<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Grondnota 2018
Uitwerking van het gemeentelijk grondbeleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                Inhoudsopgave
             1.                             Inleiding....................................................................................................................................... 3
             2.                             Belang van gemeentelijk grondbeleid...................................................................................... 4
             2.1                            Algemeen belang grondbeleid................................................................................................... 4
             2.2                            Financieel belang grondbedrijf................................................................................................... 4
             3.                             Consequenties ontwikkelingsprogramma voor grondbeleid gemeente................................5
             3.1                            Ruimtelijk beleid op het gebied van woningbouw....................................................................5
             3.2                            Ruimtelijk beleid op het gebied van gebiedsontwikkeling........................................................ 6
             3.3                            Ruimtelijk beleid op het gebied van bedrijvigheid................................................................... 8
             3.4                            Ruimtelijk beleid op het gebied van verkeer en buitenring.......................................................8
             3.5                            Ruimtelijk beleid op het gebied van toerisme en recreatie.......................................................8
                                                                                                                                                                                            CD CO
             3.6                            Ruimtelijk beleid op het gebied van natuur en landschap .
                                            Samenwerkingsvormen met marktpartijen......................
N O ^ O ^ O ) L n ( jiL n ü iU iC T l- f^
                                            Financiële doelstelling OBK...............................................                                                                     O
                                     .1     Algemene reserve OBK............................................................................................................. 10
                                     .2     Reserve grondexploitatie OBK.................................................................................................10
                                     .3     Verloop reserve OBK.................................................................................................................11
                                     .4     Cebiedsexploitaties.................................................................................................................... 12
                                     .5     Afdekking personele kosten binnen OBK................................................................................ 12
                                            Beheer...................................................................................................................................... 13
                                     .1     Overzicht pachtgronden........................................................................................................... 13
                                     .2     Overzicht verhuurde gronden aan particulieren...................................................................... 13
                                            Kaders grondbeleid.................................................................................................................. 14
               7.1                          Wet ruimtelijke ordening (Wro) - Exploitatieverordening...................................................... 14
               7.2                          Wet ruimtelijke ordening (Wro) - Kostenverhaal:.................................................................... 14
               7.3                          Beheersvoorschriften................................................................................................................. 14
               7.4                          Grondprijs te verkopen gronden.............................................................................................. 15
               7.5                          Tarieven - pacht I verkopen cq. verhuur stroken openbaar groen..........................................15
               7.6                          Groenontwikkelingsplan...........................................................................................................15
               7.7                          Toekomstige ontwikkelingen binnen grondbeleid.................................................................. 15
               Bijlage:
               1.                           Beheersvoorschriften
                                                                                                                                                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1.       Inleiding
Het gemeentelijk grondbeleid levert een belangrijke bijdrage aan het behalen van de ruimtelijk-
economische doelstellingen binnen een gemeente. Door het eigendom van gronden kunnen nieuwe
functies worden gerealiseerd. De wijze waarop deze doelstellingen kunnen worden bereikt, met welke
middelen en binnen welke randvoorwaarden, wordt vastgelegd in een grondnota. Het College van
Burgemeester en Wethouders stelt in dit kader jaarlijks deze grondnota vast. In deze nota wordt het
grondbeleid, zoals uitgevoerd in 201 7 en gepland voor 2018 nader toegelicht.
Daartoe is de nota als volgt opgebouwd:
In paragraaf 2 wordt het belang van een adequaat gemeentelijk grondbeleid nader toegelicht.
In paragraaf 3 wordt de ruimtelijke ontwikkelingsopgave in beeld gebracht, die richtinggevend is voor het
te voeren grondbeleid. Deze ontwikkelingsopgave vloeide in het verleden voort uit separate locatie-
ontwikkelingen uitgaande van een woninguitbreiding. Op basis hiervan kon in deze nota via
grondexploitaties de financiële taakstelling worden weergegeven inzake de verkoop van gemeentegrond
binnen exploitatiegebieden, inclusief aanduiding van risico's. In het kader van de bevolkingskrimp en de
herstructureringsopgave die hierop gebaseerd is, is evenwel steeds meer sprake van integrale
gebiedsontwikkelingen met bijbehorende gebiedsexploitaties. In deze nota worden deze nader toegelicht.
Naast deze ruimtelijke gebiedsontwikkelingen wordt eveneens ingegaan op de gevolgen van overige
ruimtelijke ontwikkelingen (onder andere de uitvoering van de integrale aanpak plancapaciteit wonen) op
het gemeentelijk grondbeleid.
In paragraaf 4 zijn de samenwerkingsvormen tussen gemeenten en private partijen toegelicht.
In paragraaf 5 wordt het gemeentelijk grondbeleid in financiële zin vertaald. Daartoe wordt ingegaan op
de reserve grondexploitatie OBK. Vanuit deze reserve worden alle grondexploitaties bekostigd. Middels
de verkoop van gemeentegrond ten behoeve van woningbouwontwikkeling en de uitgifte van
bedrijfsterreinen worden revenuen ten gunste van deze reserve grondexploitatie OBK gegenereerd.
Daarnaast worden in deze paragraaf de gebiedsexploitaties, voortvloeiend uit de integrale
gebiedsontwikkelingen nader toegelicht.
In paragraaf 6 wordt inzichtelijk gemaakt welke gronden de gemeente naast de gronden in
ontwikkelingsgebieden in eigendom heeft en die zijn verpacht aan boeren, danwel zijn verhuurd aan
particulieren.
In paragraaf 7 wordt een aantal kaders vastgesteld, waaronder de wijze van grondprijsbepaling en
bovenplanse kosten. Ook wordt aangegeven met welke juridische instrumenten en binnen welke juridische
kaders de ruimtelijke ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt. Dit betreft onder meer de
verkoopvoorwaarden voor gemeentegrond, onteigening, wet voorkeursrecht gemeenten ed. Het kader
daartoe vormt de Wro en de grondexploitatiewet, die in juli 2008 in werking is getreden.
De afdeling Stedelijke Ontwikkeling is verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van het ruimtelijk
beleid. Het Vastgoed- en Grondbedrijf is verantwoordelijk voor het grondbeleid.
De Raad wordt via de paragraaf grondbeleid in de programmabegroting geïnformeerd. In deze paragraaf
grondbeleid wordt de visie op het grondbeleid toegelicht. Voorts wordt de Raad middels deze paragraaf
geïnformeerd over de wijze van uitvoering van het grondbeleid op grond van de beheersvoorschriften en
over de wijze waarop de grondprijs wordt bepaald. Tot slot wordt ingegaan op het verloop van de reserve
OBK en de voortgang van de afzondelijke projecten. De grondnota en de paragraaf grondbeleid, evenals
de periodieke verantwoording via de voorjaarsnota en de najaarsnota staan hiermee nauw met elkaar in
verband.
                                                                                                         3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>2.        Belang van gemeentelijk grondbeleid
2.1      Algemeen belang grondbeleid
Onze gemeente heeft gronden in eigendom voor publieke doeleinden. Dit betreft gronden voor:
     » de bovengrondse en ondergrondse infrastructuur;
     » de openbare groenstructuur;
     » welzijnsvoorzieningen.
Daarnaast kan de gemeente nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk maken, door ofwel de gronden
in eigendom te verkrijgen, ofwel overeenstemming te verkrijgen met eigenaren om de gronden bij de
ontwikkeling te kunnen betrekken.
In strategische zin is het derhalve van belang om jaarlijks te bepalen welk grondbeleid de gemeente wenst
te voeren. Dit kan een faciliterend beleid zijn, waarbij de beinvloedsmogelijkheden voor een gemeente
beperkter zijn en er veelal alleen publiekrechtelijke mogelijkheden zijn om bestemmingen mogelijk te
maken.
Anderzijds, bij een actief grondbeleid opereert de gemeente als ondernemer. Zij wil zelf gronden
verwerven en exploiteren. Actief grondbeleid is risicodragend en kan winstgevend zijn. Het is voor de
gemeente in ieder geval eenvoudiger om de regie in handen te houden. Het onder eigen
verantwoordelijkheid realiseren van ruimtelijke plannen biedt enerzijds de zekerheid dat ontwikkelingen
conform vastgestelde plannen worden uitgevoerd, maar zorgt anderzijds voor een exploitatierisico.
Het grondbeleid kan niet los worden gezien van het ruimtelijk beleid. Op basis van het ruimtelijk beleid
kan worden bepaald welke gronden de gemeente in eigendom moet hebben om de publieke doeleinden
te kunnen realiseren.
Daarnaast heeft de gemeente gronden in eigendom om ontwikkelingen te stimuleren. Dit geschiedt volgens
een vorm van gebiedsontwikkeling, waarbij de gemeente de regie voert, plannen maakt en een publiek-
private samenwerking overweegt. Als de contractvorming rond is, volgt de planologische procedure.
Dit ruimtelijk beleid vloeit voort uit de gemeentelijke structuurvisie en de stadsdeelvisies. De Structuurvisie
Kerkrade 2010-2020 is in maart 2011 door de Raad vastgesteld als richtinggevend document waarin
duidelijk wordt welk sociaal, economisch en ruimtelijk beleid de gemeente nastreeft. Deze visie is
uitgewerkt in drie stadsdeelvisies. Hieruit blijkt welke gebieden als herstructurerings of
ontwikkelingsgebieden worden aangemerkt. Voor deze gebieden zullen op termijn functies wijzigen, zodat
het gemeentelijk grondbezit veelal eveneens verandert.
2.2      Financieel belang grondbedrijf
Gemeenten geven gronden uit voor de realisatie van nieuwbouwwoningen. Deze gronduitgifte was in het
verleden een inkomstenbron voor gemeenten.
De regionale en lokale woningmarkt kampt met een overaanbond van woningen. De transformatieopgave
voor Kerkrade bedraagt het onttrekken van 1.110 woningen voor de periode 2017 tot 2020 en 2.570
woningen voor de periode 2020 tot 2030.
In het verleden werden uit de grondverkopen binnen de reserve OBK majeure investeringen afgedekt. Er
werden ramingen gegeven op basis van herontwikkeling van locaties en op grond hiervan vond
besluitvorming plaats omtrent majeure investeringen.
Als gevolg van de bevolkingskrimp en de economisch crisis is reeds vanaf 2008 in het kader van de diverse
begrotingen en jaarrekeningen binnen onze gemeente de geraamde en gerealiseerde OBK-resultaten tijdig
bijgesteld en eventueel naar latere járen gefaseerd. In het verlengde daarvan is besloten om majeure
investeringen niet langer af te dekken uit nog te behalen grondverkopen. Dit betekent dat de reserve OBK
een gezonde financiële basis heeft. In hoofdstuk 5 wordt het verloop van de reserve OBK nader toegelicht.
Met betrekking tot de gebiedsexploitaties zijn afspraken gemaakt met de samenwerkende partners over de
voorwaarden waaronder gronden worden overgedragen.
                                                                                                              4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>3.         Consequenties ontwikkelingsprogramma voor grondbeleid gemeente
In deze paragraaf wordt de ruimtelijke ontwikkelingsopgave in beeld gebracht, die richtinggevend is voor
het te voeren grondbeleid. Dit ruimtelijk beleid vloeit voort uit de lokale structuurvisie en de
stadsdeelvisies.
3.1       Ruimtelijk beleid op het gebied van woningbouw
Voor het woningbouwuitvoeringsprogramma zijn de belangrijkste beleidskaders de"Regionale woonvisie
Parkstad Limburg, Lokale woonvisie gemeente Kerkrade 201 7-2021" vastgesteld door de gemeenteraad op
19 april 2017; de "Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg" vastgesteld door de gemeenteraad op 28
september 2016; en de "Regionale Woningmarktprogrammering Parkstad Limburg 2013-2016".
Centrale thema's zijn het terugbrengen van de woningvoorraad en het beperken van de omvang van de
plancapaciteit (geplande woningbouwproductie). In dit kader is door Parkstad een projectplan opgesteld
om woningbouwplannen uit de plancapaciteit te onttrekken. Daartoe is een (juridisch houdbaar) objectief
afwegingskader opgesteld, als basis voor het maken van kwalitatief goede keuzes over het beperken van
plancapaciteit om de woningbouwproductie af te remmen. Voor Kerkrade is dit kader toegepast, hetgeen
heeft geresulteerd in een herprioritering van woningbouwprojecten. Deze projecten zijn opgenomen in de
eind 2013 vastgestelde Regionale Woningmarktprogrammering 2013 - 2016. Deze wordt in de eerste helft
van 2018 herzien.
Onderstaand wordt aangegeven welke gronden                    -  binnen   het   kader  van    de    regionale
woningmarktprogrammering - nog in produktie zijn
  Locatie                                                                              In voorraad nog te
                                                                                          verkopen vrije
                                                                                           sector kavels
  Holzkuil                         Het betreft een woningbouwplan (220 villa's)
                                   met diverse eigendommen van de gemeente
                                   (toekomstige infra/groen).
  Heerlenersteenweg                Gemeente is in overleg met ontwikkelaar over
                                   planbeëindiging in ruil voor ontwikkeling op een
                                   andere locatie.
  Op de Knip                       Nog niet alle woningen zijn gerealiseerd.
  Ma r kst raat-E i n de rst raat  Er moet nog grond worden overgedragen aan
                                   ontwikkelaar.
  Pastoor Theelenstraat                                                                             5 kavels
  Kloosterpark-Pan nesheide        Nog niet alle woningen zijn gerealiseerd.
  Teutelebroekstraat-                                                                               3 kavels
  Kerkvoetpad
  Rolduckerstraat                                                                                  4 kavels
  Grachterheide                    Nog niet alle woningen zijn gerealiseerd.
  Kaffebergsweg                    1 woning moet nog worden gerealiseerd.
  Kleingraverstraat                Grondexploitatie wordt eind 201 7 afgesloten.
  Maria Goretti                    Grondexploitatie wordt eind 2017 afgesloten.
Daarnaast worden voorbereidingskosten gemaakt voor locaties die nog niet in produktie (NIP) genomen
zijn. Dit betreft enerzijds verspreid gelegen locaties. Anderzijds betreft dit ontwikkelingslocaties. Indien
gronden geen strategische betekenis meer hebben worden deze uit het ontwikkelingsbedrijf genomen.
De volgende gronden blijven binnen NIP gehandhaafd, aangezien hieromtrent nog geen harde besluiten
zijn genomen:
«           Berthradisstraat
»         Crachterstraat
»         Perceel Zegel
                                                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> 3.2      Ruimtelijk beleid op het gebied van gebiedsontwikkeling
 Binnen het ontwikkelingsprogramma van de gemeente Kerkrade is steeds minder sprake van locatie-
ontwikkeling en steeds meer van gebiedsontwikkeling. In de stadsdeelvisies worden ontwikkelings- en
 herstructureringsgebieden aangegeven, waar in zeer beperkte mate nieuwe woonmilieus na sloop kunnen
worden gerealiseerd.
Als uitwerking van de gemeentelijke structuurvisie in stadsdeelvisies zullen derhalve steeds meer integrale
gebiedsexploitaties opgesteld worden. Fysieke ontwikkelingen vinden steeds meer in het kader van
integrale gebiedsontwikkelingen plaats (groen, ondergrondse en bovengrondse infrastructuur,
woningbouw, voorzieningen en sociaal programma). Het merendeel van deze gebiedsexploitaties zal niet
kostendekkend of rendabel zijn. Er zullen additionele gelden verworven dienen te worden. In het verlengde
daarvan zal per ontwikkelings- en herstructureringsgebied gekeken dienen te worden naar de waarde van
de gemeentegronden daarbinnen.
Stadsdeelvisie Kerkrade West (2011)
  Gebied       Deelproject          Programma                                            Tot op heden
                                                                                         ingezette
                                                                                         instrumenten
  Kerkrade     Heilust               - De sloop van huur- en koopwoningen (ca. 500);     Wvg is
  West                                 de bouw van huur- en koopwoningen (ca. 65);       vervallen,
                                     - De bouw van een Multifunctionele                  Onteigening
                                       Accommodatie (MFA);                               Aankoop
                                     - Investeringen in de Openbare Ruimte: infra;       gronden
                                       park; speeltuin; Roda JC court, proeftuin,        Heemwonen.
                                       stadsland-bouwpark;
                                     - De uitvoering van het Sociaal Programma.
              A ke rst raat/Ca rboo Probleem parkeren - parkeerstudie ondernemers        Wvg is vervallen
               nplein               en erkenning probleem / zoektocht naar oplossing
                                    in samenwerking ondernemers en vastgoed
                                    bezitters
              Transferium           Is mede afhankelijk van het doorrijden tot           Wvg
                                    Kerkrade-West 1 Avantislijn
               Internationaal       leefbaarheidsonderzoek
              woonmilieu
              Gracht
               Lokaal               Wordt niet gerealiseerd zoals ooit bedoeld,
              energiebedrijf        energie opwekken zodat de wijk zelfvoorzienend
                                    zou zijn. Nu wordt in het IBA traject bekeken of
                                    hier toch energiemaatregelen in de wijk kunnen
                                    landen.
Stadsdeelvisie Kerkrade-Oost I (2012)
In april 2013 is de nota "Kerkrade Oost I, van visie naar uitvoering" door gemeente en HEEMwonen samen
opgesteld om aan de slag te gaan met diverse projecten in het stadsdeel Kerkrade Oost I. Deze
hoofdambities zijn uitgewerkt in een uitvoeringsstrategie in negen programma's.
Naast het majeure project Centrumplan zijn in de visie thans nog twee gebieden aangewezen die belangrijk
zijn voor de (her)ontwikkeling van Oost I. Het betreft:
     Rolduckerveld: via herstructurering naar een groene schakel in de dubbelstad (Kerkrade-Herzogenrath).
     Bleijerheide: via herstructurering naar een hoofdonderdeel van het groen (locatie Vroenhof en
     hoogbouwflats aan de Voorterstraat en Urusulastraat).
Voor Rolduckerveld en Bleijerheide heeft nog geen vertaling in relatie tot het grondbeleid plaatsgevonden.
                                                                                                          6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> Gebied               Deelproject                            Programma
 Kerkrade-            - nieuw winkelcentrum incl.            « Nieuwbouw van 48 sociale
 Centrum                woningen en een nieuw cultureel        huurwoningen en 19 duurdere
                        cluster (HUB)                          koopwoningen;
                                                             » Nieuwbouw van 5.075 m2 winkelruimte;
                                                             » Realisatie cultuurcluster;
                                                             » Reconstructie openbare ruimte vanaf
                                                               Stadspark tot aan Museumplein Limburg;
 Atriumterrein 1      - Haalbaarheidsfase,
 Centre Court           herontwikkeling: Zwembad,
                        Sporthal, Openbare Ruimte en
                        Parkeren
                      - Ontwikkeling overige gebouwen
                        door Ontwikkelaar
  Rolduckerveld 1     Vertaling in relatie tot grondbedrijf  Opstellen van een gebiedvisie medio 2018
  hoofdambitie        heeft nog niet plaatsgevonden          met het voornemen om gefaseerd te
                                                             herstructureren in samenwerking met
                                                             betrokken woningcorporaties en
                                                             overheden.
  Bleijerheide 1      3 hoogbouwflats + omringende           » Realiseren expogebouw uit
 Superlocal           openbare ruimte                          sloopmaterialen flat Ursulastraat
                                                             » (Circulair) slopen 2 hoogbouwflats
                                                               Ursulastraat en Jonkerbergstraat
                                                             » (Circulair) realiseren 25 grondgebonden
                                                               sociale huurwoningen
                                                             » (Circulair) renoveren 100 sociale
                                                               huurappartementen flat Jonkerbergstraat
                                                             » Realiseren "sociale plint"(sociale
                                                               voorzieningen) in flat Voorterstraat
                                                             « Realiseren 25 grondgebonden vrije sector
                                                               woningen
                                                             « Circulair herinrichten openbare ruimte
                                                             » Realiseren gesloten waterkringloop
Stadsdeelvisie Kerkrade Noord en Oost II (2014)
Gemeente en woningcorporaties Wonen-Zuid en Wonen-Limburg hebben in februari 2014 de
stadsdeelvisie Kerkrade Noord (Waubacherveld, Hopel, Eygelshoven-Kom en Vink) én Kerkrade Oost II
(Erenstein, Chevremont en Haanrade), inclusief het bedrijventerrein Julia en de aangrenzende
groengebieden Wormdal, Carisborg, Holzkuil en Beerenbos, vastgesteld.
Daarmee heeft Kerkrade voor haar gehele stedelijk gebied de gemeentelijke structuurvisie "Kerkrade 2010-
2020'' nader uitgewerkt in uitvoeringsprogramma's waar de komende járen door gemeente en betrokken
partijen projecten en (bewoners)initiatieven zullen worden uitgevoerd.
Uitvoeringsprogramma's stadsdeelvisies en verankering in prestatieafspraken. De aanzet van het
uitvoeringsprogramma wordt verankerd in de jaarlijkse prestatieafspraken tussen gemeenten en
woningcorporaties voor de betreffende stadsdelen. Hier zijn nog geen nadere afspraken gemaakt die van
invloed kunnen zijn op het te voeren grondbeleid.
  Gebied               Deelproject                           Programma
  Erensteinerveld     Sloop van 102 sociale                  Herbouw van in totaal 30 sociale
                       huurwoningen aan de Poyckstraat       huurwoningen aan de Poyckstraat en op
                                                             het braakliggende terrein van de
                                                             Nassaustraat.
                                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3.3      Ruimtelijk beleid op het gebied van bedrijvigheid
De gemeente beschikt alleen op bedrijvenpark Rodaboulevard over uit te geven percelen, in 201 7 is geen
bedrijfsperceel verkocht. De voorraad bedrijfspercelen bedraagt ca. 3 ha.
3.4      Ruimtelijk beleid op het gebied van verkeer en buitenring
Buitenring - natuurcompensatie: Alle gronden zijn ter beschikking gesteld aan de provincie Limburg en zijn
thans ingericht als natuur.
Buitenring - tracé: De gronden zijn overgedragen aan de provincie Limburg. Na realisatie van de Buitenring
zullen door de provincie Limburg diverse percelen terug worden overgedragen aan de gemeente.
Daarnaast is sprake van ontwikkelingen die gevolgen kunnen hebben voor het gemeentelijk grondbezit.
Deze zijn:
- Doortrekken van de spoorverbinding van Kerkrade Centrum naar Kerkrade-West en op termijn via
bedrijventerrein Avantis naar Aken (Avantislijn);
- Fietsverbinding Kerkrade centrum - Simpelveld langs miljoennenlijntje;
- Leisure Lane: IBA project waar met een fietssnelverbinding de Parkstad gemeenten aan elkaar verbonden
worden.
3.5      Ruimtelijk beleid op het gebied van toerisme en recreatie
Anstelvallei: De gronden zijn overgedragen aan Stichting Limburgs Landschap.
Golfbaan Rolduc: De golfbaan is als ontwikkeling uit het bestemmingsplan Buitengebied gehaald in
verband met het ontbreken van inpassingsplan en natuuronderzoeken.
In het bestemmingsplan Buitengebied wordt een mini camping mogelijk gemaakt aan de Hammolenweg.
3.6      Ruimtelijk beleid op het gebied van natuur en landschap
  Gebied              Project                                  Programma
  Kerkrade Noord      Buffer Kraangracht 1 Rimburgerweg        In het kader van het realiseren van een
                                                               waterbuffer aan de Rimburgerweg heeft
                                                               grondverkoop plaatsgevonden en wordt
                                                               de herinrichting verder uitgewerkt.
  Kerkrade West       Vauputsdal 1 Hammijnstraat               o.a. Waterbuffer/voorziening ter hoogte
                                                               van de Vloedgraaf/Buitenring PL.
  Kerkrade West       Hammijnstraat nummers 36-42              op termijn het slopen van woningen en
                                                               natuur te ontwikkelen. (In het het nieuwe
                                                               bestemmingsplan Buitengebied is de
                                                               bebouwing wegbestemd en is de
                                                               besteming "Natuur" opgenornen).
                                                                                                         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>4.       Samenwerkingsvormen met marktpartijen
Publiek Private Samenwerking (PPS)
Ten aanzien van bouwprojecten waarvoor de medewerking van de gemeente is vereist hetzij in de vorm
van grondverkoop hetzij in de vorm van planologische medewerking wordt met de initiatiefnemer een
projectontwikkelingsovereenkomst gesloten.
Hierbij wordt vaak gekozen voor een vorm van het concessiemodel waarbij partijen ervoor kiezen
haar eigen gronden (geheel of gedeeltelijk) tot ontwikkeling te brengen (concessiemodel of een
exploitatieovereenkomst). In dit geval onderhandelen de gemeente en de private partij over allerlei
onderwerpen: het aantal te realiseren woningen, de toewijzing van de woningen, de kwaliteit van de
openbare ruimte, de wijziging van het bestemmingsplan (indien noodzakelijk), de bereidheid van de
private partij tot het betalen van de kosten van de gemeente en de hoogte hiervan, en de technische en
financiële garanties. In deze vorm van samenwerking moet de gemeente zich op veel onderdelen
voorbereiden, uitspreken en vastleggen.
                                                                                                     9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre> 5.       Financiële doelstelling OBK
 5.1      Algemene reserve OBK
 In de vorm van de 'algemene reserve OBK' was een specifieke buffer voorhanden voor het opvangen van
 eventuele niet reeds voorziene/afgedekte risico's in de totale grondexploitaties. Deze reserve bedroeg in
 het verleden C 1,25 mln. Op 1-1-201 7 bedroeg deze reserve 6 0.
 Dit heeft te maken met het feit dat in mei 2015 de raad in het kader van de termsheet tussen de gemeente,
VolkerWessels en Wyckerveste in het kader van de overname van de koop- en
 samenwerkingsovereenkomst de gebiedsexploitatie Centrumplan heeft herijkt. Toegelicht werd dat de
 inkomsten uit de erfpacht voor 30 jaar het tekort compenseren, maar dat die inkomsten niet in de
 gebiedsexploitatie kunnen worden verwerkt. De gebiedsexploitatie sluit daardoor naar verwachting met
een tekort van ca. C 2,1 mln. Besloten werd de 'tijdelijke frictie' op te vangen met behulp van de 'algemene
 reserve OBK' (C 1,25 mln) en de 'reserve grondexploitatie OBK' (C 0,85 mln). Vanaf 2018 zal de 'algemene
 reserve OBK' jaarlijks worden aangevuld met de inkomsten uit de erfpacht van ca. C 132.000 per jaar.
5.2      Reserve grondexploitatie OBK
 Daarnaast beschikt het OBK over de reserve grondexploitatie OBK. Deze reserve fungeert als een
werkreserve voor het OBK, ínhoudende dat alle grondexploitaties vanuit deze reserve worden bekostigd.
Op 1-1-201 7 bedroeg deze reserve C 710.000 (zie ook uitleg hierboven). Eind 201 7 zal de reserve ca. C
 751.000 bedragen.
 De toekomstige bestemming bepaalt de waarde van de grond en daarmee de opbrengstkant van de
grondexploitatie. Middels de verkoop van gemeentegrond ten behoeve van woningbouwontwikkeling en
de uitgifte van bedrijfsterreinen worden revenuen ten gunste van deze reserve grondexploitatie OBK
gegenereerd.
In de stadsdeelvisies zijn ontwikkelingsgebieden aangegeven waar - in zeer beperkte mate - nieuwe
woonmilieus kunnen worden gerealiseerd, alsook herstructureringsgebieden waar gesloopt dient te
worden. Fysieke ontwikkelingen vinden steeds meer in het kader van integrale gebiedsontwikkelingen
plaats (groen, infra, woningbouw, voorzieningen, sociaal programma). Als uitwerking van de lokale
structuurvisie in stadsdeelvisies worden derhalve steeds meer integrale gebiedsexploitaties opgesteld.
Van belang is het om daarbij gebiedsgericht en in samenwerking met corporaties en overige partijen een
belangrijke synergetische winst te behalen. Sloop van complexen en de grondopbrengst uit beperkte
nieuwbouw zal adequaat afgestemd dienen te worden met gemeentelijke investeringen op het gebied van
openbare ruimte, welzijnsvoorzieningen en sociale inzet. De gebiedsexploitatie voor de Heilust vormt een
goed voorbeeld in deze. Het merendeel van deze gebiedsexploitaties is niet kostendekkend of rendabel,
zodat additionele gelden verworven dienen te worden. In het verlengde daarvan zal per ontwikkelings- en
herstructureringsgebied gekeken dienen te worden naar de waarde van de gemeentegronden daarbinnen.
Voor de reserve grondexploitatie OBK betekent dit dat alleen met opbrengsten wordt gerekend uit de
verkoop van bouwkavels voor de particuliere sector op een beperkt aantal locaties en uit de verkoop van
bedrijfspercelen op de Rodaboulevard.
Het verloop van de reserve grondexploitatie OBK wordt periodiek bijgesteld. Dit gebeurt op verschillende
momenten: in het kader van de jaarrekening van het afgelopen jaar, de grondnota, een eventuele
tussentijdse herziening van het verloop van de reserve OBK en de begroting van het daaropvolgende jaar.
Vanwege de grote mate van onvoorspelbaarheid van de verkopen en de beperkte verdienmogelijkheden
dient te worden voorkomen dat in de reserve grondexploitatie OBK wordt gerekend met nog te genereren
revenuen. Om deze reden is besloten om eerst investeringen af te dekken uit de reserve grondexploitatie
OBK op het moment dat grondverkopen hebben plaatsgevonden.
12 juni 2015 is de "Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen" in
werking getreden. De wet is met ingang van 1 januari 2016 toegepast. Indien overheden economische
                                                                                                          10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>activiteiten ontplooien op een markt waarop ook private ondernemingen actief zijn, worden deze
activiteiten op eenzelfde wijze aan de heffing van vennootschapsbelasting onderworpen als die private
ondernemingen. In 2015 zijn de gevolgen voor het grondbedrijf in beeld gebracht. Op basis van een eerste
grove berekening zou de verschuldigde vennootschapsbelasting voor de periode 2016 - 2021 ca. C 45.000
bedragen voor de lopende projecten en als alle verkopen worden gerealiseerd. Bij deze berekening zijn
diverse aannames gedaan, omdat er nog veel onduidelijkheden bestonden over de gevolgen van de wet
voor gemeentelijke grondbedrijven. Daarom zullen nog diverse vervolgacties plaatsvinden om tot een
betere inschatting van de financiële gevolgen te komen.
5.3        Verloop reserve OBK
Prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie
Het meerjarig verloop van de 'reserve grondexploitatie OBK' is als volgt:
                                                                                                          bedragen x C 1.000
                                                 2017               2018              2019             2020               2021
 Beginsaldo                                       710                 751              698               847                890
 Resultaten Grondbedrijf                            39                 55               159                53               153
 Bijdrage aan regioarcheoloog                      -10                -10               -10               -10               -10
 WOP-projecten *                                    12                -98                  0                 0                0
 Eindsaldo                                        751                 698              847               890             1.033
 * Dit betreft nog de doorwerking van eerdere projecten, er worden geen nieuwe WOP-projecten meer bekostigd vanuit de reserve
De resultaten van het Grondbedrijf betreffen de winsten en verliezen uit grondexploitaties. Hieronder volgt
een onderbouwing van de geraamde winst- of verliesneming uit de grondexploitaties.
                                                                                                     bedragen x ťf 1.000
   Project                                                 raming        raming      raming        raming         raming
                                                             2017          2018        2019          2020           2021
   Rodaboulevard                                                  -            -             -             -           100
   Dislocaties:
   - Rolduckerstraat (Brede School)                               -           53           53            50             50
   - Pastoor Theelenstraat (Campus)                              3             3             3             3             3
   Erensteinerveld                                                -           20             -             -              -
   Kaffebergsweg                                                  -             -            -             -              -
   Kleingraverstraat                                            36              -            -             -              -
   Maria Gorettistraat                                            -             -            -             -              -
   Marktstraat - Einderstraat                                     -             -            -             -              -
   Op de Knip                                                     -             -            -             -              -
  Teutelebroekstraat-Kerkvoetpad                                  -          103          103              -              -
  Toekomstige herstructureringsprojecten                          -             -            -             -              -
   NIP                                                            -             -            -             -              -
   Subtotaal                                                    39           179         159            53             153
   Kernwinkelgebied Kerkrade-West                                 -         -124             -             -              -
  Totaal                                                        39            55         159            53             153
In het kader van de jaarrekening zullen de verschillen tussen de gerealiseerde en geraamde resultaten voor
201 7 nader worden toegelicht.
                                                                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>5.4      Gebiedsexploitaties
 In het kader van de bevolkingskrimp is er steeds minder sprake van kostendekkende of rendabele
grondexploitaties. Fysieke ontwikkelingen vinden in het kader van integrale gebiedsontwikkelingen plaats.
Om deze reden dienen gebiedsexploitaties te worden opgesteld, opgebouwd uit zowel reguliere
investeringen, grondexploitaties als bouwexploitaties en sociale programma's. Voor de diverse
deelontwikkelingen zijn echter diverse afdelingen cq. sectoren budgettair verantwoordelijk. Een integrale
verantwoording cq. afweging kan in deze lastig zijn.
In dit verband wordt inmiddels in de P&C-cyclus gebruik gemaakt van een integrale administratie van een
gebiedsexploitatie. Zo kan worden voorkomen dat de kosten versnipperd in de gemeenteadministratie
worden geboekt en achteraf niet meer zijn te traceren.
Momenteel zijn 2 gebiedsexploitaties in uitvoering, namelijk de Herstructurering Heilust en het
Centrumplan. De stand van zaken en voortgang van deze projecten wordt in de P&C-cyclus uitvoerig
behandeld in de paragraaf grondbeleid in de begroting en de jaarrekening.
5.5      Afdekking personele kosten binnen OBK
Het OBK moet jaarlijks een bedrag afdragen aan Financiën voor de afdekking van een gedeelte van de
formatiesom van SOB. In het verleden kwamen deze kosten ten laste van winstgevende grondexploitaties.
De lopende gebiedsexploitaties zijn niet kostendekkend of winstgevend en de mogelijkheden om winsten
te genereren uit de verkoop van bouwkavels voor de particuliere sector en de verkoop van bedrijfsterreinen
zijn beperkt. Daardoor is het niet mogelijk om de personele lasten uit de grond- en gebiedsexploitaties af
te dekken en wordt de bijdrage afgebouwd.
De afdracht voor 2018 en verder bedraagt C 26.000 per jaar.
                                                                                                        12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>6.        Beheer
Naast het bezit van gronden in ontwikkelingsgebieden heeft de gemeente gronden in eigendom die zijn
verpacht aan boeren, danwel zijn verhuurd aan particulieren. Onderstaand wordt dit nader aangegeven.
6.1      Overzicht pachtgronden
Jaarlijks wordt de gronduitgifte van de agrarische gronden in eigendom van de gemeente geactualiseerd.
In 2017 was ca. 74.00.00 ha. agrarische grond in pacht uitgegeven. Ca. 47.00.00 ha. is op basis van
kortdurende pacht uitgegeven. Deze percelen zijn voor een korte duur verpacht omdat ze wellicht op korte
termijn nodig zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen.
6.2      Overzicht verhuurde gronden aan particulieren
De gemeente heeft momenteel 287 groenstroken in gebruik gegeven. De totale oppervlakte aan verhuur
bedraagt ca. 50.000 m2. Dit betreft grond verhuurd als tuin, hobby- en paardenweiden, en volkstuinen.
                                                                                                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> 7.        Kaders grondbeleid
 7.1       Wet ruimtelijke ordening (Wro) — Exploitatieverordening
 De gemeenteraad heeft in 2001 de exploitatieverordening vastgesteld. Hierin staat aangegeven onder
welke voorwaarden de gemeente accoord gaat met het in exploitatie nemen van gronden. De gemeente
 kan op grond van deze verordening de voorwaarden met externe partijen vastleggen, waaronder de
gemeente voorzieningen van openbaar nut zal treffen, in een ontwikkelingsovereenkomst. Anderzijds
 kunnen op basis van deze verordening bijdragen worden gevraagd voor gemeentelijke inzet.
Als gevolg van de inwerkingtreding van de nieuwe Wro in juli 2008 is het voor nieuwe overeenkomsten
 niet langer noodzakelijk om een exploitatieverordening te hebben. De nieuwe grondexploitatiewet geldt
als wettelijk kader, op basis waarvan gemeentelijke bijdragen kunnen worden geïnd. Aangezien echter nog
diverse grondexploitaties op grond van de oude WRO lopen, zal de exploitatieverordening vooralsnog niet
worden ingetrokken.
7.2       Wet ruimtelijke ordening (Wro) - Kostenverhaal:
 De nieuwe Wro brengt een verplichtend karakter van kostenverhaal met zich mee in de situatie dat sprake
is van een bouwplan als bedoeld in artikel 6.2.1 Bro. Dit betreft de bouw van één of meerdere woningen,
de bouw van één of meerdere hoofdgebouwen, uitbreiding van een hoofdgebouw met één of meerdere
woningen en verbouwing van gebouwen die voor andere doeleinden in gebruik waren, mits tenminste 10
woningen worden gerealiseerd. Een gemeente moet de kosten in dat geval verhalen en mag er niet van
afzien. Het geldt niet voor bouwplannen, waarvoor bouwvergunning kon worden verleend op basis van
een vorig planologisch besluit.
Dit betekent dat indien een bouwaanvraag wordt ingediend, getoetst dient te worden of dit voldoet aan
artikel 6.2.1 Bro. In dat geval zal een overeenkomst wordt opgesteld, waarbij de gemeentelijke kosten
worden verhaald, alsook het risico van planschade wordt afgewenteld.
7.3       Beheersvoorschriften
In het verleden werden gronden vanuit het grondbedrijf verkocht voor met name de ontwikkeling van
separate woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen.
Vóór de feítelijke ruimtelijke ontwikkeling werd over de haalbaarheid in overleg met projectontwikkelaar
of woningcorporatie onderhandeld, danwel gaf de gemeente de percelen als vrije sector kavels zelf uit.
Indien de haalbaarheid incl. financiële gevolgen en risico's voldoende duidelijk waren gemaakt, betekende
dit dat aan het College werd voorgesteld om gronden "in produktie te nemen", zodat verkoop kon
plaatsvinden. Veelal        moesten daarvoor sloop- en saneringswerkzaam heden plaatsvinden,
nutsvoorzieningen worden aangelegd of verplaatst en infra worden aangelegd. Daartegenover werd een
grondopbrengst gegenereerd.
De financiële gevolgen werden in een z.g. grondexploitatie aangeduid en hierover vond periodiek
verantwoording plaats in het kader van de P&C-cyclus.
Binnen het ontwikkelingsprogramma van de gemeente Kerkrade is echter steeds minder sprake van locatie-
ontwikkeling en steeds meer van               gebiedsontwikkeling.      In de stadsdeelvisies worden
ontwikkelingsgebieden aangegeven, waar fysieke ontwikkelingen steeds meer in het kader van integrale
gebiedsontwikkelingen plaats vinden. Sloop en woningbouwontwikkeling vinden plaats in samenhang met
groen- en infraontwikkeling, maatschappelijke voorzieningen en een sociaal programma. Dit wordt
opgenomen in een meerjarig uitvoeringsprogramma om de geschetste ontwikkeling in de stadsdeelvisie
feítelijk te kunnen effectueren.
Hierover worden meerjarige afspraken tussen gemeente en corporaties gemaakt. Het merendeel van deze
gebiedsexploitaties zal niet kostendekkend of rendabel zijn. Er zullen additionele gelden verworven dienen
te worden.
                                                                                                        14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>In het verlengde daarvan zal per ontwikkelings- en herstructureringsgebied gekeken dienen te worden naar
de waarde van de gemeentegronden daarbinnen. Momenteel zijn twee gebiedsontwikkelingen in
uitvoering, namelijk Kerkrade-West en Kerkrade-Centrum.
In dat kader zijn de beheersvoorschriften geactualiseerd en door het college in november 2016 vastgesteld.
De geactualiseerde beheersvoorschriften zijn aan de grondnota in de bijlagen toegevoegd.
7.4       Grondprijs te verkopen gronden
De grondprijs van gemeentegrond wordt marktconform bepaald.
»         Verkoop gemeentegrond ten behoeve van woningbouwontwikkeling:
          Het College heeft eerder besloten om bij de verkoop van grond aan een ontwikkelaar of
          woningstichting ten behoeve van woningbouwontwikkeling de grondwaarde residueel te bepalen,
          dat wil zeggen dat de waarde van de grond afhankelijk is van het programma dat op de betreffende
          locatie wordt gerealiseerd. In de beheersvoorschriften is dit verder uitgewerkt.
»         In het kader van de verkoopvoorwaarden voor de uitgifte van gemeentegrond aan particulieren is
          door het College bepaald dat bij de verkoop van vrije sector kavels door de gemeente de prijs op
          basis van twee taxaties wordt bepaald. Uiteindelijk vormt de kavelprijs een gemiddelde van beide
          taxaties. Het College heeft de grondprijzen eind 2015 opnieuw vastgesteld. Er wordt bezien of
          deze in 2018 opnieuw moeten worden geactualiseerd. De verkoop vindt plaats door Damen
          Makelaardij.
»         De grondwaarde van de bedrijfspercelen is afhankelijk van de markt. In het kader van de
          grondexploitatie-opzet van de Rodaboulevard worden verkopen van bedrijfspercelen via een
          koopovereenkomst aan het College ter goedkeuring voorgelegd.
7.5      Tarieven - pacht I verkopen cq. verhuur stroken openbaar groen
Voor alle percelen wordt een marktconforme pachtprijs betaald. De pachtprijzen worden jaarlijks
geïndexeerd op basis van het jaarlijks aangepaste pachtprijzenbesluit.
De tarieven verkopen cq. verhuur stroken openbaar groen wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van de
tarieven nota.
7.6      Groenontwikkelingsplan
Het Groenontwikkelingsplan (GOP) geeft de hoofdgroenstructuur en nevenstructuren aan, daarmee geeft
het inzicht in de belangrijkste groene verbindingen welke bijdragen aan de kwaliteit van de stad. Op basis
van het GOP is aan te geven waar het wenselijk is om stroken grond actief te verwerven danwel af te stoten.
Voornemens is het GOP in de aankomende periode te actualiseren en te laten vaststellen.
7.7      Toekomstige ontwikkelingen binnen grondbeleid
Nieuwe manier gebiedsontwikkeling
Inmiddels wordt in den lande gesproken over nieuwe stijlen van gebiedsontwikkeling. Aangegeven wordt
dat door de effecten van economische crisis en de bevolkingskrimp een omslag naar een vraagmarkt en
denken vanuit het standpunt van eindgebruikers dient plaats te vinden. In de literatuur wordt in dit kader
gewezen op het belang van een andere stijl van gebiedsontwikkeling.
Bij traditionele gebiedsontwikkeling wordt vanuit eindbeelden gedacht, zowel wat betreft infrastructuur als
de invulling van het bouwprogramma. Door de kredietcrisis komen geraamde opbrengsten en reeds gedane
investeringen op het gebied van grondverwervingen en infrastructuur onder druk te staan.
In tegenstelling tot de traditionele stijl van gebiedsontwikkeling, waarbij de gemeente een duidelijke
regierol vervult door plannen te maken en - als de contractvorming rond is - de planologische procedure
te volgen - worden een organische en meer geleidelijke/kleinschalige gebiedsontwikkeling als alternatief
genoemd.
                                                                                                         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Bij deze vorm van gebiedsontwikkeling is er geen eindbeeld en vindt start plaats waar behoefte is en wordt
vervolgd waar vervolgbehoefte is. De overheid betrekt daarbij de eindgebruikers bij het planproces.
Doordat er geen tevoren bepaalde begin -en eindmomenten zijn, is een meer procesmatige dan
projectmatige benadering aan de orde.
Deze vorm wil overigens niet zeggen dat de gemeente geen regie meer voert. De gemeente stelt wel kaders
en bindt de ontwikkeling aan uitgangspunten en randvoorwaarden, maar faciliteert in deze meer.
Ontwikkelingen in een gebied komen "organisch" tot stand via initiatieven vanuit de markt, eigenaren,
ondernemers en bewoners. Niet de gemeente bepaalt wat wanneer en waar wordt ontwikkeld, maar de
huidige en toekomstige eigenaren en gebruikers zijn leidend. In den lande zijn er reeds goeie successen
geboekt. Daarbij wordt eveneens gekeken naar vormen van tijdelijk gebruik.
Het gevolg van organische ontwikkeling voor de planeconomie is dat het lastiger is om een betrouwbare
inschatting te maken van het financiële resultaat. Omdat op voorhand nog niet bekend is welke
bestemmingen worden gerealiseerd, is het lastig om opbrengsten aan te duiden. Wel kan door de
uitgangspunten van de gemeente binnen marges een inschatting worden gegeven van de opbrengsten.
Overigens geeft de literatuur aan dat heel goed met beide vormen van gebiedsontwikkeling kan worden
gewerkt. In de huidige krimpmarkt is deze werkwijze een mogelijk goed alternatief.
Bij gebiedsexploitaties waarbij sprake is van binnenstedelijke herstructurering en krimp is het vaak
noodzakelijk dat vanwege versnipperde eigendommen en ten behoeve van de nieuwe invulling van het
gebied percelen van eigenaar wisselen. Daarbij moet worden bepaald voor welke waarde partijen hun
bezit inbrengen, wat de waarde is van hun toekomstige bezit en hoe de kosten van de ontwikkeling over
de partijen worden verdeeld. Momenteel wordt gezocht naar de mogelijkheden van een wettelijke regeling
voor stedelijke herverkaveling. Door dit soort nieuwe ontwikkelingen kunnen uitgangspunten in de
toekomst worden gewijzigd.
Omgevingswet
De Omgevingswet integreert 26 wetten op het gebied van de fysieke leefomgeving in één wet. De
Omgevingswet heeft betrekking op de gehele fysieke omgeving en vormt het nieuwe wettelijk kader voor
onderwerpen als gezondheid, bodem, geluid, lucht, milieu, waterbeheer, ruimtelijke ordening,
monumentenzorg en natuur, maar ook het grondbeleid behoort hier toe.
Met de Omgevingswet streeft de overheid op Rijks, provinciaal en gemeentelijk niveau het beleid en de
regels voor ontwikkelingen, het gebruik en beheer van onze fysieke leefomgeving in samenhang vorm
geven, zodat het voor een ieder duidelijker en overzichtelijker wordt wat wel/niet mogelijk is binnen de
wetgeving. Dit vraagt van de overheden een veel integralere manier van werken, waarbij ook
samenwerking met andere partijen in de samenleving veel meer centraal staat. Dit heeft ook impact op
(onderdelen uit) dit Grondbeleid.
Het nieuwe Omgevingswet instrumentarium voor het grondbeleid zal via een apart traject, te weten de
Aanvullingswet grondeigendom in de Omgevingswet worden geïntegreerd. In deze wet komen regels
samen over verschillende bestaande instrumenten. Daarbij gaat het enerzijds om een nieuwe vormgeving
van bekende instrumenten, zoals het voorkeursrecht en de onteigening en het landinstrumentarium, maar
anderzijds ook om het introduceren van het nieuwe instrument van de stedelijke kavelruil. Verder worden
ook de regels over kostenverhaal (grondexploitatie) van hoofdstuk 12 van de Omgevingswet, aangepast. In
de invoeringswet Omgevingswet zullen regels over schade en nadeelcompensatie, waaronder ook
planschade, worden opgenomen.
Met deze nieuwe regels moet ook het grondbeleid beter aansluiten bij maatschappelijke ontwikkelingen,
aansluiten bij de doelstellingen van de Omgevingswet en geschikter zijn voor (nieuwe) fysieke en sociale
opgaven.
Naar verwachting treedt de Omgevingswet in 2021 in werking en de komende collegeperiode dient
beoordeeld te worden op welke wijze het grondbeleid in de gemeentelijk Omgevingsvisie en het
Omgevingsplan kan integreren.
                                                                                                       16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Beheersvoorschriften
Beheersvoorschriften Grondbedrijf
Artikel 1: Positie Grondbedrijf binnen de gemeente Kerkrade
Het Grondbedrijf is een onderdeel van de Afdeling Vastgoed- en Grondbedrijf dat behoort tot de sector
Stedelijk Ontwikkeling en Beheer.
Het Grondbedrijf draagt bij aan het realiseren van de economische, sociaal-maatschappelijke en
ruimtelijke doelstellingen van de gemeente.
Het Grondbedrijf is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van het gemeentelijk
grondbeleid en de juridische en financiële vertaling daarvan.
Het ruimtelijk beleid wordt opgesteld door de Afdeling Stedelijke Ontwikkeling en vormt de basis voor
de ontwikkeling en uitvoering van het grondbeleid. In de Grondnota wordt het ontwikkelingsprogramma
in een meerjarig perspectief uitgewerkt en jaarlijks door het College van Burgemeester en Wethouders
vastgesteld.
Artikel 2: Doelstelling Beheersvoorschriften
Het ruimtelijk beleid vloeit voort uit de structuurvisie en de stadsdeelvisies en wordt verder uitgewerkt in
de ontwikkelingsprogramma's woningbouw, bedrijventerreinen en in gebiedsexploitaties. Daarnaast
beheert het Grondbedrijf het gemeentelijk grondbezit, verhuurt en verpacht het Grondbedrijf gronden
aan respectievelijk particulieren en boeren, verkoopt het openbaar groen en gemeentelijke bouwkavels
aan particulieren. Ten slotte faciliteert het Grondbedrijf ontwikkelingen die gevolgen hebben voor het
gemeentelijk grondbezit.
De beheersvoorschriften zijn van toepassing op het ontwikkelingsprogramma woningbouw en
bedrijventerreinen, op gebiedsexploitaties de verkoop van openbaar groen en gemeentelijke bouwkavels
aan particulieren en op het beheren van het gemeentelijk grondbezit.
Het doel van de beheersvoorschriften is het geven van een kaderstellende procesbeschrijving voor:
     a. De wijze van "In productie nemen" van gronden
     b. De wijze van administreren van grondexploitaties en gebiedsexploitaties
     c. Hoe wordt omgegaan met winsten en verliezen uit grondexploitatie
     d. De verkoop openbaar groen aan particulieren
Artikel 3:
De wijze van "In productie nemen" van gronden
Eén van de manieren om de economische, sociaal-maatschappelijke en ruimtelijke doelstellingen te
realiseren is het in ontwikkeling brengen van gemeentegronden. Dit kan doordat de gemeente zelf haar
grond ontwikkelt, doordat een externe partij voor een ontwikkeling gemeentegrond verwerft en doordat
de gemeente samen met een externe partij die ook een grondpositie heeft deze gronden ontwikkelt.
a.
Grondexploitatie door gemeente
Proces:
         Vertalen van ruimtelijk beleid in programma
         Bepalen grondprijs
         Opstellen grondexploitatie
         Vaststellen startdocument door college of raad
Uitgangspunten:
         Voor de verkoop van vrije sector kavels door de gemeente wordt de grondprijs bepaald op basis
         van twee taxaties. De kavelprijs is het gemiddelde van beide taxaties.
         De grondwaarde van bedrijfspercelen is afhankelijk van de markt. De verkoop van
         bedrijfspercelen wordt via een koopovereenkomst ter goedkeuring aan het college voorgelegd.
b.
Externe grondexploitatie door ontwikkelaar/woningcorporatie waarbij gemeente een grondpositie heeft
Proces:
         Toetsen programma aan ruimtelijk beleid
         Toetsen/bepalen grondprijs op basis van residuele grondprijsbepaling
                                                                                                          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>          Opstellen overeenkomst
          Vaststellen startdocument door college of raad
          Ondertekenen overeenkomst
 Uitgangspunt:
           In gevallen waarbij het de verkoop van gronden ten behoeve van de bouw van sociale
          huurwoningen betreft wordt geen rekening gehouden met de zogenaamde onrendabele top. Bij
          de residuele grondprijsbepaling wordt in die gevallen de sociale huurwoning gelijkgesteld aan
          een starterswoning.
c.
Gezamenlijke grondexploitatie met ontwikkelaar/woningcorporatie waarbij gemeente en partners een
grondpositie hebben
 Proces:
          Vertalen van ruimtelijk beleid in programma
          Opstellen grondexploitatie
          Toetsen/bepalen grondprijs op basis van residuele grondprijsbepaling
          Bepalen kostenverhaal op basis van Wet ruimtelijke ordening
          Keuze maken tussen Anterieure overeenkomst of Exploitatieplan
               o Anterieure overeenkomst
                        "   Bepalen kostenverhaal
                        *   Opstellen overeenkomst
               o Opstellen Exploitatieplan en eventueel posterieure overeenkomst
                        a Kostenverhaal bij verlenen omgevingsvergunning
          Vaststellen startdocument door college of raad
          Ondertekenen overeenkomst of vaststellen Exploitatieplan (en eventueel ondertekenen
          posterieure overeenkomst)
Uitgangspunten:
          De gemeente streeft ernaar een zogenaamde anterieure overeenkomst te sluiten. In een
          dergelijke overeenkomst kunnen bijdragen voor ruimtelijke ontwikkelingen of bovenplanse
          investeringen worden geregeld.
          In ontwikkelingen waarbij gronden verkocht worden ten behoeve van de bouw van sociale
          huurwoningen wordt geen rekening gehouden met de zogenaamde onrendabele top. Bij de
          residuele grondprijsbepaling wordt in die gevallen de sociale huurwoning gelijkgesteld aan een
          starterswoning.
          In geval van een herstructurering waarbij meer woningen worden gesloopt dan teruggebouwd
          wordt bij de verkoop van gemeentegrond bestemd voor bebouwing of het verwerven van
          restgronden die door de gemeente worden ingericht als openbare ruimte geen rekening
          gehouden met de kosten voor de ontwikkelaar/woningcorporatie voor het uit de markt nemen en
          slopen van de woningen. Restgroen wordt verworven vooreen symbolisch bedrag.
          Voor het bepalen van de te verhalen kosten in de anterieure fase vormen de kostensoorten die
          zijn opgenomen in artikel 6.2.4 en artikel 6.2.5 van het Bro de basis.
          De ambtelijke inzet wordt verhaald op basis van het geraamde aantal te besteden uren
          vermenigvuldigd met het tarief per uur.
Artikel 4
De wijze van administreren van grondexploitaties en gebiedsexploitaties
Naast grondexploitaties worden ook gebiedsexploitaties opgesteld. Deze gebiedsexploitaties worden
opgesteld ten behoeve van integrale ontwikkelingen waarbij sprake is van een combinatie van een
grondexploitatie met een bouwexploitatie en/of investeringen in de openbare ruimte en/of een sociaal
programma.
De projectadministratie van de grond- en gebiedsexploitaties wordt extracomptabel gevoerd in Excel.
Daarbij wordt rekening gehouden met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Zo is het mogelijk
te voorzien in de informatiebehoefte op detailniveau over geraamde en gerealiseerde kosten en
opbrengsten, over de fasering van een project en over de resultaten in meerjarig perspectief. De
                                                                                                        18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>projectadministratie sluit aan bij de "boekhouding" van de gemeente waarin alle kosten, opbrengsten,
ramingen en resultaten gecomprimeerd worden geadministreerd.
De planeconoom is belast met het voeren van de projectadministratie.
De input voor het voeren van de administratie:
          Door college of raad vastgesteld startdocument met ramingen en fasering van kosten,
          opbrengsten en resultaten
          Collegenota's en raadsbesluiten volgend op het startdocument
          Inkoopopdrachten/gunningen ten behoeve van de verplichtingenadministratie (onderdeel van de
          projectadministratie)
          Ontwikkelings- en uitvoeringsovereenkomsten met externe partijen
          Bijstellingen op basis van analyses en ontwikkelingen
De output van de administratie:
          Regelmatige analyse van geraamde kosten, opbrengsten en resultaten
          Bijstellingen op basis van analyses en indien nodig inkennisstelling college en/of raad
          Projectinformatie t.b.v. uitvoering
          Signalering en bewaking van risico's van de grondexploitatie
Indien kosten worden gemaakt voor strategische gronden die nog niet in productie zijn genomen,
worden deze kosten geboekt op 'niet in exploitatie genomen gronden' (NIP). Als deze gronden worden
ontwikkeld, worden deze kosten overgeboekt naar de grondexploitatie. Als besloten wordt dat een
strategische locatie niet zal worden ontwikkeld dan worden de kosten ten laste van de 'reserve
grondexploitatie OBK' afgeboekt.
De extracomptabele administratie van de grond- en gebiedsexploitaties dient aan te sluiten bij de
financiële administratie van de gemeente. Uit de financiële administratie kan ten behoeve van de
verslaglegging worden afgeleid:
          De boekwaarde van de "niet in exploitatie genomen gronden" (NIP)
          De boekwaarde, het verloop tijdens een boekjaar, de aan de reserve grondexploitatie OBK
          afgedragen winst of het aan deze reserve onttrokken verlies van alle grondexploitaties
Artikel 5
Hoe wordt omgegaan met winsten en verliezen uit grondexploitaties
Het Grondbedrijf beschikt over de 'algemene reserve OBK' en de 'reserve grondexploitatie OBK'.
Binnen de 'algemene reserve OBK' wordt een buffer afgezonderd voor grondexploitaties voor het
opvangen van niet voorziene/afgedekte risico's in te totale grondexploitaties. Deze buffer is minimaal č 0
en maximaal C 1.250.000 groot.
De 'reserve grondexploitatie OBK' is een soort werkbuffer. Daarin worden de winsten uit de
grondexploitaties gestort. Sluit een grondexploitatie met een onvoorzien verlies, dan wordt dit verlies uit
deze reserve afgedekt.
Voor voorziene verliezen uit een grondexploitatie dient een 'voorziening' te worden gevormd.
Artikel 6
De verkoop/verhuur openbaar groen aan particulieren
Proces:
          Verzoek tot koop/huur wordt behandeld in het 'Groenoverleg'
          Goedkeuring
               o    Opstellen overeenkomst
               o    Collegenota/mandaatnota
               o    Ondertekenen overeenkomst en verder administratieve afhandelen
          Afwijzing
               o    Brief aan particulier
In de grondnota wordt jaarlijks de grondprijs voor verkoop en verhuur door het college vastgesteld.
                                                                                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>