eensluidende beslissing kan
    komen.
•   Verkenning van de mogelijkheden van
    fondsvorming.




28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>3
     De kantorenmarkt van
     Zuid-Limburg




30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>3.1         Belangrijkste vraagstukken
            in de kantorenmarkt
                                                        Zuid-Limburg dient op het vlak van de kantorenmarkt
 De belangrijkste opgave in de kantorenmarkt is de      in de plannen voor toekomstige meters de transitie te
 transitie naar een kantorenmarkt die in de toe-        maken naar kwalitatief onderscheidende concepten.
 komst kleiner is dan de voorraad op dit moment,        Die concepten kunnen voorzien in de behoefte aan
 aansluitend op de hoofdstructuur. De uitbrei-          kleinschalige en middelgrote kantoorgebruikers en
 dingsmarkt wordt een vervangingsmarkt. Dit hangt       kantorenconcepten die flexibel zijn en inspelen op de
 samen met de afnemende werkgelegenheid in              veranderende gewenste gemengde locatiemilieus.
 kantoren: absoluut door de afname van de werk-
 zame bevolking en relatief door verschuivingen in
 de werkgelegenheidsontwikkelingen. Zo worden
 in veel sectoren administratieve handelingen meer
                                                        3.2           Visie kantorenmarkt
 en meer geautomatiseerd. Dat betekent voor de
                                                        De principes van dynamisch voorraadbeheer
 komende jaren een vermindering van
                                                        toepassen op locatieniveau
 werkgelegenheid in een deel van de administra-
 tieve functies. Daarnaast is het ruimtegebruik per
                                                        Onderstaande basisprincipes en spelregels
 arbeidsplaats in kantoren de laatste jaren aan het
                                                        (aansluitend bij het POL2014) zijn het vertrekpunt
 afnemen. De verwachting is dat het ruimtegebruik
                                                        in de SVREZL:
 naar de toekomst toe nog flink gaat verminderen
 (dit is bijvoorbeeld te zien in de ontwikkeling van
                                                        •   Ontwikkeling van nieuwe kantoorgebieden is niet       
 nieuwe kantoorconcepten). De verwachting is dat
                                                            aan de orde.
 kantoorgebruik in heel Nederland flink gaat
                                                        •   Nieuwe kantorenplannen/-programma’s zijn alleen
 afnemen, zo ook in Zuid-Limburg. Dit kan volgens
                                                            in concentratiegebieden toegestaan.
 actuele prognoses leiden tot een verdubbeling van
                                                        •   De huidige voorraad kantoorruimte wordt per                
 de leegstand in kantoren, ten opzichte van de
                                                            subregio begrensd, dat betekent in principe
 actuele leegstand die gemiddeld circa 15%
                                                            geen uitbreiding van kantoorvloeroppervlak, totdat
 bedraagt. Deze hoge leegstand heeft negatieve
                                                            de leegstand in de subregio de frictieleegstand is     
 effecten op de uitstraling en het vestigingsklimaat,
                                                            genaderd.
 en leidt daarnaast tot een substantiële
                                                        •   Alleen in concentratiegebieden hoeft de saldering       
 waardedaling van bestaand vastgoed.
                                                            in tijd en omvang niet een-op-een te geschieden,
                                                            daarbij zal er op het niveau van stad en regio wel    
                                                            voor gewaakt moeten worden dat het totale
Daarnaast kent de kantorenmarkt belangrijke
                                                            kantoorvolume niet of slechts tijdelijk toeneemt.
verschuivingen aan de vraagkant. Dit hangt mede
samen met het rijksbeleid om de kantorenvoorraad
                                                        Nieuwe gebouwen met de hoofdfunctie kantoor zijn
te verduurzamen en hoe vragers naar kantoor-
                                                        dus alleen mogelijk als:
ruimte hierop inspelen. Van grote invloed is echter
de veranderingen in de kwalitatieve vraag, als gevolg
                                                        •   het gaat om ontwikkeling van nieuwe gebouwen     
van verschuivende huisvestingswensen en -eisen
                                                            binnen concentratiegebieden of herbouw of
van kantoorgebruikers. Zo is de vraag van een groot
                                                            verbouw van bestaande kantoren in balans-
aandeel grootschalige kantoorgebruikers met een
                                                            gebieden; en
voorkeur voor formele monofunctionele
                                                        •   deze passen binnen modern en flexibel gebruik
kantoorlocaties verschoven naar een groeiend
                                                            van kantoorruimte en dus een adequate toevoeging
aandeel kleinschalige en middelgrote kantoor-
                                                            zijn voor de kwaliteit van het regionale aanbod; en
gebruikers met een voorkeur voor een stedelijke
                                                        •   er gewerkt wordt met voorverhuur of
ligging in een multifunctionele omgeving. Daarnaast
                                                            concept-huurovereenkomsten waarbij het
kiest een deel van de kantoorgebruikers in een aantal
                                                            merendeel van de meters van een gebouw op
specifieke niches voor vestiging op thematische
                                                            voorhand is ingevuld; en
campussen, of specifieke vestigingsmilieus met
gelijkgestemden, zoals in co-workingspaces en
flexibele huisvestingsconcepten.




                                                                                                                31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>•   er tegelijkertijd elders onbenutte voorraad uit de                     In de kantorenmarkt onderscheiden we concen-
    markt wordt genomen (’nieuw voor oud’) dan                             tratiegebieden, balansgebieden en transitiegebieden
    wel elders reële plancapaciteit wordt geschrapt; en
•   de principes van duurzame verstedelijking worden                       Voor kantoren gelden regionale afspraken over het
    toegepast, dat wil zeggen de Ladder voor                               concentreren van kantorencapaciteit in concen-
    duurzame verstedelijking en de prioriteit voor                         tratiegebieden en balansgebieden en het schrappen
    herbenutting van leegstaande (cultuurhistorische)                      van capaciteit in de in het POL2014 aangewezen
    gebouwen, indien dit past bij de locatie van                           transitiegebieden en daarbuiten. Daarnaast laat de
    het gebouw en lokaal beleid.                                           verbeelding in Deel 2 zien dat de kantoorgebieden
                                                                           een duidelijke ruimtelijke begrenzing kennen,
Op het niveau van de vestiging van kantoor-                                waarbinnen kantooractiviteiten in de toekomst zich
gebruikers gelden de volgende uitgangspunten:                              nieuw kunnen vestigen.
                                             4
•   Middelgrote (500-2.500 m² vvo)  en grote kantoren                      Alle gebieden buiten de concentratie- en balans-
    (>2.500 m² vvo) alleen te vestigen in concen-                          gebieden op de kaart zijn te beschouwen als
    tratie- en balansgebieden; uitzondering kan zijn                       transitiegebieden, waarin het kantoorgebruik stap-
    als dergelijke kantoren zouden passen binnen                           voor-stap zal verminderen. Nieuwe kantoorgebouwen
    de bestaande bebouwing en in een lokale behoefte                       (>500 m²) zijn alleen mogelijk binnen concentratie-
    voorzien.                                                              gebieden en balansgebieden. Voor balansgebieden
•   Kleine kantoren (<500 m² vvo) die voorzien in                          geldt in aanvulling daarop dat bouw, herbouw of
    de lokale behoefte blijven in bebouwd gebied                           verbouw van bestaande kantoren door de gemeente
    via maatwerk mogelijk. Initiatieven voor                               gefaciliteerd wordt onder de voorwaarde dat het een
    kantoorgebouwen (<500 m² vvo) worden                                   kwalitatieve toevoeging betreft, de afnemer bekend is
    vrijgesteld van salderen, omdat vestiging van                          en het past binnen de saldo-nul-benadering.
    deze lokale initiatieven geen neveneffecten op                         Daarnaast geldt voor toevoeging binnen concentratie-
    de kantorenmarkt als geheel hebben.                                    en balansgebieden dat het merendeel van de meters
•   Buiten concentratie- en balansgebieden streven                         in het gebouw op voorhand is verhuurd.
    gemeenten waar mogelijk naar schrappen van
    bestaande plancapaciteit.
•   Buiten concentratiegebieden verlenen gemeenten     
    in principe geen afwijkingen voor gebruik of
    bestemmingswijzigingen ten faveure van de
    kantorenfunctie.




Tabel 3: concentratie- en balansgebieden in de kantorenmarkt

   Concentratiegebieden                                                     Balansgebieden

   •   Sittard-Geleen: centrum/stationsgebied,                              •   Heerlen: deel Heerlen-Centrum, Coriopolis,  
       kantorenpark Sittard, Brightlands Chemelot                               Zeswegen
       Campus                                                               •   Maastricht: Ceramique, Geusselt, locatie A2
   •   Heerlen: Binnenstad (Centrum en stations
       gebied) Smart Services Lane
   •   Maastricht: centrum/stationsgebied,
       kantorenpark Randwyck/ Brightlands
       Maastricht Health Campus

Bron: POL2014, bewerking Stec Groep, 2017


4
  Er wordt in SVREZL gerekend met een gemiddelde omrekenfactor van vvo naar bvo van 85% voor kantoren.




32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>De aanpak van leegstand vraagt om maatwerk en kan                                   Verbeelding
het beste op lokaal niveau opgepakt worden
                                                                                    De kantorenmarkt is vertaald in een verbeelding van
Indien kantoorpanden leeg komen te staan, kan in                                    de concentratie- en balansgebieden, dat overal op
overleg met markpartijen een inschatting worden                                     dezelfde wijze in heel Zuid-Limburg is afgewogen, zie
gemaakt of er sprake is van kansrijk vastgoed (object                               Deel 2. Uitgangspunt daarbij is niet de huidige
goed en centrale locatie, vasthouden kantoor-                                       situatie, maar de toekomstig gewenste situatie, vanuit
functie), kanshebbend vastgoed (object goed, locatie                                de doelstelling dat vraag en aanbod kwalitatief en
niet centraal, verhuurbaar binnen 2-3 jaar) of kansarm                              kwantitatief in balans raken. Wanneer de
vastgoed (object minder, locatie niet centraal, risico                              kantoorlocatiestructuur conform de verbeelding
op structurele [>3 jaar] leegstand reëel).                                          wordt aangepast, is de leegstand tot een gezonde
                                                                                    frictieleegstand teruggebracht.
Dit biedt dan een basis om te kunnen komen tot een
koppeling van ’nieuw voor oud’, indien partijen deze                                Procesboom voor uitbreidingen, nieuwe initiatieven
linken aan eventuele nieuwbouw in concentratie-                                     en initiatieven voor gebruikswijzigingen
gebieden.
                                                                                    De spelregels voor uitbreidingen, nieuwe initiatieven
Vastgoed zonder potentie (kansarm) dient idealiter                                  en initiatieven voor gebruikswijzigingen staan
in zowel balans- als in transitiegebieden te worden                                 samengevat in de volgende procesboom. Nieuwe
gesloopt of getransformeerd. Eventueel zelfs in                                     initiatieven en initiatieven voor gebruiks-
concentratiegebieden als door vervangende nieuw-                                    wijzigingen worden aan de hand van een
bouw de kwaliteit en courantheid van het                                            toetsingskader in het relevante gremium besproken.
kantorenaanbod kan worden vergroot.                                                 Op niveau van Zuid-Limburg bewaken de gemeenten
                                                                                    en de subregio’s voortgang, uitgangspunten,


3.3
                                                                                    samenhang en kwaliteit van de afspraken. Bij iedere
                                                                                    afweging voor toevoeging van meters speelt de
            Verbeelding en procesboom 		                                            Ladder voor duurzame verstedelijking een rol.
            toekomstige kantoren-
            gebieden                                                                Gemeenten spreken af initiatieven in de relevante
                                                                                    gremia te bespreken aan de hand van een vast
                                                                                    bespreekformat, conform bijlage B.


Figuur 2: procesboom kantoren

                                                         Nieuwe gebouwen met hoofdfunctie kantoor in concentratie- of
                                                             balansgebied (niet passend binnen bestemmingsplan)




                                                                        JA                        NEE




                          JA                         NEE                                                  JA                       NEE




                  Melden subregio                                                                  Melden subregio             Afstemmen
                    (ambtelijk)                                                                      (ambtelijk)        Zuid-Limburg (bestuurlijk)
                                           JA                          NEE




                                    Afstemmen subregio         Afstemmen subregio
                                        (bestuurlijk)               (bestuurlijk)




                                                                    Afstemmen
                                                             Zuid-Limburg (bestuurlijk)




                                                                                                                                                     33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>WANNEER DIENT DE PROCESBOOM TE WORDEN DOORLOPEN?

•      In gedachten bij elke aanvraag of wens
•      Zodra een initiatief vraagt om een intentieverklaring/bestemmingsplanprocedure/gebruikswijziging

WAT BETEKENT REGIONAAL MELDEN?

De regio ontvangt een afschrift van het initiatief, waarin het plan/initiatief staat beschreven en hoe de
principes van dynamisch voorraadbeheer zijn vormgegeven (inclusief saldering).

Jaarlijks stelt de subregio een overzicht op van alle subregionale initiatieven.

Gemeenten spreken af dat wanneer initiatieven passen in het vigerend bestemmingsplan, maar strijdig
zijn met de structuurvisie, zij dit melden in de subregio. Dit geldt voor kantoorinitiatieven vanaf 2.500 m².

WAT BETEKENT REGIONAAL AFSTEMMEN?

Uitgewerkt format over het initiatief voorleggen aan het relevante bestuurlijk overleg op
Zuid-Limburgse schaal.

•   Beschrijving plan/initiatief
•   Bestaande situatie kwantitatief en kwalitatief (omvang, leegstand, meerwaarde, et cetera)
•   Dynamisch voorraadbeheer/saldobenadering
•   Effectanalyse
•   Aansluiting bij POL en structuurvisie

Indien bestuurlijk overleg niet tot een uniform standpunt kan komen, wordt mogelijk advies gevraagd
aan een wellicht op te richten onafhankelijke commissie (nader uit te werken in het regionale
uitvoeringsprogramma).

DYNAMISCH VOORRAADBEHEER/SALDOBENADERING:

Salderen vindt plaats op niveau van de subregio.

Leegstand < frictieleegstand per subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo 0 of +
Leegstand = frictieleegstand per subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo 0
Leegstand > frictieleegstand per subregio: ontwikkeling voorraad is per saldo –

Wanneer in een balansgebied de leegstand te laag is om verplaatsers te faciliteren, wordt het initiatief
op basis van maatwerk aansluitend op de principes van de Structuurvisie afgewogen in het relevante
bestuurlijk overleg.




34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>3.4         Uitvoeringsprogramma
            kantoren
Gemeenten werken op regionaal en subregionaal
niveau aan een uitvoeringsprogramma voor de
SVREZL. Met dit doel is op niveau van Zuid-Limburg
in een separaat document een uitwerking gemaakt
van instrumenten die aansluiten bij de vijf
doelstellingen in de SVREZL. De uitvoerings-
programma’s worden op subregionaal niveau verder
uitgewerkt, en op maat toegepast afhankelijk van het
type opgave.

Instrumenten om de doelen uit de SVREZL te
realiseren

De vijf doelstellingen voor de SVREZL vormen de
basis voor een gereedschapskist van instrumenten:

•   Behoud van de leefbaarheid en versterking van
    de hoofdstructuur in de segmenten winkels en         
    kantoren.
•   Het verdunnen van de bestaande vastgoed-                SVREZL EN DE METAFOOR VAN DE
    voorraad in de segmenten winkels, kantoren en           DRUPPELENDE KRAAN
    bedrijventerreinen, daar waar sprake is van
    een overschot.                                          Met deze vijf doelstellingen is een vergelijking te
•   Het stap-voor-stap terugdringen van ongewenste          maken met een druppelde kraan:
    en onbenutte planvoorraad buiten de hoofd-
    structuur in winkels en kantoren tot er op              •   In de eerste plaats dient het leertje in de kraan
    subregioniveau sprake is van een gezonde                    gerepareerd te worden (ofwel in de SVREZL
    frictieleegstand.                                           en bestemmingsplan geen ongewenste
•   Het faciliteren van kwalitatieve toevoegingen               planologische toevoegingen, en netto geen
    die passen binnen de uitgangspunten van de                  uitbreiding van planologische ruimte mogelijk  
    structuurvisie.                                             maken, en onbenutte planologische ruimte
•   Het door middel van herbestemming bijdragen                 weghalen).
    aan verbetering van het gebruik en de functio-          •   In de tweede plaats dient de ‘plas water’ als
    naliteit van de bestaande locatie (kavel, pand,             gevolg van de lekkende kraan (‘de leegstand
    gebied). Overigens kan het gaan om bebouwde                 hoger dan de frictieleegstand’), te worden    
    of onbebouwde bestemmingen.                                 opgedweild, door bijvoorbeeld salderen,
                                                                onttrekken, slopen en transformeren.




                                                                                                              35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>De uitdaging zit er voor de komende jaren in de
publiekrechtelijke instrumenten systematisch en
vanuit een regionaal perspectief toe te passen, en
deze te combineren met privaatrechtelijke
instrumenten.

Instrumenten voor de uitvoering van SVREZL hebben
aansluitend op de doelstellingen betrekking op de
volgende onderdelen:

1. Instrumenten om plantitels te verminderen
2. Instrumenten om te komen tot uitwisseling 		
     van plantitels op gewenste locaties met
     plantitels op ongewenste locaties
3. Instrumenten om locaties buiten de
     concentratiegebieden nieuwe kansen te
     bieden
4. Financieringsinstrumenten die bijdragen
     aan verdunning en transformatie
5.  Afstemmingsinstrumenten voor nieuwe
     planinitiatieven
6. Instrumenten die bijdragen aan
     kennisdeling over de transformatie en
     verdunningsopgave in Zuid-Limburg
7. Instrumenten om te komen tot de aanpak
     van leegstand
8.  Monitoring

In het subregionale uitvoeringsprogramma staan
verder de volgende onderwerpen:

•   Welke prioriteiten hebben de gemeenten om
    gezamenlijk te komen tot uitvoering van
    de doelen zoals in de SVREZL staan.
•   Hoe het uitvoeringsprogramma
    georganiseerd gaat worden.

Op niveau van Zuid-Limburg als geheel zal het
uitvoeringsprogramma in ieder geval de volgende
onderwerpen uitwerken:

•   Hoe men jaarlijks rapporteert over de
    voortgang op de uitvoering.
•   De (mogelijke) oprichting van een
    onafhankelijke adviescommissie die wellicht
    adviseert over initiatieven waarover het
    relevante bestuurlijk overleg op Zuid-
    Limburgse schaal niet tot een eensluidende
    beslissing kan komen.
•   Verkenning van de mogelijkheden van
    fondsvorming.




36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>4
     De
     bedrijventerreinenmarkt
     in Zuid-Limburg




38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>4.1         Belangrijkste vraagstukken
            in de bedrijventerreinenmarkt
                                                          gaat om het aanbod aan grootschalige kavels die
 Bedrijventerreinen zijn aparte zones specifiek           geschikt zijn voor logistiek gaat het met name om de
 bestemd voor vestiging van bedrijven die,                volgende locaties (Holtum Noord, Aviation Valley,
 hoewel ze moeten worden beschouwd als                    Trilandis/Avantis, Beatrixhaven en Maastricht-
 bebouwd gebied, andere opgaven en ontwik-                Eijsden). De reikwijdte van de grootschalige logistiek
 kelingsmogelijkheden hebben dan stedelijke               is groot en heeft relaties met Midden- en
 gebieden. In Zuid-Limburg zijn er voldoende              Noord-Limburg.
 bedrijventerreinen beschikbaar om de komende
 jaren aan de vraag te voldoen. In sommige                Er zijn daarbij kansen voor trimodale locaties. Het
 segmenten, zoals lokale gemengde terreinen is er         beschikbare aanbod op trimodale locaties is echter
 overaanbod, terwijl er in andere segmenten, zoals        beperkt. Het is daarom belangrijk om bedrijven zoveel
 in de grootschalige logistiek mogelijk tekorten zijn,    mogelijk op passende locaties te vestigen. Het juiste
 of in de toekomst kunnen ontstaan. De op de kaar-        bedrijf op de juiste plek, met de gewenste
 ten aangegeven bedrijventerreinen en (solitaire)         modaliteiten.
 bedrijfslocaties vormen de hoofdstructuur van de
 bedrijventerreinenmarkt. Een enkele solitaire            Voor de gebieden Chemelot, Nedcar-VDL en
 bedrijfslocatie heeft mogelijke toekomstige              Maastricht Aachen Airport zijn zelfstandige
 ontwikkelpotenties zoals het Afcent-terrein in           gebiedsvisies in ontwikkeling. Het zijn zelfstandig
 Schinnen. Herbestemming van zo’n solitaire               te ontwikkelen gebiedsvisies die als doel hebben
 bedrijfslocatie als bedrijventerrein in de toekomst,     een kwalitatieve structuurversterking te realiseren
 kan mogelijk worden gemaakt onder voorwaarde             en die niet mogen leiden tot verstoringen van de
 van passendheid binnen de hoofdstructuur en              hoofdstructuur. Er wordt van uitgegaan dat de
 afstemming met het relevante bestuurlijke overleg.       gebiedsvisies juist leiden tot een kwalitatieve
                                                          versterking van de hoofdstructuur.



                                                          4.2
De leegstandsproblemen op bedrijventerreinen zijn
substantieel minder groot dan bij kantoren en
winkels. Bovendien neemt de totale behoefte aan
                                                                       Visie bedrijventerreinenmarkt
bedrijventerreinen naar verwachting de komende
                                                          De principes van dynamisch voorraadbeheer
jaren nog wat toe en groeien belangrijke clusters in
                                                          toepassen op locatieniveau
Zuid-Limburg door, zoals in de automotive, chemie,
logistiek en med-tech.
                                                          De ambitie in het POL2014 is gericht op een
                                                          optimale benutting van bedrijventerreinen in
De relevante marktregio in de bedrijventerreinen-
                                                          regionaal verband, zonder toename van het huidig
markt is veelal lokaal tot regionaal. Ongeveer 90%
                                                          areaal aan bestaande bedrijventerreinen en harde
van de verhuisbewegingen vindt plaats binnen een
                                                          plancapaciteit. Dit kan door regionaal afspraken te
straal van 25 km, en het gros binnen 5 tot 10 km.
                                                          maken over kwaliteitsverbetering van de bestaande
Trends in alle sectoren binnen de bedrijventerreinen-
                                                          voorraad aan bedrijventerreinen. Belangrijkste
markt zijn schaalvergroting & parallellisatie
                                                          uitgangspunten zijn:
(verbreding) als ook schaalverkleining & specialisatie.
                                                          •   Behoud van harde plancapaciteit (alle typen
Ruimtevragers met specifieke kwalitatieve eisen
                                                              plannen die in vastgestelde bestemmingsplannen
                                                              voorkomen).
Binnen de bedrijventerreinenmarkt is de vraag naar
                                                          •   Geen nieuwe bedrijventerreinen, inclusief
logistiek de komende jaren sterk. Het gaat
                                                              afschrijven van zachte plannen (plannen die niet
overwegend om zeer grootschalige logistiek met
                                                              in vastgestelde bestemmingsplannen voorkomen).
kavels vanaf 5 hectare en een goede multimodale
                                                          •   Logistiek en productie op goed ontsloten
ontsluiting. Daarnaast zien we vooral specialistische
                                                              (trimodale) locaties.
niches zoals med-tech bedrijven en lokale vraag in
                                                          •   Blijvende inzet op kwaliteitsverbetering van de       
een kleinschalig segment met een sterke lokale
                                                              bestaande voorraad.
binding. In het aanbod van terreinen is voldoende
                                                          •   Functiemenging of -wijziging alleen op stedelijke     
beschikbaar aanbod voor het lokale mkb. Waar het
                                                              bedrijventerreinen.




                                                                                                             39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Om deze aanpak te effectueren wordt het regionaal            •   Voor vestiging van zelfstandige kantoren en
programmeringsoverleg in de drie regio’s                         detailhandel op bedrijventerreinen is geen plaats.     
opgeschaald. Provincie Limburg levert daarbij                    Deze functies horen bij uitstek thuis in steden,          
ondersteuning, onder andere via het provinciale                  kernen of specifieke winkelgebieden. Kantoor-
monitoringsysteem voor werklocaties (REBIS) dat als              ruimte als onderdeel van productiebedrijven is
basis dient voor verdere regionale kwantitatieve en              wel mogelijk (mits ondergeschikt). Er moet ook
kwalitatieve analyses.                                           ruimte zijn voor ondergeschikte verkoop van
                                                                 goederen die zich bij uitstek leent voor vestiging
Continu werken aan de kwaliteit van de bestaande                 op dit soort terreinen. Denk aan grove bouw-
voorraad                                                         materialen en ondergeschikte productie-
                                                                 gerelateerde detailhandel. Het aantal branches is     
Het op peil houden van de kwaliteit van de bestaande             gelimiteerd en sluit aan bij lokaal beleid, zie
terreinen vraagt blijvend aandacht. Te denken valt aan           ook bijlage met definities.
duurzaam beheer (energiebesparing, duurzame                  •   De milieugebruiksruimte (geluidzones,
energieopwekking, grondstoffenkringloop),                        risicocontouren, geurcirkels) van bedrijven en
optimale inpassing in de omgeving, efficiënt                     bedrijventerreinen wordt beheerd met het oog
ruimtegebruik door combinatie van functies, goede                op een duurzame inpassing van bedrijven in
ontsluiting per openbaar vervoer voor terreinen met              hun omgeving.
veel woon-werkverkeer of bezoekers, bereikbaarheid
per fiets en ict-voorzieningen.                              Nieuwe ontwikkelingen alleen in combinatie met
                                                             schrappen capaciteit elders
Waar dit tekort schiet is herstructurering van terreinen
een optie, uiteenlopend van revitaliseringsacties tot        De structuurvisie zorgt, in lijn met de gedachte
ingrijpender maatregelen inclusief sloop en                  achter het dynamisch voorraadbeheer, voor
ruilverkaveling. Hier ligt primair een rol voor de           flexibiliteit: goede nieuwe plannen blijven mogelijk
gemeenten.                                                   maar moeten wel zo mogelijk/nodig gekoppeld zijn
                                                             aan het schrappen van capaciteit elders in de regio.
Kansen liggen er wellicht in nieuwe methoden van             Dit is aan de orde wanneer:
ontwikkeling en exploitatie.
                                                             •   Er binnen de bestaande voorraad aantoonbaar             
We hanteren de volgende basisprincipes voor                      geen geschikte ruimte meer is.
inrichting en beheer van bedrijventerreinen:                 •   Deze toevoeging additionele kwaliteit toevoegt
                                                                 aan het regionale aanbod, passend binnen
•   De ruimte op bedrijventerreinen dient zorgvuldig             lokaal, subregionaal en regionaal bedrijven-
    en duurzaam gebruikt te worden. Daarbij past                 terreinenbeleid. Dit geldt voor nieuwe terreinen
    structureel beheer via parkmanagement.                       en grotere uitbreidingen van bestaande
•   Functiemenging op bedrijventerreinen kan                     bedrijventerreinen.
    bijdragen aan de kwaliteit van die terreinen             •   Beperkte uitbreiding van bestaande terreinen
    en aan een optimaal ruimtegebruik. Dat geldt                  (kavelniveau) voor reeds op het terrein gevestigde
    zeker op campussen waar een menging van                      bedrijven of lokale, solitair gevestigde bedrijven
    functies bijdraagt aan een uitnodigende                      is onder voorwaarden mogelijk via maatwerk en
    werkomgeving. Op grote logistieke en                         met een goede onderbouwing.
    productielocaties is functiemenging niet voor            •   Kleinschalige uitbreidingen van bedrijfsruimte-
    de hand liggend. Daar moet juist heel zorg-                  gebruikers op bedrijventerreinen tot 3.000 m²
    vuldig omgegaan worden met de invulling van                  kavel worden vrijgesteld van saldering.
    het terrein, rekening houdend met de specifieke          •   De ontwikkeling past binnen de geformuleerde           
    functie en het segment daarvan. De bedrijven-                algemene verstedelijkingsprincipes (zie
    terreinen met een overwegend lokale functie                  hoofdstuk 1), waaronder de Ladder voor
    bieden soms meer mogelijkheden.                              duurzame verstedelijking.
•   Terughoudendheid is op zijn plaats met functies          •   Er tegelijkertijd elders in de regio bestaande
    die bij voorkeur in het stedelijk gebied of centrum          voorraad of harde plannen (in vergelijkbare
    thuis horen.                                                 omvang) uit de markt worden genomen.
                                                             •   Hierover overeenstemming is bereikt conform
                                                                 de procesboom.




40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>4.3
                                                                                                initiatieven en initiatieven voor gebruikswijzi-
                                                                                                gingen worden aan de hand van een toetsingskader
                Verbeelding en procesboom                                                       in het relevante gremium besproken. Op niveau van
                toekomstige                                                                     Zuid-Limburg bewaken de gemeenten en de sub-
                bedrijventerreinen                                                              regio’s voortgang, uitgangspunten, samenhang en
                                                                                                kwaliteit van de afspraken. Bij iedere afweging voor
Verbeelding                                                                                     toevoeging van meters speelt de Ladder voor duur-
                                                                                                zame verstedelijking een rol.
De bedrijventerreinenmarkt is vertaald in een
verbeelding van de hoofdstructuur van de                                                        Gemeenten spreken af initiatieven in de relevante
bedrijventerreinenmarkt dat overal op dezelfde wijze                                            gremia te bespreken aan de hand van een vast
in heel Zuid-Limburg is afgewogen, zie Deel 2.                                                  bespreekformat, conform bijlage B.

Procesboom voor uitbreidingen, nieuwe initiatieven
en initiatieven voor gebruikswijzigingen

De spelregels voor uitbreidingen, nieuwe initiatieven
en initiatieven voor gebruikswijzigingen staan
samengevat in de volgende procesboom. Nieuwe


                                                                                    5
Figuur 3: procesboom bedrijventerreinen

                                                                                                Toevoegen m2 bedrijfterreinen
                                                                                           (niet passend binnen bestemmingsplan)




                                                                                    Binnen (contouren) bestaand bedrijventerrein of direct
                                                                                              aangesloten aan bedrijventerrein?




                                                                                              JA                            NEE

                                           Uitbreiding bestaand bedrijf?

                                                                                                                                   JA                      NEE


                                         JA                              NEE

                                                                                                                           Afstemmen subregio          Afstemmen
                                                                                                                                (bestuurlijk)   Zuid-Limburg (bestuurlijk)

                                                                               JA                             NEE
                      JA                         NEE




                                                                     Afstemmen subregio                   Afstemmen
                Melden subregio                                          (bestuurlijk)             Zuid-Limburg (bestuurlijk)
                  (ambtelijk)


                                   JA                             NEE




                            Afstemmen subregio                Afstemmen
                                (bestuurlijk)          Zuid-Limburg (bestuurlijk)




5
  Er wordt in de SVREZL gerekend met een gemiddelde omrekenfactor van vvo naar bvo van 90%.




                                                                                                                                                                             41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>WANNEER DIENT DE PROCESBOOM TE WORDEN DOORLOPEN?

•      In gedachten bij elke aanvraag of wens
•      Zodra een initiatief vraagt om een intentieverklaring/bestemmingsplanprocedure/gebruikswijziging

Bij faciliteren: best practices melden op regionaal niveau.

Bij optie voorleggen: mogelijkheden verkennen bij buurgemeenten en subregio.

WAT BETEKENT REGIONAAL MELDEN?

De regio ontvangt een afschrift van het initiatief, waarin het plan/initiatief staat beschreven en hoe de prin-
cipes van dynamisch voorraadbeheer zijn vormgegeven (inclusief saldering).

Jaarlijks stelt de subregio een overzicht op van alle subregionale initiatieven.

Gemeenten spreken af dat wanneer initiatieven passen in het vigerend bestemmingsplan, maar strijdig
zijn met de SVREZL, zij dit melden in de subregio. Dit geldt voor bedrijfsruimte op bedrijventerreinen vanaf
5.000 m² kavel.

WAT BETEKENT REGIONAAL AFSTEMMEN?

Uitgewerkt format over het initiatief voorleggen aan het relevante bestuurlijk overleg op
Zuid-Limburgse schaal.

•   Beschrijving plan/initiatief
•   Bestaande situatie kwantitatief en kwalitatief (omvang, leegstand, meerwaarde, et cetera)
•   Dynamisch voorraadbeheer/saldobenadering
•   Effectanalyse
•   Aansluiting bij POL en structuurvisie

Indien het relevante bestuurlijk overleg niet tot een uniform standpunt kan komen, wordt mogelijk
advies gevraagd aan een wellicht op te richten onafhankelijke commissie (nader uit te werken in het regio-
nale uitvoeringsprogramma).

DYNAMISCH VOORRAADBEHEER/SALDOBENADERING:

Salderen vindt plaats op niveau van de subregio.

Wanneer in een balansgebied de leegstand te laag is om verplaatsers te faciliteren, wordt het initiatief op
basis van maatwerk aansluitend op de principes van de Structuurvisie afgewogen in het relevante
bestuurlijk overleg.




42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>4.4        Uitvoeringsprogramma
           bedrijventerreinen
Gemeenten werken op regionaal en subregionaal
niveau aan een uitvoeringsprogramma voor de
SVREZL. Met dit doel is op niveau van Zuid-Limburg
in een separaat document een uitwerking gemaakt
van instrumenten die aansluiten bij de vijf doel-
stellingen in de SVREZL. De uitvoeringsprogramma’s
worden op subregionaal niveau verder uitgewerkt,
en op maat toegepast afhankelijk van het type
opgave.

Instrumenten om de doelen uit de SVREZL te
realiseren

De vijf doelstellingen voor de SVREZL vormen de
basis voor een gereedschapskist van instrumenten:

•   Behoud van de leefbaarheid en versterking
    van de hoofdstructuur in de segmenten
    winkels en kantoren.
•   Het verdunnen van de bestaande vast-             SVREZL EN DE METAFOOR VAN DE
    goedvoorraad in de segmenten winkels,            DRUPPELENDE KRAAN
    kantoren en bedrijventerreinen, daar waar 			
    sprake is van een overschot.                     Met deze vijf doelstellingen is een vergelijking te
•   Het stap-voor-stap terugdringen van              maken met een druppelde kraan:
    ongewenste en onbenutte planvoorraad
    buiten de hoofdstructuur in winkels en           •   In de eerste plaats dient het leertje in de kraan
    kantoren tot er op subregioniveau sprake             gerepareerd te worden (ofwel in de SVREZL
    is van een gezonde frictieleegstand.                 en bestemmingsplan geen ongewenste
•   Het faciliteren van kwalitatieve toevoegingen        planologische toevoegingen, en netto geen
    die passen binnen de uitgangspunten van              uitbreiding van planologische ruimte mogelijk  
    de structuurvisie.                                   maken, en onbenutte planologische ruimte
•   Het door middel van herbestemming                    weghalen).
    bijdragen aan verbetering van het gebruik        •   In de tweede plaats dient de ‘plas water’ als
    en de functionaliteit van de bestaande locatie       gevolg van de lekkende kraan (‘de leegstand
    (kavel, pand, gebied). Overigens kan het             hoger dan de frictieleegstand’), te worden    
    gaan om bebouwde of onbebouwde                       opgedweild, door bijvoorbeeld salderen,
    bestemmingen.                                        onttrekken, slopen en transformeren.




                                                                                                       43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>De uitdaging zit er voor de komende jaren in de
publiekrechtelijke instrumenten systematisch en
vanuit een regionaal perspectief toe te passen, en
deze te combineren met privaatrechtelijke
instrumenten.

Instrumenten voor de uitvoering van SVREZL hebben
aansluitend op de doelstellingen betrekking op de
volgende onderdelen:

1. Instrumenten om plantitels te verminderen
2. Instrumenten om te komen tot uitwisseling 		
     van plantitels op gewenste locaties met
     plantitels op ongewenste locaties
3. Instrumenten om locaties buiten de
     concentratiegebieden nieuwe kansen te
     bieden
4. Financieringsinstrumenten die bijdragen
     aan verdunning en transformatie
5.  Afstemmingsinstrumenten voor nieuwe
     planinitiatieven
6. Instrumenten die bijdragen aan kennis-
     deling over de transformatie en
     verdunningsopgave in Zuid-Limburg
7. Instrumenten om te komen tot de aanpak
     van leegstand
8.  Monitoring

In het subregionale uitvoeringsprogramma staan
verder de volgende onderwerpen:

•   Welke prioriteiten hebben de gemeenten om
    gezamenlijk te komen tot uitvoering van de 		
    doelen zoals in de SVREZL staan?
•   Hoe het uitvoeringsprogramma
    georganiseerd gaat worden.

Op niveau van Zuid-Limburg als geheel zal het
uitvoeringsprogramma in ieder geval de volgende
onderwerpen uitwerken:
•   Hoe men jaarlijks rapporteert over de                             
    voortgang op de uitvoering.
•   De (mogelijke) oprichting van een
    onafhankelijke adviescommissie die wellicht
    adviseert over initiatieven waarover het
    relevante bestuurlijk overleg op Zuid-
    Limburgse schaal niet tot een eensluidende
    beslissing kan komen.
•   Verkenning van de mogelijkheden van
    fondsvorming.
•   Beleid ten aanzien van vrijkomende
    agrarische bebouwing (VAB’s).




44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>5
     Uitvoeringsafspraken




46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                            SVREZL van 18 gemeenten, geborgd in de provinciale
  Het voorgaande laat zien dat de Zuid-Limburgse                            verordening
  transformatieopgave in de winkelmarkt, de
  kantorenmarkt en (in mindere mate) de                                     De SVREZL wordt door alle 18 Zuid-Limburgse
  bedrijventerreinenmarkt groot en ingewikkeld is en                        gemeenteraden vastgesteld en is daarmee
  op veel punten een gemeentegrens overstijgend                             zelfbindend voor die gemeenten. Gemeenten
  karakter heeft. Dit maakt dat de 18 Zuid-Limburgse                        zullen elkaar op uitvoering en naleving van de
  gemeenten gezamenlijke bindende beleidsaf-                                SVREZL aanspreken. De werking van de structuurvisie
  spraken maken om de transformatieopgave aan te                            wordt geborgd in de Provinciale Omgevings-
  pakken.                                                                   verordening. De provincie zal op basis van die
                                                                            verordening actief optreden indien gemeenten zich
                                                                            niet aan de beleidsafspraken uit deze visie houden.
  Fundament onder deze afspraken is dat het
                                                                            Het provinciale belang is geborgd door POL2014,
  zwaartepunt van de aandacht uitgaat naar de
                                                                            gemeenten vragen de provincie haar publiek-
  bestaande voorraad in de drie segmenten. Er                               rechtelijke juridische instrumenten in te zetten,
  worden in beginsel alleen toevoegingen in deze                            waar gemeenten zich niet houden aan de afspraken
  segmenten gefaciliteerd in de daartoe afgebak-                            in de SVREZL.
  ende concentratie- en balansgebieden. In balans-
  gebieden gaat het om kwalitatieve versterkingen.                          De SVREZL biedt een kader, dat op basis van
  In concentratiegebieden is naast kwalitatieve                             monitoring nadere flexibiliteit kan bieden
  versterking ook kwantitatieve versterking mogelijk.
  Telkens onder de voorwaarde van het principe van                          De SVREZL heeft een looptijd tot 2030 en geeft een
  ‘saldo nul, tot aan de frictieleegstand in de                             globale ontwikkelrichting aan, waarbinnen het
  kantorenmarkt en de winkelmarkt’. In de                                   belangrijk is flexibel in te kunnen spelen op verwachte
  bedrijventerreinenmarkt geldt dat harde plannen                           en onverwachte ontwikkelingen aan de vraagkant.
  hard blijven, en zachte plannen niet hard worden,                         Om deze reden verankert de SVREZL de
  tenzij dit past binnen lokaal beleid en onder voor-                       transitieopgave met jaarlijkse monitoring van de
  behoud van saldering.                                                     vraag, en het aanbod in kwantitatieve en kwalitatieve
                                                                            zin.

                                                                            De SVREZL legt de structuur vast en is een basis voor
  SALDEREN EN LEEGSTAND IN DE WINKEL- EN                                    de uitvoering
  KANTORENMARKT, HOE WERKT DAT?
                                                                            De SVREZL legt een voor overheden bindende basis
                                                                            voor de uitvoering. Deze vindt in de praktijk plaats
  •   Leegstand < frictieleegstand: ontwikkeling                            in een lokale uitwerking in de vorm van het bestem-
      voorraad is per saldo 0 of +                                          mingsplan.6 Daarnaast maakt de structuurvisie de
  •   Leegstand = frictieleegstand: ontwikkeling                            gewenste ruimtelijke hoofdstructuur inzichtelijk
      voorraad is per saldo 0                                               (met betrekking tot winkels, kantoren en
                                                                            bedrijventerreinen) waarbinnen gemeenten dienen
  •   Leegstand > frictieleegstand: ontwikkeling
                                                                            te opereren en initiatieven getoetst worden. Tot slot
      voorraad is per saldo –                                               bereidt de structuurvisie voor op de uitvoering door
                                                                            handelingskaders en procesbomen te formuleren
  SALDEREN EN LEEGSTAND IN DE BEDRIJVEN-                                    waarbinnen de subregio’s en de gemeenten
  TERREINENMARKT, HOE WERKT DAT?                                            opereren. Daar hoort bij dat afwegingen voor
                                                                            initiatieven – afhankelijk van schaal en invloedssfeer –
                                                                            telkens in het juiste regionale of subregionale
  •   Ontwikkeling voorraad is per saldo 0                                  gremium plaatsvinden.
                                                                            Op het niveau van Zuid-Limburg en op het niveau
                                                                            van de subregio’s wordt er daarnaast een
                                                                            uitvoeringsprogramma opgesteld.

                                                                            Tot slot biedt de SVREZL ook een handvat voor de
                                                                            ontwikkeling van nieuwe instrumenten voor de
                                                                            uitvoering, alvast zoveel mogelijk passend binnen de
                                                                            regels van de nieuwe Omgevingswet.

6
  Onder de Omgevingswet gaat het bestemmingsplan op in het Omgevingsplan, waarin naast RO-regels ook andere ruimtelijke regels en verordeningen zijn
  geïntegreerd.



                                                                                                                                               47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>5.1
                                                                                   en 2) balansgebieden in kwalitatieve zin
                                                                                   versterken. De kwaliteit van initiatieven wordt
                Afspraken over initiatieven                                        beoordeeld in de systematiek zoals deze in de
                tot 2030                                                           procesboom per vastgoedsegment staat in
                                                                                   het daartoe aangewezen bestuurlijke gremium.                              
Fundament onder de afspraken is dat het zwaartepunt                                Daarnaast wordt op Zuid-Limburgse schaal
van de aandacht uitgaat naar de bestaande voorraad                                 overwogen, of per vastgoedsegment een
in de drie segmenten en dat alleen toevoegingen in                                 onafhankelijke commissie wordt ingericht,  
deze segmenten plaatsvinden die een kwalitatieve                                   waarin experts worden geselecteerd als
versterking betekenen in de daartoe afgebakende                                    vertegenwoordigers van gemeenten, provincie
concentratie- en balansgebieden. Toevoegingen zijn                                 en relevante marktpartijen, die adviseren over
in principe alleen mogelijk onder de voorwaarde van                                initiatieven. De (mogelijke) oprichting en
de kaders van de structuurvisie, het salderingsbeleid                              samenstelling van de commissies en het
(bijlage saldering) en de procesbomen.                                             specifieke adviesgebied van deze commissies
                                                                                   wordt nader uitgewerkt in het (sub)regionale
                                                                                   uitvoeringsprogramma van de SVREZL.
  DE SPELREGELS HIERONDER HEBBEN EEN
  BEPAALDE VOLGORDELIJKHEID IN ZICH                              3)   Het toevoegen van kwalitatief goede initiatieven         
                                                                       in de segmenten volgens de volgende
   Zo spreken de gemeenten af:                                         uitgangspunten    te faciliteren.
                                                                 i)    Compenseren met onttrekking van planologische        
   1.   In beginsel te starten met het zoveel mogelijk          
                                                                       capaciteit, zoals planologische ruimte, panden
         wegvegen van niet benutte plancapaciteit.                     en onbenutte plancapaciteit (indien ruimtelijk
   2.   De afbakening van concentratie- en                             wenselijk gekoppeld aan sloop) buiten de
         balansgebieden uit de structuurvisie in                       afgebakende hoofdstructuur, zoals benoemd
         bestemmingsplannen te bekrachtigen.                           op de structuurvisiekaart in een verhouding
   3.   Tijdens het uitvoeringsproces van de SVREZL                    van 1 m² netto vloeroppervlak staat tot 1 m²
                                                                       netto vloeroppervlak.
         maximaal in te zetten op de juiste functie op
                                                                 ii)   Compenseren met onttrekking van planologische         
         de juiste plek, waaraan het salderen kan                      capaciteit, zoals planologische ruimte, panden
         bijdragen.                                                    en onbenutte plancapaciteit (indien ruimtelijk
                                                                       wenselijk gekoppeld aan sloop) binnen
                                                                       (andere) gebieden in de afgebakende
De Zuid-Limburgse gemeenten spreken in deze                            hoofdstructuur, zoals benoemd op de
SVREZL het volgende af:                                                verbeelding in een verhouding van 1 m² netto              
                                                                       vloeroppervlak staat tot 1 m² netto
1) Als gemeenten de planvoorraad maximaal in                           vloeroppervlak, in een subregionaal nader af   
      te perken door het schrappen van onbenutte                       te spreken periode, volgens de onder i genoemde
      bouwmogelijkheden en ongewenste                                  uitgangspunten. Subregio’s verkennen de
      plancapaciteit in de segmenten. Schrappen van                    mogelijkheden om de verhouding van rechten              
      plancapaciteit buiten de hoofdstructuur                          (binnen en buiten de hoofdstructuur) in tijd
      versterkt de hoofdstructuur.                                     stap-voor-stap te wijzigen, afhankelijk van de
                                                                       resultaten van monitoring en evaluatie.
2)   Als gemeenten in nauw overleg met initiatief-               iii)  De (voorgenomen en feitelijke) onttrekkingen        
      nemers kwalitatief goede initiatieven in de drie                 worden geadministreerd door de provincie.
      segmenten te faciliteren mits deze niet                          Uiteindelijk worden deze in het bestemmingsplan  
      strijdig zijn met de hoofdstructuur voor winkels,                of Omgevingsplan 7 vastgelegd. In de periode
      kantoren en bedrijventerreinen. Kwalitatief                      daaraan voorafgaand worden de onttrekkingen       
      goede initiatieven zijn initiatieven die geen                    privaatrechtelijk verankerd in het kadaster
      ongewenste neveneffecten hebben op de                            bijvoorbeeld door een combinatie van
                                                                                                                  8
      hoofdstructuur en 1) een concentratiegebied                      kettingbeding en kwalitatieve verplichting waar-
      in kwalitatieve en/of kwantitatieve zin versterken           mee de bestemming de facto is onttrokken.

7
  Na ingang van de Omgevingswet die volgens de laatste planning in 2016 van de Rijksoverheid wordt voorzien in 2019, gaan bestemmingsplannen op in
  omgevingsplannen.
8
  Dit kan in een notariële akte worden opgenomen tussen kopende en verkopende partij, die vervolgens kadastraal wordt ingeschreven.




48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>iv) Omgevingsvergunningen voor nieuw te                                          bestemmingsplan starten middels het nemen van
     realiseren vastgoed en uitbreidingen van                                    een voorbereidingsbesluit. Door privaat-
     vastgoed in de concentratie- en balansgebieden                              rechtelijke overeenkomsten op ongewenste
     worden alleen verleend onder voorbehoud van                                 nieuwbouwlocaties daar waar mogelijk te
     correcte administratie van de onttrekkingen door                            verkennen of een overeenkomst ruimte biedt
     de gemeenten. Voor winkels geldt dat initiatieven                           om niet langer planologische medewerking te
     die zich vestigen in de twee koopiconen binnen                              verlenen aan het in stand houden van onbenutte
     de specifieke segmenten waar zij koopicoon voor                             plancapaciteit. We spreken van het afwegen van
     zijn, worden vrijgesteld van saldering. Daarnaast                           privaatrechtelijke contracten.
     geldt dat winkels tot 100 m² netto vloeroppervlak                      iii) Ongewenste bestemmingen buiten de hoofd-
     in kleine kernen zonder concentratie- en                                    structuur (in bebouwing) te respecteren en alleen
     balansgebieden worden vrijgesteld van                                       bij structurele leegstand van minimaal drie jaar
     saldering. Voor nieuwe supermarkten en                                      weg te bestemmen. Voor het behalen van dat
     uitbreidingen van supermarkten binnen de                                    doel is er bij voorkeur een afspraak met de
     hoofdstructuur die daarmee in totaal                                        eigenaar c.q. een andere investeerder, vooraf-
     groter worden dan 1.200 m² wvo dient altijd op                              gaande aan de herbestemming, waarin de
     Zuid-Limburgs schaalniveau bestuurlijke instem-                             marktpartij de bereidheid uitspreekt de nieuwe
     ming gezocht te worden. Voor nieuwe initiatieven                            bestemming te zullen realiseren.
     en uitbreidingen van supermarkten tot in totaal                        iv) In beginsel geen toevoegingen/nieuwe
     maximaal 1.200 m² wvo volstaat afstemming                                   ontwikkelingen buiten de concentratie- en
     op subregionaal niveau. Het uitgangspunt dat                                balansgebieden toe te staan.
     supermarkten binnen de hoofdwinkelstructuur op                         v) Nieuwe ontwikkelingen conform procesbomen te
     passende niveaus van de winkelhiërarchie                                    beoordelen/doorlopen.
     gevestigd moeten worden, is leidend.                                        Dit moet zorgen voor een verhuisbeweging naar
v) Het salderingsprincipe wordt na drie jaar                                     concentratie- en balansgebieden.
     geëvalueerd. Voor kantoren geldt dat initiatieven
     tot een maximum van 500 m² netto                                       5)   Voor locaties waar bestemmingen (waar
     vloeroppervlak worden vrijgesteld van saldering.                            mogelijk) moeten worden onttrokken, een zeer
     Voor bedrijventerreinen geldt dat uitbreidingen                             zorgvuldige afweging maken over het nieuw
     tot een maximum van 3.000 m² kaveloppervlak                                 faciliteren van bebouwde bestemmingen. De
     worden vrijgesteld van saldering.                                           afweging of het gaat om maatwerk, baseren
vi) Optioneel kan een omgevingsvergunning onder                                  gemeenten op de volgende cumulatieve voor-
     de opschortende voorwaarde worden verleend                                  waarden: herbestemming van kantoren,
     totdat de ontwikkelende partij zorg draagt voor                             detailhandel en bedrijventerreinen buiten de
     het voldoende onttrekken van de betreffende                                 hoofdstructuur is niet toegestaan, tenzij:
     bestemming.                                                            i) Een bebouwde functie op deze locatie ruimtelijk
vii) Gemeenten zich committeren aan deze afspraken                               noodzakelijk is.
     en erop toezien dat deze afspraken in de praktijk                      ii) De herbestemming past binnen de
     worden nageleefd.                                                           uitgangspunten binnen deze structuurvisie.
                                                                            iii) De herbestemming geen ongewenste
4)    Buiten de afgebakende gebieden in de                                       neveneffecten genereert.
      hoofdstructuur op de structuurvisiekaart waar                         iv) De herbestemming past binnen de vraag-
      mogelijk te verdunnen.                                                     aanbodverhouding van de betreffende functie.
i)    Door onbenutte (onbebouwde) plancapaciteit in                         v) De herbestemming in principe geen verdringing
                                                 9
      bestemmingsplannen weg te bestemmen. Ter                                   van andere bestemmingen in dit segment met
      voorkoming van succesvolle planschadeclaims is                             zich meebrengt.
      het cruciaal dat het wegbestemmen voorzienbaar
      wordt gemaakt.                                                        6)    Te streven naar vitale clusters, en daarmee indi-
ii)   Door onbenutte omgevingsvergunningen voor de                                rect vermindering van de leegstand in winkels en
      segmenten in te trekken. Indien het risico van het                          kantoren tot een gewenste frictieleegstand van
      indienen van een nieuwe aanvraag aanwezig is,                               6% binnen de subregio’s Maastricht Heuvelland,
      zal de gemeente gelijktijdig met het intrekken van
                                                                                  Parkstad Limburg en Westelijke Mijnstreek, te
      de omgevingsvergunning een wijziging van het
9
  Het wegbestemmen van onbenutte plancapaciteit gebeurt met een bestemmingsplan of een veegplan. Belangrijk is de volgorde en inhoud van
  planologische documenten zorgvuldig op elkaar af te stemmen.




                                                                                                                                           49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>      realiseren voor 2030. Daarbij staat voorop dat de                        ruimtelijke economie in Zuid-Limburg te borgen.
      hoogste prioriteit daarbij ligt in kwantitatieve en
      kwalitatieve versterking van de concentratie-                            Daarnaast werken de drie subregio’s Maastricht
      gebieden en kwalitatieve versterking van de                              Heuvelland, Parkstad Limburg en Westelijke
      balansgebieden.                                                          Mijnstreek binnen de uitgangspunten en afspraken
                                                                               zoals deze in de SVREZL voorkomen nadere
7)    Herinvulling van waardevol bestaand vastgoed                             programmeringen uit voor winkels, kantoren en
      zoals monumenten en/of cultureel erfgoed in de                           bedrijventerreinen. Deze programmering heeft tot
      eerste plaats te prioriteren in concentratie- en                         doel een helder kader te bieden voor zowel het
      balansgebieden, waarbij ook keuzes gemaakt                               opstellen als het schrappen van plannen en
                                                                               omgevingsvergunningen. Overwegingen vinden
      kunnen worden om bepaald waardevol
                                                                               veelal plaats op niveau van overleggroepen voor
      leegstaand vastgoed buiten de concentratie- en
                                                                               kantoren en bedrijventerreinen en winkels op niveau
      balansgebieden geen nieuwe invulling met win-
                                                                               van de subregio’s Maastricht Heuvelland, Parkstad
      kels, kantoren of bedrijfsruimte te geven, want de
                                                                               Limburg en Westelijke Mijnstreek.
      prioriteit ligt bij versterking van de aangewezen
      hoofdstructuur.                                                          Rol van de Provincie Limburg in relatie tot de SVREZL

8)    De markten voor winkels, kantoren en bedrijven-                          Aan de Provincie Limburg wordt gevraagd om de
      terreinen jaarlijks te blijven monitoren, zodat er                       voorzorgsbepalingen in de Omgevingsverordening
      bijgestuurd kan worden wanneer dit nodig is.                             Limburg zo in te richten dat deze de afspraken in de
                                                                               SVREZL exact borgen. Een en ander overeenkomstig
9)    Wanneer een gemeente wenst af te wijken van                              de regeling voor Wonen Zuid-Limburg opgenomen in
      deze afspraken, dient dit altijd door de betref-                         artikel 2.4.2, lid 3 en 4 van de huidige verordening.
      fende gemeente ter besluitvorming te worden
      voorgelegd aan het relevante gremium uit de                              Als een gemeente deze afspraken schendt,
      procesboom.                                                              verwachten de overige Zuid-Limburgse gemeenten
                                                                               dat de provincie Limburg daarop zal handhaven.


5.2
                                                                               Daarnaast verwachten de Zuid-Limburgse gemeenten
                                                                               dat de provincie Limburg met haar publiek-
                 Procesafspraken bij de                                        rechtelijke bevoegdheden ervoor zorgt dat
                 uitvoering van SVREZL                                         gemeenten in Zuid-Limburg, die de SVREZL niet
                                                                               vaststellen zich houden aan de uitgangspunten van
Relevante gremia die toezien op de                                             de SVREZL. Ook dient de provincie ongewenste
uitvoeringsafspraken in de SVREZL                                              concurrentie met andere gemeenten in Noord- en
                                                                               Midden-Limburg te voorkomen. De Zuid-Limburgse
Aan de SVREZL worden uitvoeringafspraken                                       gemeenten verwachten van de provincie dat ze dit
verbonden, waaraan de 18 gemeenten en de                                       uitgangspunt borgt.
provincie zich committeren. De (sub)regionale
overleggen vormen het bestuurlijke gremium dat via
afstemming en instemming de subregionale
programmering en het faciliteren van initiatieven van
winkels, kantoren en bedrijventerreinen bespreekt.

Als er niet wordt afgestemd en ingestemd conform de
principes in de structuurvisie, het salderingsbeleid en
de procesbomen, kan de provincie Limburg haar
wettelijk instrumentarium (instructieregels voor
bestemmingsplan of omgevingsplan in amvb c.q.
verordening ruimte of te zijner tijd onder de
                                             10
Omgevingswet: de Omgevingsverordening)   inzetten
om de belangen voor het functioneren van de
10
  Naar huidig recht kan de provincie bij ingrijpen kiezen tussen een proactieve aanwijzing en een inpassingsplan. Met de inwerkingtreding van de
  Omgevingswet verdwijnt het inpassingplan als planfiguur zonder dat daarvoor een vergelijkbare planfiguur terugkomt. Voor de proactieve aanwijzing
  komen (proactieve) instructieregels in de plaats. Daarnaast kan de provincie de reactieve aanwijzing inzetten, na indiening van een zienswijze.
  Deze mogelijkheid blijft ook na invoering van de Omgevingswet bestaan.




50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Bijlage A:



             toelichting
             winkelhiërarchie




52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>1. Koopicoon

Koopiconen de binnenstad van Maastricht en de Woonboulevard Heerlen zijn de belangrijkste winkelgebieden
in Zuid-Limburg, met een sterke bovenregionale/euregionale aantrekkingskracht. De omvang zal gelijk blijven
of licht toenemen.

Tabel A1: winkelhiërarchie

    Niveau
    Niveau in de in de
                                    Maastricht Heuvelland                  Parkstad Limburg                        Westelijke Mijnstreek
    winkelhiërarchie
    winkel-hiërarchie



    Koopicoon                       Binnenstad Maastricht                  Woonboulevard Heerlen                   -
                                                                           (thema wonen)


    Spelregels                      Concentratiegebied
                                    • De koopiconen zijn elk op hun eigen manier uniek en onderscheidend binnen
                                      Zuid-Limburg. Vestiging van een winkel in de specifieke segmenten waar de
                                      koopiconen uniek in zijn, wordt vrijgesteld van saldering. Vestiging naar de
                                      twee specifieke koopiconen in de gespecificeerde segmenten is in beginsel een
                                      ruimtelijke ontwikkeling die de winkelstructuur op Zuid-Limburgse schaal als
                                      geheel versterkt en in het bijzonder de euregionale concurrentiepositie.
                                      Belangrijk is dat deze niet ten koste gaat van lokale en subregionale ontwik-
                                      kelingen. In de evaluatie van de structuurvisie (drie jaar na vaststelling),
                                      worden alle cases van verhuizingen naar de twee koopiconen expliciet
                                      betrokken. De Woonboulevard Heerlen is de grootste woonboulevard in
                                      Zuid-Limburg op het gebied van woonwinkels en trekt ook euregionaal veel
                                      bezoekers uit met name Duitsland. Dat betekent dat de reikwijdte van de
                                      woonwinkels groter is dan Zuid-Limburg alleen en dat versterking van de
                                      woonboulevard en daarmee de euregionale trekkracht ten faveure van heel
                                                                                         11
                                      Zuid-Limburg komt. Toevoeging van woonwinkels aan de woonboulevard gaat
                                      niet ten koste van winkels elders in de subregio of Zuid-Limburg als geheel.
                                      Daarom zijn deze vrijgesteld van salderen.
                                    • Het centrum van Maastricht geniet als winkelbestemming landelijk en
                                      internationaal trekkracht vanwege het grote onderscheidende vermogen op
                                      het vlak van ‘funshoppen’, mode, accessoires en hieraan gerelateerd design.
                                      Dit is de reden om bij toevoeging van winkels in dit profiel in het centrum van
                                      Maastricht niet te salderen omdat de binding van de koopkracht die hiermee
                                      gemoeid gaat niet ten koste gaat van andere winkelbestemmingen binnen de
                                      subregio of Zuid-Limburg als geheel. Afstemming van nieuwe initiatieven en
                                      initiatieven voor gebruikswijzigingen vindt plaats op niveau van Zuid-Limburg
                                      en subregio.




11
  Het gaat daarbij om de branches die behoren tot wonen. Dus uitsluitend winkels in de branches babywoonwinkel, slaapkamer/bedden, keukens, meubelen,   
  woonwarenhuis, (Oosterse)-tapijten, keukens, badkamers, verlichting, parket/laminaat, tegels, woninginrichting, woningtextiel, woondecoratie, zonwering.




                                                                                                                                                  53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>2. Stadscentrum

De centra van Heerlen en Sittard zullen de positie als regionale centrumsteden in de (sub)regio behouden.
Door dalende bevolkingsomvang zal de omvang kleiner worden, met daarbuiten ruimte voor een beperkt
aanloopmilieu (winkels en andere functies).

Tabel A2: winkelhiërarchie

   Niveau
   Niveau in de in de
                         Maastricht Heuvelland       Parkstad Limburg             Westelijke Mijnstreek
   winkelhiërarchie
   winkel-hiërarchie



   Regionaal             -                           Centrum Heerlen              Centrum Sittard
   centrum                                           (concentratiegebied en       (concentratiegebied en
                                                     deels balansgebied)          deels balansgebied)


   Spelregels            •   Afbakening van concentratie- en balansgebieden.
                         •    Transitieopgave daarbuiten.
                         •   Salderen binnen de subregio tot aan niveau van frictieleegstand
                             is bereikt.
                         •   Inzetten op kwalitatieve en kwantitatieve versterking in het
                             concentratiegebied en kwalitatieve versterking in het balansgebied.
                         •   Afstemming van nieuwe initiatieven en initiatieven voor
                             gebruikswijzigingen op niveau van Zuid-Limburg en subregio.




54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>3. Perifere concentratie

Voor de perifere concentraties geldt dat er sprake is van thematische en niet thematische concentraties
gericht op de regio. De grotere thematische concentratie is Roda Boulevard (leisure en sport).

Daarnaast hanteren we de kleinere perifere thematische concentraties (bovenlokaal). Het gaat om Gardenz,
                                12
Belvedère, de Sportzone Limburg en Handelcentrum Bergerweg.

Tot slot kent Zuid-Limburg een tweetal perifere concentraties zonder thema. Het gaat om Retailpark A2 in
Gronsveld en Makado in Beek. Dit zijn concentraties die een (boven)lokale aantrekkingskracht hebben
vanwege ligging en bereikbaarheid/parkeren maar waar we naar de toekomst toe vooral een kwalitatieve
versterking beogen, zonder kwantitatief uit te breiden.

Tabel A3: winkelhiërarchie

     Niveau in de
     Niveau in de

     winkelhiërarchie
     winkel-hiërarchie
                                     Maastricht Heuvelland                   Parkstad Limburg                         Westelijke Mijnstreek
     perifere
     concentratie
                                                                                                    13
     Perifere                        -                                       Roda Boulevard                           -
     thematische                                                             (concentratiegebied)
     concentratie
     (boven)regionaal


     Perifere                        Belvedère                               -                                        Gardenz
     thematische                     (concentratiegebied)                                                             (concentratiegebied)
     concentratie                                                                                                     Winkels in Sportzone
     (boven)lokaal                                                                                                    Limburg (balansgebied)
                                                                                                                      Handelscentrum
                                                                                                                      Bergerweg
                                                                                                                      (balansgebied)

     Perifere niet                   Retailpark A2                           -                                        Makado (balansgebied)
     thematische con-                Gronsveld
     centratie (boven)               (balansgebied)
     lokaal


     Spelregels                      •   Transitieopgave daarbuiten.
                                     •   Salderen binnen de subregio tot aan niveau van frictieleegstand is bereikt.
                                     •   Inzetten op kwalitatieve en kwantitatieve versterking in het concentratiegebied    
                                         en kwalitatieve versterking in het balansgebied, onder voorbehoud dat deze   
                                         versterking niet ten koste gaat van de vitaliteit van binnensteden en geen
                                         andere ongewenste neveneffecten heeft.
                                     •   Afstemming van nieuwe initiatieven en initiatieven voor gebruikswijzigingen
                                         op niveau van Zuid-Limburg en subregio.




12
   Het gaat specifiek om het winkelgebied binnen Sportzone Limburg.
13
   Voor het thema sport en leisure geldt het label concentratiegebied, voor de ondergeschikte thema’s doe-het-zelf en tuin, en megasupermarkt geldt het
   label balansgebied.




                                                                                                                                                      55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>4. Stadsdeelcentrum

De stadsdeelcentra in Zuid-Limburg zijn zeer divers in omvang en functioneren. Hierdoor is ook het
toekomstperspectief verschillend. Enkele stadsdeelcentra zijn in de huidige omvang te groot en het perspectief
wordt eerder slechter dan beter. De stadsdeelcentra liggen overwegend in een gebied met circa 30.000
inwoners als primair verzorgingsgebied.

De grootste opgave ligt in de grotere centra zoals Geleen en Kerkrade.

Tabel A4: winkelhiërarchie

   Niveau in de
   Niveau in de
                          Maastricht Heuvelland       Parkstad Limburg             Westelijke Mijnstreek
   winkelhiërarchie
   winkel-hiërarchie



   Stadsdeelcentrum       Brusselse Poort             Brunssum Centrum             Geleen Centrum
                          (concentratiegebied)        (concentratiegebied)         (concentratiegebied)
                          Heer                        Landgraaf Centrum
                          (concentratiegebied)        (Op de Kamp)
                                                      (concentratiegebied)
                                                      Kerkrade Centrum
                                                      (concentratiegebied)
                                                      Hoensbroek Centrum
                                                      (concentratiegebied)


   Spelregels             •   Afbakening van concentratie en balansgebieden.
                          •   Transitieopgave daarbuiten.
                          •   Salderen binnen de subregio tot aan niveau van frictieleegstand
                              is bereikt.
                          •   Inzetten op kwalitatieve en kwantitatieve versterking in het
                              concentratiegebied en kwalitatieve versterking in het balansgebied.
                          •   Afstemming van nieuwe initiatieven en initiatieven voor
                              gebruikswijzigingen op niveau van subregio.




56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>5. Boodschappencentrum in een dorp of een wijk

In de dorpskernen in Zuid-Limburg zien we een grote diversiteit in winkelgebieden. Enkele dorpscentra zijn
relatief groot en zijn ook gelegen in een grotere gemeente/kern. De toekomst van dorpscentra is vooral geënt
op de aanwezigheid van een of meerdere supermarkten (trekkers) en enig aanvullend winkelaanbod.

In de wijkcentra van de steden zien we een soortgelijk beeld. Naar de toekomst zullen er winkelgebieden zijn
die compacter worden. In Maastricht zullen deze winkelgebieden an sich niet (zo sterk) krimpen in omvang,
ze functioneren op wijkniveau en het totale aanbod is beperkt.

Tabel A5: winkelhiërarchie

   Niveau
   Niveau in de in de
                          Maastricht Heuvelland       Parkstad Limburg             Westelijke Mijnstreek
   winkelhiërarchie
   winkel-hiërarchie



   Boodschappen-          Meerssen Centrum            Voerendaal Centrum           Beek Centrum
   centrum in             (concentratie)              (concentratie)               (concentratie)
   een dorp               Eijsden/Breusterstraat      Nuth Centrum                 Stein Centrum
                          (concentratie)              (concentratie)               (concentratie)
                                                      Simpelveld Centrum
                                                      (concentratie)


   Boodschappen-          Amby Noord (balans)         Giessen-Bautsch              Born Centrum (balans)
   centrum in             Voltastraat (balans)        (balans)                     Elsloo (balans)
   een wijk               Malbergplein (balans)       Heerlerheide (balans)
                          Winkelcentrum Carré         Carboonplein (balans)
                          (balans)                    Schaesberg (balans)
                                                      ’t Loon (balans)
                                                       Waubach (balans)


   Spelregels             •   Afbakening van concentratie (saldo +) en balansgebieden (saldo 0),
                              combinaties zijn mogelijk in boodschappencentra in dorpen.
                              Boodschappencentra in wijken zijn altijd balansgebieden.
                          •   Transitieopgave buiten de op de kaart afgebakende gebieden.
                          •   Salderen binnen de subregio tot aan niveau van frictieleegstand
                              is bereikt.
                          •   Inzetten op kwalitatieve en kwantitatieve versterking in het
                              concentratiegebied en kwalitatieve versterking in het balansgebied.
                          •   Afstemming van nieuwe initiatieven en initiatieven voor
                              gebruikswijzigingen op niveau van subregio.




                                                                                                         57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>6. Toeristisch centrum in landelijk gebied

De toeristische centra hebben een sterk(er) ontwikkeld winkel- en voorzieningenniveau dan het aantal
inwoners van de kern en directe omgeving zou verantwoorden. Deze centra hebben – naast een functie als
boodschappencentrum voor lokale inwoners – een sterke toeristische aantrekkingskracht en instroom. Een
groot deel van de bestedingen wordt door toeristen en dagrecreanten gedaan. Dit betekent dat er meer
draagvlak is voor winkels en voorzieningen. Naar de toekomst is de verwachting dat het aantal recreanten
en toeristen toeneemt. Dit betekent dat het draagvlak voor detailhandel niet afneemt.

Tabel A6: winkelhiërarchie

   Niveau
   Niveau in de in de
                           Maastricht Heuvelland       Parkstad Limburg             Westelijke Mijnstreek
   winkelhiërarchie
   winkel-hiërarchie



   Toeristisch             Valkenburg Centrum          -                            -
   centrum                 (concentratie)
                           Gulpen Centrum
                           (concentratie)
                           Vaals Centrum
                           (concentratie)


   Spelregels              •   Afbakening van concentratie- en balansgebieden.
                           •   Transitieopgave daarbuiten.
                           •   Salderen binnen de subregio tot aan niveau van frictieleegstand
                               is bereikt.
                           •   Inzetten op kwalitatieve en kwantitatieve versterking in het
                               concentratiegebied en kwalitatieve versterking in het balansgebied.
                           •   Afstemming van nieuwe initiatieven en initiatieven voor
                               gebruikswijzigingen op niveau van Zuid-Limburg en subregio.




58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>7. Buurtcentrum in een stad of dorp

De buurtcentra van steden en dorpskernen zijn relatief klein en betreffen vaak een supermarkt en enkele
ondersteunende winkels (bijvoorbeeld bakker, slager, drogist, kleding, huishoudelijke- en of cadeauartikelen).
De verwachting is dat ze als gevolg van krimp enigszins afnemen in de komende jaren.

Tabel A7: winkelhiërarchie

   Niveau in de
   Niveau in de
                          Maastricht Heuvelland        Parkstad Limburg             Westelijke Mijnstreek
   winkelhiërarchie
   winkel-hiërarchie



   Buurtcentrum           Winkelcentrum Belfort        Hertogenlaan (balans)        Bloemenmarkt /
                          (balans)                     Treebeek (balans)            Lindenheuvel (balans)
                          Caberg (balans)              Bleijerheide (balans)        Limbrichterveld (balans)
                          Daalhof (balans)             Douve-Weien (balans)         Kemperkoul (balans)
                          Hoolhoes (balans)            Brunssum Noord               Stadbroek (balans)
                          De Heeg (balans)             (balans)                     Oud-Geleen (balans)
                          De Beente (balans)           Schimmert (balans)           Zuidhof (balans)
                          Scharnerweg (balans)         Hulsberg (balans)            Schinnen (balans)
                          Glacisweg (balans)           Schinveld (balans)           Oirsbeek (balans)
                          Geulle (balans)              Eygelshoven (balans)         Amstenrade (balans)
                          Cadier en Keer (balans)      Bocholtz (balans)            Munstergeleen (balans)
                          Margraten (balans)           Klimmen (balans)             Spaubeek (balans)
                          Bunde (balans)                                            Neerbeek (balans)
                          Berg en Terblijt (balans)                                 Grevenbicht (balans)


   Spelregels             •   Afbakening van concentratie- en balansgebieden.
                          •   Transitieopgave daarbuiten.
                          •   Salderen binnen de subregio tot aan niveau van frictieleegstand
                              is bereikt.
                          •   Inzetten op kwalitatieve en kwantitatieve versterking in het
                              concentratiegebied en kwalitatieve versterking in het balansgebied.
                          •   Afstemming van nieuwe initiatieven en initiatieven voor
                              gebruikswijzigingen op niveau van Zuid-Limburg en subregio.



Buiten de winkelhiërarchie is sprake van verspreide bewinkeling

Winkels die niet in de voornoemde winkelconcentratiegebieden liggen, vormen de verspreide bewinkeling,
en zijn transitiegebied. Er zal altijd draagvlak zijn voor enige verspreide bewinkeling maar deze zal in omvang
moeten afnemen. Nu ligt het aandeel verspreide bewinkeling op circa 25-30% van de totale omvang van de
winkelvoorraad. Het toekomstperspectief van (een groot deel van) verspreid gelegen winkels is matig tot
slecht en deze verspreide bewinkeling kan risico opleveren voor de hoofdstructuur.




                                                                                                           59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Bijlage B:




             bespreekformat




60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Thema                              Toelichting

Locatie
Inclusief kaart precieze
afbakening

Huidige planstatus in
bestemmingsplan

Huidige situatie
(kwantitatief)
• Omvang gebied in m²s
• Actuele leegstand

Huidige situatie
(kwalitatief)
• Compacte beschrijving
• Belangrijke trekkers
• Onderscheidend
  vermogen
• Indicatieve reikwijdte        
  (trekkracht )

Ambitie:
Door gemeente gedragen
voorstel met gewenst:
• Label (concentratie,
  balans, transitie)
• Bij winkels: niveau in de   
  hiërarchie (1 t/m 7)
• Gebiedsafbakening
  op kaart
• Programma kwantitatief
  en kwalitatief
• Saldering (m² , hoe?)

Samenhang met beleid
• POL2014
• SVREZL
• Lokaal beleid

Belangen in plangebied
• Afspraken
• Ondernemers

Neveneffecten
hoofdstructuur
• Kwantitatief
• Kwalitatief




                                                 61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Bijlage C:




             saldering




62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                        Uitgangspunt is dat de structuurvisie met het
 In deze bijlage staat het salderingsbeleid op          salderen: voorkomt dat er netto nog extra
 hoofdlijnen uitgewerkt. We onderstrepen dat de         planologische ruimte wordt toegevoegd. Wanneer
 uitvoeringspraktijk van het salderen aan de hand       er extra gewenste planologische ruimte wordt
 van cases de komende jaren verder ontwikkeld           toegevoegd, moet er elders planologische ruimte
                                                        worden onttrokken.
 gaat worden. Dat betekent dat het salderingsbeleid
 zoals het hieronder uitgewerkt staat een eerste
 uitwerking vormt van het generieke                         Deze bijlage heeft betrekking op salderen bij
 salderingsprincipe zoals dat in het POL2014                winkels, kantoren en bedrijventerreinen. Voor
 geborgd staat. Verdere uitwerking van het                  winkels en kantoren werken de
 salderingsbeginsel vindt de komende jaren                  salderingsprincipes gelijk. Waar het gaat om
 plaats aan de hand van concrete cases binnen               bedrijventerreinen is het salderingsprincipe
 de volgende contouren.                                     eenvoudiger, zie de laatste paragraaf van deze
                                                            bijlage. Deze bijlage heeft betrekking op salderen
 Deze uitwerking zal uitdrukkelijk meegenomen               bij winkels, kantoren en bedrijventerreinen. Voor
 worden in de jaarlijkse monitoring van de                  winkels en kantoren werken de
 uitvoeringsresultaten van de SVREZL en de                  salderingsprincipes gelijk. Waar het gaat om
 evaluatie die na drie jaar na vaststelling van de          bedrijventerreinen is het salderingsprincipe
 SVREZL is voorzien.                                        eenvoudiger, zie de laatste paragraaf van deze
                                                            bijlage.

Waarom salderen?
                                                        Hoe werkt salderen?
De winkel- en kantorenmarkt in Zuid-Limburg hebben
te maken met een teveel aan locaties en bestaand        In aansluiting op het POL2014 hanteren we het
vastgoed. Daarnaast is er soms te veel planologische    salderingsprincipe voor kantoren en winkels. Voor
ruimte, in vergelijking tot de prognose van de vraag    iedere m² netto vloeroppervlak voorraad ‘erbij’ moet
en bestaand aanbod. De verwachting is dat de            ook een m² netto vloeroppervlak onttrokken worden
verhouding tussen vraag en aanbod zonder ingrijpen      in het zelfde vastgoedsegment, totdat de
in de toekomst (nog) schever wordt. In de bedrijven-    frictieleegstand is bereikt. De leegstand per subregio
terreinenmarkt is het overaanbod aan planologische      wordt jaarlijks op basis van een overal in Zuid-
ruimte minder groot en is de verwachting dat de         Limburg gehanteerde uniforme meting één keer per
vraag naar bijvoorbeeld logistieke bedrijfskavels       jaar op een vast moment vastgesteld voor dat
groeit.                                                 betreffende jaar.
De SVREZL heeft als doel om daar waar nodig in te
grijpen in de planologische ruimte om de ongewenste     We definiëren de voorraad als de in ruimtelijke
hoge leegstand en de balans tussen vraag en aanbod      plannen/planologisch geregelde (winkel/kantoor/
te herstellen. Wanneer er niets gedaan wordt, is er     bedrijfs)ruimte, of deze nu in gebruik is of niet.
over de hele linie meer programma dan marktruimte.
                                                        Ontwikkeling voorraad tot en met 2030 is saldo 0
Dit vraagt keuzes, zowel ten aanzien van nieuw toe te   wanneer de leegstand niet hoger is dan
voegen ontwikkelingen, maar ook in de bestaande         frictieleegstand op subregionaal niveau. Simpelweg
bebouwde omgeving. Streven is tot 2030 te komen tot     gelden de volgende uitgangspunten:
een voorraad met een leegstand die niet hoger is dan
de frictieleegstand per subregio (frictieleegstand is   •         Leegstand < frictieleegstand per subregio:
een gezonde marktleegstand. Deze is op pandniveau                 ontwikkeling voorraad is per saldo 0 of +
6% in de kantorenmarkt en 6% in de winkelmarkt). De     •         Leegstand = frictieleegstand per subregio:
opgave verschilt per subregio en al naar gelang vraag             ontwikkeling voorraad is per saldo 0
en aanbod binnen het vastgoedsegment.                   •         Leegstand > frictieleegstand per subregio:
                                                                  ontwikkeling voorraad is per saldo –




                                                                                                             63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>In de uitzonderlijke situatie, dat er voor een bepaald                         voor panden van allerlei omvang even belangrijk is.
segment nog marktruimte beschikbaar is en/of dat er                            Daarom salderen we in m² netto vloeroppervlak.
sprake is van een uitzonderlijk en aanvullend concept,
dat aantoonbaar meerwaarde heeft in het aanbod is                              Basisuitgangspunten bij salderen
regionaal maatwerk in het salderen mogelijk.
Wanneer de leegstand binnen het betreffende                                    •   Altijd is sprake van saldering van de
vastgoedsegment lager is dan de frictieleegstand,                                  publiekrechtelijke mogelijkheden bij de te salderen
vervalt de noodzaak tot salderen. Bij weer oplopende                               bestemming. Dit betekent dat ook onbenutte
leegstand wordt het salderingsprincipe weer                                        plancapaciteit gesaldeerd kan worden met
automatisch van kracht, telkens met peildatum                                      uitbreidingsruimte elders.
1 januari van dat betreffende jaar.                                            •   Belangrijk is om met een gedegen (voorzienbaar)   
                                                                                   stappenplan te komen na vaststelling van de
Basisprincipe borgen, monitoren en evalueren, en                                   structuurvisie om zo als gemeenten afzonderlijk
mogelijk gaandeweg aanscherpen                                                     te komen tot een veegplan waarin onbenutte
                                                                                   plancapaciteit die niet in gebruik is ‘weg te vegen’
Het basisuitgangspunt voor salderen geldt overal in                                en hoe veegplan en saldering van onbenutte
                                                                                                                             14
Zuid-Limburg, dit vanwege de derdenwerking die                                     plancapaciteit zich tot elkaar verhouden.
de structuurvisie heeft en de kernprincipes van de                             •   Saldering vindt in beginsel plaats tussen
structuurvisie dienen eenvoudig en eenduidig te zijn.                              gebieden met dezelfde bestemming. Dus plano-
Het ontwikkelen van een salderingsmechanisme in de                                 logische ruimte met een winkelbestemming                  
winkel-, kantoren- en bedrijventerreinenmarkt is (nog)                             wordt in beginsel gesaldeerd met planolo-
nieuw in Zuid-Limburg. Ook in Nederland als geheel                                 gische ruimte met een winkelbestemming, en                 
zijn er slechts beperkt ervaringen mee. Daarom is het                              planologische ruimte met een kantoorbestemming   
belangrijk in de structuurvisie de generieke principes                             wordt in beginsel gesaldeerd met planologische     
van het salderen te borgen en daarnaast de resultaten                              ruimte met een kantoorbestemming. Dit geldt
van het salderen en de werking van de structuurvisie                               zowel voor saldering tussen functies binnen
in de praktijk jaarlijks te monitoren. In het verlengde                            ruimtelijke economie als daarbuiten (zoals woning
daarvan spreken we in de structuurvisie af dat er na                               bouw, vrijetijdsvoorzieningen of maatschappelijk
drie jaar een evaluatie van het salderingsbeleid volgt.                            vastgoed). Wel is er ruimte voor maatwerkoplos-
Op basis van deze evaluatie is mogelijk                                            singen aansluitend op de principes van de
aanscherping of aanpassing van de werkwijze nodig,                                 Structuurvisie afgewogen in het relevante                    
indien op basis van marktanalyse, data en de                                       bestuurlijk overleg op Zuid-Limburgse schaal.
evaluatie van de werkwijze bij cases blijkt dat de                                 Hierbij is uitgangspunt dat deze saldering geen          
spelregels rond het salderen onvoldoende                                           ongewenste neveneffecten met zich meebrengt
resultaat sorteren of op onderdelen (andere)                                       voor ruimtegebruik, vestigingsmilieu in het
ongewenste effecten hebben. Eventueel kunnen de                                    betreffende vastgoedsegment en leegstand.
spelregels ook op subregionaal niveau verder                                   •   De SVREZL legt geen beperkingen op aan het
uitgewerkt of aangescherpt worden, om zo te komen                                  aantal initiatieven dat betrokken is in de saldering.
tot het gewenste resultaat. Denk bijvoorbeeld aan het                          •   Voor sommige winkelpanden ligt herbestemming    
verhogen van de verhouding tussen te onttrekken                                    naar wonen voor de hand. Meest logisch is dit
meters en toe te voegen meters planologische ruimte,                               wanneer het gaat om het uitbreiden van een
afhankelijk van de subregionale uitgangsituatie.                                   woning op de verdieping naar de begane grond,
                                                                                   zonder dat het aantal woningen uitbreidt. Een
Salderen heeft betrekking op meters vastgoed,                                      dergelijke uitbreiding van de woning is zonder
niet op aantallen panden of de grootte van winkels                                 nadere afstemming mogelijk binnen de SVWZL.          
en kantoren                                                                        Uitbreiding van het aantal woningen is alleen aan
                                                                                   de orde wanneer deze uitbreiding wordt
Hoewel we zien dat er een verschil in reikwijdte                                   uitgevoerd geheel conform de SVWZL, met
en bijvoorbeeld impact zit tussen grootschalige en                                 inbegrip van de daarin opgenomen saldering,
kleinschalige panden met een bepaalde bestemming,                                  afstemming en opname in de programmering.
maken we dit onderscheid bij het salderen niet.
Dit vanuit het oogpunt van eenvoud en dat
onderliggend doel van een lagere marktleegstand

14
  De volgorde der dingen is belangrijk. De structuurvisie moet geen verwachtingswaarde voor onbenutte plancapaciteit creëren.




64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Salderen in concentratiegebieden en in                               dat deze niet ten koste gaat van lokale en
balansgebieden                                                       subregionale ontwikkelingen. In de evaluatie
                                                                     van de structuurvisie (drie jaar na vaststelling),
Extra meters binnen concentratiegebieden zijn te                     worden alle cases van verhuizingen naar de twee
salderen met te onttrekken meters in de subregio in:                 koopiconen expliciet betrokken.
concentratiegebieden, balansgebieden en                         •    Woonboulevard Heerlen is de grootste
transitiegebieden.                                                   woonboulevard in Zuid-Limburg op het gebied               
                                                                     van woonwinkels en trekt ook euregionaal veel
In balansgebieden staat kwalitatieve versterking van                 bezoekers uit met name Duitsland. Het gaat
het gebied voorop zonder dat het aantal meters in dit                daarbij om de branches die behoren tot wonen.               
gebied in beginsel toeneemt. De saldering zal daarom      Dus uitsluitend winkels in de branches
in beginsel binnen het balansgebied plaatsvinden.                    babywoonwinkel, slaapkamer/bedden, keukens,                 
Maatwerk is mogelijk.                                                meubelen, woonwarenhuis, (Oosterse)-tapijten,            
                                                                     keukens, badkamers, verlichting, parket/
Salderen vindt bij winkels in beginsel plaats op het                 laminaat, tegels, woninginrichting, woningtextiel,        
niveau van de subregio                                               woondecoratie, zonwering. Het gaat uitdrukkelijk          
                                                                     niet om winkels in andere branches in en
De opgave in het salderen in de winkelmarkt is                       om huis zoals bijvoorbeeld winkels in de
verschillend per subregio en per gemeente. Zoals                     hoofdbranches plant & dier, bruin & witgoed,
gezegd vindt het salderen op het niveau van de                       auto & fiets, doe-het-zelf, speelgoed. Deze
subregio plaats, omdat dit het meest recht doet aan                  winkels zijn ook niet toegestaan op de
de relevante reikwijdte van het leeuwendeel van de                   woonboulevard. Dat betekent dat de reikwijdte
winkels.                                                             van de woonwinkels groter is dan Zuid-Limburg
                                                                     alleen en dat versterking van de woonboulevard
Daarbij gelden de volgende uitzonderingen:                           en daarmee de euregionale trekkracht ten
                                                                     faveure van heel Zuid-Limburg komt. Dit is het
1. Salderen bij supermarkten: supermarkten dienen                    belangrijkste argument om de woonboulevard
     in eerste instantie te salderen met andere                      voor enkel woonwinkels vrij te stellen van
     supermarkten (of andere winkelmeters) binnen                    saldering, omdat toevoeging van woonwinkels
     de subregio, om zo te voorkomen dat het huidig                  in de woonboulevard niet ten koste gaat van
     aanbod aan winkelmeters in supermarkten                         winkels elders in de subregio of Zuid-Limburg
     verschuift en/of uitbreidt. Afstemming van                      als geheel.
     uitbreidingen van supermarkten kennen daarnaast            •    Het centrum van Maastricht geniet als
     de volgende aandachtspunten:                                    winkelbestemming landelijk en internationaal
•    Eenmalige of gestapelde uitbreidingen van                       trekkracht vanwege het grote onderscheidende              
     supermarkten tot een totaal oppervlak tot 1.200 m²              vermogen op het vlak van funshoppen, mode,                
     dienen afgestemd te worden op niveau van de                     accessoires en hieraan gerelateerd design.
     subregio.                                                       Dit is de reden om bij toevoeging van winkels
                                                                     in dit profiel in het centrum van Maastricht niet           
2. Salderen bij koopiconen: de twee koopiconen                       te salderen, omdat de binding van de
     (binnenstad Maastricht en Woonboulevard                         koopkracht die hiermee gemoeid gaat niet ten              
     Heerlen). De koopiconen zijn elk op hun                         koste gaat van andere winkelbestemmingen
     eigen manier uniek en onderscheidend binnen                     binnen de subregio of Zuid-Limburg als geheel.
     Zuid-Limburg. Vestiging van een winkel in de
     specifieke segmenten waar de koopiconen uniek              3. Winkels in de centra van kleinschalige kernen,                
     in is, wordt vrijgesteld van saldering. Verplaatsing            zonder concentratiegebieden en
     naar een koopicoon binnen Zuid-Limburg wordt                    balansgebieden: deze worden vrijgesteld van
     in het betreffende relevante bestuurlijke overleg               salderen wanneer de oppervlakte in wvo kleiner
     gemeld. Vestiging naar de twee specifieke                       is dan 100 m². Vestiging van een kleine winkel
     koopiconen in de gespecificeerde segmenten                      tot dit oppervlak heeft geen neveneffecten op
     zoals hierboven staan benoemd is in beginsel                    de winkelstructuur als geheel en draagt in
     een ruimtelijke ontwikkeling die de                             belangrijke mate bij aan de leefbaarheid van
     winkelstructuur op Zuid-Limburgse schaal als                    deze kernen. Dit punt wordt in de evaluatie
     geheel versterkt, en in het bijzonder de                        van de structuurvisie (drie jaar na vaststelling),
     euregionale concurrentiepositie. Belangrijk is                  expliciet betrokken.




                                                                                                                   65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Salderen in de kantorenmarkt                                         toevoegt aan het regionale aanbod. Dit geldt
                                                                     voor nieuwe terreinen en grotere uitbreidingen
Salderen in de kantorenmarkt vindt in beginsel                       van bestaande bedrijventerreinen.
binnen dezelfde contouren plaats als salderen in de            •   Beperkte uitbreiding van bestaande terreinen op     
winkelmarkt.                                                       kavelniveau voor al op het terrein gevestigde
                                                                   bedrijven of lokale, solitair gevestigde bedrijven
Initiatieven voor kantoorgebouwen tot 500 m² vvo                   is onder voorwaarden mogelijk via maatwerk
worden vrijgesteld van salderen, omdat vestiging                   met een goede onderbouwing (denk aan de
van deze lokale initiateven geen neveneffecten op de               Ladder voor duurzame verstedelijking, en een
kantorenmarkt als geheel hebben.                                   voorkeur voor leegstaande panden).
                                                               •   Kleinschalige uitbreidingen van een bedrijven-
Salderen in de bedrijventerreinenmarkt                             terrein tot 3.000 m² kavel hoeven niet gesaldeerd
                                                                   te worden.
De leegstandsproblemen op bedrijventerreinen zijn
minder groot dan bij kantoren en winkels, bovendien            Flankerend beleid bij salderen
neemt de behoefte aan bedrijventerreinen naar
verwachting de komende jaren nog wat toe en                    De regionale uitvoeringsafspraken zullen ook een
groeien belangrijke clusters in Zuid-Limburg de                aanpak (in processen en instrumenten) moeten
komende jaren door, zoals in de automotive, chemie,            omvatten over hoe grip te krijgen op de leegstand
logistiek en med-tech. Dit betekent dat het salderen in        in de drie vastgoedsegmenten. Basis van die
de bedrijventerreinenmarkt een andere invulling heeft          afspraken zijn:
en ook minder zwaarwegend is. In de eerste plaats
omdat de leegstand in bestaande panden lager is.               •   Registratie leegstand inrichten per gemeente en
Daarnaast geldt dat een normale frictieleegstand in                in de subregio (uniform op niveau van Zuid-
de bedrijventerreinenmarkt hoger kan zijn, vanwege                 Limburg).
het lokale karakter van de bedrijventerreinenmarkt.            •   Nieuwvestigers op terrein/in regio altijd
Ongeveer 90% van de verhuisbewegingen vindt                        alternatieven voor nieuwbouw voorleggen:
plaats binnen een straal van 25 kilometer, en het gros             eerst leegstaande panden laten bekijken en,
binnen 5 tot 10 kilometer. Dit betekent dat ondanks                indien niet bruikbaar, per pand afweging waarom                
een hoge leegstand in een bepaalde (buur)gemeente                  ongeschikt (inclusief sloop en herbouw) laten
huisvesting van een bepaald bedrijf in leegstaande                 motiveren.
bedrijfsgebouwen geen reëel vestigingsalternatief              •   Eigenaren blijven verantwoordelijk voor
kan zijn.                                                          onderhoudstaat pand.

We stellen voor dat het principe van salderen                  Indien eigenaren al of niet in samenwerking met
betrekking heeft op meters kaveloppervlak en niet              andere marktpartijen panden met een bepaalde
meters netto vloeroppervlak, in de praktijk buiten de          bestemming willen herontwikkelen, transformeren
bedrijventerreinen (die immers concentratiegebieden            of slopen, spannen gemeenten zich maximaal in dit
zijn). En dat de huidige balans tussen terreinenvraag          via bestemmingsplanwijzigingen/-aanpassingen
en -aanbod geldt als de frictieleegstand. In het               mogelijk te maken, mits passend binnen de eigen en
verlengde daarvan gelden de volgende                           provinciale beleidskaders.
uitgangspunten.
                                                               Nota bene: Het zal niet zo zijn dat er voor panden
•   Goede nieuwe plannen blijven mogelijk, wanneer             altijd een alternatieve bebouwde bestemming
    deze in principe gekoppeld zijn aan het schrappen          mogelijk is. Daarom is belangrijk ook flankerend
    van (harde bestemmingsplan)capaciteit elders               beleid te ontwikkelen bij herbestemming van locaties
    in de subregio.                                            met een bebouwde bestemming naar onbebouwde
•   Nieuwe terreinen en uitbreidingen van bestaande            bestemmingen.
    terreinen zijn verder mogelijk als:
    - Er binnen de bestaande voorraad geen geschikte        
      ruimte meer is.
    - De toevoeging extra aanvullende kwaliteit




66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Bijlage D:




             definities




68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                       Inpassingsplan
 De onderstaande definities hebben betrekking
 op de manier waarop deze begrippen bedoeld zijn       Een inpassingsplan is in Nederland in de wet
 in de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-       ruimtelijke ordening (Wro) een bestemmingsplan
 Limburg.                                              van provincie of Rijk, waarmee de bestemming van
                                                       een bepaald gebied juridisch kan worden vastgelegd.
                                                       Deze mogelijkheid bestaat sinds de inwerkingtreding
Bedrijventerrein                                       van de Wro op 1 juli 2008.

Twee of meer aaneengesloten kavels met een             Met behulp van een inpassingsplan kan een
gezamenlijke oppervlakte van minimaal 1 ha,            bestemmingsplan (door Rijk of provincie) of
separaat ontsloten en vrij verhandelbaar, die op dit   provinciaal inpassingsplan (door het Rijk) worden
moment in gebruik dan wel geschikt zijn voor           overruled. Dit wordt geregeld in artikel 3.1 tot 3.33
gebruik door handel, nijverheid, en industrie.         van de Wro. Het is daarmee een juridisch middel
                                                       waarmee belangen van deze hogere overheden toch
Op bedrijventerreinen is geen solitaire detailhandel   door kunnen worden gevoerd, wanneer beleid van
mogelijk, alleen onder voorwaarden ondergeschikte      een lagere overheid deze belangen doorkruist. Beleid
productiegebonden en niet substantiële detailhandel    uit inpassingsplannen dient te worden doorgevoerd
aansluitend bij lokaal beleid. Voor ABC-goederen en    in inpassingsplannen c.q. bestemmingsplannen van
grove bouwmaterialen is dit wel mogelijk, mits         lagere overheden, die hierdoor voor dit deel van hun
passend binnen lokaal beleid.                          inpassingsplan c.q. bestemmingsplan worden
                                                       uitgesloten van het maken van eigen beleid.
Bestemmingsplan
                                                       Een inpassingsplan kan alleen worden vastgesteld
Een bestemmingsplan is een document, door de           wanneer er sprake is van een ‘provinciaal belang’
gemeenteraad vastgesteld, dat de ruimtelijke           (bij de provincie) of ‘rijksbelang’ (bij het Rijk). Wat dit
ordening bepaalt. Het geeft aan waarvoor de            precies inhoudt wordt niet gedefinieerd in de Wro,
grond/gebouwen gebruikt mogen worden. Een              maar wordt door de betreffende provincie of het Rijk
plankaart geeft aan welke bestemmingen waar            zelf vastgesteld.
rechtstreeks zijn toegestaan onder welke voor-
waarden, zie www.ruimtelijkeplannen.nl. Wanneer        Harde plancapaciteit
de Omgevingswet in werking treedt, gaan bestem-
mingsplannen op in Omgevingsplannen, die een           Het aanbod dat in vastgestelde bestemmingsplannen
bredere werking hebben dan bestemmingsplannen.         is opgenomen, ook als het feitelijk nog niet is
                                                       gerealiseerd.
Bruto vloeroppervlak
                                                       Internetverkoop
Is de vloeroppervlakte van de ruimte, dan wel van
meerdere ruimten van een vastgoedobject gemeten        Handel in producten, via internet en andere media,
op vloerniveau langs de buitenomtrek van de            waarbij soms gebruik wordt gemaakt van
(buitenste) opgaande scheidingsconstructie, die de     afhaalpunten. Een ondergeschikt afhaalpunt is een
desbetreffende ruimte(n) omhullen (volgens             balie (maximaal 10 m²) direct voortvloeiend uit en
NEN-norm 2580).                                        ondergeschikt aan de bedrijfsactiviteit ter plaatse.
                                                       Hier kan de consument uitsluitend via internethandel
Detailhandel                                           bestelde goederen afhalen of retourneren. Er vindt
                                                       uitsluitend logistiek en opslag van bestelde goederen
Het bedrijfsmatig (rechtstreeks aan de consument) te   plaats gedurende een korte periode en er is geen
koop aanbieden, waaronder begrepen de uitstalling      sprake van uitstalling ten behoeve van verkoop en/of
ten verkoop, het verkopen en, verhuren en/of leveren   overige activiteiten.
van goederen.
                                                       Het betreft hier dus geen zelfstandige afhaalpunten/
                                                       servicepunten van goederen die niet rechtstreeks
                                                       afkomstig zijn van de bedrijfsactiviteit ter plaatse.




                                                                                                             69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Kantoorruimte                                               Structuurvisie

Gebouw of gedeelte van gebouw dat door indeling en          In een structuurvisie wordt de visie op het ruimtelijk
inrichting bestemd is voor het verlenen van diensten        beleid voor de hele gemeente, provincie of een ander
op administratief, financieel, architectonisch, juridisch   administratief gebied beschreven. Hierin vertelt het
of een daarmee naar aard gelijk te stellen gebied (al       bevoegde gezag bijvoorbeeld waar gebouwd mag
dan niet in rechtstreekse aanraking met het publiek).       worden, waar de natuur behouden blijft waar de
Een ondergeschikte kantoorfunctie is een onlosmake-         economische structuur versterkt moet worden.
lijk onderdeel van het gevestigde bedrijf zoals de
administratie, inkoop, marketing en P&O. Het                Deze structuurvisie heeft geen juridische status in
kantoorobject kan zelfstandig worden verhuurd               het kader van de Wet ruimtelijke ordening. Het is
of verkocht.                                                voor de opsteller wel een voor zichzelf bindend en
                                                            richtinggevend document waarin de streekplan-
Een kantoor is een zelfstandig vastgoedobject gericht       gebieden (en grote bestemmingsplannen) in hun
op kantoorachtige activiteiten, eventueel bestaande         onderlinge samenhang worden bezien. De ruimtelijke
uit deelobjecten, die met een centrale toegang vrij         strategie in de structuurvisie heeft een termijn van
toegankelijk is vanuit de openbare ruimte. Het              doorgaans 10 à 20 jaar met een doorkijk naar nog
grootste deel van de verhuurbare vloeroppervlakte           langere termijnen.
(vvo) van het vastgoedobject dient daarbij als kantoor
in gebruik te zijn.                                         Veegplan

Kantoorverzamelgebouwen worden op basis van deze            Een veegplan is een (bijzondere) partiële herziening
definitie als één kantoorobject gezien. Kantoorruim-        van een bestemmingsplan. Een veegplan heeft een
ten in of bij woningen (omgebouwde garages) die             tweeledig doel: het houdt bestemmingsplannen
integraal onderdeel uitmaken van die woning worden          actueel en maakt het efficiënt uitvoeren van
dus buiten beschouwing gelaten.                             ontwikkelingen mogelijk door het proces te
                                                            stroomlijnen. Een veegplanproces loopt als volgt: de
Netto vloeroppervlak                                        gemeente benoemt de nieuwe gewenste ontwikkeling
                                                            in de lijn met de Structuurvisie Ruimtelijke Economie,
De netto vloeroppervlakte is het nuttig (bruikbare)         inclusief de kaartbeelden. De gemeente toetst de
vloeroppervlak. De vvo van een ruimte of een groep          gewenste ruimtelijke ontwikkeling aan het
ruimten is de oppervlakte, gemeten op vloerniveau,          bestemmingsplan en onderbouwt de aanvullingen in
tussen de opgaande scheidingsconstructies, die de           relatie tot de Structuurvisie. Het veegplan zet daarbij
desbetreffende ruimte of groep van binnenruimten            met name in op het wegvegen van ongewenste
omhullen.                                                   plancapaciteit die niet in gebruik is voor de
                                                            betreffende functie, en die buiten concentratie-
Netto-brutoverhouding                                       gebieden en balansgebieden op de structuur-
                                                            visiekaarten staan voor de betreffende
We rekenen in deze structuurvisie met gemiddelde            bestemmingen.
verhoudingen tussen netto en bruto vloer. In de
winkelmarkt en de kantorenmarkt gaat het om 85%,            Verhuurbare vloeroppervlakte (vvo)
en in bedrijventerreinenmarkt gaat het om 90%. Bij
logistiek gaat het om 95%. Dit zijn uitgangspunten          Het totaal van de verhuurbare bedrijfsvloeropper-
zoals private partijen deze ook vaak gebruiken.             vlakte van een vastgoedobject in vierkante meters.
                                                            Het is zodoende de winkelvloeroppervlakte van
Solitaire bedrijfslocatie                                   een object inclusief kantoor-, productie- en magazijn-
                                                            ruimten en overige ruimten die bedrijfsmatig worden
Eén kavel van minimaal 1 ha bedrijfsmatig in gebruik        gebruikt.
(of in gebruik geweest) functionerend(e) als één
geheel voor gebruiker uit handel, nijverheid of
industrie met een hoofdgebruiker.




70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Werklocatie                                             voorzienbaarheid indien bij het moment van
                                                        aankoop de kans bestond dat de planologische
Verzamelnaam voor bedrijventerreinen en stedelijke      situatie in ongunstige zin zou veranderen.
dienstenterreinen. Het kan dan ook gaan om locaties
waar kantoren en winkels gevestigd zijn.                Kern van de opgave aan gemeenten ter vermijding
                                                        van planschade is het organiseren van voorzien-
Winkel                                                  baarheid voor betrokken private actoren. Het feit
                                                        dat de eigenaar daar niet op reageert (‘stilzitten’),
Ruimte die bedoeld is als verkooppunt van producten.    betekent dat sprake is van passieve risicoaan-
De winkel bestaat uit verkoopruimte, magazijnruimte,    vaarding (hij of zij had het kunnen weten, maar
serviceruimte en/of kassaruimte. Daarbij is de          heeft niet gehandeld en heeft daarmee het risico als
winkelsector op basis van SBI-codes (Standaard          het ware passief aanvaard). De SVREZL vormt een
Bedrijfsindeling CBS) afgebakend en kijken we ook       eerste stap in het creëren van voorzienbaarheid, die
naar het vestigingsmilieu. De hoofdactiviteit van een   vervolgens geëffectueerd dient te worden in een
vestiging is bepalend of een vestiging in de            wijzigingsbesluit op het bestemmingsplan. Daarnaast
winkelsector valt of niet. Ook is de hoofdactiviteit    dienen gemeenten het voornemen tot ‘wegbestem-
bepalend voor de toedeling van de vestiging naar een    men’ beleidsmatig en publiekrechtelijk te verankeren.
bepaalde winkelbranche. We gaan uit van de              Uitgangspunt in deze structuurvisie is dat buiten de
volgende SBI-branches: 471-477 detailhandel.            concentratie- en balansgebieden sprake kan zijn van
Daarbij wordt uitgegaan van branches die vanuit         het voornemen tot ‘wegbestemmen’.
winkels actief zijn. De branches markthandel,
straathandel/colportage, autoshowrooms en               Winkelvloeroppervlakte (wvo)
apotheken vallen hier bijvoorbeeld buiten, net als
detailhandel van auto-onderdelen en motoren en          Dat deel van de verhuurbare vloeroppervlakte (vvo)
benzinestations. De handel van deze artikelen vindt     van een vastgoedobject in vierkante meters dat dient
namelijk plaats niet zo zeer in ‘winkels’ maar in       voor de verkoop van producten aan particuliere
‘werkplaatsen/garages’.                                 consumenten en zodoende ook voor deze consument
                                                        toegankelijk is. Het is dus de verhuurbare vloeropper-
We onderscheiden de volgende branches:                  vlakte van een object exclusief kantoor-, productie- en
•    Voedings- en genotmiddelen                         magazijnruimten en overige ruimten die niet bedrijfs-
•    Kleding, modeartikelen en textiel                  matig worden gebruikt (zoals woonruimten).
•    Schoenen, lederwaren en reisartikelen
•    Persoonlijke verzorging                            Zachte plancapaciteit
•    Wonen en wooninrichting
•    Huishoudelijke artikelen                           Het aanbod dat nog niet gerealiseerd is, en dat in
•    Consumentenelektronica                             plannen voorkomt, maar niet in vastgestelde
•    Doe-het-zelf                                       bestemmingsplannen staat. Plannen in procedure
•    Vrije tijd en educatie                             behoren tot de zachte plancapaciteit totdat het
•    Warenhuizen                                        bestemmingsplan is vastgesteld.
•    Overige detailhandel non food.

Verspreide bewinkeling

Winkels of winkelclusters die buiten de hoofd-
structuur liggen.

Voorzienbaarheid

Planschade komt niet voor vergoeding in aanmerking
als er sprake is van voorzienbaarheid. De afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State hanteert
als uitgangspunt dat er sprake is van




                                                                                                         71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>72
     Deel 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>     Verbeelding
     winkelgebieden



73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>78
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>80
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>82
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>84
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>86
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>88
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>90
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>92
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>94
     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>     DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>100
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>102
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>104
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>106
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>108
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>110
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>116
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>118
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>120
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>122
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>124
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>126
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>128
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>130
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>132
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>134
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>136
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>138
      Verbeelding
      kantorengebieden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>142
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>144
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>146
      Verbeelding
      bedrijventerreinen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>150
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>152
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>154
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>156
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>158
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>160
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>162
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG




163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>164
      DEFINITIEF ONTWERP STRUCTUURVISIE RUIMTELIJKE ECONOMIE ZUID-LIMBURG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>Definitief Ontwerp Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg


Auteurs




Esther Geuting
Hub Ploem



Contact
Esther Geuting (e.geuting@stec.nl)



Redactie kaarten



Kjai Tjokrokoesoemo



Opmaak




Sammie Arts




                                                                      165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>