<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                            arnhem
                                                            nijmegen



                                              Concept

                                        Begroting 2018




                          Samen voor een krachtige regio!



Vastgesteld Bestuurlijk Overleg d.d. 6 april 2017.




                                                                 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                            arnhem
                                                                            nijmegen
                                                          regio



Inrichting van het Gemeenschappelijk
orgaan Regio Arnhem Nijmegen                                       Rijk
                                                                 Provincie          't—
                                                                  europa



      Bestuur:                                    Voorzitters-
   19 gemeenten                                     overleg
                                                                 Thema's:
                                                                 • Ambitie
                                                                   samenwerking
                           Portefeuillehouders-                  • Jaarprogramma
                              overleg (PFO):
                                                                 • Afstemming
                                                                 • Lobby
                                                                 • Bureau Brussel
                                                                 • Governance

                             Economie
                                                                 Wie:
                                                                 • Voorzitter
                                                                 • Vicevoorzitter
                                                                 • Vier voorzitters
                                                                   PFO



                             Mobiliteit
      Agenda
    commissies
   (invulling wordt door
      PFO bepaald)



                               Wonen




                           Duurzaamheid




                                                                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                          f                    arnhem
                                                                                               nijmegen

Begroting


                   Begroting 2018 Gemeenschappelijk Orgaan Regio Arnhem Nijmegen
                     ONTVANGSTEN                                              UITGAVEN
 Gemeentelijke bijdrage               €   1.134.989,00 Stichting Economic Board*         € 748.193,00
 (Bron aantal inwoners per 1-1-2017
 x€ 1,50 per inwoner)*                                  Bureau Brussel                   € 298.964,72
                                                        Programmakosten G.O.             €   63.213,26
                                                        Regiodag                         €   12.500,00
                                                        Overige kosten:
                                                           communicatie                  €    7.500,00
                                                           overig                        €    4.618,02
 Totaal ontvangsten                   €   1.134.989,00 Totaal uitgaven                   €1.134.989,00



 kader: bedrag per inwoner            €          1,50
 inwonersaantal 1-1-2017                      773.592


 * Duiven heeft voor 2018 geen inwonersbijdrage toegezegd voor Triple Helix samenwerking en
 draagt € 0,50 bij.

De begroting 2018 is qua opbouw identiek aan de begroting 2017 en is opgesteld conform de memo
"Uitgangspunten en spelregels begrotingsopbouw Gemeenschappelijk Orgaan" (juli 2015). Uitgangspunt
voor de begroting 2018 is het besluit van het Bestuurlijk Overleg van 6 april 2017 over de algemene
financiële en beleidsmatige kaders voor 2018 en de vaststelling van de hoogte van de inwonerbijdrage
op € 1,50.
Door een aantal gemeenten zijn zienswijzen ingediend over de conceptbegroting voor 2017. Voor
zover deze zienswijzen betrekking hadden op de begrotingsopbouw is daarmee rekening gehouden.
Het merendeel van de zienswijzen betrof evenwel inhoudelijke opmerkingen (evaluatie, Regiodag,
inzicht geven in de activiteiten van Bureau Brussel en the Economic Board.


Toelichting begroting

De inwonerbijdrage voor 2018 is gebaseerd op het inwoneraantal per 1 januari 2017 van de
deelnemende gemeenten.
Voor de gemeente Duiven is een inwonerbijdrage van € 0,50 opgenomen. Bij raadsbesluit van 13
oktober 2015 is de bijdrage aan de Economic Board toegezegd voor 2 jaren (2016 en 2017). Per 1
januari 2018 fuseren de gemeente Zevenaar en Rijnwaarden tot een nieuwe gemeente Zevenaar. De
nu separaat opgenomen bijdragen voor beide gemeenten vallen dan samen. Door de stijging van het
aantal inwoners is het budget voor het Gemeenschappelijk Orgaan beperkt toegenomen (toename
inwoneraantal x € 0,50).

Aan de uitgavenkant is het bedrag opgenomen voor The Economic Board van 18 gemeenten, conform
genomen raadsbesluiten. De bijdrage voor 2018 is het laatste jaar voor de gemeenten Montferland,
Rijnwaarden, Zevenaar en Westervoort. Jaarlijks biedt de Stichting Economic Board voor 1 oktober
een vastgestelde begroting aan voor het komende jaar. Deze begroting is voorzien van een meerjarig
perspectief waarmee inzicht wordt gegeven in de financiering van meerjarige projecten, gebaseerd op
het strategische plan 2016-2018 "Krachten bundelen!"

De verdere uitgaven liggen vast in de volgende posten:
- Bureau Brussel (salaris, huur, lidmaatschappen, programmakosten).


                                                                                                         3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                          arnhem
                                                                                          nijmegen
De kosten van Bureau Brussel zijn afkomstig van een begroting van Bureau Brussel en bevinden zich op
hetzelfde niveau als voor 2017. Door Bureau Brussel is op 6 april 2017 haar jaarprogramma "2017 and
beyond gepresenteerd. Dit leidt niet tot wijzigingen in het kostenpatroon zoals we dit al enige jaren
kennen.

 - Programmakosten (kosten secretariaat c.a.). Dit zijn de kosten voor de secretarisfunctie inclusief
administratieve, financiële en communicatieve ondersteuning die conform afspraak door de gemeente
Arnhem wordt geleverd. Dit bedrag is gebaseerd op een opgave van de gemeente Arnhem en zijn
nagenoeg gelijk aan 2016 en 2017.
Voor de kosten van de secretariaten van de 4 Portefeuillehoudersoverleggen geldt ook in 2017 het
uitgangspunt dat de voorzitter voor zijn eigen secretariële ondersteuning van het overleg zorgt.
- Regiodag (jaarlijkse ontmoeting van de regio gericht op informeren, versterken betrokkenheid,
verantwoording, presentatie). De kosten van de Regiodag, de ontmoeting voor raads- en collegeleden,
is neerwaarts bijgesteld. Dit bedrag was € 20.000,00 in 2017 maar gelet op de ervaring van de
Regiodag 2016 kan volstaan worden c.q. is de uitdaging op een lager bedrag gelegd.

De posten 'Overige kosten' zoals deze in 2017 werd gebruikt is gesplitst. De verwachte kosten voor
"communicatie' dekt de kosten van beheer, licenties (toegankelijkheidsverklaring Stichting
Drempelvrij) en onderhoud van website en verdere (digitate) communicatie uitingen. Hiermee wordt
invulling gegeven aan de actieve informatieopdracht die in het reglement is vastgelegd.
De post "Overig" vormt de restantpost in deze begroting.

Het jaar 2018

De conceptbegroting voor het jaar 2018 is opgesteld in een periode dat de aanbevelingen uit de
gestarte evaluatie nog niet bekend zijn en dus daarover nog geen besluitvorming heeft kunnen
plaatsvinden. Daarnaast zijn er binnen de 4 thema's ontwikkelingen die mogelijkerwijs van invloed
kunnen zijn op de begroting. Verwezen wordt naar de brief "Financiën 2018' zoals deze door het
Bestuurlijk Overleg op 6 april 2017 is vastgesteld (bijlage 1). Bovengenoemd ontwikkelingen maken het
niet eenvoudig op dit moment een doorkijk te maken naar 2018 en deze financieel te vertalen.

In 2017 is het accent gelegd op de profilering van de regio. Geconstateerd was dat veel werk, van de 4
Portefeuillehoudersoverleggen, Bureau Brussel en het Bestuurlijk Overleg, zich onttrekt aan de
waarneming van raadsleden, bestuurders, burgers en andere partners. In de begroting 2017 is hieraan
prioriteit gegeven. Sinds einde 2016 beschikt de samenwerking over een eigen website en
nieuwsbrieven (GO Regio Arnhem Nijmegen en Bureau Brussel) en is actief op social media. Hiermee is
de communicatie door en over de samenwerking ontwikkeld. Voor het realiseren van een steviger
profiel van de regio vraagt nog de nodige inzet.

De inhoudelijke inzet van de 4 portefeuillehoudersoverleg vindt u niet in deze begroting. Jaarlijks
stelt ieder overleg een jaaragenda op, die samengebundeld de Dynamische jaaragenda van de Regio
vormt. Deze wordt geplaatst op de website.

Bureau Brussel gaat in 2018 onverminderd door met het behartigen van de belangen van de regio in
Europa. Zij doet dit door subsidieverwerving, lobby a netwerken, advisering, kennisdeling en
profilering van de regio (vastgelegd in Jaarplan 2017 and beyond;: Bestuurlijk Overleg 6 april 2017)).




                                                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>            arnhem
            nijmegen
Bijlage 1




                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Bijlage 2
Dynamische Jaaragenda Bureau Brussel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Dynamische Jaaragenda
2017 beyond
      &
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                   region              191 rireg



Dynamische Jaaragenda 2017 beyond
                           &

Bureau Brussel
Regio Arnhem Nijmegen




Tijdens het Bestuurlijk Overleg van de Regio Arnhem Nijmegen (GO) op 6 april 2017 is de Dynamische
Jaaragenda 2017 &
                beyond van Bureau Brussel besproken en aangenomen. De inzet is om vanaf 2017
versterkt in te zetten op de thema's Smart Energy, Sustainable Mobility en Health. Hierop acteert
Bureau Brussel niet alleen, maar in samenwerking met en door nadrukkelijke voeding vanuit
gemeenten en partijen uit de regio. Waar dit toe kan leiden is te lezen in deze jaaragenda en het
bijgevoegde projectenoverzicht.

Cecile de Boer & Arnout Smit




                                                                                                    1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                       n arnhem
                                                                                          numegen
                                                                        regio

 Inhoud
 Missie Bureau Brussel                                                                               3

1.         Inleiding                                                                                 3
2.     Rol Bureau Brussel                                                                            4

3.     Vanuit de regio: plannen & agenda's                                                           6

     Economische thema's Bureau Brussel                                                              6

     Regionale ambities van de Regio Arnhem Nijmegen                                                 6

     The Economic Board (Strategisch Plan)                                                           6

     Bestuursakkoord 'De kracht van het stedelijk netwerk Arnhem Nijmegen' ('investeringsagenda')    7

     Gelrestad (City Deal)                                                                           8

     Slimme Specialisatie Oost Nederland (Kracht van Oost)                                           8

     De Europese Agenda                                                                              9

4.     Bureau Brussel in 2017 beyond
                              &                                                                     12

     4.1       Europese Projecten (subsidies en financiering)                                       12

       Europese subsidieverwerving - aanpak 2017 beyond
                                                 &                                                  12

     4.2       Profileren van de regio in Europa (Profile)                                          15

       Profileren van de regio in 2017 beyond
                                       &                                                            16

     4.3       Netwerk(en) in de regio en in Brussel (Partners)                                     17

       Netwerken in Brussel in 2017 beyond
                                    &                                                               18

       Netwerken in de regio in 2017 beyond
                                     &                                                              18

     4.4       Lobby (Public Affairs)                                                               19

       Lobby in 2017 beyond
                     &                                                                              19

     4.5       Kennisdisseminatie van, en advies over EU beleid in de regio (Policy)                20

       Kennisdisseminatie en advies in 2017 beyond
                                            &                                                       20

5.     Terugblik en vooruitblik naar de toekomst.                                                   21

Bijlage 1 Overzicht Europese projecten Arnhem Nijmegen                                              22

Bijlage 2: Overzicht Europese netwerken                                                             36




                                                                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                       regiol,sirpnmr,
Missie Bureau Brussel
"Bureau Brussel behartigt de belangen van de regio Arnhem Nijmegen in Europa. "


In opdracht van de Regio Arnhem Nijmegen werkt Bureau Brussel voor gemeenten (overheid),
kennisinstellingen (onderwijs en onderzoek) en het bedrijfsleven (ondernemers) uit de regio. De basis
hiervoor is de economische agenda van de regio (Uitvoeringsagenda MIRT, Investeringsagenda,
Agenda Gemeenschappelijk Orgaan, Strategisch Plan The Economic Board). Bureau Brussel werkt
voor de 19 gemeenten en in samenwerking met partners uit de "triple helix". The Economic Board,
opgericht in 2016, is een van de belangrijkste partners in de regio.




    1. inleiding
Regionale samenwerking is een veelbesproken thema in de regio Arnhem Nijmegen. Er wordt,
inmiddels al bijna 30 jaar, ook daadwerkelijk samengewerkt: krachten worden gebundeld om de
regio te versterken. Het afgelopen jaar is er, op vele fronten, concreet gewerkt aan het versterken
van de samenwerking en door vele partijen de ambitie uitgesproken om de vierde economische regio
van Nederland te blijven. Deze dynamische jaaragenda beschrijft de rol van Bureau Brussel hierbij:
hoe kan Europa de regio verder brengen? We noemen het een dynamische jaaragenda, omdat de
strategieën en thema's hetzelfde blijven, maar de diverse activiteiten daarbinnen kunnen verschillen.
Ook in de Europese agenda's blijven de zwaartepunten voornamelijk hetzelfde tot de volgende
budgetperiode in 2020. We beschrijven de functies die we vervullen, de thema's en activiteiten die
we ophalen en aan elkaar verbinden, en waartoe dat in Europa kan leiden. Zo staat er volgend jaar
een vergelijkbaar stuk, met enkel de activiteiten en focuspunten die zullen verschillen.

In de tussentijd informeren we en halen we ook op via twee vernieuwde communicatiemiddelen. De
website www.regioan.nlgeeft nieuws en informatie over Bureau Brussel. Ook kunt u zich daar
aanmelden voor onze nieuwsbrief 'Brussels Lof' (onder kop Bureau Brussel 'blijf op de hoogte', of
hier een link als u dit digitaal leest).




                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                     rt arnhem
                                                                                        numegen
                                                                     regio

    2. Rol Bureau Brussel
Bureau Brussel vervult richting haar stakeholders, partners en opdrachtgevers de volgende rollen:


    1. Als adviseur over Europese kansen, geschikte subsidieprogramma's en deelname aan
         Europese netwerken. Ook treedt Bureau Brussel op als facilitator, coördinator en adviseur bij
         subsidieaanvragen.
    2. Als lobbyist en/of kennisbeheerder om Europees beleid te beïnvloeden en relevante kennis
         en informatie uit EU beleid te halen. Bij deze rol is van belang dat Bureau Brussel relevante
         Europese ontwikkelingen vertaalt en verbindt naar de prioriteiten en projecten binnen de
         regio Arnhem Nijmegen. Dit doet Bureau Brussel m.n. via de Europese netwerken waar de
         regio bij is aangesloten.
    3. Representatie/profilering: Bureau Brussel profileert de regio Arnhem Nijmegen in Brussel in
         verschillende gremia en onderhoudt contacten met de Europese Commissie en het Europees
         Parlement. Daarnaast faciliteert en organiseert Bureau Brussel werk- en studiebezoeken van
         en naar Brussel.
    4.   Lobby ten behoeve van de regio op Europees (en indien gewenst nationaal) niveau. Bureau
         Brussel zal zich blijvend inzetten voor een lobby richting beleidsmakers en netwerken (Polis
         en ERRIN) op het gebied van stedelijk beleid, energie en duurzame mobiliteit en gezondheid.
    5. Verbinder in de regio. De twee werknemers, die betaald worden vanuit het regionale
         budget, zijn de enige 2 fte medewerkers die full time voor de regio werken. Bureau Brussel
         heeft daardoor ook een verbindende functie voor alle actoren in de regio. Een sterke
         verbinding met het Economic Board is hiervoor cruciaal. Vanaf 2017 zal verder gewerkt
         worden aan de samenwerking met de EB, die in 2016 is gestart, en zal duidelijk gaan worden
         in welke hoedanigheid en vorm Bureau Brussel met en voor het EB samen gaat werken
         richting Europa. Daarnaast horen hier ook de werkzaamheden bij waarin we actief uit de
         regio projecten en activiteiten ophalen.


Voor wat betreft al deze verschillende rollen geldt dat Bureau Brussel actief de samenwerking zoekt
met partners. Zo werkt zij samen met de provincie Gelderland en de Economic Board voor het
signaleren van kansen en het organiseren van b.v. gemeenschappelijke werkbezoeken, met de
strategen uit de regiogenneenten voor het bepalen van haar strategie, met de subsidiebureaus voor
het inspelen op subsidiekansen, met de vakinhoudelijke ambtenaren wanneer er expertise op een
bepaald gebied gewenst is en met (triple helix) partners als the Economic Board, kennisinstellingen,
ondernemers (IPKW, Engie, etc.). We zijn dus schakelaar tussen de regio en Brussel/Europa. Waar we
in Brussel veel ophalen, en aan de hand daarvan in de regio schakelen en adviseren, willen we ook
vooral uit de regio opdrachten ophalen en ons 'Iobbymandje' vullen. We hebben die werkwijze
versimpeld weergegeven in een infographic:




                                                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                     arnhem
                                                                                   n nijmegen
                                                                    regiO




  regi or. Van de Regio Arnhem Nijmegen
   arnhem                   naar Brussel
   nijmegen
SMART ENERGY       _
SUSTAINABLE MOBILITY
HEALTH
                                                             Bijvoorbeeld vragen als:
                                                             Helpt Europees beleid mijn
                                                             project/ambitie? Of juist niet?
                 •                                     •      Is hiervoor Europese subsidie?
Pak een                       Vraag je jezelf af:
project of                    zijn er Europese    4              Doen ze dat ergens in Europa
ambitie        C              kansen?                            ook, of beter?

                                                           Mijn project/ambitie versterkt
                                                           ons profiel, is Europa hierin
                                                           geïnteresseerd?

                                                                       Neem dan
         Samen werken we uit:                                          contact op met
         Wat kan ons Europees werk                                     Bureau Brussel
         betekenen? 410




             PROJECTEN                                           zie www.regioan.n1
             in de regio: er is een projectidee.
             Bureau Brussel: is er Europese financiering mogelijk?

             PROFILERING
             in de regio: er is een best practice.
             Bureau Brussel: kunnen we als Europees voorbeeld dienen,
             een event organiseren, een award winnen?

            PARTNERS
            in de regio: we hebben kennis of samenwerking nodig.
                         -    em -e A- ••         - ILA .


        Plus:
        we kijken naar Europees beleid (Policy)
        we lobbyen voor de regio (Public Affairs)
De vertegenwoordigers in Brussel van de Regio
Arnhem Nijmegen zijn Cecile de Boer en
Arnout Smit.
Voor contactgegevens zie www.regioan.n1




In feite is de 'routekaart naar Brussel' ook andersom te lopen. Daarin adviseert Bureau Brussel aan
de hand van Europese thema's en ontwikkelingen over kansen in de regio.



                                                                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                       • arnhem
                                                                                        numegen


    3. Vanuit de regio: plannen & agenda's
Zoals in het plaatje over de werkwijze van Bureau Brussel is weergegeven, vertrekken we vanuit de
regionale agenda's naar Brussel. We focussen daarbij op Smart Energy, Sustainable Mobility en
Health (plus aandacht voor food i.s.m. de lobbyist van Regio Foodvalley in Brussel, creatieve industrie
en toerisme). Hier volgt een beknopt een overzicht van strategische agenda's aan de hand waarvan
Bureau Brussel de mogelijkheden verkent voor Europese steun voor de agenda van de Regio Arnhem
Nijmegen. Voor Bureau Brussel bieden deze agenda's en plannen een goede basis om in Europa o.a.
op zoek te gaan naar kansen en mogelijkheden die deze koers versterken en de economische kracht
van de regio nog verder kunnen uitbouwen.


Economische thema's Bureau Brussel
Op basis van de onderstaat agenda's, zal Bureau Brussel zich in 2017 en de jaren daarop volgend
voornamelijk toespitsen op de economische thema's die van belang zijn voor de regio. De thema's
verschillen daarmee niet ten opzichte van vorig jaar, en zijn:
    •   Energie- en milieutechnologie (SMART ENERGY)
            o waarvan onderdeel is: duurzame mobiliteit, transport en logistiek (SUSTAINABLE
                MOBILITY)
    •   Gezondheid (HEALTH)
    •   Grensoverschrijdende samenwerking (CROSS BORDER CO-OPERATION)


Hierbij zijn voornamelijk de zogenaamde crossovers bij de verschillende thema's van groot belang.
Crossovers zijn ook te behalen met de andere thema's waar we ook aandacht aan besteden vanuit de
kracht van de regio: food, creatieve industrie en toerisme. Grensoverschrijdende samenwerking is
een horizontaal thema, waarvan rekenschap van gegeven dient te worden bij elke activiteit die
Bureau Brussel onderneemt.



Regionale ambities van de Regio Arnhem Nijmegen
Bureau Brussel werkt direct in opdracht van de Regio Arnhem Nijmegen. Er zijn vier thema's waar de
19 deelnemende gemeenten aan werken: Duurzaamheid, Economie, Wonen en Mobiliteit. Deze
vormen de ruggengraat van de regionale samenwerking. De huidige Dynamische Jaaragenda wordt
gevormd door de jaarplannen van de vier Portefeuillehouderoverleggen. Tegelijkertijd wordt er nu
gewerkt aan een bredere regionale ambitieagenda. Alle PFO's maken nu een ontwikkeling door.
Bureau Brussel wil graag gericht ophalen wat voor vraagstukken eventueel door Europa versterkt
kunnen worden. Zo zullen onder in ieder geval de PFO mobiliteit en duurzaamheid een verdere visie
en ook concrete projecten komen.



The Economic Board (Strategisch Plan)
De afgelopen jaren was de regio gezakt op "de ranglijstjes"; er is inmiddels een duidelijke "sense of
urgency" dat dit moet veranderen. In het in januari 2017 gepubliceerde strategische plan van The
Economic Board (EB) staat het stevig verwoord en is het nu tijd voor actie: "Gemeenten beseffen dat
zij nu actie moeten ondernemen om morgen succesvol te kunnen zijn. Het voornemen om nu

                                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                     region nijmegen
                                                                            arnhem


daadwerkelijk krachten te bundelen, is de basis om te komen tot een Economic Board voor deze
regio" (strategisch plan, pag.5).

Bureau Brussel heeft afgelopen jaar een goede relatie opgebouwd met de EB en deze relatie zal de
komende jaren versterkt en geïntensiveerd worden. Hierbij is te denken aan projecten op en tussen
de thema's Food, Health en Energy en de werkzaamheden op het gebied van de (internationale)
positionering, lobby en profilering van de regio.


Bestuursakkoord 'De kracht van het stedelijk netwerk Arnhem Nijmegen'
('investeringsagenda')
Vanuit de overheden is er afgelopen jaar hard gewerkt aan een gezamenlijke investeringsagenda. De
gemeenten Arnhem, Nijmegen en de provincie Gelderland laten zien met deze investeringsagenda
dat zij serieus werken aan het terugbrengen van de regio in de top van best presterende regio's in
Nederland. In december 2016 hebben de beide steden en de provincie Gelderland deze
investeringsagenda van bijna 50 miljoen euro ondertekend en zijn o.a. de gemeenten in de regio
uitgenodigd om hier verder vervolg en invulling aan te geven. De voorzitter van de Regio Arnhem
Nijmegen, Carol van Eert reageerde tijdens de ondertekening op 20 december 2016 enthousiast op
deze nieuwe agenda:

      "Voor de Regio Arnhem Nijmegen is het van groot belang dat de gezamenlijke ambities die we
    hebben op het gebied van de circulaire economische ontwikkeling, het woon- en leefklimaat en de
           mobiliteitsopgave, er ook concrete investeringen worden gedaan. Dat we met deze
    Investeringsagenda ook onze partners, provincie en rijksoverheid kunnen interesseren om met ons
    mee te doen is daarbij van grote waarde. Alleen een gezamenlijke en gedeelde inspanning van alle
partijen kan onze regio verder brengen naar een duurzame en economisch competitieve speler in een
                                       (inter)nationale omgeving."

De gemeenten Arnhem, Nijmegen en de provincie Gelderland bundelen dus hun krachten. De
partijen richten zich daarbij op de bestaande sterke punten van het stedelijk netwerk, vormgegeven
in drie icoonprogrannma's:
-     Ruimte voor werk, kennis en innovatie in Health en Energy
             Het stedelijk netwerk Arnhem Nijmegen zet in op het ontwikkelen en verder versterken
             van een aantal hoogwaardige kennisconcentraties in de regio. Het is de bedoeling dat er
             'hotspots' per stuwende sector ontstaan.
             De sterke nadruk op kennis, innovatie en de bijbehorende positionering, lobby en
             profilering van de regio op Health en Energy (in samenwerking met the Economic Board),
             zorgt wat Bureau Brussel betreft voor voldoende aanleiding voor het verkennen van
             Europese mogelijkheden.
-     Slimme Duurzaamheid
            Slimme duurzaamheid haakt rechtstreeks in op wat wij 'Smart Energy' noemen. Vanuit dit
            sterke cluster wil de regio zich verder (economisch) ontwikkelen én het cluster gebruiken
            om bij te dragen aan de realisatie van de doelstelling tav energieneutraliteit in 2050 en de
            streefdoelen/mijlpalen op weg daarheen in 2030 (ook PFO Duurzaamheid, Energy Made
            in Arnhem, en agenda's van gemeenten, kennisinstellingen en ondernemers). Hier wordt


                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                        arnhem
                                                                                        nijmegen

            gewerkt aan regionale projecten op het gebied van circulaire economie, duurzame
            mobiliteit en energietransitie.
            Dit zijn drie onderwerpen waar zowel de regio als Europa een sterke ontwikkeling in
            doormaakt. Het is de taak van Bureau Brussel dit elkaar te laten versterken. We adviseren
            projecten die voortkomen uit deze drie pijlers daarom gericht op Europese mogelijkheden
            (agendalid wanneer mogelijk in groene hub en duurzame mobiliteit. Energietransitie in
            oprichting).
     Bruisende Binnensteden aan de rivier
            Het doel is dat de binnensteden Arnhem en Nijmegen elkaar gaan aanvullen met
            elk hun eigen karakter en onderscheidende aanbod. Hier zijn (tot nu toe) minder
            aanleidingen voor verkenning van Europese mogelijkheden.



Gelrestad (City Deal)
We verbinden niet alleen binnen de Regio Arnhem Nijmegen, maar ook nadrukkelijk met onze
partners in Gelderland en Oost Nederland. Zo bundelen ook de vier grote steden van Gelderland
(Apeldoorn, Arnhem, Nijmegen en Ede) de krachten.
De Gelderse stedelijke regio's koppelen hoogwaardige kennis van energie, voeding en gezondheid
aan een prachtig en waardevol leef- en vestigingsklimaat. De City Deal Gelrestad maakt daarom werk
van grote maatschappelijke opgaven: energietransitie, duurzame voedselvoorziening en gezondheid
(energy, food & health). Samen met de provincie willen zij bewerkstelligen dat de (middel)grote
steden in Gelderland nog beter gaan profiteren van elkaars nabijheid en steviger op de kaart komen
te staan in Den Haag en Brussel. Op de verschillende lobbythema's wordt daarom intensief
afgestemd met de Gelrestad partners.



Slimme Specialisatie Oost Nederland (Kracht van Oost)
Ook uit het grote onderzoekstraject de Kracht van Oost komt de economische kracht en positie van
Arnhem Nijmegen als onderdeel van Oost Nederland naar voren. Grofweg komt dit neer op dezelfde
punten: Health en Energy, maar ook innovatiekracht en ondernemerschap in de volle breedte. Oost-
Nederland is namelijk 'Smart Healthy'.
                             &         Tal van kennisinstellingen en bedrijven in de regio lopen
voorop in Europa als het gaat om innovaties in de sectoren Agro-Food, Life Sciences and Health, High
Tech Systemen and Materialen, Energie en Milieutechnologie. Dit vormt de context van waaruit de
regio in Brussel handelt.


Hetzelfde betreft de 'Slimme specialisatiestrategie Oost-Nederland'. Hierin zijn al in 2013 Health en
Energy als de belangrijkste regionale sectoren genoemd, naast High Tech en Food. Dit is van belang
voor zowel de inbedding van Arnhem Nijmegen in de bredere regio, alsook dat veel Europees beleid
en financiering is opgehangen aan de economische thema's benoemd in iedere slimme
specialisatiestrategie. De strategie is uit 2013 speelt daarbij nog steeds door:




                                                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                              arnhem
                                                                                              nijmegen



                   Slimme Specialisatie Strategie Oost-Nederland



                 Private                  Europese              Nationale     Regionale
              financiering              financiering          financiering   financiering




                                                                Nationale
                                                              programma's     Regionale.
                             ESF              GLR/POP3         waaronder     provinciale en
                        Ople,Ong social*      PNilledan03-
                                                                   het         stedelijke
                           innovate           critattleabig
                                                              Topsectoren    programnia's
                                                                 beleid

                                              INTERREG
                         Horizon2020
                                             tramatonaie
                         R&O-traecten
                                             PlOgnantnat



                                                    Projecten




De Europese Agenda
Als bovenstaande thema's, zoals beschreven in de vorige pagina's, deel uitmaken van onze eigen
regionale agenda en duidelijk is waar wij goed in zijn, waar haken we dan op in? De Europese
Commissie heeft in haar Werkprogramma 2017 de belangrijkste aankomende punten voor 2017
aangestipt. Er zijn veel ontwikkelingen op onze speerpunten Smart Energy, Sustainable Mobility en
Health. Hieronder volgt een kleine schets aan de hand van deze thema's.

De Energie Unie blijft een van de grootste prioriteiten van de Europese Unie waar bovendien sprake
is en blijft van een 'drive forward' met betrekking tot Europese samenwerking. Eind 2016 heeft de
Commissie haar 'Clean Energy Pakket' gepresenteerd, met hierin een serie plannen voor
hernieuwbare energie en energie efficiëntie. Ondermeer d.m.v. het bijgewerkte Strategic Energy
Technology (SET) Plan wordt verder ingezet op innovatie, hernieuwbare energie, slimme
energiesystemen met de consument centraal, efficiënte energiesystemen en duurzaam transport.
Ook heeft de Europese Commissie speciale aandacht voor duurzame gebouwen, en komt met
voorstellen voor slimme (renovatie) financieringsconstructies. Dit gebeurt nu al binnen het ELENA
programma van de Europese Investeringsbank. Met behulp van EFSI (European Fund for Strategic
Investments) en meer ondersteuning om tot projectvoorstellen te komen wil Europa ook meer
private investeringen van de grond krijgen.

       Wat heeft de regio hieraan? Naast het feit dat de mogelijkheden voor financiering concreter
       worden, steunt de Europese Commissie ook de ontwikkeling naar Regionale
       Energiesystemen die decentraal, duurzaam en min of meer onafhankelijk zijn. In dat kader
       past de gezamenlijke inkoop van regionaal geproduceerde duurzame energie in de Regio
       Arnhem Nijmegen.



                                                                                                     9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                      arnhem
                                                                                                                                                                      nijmegen

Ook de plannen ten aanzien Circulaire Economie staat hoog op het lijstje van de EU's focus op 'zaken
die ertoe doen'. Op dit gebied gebeurt ook veel in de Regio Arnhem Nijmegen, onder meer in de
Groene Hub en de Investeringsagenda. 2017 staat voor de EU in het teken van implementatie van het
Circulaire Economie Actie Plan. Zo wordt gewerkt aan herzien van afvalregelgeving om tot meer
preventie, hergebruik en kwalitiatieve recycling ('upcyling') te komen, om zo meer circulaire business
modellen mogelijk te maken. Hier worden ook de Europese investeringsprogramma's
(Cohesiegelden, Horizon2020, EFSI) op gericht.


Duurzame mobiliteit staat ook centraal in Europa. Er is reeds een 'strategie voor emissiearme
mobiliteit'. Die wordt in 2017 verder uitgewerkt, onder meer door ondersteuning voor geleidelijke
overschakeling naar emissieloze voertuigen en de inkoop en aanbesteding daarvan eenvoudiger te
maken (Better Regulation). Dit wordt voor de regio een belangrijk thema in de aanloop naar de
nieuwe ov-concessie.

                                                                                            Naast dat er in 2017 concrete plannen
                                                                                            worden uitgewerkt op het gebied van
                                                                                            duurzame mobiliteit, staat de Regio Arnhem
                                                                                            Nijmegen structureel goed op de Europese
                                                                                            transportcorridor kaart. We liggen centraal
                                                                                            op de assen van de Noordzee naar de
                                                                                            Baltische Zee, van de Rijn naar de Europese
                                                                                            Alpen en verder naar Zuid-Europa.

                                                                                            Dit heeft niet alleen een sterke
                                                                                            economische betekenis voor onze regio, ook
                                                                                            is hieraan veel Europees beleid en geld
                                                                                            verbonden. Steeds meer gaat dit ook over
                                                                                            duurzame mobiliteit, zoals waterstof.

                                                                                                                                                                      Ir,ften
          Baltic Adriatic                             0

                                                                                                                                  • - •-• - •                    ••
                                                                                                                                                                 •
        > North Sae - Baltic                          0                              Bertlitn             ., . • • .....
                                                                       Viagenogen     ••    • .,•    ...•                                    • ••• tl.,.e
                                                                                                                                                        .troto
                                                                               .......            ...                    E 11.,
        0 Mediterranean                               0                 .......                                                                 ..:•..   ' ...
                                                                       ..                                                                            •        ..
                                                                                                                                                       .
                                                                                                                                                       •        •
        O Orient/East - Med                           0

                                                                                                                                                                                 '"":•••-:
                                                                                                                                                                                      -. • .-,, ,
        0 Scandinavian - Mediterranean                0
                                                                  ........
                                                                          . . . . .. • ..
                                         12020~3324
                                                                                            .5.i.
                                                      0         ''''                                 .• i, .... •,..
                                                                                                                                                •••                   11,1ggri
                                                          ( :
        °Atlantic                                     o                                             Nunn,.         '..• • •
                                                                                                                              •
                                                                                                                                    .•.' .
                                                                                                                                                                 Utitie;gdenajggi.
                                                                                                                                                                                 •• ......
                                                                                                                  •     Nynegen
        > North Sea - Mediterranean


          Rhine - Danube                              •




Ten aanzien van het speerpunt 'Health' komt de Europese Commissie met een initiatief rond
gecoördineerde evaluaties van gezondheidstechnologie ter bevordering van de interne markt hierin.
Bureau Brussel kijkt samen met Health Valley hoe we hiervan gebruik van kunnen maken, bijv. door
gerichte samenwerking en uitwisseling met regio's in Noorwegen en Denemarken.



                                                                                                                                                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                       arnhem
                                                                                       numegen

Op veel thema's zijn de acties van de Europese Commissie erop gericht om meer investeringen los te
krijgen. Hiervoor stelt Europa ook bepaalde instrumenten voor. Een selectie:

            o   de Europese Commissie wil de looptijd en de financiële slagkracht van het Europees
                Fonds voor strategische investeringen (EFSI) verdubbelen. Dit is het mechanisme
                waarmee Europa private investeringen losweekt door het risicodragend kapitaal in te
                brengen voor grote projecten op het gebied van transport, energie, innovatie, etc.
           o    Het werkprogramma van Horizon 2020, de Europese middelen voor onderzoek en
                innovatie. Hier zit ondermeer €6 nnIrd op het gebied van energie in. Al begin 2017
                sluiten een aantal regelingen op de prioriteiten Low Carbon Economy en Energie-
                efficiëntie.
           o    Urban Innovative Actions: in 2017 aandacht voor duurzame stedelijke mobiliteit,
                circulaire economie en integratie van vluchtelingen en migranten.
           o    Wifi4EU: financiering van gratis lokaal draadloos internet in publieke ruimtes en
                openbare buitenruimten.




                                                                                                     11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                       arnhem
                                                                                     n nijmegen
                                                                    regio

    4. Bureau Brussel in 2017 beyond
                              &
Zoals hierboven beschreven heeft Bureau Brussel 4 verschillende rollen te vervullen. Hiermee
samenhangend zal er —ook in 2017- gewerkt worden op de volgende 5 gebieden:


    1. Europese subsidieverwerving (PROJECTS)
    2. Profileren van de regio (PROFILE)
    3. Netwerk(en) in de regio en in Brussel (PARTNERS)
    4. Lobby (PUBLIC AFFAIRS)
    5. Kennisdisseminatie van, en advies over EU beleid in de regio (POLICY)



    4.1 Europese Projecten (subsidies en financiering)
Het aantal Europese fondsen is enorm. Aan de hand van het regionale profiel, de ambities, en
bestaande capaciteit scant Bureau Brussel actief welke kansen interessant zijn om projecten en
activiteiten uit de regio te laten versterken door Europa (met kennis, netwerk en financiering). Een
beknopt overzicht van de relevante fondsen is te vinden in Bijlage 2. Voor een totaaloverzicht, kan de
website van Europa Nu worden geraadpleegd.



Europese subsidieverwerving - aanpak 2017 beyond
                                          &

Zoals beschreven in de missie behartigt Bureau Brussel de belangen van actoren uit de regio. Zo ook
met subsidieverwerving. Bureau Brussel probeert een brug te zijn tussen wat er in de regio aan
project (en/plannen) bij verschillende actoren speelt en wat er in Brussel aan kansen door Bureau
Brussel wordt gesignaleerd. Hierbij staat de P van PROJECTEN boven aan in het prioriteiten lijstje van
Bureau Brussel.


De afgelopen jaren heeft Bureau Brussel veel tijd en aandacht besteed aan het begeleiden van
verschillende (Horizon 2020, LIFE, Interreg) subsidievoorstellen. Dit waren regelmatig
projectvoorstellen, waarbij Bureau Brussel signaleerde dat er in Brussel een consortium met een idee
was en verbond regionale partijen aan deze ideeën. Reeds in het afgelopen jaarplan is gesignaleerd
dat we dit zoveel mogelijk proberen om te draaien: we proberen zoveel mogelijk te vertrekken vanuit
initiatief uit de regio. Er moet in de regio een probleem of projectvoorstel zijn, dat met behulp van
EU fondsen (deels) opgelost en uitgevoerd kan worden. Bureau Brussel intensiveert dan ook in 2017
de mate waarin zij aansluit bij regionale overleg/projectstructuren, zoals de
portefeuillehoudersoverleggen binnen de Regio Arnhem Nijmegen, the Economic Board, de
Investeringsagenda stedelijk netwerk Arnhem Nijmegen projectoverleggen en de daaraan gelieerde
(ambtelijke) projectgroepen als de Groene Hub, Duurzame Mobiliteit en Energietransitie. Bureau
Brussel nodigt hen dan ook allen uit om met voorstellen voor projecten te komen.


Zo werken we aan gedragen projectvoorstellen die realiseerbaar zijn door beschikbare capaciteit (die
overigens bij een succesvolle aanvraag dan Europees gefinancierd wordt). Voor het concretiseren van
een projectvoorstel is namelijk inhoudelijke expertise en capaciteit nodig. Soms ontbreekt de
personele capaciteit in gemeentelijke organisaties om op korte termijn snel stappen te kunnen


                                                                                                        12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                       regioi kp,r9P84%,
zetten. Dit is ook logisch, want iedereen is druk genoeg met het 'reguliere werk' en het Europees
maken kan inhouden dat niet meteen 1-op-1 de (kans op) opbrengst te benoemen is. Bureau Brussel
zet alles op alles om te zorgen dat kansen niet als 'last' ervaren worden, maar als natuurlijke
versterking van het originele doel. Tegelijkertijd willen we uit de paradox wegblijven dat
capaciteitstekort in het voortraject leidt tot het missen van Europees gefinancierde werkzaamheden.
Vandaar dat we zoveel mogelijk willen ophalen en daarover adviseren, in plaats van enkel kansen
aandragen.


Tegelijkertijd blijft Bureau Brussel ook sterk in Brussel scannen naar kansen. Daar ligt onze kracht: in
onze contacten met andere Europese steden en regio's, in het lidmaatschap van de Europese
netwerken zoals ERRIN en Polis, en in onze Brusselse contacten met oa. de Europese Commissie.


Het afgelopen jaar zijn er nieuwe Europese projecten goedgekeurd (zie overzicht in Bijlage 1) waarbij
vooral de steden Arnhem en Nijmegen project partner zijn. We zien een positieve trend vanaf 2015,
de afgelopen tijd is er veel energie gestoken in het versterken van de samenwerking met o.a. de
collega's van de subsidiebureau's die actief zijn bij de gemeenten in de regio. Bureau Brussel heeft
hierin altijd de rol van aanjager, schakelaar en het doorzetten van kansen voor anderen die de
kans/mogelijkheid in dit geval pakken en uiteindelijk verzilveren.
Bureau Brussel heeft, naast advies aan de steden, ook b.v. de gemeente Lingewaard geadviseerd in
het Next Garden project. Voor 2017 heeft Bureau Brussel de ambitie om, indien gewenst, intensiever
samen te werken met de kleinere gemeentes en Europese kansen en mogelijkheden te verkennen
voor mogelijke projecten die interessant zijn om b.v. Europese samenwerking of Europees geld naar
de regio te halen.


Ook neemt Bureau Brussel, in samenwerking met the Econonnc Board, vanaf 2017 steeds meer een
rol op zich richting triple helix partners (kennisinstellingen, bedrijven, andere initiatieven).
Voorbeelden hiervan zijn the Economic Board zelf, het Clean Mobility Center, het IPKW, Windpark
A15, het ENGIE-terrein, de DAR, de HAN, Radboud Innovation, de LECs (logistieke expertise centra),
etc.


Op de thema's kunnen we alvast enkele activiteiten voor 2017 noemen die ondernomen worden:
       •   Smart Energy:
              o   Voorbereidingen voor 'project brokerage sessie', met ERRIN te organiseren in Brussel
                  in november 2017. Het doel is daar, in tegenstelling tot afgelopen jaar, met eigen
                  projectvoorstellen te komen in plaats van aansluiting te zoeken bij andere partners.
              o   Adviseren over Europese kansen lopende projectvoorstellen binnen PFO
                  duurzaamheid, regionaal icoonprogramma slimme duurzaamheid (energietransitie,
                  circulaire economie en duurzame mobiliteit), Energy Made in Arnhem,
                  duurzaamheidsoverleg Nijmegen, en projecten regionale gemeenten.
              o   Activiteiten Circulaire Economie: projectvoorstel op gebied van textiel en onderzoek
                  evenementen met de DAR.
              o   ELENA: projectvoorstel verduurzaming particuliere woningen. Indienen voor
                  financiële ondersteuning Europese Investerings Bank voor voorbereiding
                  investeringsprogramma.

                                                                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                            narnhem
                                                                       regio nijmegen

            o     "Europa sessie" organiseren met PF0 Duurzaamheid als regionale ambitie/visie is
                  afgerond.
    •   Sustainable Mobility:
            o     Voorbereidingen voor 'project brokerage sessie', met ERRIN te organiseren in Brussel
                  in november 2017. Het doel is daar, in tegenstelling tot afgelopen jaar, met eigen
                  projectvoorstellen te komen in plaats van aansluiting te zoeken.
            o     Adviseren over Europese kansen lopende projectvoorstellen binnen PFO mobiliteit,
                  afzonderlijke gemeenten en overige partijen actief op duurzame mobiliteit (bijv.
                  Waterstof: HAN, Connexxion, stadslogistiek, etc.).
            o     Adviseren over mogelijk inbrengen activiteiten Clean Mobility Center in Europees
                  consortium.
            o     Begin 2017 heeft Bureau Brussel reeds samen met de Gemeente Arnhem (en andere
                  genodigden/partners) een project verkenningssessie georganiseerd gericht op
                  'Urban Innovative Actions' en stedelijke mobiliteit. Hier is nog geen concreet
                  projectvoorstel uit voortgekomen, maar wel veel ideeën die in mogelijke
                  vervolgtrajecten terug zullen komen (andere fondsen, Europese partners).
            o     Ophalen projectideeën om in voorportaal lidmaatschap Urban Mobility Partnership
                  in te brengen.
            o     Als de regionale nnobiliteitsvisie is afgerond een "Europa sessie" organiseren en
                  hiervoor Polis expert uitnodigen om gesprek te voeren met regionale stakeholders.
    •   Health:
            o     Samen met Health Valley, de NovioTech Campus en Radboud Innovation (ReShape)
                  toewerken naar een te organiseren project brokerage sessie na de zomer met ERRIN.
            o     Nader uitwerken verkenning uitwisseling en wederzijdse versterking Health clusters
                  (startups, scaleups). Gesprekken lopen met Health Valley, Stavanger (Noorwegen) en
                  Zuid-Denemarken.
    •   Crossborder Cooperation, Creatieve Industrie, Toerisme, crossovers, overig:
            o     Liberation Route Europe:
                     •    Advisering vervolg algemeen project op basis van eventuele behoefte
                          betrokkenheid gemeenten.
                     •   Advisering over projectvoorstel 'hiking trails' op basis van eventuele
                         behoefte betrokkenheid gemeenten.
                     •   Advisering over projectvoorstel scholen en herdenking W011 (reeds
                         ingediend projectvoorstel).
            o     Economic Board:
                     •   Advisering idee ambassadeursproject Health, Food, Energy, (studenten,
                         talentbehoud, aansluiting arbeidsmarkt).
                     •   Gezamenlijk werkbezoeken ontvangen.
                     •   Gezamenlijke lobby agenda ontwikkelen (i.s.m. stakeholders uit de regio).


Voorstel:

(1) Bureau Brussel blijft sterke aansluiting zoeken bij the Economic Board en de investeringsagenda
Arnhem-Nijmegen met als doel concrete Europese projecten te ontwikkelen;


                                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                    reg lor grinnihem
(2) Bureau Brussel sluit actief aan bij bestaande regionale projectgroepen (Groene Hub, duurzame
mobiliteit, energietransitie, etc.) en adviseert daar over mogelijke Europese kansen en
mogelijkheden;
(3) Bureau Brussel gaat actiever vragen om input bij (kleinere) regiogemeenten. De PFO's kunnen
hierbij als platform dienen.
(4) Bureau Brussel blijft optreden als facilitator voor partners uit de regio die hulp/ruimte/partners
nodig hebben voor projectontwikkeling. Dit doet zij o.a. door het beschikbaar stellen van
vergaderruimte in het pand aan de Palnnerstonlaan, het zoeken van partners binnen relevante
netwerken, het vragen om hulp bij relevante netwerken etc.



    4.2 Profileren van de regio in Europa (Profile)
Bureau Brussel zet de Regio Arnhem Nijmegen in Brussel in de spotlights. Waarom vinden we dit
belangrijk? Naast dat het in de regio het idee versterkt waar we goed in zijn, is het in Europa een
manier om ervoor te zorgen dat er kansen op je af komen. Dit gebeurt, zodra actoren in Brussel
weten wie je bent, wat je kunt en waarom dat interessant is. Op die manier kunnen consortia die
partners zoeken, je gemakkelijk vinden en zo ontsluit je andere kansen die uiteindelijk kunnen leiden
tot partnerschappen en Europese projecten. Zo realiseren we Europese steun voor de regionale
ambities.


Bureau Brussel profileert de regio op verschillende manieren en momenten. Allereerst bij de
netwerken waar de regio lid van is in Europa. Bureau Brussel bezoekt werkgroepen,
ledenbijeenkomsten van de netwerken, evenementen en congressen. Bureau Brussel netwerkt daar
met relevante, wisselt gegevens uit, legt contacten met potentiële partners en geeft presentaties
over ideeën uit de regio voor samenwerking.


Ten tweede bezoekt Bureau Brussel infodagen, European Innovation Partnership bijeenkomsten en
andere evenementen van de Europese Commissie. Bureau Brussel stelt vragen, netwerkt, en
ontmoet potentiële partners. Telkens wordt de regio genoemd en wordt uitgelegd wat we hier te
bieden hebben.


Ten derde profileert Bureau Brussel de regio actief tijdens de European Week of Regions and Cities in
oktober (voormalig Open Days), Design Days in september, de Sustainable Energy Week in juni en
andere relevante Brusselse evenementen waarbij actoren uit de gehele Unie zich in Brussel
verzamelen. In het verleden heeft Bureau Brussel studiebezoeken, workshops, presentaties en
lunches/diners/borrels georganiseerd.


Ten vierde onderhoudt Bureau Brussel contacten met het Huis van de Nederlandse Provincies (HNP)
door middel van een maandelijks "Uurtje Oost" (overleg in Oost Nederland verband op het HNP met
alle mensen die voor Oost Nederland in Brussel werken), de lobbyisten van de regio Food Valley en
de Cleantech Regio (Apeldoorn en stedendriehoek). Ook wordt er regelmatig samengewerkt met de
Permanente Vertegenwoordiging van Nederland bij de Europese Unie, het Europees Parlement (m.n.
de Nederlandse parlementariërs) en de Europese Commissie. Ook met andere partners zoals de



                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                          arnhem
                                                                                          nijmegen

European Cyclists' Federation (ECF) waarmee de Velo-city 2017 conferentie mee wordt
georganiseerd in de steden Arnhem en Nijmegen van 13-16 juni 2017.


Tot slot organiseert Bureau Brussel diverse lobby- en profileringsactiviteiten, zowel in de regio als in
Brussel. Zo organiseert zij/draagt zij bij aan werkbezoeken van (hoge) EU ambtenaren en
Nederlandse diplomaten aan de regio door daar actief over te adviseren en ze te benaderen. Zij
organiseert werkbezoeken aan Brussel, evenementen van klein tot groot en begeleid zij partners bij
netwerkgelegenheden in Brussel.



Profileren van de regio in 2017 beyond
                                &
Ook in 2017 en de daarop volgende jaren zal Bureau Brussel de regio blijven profileren, middels
verschillende activiteiten (dynamische lijst):


 •   Middels het lidmaatschap van het Partnership Urban Mobility (Urban Agenda) zullen we ons
     verder profileren op duurzame mobiliteit richting andere leden (DG's Europese Commissie,
     lidstaten en Europese steden en stakeholders) en andere betrokkenen (Europarlement,
     Europese en Nederlandse steden, etc.). Dit gebeurt tijdens werkgroepen en
     partnershipbijeenkomsten, maar ook conferenties en de European Week of Regions and Cities;
 •   We profileren Velo-city 2017 verder, onder meer door een interview in het blad "Thinking
     Cities" van Polis en d.m.v. het pitchen tijdens verschillende evenementen. Verder dragen we bij
     aan de betrokkenheid van Europese genodigden, ondermeer tijdens de Velo-city Mayor's
     Conference;
 •   We zijn betrokken bij de legacy van Velo-city 2017, ondermeer tijdens het Big Bike Event op 28
     juni, te organiseren in Brussel samen met Nederland, België en Luxemburg;
 •   We organiseren verschillende evenementen tijdens de European Week of Regions and Cities en
     betrekken hier ambtenaren en bestuurders uit de regio bij. Dit betreft activiteiten op de
     thema's: duurzame mobiliteit, circulaire economie en toekomstige (arbeidsmarkt)
     ontwikkelingen op Food, Health & Energy;
 •   We verkennen aanknopingspunten voor de Citydeal Gelrestad en de Citydeal Kennissteden om
     dit profiel verder te koppelen aan vergelijkbare andere Europese initiatieven;
 •   We presenteren de regionale best practice op het gebied van regionale inkoop van duurzame
     energie tijdens de EU Sustainable Energy Week;
 •   We dingen mee naar de EU Sustainable Energy Award met het project regionale inkoop van
     duurzame energie;
 •   We zijn betrokken bij de organisatie van de EU Design Days, om de creatieve/design sector over
     het voetlicht te brengen en om het 'design denken' in andere sectoren (bijv. Health) verder te
     profileren;
 •   We lobbyen voor de succesvolle invulling van Nijmegen Green Capital 2018. Dit krijgt o.a.
     invulling door contacten te leggen met Europese partners, het ondersteunen van het
     lobbytraject om Europese conferenties naar Nijmegen te halen, en het onder de aandacht
     brengen van Nijmegen Green Capital 2018 tijdens verschillende conferenties en bijeenkomsten;




                                                                                                      16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                             Iegio              191)9P8411


     •        We werken mogelijke betrokkenheid bij de 9th European Innovation Summit (EIS) verder uit,
              onder meer om de regionale activiteiten op het gebied van startups en innovatie Europees
              verder te versterken;
     •        We organiseren, samen met Health Valley, een verkennende sessie met andere Europese
              regio's (Zuid Denemarken en Stavanger) met een sterk profiel op Health om onderlinge profiel
              te leren kennen en samenwerkingsmogelijkheden uit te werken;
 •            Bureau Brussel zal in 2017 verder verkennen of een actievere rol (bijvoorbeeld als co-leider) bij
              een werkgroep van ERRIN opportuun is;
 •            Bureau Brussel zal i.s.m. oa. the Economic Board verder werken aan de bredere profilering van
              de regio en wat het 'verhaal van de regio' is. Dit dient ook de profilering richting Noordrijn-
              Westfalen (NRW) en het Rijk.


Tot slot zal Bureau Brussel een blijvende rol spelen in de lobby rond Velo-City (2017), kandidatuur
van Nijmegen voor de Europese Green Capital award (2018), Arnhem Trolley 2.0 en de Economic
Board.


Ter versterking van het regionale profiel, doet Bureau Brussel de volgende voorstellen:
         1. Op basis van de regionale ambitieagenda (in ontwikkeling), de Economic Board strategie en
                het profiel van de investeringsagenda één gezamenlijk profiel met daaronderhangende
                lobbythema's benoemen en uitdragen, bijv. in de vorm van een bookie/flyer ter promotie in
                Brussel in het engels;
         2.     Voort te bouwen op Velo-city 2017 en Nijmegen Green Capital 2018 door toe te werken naar
                een nieuw gezamenlijk doel (Europees icoonproject, Europese award, etc.).



         4.3 Netwerk(en) in de regio en in Brussel (Partners)
Alle bovenstaande activiteiten gedijen alleen maar met een goed netwerk, zowel in de regio als in
Brussel. Bureau Brussel fungeert hierbij als vooruitgeschoven post, om te zorgen dat in Brussel de
deuren voor de regio open gaan en we goed weten met wie we kunnen en willen samenwerken. Dit
netwerk wordt ingezet op de volgende manieren:


 •            Bij projectontwikkeling. Het is van belang dat Bureau Brussel goed weet welke projecten er in
              de regio zijn met mogelijke Europese potentie. Tevens is het van belang dat er in Brussel een
              netwerk is van potentiële partners. Het gaat dus om het koppelen van regionale partners aan
              Europese partners.
 •        Bij kennisdisseminatie. Om de kennis op te halen in Brussel is het van groot belang dat je op
              actuele ontwikkelingen wordt gewezen. Daarvoor is een goed netwerk onontbeerlijk.
          Anderzijds, om de kennis effectief in de regio te verspreiden is het hebben van een netwerk in
          de regio minstens zo belangrijk.
 •        Bij profileren. Profileren is alleen maar nuttig als je een duidelijke boodschap hebt, je
          doelstelling helder geformuleerd is en je publiek kent. Ook maken we hierbij vaak massa door
          samen te werken regionale/Nederlandse en Brusselse gelijkgestemde partners.




                                                                                                                17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                       arnhem
                                                                                       nijmegen


Netwerken in Brussel in 2017 beyond
                             &

In Brussel is de Regio Arnhem Nijmegen lid van een heel aantal netwerken. Een uitgebreid verslag
hiervan is te vinden in Bijlage 2: overzicht netwerken Regio Arnhem Nijmegen.


De Regio Arnhem Nijmegen is lid van ERRIN (European Regions Research and Innovation Network).
ERRIN is bij uitstek een netwerk bedoeld voor de Brusselse kantoren van regio's en daardoor
uitermate geschikt voor Bureau Brussel, onder andere voor projectontwikkeling en partners vinden.
We verkennen of een actievere houding binnen het netwerk - bijv. door (co-)leiden van een bepaalde
werkgroep - gewenst en realistisch is.


We zijn actief in verschillende werkgroepen (oa. Transport, Energie, Health, Design&Creativity). Zo
zal in de ERRIN werkgroep Energie 2017 de samenwerking voortgezet worden met andere regio's en
steden, de Europese commissie en andere Europese instellingen dit het thema energie en klimaat
hoog op hun agenda's hebben staan. Onderwerpen zoals klimaat beleid en lokale maatregelen,
energie systemen en actieprogramma's om by. CO2 uitstoot te verminderen worden besproken in
werkgroepverband. Kennisuitwisseling wordt gestimuleerd door het organiseren van events (o.a.
tijdens Sustainable Energy Week) en het profiel van de regionale dimensie van klimaatbeleid wordt
hierdoor meer zichtbaar gemaakt.


Op het thema duurzame mobiliteit schakelen we naast de partners in ERRIN, ook met het
secretariaat en leden van Polis. In 2017 is de Regio Arnhem Nijmegen lid van de Polis Managing
Committee, waardoor we in het voorportaal zitten voor informatie en kansen binnen Polis. Ook is de
samenwerking met European Cyclist's Federation versterkt (Velo-city 2017), wordt er samengewerkt
met de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland bij de EU en blijven we gebruik maken van
het lidmaatschap van HyER (netwerk voor waterstof en elektrische mobiliteit). Deze activiteiten
worden versterkt door het lidmaatschap van Nijmegen van het Urban Agenda Partnership over
Urban Mobility. Hier heeft Bureau Brussel actief voor gelobbyd en is nog steeds betrokken bij deze
samenwerking, contacten met partners en adviseert over activiteiten hierbinnen.


Naast deze netwerken heeft Bureau Brussel ook het eigen netwerk bij de Europese Commissie, het
Europees Parlement, de Permanente Vertegenwoordig van Nederland bij de EU, etc. Ook hebben we
veel structurele contacten met andere Europese steden en regio's om daar gezamenlijke
samenwerkingskansen mee uit te werken (projects).



Netwerken in de regio in 2017 beyond
                              &

Naast het netwerk bij de deelnemende gemeenten, onderhoudt Bureau Brussel veel netwerken in de
Regio Arnhem Nijmegen en bredere regio. Sinds afgelopen jaar wordt er actief samengewerkt met
the Economic Board. We werken gezamenlijk aan de profilering van de regio, zowel daarbinnen als
daarbuiten (in ons geval Brussel). Ook adviseren we actief over projectmogelijkheden die passen in
de strategie van the Economic Board en daaraan gelieerde triple helix partners. Daarnaast schakelen
we veel met kennisinstellingen en andere partners als Radboud Innovation, ArtEZ, ROC's, de DAR, het
IPKW, etc.


                                                                                                      18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                                                        arnhem
                                                                                        nijmegen


Voorts is Bureau Brussel zijdelings betrokken bij het netwerk van de Euregio. Bureau Brussel zet haar
kennis van de regio graag in voor samenwerking met de Duitse partners in NRW en verwijst partners
uit de regio door naar o.a. het Euregio kantoor in Kleef waar dat nodig is. We maken ook onderdeel
uit van het Gelrestad EU netwerk, waar ook de euregio in participeert.


Ook met de subsidiebureaus die in de regio gelieerd aan de gemeenten zijn (IGS5, Subsidienetwerk
Nijmegen etc.) heeft Bureau Brussel een intensieve band. Bureau Brussel maakt graag gebruik van
hun expertise en kennis van projecten die in de regio spelen. Andersom, wijst Bureau Brussel hen op
kansen die zich vanuit Brussel voordoen in de hoop dat dit tot nieuwe projectontwikkeling kan
leiden.


Tot slot wil Bureau Brussel in 2017 actiever aansluiten bij regionale overleggen als de PFO's, de
Groene Hub, duurzame mobiliteit, etc om daar op te halen en te adviseren wat Europese activiteiten
zouden kunnen zijn. Ook is de samenwerking met de verschillende ambtelijke organisaties belangrijk,
voor projecten maar ook voor de gezamenlijke regionale agenda. Hiervoor organiseren we onder
andere een werkbezoek van de gemeentesecretarissen naar Brussel.



    4.4 Lobby (Public Affairs)
Niet los te zien van profilering (profileren is ook een vorm van lobbyen), werkt Bureau Brussel ook
aan de lobby van de regio. Uiteraard focust de lobby zich rondom de thema's waarop Bureau Brussel
aan het werk is. Zo probeert Bureau Brussel het belang van Smart Energy, Sustainable Mobility,
Health en grensoverschrijdende samenwerking op de agenda van het Rijk en de EU te krijgen, ten
einde hiervoor meer economische kansen, subsidies en beleid te genereren.



Lobby in 2017 beyond
              &

Bureau Brussel gaat door met deze lobby functie. Dit doet zij door middel van de bij "profileren"
genoemde evenementen, maar ook door mee te werken aan nieuwe trajecten en lobbyprocessen.
Ook onderhoudt Bureau Brussel nauw contact met het Huis van de Nederlandse Provincies om -waar
mogelijk- aan te haken bij relevante beleidsbeïnvloeding waar zij mee bezig zijn. Dit heeft vanaf 2017
ook een meer eigenstandige vorm op het thema mobiliteit door het lidmaatschap van het Urban
Mobility Partnership, de uit Velo-city 2017 voortvloeiende lobby voor een EU Fiets strategie en de
betrokkenheid bij de lobby voor behoud en versterking van de ICE. Bureau Brussel houdt zich bezig
met de lobby voor stedelijk beleid in Europa. Dit doet zij gezamenlijk, met de andere partners uit de
netwerken ERRIN, POLIS en HyER, maar ook apart in gesprekken met de Europese Commissie en
Europarlementariërs. Daarnaast is Bureau Brussel betrokken bij de lobby rondom Nijmegen Green
Capital 2018 en het succesvol maken van dat jaar door het binnenhalen van (internationale)
conferenties.


Vanaf 2017 zal een groot deel van de lobby bestaan uit lobby/profilering van de nieuwe
samenwerkingsvorm(en) waarbinnen de regio Arnhem Nijmegen samenwerkt. De Economic Board



                                                                                                      19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                           arnhem
                                                                                           numegen

en het Gemeenschappelijk Orgaan Arnhem Nijmegen ontwikkelen zich in 2017 verder door. Bureau
Brussel draagt actief bij aan (positieve) aandacht voor de regio en het belang dat het weer de vierde
economische motor van Nederland wordt. Arnhem Nijmegen moet een voorbeeld worden voor
anderen, van hoe light en effectief samenwerken in de praktijk werkt en wat het een regio kan
opleveren. Tevens is het van groot belang dat de boodschap naar buiten gezamenlijk "geframed"
wordt zodat de ontvangers continue dezelfde boodschap horen en zien (zie voorstel bij 4.2
Profilering). Hiervoor werkt Bureau Brussel samen met the Economic Board, waar ook nog aparte
lobbypunten uit voort kunnen komen.



     4.5 Kennisdisseminatie van, en advies over EU beleid in de regio (Policy)
Bureau Brussel is de vooruitgeschoven post van de regio in Brussel. In deze rol verdiept zij zich in
relevant EU beleid en geeft zij hierover advies aan beleidsmakers/bestuurders in de regio. Het
ophalen van kennis gebeurt op verschillende manieren:



Kennisdisseminatie en advies in 2017 beyond
                                     &
 •    Desk research en informerende en adviserende memo's/nota's voor bestuurders uit de regio
      over Europese ontwikkelingen.
 •    Via de Europese netwerken waar de regio is aangesloten. Op dit moment is de Regio Arnhem
      Nijmegen aangesloten bij verschillende Europese netwerken (zie Bijlage 2). Deze netwerken zijn
      een ideale bron van kennis, contacten, netwerk en actuele inside information.
 •    Via de nationale netwerken/contacten van Bureau Brussel. Zo werkt Bureau Brussel intensief
      samen met de subsidiebureaus van Arnhem en Nijmegen, is zij aangesloten bij het VNG
      Europanetwerk en is zij actief betrokken bij de CityDeal en de Gelrestad partners.


Deze kennis verspreidt Bureau Brussel op verschillende manieren:
 •    Bureau Brussel probeert elke week één dag op het gemeentekantoor in Arnhem en één dag op
      het gemeentehuis in Nijmegen te werken.
 •   Bureau Brussel heeft regulier overleg met voorzitter Carol van Eert.
 •   Bureau Brussel informeert op onregelmatige basis wethouders en burgemeesters. Ook met de
     portefeuillehouders Mobiliteit (wethouder Boone uit Westervoort) en Duurzaamheid
     (wethouder Schaap uit Wijchen) is regelmatig contact over de werkzaamheden van BB op deze
     thema's.
 •   Bureau Brussel heeft een zeswekelijks overleg met de strategen van Arnhem en Nijmegen.
 •   Bureau Brussel organiseert "bijpraatsessies" met bestuurders en ambtenaren uit de hele regio.
 •   Bureau Brussel heeft een driewekelijks overleg met IG55 (InterGemeentelijk Subsidiebureau) en
     regulier overleg met het subsidienetwerk in Nijmegen.
 •   Bureau Brussel is agendalid bij de Groene Hub en het regionale overleg Duurzame Mobiliteit.
     Op basis van concrete ontwikkelingen adviseren en participeren we actief.

 •   Bureau Brussel informeert actief over Europese ontwikkelingen, onder meer via de nieuwsbrief
     Brussels Lof en via Twitter. U kunt zich aanmelden via de website www.regioan.n1 (kopje
     Bureau Brussel 'blijf op de hoogte').


                                                                                                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                                           arnhem
                                                                                           nijmegen


    5. Terugblik en vooruitblik naar de toekomst.
Zoals op te maken is uit dit stuk, spelen er veel thema's en activiteiten in de regio en in Brussel. Dit
jaarplan is dan ook niet zozeer een overzicht van activiteiten van Bureau Brussel zelf, maar vooral
een blik op hoe we schakelen tussen partijen uit de regio die in Europa en Brussel actief zijn. Daarom
worden in dit jaarplan voorstellen gedaan hoe Bureau Brussel meer en concreter gevoed kan
worden.

De afgelopen tijd signaleert Bureau Brussel een groeiend besef in de regio dat de regio veel te bieden
heeft: in een Europese context, maar ook in een regionale context waar meer samengewerkt wordt
en resultaten behaald worden. De gezamenlijke ambitie groeit, en is al veel zichtbaarder en sterker
geworden door activiteiten van de Economic Board in de regio. Bureau Brussel probeert dit proces
actief door Europa te laten ondersteunen om zo de regio weer een stuk verder te brengen. Het gaat
daarbij dus om verbinding en wederzijdse versterking, of in onze woorden: "Act local, think global".




                                                                                                       21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                         n arnhem
                                                                                                                                                                               Wadlihr
IGS
                                                                                                 GLMCLNI,
                                                                                                                                                                 GEMEENTE      NZ!

InterGemeentelijk Subsidiebureau
                                                regio        nijmegen
                                                                                                                                                 Arnhem kad
Bijlage 1 Overzicht Europese projecten Arnhem Nijmegen
Het onderstaande overzicht bevat een weergave van Europese projecten en project voorstellen vanuit de Regio Arnhem Nijmegen die in 2016 zijn
goedgekeurd en ontwikkeld. Het geeft daarmee een blik op de concrete resultaten waartoe Europese activiteiten vanuit de regio kunnen leiden. Dit
overzicht geeft resultaten weer die voortkomen uit de samenwerking met subsidieadviseurs en vakinhoudelijke collega's in onze regio. Zoals bekend werkt
Bureau Brussel ook aan profilering, partners, policy en public affairs. Daarnaast heeft Bureau Brussel bij de genoemde projecten in het overzicht (slechts)
een verkennende, aanjagende, verbindende en/of adviserende rol gehad.




 Europese projecten (in voorbereiding / in uitvoering) waar de gemeente Arnhem / Nijmegen '(Lead)Partner' is:


 Benaming Project                  Thema          Eli- Programma    Beoogd resultaat        Betrokken partners        r Leadpartner          Stand van zaken          Investeringsvolume
                                                                                                                                             project                  en financiering



 Charge & Go                       E-mobility     EFRO - OP Oost    Ontwikkelen van         Arnhem is                 Radboud Universiteit   Project is goedgekeurd   Totaal project
                                                                    samenhangende           projectpartner                                   en in uitvoering;        Investering C 4,7 mln.
                                                                    producten en                                                             looptijd 2016-2020       Financiering Partners
                                                                    bouwstenen voor         Overige partners                                                          € 2,8 min., EFRO C 1,9
                                                                    (toekomstige) Elektrisch RU, Allego, CaseMaster                                                   mln.
                                                                    Vervoer                 Solutions,
                                                                                            Industriepark Kleefse                                                     Arnhem
                                                                                            Waard, Lochem                                                             Investering €0,12 mln.
                                                                                            Energie, Parkagent,                                                       Financiering Arnhem
                                                                                            Van der Sijs Green                                                        € 0,07 mln.
                                                                                            Label


                                                                                            Deelnemers regio
                                                                                             Arnhem
                                                                                             IPKW, Allego, CMC




                                                                                                                                                                               22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                             G 1:S1,LN T

IGS
                                                                                                                                                                                         ~Mr

                                                               arnhem                                                                                                      GEMEENTE



IntefGerneentelijk Subsidiebureau
                                                       regio n numegen                                                                                     Arnhem
E-Bus 2020, In Motion               Energie en CO2-arme       INTERREG V      Schoner milieu door       Arnhem is               Vossloh Kiepe (D)      Project is goedgekeurd   Totaal project
Charging (Trolley 2.0)              economie (Prioriteit 1)   Deutschland-    emissieloos openbaar      projectpartner                                 en in uitvoering;        Investering € 8,6 mln.
                                    E-mobility, smart grid    Nederland       vervoer                                                                  looptijd 2016-2020       Financiering Partners
                                                                                                        Overige partners                                                        € 3,8 mln., INTERREG
                                                                                                        EU: diverse                                                             D-NL.€ 4,8 mln.
                                                                                                        Nederlandse en Duitse
                                                                                                        MKB bedrijven en                                                        Arnhem
                                                                                                        kennisinstellingen                                                      Investering € 1,5 mln.
                                                                                                                                                                                Financiering Arnhem
                                                                                                        Deelnemers regio                                                        C 0,4 mln., INTERREG
                                                                                                        Arnhem:                                                                 D-Nt. € 1,1 mln.
                                                                                                        gemeente Renkum en
                                                                                                        diverse Nederlandse
                                                                                                        MKB bedrijven, HAN




lenarning Project
F                                   , Thema                   EU- Programma   Beoogd resultaat          Betrokken partners      Leadpartner            Stand van zaken          Investerings-volume
                                                                                                                                                       project                  en financiering



    De fruitallee in de              Natuur, landschap en     INTERREG V      Haalbaarheidsstudie       Arnhem is               ECNC (European         Project is               Totaal project
    Euregio Rhein-Waal:              milieu (Prioriteit 2)    Deutschland-    voor het realiseren van   projectpartner          Centre for Nature      goedgekeurd; looptijd    Kosten € 50.000
    op weg naar een                  Biodiversiteit,          Nederland       een fruitbomenlint in                             Conservation), Kleve   1.10.2016 - 31.03.2017   Financiering partners
    gezonde toekomst!                ecologische                              de Euregio Rijn-Waal      Overige deelnemers:                                                     € 25.000, INTERREG D-
                                     verbindingen                                                       EU: ECNC,                                      Project vormt de le      NL € 25.000
                                                                                                        Overbetuwe,                                    stap op weg naar een
                                                                                                        Rheinberg, KMU-                                investeringsproject      Arnhem
                                                                                                        Xanten, RBT                                                             Kosten €5.000
                                                                                                        Rivierenland                                                            Financiering € 5.000




                                                                                                                                                                                          23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>IGS                                                           arnhem                                                                                                          GEMEENTE      My;



InterGemeentelijk Subsidiebureau
                                                      regio n nijmegen                                                                                        Arnhem
 CAN (Climate Active               Low Carbon             INTERREG V North-    Ondersteunen               Arnhem is                Climate Alliance (D)   Project is goedgekeurd   Totaal project
 Neighbourhoods)                   Realisatie CO2-reductie West Europe (NWE)   wijkinitiatieven gericht   projectpartner                                  en in uitvoering;        Investering € 7,8 mln.
                                   (duurzaamheids-                             op vermindering                                                            looptijd 2016 - 2019     Financiering Partners €
                                   doelstellingen) door                        energieconsumptie en       Overige partners                                                         3,1 mln., INTERREG
                                   stimuleren                                  koolstofemissie met als    EU: diverse Duitse,                                                      NWE € 4,7 mln.
                                   wijkinitiatieven                            doel deze initiatieven     Belgische en Franse en
                                                                               tot realisatie te laten    Engelse gemeenten en                                                     Arnhem
                                                                               komen (en dus              kennisinstellingen                                                       Investering € 0,87 mln.
                                                                               bijdrage aan grotere                                                                                Financiering Arnhem
                                                                               opgave). Tevens            Deelnemers regio                                                         € 0,35 mln., INTERREG
                                                                               bepalen rol van            Arnhem:                                                                  NWE € 0,52 mln.
                                                                               gemeente en partners       waterschappen,
                                                                               in die proces van          provincie, Alliander,
                                                                               sociale innovatie.         HAN, Radboud, Alterra,
                                                                                                          REUE, corporaties,
                                                                                                          wijkinitiatieven (in
                                                                                                          ontwikkeling)




                                                                                                                                                                                            24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>IGSrî                                                               arnhem                                                                                                       GEMEENTE


salt-11-111-11
interGemeentelijk Subsidiebureau
                                                     regio
                                                                  n nijmegen
                                                                                                                                                                Arnhem 6.1
Benaming Project                   Thema                   EU- Programma       Beoogd resultaat           Betrokken partners       Leadpartner              Stand van zaken           Investeringsvolume en
                                                                                                                                                            project                   financiering
                                                                                                                                                                                                                J




 CleanMobilEnergy                  Low Carbon              INTERREG V North-   Minder CO2-productie       Arnhem is leadpartner    Arnhem                   Step 1 proposal is        Indicatief
                                   E-mobility, duurzame    West Europe (NWE)   door optimale                                                                goedgekeurd               Totaal project
                                   energieopwekking en                         benutting van              Overige deelnemers:                               Step 2 proposal in        Investering C 6,4 mln.
                                   ICT, Smart grid                             duurzame                   Londen, Nottingham,                               voorbereiding             Financiering Partners
                                                                               energiebronnen op          Schwëbisch Gm6nd,                                 (deadline 30.06.2017,     C 2,6 mln., INTERREG
                                                                               lokaal niveau              Seraing, Nijmegen,                                beslissing medio          NWE C 3,8 mln.
                                                                               (ontwikkeling energie      kennisinstellingen                                september 2017)
                                                                               management                 (TNO, LIST),                                                                Arnhem
                                                                               systemen, efficiënte       netwerkorganisaties                                                         Investering € 1,5 mln.
                                                                               energieopslag, smart       (Polis, Avere)                                                              Financiering Arnhem
                                                                               grids en EV-facilteiten)                                                                               €0,6 mln., INTERREG
                                                                                                          Deelnemers regio                                                            NWE € 0,9 mln.
                                                                                                          Arnhem:
                                                                                                          gemeente Nijmegen,
                                                                                                          MKB bedrijven
 RAINBOW                           Smart and Sustainable   Horizon 2020        Bepalen effecten van       Arnhem is                Universiteit Duisburg-   Definitieve               Totaal project
 (Resilient Adaptation             Cities                                      groen-blauwe               projectpartner samen     Essen (D)                projectaanvraag is        Investering € 10 a 11
 by Innovative Nature-                                                         maatregelen (natural       met Nijmegen                                      ingediend; project is     mln.
 Based Solutions:                                                              based solutions), zowel                                                      niet gehonoreerd,
 Opportunities for                                                             direct (klimaat,           Overige deelnemers:                               maar op de reservelijst   Arnhem
 Urban Climate and                                                             energie) als indirect      EU: Europese Green                                gezet                     Investering €0,3 mln.
 Water Management)                                                             (beleving, gezondheid      Capitals zijnde de                                                          zijnde 100%
                                                                               etc.)                      frontrunner cities                                                          Horizon 2020 (geen
                                                                                                          Nijmegen, Ljubljana en                                                      cofinanciering vereist)
                                                                                                          Essen, diverse
                                                                                                          Europese follower
                                                                                                          cities,
                                                                                                          kennisinstellingen
                                                                                                          (w.o. RU en VHL) en
                                                                                                          bedrijven




                                                                                                                                                                                                   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>IGS
                                                                                                                                                                                        ~Mr
                                                                      arnhem                                                   ijrnegen                                       GEMEENTE IN751


InterGerneentelijk Subsidiebureou
                                                    iegioi            nijmegen
                                                                                                                                                             Arnhem
                                                                                                       Overige: steden en
                                                                                                       kennisinstellingen in
                                                                                                       China (Shangzhou en
                                                                                                       Wuhan) en Indonesia
                                                                                                       (Bandung)


RAINBOW (vervolg)                                                                                      Deelnemers regionaal,
                                                                                                       RU, VHL, Radboud,
                                                                                                       later aan te vullen met
                                                                                                       lokale en regionale
                                                                                                       partijen


                                                                                                       Totaal 35 partners




`PTP Commute'                       Smart, Green and       Horizon 2020      PTP (='Persoonlijk Reis   (Regio) Arnhem is         London Council - LEPT   Step 1 proposal is       Totaal project: C 2-5
 (Personalised Travel               Integrated Transport                     Advisering') is in        project-partner           (London European        ingediend; beslissing    miljoen euro verspreid
 Planning for the Digital                                                    diverse steden zeer       (Champion City)           partnerschip for        april 2017               over 36 maanden.
 Commuter Generation)                                                        succesvol gebleken.                                 Transport)
                                                                             Doel is nu om in 50 EU    Overige deelnemers:
                                                                             steden 'PTP Commute'      EU: diverse partners
                                                                             toe te passen om zo       uit NL (Utrecht,
                                                                             duurzame mobiliteit te    Tilburg) UK, Norway,
                                                                             stimuleren;               Tjechië, België,
                                                                             1. Ervaring en kennis     Slovenië, Polen,
                                                                             delen en toepassen.       Spanje, Frankrijk,
                                                                             2. Een innovatieve app    Duitsland
                                                                             ontwikkelen.




                                                                                                                                                                                           26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>IGS                                                           arnhem                                                                                                        GEMEENTE NTO,
SAII-11-11-10
InterGerneentelijk Subsidieburcau
                                                      regio n mimegen
                                                                                                                                                            Arnhem
 SMARTIES                           Duurzame              Horizon 2020   Kennis en simulaties       Gemeente Nijmegen is       EDF Energy R&D UK        Voorstel Ingediend 14    Totaal project
 (Smart MAnagement                  energieopwekking en                  hoe duurzaam               projectpartner             Centre                   Februari 2017 (single-   €3,3 min.
 for Renewables and                 ICT, Smart grid                      regionaal                                                                      stage)
 storage Technology                                                      energiesysteem verder                                                                                   Nijmegen
 Integration into a                                                      op te bouwen, met          1. (Coordinator)                                                             €170.000 + ca.
 sustainable Energy                                                      behulp van ICT,            EDE Energy R&D UK                                                            €200.000 voor 32
 System)                                                                 wanneer er                 Centre                                                                       arbeidsmaanden
                                                                         verscheidende                                                                                           verspreid over 3 jaar
                                                                                                    2. Manchester City
                                                                         bronnen zijn (wind,
                                                                                                    Council
                                                                         zon, etc.), incl. lokale
                                                                                                    3. Fundacio Institut De
                                                                         pilot Windpark Al5
                                                                                                    L'Energia De Catalunya
                                                                         gericht op duurzamer
                                                                                                    (IREC)
                                                                         en efficiënter
                                                                                                    4. Electricite de France
                                                                         energiemanage-
                                                                                                    (EDF SA)
                                                                         ment.
                                                                                                    5. Area Metropolitana
                                                                                                    De Barcelona (AMB)
                                                                                                    6. Gemeente Nijmegen
                                                                                                    7. Skelleftea Kommun
                                                                                                    (Zweden)
                                                                                                    8. Skelleftea Kraft AB
                                                                                                    (Zweden)


 CLINSH                             Milieu                Life           Schonere binnenvaart       Nijmegen is                Provincie Zuid-Holland   Project is goedgekeurd   Totaal project
 Clean INIand SHipping              Air quality                          door het verminderen       projectpartner                                      en in uitvoering;        Investering € 8,8 mln.
                                                                         van de uitstoot (testen                                                        looptijd 2016-2020       Financiering Partners
                                                                         vernieuwende               Overige deelnemers:                                                          € 3,7 mln., Life € 5,1
                                                                         technieken,                EU: diverse partners                                                         mln.
                                                                         alternatieve               uit Nederland, België,
                                                                         brandstoffen en            Duitsland en UK                                                              Nijmegen
                                                                         walstroom);                (overheden, bedrijven,                                                       Investering € 0,25mln.
                                                                         verbetering                onderzoeks-                                                                  Financiering Nijmegen
                                                                         luchtkwaliteit in          instellingen)                                                                € 0,1 mln., Life € 0,15
                                                                         stedelijke gebieden bij                                                                                 mln.
                                                                                                    Deelnemers regionaal:



                                                                                                                                                                                             27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                ~lb@
                                                                                                                                                       GEMEENTE N1,11
                                                       arnhem
InterGerneentelijk Subsidiebureau
                                               regio
                                                     n nijmegen
                                                                                                                                        Arnhem
                                                              haven en aan            Nijmegen
                                                              waterwegen




 Liberation Route                   Toerisme      COSME       Verbinden belangrijke   Regio Arnhem              Liberation Route    Project is goedgekeurd   Totaal project
 Europe - Next Level                                          plaatsen van de         Nijmegen is               Europe Foundation   en in uitvoering         Investering
                                                              bevrijding van de       projectpartner                                                         Financiering
                                                              Tweede Wereldoorlog                                                                            Cosme € 0,25 mln.
                                                              met elkaar vanuit       Overige deelnemers:
                                                              meerdere historische    EU: diverse partners
                                                              perspectieven, i.c.m.   uit Nederland, België,
                                                              interactief toerisme    Duitsland, UK, Frank-
                                                                                      rijk, Polen (overheden,
                                                                                      bedrijven, musea,
                                                                                      bureaus voor toerisme)


                                                                                      Deelnemers regionaal:
                                                                                      Regio Arnhem
                                                                                      Nijmegen




                                                                                                                                                                      28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                 1i~
IGS                                                                  arnhem                                                              megen                                     GEMEENTE      Mg"


InterGemeencellik Subsidieburim
                                                   regio
                                                                   n nijmegen
                                                                                                                                                                   Arnhem
Benaming Project                  Thema                    EU- Programma              Beoogd resultaat          Betrokken partners       Leadpartner           Stand van zaken          Investeringsvolume en 1
                                                                                                                                                               project                  financiering



H2Nodes                           Transport                CEF-Transport              Inzicht in alle           Arnhem is                Rigas Satiksme        Project is goedgekeurd   Totaal project
                                  Waterstof                                           technische,               projectpartner           Riga, Letland         en in uitvoering;        Investering € 29,0 mln.
                                                                                      economische en                                                           looptijd 2014-2018       Financiering Partners
                                                                                      gebruiksaspecten t.a.v.   Overige deelnemers:                                                     € 14,5 mln., CEF-
                                                                                      de ontwikkeling en het    EU: diverse partners                                                    Transport € 14,5 mln.
                                                                                      gebruik van een water-    uit Nederland, Letland
                                                                                      stofinfrastructuur voor   en Estland (overheden,                                                  Arnhem
                                                                                      de vervoerssector         bedrijven)                                                              Investering
                                                                                                                                                                                        Financiering
                                                                                                                Deelnemers regionaal:                                                   C 0,2 mln.
                                                                                                                Arnhem, provincie
                                                                                                                Gelderland




 MTPP (migrants                   Integratie en Migratie   AMIF (Asylum,              Bevorderen van de         Arnhem is                 The Hague Process,   Projectaanvraag is in    Totaal project
 Training and                                              Migration and              arbeidsparticipatie van   projectpartner           Den Haag              voorbereiding (single    Investering C
 Placement                                                 Integration Fund) - call   migranten door het in                                                    state, deadline          Financiering Partners
 Programme)                                                december 2016              beeld brengen van         Overige deelnemers:                            28.2.2017); beslissing   10%, AMIF 90% met
                                                                                      vraag en aanbod in        EU: The Hague Proces                           juli 2017                max. van C 0,75 mln.
                                                                                      steden, gerichte          (NGO - leadpartner),
                                                                                      trainingen van            Moers (D), Maastricht                                                   Arnhem
                                                                                      migranten én in           University, KIT
                                                                                      bedrijven, begeleiding
                                                                                      van plaatsing,
                                                                                      monitoring en
                                                                                      evaluatie




                                                                                                                                                                                                 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>IGS
                                                                                                                   LI:MEE:WYE


                                                                    arnhem                                                         unlegen                                     GEMEENTE ti



InterGemeentelijk Subsidiebureau
                                                     regio
                                                                  n nijmegen
                                                                                                                                                                Arnhem Lad
Europese projecten (in voorbereiding / in uitvoering) waar de gemeente Arnhem / Nijmegen 'deelnemer'is:


Benaming Project                   I Thema                 EU- Programma         Beoogd resultaat            Betrokken partners        Leadpartner         H Stand van zaken         Investeringsvolume en
                                                                                                                                                            project                  financiering



 CHIPS (Cycle Highways             Low Carbon              INTERREG North-West   Governance,                 Provincie Gelderland is   Provincie Vlaams-    Project is goedgekeurd   Totaal project
 Intelligent Planning              Afname CO2 uitstoot,    Europe (NWE)          samenwerkings- en           projectpartner            Brabant (B)          en in uitvoering         Investering € 4,5 mln.
 System)                           versterking overstap                          financieringsmodellen                                                      Looptijd 2016-2019       Financiering Partners
                                   fiets-OV, sustainable                         snelfietsroutes;            Overige deelnemers:                                                     € 1,8 mln., INTERREG
                                   transport for cities                          Afstemming netwerk          Regionalverband                                                         NWE € 2,7 mln.
                                                                                 fiets-OV. Van lokaal OV     FrankfurtRheinMain
                                                                                 los van fiets naar inter-   Regionalverband Ruhr
                                                                                 regionaal OV dat wordt      Verband Region Rhein-
                                                                                 versterkt door de fiets.    Neckar
                                                                                 Marketing/promotie:         European Cyclists'
                                                                                 promoten van gebruik        Federation
                                                                                 van snelfietsroutes         Flanders' Bike Valley
                                                                                 door E-bike pilots,         vzw
                                                                                 campagnes of andere         Sustrans
                                                                                 zaken                       Stichting NHTV
                                                                                                             internationale
                                                                                                             hogeschool Breda


                                                                                                             Deelnemers regionaal:
                                                                                                             Nijmegen, Arnhem,
                                                                                                             RU, VHL, bedrijven,
                                                                                                             OV-bedrijven




                                                                                                                                                                                              30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>IGS
                                                                                                                  t. I LINt


                                                                                                                                  umegen
                                                                                                                                                                                              ~bar



                                                    re g on            arnhem
                                                                                                                                                                                 GEMEENTE



InterGemeentellik Subsidlcbureau
                                                                       nijmegen
                                                                                                                                                                Arnhem LIA
Europese initiatieven/ projecten waar de gemeente Arnhem /Nijmegen overweegt/heeft overwogen '(Lead)Partner of Associated Partner' te worden:


Benaming Project                   Thema                     EU- Programma         Beoogd resultaat          Betrokken partners       Leadpartner           Stand van zaken           Investeringsvolume en
                                                                                                                                                            project                   financiering



Smart Creativity Hubs              Innovation                INTERREG North-West   Het opzetten van          Arnhem overweegt         ERNACT (European      Step 2 proposal is
 Made4Life                         Vergroten innovatie-      Europe (NWE)          'Smart Creativity Hubs    associated partner te    Regions Network for   afgewezen.
                                   en businesskracht in de                         die de creatieve sector   worden                   Application of
                                   creatieve industrie                             stimuleren in het                                  Communication
                                                                                   gebruik van digitale      Overige deelnemers       Technologies)
                                                                                   technologie               EU: diverse Belgische,
                                                                                                             Engelse Franse KvK's,
                                                                                                             MKB bedrijven en
                                                                                                             kennisinstellingen


                                                                                                             Deelnemers regio
                                                                                                             Arnhem                                                               ,
                                                                                                             ArtEZ




                                                                                                                                                                                               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>IG igg                                                            n arnhem
                                                                                                                 G   EENTE
                                                                                                                                                                                    ~OW
                                                                                                                                   ijmegen                               GEMEENTE   NrOj


interGenieentelijk Subsidieburseu
                                                     regio          nijmegen
                                                                                                                                                        Arnhem
Benaming Project                    Thema                   EU- Programma         Beoogd resultaat         Betrokken partners         Leadpartner   Stand van zaken         Investeringsvolume en
                                                                                                                                                    project                 financiering



 ISLAND (Integrated                 Low Carbon              INTERREG North-West   Stedelijke gebieden in   Nijmegen is                Nijmegen      Step 1 proposal is
Solutions Low-carbon                Blijvende afname CO2-   Europe (NWE)          NWE hebben te maken      leadpartner                              afgewezen. Er wordt
 and Adaptive                       uitstoot door                                 met effecten van                                                  gewerkt aan nieuw
 Neighbourhood                      veranderde methoden                           klimaatverandering en    Overige deelnemers:                      voorstel.
 Development)                       stedelijke planning,                          moeten hun               Conseil départemental
                                                                                  ruimtelijke plannen      du Loiret, Radboud
                                                                                  hierop aanpassen. De     Universiteit - Faculteit
                                                                                  meeste strategieën       der
                                                                                  bevatten                 Managementwetensch
                                                                                  mitigatiemaatregelen,    appen, Ecole des
                                                                                  een integrale aanpak     Ingénieurs de la Ville
                                                                                  met adaptatie en         de Paris, Communauté
                                                                                  mitigatie ontbreekt.     d'agglomération
                                                                                  ISLAND wil barrières     Orléans Val de Loire,
                                                                                  voor gecombineerde       Gemeente Dordrecht,
                                                                                  technische oplossingen   University of Ulster,
                                                                                  waarin mitigatie en      The Built Environment
                                                                                  adaptatie worden         Research Institute
                                                                                  geïntegreerd opheffen.
                                                                                  ISLAND vindt plaats in
                                                                                  NL, F, DE en UK met
                                                                                  een beoogde spin-off
                                                                                  naar overige NWE
                                                                                  gebieden.




                                                                                                                                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                                                                                              GLSIELNir




                                                     regionigjjegén                                                             ijmegen                                      GEMEENTE two'


IntorGetneentelijk Subsidiebureau                                                                                                                           Arnhem
                      •                                                                                                                                 Stand van zaken          Investeringsvolume en
                                                                                                                                                        project                  financiering



Zero Emissie                        Urban Mobility      UIA (Urban Innovative   Versterken van (de       De gemeenten              Arnhem of Nijmegen   Er is geen aanvraag      n.v.t.
 Mobiliteits Campussen                                  Actions) - call         aantrekkelijkheid van)   Arnhem en Nijmegen                             ingediend
/ Electrische                                           december 2016           het gebruik van
 deelauto's 2.0                                                                 duurzaam (elektrisch)    Beoogde partners:                              Toelichting
 (werktitels)                                                                   vervoer door het         Provincie Gld, Clean                           De mogelijkheden van
                                                                                realiseren van een       Mobility Center,                               het indienen van een
                                                                                adequate infra-          bedrijven, kennis-                             aanvraag zijn samen
                                                                                structuur                instellingen (o.a. HAN)                        met relevante stake-
                                                                                                                                                        holders uitgebreid
                                                                                                                                                        verkend. Binnen de
                                                                                                                                                        beschikbare tijd
                                                                                                                                                        ontbreken structuur en
                                                                                                                                                        menskracht voor het
                                                                                                                                                        ontwikkelen van een
                                                                                                                                                        kansrijk (regionaal)
                                                                                                                                                        voorstel.
                                                                                                                                                        De verzamelde ideeën
                                                                                                                                                        worden in portefeuille
                                                                                                                                                        gehouden voor gebruik
                                                                                                                                                        bij toekomstige EU-
                                                                                                                                                        calls of andere
                                                                                                                                                        subsidieregelingen.




                                                                                                                                                                                          33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>IGS
                                                                                                                  GLMLLNYL
                                                                                                                                                                                        Whibr
                                                                          arnhem                                                  rnegen                                       GEMEENTE Mg,


InterGemeentelijk Subsidiebureau
                                                     regio n nijmegen                                                                                          Arnhem Lad
Europese initiatieven/ projecten waar Arnhemse! Nijmeegse instellingen bii betrokken zijn


Benaming Project                   Thema                     EU- Programma         Beoogd resultaat          Betrokken partners      Leadpartner           Stand van zaken          Investeringsvolume en
                                                                                                                                                           project                  financiering



 Plug-in                           Versterking van de        INTERREG V            een zichzelf dragende,    6 NL-D                  Gemeinde Ha minkeln   Project is goedgekeurd   Totaal project
                                   sociaal-culturele en      Deutschland-          ondernemende              tentoonstellings-                             en in uitvoering;        Investering € 0,8 mln.
                                   territoriale cohesie.     Nederland             regionale                 inrichtingen                                  looptijd 2015-2019       Financiering Partners
                                                                                   infrastructuur voor       Museum Arnhem,                                                         €0,4 mln., INTERREG
                                                                                   beeldende kunst —         Museum Nijmegen,                                                       D-NL € 0,4 mln.
                                                                                   producten op te           ArtEZ, Tetem
                                                                                   zetten.                   Enschede,
                                                                                                             Westglischer
                                                                                                             Kunstverein


                                                                                                                                                                                                             ,
 De Ler(n)ende Euregio             Werk- Versterking van     INTERREG V            structurele versterking   10 ROC's en 34          ROC Nijmegen          Project is goedgekeurd   Totaal project
 doet het!                         de sociaal-culturele en   Deutschland-          en verbetering van het    Berufskolleg's                                en in uitvoering;        Investering € 4,0 mln.
                                   de territoriale cohesie   Nederland             NL/D beroeps-                                                           looptijd 2015-2019       Financiering Partners
                                                                                   onderwijs in de                                                                                  C 1,0 mln., INTERREG
                                                                                   grensregio                                                                                       D-NL C 3,0 mln.




 Cleantech Energy                  Innovatie                 INTERREG V            grensoverschrijdend       KiEMT, Energieagentur   KiEMT                 Projectaanvraag is in    Totaal project
 Crossing                                                    Deutschland-          meer en betere            NRW, 10-20 (MKB)                              behandeling              Investering €5,9 mln.
                                                             Nederland             samenwerking te           bedrijven                                     (besluitvorming          Financiering Partners
                                                                                   realiseren in de                                                        december 2016)           C 2,9 mln., INTERREG
                                                                                   ontwikkeling van                                                                                 D-NL C 3,0 mln.
                                                                                   cleantech innovaties
                                                                                   (elektrische
                                                                                   mobiliteit, smart-
                                                                                   homes & smart-grids
                                                                                   en duurzame en
                                                                                   decentrale opwek.



                                                                                                                                                                                             34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>IG 5 ao                                                 arnhem
                                                                                                                    I.   T
                                                                                                                                                                                            .111~

                                                 region nijmegen                                                                umegen                                         GEMEENTE


InterGemeenteiijkSubsidiebumu                                                                                                                                  Arnhem
 Benaming Project               Thema                     EU- Programma   Beoogd resultaat           Betrokken partners           Leadpartner              Stand van zaken          Investeringsvolume en
                                                                                                                                                           project                  financiering



 Zorg verbindt                  Zorg - Verminderen        INTERREG V      grensoverschrijdend        Gezondheids-                 Euregio Rijn-Waal        Project is goedgekeurd   Totaal project
                                van de barrièrewerking    Deutschland-    zoeken naar                instellingen en                                       en in uitvoering;        Investering €4,6 mln.
                                van de grens              Nederland       oplossingen voor               universtiteiten in de                             looptijd 2015-2019       Financiering Partners
                                                                          vraagstukken voor de       Euregio Rijn-Waal                                                              C 2,3 mln., INTERREG
                                                                          burger, de verzekerde,                                                                                    D-NL € 2,3 mln.
                                                                          de patiënt en aan de
                                                                          andere kant een
                                                                          optimaal inzetten en
                                                                          economisch gebruik
                                                                          van de zorgfaciliteiten.



 IJCA (International            Versterking van de        INTERREG V      Bevorderen samen-              Stadt Duisburg,          Stadt Duisburg           Project is goedgekeurd   Totaal project
 Junior Councillor              sociaal-culturele en de   Deutschland-    werking tussen raden           Gemeente Nijmegen,                                en in uitvoering         Kosten € 50.000
 Advisor)                       territoriale cohesie      Nederland       van Nijmegen en                Radboud Universiteit,                                                      Financiering partners
                                                                          Duisburg door                  Universidt Duisburg-                                                       C 25.000, INTERREG D-
                                                                          begeleiding en met             Essen                                                                      NL € 25.000
                                                                          ondersteuning van NL
                                                                          en D studenten
                                                                                                     _


 M4M                            Versterking van de        INTERREG V      grensoverschrijdende           zes 100.000+steden       Stadt Duisburg (i.s.m.   Project is goedgekeurd   Totaal project
 Mensen voor Mensen             sociaal-culturele en de   Deutschland-    uitwisseling van kennis        Euregio Rijn-Waal        andere steden)           en in uitvoering;        Kosten € 50.000
                                territoriale cohesie      Nederland       en ervaringen tussen           (Düsseldorf, Duisburg,                            looptijd 2016            Financiering partners
                                                                          (semi)vrijwilligers-           Moers, Arnhem,                                                             C 25.000, INTERREG D-
                                                                          organisaties die actief        Nijmegen, Ede) +                                                           NL € 25.000
                                                                          zijn op het gebied van         (semi)vrijwilligers-
                                                                          integratie van                 organisaties op het
                                                                          vluchtelingen en               gebied van
                                                                          migranten                      vluchtelingen en
                                                                                                         migranten




                                                                                                                                                                                             35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                                                                                      regio
                                                                                                                            r arnhem
                                                                                                                              mimegen


Bijlage 2: Overzicht Europese netwerken
Netwerkorganisaties in Brussel: waar is Bureau Brussel wel en niet actief in?




 ERRIN                  Geografisch — regio's                       Ja              €2700,- per jaar    Ja, zij het   Ja, hier ligt de focus op.
                                                                                                        marginaal.

 POLIS                  Thematisch                    Mobiliteit    Ja              €9240,- per jaar    Ja.           Ja. Zij helpen mee en zijn bereid
                                                      (in brede                                                       zelf ook in projecten te gaan en
                                                      zin)                                                            mee te helpen.

 HyER                   Thematisch                    Waterstof     Arnhem lid      €5000,- per jaar    Ja            Ja. Zitten zelf ook in verschillende
                                                      en                                                              H2020 projecten. Organiseren
                                                      elektrische                                                     niet specifiek voor leden.
                                                      mobiliteit

 ICLEI                  Thematisch                    Klimaat        Nijmegen lid                       Ja            Nee.

 Covenant of            Thematisch                    Klimaat        Arnhem,                            Ja            Nee
 Mayors                                                              Nijmegen en
                                                                     Lingewaard
                                                                     signataires

 Eurocities             Geografisch - steden met                     Geen lid       €15840,- per jaar   Ja            Ja
                        >250.000 inwoners                                           of €4420,- per
                                                                                    forum

 CIVITAS/CIVINET        Thematisch en                 Mobiliteit     Geen lid                           Ja            Ja
                        Geografisch. CIVINET =


                                                                                                                                                          36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                            r_arnhem
                                                                                                                                              nijmegen
                                                                                                                           regio

                        alleen voor
                        NL/Vlaanderen

 International          Geografisch —                Onderzoek       Radboud                               Nog niet        Nog niet
 Research               onderzoeksuniversiteiten                     Universiteit is
 Universities                                                        lid
 Network



European Regions Research Innovation Network (ERRIN)

Regio lid

ERRIN is een groot Europees netwerk dat haar kantoor in Brussel houdt. Er zijn inmiddels meer dan 100 verschillende regio's lid van het netwerk. Vanuit
Nederland zijn Arnhem Nijmegen, Food Valley, Utrecht, de Randstad, Eindhoven, Leeuwarden en Twente lid. ERRIN tracht de regionale R&D-capaciteit te
ontwikkelen en doet dat middels vier speerpunten, de vier P's: Policy, Partnerships, Projects and Profile (Beleid, Partnerschappen, Projecten en Profilering).
Dit doet zij via verschillende thematische werkgroepen.

Deze werkgroepen worden allen geleid door een regio en zij drijven op de actieve participatie van de leden van de werkgroep. Op dit moment is Arnhem
Nijmegen City Region lid van de werkgroepen Bioecononny, Design Creativity,
                                                                    &         Energy & Climate Change, Health, Smart Cities en Transport. Zij vervult
binnen geen van de werkgroepen een erg actieve of leidende rol. ledere werkgroep organiseert werkgroep bijeenkomsten. Deze bijeenkomsten hebben tot
doel te werken aan de vier P's van ERRIN. Zo zijn er bijeenkomsten waar ambtenaren van de Europese Commissie uitgenodigd worden om het relevante EU-
beleid op dat thema uit te leggen, maar ook bijeenkomsten waar regio's de kans krijgen te presenteren (profilering) of zogenaamde brokerage events
(makelaars-evenementen) waarbij regio's elkaar kunnen ontmoeten en hun projectideeën kunnen bespreken (partnerschappen en projecten).

ERRIN kent een jaarlijkse contributie van €2700,- en is daarmee een relatief goedkoop netwerk. Dit valt af en toe terug te zien aan de professionaliteit van
het netwerk. Ondanks dit, is ERRIN voor een regio zoals de onze een ideale plek om mensen te ontmoeten, kennis op te doen van lopende zaken op EU- en
subsidiegebied en meetings te organiseren/onszelf te profileren. Vanuit het lidmaatschap bij ERRIN zijn in het verleden projectaanvragen gedaan,
evenementen georganiseerd en kennis opgedaan. Ons voorstel is dan ook het lidmaatschap van ERRIN te continueren.




                                                                                                                                                               37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                                   regio
                                                                                   r arnhem
                                                                                     nijmegen

POLIS Netwerk
Regio lid

Naast ERRIN is de regio ook (weer) lid geworden van het POLIS netwerk. Ook dit is een Brussel-based
netwerk, maar POLIS is in tegenstelling tot ERRIN een thematisch afgebakend netwerk: "POLIS tracht
lokale/regionale transportsystemen te verbeteren door integrale strategieën m.b.t. economische,
sociale en duurzame dimensies van transport te helpen ontwikkelen". POLIS is een oud netwerk, dat
in 1989 door de Europese Commissie is opgericht om een regionale stem richting de Europese
Commissie op nnobiliteitsgebied te kunnen zijn. Sinds die datum hebben POLIS-leden samengewerkt
om tot innovatieve en nieuwe transportoplossingen te komen.

Ook POLIS heeft verschillende werkgroepen: Environment and Health in Transport (Milieu en
Gezondheid in Transport), Mobility and Traffic Efficiency (Mobiliteits- en verkeersmanagement),
Transport Safety and Security (Veiligheid en Beveiliging) en Social and Economic Aspect of Transport
(Sociaaleconomische aspecten van Transport). De provincie Gelderland is voorzitter van de
werkgroep Environment and Health in Transport.

Polis is een waardevol netwerk omdat zij veel ervaring en expertise hebben op het gebied van
beïnvloeding en projectontwikkeling. POLIS participeert zelf ook in een veelheid aan projecten. Sinds
december 2016 is de regio Arnhem Nijmegen lid van het Management Committee van POLIS
(ambtelijke vertegenwoordiging door Bureau Brussel). Hierdoor zitten we nog meer in het
voorportaal van informatie en projectvorming.

Hye.- R
Arnhem lid

De European Association for Hydrogen and fuel cells and Electro-mobility in European Regions (HyER)
is een Europees netwerk op het gebied van waterstof en Electro mobiliteit. Met meer dan 35
deelnemende regio's en een heel aantal geassocieerde partners is het een belangrijk netwerk op het
gebied. Zij doet aan beleidsbeïnvloeding, representatie en disseminatie van waterstof en
elektromobiliteit.

ICLH
Nijmegen lid

ICLEI is een mondiaal netwerk van meer dan 1200 steden en regio's. Het netwerk focust zich op het
realiseren van een duurzame toekomst. ICLEI kent ook een Europese tak: ICLEI Europe. ICLEI doet aan
beleidsbeïnvloeding bij de VN en de EU, op meerdere fronten (Europese Commissie, Committee van
de regios, Europees Parlement). De focus ligt dus niet op projectbeïnvloeding, maar wel op het
verspreiden van kennis, het ondersteunen van lokale overheden op weg naar een duurzame
toekomst en het profileren van duurzame steden op mondiaal niveau.

Covenant of Mayors
Arnhem, Nijmegen & Lingewaard lid

Het Covenant of Mayors is een beweging van lokale en regionale overheden in de strijd tegen
klimaatverandering. Het gaat hier om een vrijwillige ondertekening van deze overheden om het doel
van 20% CO2 reductie te realiseren in 2020. Het idee is dat degenen die getekend hebben een
zogenaamd sustainable energy action plan inleveren, waarin ze uitleggen hoe ze denken dit te
bereiken.
                                                                                                   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                                                                        arnhem
                                                                                        numegen

Dit netwerk is erg goed te gebruiken om een publiek statement te maken dat je als gemeente de CO2
reductie van belang vindt. Ook is het goed om door de Europese Unie herkent te worden als een
gemeente die deze problematiek hoog op de agenda heeft. Het kan derhalve helpen bij het
aanvragen van projectsubsidies op klimaatgebied.

Partnership Urban Mobility (Urban Agenda)
Nijmegen lid

In het kader van de Europese Urban Agenda zijn meerdere thematische partnerships opgezet
waarbinnen steden samen met de Europese Commissie, lidstaten en stakeholdernetwerken werken
aan betere Europese regelgeving, betere Europese kennisuitwisseling en betere Europese
financiering. Vanuit het regionale focuspunt duurzame mobiliteit heeft Bureau Brussel in 2016 actief
gelobbyd voor lidmaatschap van het partnership Urban Mobility. Zo zit de regio in het voorportaal
voor Europese financiering en kennis voor de ambities op het gebied van duurzame mobiliteit.
Nijmegen heeft het lidmaatschap opgepakt en Bureau Brussel blijft actief in de advisering over
participatie in dit netwerk. In 2018 vormt het partnership een Actieplan, wat daarna uitgevoerd zal
worden.

Eurocities
(Nog) geen lid

Eurocities is het netwerk van grote steden in Europa. Met 130 van Europa's grootste steden als lid,
spreekt zij inmiddels namens 130 miljoen inwoners in 35 landen. Ook Eurocities werkt met
thematische fora, werkgroepen, projecten en evenementen om kennis te verspreiden en leden kans
tot netwerken te geven. Via Eurocities wordt aan beleidsbeïnvloeding en samenwerking gedaan.

Eurocities geeft de regio een profiel: dat van internationaal georiënteerde, ambitieuze en stedelijke
regio. Dit profiel kan via Eurocities op nationaal zowel als internationaal (Europees) niveau worden
uitgevent. Voorts kan lidmaatschap helpen richting te geven aan het EU beleid. Tot slot tap je met
lidmaatschap van Eurocities potentieel in een pool van grote steden, waarmee je samen aan EU
fondsenwerving kan doen.

Vanuit Nederland zijn Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven full member. Twente
en Almere zijn associated member. Dit heeft te maken met de regels binnen Eurocities.
Oorspronkelijk was netwerk slechts bedoeld voor steden met >250.000 inwoners. Metropolitane
gebieden kunnen ook lid worden, maar dan moet de administratieve kern van het gebied >200.000
inwoners hebben (zie Brabandstad). Andere metropolitane gebieden kunnen associated member zijn
(zie Twente), en hebben dan feitelijk dezelfde privileges, behalve dat ze niet in het bestuur kunnen.
Lidmaatschap kost €15.820 per jaar. Dit zou kunnen worden omgeslagen over de regionale
gemeenten, of in Gelrestad verband opgepakt kunnen worden. Voorwaarde hiervoor is wel dat
georganiseerd is wie op welk thema actief is in Eurocities, zeker ook omdat samenwerking op inhoud
plaats vindt (waardoor Bureau Brussel zelf slechts kan coördineren en algemene lobby kan doen).

CIVIT AS
Geen lid

CIVITAS is een platform voor politici, ambtenaren en experts op het gebied van stedelijke mobiliteit.
Meer dan 200 steden zijn inmiddels lid en delen via het platform hun ervaringen. Vanuit Nederland
zijn Rotterdam en Utrecht lid. Lid worden van CIVITAS kan door het tekenen van een niet-bindende

                                                                                                       39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                                   n arnhenn
                                                                                      nijmegen
                                                                   regio

verklaring the CIVITAS Declaration. Na ondertekening kun je als stad gaan profiteren van de
opgebouwde kennis en ervaringen van andere partners. CIVITAS organiseert verschillende
studiereizen, trainingen en events om deze kennisuitwisseling te faciliteren. Ook is er ruimte voor
deelnemende politici om in het Political Advisory Committee zitting te nemen en zo aan
beleidsbeïnvloeding op Europese schaal te doen.

Ook heeft CIVITAS nationale netwerken. Voor ons zou dat het CIVINET Nederland-Vlaanderen zijn.
Hiervan zijn onder andere Tilburg, Eindhoven, Den Bosch, Antwerpen, Kortrijk en Leuven lid. Als lid
kun je je profileren, meedingen in subsidies en leren van andermans' best practices.

Conclusie en aanbevelingen

Netwerkorganisaties in Brussel hebben in het verleden bewezen van grote toegevoegde waarde te
kunnen zijn. Wel geldt voor netwerken: hoe meer energie/tijd je erin steekt, hoe meer je eruit haalt.
Aangezien veel netwerkorganisaties óf thematisch zijn, óf zich via thematische werkgroepen
organiseren is expertise uit de regio van groot belang.

ERRIN is een netwerk van en voor Brusselse vertegenwoordigen, dus daar kan Bureau Brussel redelijk
goed zelf in participeren, maar alle andere netwerken brengen pas wat op bij voldoende inzet vanuit
de regio. Bij de ERRIN werkgroepen worden ook andere partners uit de regio betrokken zoals de
Economic Board, Health Valley en de kenninstellingen.

Voor een actieve deelname in deze netwerken moet wel capaciteit beschikbaar zijn en moeten
experts, beleidsadviseurs de mogelijkheid krijgen om tijd en energie in Europese projecten te
stoppen. Dit blijft een continue punt van aandacht.




                                                                                                      40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>https://www.regioan.nl/bureau-brussel/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>