<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                Nota van toelichting

    Nummer.: 23Tl047                                                                                Kerkrade, 27 juni 2023



Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 23Rb054



Onderwerp

Herstelplan jeugdhulpaanbieder XONAR.

Beslispunten

Een eenmalige financiële bijdrage van maximaal € 760.163,-- aan stichting XONAR toekennen om de zorgcontinuïteit
voor onze jeugdigen veilig te stellen.

Inleiding

Op 6 juni 2023 hebben de 16 samenwerkende gemeenten in Zuid-Limburg van stichting XONAR (hierna: XONAR) het
verzoek (zie bijlage 2) gekregen om een incidentele financiële bijdrage te verstrekken ten behoeve van duurzaam
herstel van haar bedrijfsvoering om zo zorgcontinuïteit te kunnen bieden. Dit is het resultaat van een intensief traject
dat XONAR met de samenwerkende gemeenten, de Jeugdautoriteit1 , een onafhankelijk regievoerder en externe
deskundigen heeft doorlopen nadat medio 2022 duidelijk werd dat er sprake was van een zorgelijke financiële
situatie met een te laag financieel rendement. Onder een gezonde bedrijfsvoering wordt verstaan een reële
meerjarenbegroting die een rendement van minimaal 2% laat zien zodat schommelingen in omzet en onvoorziene
tegenvallers in de bedrijfsvoering kunnen worden opgevangen.

XONAR is de grootste jeugdhulpaanbieder in Zuid-Limburg en biedt jaarlijks hulp aan ongeveer 2.500 kinderen en hun
gezinnen in de regio. Dit betekent dat ca. 20% van alle jongeren met een vorm van jeugdhulp in Zuid-Limburg deze
hulp van XONAR ontvangt. XONAR biedt een breed palet aan hulpvormen: ambulante hulp, jeugdhulp met verblijf
zoals pleegzorg en gezinshuizen en jeugdhulp in crisissituaties. XONAR heeft de transformatiegedachte zoals
verwoord in de regiovisie van Zuid-Limburg hoog op de agenda staan. Steeds meer hulp die XONAR verleent zal
verschuiven van verblijfshulp naar ambulante hulp. Naast jeugdhulp vervult XONAR ook een aantal andere
maatschappelijke functies in de regio zoals de Vrouwenopvang (in Maastricht-Heuvelland en Westelijke Mijnstreek),
het Centrum Seksueel Geweld en de (beschermde) opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen of
statushouders (in opdracht van COA2 en Nidos3 ). XONAR vervult hiermee een cruciale rol in het zorglandschap van
gemeenten.

Op peildatum 1 april 2023 kregen in totaal ca. 1.9804 unieke cliënten uit de regio Zuid-Limburg zorg vanuit XONAR. In
gemeente Kerkrade betrof het 182 cliënten waarvan 87 met verblijfszorg, 90 met ambulante hulp en 5 met crisiszorg.

XONAR heeft haar verzoek om een incidentele financiële bijdrage aan de jeugdregio gesteld vanuit de zorgelijke
financiële positie waarin zij zich bevinden. Wanneer de financiële situatie van een jeugdhulpaanbieder zorgelijk is,
treedt conform landelijke afspraken in het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een draaiboek5 in werking.

1 Jeugdautoriteit is een landelijk orgaan dat toezicht houdt op de continuïteit van jeugdhulp. Zie: www.jeugdautoriteit.nl
2 COA: Centraal Orgaan Opvang asielzoekers
3 Stichting Nidos voert de voogdij of toezicht uit bij alleenstaande minderjarige vreemdelingen
4 Inclusief 480 unieke cliënten van XONAR die deze jeugdhulp via de coöperatie JENS ontvangen. Deze coöperatie biedt lokaal

preventieve activiteiten en ambulante jeugdhulp aan jeugdigen uit Heerlen, Landgraaf en Voerendaal. XONAR is een van de
coöperanten
5 Zie Draaiboek 'Continuïteit Jeugdhulp' | Convenant | Rijksoverheid.nl

                                                                                                                    1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>In dit draaiboek zijn de verantwoordelijkheden van aanbieder, jeugdautoriteit en jeugdzorgregio beschreven en
gericht op het bieden van zorgcontinuïteit. Onder continuïteit van jeugdhulp wordt in dit kader verstaan dat elke
jeugdige passende hulp ontvangt zolang dat nodig is, en dat deze hulp, indien deze niet bij de huidige aanbieder
gecontinueerd kan worden, gecontroleerd wordt overgedragen. Hieronder wordt ook verstaan dat cliënten in
lopende hulpverleningstrajecten zoveel mogelijk bij dezelfde behandelaar of begeleider worden gehouden. De
situatie rond XONAR is op basis van het draaiboek in onderling overleg door gemeenten en XONAR ingeschaald in
trede 3: ‘zorgelijk’. Dit betekent dat er mogelijkheden worden gezien om in de bedrijfsvoering bij te sturen. Op basis
hiervan heeft XONAR de opdracht gekregen om een herstelplan op te stellen om zo te komen tot een duurzaam
herstel van de organisatie. Ook is vanuit trede 3 een regievoerder aangesteld en is een werkgroep gestart om als
regio betrokken te zijn bij het herstelplan en de besluitvorming hierover voor te bereiden. De Jeugdautoriteit neemt
deel in deze werkgroep.
De financiële situatie van XONAR is, net als bij andere grote jeugdzorginstellingen in het land, sinds de
stelselwijziging in 2015 achteruitgegaan. Sinds 2019 maakt XONAR jaarlijks verlies. Tot en met 2022 konden deze
verliezen nog binnen het weerstandsvermogen worden opgevangen, maar vanaf 2023 lukt dat niet meer. In 2022
zakte de solvabiliteit onder de norm van 20% en is de landelijke Jeugdautoriteit6 betrokken geraakt. M.i.v. 2023 staat
de liquiditeit onder druk. De oorzaken voor de financiële problematiek bij XONAR zijn op hoofdlijnen:

•   Inefficiënties in aansturing en organisatie-inrichting door o.a. een complex portfolio van zorg en een relatief
    hoog aantal managementlagen in de organisatie;
•   Hogere overheadkosten dan is opgenomen in de tarieven die XONAR ontvangt;
•   Hogere inzet van uren per zorgaanbod/cliënt dan is opgenomen in de tarieven door onder meer het ontbreken
    van sturing op deze inzet en relatief weinig productieve uren per FTE vergeleken met wat gangbaar is in de
    sector;
•   Relatief veel complexe problematiek die niet goed past binnen de gemiddelde tarieven van de
    arrangementensystematiek;
•   Te hoge zorgpersoneelskosten per FTE o.a. door een CAO die sneller is gestegen dan de tarieven, een hoger
    ziekteverzuim en hogere inhuur van personeel (ZZP) dan verondersteld in de tarieven;
•   Niet volledig vergoede activiteiten waaronder vervoerskosten en niet-declarabele personeelsinzet voordat er
    met gemeenten overeenstemming is over de benodigde inzet.
•   Weinig risicospreiding doordat XONAR vrijwel volledig afhankelijk is van inkomsten van gemeenten vanuit de
    Jeugdwet zonder andere financieringsstromen zoals Wet langdurige zorg (Wlz) of Zorgverzekeringswet (Zvw).

Om weer toe te groeien naar een gezonde bedrijfsvoering heeft XONAR een herstelplan opgesteld. Dit herstelplan7
ligt wegens bedrijfsgevoelige informatie geheim ter inzage voor leden van de raad en de commissie burgers en
samenleving. Het herstelplan bestaat op hoofdlijnen uit een interne reorganisatie en het afstoten/gecontroleerd
overdragen van onderdelen die voor XONAR verlieslatend zijn. Daarnaast wordt een incidentele, financiële bijdrage
aan de gemeenten uit Zuid-Limburg gevraagd. Ook wil XONAR graag fuseren met een andere zorgpartij, de
Mutsaersstichting, om zo het draagvlak en de weerbaarheid van de organisatie te vergroten. Dit totaalpakket aan
maatregelen moet ertoe leiden dat de zorgcontinuïteit voor de jongeren en gezinnen wordt geborgd.

Doelstelling

Gemeenten zijn vanuit de jeugdwet verantwoordelijk voor het realiseren van een dekkend zorglandschap in de
jeugdhulpregio. Wanneer een jeugdhulpaanbieder, die voor veel jeugdigen in de jeugdhulpregio zorg verleent, in de
problemen komt, is het zorgdragen voor de continuïteit van de geleverde zorg een verantwoordelijkheid van de
gemeenten. Dit is waarom XONAR een beroep doet op de gemeenten in de regio. Met een incidentele bijdrage
vanuit alle gemeenten in de jeugdregio Zuid-Limburg is op korte termijn de zorgcontinuïteit te waarborgen. De
bijbehorende acties uit het herstelplan zullen moeten leiden tot duurzaam herstel van de organisatie in 2024.
Onderdeel hiervan is het overdragen van verlieslatende onderdelen zoals Medisch Kinderdagverblijf (MKD),


6Zie www.jeugdautoriteit.nl voor taken/positionering en het van toepassing zijnde Early Warning System
7Het herstelplan is in december 2022 onder geheimhouding gedeeld met de betreffende portefeuillehouders. In december is ook
een publieksversie verschenen. In mei 2023 is door de veranderde situatie t.o.v. het herstelplan van december een financieel
addendum (bijlage 4 bij dit voorstel) aan het herstelplan toegevoegd. Dit addendum geeft inzicht in de financiële consequenties
van de uiteindelijk voorgestelde maatregelen.
                                                                                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>gespecialiseerde dagbehandeling DB Xtra, een deel van de leefhuizen (krimp van ca. 50%) en de deelname aan JENS.
Het probleem hierbij ligt binnen de bedrijfsvoering van XONAR en is niet te wijten aan één of meerdere specifieke
contracten.
De continuïteit van zorg wordt gegarandeerd door andere aanbieders (met zoveel als mogelijk behoud van de relatie
behandelaar-cliënt). Daarnaast krimpt XONAR naar een organisatie met minder managementlagen waarin meer
gestuurd wordt op doelmatigheid van zorginzet. Bijlage 6 informeert u over het proces dat doorlopen wordt om
continuïteit van zorg te garanderen voor de onderdelen die XONAR gaat overdragen.

Argumenten

1.   Op peildatum 1 april 2023 waren 1.980 jeugdigen in zorg bij XONAR. Jaarlijks (rekening houdend met in – en
     uitstroom) gaat het om ca. 2.500 jeugdigen. Om de continuïteit van zorg voor deze jongeren te borgen wordt
     een eenmalige, financiële bijdrage van de 16 samenwerkende gemeenten in Zuid-Limburg gevraagd. Hiermee
     groeit XONAR weer toe naar een gezonde bedrijfsvoering. Zodoende wordt voorkomen dat een groot aantal
     jongeren die nu gespecialiseerde jeugdhulp van XONAR ontvangt moet wisselen van zorgaanbieder en
     hulpverlener of een periode helemaal geen zorg en ondersteuning ontvangt.

2.   Langer uitstellen van het besluit om financiële steun te verlenen is niet mogelijk in verband met de precaire
     financiële situatie. Eerder dit jaar is door gemeenten al een vooruitbetaling van reeds beschikte bedragen
     geweest zodat XONAR aan haar financiële verplichtingen kan blijven voldoen. Indien in oktober de nu gevraagde
     incidentele steun niet beschikbaar komt, kan XONAR opnieuw niet aan haar financiële verplichtingen, met name
     aan haar personeel, voldoen en is een faillissement in het najaar van 2023 onontkoombaar. Een faillissement
     brengt met zich mee dat alle jeugdigen die vanuit XONAR zorg krijgen, onder gemeentelijke
     verantwoordelijkheid, overgedragen moeten worden naar andere jeugdhulpaanbieders. Dit scenario zal schade
     toebrengen aan jeugdigen en gaat daarnaast gepaard met hoge financiële kosten voor de gemeenten.
     Bovendien is het de vraag of er in Zuid-Limburg voldoende capaciteit bij andere aanbieders is om al deze zorg
     over te nemen. Om dit te voorkomen zetten we als jeugdhulpregio in op een duurzaam herstel voor XONAR. Dat
     sluit aan bij de opdracht die de jeugdhulpregio heeft als een zorgaanbieder in trede 3 zit.

3.   XONAR heeft door het uitblijven van besluitvorming over de financiële bijdrage last van vraaguitval. Ouders en
     verwijzers kiezen voor zekerheid en plaatsen kinderen indien mogelijk bij andere zorgaanbieders. Daarnaast
     staat door uitstroom van personeel de continuïteit van zorg onder druk. Hierdoor en door de precaire financiële
     situatie dient zo snel mogelijk duidelijkheid te komen over de toekomst van XONAR.

4.   Om de voortgang van het herstelplan te volgen en tijdig bij te sturen is een monitoringsplan opgesteld (zie
     bijlage 5). Het aanleveren van periodieke voortgangsinformatie is één van de voorwaarden die gemeenten
     verbinden aan de financiële bijdrage. De Jeugdautoriteit zal minimaal nog een jaar betrokken blijven om te
     monitoren op de voortgang van het herstelplan. Daarnaast zal met de Raad van Toezicht overleg plaatsvinden
     over het profiel voor de nieuwe bestuurder van XONAR die de huidige interim-bestuurder zal opvolgen.
     Daarnaast zal periodiek bestuurlijk overleg met XONAR gevoerd worden waarbij de financiële stand van zaken
     en de voortgang van het herstelplan besproken worden.

Kanttekeningen

Als de gemeenten in Zuid-Limburg niet bereid zijn tot het doen van de gevraagde incidentele bijdrage dient het
volledige zorgaanbod (inclusief professionals, jeugdigen en ouders) overgedragen te worden aan andere
zorgaanbieders. Deze zorgoverdracht is een langdurig traject dat waarschijnlijk hogere kosten voor gemeenten met
zich meebrengt zonder garanties op zorgcontinuïteit. Een faillissement is dan onvermijdelijk. Daarnaast bestaat het
risico dat een deel van het personeel niet behouden blijft voor jeugdhulp terwijl er nu al krapte is op dat vlak. Als
gemeenten niet in gezamenlijkheid tot een passende oplossing kunnen komen om de zorgcontinuïteit te borgen, dan
zal de Jeugdautoriteit opschalen naar het ministerie van VWS in het kader van de stelselverantwoordelijkheid. Een
dergelijke opschaling wordt ingezet als blijkt dat ondanks alle mogelijke inzet en pogingen om tot consensus te




                                                                                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>komen, de continuïteit van jeugdhulp risicovol blijft. In het uiterste geval zal het ministerie de regie over de
zorgcontinuïteit overnemen en zo nodig overgaan tot indeplaatsstelling8.

Risico’s

Zie bijlage 8: risicoparagraaf.

Financiën

In totaliteit verzoekt XONAR de jeugdhulpregio Zuid-Limburg om een incidentele financiële bijdrage van max. € 8,0
mln. Dit bedrag is als volgt opgebouwd:

    a. Frictiekosten:                                € 1,9 mln.
    b. Reorganisatiekosten:                          € 2,4 mln.
    c. Transitiekosten personeel:                    € 3,7 mln.
Totaal regio Zuid-Limburg                            € 8,0 mln.

Ad a.
De hulpvormen Medisch Kinderdagverblijf (MKD) en gespecialiseerde Dagbehandeling (DB Xtra) en een aantal
kleinere onderdelen zijn voor XONAR structureel verlieslatend en worden daarom overgedragen. Daarnaast wordt
een deel van de leefhuizen afgestoten. Tijdens de overgangsperiode (geen nieuwe instroom) is er sprake van
leegstand door onvolledige bezetting. De kosten om de continuïteit van zorg voor de bestaande cliënten tijdens deze
‘leegloopperiode’ te borgen bedragen € 0,8 mln. voor MKD, € 0,5 mln. voor DB Xtra en € 0,6 mln. voor de leefhuizen.

Ad b.
De reorganisatiekosten bestaan voornamelijk uit inzet van externe expertise voor het opstellen van het herstelplan
zoals de interim-bestuurder, juridische en financiële expertise.

Ad c.
Transitiekosten af te bouwen en over te dragen personeel (in totaal ca. 131 FTE). Om personeel dat afscheid moet
nemen van XONAR te behouden voor de sector wordt samengewerkt met andere jeugdhulpinstellingen in de regio
met als doel personeel zoveel mogelijk te behouden voor de sector.

De bijdrage wordt aan XONAR verstrekt op basis van gerealiseerde kosten waarbij deze het genoemde maximum van
€ 8 mln. niet mogen overschrijden. Hierop zal een voorschot worden verstrekt van 60%. Vaststelling van de
definitieve bijdrage vindt plaats op basis van een accountantsverklaring. Eventuele meeropbrengsten uit de verkoop
van vastgoed worden hierbij in mindering gebracht op de gemeentelijke bijdrage. Het verstrekken van de bijdrage
aan XONAR door gemeenten vindt plaats onder strikte nadere voorwaarden die schriftelijk worden vastgelegd. Zo
dient er voor 1 januari as. een geactualiseerde begroting door XONAR te worden ingediend incl. meerjarenbegroting,
productenraming en onderhoudsplan. Op de uitvoering van het herstelplan vindt monitoring plaats conform het
monitoringsplan (bijlage 5).
Conform het draaiboek Continuïteit Jeugdhulp is de verdeelsleutel voor de bijdrage van de 16 gemeenten vastgesteld
op basis van het aantal jeugdigen in zorg per peildatum 1 juli 2022. Deze peildatum is vastgesteld toen bekend werd
dat er sprake zou zijn van een herstelplan en een mogelijke financieringsvraag. De verdeling over de gemeenten is op
basis van deze verdeelsleutel als volgt:




8 bij die gemeenten die niet akkoord gaan met financiële steun aan XONAR in het budgetrecht van de gemeenteraden treden en
alsnog het besluit voor financiële steun nemen.
                                                                                                                   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Maximale bijdrage per gemeente o.b.v. verdeelsleutel # cliënten in zorg per 01-07-2022:
                                                                            gevraagde steun
                                # cliënten               % aandeel          € 8,0 mln.
Beek                              38                    1,93%            € 154.472
Beekdaelen                        54                    2,74%            € 219.512
Brunssum                          34                    1,73%            € 138.211
Eijsden-Margraten                 24                    1,22%            € 97.561
Gulpen-Wittem                     13                    0,66%            € 52.846
Heerlen                          634                    32,22%           € 2.577.236
Kerkrade                         187                    9,50%            € 760.163
Landgraaf                        170                    8,64%            € 691.057
Maastricht                       382                    19,41%           € 1.552.846
Meerssen                          21                    1,07%            € 85.366
Simpelveld                        16                    0,81%            € 65.041
Sittard-Geleen                   257                    13,06%           € 1.044.715
Stein                             60                    3,05%            € 243.902
Vaals                             16                    0,81%            € 65.041
Valkenburg aan de Geul            31                    1,58%            € 126.016
Voerendaal                        31                    1,58%            € 126.016
Eindtotaal                       1.968                  100,00%          € 8.000.000

Het aandeel van Kerkrade bedraagt max. € 760.163,--. Dit wordt ten laste van de reserve Sociaal Domein gebracht. De
Reserve Sociaal Domein kent per ultimo 2022 nog een omvang van € 10,5 miljoen. Ten gevolge van de thans
voorgestelde onttrekking ad. € 760.163 neemt de reserve af tot een bedrag van € 9,75 miljoen.

Communicatie

De gemeenteraden van de 16 gemeenten in Zuid-Limburg zijn geïnformeerd in gezamenlijke raadsbijeenkomsten in
februari en juli 2023.
XONAR verzorgt de communicatie naar de jongeren/gezinnen die bij XONAR in zorg zijn, naar het eigen personeel en
naar verwijzers en andere ketenpartners.

Burgerparticipatie

Niet van toepassing.

Uitvoering

Met de financiële bijdragen van de gemeenten in Zuid-Limburg is XONAR in staat om het herstelplan uit te voeren en
toe te groeien naar een rendement van minimaal 2% waarmee fluctuaties in de omzet binnen de reguliere
bedrijfsvoering kunnen worden opgevangen.

Gemeenten hebben bij de financiële bijdrage een aantal randvoorwaarden gesteld waaraan uitvoering zal worden
gegeven:

•   De Jeugdautoriteit onderschrijft de gekozen koers voor het uitvoeren van het herstelplan.
•   Structurele monitoring van de uitvoering van het herstelplan en de bedrijfsvoering van XONAR op basis van een
    geactualiseerde meerjarenbegroting (incl. productenraming en onderhoudsplan) en periodiek door XONAR aan
    te leveren voortgangsinformatie die wordt voorgelegd aan gemeenten en de Jeugdautoriteit. (zie bijlage 5).
    Transparantie is nodig om met vertrouwen aan herstel te werken;
                                                                                                         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>•    Instemming bij het functieprofiel van de nieuwe bestuurder van XONAR zoals dat door de Raad van Toezicht zal
     worden opgesteld en advies bij de uiteindelijke benoeming;
•    De Jeugdautoriteit neemt kennis van de onderzoeksvragen en uitkomst van het zorgvuldigheidsonderzoek (due
     diligence) naar een mogelijke fusie van XONAR met de Mutsaersstichting. Als de situatie daar aanleiding toe
     geeft zal de Jeugdautoriteit interveniëren. Daarnaast is er afhankelijk van de fusievorm toestemming van
     gemeenten nodig om bestaande contracten over te laten gaan op de gefuseerde organisatie. Gemeenten
     kunnen hier (redelijke) voorwaarden aan verbinden.
•    Daarnaast zal periodiek bestuurlijk overleg met XONAR gevoerd worden door een vertegenwoordiging van de 16
     gemeenten waarbij de financiële stand van zaken en de voortgang van het herstelplan besproken worden.

Als onderdeel van het herstelplan gaat XONAR een aantal onderdelen overdragen naar andere zorgaanbieders. Er
wordt een kernteam opgesteld dat dit proces zal begeleiden. Met ouders/verzorgers van de cliënten van XONAR
wordt gekeken wat het beste is voor hun kind en worden afspraken gemaakt voor eventuele zorgoverdracht naar
een andere zorgaanbieder. Het uitgangspunt hierbij is dat de relatie tussen behandelaar en cliënt zoveel als mogelijk
behouden blijft zodat de vertrouwensrelatie die onderdeel uitmaakt van een hulpverleningstraject in stand blijft. De
uitfasering van de af te stoten onderdelen moet gereed zijn voor 1 januari 2024.


Gezondheid en Vitaliteit

Niet van toepassing.

Bijlagen

1. Raadsbesluit
2. Aanvraag XONAR financiële steun herstelplan
3. Herstelplan XONAR dec. 2022 GEHEIM (ter inzage voor de leden van de raad en de commissie burgers en
   samenleving, publieksversie bijgevoegd)
4. Financieel addendum op herstelplan XONAR mei 2023 GEHEIM (ter inzage voor de leden van de raad en de
   commissie burgers en samenleving)
5. Monitoring herstelplan
6. Zorgcontinuïteit
7. Visie Jeugdautoriteit op herstelplan XONAR
8. Risicoparagraaf




                                                                                                           6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>