<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Andersson Elffers Felix




                              Herijking
                               van het
                          gemeentefonds
                          - sociaal domein
                                                 Plan van aanpak
                                             A   voor het onderzoek
                                                  naar
                                                  :    een nieuwe
                                                   verdeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Andersson Elffers Felix                                                                                                                                                                             Plan van aanpak | 2




           Gemeenten hebben verschillende inkomstenbronnen waaruit     De afgelopen jaren is er in gemeenten veel veranderd. Zo heeft in    eisen voldoen. Vaak is het niet mogelijk om helemaal aan alle
                                                                       2015 de decentralisatie van taken in het sociaal domein plaats­      eisen tegelijk te voldoen, dus moet een goede balans tussen de
           ze hun taken financieren. Het meeste geld komt vanuit het
                                                                       gevonden. De verdeling van het bijbehorende budget is gebaseerd      eisen gevonden worden (zie figuur links).
           Rijk via het gemeentefonds. De totale omvang hiervan is     op data van vóór de decentralisatie, en sluit niet altijd goed aan

           ruim 30 miljard euro. Dit geld wordt over gemeenten         bij de huidige praktijk in gemeenten. Ook inhoudelijk is er veel     2. Ondersteunend aan transformatie
                                                                       veranderd sinds de tijd dat de huidige verdeelmodellen zijn          In 2015 zijn veel taken gedecentraliseerd: de verantwoordelijkheid
           verdeeld met verdeelmodellen: het budget wordt
                                                                       opgesteld. Dit hebben we eerder beschreven in ‘Zoeken naar           ligt sinds die tijd bij gemeenten. Gemeenten zijn soms nog
           grotendeels bepaald op basis van objectieve                 balans, een kwalitatief onderzoek naar verdeelmodellen in het        zoekende naar een goede manier om hun nieuwe taken te
                                                                       sociale domein’.                                                     organiseren. Bijvoorbeeld de beste manier om lokaal maatwerk
           kenmerken van de gemeente.
                                                                                                                                            te leveren, of om van individuele naar collectieve voorzieningen te
                                                                       Om tot betere modellen te komen, laat het ministerie van             bewegen. Het nieuwe verdeelmodel moet de beweging faciliteren,
                                                                       Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties onderzoeken hoe het        of op zijn minst niet in de weg staan.
                                                                       geld uit het gemeentefonds het beste verdeeld kan worden. Dit
                                                                       gebeurt door twee onderzoeksbureaus. Andersson Elffers Felix         3. Transparantie
                                                                       (AEF) maakt het nieuwe model voor het sociaal domein. Cebeon         Zowel het proces als het resultaat moeten transparant zijn. Voor
                                                                       zal een nieuw model maken voor de overige domeinen.                  het model betekent dit dat het uitlegbaar moet zijn. Daarnaast
                                                                                                                                            moet het onderzoek zelf reproduceerbaar zijn. Alle onderzoeks­
                                                                       In dit document beschrijven we de aanpak van AEF om het nieuwe       gegevens, aannames en afwegingen zullen transparant in de
                                                                       verdeelmodel voor het sociale domein op te stellen.                  eindrapportage en onderzoeksverantwoording worden opgeno­
                                                                                                                                            men en bestuurlijk worden afgestemd. Gedurende het onderzoek
                                                                                                                                            halen we input op vanuit het veld en communiceren we regelma­

                    Verdeling van geld ligt vast in de                  Uitgangspunten                                                      tig over wat we doen. Onderaan dit document zijn onze contact­
                    Financiële-verhoudingswet (Fvw)                                                                                         gegevens te vinden voor degenen die graag input willen leveren.
                                                                       Het spreekt voor zich dat het onderzoek technisch gedegen moet

                          kostengeoriënteerd                           worden uitgevoerd. Daarnaast is voldoende draagvlak nodig voor       4. Toekomstbestendigheid
                                                                       de manier waarop de verdeling opgesteld wordt. De opdracht­          De taken en verantwoordelijkheden van gemeenten zijn constant
                                                                       gever heeft daarnaast aan de voorkant vier belangrijke uitgangs­     in ontwikkeling. Het is echter niet wenselijk om het model vaak
                                                                       punten meegegeven, die we hieronder kort toelichten.                 aan te passen. Het model moet dus voldoende toekomstbesten-
          stabiel                                        globaal                                                                            dig zijn.
                                                                       1. Financiële verhoudingswet
                                                                       De wettelijke basis voor het verdelen van geld via het Gemeente­
                                                                       fonds ligt in de Financiële-verhoudingswet (Fvw). Deze bevat

       objectief/geen                                                  criteria waaraan objectieve verdeelmodellen moeten voldoen.
    negatieve prikkels                           flexibel              Zo moet de verdeling kostengeoriënteerd zijn: het verdeelmodel is
                                                                       gebaseerd op de kosten die elke gemeente moet maken om haar
                                                                       taken uit te voeren. Daarnaast moet de verdeling aan nog vier
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                  Plan van aanpak | 3




                                                                    Mijlpalen en richtinggevende gesprekken                             Verzamelen en opschonen data
 Het onderzoek in vogelvlucht
                                                                    * Begin mei 2019: vaststellen beoordelingskader clusterindeling     Het uiteindelijke verdeelmodel moet gebaseerd zijn op de kosten
                                                                    » Begin juni 2019: bespreken takenanalyse                           die gemeenten moeten maken. Dat betekent dat we gegevens
 Hieronder leggen we uit welke stappen AEF zal zetten om te
                                                                    » Begin juli 2019: keuze clusterindeling                            nodig hebben over de uitgaven van gemeenten. We verzamelen
 komen tot een goed onderbouwd verdeelmodel.
                                                                                                                                        data bij gemeenten over hun uitgaven in het verleden. In overleg
                                                                    Maatstaven                                                          met gemeenten en met de stuurgroep corrigeren we de uitgaven
                                                                    Het uiteindelijke verdeelmodel bestaat uit verschillende varia­     voor registratieverschillen en beleidskeuzes die niet in de analyse
Beoordelingskader                                                   belen, maatstaven genoemd. Iedere maatstaf heeft een eigen          moeten worden meegenomen. Ook onderzoeken we hoe we
Om te zorgen voor transparante afwegingen over de verdeling,        weging. De combinatie van de maatstaven en de weging bepaalt        regionale kosten het beste naar gemeenten kunnen toerekenen.
stellen we aan het begin van het onderzoek samen met de             hoe het geld uit het gemeentefonds verdeeld wordt. In de eerste
stuurgroep een beoordelingskader vast. Hierin staat beschreven      fase van het onderzoek analyseren we welke kenmerken                Uitgaven uit het verleden zijn niet altijd een voorspeller voor
op basis van welke criteria de stuurgroep kan beoordelen of het     onderzocht moeten worden als mogelijke maatstaf. Dit doen we        de toekomst, zeker niet als wet- en regelgeving verandert. We
nieuwe model voldoet. Criteria zijn bijvoorbeeld: is het model      met een literatuurstudie en interviews met experts uit gemeenten    verwerken de verwachte effecten van veranderingen in de
eenvoudig uit te leggen? Helpt het om bekende knelpunten op         en wetenschap.                                                      basisgegevens. Het gaat bijvoorbeeld om:
te lossen?                                                                                                                              » het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet,
                                                                    We onderzoeken of de voorgestelde maatstaven beschikbaar zijn       » de veranderingen in beschermd wonen en
Mijlpalen en richtinggevende gesprekken                             en toetsen samen met de stuurgroep of ze voldoen aan criteria uit    maatschappelijke opvang,
* Eind maart 2019: bespreken beoordelingskader                      een afwegingskader.                                                 » veranderingen in de eigen bijdrage Wmo.
 voor de verdeling                                                                                                                      Voor participatie voorzien we op dit moment geen veranderingen
» Begin juni 2019: vaststellen beoordelingskader                    Mijlpalen en richtinggevende gesprekken                             die een apart deelonderzoek noodzakelijk maken.
 voor de verdeling                                                  » Begin mei 2019: vaststellen afwegingskader voor maatstaven
                                                                    » Begin juli 2019: maatstavenset bespreken
Taken van gemeenten in het sociale domein                           » Midden november 2019: toets maatstaven aan afwegingskader
De middelen in het gemeentefonds zijn bestemd voor gemeente­
lijke taken. We beschrijven wat de taken zijn en hoeveel beleids­
vrijheid gemeenten hebben in de uitvoering ervan. Ook onder­          Een maatstaf is een kenmerk van een gemeente
zoeken we de wisselwerking tussen taken en de (voorgenomen)           dat invloed heeft op de kosten die de gemeente
wettelijke veranderingen. Op basis van de analyse kan besloten        moet maken. Bijvoorbeeld het aantal inwoners,
worden dat bepaalde taken niet of anders meegenomen worden.           aantal jongeren of het gemiddelde inkomen.

De takenanalyse is ook input voor de clusterindeling. Het
uiteindelijke verdeelmodel bestaat uit meerdere onderdelen.
Per cluster van logisch met elkaar samenhangende taken maken
we een apart verdeelmodel. Zo zorgen we ervoor dat taken die
met elkaar te maken hebben in samenhang onderzocht worden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                    Plan van aanpak | 4




                                                                       We verzamelen de data en schonen die op. Zo kunnen we de           We toetsen op verschillende manieren of het model dat uit de
Het verzamelen en opschonen van data
                                                                       gegevens uniformeren en eventuele boekingsfouten corrigeren.       analyse komt goed is. Hierbij stellen we ons bijvoorbeeld de
                                                                       Daarnaast kunnen we inzichtelijk maken welke kosten het gevolg     volgende vragen:
                                                                       zijn van beleids- of organisatorische keuzes. We doen dit in zes   »Is het logisch dat een bepaalde maatstaf effect heeft op
                                                                       stappen, weergegeven in de figuur hiernaast.                        de kosten?
                                                                       Ţļ We halen de Iv3-data op (informatievoorziening voor derden).    » Stel dat we bepaalde gemeenten of bepaalde maatstaven
                                                                          We trekken een steekproef van 100 gemeenten voor nader           weglaten uit het model, hoe zijn de uitkomsten dan?
                                                                          onderzoek.                                                      » Werkt het model in andere jaren even goed?
     ļ Iv3-data             Q Steekproef                               īļ Bij deze 100 gemeenten vragen we nadere gegevens op.

                                                                       ĵ Van deze gemeenten krijgen we data terug                         Mijlpalen en richtinggevende gesprekken
                                                                          (specifieker dan Iv3-gegevens).                                 * Eerste helft oktober 2019: bespreken van tussenresultaten
                                                                       ^ļ De uitkomsten van de uitvraag gebruiken we om de                » December 2019/januari 2020: beoordelen van de verdeling
                                                                          Iv3 data te corrigeren.                                          aan het beoordelingskader
                                                Ql Uitvraag            ^ļ We corrigeren de data op basis van veranderingen

                                                                          in wet- en regelgeving.                                         Opstellen verdeelformules
                                                                                                                                          Het Rijk beslist, met advies van de stuurgroep, over de uiteinde­
                                                                       Het resultaat van deze stappen is een betrouwbare dataset op       lijke verdeling. Wij werken verschillende opties uit. Hoe ziet een
                     4| Data gemeenten
                                                                       basis waarvan we de verdere analyses kunnen uitvoeren.             meer verfijnd model eruit, met relatief veel maatstaven? Wat als
                                                                                                                                          we een aantal maatstaven weghalen, zodat het eenvoudiger
                                                                       Mijlpalen en richtinggevende gesprekken                            maar ook grover wordt?
                  Correctie Iv3-data op basis van                      * Begin mei 2019: uitvraag uitsturen naar gemeenten
                  resultaten uitvraag
                                                                       » Begin juni 2019: aanlevering data door gemeenten                 De opties leggen we voor. Op die manier kunnen zij op basis van
                                                                       » Eerste helft september 2019: vaststellen basis dataset           goede informatie besluiten welke variant van de verdeling de
                                                                                                                                          voorkeur heeft. We onderzoeken voor de verschillende varianten
                                                                                                                                          het verschil tussen het oude budget van gemeenten, en het




                                                                                                                       1
                                                              Wilt u als gemeente graag bijdragen aan dit                                 voorspelde nieuwe budget. Sommige gemeenten zullen meer
                                                              onderzoek? Neem contact met ons op via de                                   geld krijgen in het nieuwe model, andere minder. Dit noemen we
                                                              contactgegevens aan het eind van dit document.                              herverdeeleffecten. Als die effecten heel groot zijn, onderzoeken
                                                                                                                                          we wat daar de oorzaak van is. Grote herverdeeleffecten zijn ook
                  Correctie data op basis van
                                                                                                                                          van belang voor het ingroeipad van de verdeling: over hoeveel
                  deelonderzoeken
                                                                       Verdeelmodel opstellen en modelvalidatie                           jaren wordt het ingevoerd?
                                                                       Om het model op te stellen, maken we gebruik van een regressie­
                                                                       analyse. Dit is een statistische analyse om het verband tussen     Mijlpalen en richtinggevende gesprekken

                    RESULTAAT: BASIS DATASET                           verschillende factoren te bepalen. In dit geval gebruiken we het   » Half november 2019: varianten van het verdeelmodel
                                                                       om te onderzoeken welke maatstaven de kosten van een               » Eind december 2019: besluit over de voorkeursvariant van
                                                                       gemeente het beste verklaren.                                       de verdeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                 Plan van aanpak | 5




                                                                                                                                           Bijeenkomsten
     Planning                                                         Hoe kunt u bijdragen?
                                                                                                                                           We lichten het onderzoek graag toe op plekken waar veel mensen
                                                                                                                                           samen zijn die goede input kunnen geven. Mocht u een bijeen­
     Hieronder vindt u een samenvatting van de belangrijkste          Voor het onderzoek halen wij veel input op bij onder andere
                                                                                                                                           komst organiseren waar veel mensen input kunnen geven, laat
     mijlpalen en richtinggevende gesprekken.                         gemeenten, ministeries en brancheverenigingen. U kunt dus
                                                                                                                                           het ons dan weten.
                                                                      op verschillende manieren bijdragen aan het onderzoek.

                                                                                                                                           Nieuwsbrief
    Voor de zomer vindt de eerste besluitvorming plaats over een
                                                                                                                                           Voor geïnteresseerden sturen we eens in de twee maanden een
    aantal beleidsmatige uitgangspunten, waaronder de cluster-
                                                                     Betrouwbare gegevens                                                  nieuwsbrief met een update over de voortgang en volgende
    indeling en het beoordelingskader.
                                                                     Het verdeelmodel volgt de kosten van gemeenten. Daarom doen           stappen. Wilt u deze ook ontvangen? Meld u dan aan via het
                                                                     we een onderzoek naar de financiën van ongeveer 100 gemeen­           mailadres hieronder.
                                                                     ten. Wilt u een van deze 100 gemeenten zijn? Geef het dan uiterlijk
                    » Bespreken beoordelingskader
                                                                     15 april aan ons door, dan kijken we of we uw gemeente kunnen
                                                                     opnemen in de steekproef.
                    » Beoordelingskader clusterindeling
                    » Afwegingskader en suggesties voor maatstaven
                    » Uitvraag uitsturen naar gemeenten              Het is van belang dat de steekproef alle gemeenten in Nederland
                                                                     op een goede manier representeert. Het is mogelijk dat uw
                    » Vaststellen beoordelingskader
                    » Bespreking takenanalyse                        gemeente daardoor toch niet in de steekproef komt. Ook dan zijn
                    » Aanlevering data door gemeenten                er manieren om bij te dragen.


                      Weging van de opties voor de clusterindeling
                                                                     Werksessies voor inzicht in oorzaken
                      Maatstavenset bespreken
                                                                     Op basis van de gegevens die in de uitvraag naar voren komen,

                      Vaststellen basis dataset                      zullen wij met sommige gemeenten werksessies organiseren.
                                                                     Dat geldt vooral voor gemeenten waarvan de data afwijken van
                                                                     andere gemeenten. Wilt u hieraan deelnemen, laat het ons dan
           OB         Bespreken van tussenresultaten                                                                                         Contact
                                                                     weten. Dan kijken wij of dit mogelijk is.
                                                                                                                                             Heeft u suggesties over een van deze, of andere
                      Toets maatstaven aan afwegingskader                                                                                    onderwerpen? Neem dan contact met ons op via
                      Varianten van het verdeelmodel                 Suggesties voor maatstaven
                                                                     We vragen in het traject input op bij verschillende partijen over
                                                                                                                                             gemeentefonds@aef.nl.
                      Toetsen verdeling aan beoordelingskader        mogelijke maatstaven. Heeft u zelf ideeën voor interessante
      DECEMBER        Ingroeipad bespreken
                                                                     maatstaven om te onderzoeken? Stuur suggesties vooral per
i                     Besluit voorkeursvariant verdeling
                                                                     mail aan ons toe.
                                                                                                                                                                              Andersson Elffers Felix
                                                                                                                                                    Adviesbureau voor maatschappelijke vraagstukken

                                                                                                                                                                                         (030) 236 30 30
                                                                                                                                                                                            www.aef.nl
                                                                                                                                                                               Volg ons ook op LinkedIn
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>