<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>NOTITIE




Onderwerp                  QRA HLH-GT-05 van Mijnwater
Project
Opdrachtgever              Mijnwater
Projectcode
Status                     Definitief
Datum                      23 oktober 2024
Referentie
Auteur(s)


Gecontroleerd door
Goedgekeurd door
Paraaf




Bijlage(n)                 -

Aan                        Mijnwater
Kopie                      Spidron Weco




1            INLEIDING

Mijnwater Energy B.V. exploiteert een warmte- opwek en -opslag systeem op die gebruikt van energie
opgeslagen in oude mijngangen en -galerijen gelegen onder Heerlen.

Het onderwerp van deze studie is een nieuw te boren put, HLH-GT-05, aan de Terhoeverderweg te
Heerlen waar een steengang aangeboord zal worden. Het is de bedoeling dat de capaciteit van het
verwarmingssysteem systeem wordt uitgebreid met deze nieuwe put. Belangrijk hier is om te bepalen of
de boring naar HLH-GT-05 veilig kan worden uitgevoerd. Daarom worden de mogelijke risico’s bij het
boren geëvalueerd en wordt er een QRA uitgevoerd.

Eerder is put HLH-GT-03 aangeboord, en vooraf zijn de risico’s voor de boring in kaart gebracht in de QRA
ervan [ref. 1]. Hierbij is de boring gedaan zonder blow-out preventer (BOP). De analyse van de risico’s en
de QRA voor put HL-GT-05 zal op een vergelijkbare manier worden bepaald. De resultaten staan in deze
notitie vermeld.

De notitie is als volgt ingedeeld. Allereerst worden de risico’s kort beschreven. Vervolgens worden de
relevante parameters afgeschat die nodig zijn voor de QRA. In de volgende paragraaf worden de
resultaten van de QRA beschreven, gevolgd door een samenvatting en conclusie.




Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V.
Leeuwenbrug 8 | Postbus 233 | 7400 AE Deventer | +31 (0)570 69 79 11 | www.witteveenbos.com | KvK 38020751
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2        INSCHATTING RISICO’S VAN SCENARIO’S

Er is al veel bekend over de geologie van de ondergrond in de regio Heerlen. Er zijn gedetailleerde kaarten
waarop is aangegeven waar steenkool is gewonnen. Ook is op voor een aantal putten de
watersamenstelling en de gasconcentratie in het mijnwater bekend [ref. 2].

Het aantal voorkomende gevaarlijke stoffen in de aardlagen is beperkt. Het betreft mogelijk methaan, en
lage concentraties kooldioxide en stikstof. Het is niet waarschijnlijk dat er waterstofsulfide wordt
aangetroffen, zoals beschreven in de HCRA voor put HLH-GT-03 [3]. Tijdens de boring zullen hulpstoffen
aanwezig zijn, zoals diesel, smeerolie en boorvloeistof. De hulpstoffen hebben een vlampunt dat hoger is
dan 60° en zijn niet toxisch. Daarmee zijn deze stoffen (behalve aardgas) niet relevant voor de QRA
[ref. 1]. Daarom zal alleen gekeken worden naar methaan als gevaarlijke stof.

In de eerdere studies en analyses beschreven door WEP en Spidron Weco [ref. 3, ref. 4] zijn de mogelijke
scenario’s genoemd. Die zijn:

1. Mogelijke ontgassing en ophoping van mijngas uit het steenkool in de mijn-en steengangen.
In steenkool en de gesteentelaag is een kleine fractie aan gas aanwezig in de mijn- en steengangen. Dit
gas is grotendeels niet meer aanwezig en weg geventileerd. De concentraties van dit gas zijn zeer beperkt,
en worden in het algemeen gezien als verwaarloosbaar klein. In deze memo is dit risico wel
gekwantificeerd, aangezien HLH-GT-05 wordt aangeboord op een steengang die enkele honderden
meters lang is. Uitgassing van mijngas in deze steengang kan een risico vormen. Dit wordt in het volgende
hoofdstuk verder uitgewerkt.

2. Instorting van een mijngang of steengang, waardoor mijngas uit een gaspocket vrijkomt. In
dit (redelijk onwaarschijnlijke) scenario wordt ervan uitgegaan dat put HLH-GT-05 wordt aangeboord op
een steengang, waar net een gaspocket aanwezig is door een lokale instorting. Een soortgelijk scenario is
uitgewerkt voor put HLH-GT-03 door Spidron Weco [4], en op basis hiervan is de QRA voor HLH-GT-03
indertijd uitgewerkt. Voor HLH-GT-05 wordt een soortgelijke analyse uitgevoerd.


3        REKENMETHODIEK EN AANNAMES VOOR QRA

HLH-GT-05 wordt geboord in een steengang, op basis van gegevens van oude mijnkaarten [ref. 5], zoals is
aangegeven in de afbeelding hieronder.




2 | 10   Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Afbeelding 3.1 Target voor bron HLH-GT-05




De steengang waarop HLH-GT-05 gesitueerd is heeft een hellingshoek van 12°, Het segment van de gang
daalt van NAP -518.2 m tot NAP -559.2 m. Het is nu niet bekend of er instortingen in de steengang zich
hebben voorgedaan. Op het mijnplan worden in de gang twee breuken aangegeven op een afstand van
120m en 190m ten oosten van de positie van HLH-GT-05. Verder wordt er op 160 m naar het westen een
uitspoeling aangegeven. Er is geen doorsnede van de steengang bekend, daarom is aangenomen dat die
een diameter heeft van 3 m. Het steengangsegment (tussen 2 opeenvolgende kruisingen) waarop
HLH-GT-05 gelegen is, heeft een lengte van 265m. Dit correspondeert met een totaal volume van 1.870 m3
in de steengang.



3.1      Aanwezig gas in steengang HLH-GT-05

De steengang bij HLH-GT-05 is gevuld met water. In dit water is een lage concentratie methaan aanwezig.
De exacte hoeveelheid is niet bekend, maar de beste schatting is dat die vergelijkbaar is met put HH1, zie de
tabel hieronder [ref. 4].



Tabel 3.1 Gasconcentraties in de mijngangen


                                               HH1                          HH2         HLN1            HLN2

PCO2                                          -0,24                         -0,74       -1,34            -1,39

O2                                       <0,5 mg/l                   <0,5 mg/l      <1,0 mg/l        <1,0 mg/l

CH4                                       290 μg/l                       240 μg/l     40 μg/l         150 μg/l

H2S                                      <0,1 mg/l                   <0,1 mg/l      <0,1 mg/l        <0,1 mg/l




De temperatuur in de mijngang wordt afgeschat op 27 °C, en met behulp van de wet van Henry kan de
partiele gasdruk berekend worden in de steengang, net boven het waterniveau. Met een Henry’s constante
van 0,001375 mol/(kg.bar) [ref. 6] resulteert dit in een concentratie van 13,1 mbar methaan. Als we uitgaan
van de ideale gaswet (PV=nRT), dan correspondeert met een hoeveelheid van 988 mol = 15,9 kg methaan
dat in de mijngang aanwezig is. Dit is een zeer beperkte hoeveelheid, en gegeven dat de partiele druk van




3 | 10    Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13,1 mbar beneden de Lower Explosion Limit (LEL) is, vormt dit gas geen explosierisico bij het aanboren van
HLH-GT-05.



3.2      Gaspocket bij HLH-GT-05

In het ‘worst-case’ secenario voor de QRA studie gaan we ervan uit dat er een instorting is bij de boring van
HLH-GT-05. Deze aanpak is analoog aan die van Spidron Weco voor HLH-GT-03. De instorting is zo’n 1,5 m
(de helft van de diameter), en die zorgt voor een holle ruime net onder de boring. Verder nemen we aan dat
er gas uit de kolenlaag vrij komt, als gaspocket onder de boring. Dit is schematisch weergegeven in de
afbeelding hieronder. Deze 1,5 m instorting zal dan een horizontaal zo’n 7,2 m uitstrekken (=1,5 m/(sin 12°).
Met de aanname dat de steengang een diameter heeft van 3 m, dan schatten we dat het totale volume aan
gas 12,75 m3 bedraagt (aanname dat dit een kwart is van het cilinder volume). De totale boordiepte
bedraagt 634 m, zoals aangegeven is in afbeelding 3.3. De corresponderende hydrostatische druk bedraagt
dus 62,2 bar (=634x9,81/100).



Afbeelding 3.2 Gaspocket in steengang door een lokale instorting bij HLH-GT-05




Tijdens het boren zal op gegeven moment het dak van de steengang worden aangeboord. We nemen aan
dat de circulatie van de drill mud zal stoppen, en dat de hydrostatische (mud) kolom in evenwicht zal zijn
met het gas op de reservoir diepte. Dit gas zal dan naar boven migreren, volgens de Taylor bubble
vergelijking 𝑈 = 0.35√𝑔𝐷. Hierin is U de migratiesnelheid (gas slip velocity) van de gasbellen , g de
zwaartekrachtsversnelling, en D de boorgatdiameter. De langste boorsectie wordt aangehouden als
relevante boorsectie en die bedraagt 9 5/8” (=244,4 mm). Hiermee berekenen we een Taylor bubble flow
van 0,35√(9,81*0,244)=0,54 m/s. Uitgaande van de ideale gaswet, met een druk in de steengang van
62,2 bar, correspondeert dit met een dichtheid van 43,9 kg/m3. Gegeven de dichtheid, en het booroppervlak
(π*0,2442/4), komt dit overeen met een gas debiet van 1,12 kg/s. Let op: Deze waarde is niet berekend met
een 7” boordiameter, en levert daardoor een (kleine) overschatting van het verwachte gasdebiet op.



Afbeelding 3.3 Gegevens van de boring van HLH-GT-05




4 | 10    Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>4        WETTELIJK KADER

De beschrijving van het wettelijk kader wordt in hoofdlijnen beschreven in de QRA van HLH-GT-03 [ref. 1].
Wel is de wetgeving op een aantal punten veranderd. Per 1 juli 2023 is de Mijnbouwwet aangepast, en per
januari 2024 is de nieuwe omgevingswet in werking getreden. De aanpassingen in de Mijnbouwwet
betreffen met name de systematiek rond de opsporing en winning van aardwarmte. Inhoudelijk is de
definitie van een mijnbouwwerk niet aangepast.



4.1      Omgevingsveiligheid

Het transport, de opslag en productie van gevaarlijke stoffen brengen risico’s met zich mee door de
mogelijkheid dat bij een ongeval gevaarlijke lading vrij kan komen. De discipline omgevingsveiligheid houdt
zich bezig met het beheersen van de hieraan verbonden risico’s voor mensen die zich in de nabijheid van
gevaarlijke stoffen bevinden. Daarnaast horen bij omgevingsveiligheid de risico’s volgend uit het in werking
hebben van windturbines en luchthavens.



4.1.1    Risiconormering

Twee begrippen zijn van belang bij externe veiligheid, namelijk het plaatsgebonden risico en het
groepsrisico. Deze garandeert een maatschappelijk acceptabel beschermingsniveau voor mensen rondom
activiteiten met gevaarlijke stoffen middels risiconormering.

Plaatsgebonden risico
Het plaatsgebonden risico (PR) is de kans per jaar dat een persoon, die zich continu en onbeschermd op een
bepaalde plaats bevindt, overlijdt als direct gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen. Voor het PR
geldt een grenswaarde van 10-6 per jaar, binnen deze PR 10-6 contour mogen zich geen (zeer) kwetsbare
gebouwen en kwetsbare locaties bevinden. Voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties geldt de PR 10-6
contour als richtwaarde. Kwetsbare gebouwen en locaties kenmerken zich door een aanwezigheid van grote
groep mensen of verminderd zelfredzame personen. De definitie is te vinden in bijlage VI van het Besluit
kwaliteit leefomgeving (Bkl).

Aandachtsgebieden
De verantwoording van het groepsrisico wordt anders ingevuld onder de Omgevingswet, doormiddel van
aandachtsgebieden. Aandachtsgebieden maken zichtbaar waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende
maatregelen, onvoldoende beschermd kunnen zijn tegen de gevolgen van ongevallen met gevaarlijke
stoffen en dienen als een beginpunt om na te denken over veiligheid en maatregelen. Er kunnen
aanvullende eisen worden gesteld in het omgevingsplan door de gemeente in deze aandachtgebieden. Dit
door aanwijzing als voorschriftengebied. Er gelden dan aanvullende bouwkundige vereisten uit het Besluit
bouwwerken leefomgeving (Bbl).



4.2      Juridisch kader van geothermische booractiviteiten

Artikel 1, onder n van de Mijnbouwwet, specificeert welke activiteiten onder een mijnbouwwerk vallen.
Hieruit blijkt dat het boren naar geothermische bronnen wordt beschouwd als een mijnbouwwerk.

Volgens het Besluit kwaliteit leefomgeving, bijlage VII, module E, punt 11, gelden er een te berekenen
afstand voor het plaatsgebonden risico voor een select aantal mijnbouwwerken. Deze te berekenen
afstanden zijn specifiek van toepassing op mijnbouwwerken waar gevaarlijke of ontplofbare stoffen worden
gewonnen, opgeslagen of gereedgemaakt voor transport. Dit betekent dat voor boringen naar
geothermische bronnen het niet noodzakelijk is om een Kwantitatieve Risicoanalyse (QRA) uit te voeren.




5 | 10   Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Desondanks is ervoor gekozen om, in overeenstemming met de uitgevoerde QRA voor HLH-GT-03, de
veiligheidseffecten voor omwonenden inzichtelijk te maken door het opstellen van deze notitie.



5        BORING

Boven de boorkelder wordt een boortoren geplaatst. Hieruit wordt een put geboord. In de putkelder wordt
een conductor geheid of geboord voorafgaand aan (of eventueel na) de plaatsing van de boorkelder. Deze
conductor dient ter bescherming van onder meer het ondiepe grondwater en voor de stabiliteit van de
boring. De boring zal een aantal weken in beslag nemen. De bovengrondse coördinaten van de boorlocatie
zijn X 194227, Y 325038 en de ondergrondse X 194225, Y 325035.

In afbeelding 5.1 is de ligging van de tijdelijke boorlocatie weergegeven.



Afbeelding 5.1 Ligging van de boorlocatie aan de Terhoevenderweg in Heerlen




6 | 10    Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>6        KWANTITATIEVE RISICO ANALYSE

In de kwantitatieve risico analyse volgen we de aanpak zoals eerder beschreven in de QRA van HLH-GT-03
[ref. 1].

In de analyse zijn de volgende scenario’s beschouwd:
1 een blow out met een verticale uitstroming;
2 een horizontaal gerichte lekkage;
3 een verticaal gerichte lekkage.

Voor de QRA berekening van de scenario’s is een aantal gegevens nodig. Deze zijn afgeschat en bepaald in
hoofdstuk 3, hierbij de aanpak volgend van de QRA van HLH-GT-03 [ref. 1]:
- stof: aardgas;
- blow out rate: 1,12 kg/s;
- volume: 12,75 m3 bij een druk van 62,2 barg en een temperatuur van 27 °C. Dit komt overeen met
   558 kg.
- diepte (boorgat lengte): 634 m;
- leidingdiameter in de langste sectie overeenkomstig de diameter van de boor: 9 5/8” (= 244,4 mm).
- temperatuur: 27°C;
- initiële druk: 62,2 bar.

De risicoberekeningen voor de scenario’s zijn uitgevoerd door AVIV met SAFETI-NL, versie 8.8. Voor de
verdeling van de windsnelheid en weersklasse zijn de gegevens van het meest nabijgelegen weerstation,
Beek, gehanteerd. Als ruwheidslengte voor de omgeving is de ruwheidslengte afgelezen uit het document
dat de Rijksoverheid hiervoor beschikbaar heeft gesteld: 810 mm. Voor het overige zijn de
standaardinstellingen van SAFETI-NL ongewijzigd gelaten.




7 | 10   Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>6.1        Plaatsgebonden risico en aandachtsgebied

De berekende risico contouren staan weergegeven in afbeelding 6.1



Afbeelding 6.1 Plaatsgebonden risico contouren voor de boring HLH-GT-05




De plaatsgebonden risicocontour van 10-6/jaar ligt voor een groot deel binnen de inrichtingsgrens van de
mijnbouwlocatie, in afbeelding 6.1 met roze aangegeven. Een deel van de 10-6/jaar contour ligt buiten de
inrichtingsgrens, maar vormt geen risico voor verkeer op de nabijgelegen Terhoevenderweg.

Het deel dat buiten de eigen locatie is gelegen, is relevant voor toetsing aan de norm. Binnen dit deel van de
contour vallen geen gevoelige gebouwen of locaties. Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen op binnen de PR
1E-6 contour bekend. Hiermee is voldaan aan de normwaarde van het Barmm (namelijk: binnen de 10-6/jaar
mag geen kwetsbaar object aanwezig zijn).

Het invloedsgebied is berekend voor de bovengenoemde scenario’s en de worst case inschatting bij
verschillende weerklassen. De resultaten staan hieronder weergegeven. Zoals te zien in de tabel is dat
lekkages voor de grootste effectafstanden zorgen.



Tabel 6.1 Effectafstand tot 1% kans op overlijden [m]


Scenario                           Effectafstand bij weertype overdag D5.0 [m]   Effectafstand bij weertype ’s nachts F1.5 [m]

lek verticaal                                                              11                                               0

lek horizontaal                                                            26                                              26




8 | 10     Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Scenario                           Effectafstand bij weertype overdag D5.0 [m]   Effectafstand bij weertype ’s nachts F1.5 [m]

blow-out                                                                   15                                               4




Zoals in de tabel hierboven weergegeven het invloedsgebied bedraagt 26 m. In dit scenario is de
afstand gebaseerd op de warmtestraling van een horizontaal brandende fakkel met een 1 %
letaliteitcriterium van 10 kW/m2 voor 20 seconden.



Afbeelding 6.2 Aandachtsgebied voor boring HLH-GT-05




6.2        Aandachtsgebieden

In afbeelding 6.2 is het brandaandachtsgebied gegeven. Binnen het brandaandachtsgebied zijn geen
kwetsbare locaties of gebouwen gelegen. Als gevolg zijn geen slachtoffers in de omgeving te verwachten bij
een calamiteit op de boorlocatie van HLH-GT-05. Hierdoor wordt de verantwoording van het groepsrisico als
ingevuld gezien.



7          SAMENVATTING EN CONCLUSIES

Er is een risicoanalyse (QRA) uitgevoerd voor boring HLH-GT-05 naar aardwarmte op de mijnbouwlocatie
aan de Terhoeverderweg in Heerlen in het kader van het Mijnwater project. Er is met grote
waarschijnlijkheid aannemelijk dat er geen aardgas zal worden aangeboord tijdens de boring. Wel is er voor
de volledigheid een QRA uitgevoerd zoals die ook uitgevoerd wordt voor boringen naar aardgas. De op
deze wijze uitgevoerde QRA heeft de volgende resultaten opgeleverd:

Plaatsgebonden risico contour
De risicoanalyse heeft aangetoond dat de risicocontour (10-6/jaar) geen kwetsbare of zeer kwetsbare ob-
jecten omvat. Hiermee wordt voldaan aan de normwaarde uit het Barmm.




9 | 10     Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Aandachtsgebied
Binnen het invloedsgebied bevinden zich geen kwetsbare gebouwen of locaties. Hiermee wordt de ver-
antwoording van het groepsrisico als ingevuld gezien.


8         REFERENTIES

[ref. 1] QRA Geothermische boring HLH-GT-03, Anteagroup, 2022.
[ref. 2] Geologische en Hydrogeologische Basis van het Mijnwaterproject in Heerlen, VITO, 2019.
[ref. 3] HydroCarbon Risk Assessment, Heerlerheide productieput, HLH-GT-03, Well Engineering Partners,
         2020.
[ref. 4] Gas scenarios for QRA, Spidron Weco, 2020.
[ref. 5] Geologische aspecten van het nieuwe winningsplan voor concessie Heerle, VITO, 2022.
[ref. 6] National Institute of Standards and Technology, see
         https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C74828&Mask=10#Solubility




10 | 10   Witteveen+Bos | 142429 MER HLH-GT-05/24-015.435 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>