<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>TIJDSCHRIFT VOOR PUBLIC GOVERNANCE,
AUDIT & CONTROL
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>TPC                                                                    3                                              www.tpconline.nl
                                                De huidige verplichtingen
                                                in de paragraaf Weerstands-
                                                vermogenen risicobeheersing
                                                vormeneen onderschatrisico
Tom Noordermeer           Chris Ravensbergen
is concerncontroller      is directeur van VNG
van de gemeente           Risicobeheer.
Zevenaar en
                                                Verplichte
bestuurslid van
het Risico Platform
Overheden.
                                                weerstandsratio
                                                schept                                                                   :
Hilko de Boer is
eigenaar van Finolia
                          Tjerk Budding is
                          Hoogleraar Public
                                                schijnwerkelijkheid
en betrokken bij het      Sector Accounting
Zijlstra Center van       aan de Vrije Univer-
de VU.                    siteit Amsterdam.
                                                Heb jij nog risico’s? Voor het opstellen van de paragraaf
                                                Weerstandsvermogen en risicobeheersing van provincies en
                                                gemeenten maakt de financieel adviseur of (concern)con-
                                                troller jaarlijkks een ronde langs de directeuren en managers
                                                van afdelingen. Hierbij wordt op een systematische manier
Johan de Kruijf is        Rein-Aart van Vugt    in beeld gebracht of eerder geidentificeerderisico’s nog rele-
universitair docent       is accountant en
bestuurskunde aan         partner bij Deloitte.
de Radboud Univer-
                                                vant zijn en worden nieuwerisicos aan de list toegevoegd.
siteit Nijmegen.
                                                Althans, dat is de gedachte.
Samenvatting                                    Door Tom Noordermeer,Chris Ravensbergen, Hilko de Boer, Tjerk Budding,
 De huidige verplichting van de weer-           Johan de Kruijf en Rein-Aart van Vugt
standsratio in de paragraaf Weer-
standsvermogen en risicobeheersing                         en manager zegt dan bijvoorbeeld dat de onderhoudsstatus van een brug
van provincies en gemeenten levert                         slecht is en dat daarrisico’s aan zijn verbonden. Aan welkerisico'’s moeten
schijnnauwkeurigheid en geeft de                           we dan denken en hoeschatje die ‘risico’s op waarde’? Hoe groot is de kans
wethouders en gemeenteraadsleden                           dat de risico’'s zich voordoen? Allemaal vragen die leiden tot — vaak — moei-
slechts beperkt informatie. We kunnen           lijk te objectiveren antwoorden. Uiteindelijk wordt een inschatting van derisico’s en
de verplichte weerstandsratio beter             de mogelijke financiéle gevolgen, opgenomenin de paragraaf Weerstandsvermogen
afschaffen. De auteurs pleiten voor             en risicobeheersing. Eventueel aangevuld mette treffen maatregelen.
een andere invalshoek en een andere
 manier om de risico's te identificeren en      Voor het bepalen van het weerstandsvermogen,die in de praktijk veelal de weer-
 bespreekbaar te maken.                         standsratio wordt genoemd, wordtdit risico, samen met de andererisico's, afgezet
                                                tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Bij het bepalen daarvan zijn diverse
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>TPC
keuzes te maken, zoals in hoeverrestille reserves worden      de Financiéle Verhoudingen van 20 april 2023 klonk deze
meegenomenen hoe wordt aangekeken tegen de onbenutte          boodschap in verschillende toonaarden. Voormalig minis-
belastingcapaciteit, dat wil zeggen de mogelijkheid om de     ter van Financién en burgemeester van Eindhoven, Jeroen
tarieven voor de Onroerendzaakbelasting te verhogen.          Dijsselbloem, benoemde in zijn speech dat de onzekerheid
                                                              die gemeenten ervaren vooral doorwerkt bij investeringen in
                                                              de grote opgaven voorklimaat, mobiliteit, wonen en maat-
             Aandacht voor risico’s en                        schappelijke voorzieningen. Dat zijn precies thema’s die
                                                              volgens de regelgever in de paragraaf Weerstandsvermogen
          risicobeheersing is wenselijk                       en risicobeheersing aan bod zouden moeten komen(BBV
                                                              2003, toelichting art. 66). Een andere belangrijke factor voor
                     en noodzakelijk
                                                               de toegenomen onzekerheidis dat de rijksoverheid steeds
                                                               meer middelen uitkeert in de vorm van specifieke, doel- en
 Kortom, een gemeente maakt zowel keuzes bij het bepalen       incidentele uitkeringen. Dit leidt tot verrommeling van het
 van de risico's als bij de berekening van de weerstandscapa-  begrotingsbeleid.
 citeit. Fen derde keuze betreft de vraag welk percentage van
 de gemodelleerde verwachte risico's je wil afdekken? Watis    Gemeenten moeteninvesterenin taaie, complexe, langjarige
 de mate van onzekerheid die de gemeente wil lopen?            maatschappelijke opgaven en deze betalen uit een waaier
                                                               van regelingen en potjes. Steeds meer opgaven, steeds meer
 Ontwikkeling financiéle positie van gemeenten                 incidentele regelingen en potjes, steeds meer financiéle
 De financiéle situatie van gemeentenlijkt rooskleurig, geme-  onzekerheid. Daar komt de spanning op de arbeidsmarkt
 ten aan de overschotten op de jaarrekeningentot en met        nog bij; die leidt tot veel vacatures, tijdelijke inhuur en korte
 2022. Tegelijk zijn er zorgen over de lange termijn door het  contracten. Dat geeft forse risico’s voor gemeenten bij de
 ontbreken van langjarige financiéle zekerheid in de finan-     realisatie van maatschappelijke opgaven en zet gemeenten
  ciéle verhoudingen vanaf met name 2026. Op de Dag van         op achterstand.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                                www.tpconline.nl
Onderstaand worden drie onderwerpen besproken die                de SDG’s kan een belangrijk onderdeel van risicobeheersing
vanuit risico-perspectief bijzondere aandachtverdienen,te        en de rapportage daarover zijn.
weten het onderscheid structureel-incidenteel, verantwoor-
ding in relatie tot duurzaamheid en lange termijn perspec-       Langtermijn focus
tleven.                                                          De afgelopen jaren moesten gemeenten ad hoc reageren op
                                                                 crises, zoals corona en de toestroom van vluchtelingenuit
Rigide onderscheid structurele en incidentele baten en           Oekraine. Tegelijk moeten ze de langjarige opgavenuit-
lasten                                                           voeren. Dit brengt een spanningsveld met zich mee. Goed
Katie Zwetsloot (concerncontroller gemeente Utrecht) en          bestuur vereist een goed gesprek over de scenario’s voor die
Rein-Aart van Vugt (partner Deloitte Accountants) schreven       langere termijn, afgezet tegen de mate van wendbaarheid en
ter gelegenheid van de Dag van de Financiéle Verhoudingen        weerbaarheid van de gemeente. De maatschappelijke opga-
2023 een essay dat veel weerklank en herkenning kreeg in         ven stellen gemeenten voor de noodzaak doelen te bepalen
gemeenten(Zwetsloot en Van Vugft, 2023). Z1j pleiten voor een    met onvoorspelbare uitkomsten. Naar onze mening zou juist
andere benadering van het toezichthoudenop de financiéle         hierover verslag moeten worden gedaanin de paragraaf
huishouding van gemeenten. Het uitgangspunt van het dek-         Weerstandsvermogenen risicobeheersing.
ken van structurele lasten met structurele baten staatte veel
centraal, stellen Zwetsloot en Van Vugt. Ze signaleren dat de    Bezwarentegen de weerstandsparagraaf
financiéle positie van gemeentenis verbeterd, dat gemeenten      In reactie op het denken van Zwetsloot en Van Vugt houden
meergeld overhoudendan begroot, veelal door onverwachte          wij de verplichte paragraaf Weerstandsvermogen enrisico-
rijksmiddelen. Het jaarrekeningresultaat van de gemeenten        beheersing tegen hetlicht. De verplichte verantwoording
gezamenlijk, laat over 2022 een positief saldo zien van 3,9 mil- over risico's deed z’'n intrede in 1995 en werd in 2004 verder
jard euro, dat voor een deel wordt veroorzaakt door voorschot-   uitgebreid met onder meerde verplichting tot het opnemen
ten op in 2023 uit te keren energietoeslagen. Het overschot      van een weerstandsratio. Het was een reactie op het grote
wordt grotendeels aan de algemenereserve toegevoegd en           aantal gemeentendat door niet-gesignaleerde financiéle
wordt daarmee een incidenteel dekkingsmiddel. Over 2020 en       risico’s in de problemen kwam en de artikel 12-status kreeg,
2021 was ook al sprake van forse positieve saldi. Tegelijk zijn  een status waarbij een gemeente ondertoezicht wordt
er moeilijke discussies over bezuinigingen op voorzieningen      geplaatst en additionele middelen ontvangt (ten laste van
omdat structurele bekostiging ontbreekt, zoals op het vilak van  andere gemeenten). Sinds 2004 zijn er door veel gemeenten
jeugdhulpverlening. Door het ontbreken vanstructurele dek-       inspanningen gedaan om definanciéle verantwoording
king is het lastig om vast personeel aan te nemen,watleidt       te verbeteren, ook als gevolg van de aanscherping van het
tot meer inhuurenrisico’s voor de kennisborging.                 Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeen-
                                                                 ten (BBV) door de commissie Depla in 2017.
De gemeentebegrotingzit op slot door het rigide onderscheid
tussen incidenteel en structureel geld. Zo zijn financiéle
risico’s geminimaliseerd, maar het realiseren van maat-                      Vervang huidige invulling
schappelijke opgaven komt nog meeronder drukte staan,
                                                                               door een werkwijze die
mede omdathet geld op de plank blijft liggen. Zwetsloot en
Van Vugt pleiten voor het werken aan maatschappelijke                          bijdraagt aan een beter
opgaven doorte redeneren vanuit wendbaarheid en weer-
baarheid. Wendbaarheid gaat over de mate waarin opgaven                   gesprek over de echterisico’s
te beinvloeden zijn, weerbaarheid overde financiéle buffer
die nodig is. Hoe minder wendbaarde gemeente, hoe groter         De risicoparagraaf in de geameentebegroting was ooit
de benodigde weerbaarheid.                                       bedoeld om de informatiepositie van de gemeenteraad te
                                                                 versterken (BBV 2003, toelichting). Het moet informatie zijn
Maatschappelijke ontwikkelingen en verantwoording                om de financiéle robuustheid van de begroting te beoorde-
In de hele maatschappij worden de standaarden voor               len. Welke informatie (risico’s) zit nog niet in de begroting,
verslaglegging aangescherpt. In het bedrijfsleven is onder       maaris wel relevant om mee te wegen in de besluitvorming?
invloed van kritische stakeholders (beleggers, klanten, werk-    Verder staat in de toelichting op het BBV dat er geen algeme-
nemers) veel aandacht voor ESG-maatstaven en informatie          ne norm vastte stellen is voor de omvang van het benodigde
(environmental, social en governance), een ontwikkeling          weerstandsvermogen. Gemeenten hanteren in de regel wel
die gericht is op het ontwikkelen van bredere, transparan-       een norm: ten minste meer beschikbaar weerstandsvermo-
tere verslaggeving. Hier ligt een directe relatie en overlap     gen danrisico’s.
met de onderdelen van de Brede Welvaartsagenda en de
Sustainable Development Goals (SDG’s). Het CBS publiceert        Verschillende gemeenten gevenhet signaal dat de weer-
op verzoek van de Tweede Kamer jaarlijks de Monitor Brede         standsparagraaf een doel op zich is gewordenen dat de
Welvaart en de SDG's. Hetligt in de rede dat in de publieke      weerstandsratio subjectief is. Dat heeft niet zozeer te maken
sector — waaronder bij gemeenten — deze vereisten ook hun         met de tools, maar meer metde input (waar wordt mee gere-
weg gaan vinden naar de begroting en de jaarstukken. Een         kend), de verwerking daarvan en met namein de interpretatie
verantwoording overrisico’s met betrekking tot het niet          van de output. Hetis erg financieel en op de uitkomst van
realiseren van de doelen van de Brede Welvaartsagenda en          een financiéle ratio gericht. Een ratio groter dan 1 wordt al
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                               www.tpconline.nl
Onderstaand worden drie onderwerpen besprokendie                 de SDG’s kan een belangrijk onderdeel van risicobeheersing
vanuit risico-perspectief bijzondere aandacht verdienen,te       en de rapportage daaroverzijn.
weten het onderscheid structureel-incidenteel, verantwoor-
ding in relatie tot duurzaamheid en lange termijn perspec-       Langtermijn focus
tleven.                                                          De afgelopen jaren moesten gemeenten ad hoc reageren op
                                                                 crises, zoals corona en de toestroom van vluchtelingen uit
Rigide onderscheid structurele en incidentele baten en           Oekraine. Tegelijk moeten ze de langjarige opgaven uit-
lasten                                                           voeren. Dit brengt een spanningsveld met zich mee. Goed
Katie Zwetsloot (concerncontroller gemeente Utrecht) en          bestuur vereist een goed gesprek over de scenario’s voor die
Rein-Aart van Vugt (partner Deloitte Accountants) schreven       langere termijn, afgezet tegen de mate van wendbaarheid en
ter gelegenheid van de Dag van de Financiéle Verhoudingen        weerbaarheid van de gemeente. De maatschappelijke opga-
2023 een essay dat veel weerklank en herkenning kreeg in         ven stellen gemeenten voor de noodzaak doelen te bepalen
gemeenten(Zwetsloot en Van Vugft, 2023). Zij pleiten voor een    met onvoorspelbare uitkomsten. Naar onze mening zou juist
andere benadering van het toezichthouden op definanciéle         hierover verslag moeten worden gedaanin de paragraaf
huishouding van gemeenten. Het uitgangspuntvan het dek-          Weerstandsvermogenen risicobeheersing.
ken van structurele lasten met structurele baten staatte veel
centraal, stellen Zwetsloot en Van Vugt. Ze signaleren dat de    Bezwarentegen de weerstandsparagraaf
financiéle positie van gemeentenis verbeterd, dat gemeenten      In reactie op het denken van Zwetsloot en Van Vugt houden
meergeld overhoudendan begroot, veelal door onverwachte          wij de verplichte paragraaf Weerstandsvermogen enrisico-
tijksmiddelen. Het jaarrekeningresultaat van de gemeenten        beheersing tegen hetlicht. De verplichte verantwoording
gezamenlijk, laat over 2022 een positief saldo zien van 3,9 mil- over risico's deed z’'n intrede in 1995 en werd in 2004 verder
jard euro, dat voor een deel wordt veroorzaakt door voorschot-   uitgebreid met onder meer de verplichting tot het opnemen
ten op in 2023 uit te keren energietoeslagen. Het overschot      van een weerstandsratio. Het was een reactie op het grote
wordt grotendeels aan de algemenereserve toegevoegd en           aantal gemeenten dat door niet-gesignaleerde financiéle
wordt daarmee een incidenteel dekkingsmiddel. Over 2020 en       risico’s in de problemen kwam en de artikel 12-status kreeg,
2021 was ook al sprake van forse positieve saldi. Tegelijk zijn  een status waarbij een gemeente onder toezicht wordt
er moeilijke discussies over bezuinigingen op voorzieningen      geplaatst en additionele middelen ontvangt (ten laste van
omdatstructurele bekostiging ontbreekt, zoals op het vlak van    andere gemeenten). Sinds 2004 zijn er door veel geameenten
jeugdhulpverlening. Door het ontbreken van structurele dek-      inspanningen gedaan om de financiéle verantwoording
king is het lastig om vast personeel aan te nemen,watleidt       te verbeteren, ook als gevolg van de aanscherping van het
tot meer inhuuren risico’s voor de kennisborging.                Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeen-
                                                                 ten (BBV) door de commissie Depla in 2017.
De gemeentebegrotingzit op slot door het rigide onderscheid
tussen incidenteel en structureel geld. Zo zijn financiéle
risico’s geminimaliseerd, maarhet realiseren van maat-                       Vervang huidige invulling
schappelijke opgaven komt nog meer onderdrukte staan,
mede omdat het geld op de plankblijft liggen. Zwetsloot en
                                                                               door een werkwijze die
Van Vugt pleiten voor het werken aan maatschappelijke                          bijdraagt aan een beter
opgaven door te redeneren vanuit wendbaarheid en weer-
baarheid. Wendbaarheid gaat over de mate waarin opgaven                   gesprek over de echte risico’s
te beinvloedenzijn, weerbaarheid over de financiéle buffer
die nodig is. Hoe minder wendbaar de gemeente, hoe groter        De risicoparagraaf in de gemeentebegroting was ooit
de benodigde weerbaarheid.                                       bedoeld om de informatiepositie van de gemeenteraad te
                                                                 versterken (BBV 2003, toelichting). Het moet informatie zijn
Maatschappelijke ontwikkelingen en verantwoording                om de financiéle robuustheid van de begroting te beoorde-
In de hele maatschappij worden de standaarden voor               len. Welke informatie (risico’s) zit nog niet in de begroting,
verslaglegging aangescherpt. In het bedrijfsleven is onder       maaris wel relevant om mee te wegen in de besluitvorming?
invloed van kritische stakeholders (beleggers, klanten, werk-    Verder staat in de toelichting op het BBV dat er geen algeme-
nemers) veel aandacht voor ESG-maatstaven en informatie          ne norm vastte stellen is voor de omvang van het benodigde
(environmental, social en governance), een ontwikkeling          weerstandsvermogen. Gemeenten hanteren in de regel wel
die gericht is op het ontwikkelen van bredere, transparan-       een norm: ten minste meerbeschikbaar weerstandsvermo-
tere verslaggeving. Hier ligt een directe relatie en overlap     gen dan risico’s.
met de onderdelen van de Brede Welvaartsagenda en de
Sustainable Development Goals (SDG’s). Het CBS publiceert        Verschillende gemeenten gevenhet signaal dat de weer-
op verzoek van de Tweede Kamerjaarlijks de Monitor Brede         standsparagraaf een doel op zich is geworden en dat de
Welvaart en de SDG's. Hetligt in de rede dat in de publieke      weerstandsratio subjectief is. Dat heeft niet zozeer te maken
sector — waaronder bij gemeenten — deze vereisten ook hun        met de tools, maar meer metde input (waar wordt mee gere-
weg gaan vinden naarde begroting en de jaarstukken. Een          kend), de verwerking daarvan en met namein de interpretatie
verantwoordingoverrisico’s met betrekkingtot het niet            van de output. Hetis erg financieel en op de uitkomst van
realiseren van de doelen van de Brede Welvaartsagenda en         een financiéle ratio gericht. Een ratio groter dan 1 wordt al
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>TPC
snel beschouwdals ruimte om te investeren. Wanneerop            De informatie is daarnaast moeilijk vergelijkbaar. De com-
basis van de aannames deratio onder de 1 komt of ver boven      missie Depla stelde dat wanneer je over vergelijkbaarheid
de 5, dan wordenniet zelden de aannames (bedrag of kans)        wilt spreKen, er een eenduidige definitie van het begrip
herzien en vindt herrekeningplaats. Dit vormt op zichzelf een   weerstandsvermogen zou moeten zijn (VNG, 2014,p. 10-11).
risico en kan het doel van de paragraafjuist ondermijnen.       Die definitie is niet ontwikkeld. Berekeningswijzen lopen te
                                                                veel uiteen en belangrijke risico’s worden buiten de analyse
                                                                gehouden. Daarnaast ontbreekt een wetenschappelijke
           De weerstandsparagraaf is                            onderbouwing van de methodiek. De weerstandsratio draagt
                                                                niet bij aan het goede gesprek over risico's en vormt in som-
          een doel op zich geworden                             mige situaties zelf een risico.
Een ander bezwaar tegen de weerstandsparagraafis dat
die zelden een weerslag is van de risico’s waarhet in de
                                                                              De weerstandsratio is te
organisatie, het college en in de gemeenteraad echt om
                                                                                         subjectief
gaat. Dit zijn veelal niet de financiéle, maar de beleids- en
uitvoeringsrisico’s, de mate waarin de gemeenteerin slaagt
invulling te geven aan maatschappelijke opgaven en wette-       Dat laat onverlet dat aandachtvoorrisico’s en risicobeheer-
like taken uit te voeren. Lukt het om kwetsbare inwonerste      sing in de begroting en het jaarverslag wenselijk en nood-
bereiken en ze uit de schulden te halen? Worden de woning-      zakelijk is, ook voor de gemeenteraad als kaderstellend en
bouwopgaven en verbetering van de mobiliteit gerealiseerd?      controlerend orgaan. In die zin biedt de wetstechnische
Maken wede bedrijfsvoering en ICT van de gemeente               toelichting op de paragraaf Weerstandsvermogen enrisico-
robuust en toekomstbestendig? De risico’s die een mogelijke     beheersing nog steeds houvast. Het gaat om de risico's die
 realisatie van deze doelen en maatschappelijke opgaven in      niet ‘anderszins’ (BBV 2003, toelichting art. 11) zijn onder-
 de weg kunnenzitten, vinden door de huidige opzet van de       vangen. Voorbeelden die in de toelichting zijn genoemd,
 weerstandsparagraaf onvoldoende hun weg naar de begro-          hebben betrekking op ondernemingsrisico’s, sociale
 ting en jaarrekening. De huidige werkwijze geeft bestuurders    structuur en open einde regelingen. Het gaat om inzichtin
 dan ook geen mate van zekerheid of zij maatschappelijke         risico’s, risicohouding en -gedrag en risicobeheersing. Het
 doelen al dan niet realiseren. Het geeft bestuurders een soort  gaat dus niet om de uitkomsten van een reken technische
 (financiéle) waarheid die geen waarheid is.                     exercitie, waarbij het weerstandsvermogen de verhouding
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                                      www.tpconline.nl
vormt tussen de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn       organisatie, bij het college en in de gemeenteraad. Kortom,
getroffen en die van materiéle betekenis kunnen zijn in       integreer het risico-denken in de reguliere planning en
relatie tot de financiéle positie en de weerstandscapaciteit, control-cyclus. De paragraaf Weerstandsvermogen en risi-
waarbij de uitkomst boven een bepaalde norm zou moeten        cobeheersing kan dan beperkt blijven tot een plaats waar
liggen.                                                       (meer dan nu) het risicobeleid wordt besproken, scenario’s
                                                              worden gepresenteerd en risico’s waarbij een integrale
Vijfde W-vraag                                                of programma-overstijgende analyse gewenstis, aan bod
Kortom,wij pleiten ervoor de huidige invulling van de para-   kunnen komen.
graaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing af te schaf-
fen en te vervangen door een werkwijze die bijdraagt aan      Referenties:
een beter gesprek over de echte risico’s van de gemeente. Dit -  BBV toelichting, Bes/uit van 17januari 2003, staatsblad nr. 27
                                                                 VNG (2014). Rapport Vernieuwing van de begroting en verantwoording
ligt ook in lijn met het denken van Zwetsloot en Van Vugt        van gemeenten (rapport commissie Depla), VNG, Den Haag.
die weerbaarheid en wendbaarheid centraalstellen.                Zwetsloot, K. en R.M.J. van Vugt (2023). ‘Bezuinigingen met goed-
                                                                 gevulde reservepotten? Dat kan anders. Hetfaillisserment van structureel
                                                                 financieel evenwicht' in: Raad voor het Openbaar Bestuur (2023). Een
           Schaf de huidige invulling                            financieel fundament voor grote opgaven. Raad voor het Openbaar
                                                                 Bestuur, Den Haag, 2023, p. 57-66.
                  van de paragraaf af
Risico-afwegingen spelen in de politiek-bestuurlijke
besluitvorming een belangrijKerol. Geef die de plaats die het
verdient. De gemeenteraad beantwoordt nu per programma
vier samenhangende vragen: Wat willen we bereiken (doel-
stellingen)? Wat gaan we daarvoordoen(activiteiten)? Welke
externe (verbonden) partijen zijn daarbij betrokken? Wat
mag het kosten?
De informatiewaarde van begrotingen en jaarverslagen
zou erop vooruit gaan door het toevoegen van een vijfde
W-vraag: Welke onzekerheden, kansen en risico’s, gekop-
peld aan de maatschappelijke doelen en opgaven, spelen
een rol bij het realiseren van deze doelen en opgaven? Dit
leidt tot een beter gesprek en meer risicobewustzijn in de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>