<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Beheerplan Bos & Natuur
2023 – 2032
Gemeente Roermond
Postbus 900
6040AX Roermond
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Verantwoording
Titel        : Beheerplan Bos en Natuur
             : Gemeente Roermond
Datum        : Maart 2023
Auteur(s)    : Frank Janssen (BOR)
                                                       ,
                                        Pagina 2 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Samenvatting ................................................................................................................................5
1         Inleiding.........................................................................................................................7
1.1       Aanleiding en doelstellingen .........................................................................................7
1.2       Leeswijzer .....................................................................................................................8
2         Areaal............................................................................................................................9
2.1       Omvang areaal .............................................................................................................9
2.2       Beheerkaarten ............................................................................................................13
2.2.1 Thematische kaarten..........................................................................................................14
3         Specifiek beleid en wetgeving.....................................................................................15
3.1       Wet- en regelgeving....................................................................................................15
3.2       Beleid ..........................................................................................................................17
3.3       Certificering .................................................................................................................19
4         Toekomstvisie .............................................................................................................21
4.1       Visie ............................................................................................................................21
4.2       Speerpunten ...............................................................................................................22
4.3       Doelen.........................................................................................................................23
5         Kwaliteit.......................................................................................................................25
5.1       Visueel ........................................................................................................................25
5.2       Technisch....................................................................................................................26
6         Huidige situatie ...........................................................................................................29
6.1       Huidige visuele kwaliteit..............................................................................................29
6.2       Huidige technische kwaliteit........................................................................................30
6.3       Actualiteiten ................................................................................................................33
6.4       Toekomstige ontwikkelingen.......................................................................................34
6.5       Huidige budgetten.......................................................................................................35
6.6       Conclusies ..................................................................................................................36
7         Onderhoudsscenario’s ................................................................................................37
7.1       Algemeen....................................................................................................................37
7.1.1     Betekenis voor bos en natuur .....................................................................................37
7.2       Maatregelenpakketten ................................................................................................38
7.3       Reguliere onderhoudskosten (jaarlijks).......................................................................42
7.4       Incidentele kosten .......................................................................................................43
7.4.1     Meerjarig onderhoud (cyclisch)..................................................................................43
7.4.2     Achterstand in onderhoud...........................................................................................43
7.4.3     Vervangingen en renovaties .......................................................................................44
Grootschalige renovaties............................................................................................................44
Kleinschalige renovatie ...............................................................................................................44
7.5       Uitvoering ....................................................................................................................44
                                                                                                                                              ,
                                                                                                                           Pagina 3 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>7.6   Baten...........................................................................................................................45
7.7   Conclusies ..................................................................................................................46
8     Organisatie beheer .....................................................................................................48
8.1   Huidige beheerorganisatie ..........................................................................................48
8.1.1 Huidige werkprocessen...............................................................................................48
8.1.2 Planmatige beheertaken .............................................................................................50
8.1.3 Operationele beheertaken ..........................................................................................51
8.2   Toekomstige beheerorganisatie..................................................................................54
9     Conclusies ..................................................................................................................56
9.1   Verschillen 2017 – 2022 .............................................................................................56
                                                                                                                     Pagina 4 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Samenvatting
In het beheerplan worden onderstaande 5 kernvragen beantwoord.
Welk areaal maakt onderdeel uit van dit beheerplan?
Bossen, natuurterreinen en landschapselementen in de vorm van natuurpoelen, houtwallen,
singels en struweelbosjes maken onderdeel uit van dit beheerplan.
Waar streven we naar in ons bos- en natuurbeheer en wat zijn daarbij de kaders?
Gestreefd wordt naar een recreatief, duurzaam en klimaatbestending bos en natuurareaal.
Houtproductie is geen doel op zich maar staat ten gunste van de speerpunten Natuurwaarde,
recreatie en beleving én een klimbaatbestendig, duurzaam en vitale bossen en natuurgebieden.
Dit streven we na door te sturen op de kwaliteiten die bepalend worden geacht in het volstaan
in de visie en speerpunten. Dit kan opgedeeld worden in visuele en technische kwaliteitseisen.
Visueel wordt gestreefd naar een kwalitatief areaal dat divers is en een hoge belevingswaarde
heeft. Karakteristieke eigenschappen krijgen daarbij extra aandacht. Soortenrijkdom is een
ander belangrijk item. De FSC en SNL kaders zijn daarbij leidend in het beheer.
Technisch wordt gestreefd naar een vitaal areaal dat soorten- en leeftijdsdivers is. De
voorzieningen moeten functioneel en veilig zijn.
Hoe verhoud dat zich tot de huidige situatie?
De huidige situatie van de natuurarealen wordt gedefinieerd als voldoende tot goed. Er wordt
voldaan aan de SNL natuurdoeltype. Op sommige terreinen is een kwaliteitsverbetering
mogelijk. De in het vorige beheerplan vastgestelde omvormingsdoelen zijn grotendeels
behaald. Er is een verdere doorontwikkeling haalbaar door het optimaliseren van de
natuurwaarde om kwalitatief nóg betere habitatten te creëren voor de diverse doelsoorten.
De bossen zijn soortendivers en er is voor 75% voorzien in de gewenste omvorming naar
ongelijkjarig loof- en naaldbos. Binnen dit gemengd bos is nog winst te behalen in de
samenstelling tussen loof en naaldbos. Daarbij dient gestuurd te worden op de aanplant van rijk
strooiselsoorten.
De landschapselementen worden structureel onderhouden en zijn functioneel en veilig.
Bij de poelen wordt door structurele monitoring en onderhoud gestuurd op de gewenste
doelsoorten.
De technische kwaliteit van de bos- en natuur arealen wordt omschreven als voldoende. De
arealen zijn vitaal, veilig en toegankelijk en er wordt voldaan aan de SNL doelstellingen.
Voorzieningen zijn functioneel en veilig. Voor enkele voorzieningen is geen structureel beheer
georganiseerd waardoor deze voorzieningen een beheerachterstand hebben.
Wat is nodig om het areaal duurzaam in stand te houden en hoe beheren we het areaal?
Het areaal kan duurzaam in stand gehouden worden op nul kwaliteit. Een laatste omvorming
kan plaats vinden binnen de huidige maatregelenpakketten.
                                                                                      Pagina 5 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Binnen de natuurarealen zijn er kansen om in extra kwaliteitsimpulsen te voorzien. De
kwaliteitsimpulsen worden binnen het reguliere beheer opgepakt óf er wordt aangehaakt op
(provinciale) subsidies of projecten.
De voorzieningen kunnen binnen de huidige maatregelenpakketten sober en doelmatig in stand
gehouden worden. Ten aanzien van de ecologische voorzieningen dient een achterstand
weggewerkt te worden door het Roermondse beheerareaal in beeld te brengen en op te
knappen.
Hoe verhouden de kosten zich tot de beschikbare budgetten?
De geraamde commerciële kosten voor instandhoudingbeheer op nul- kwaliteit zijn fors hoger
dan de beschikbare budgetten.
Door inzet van de eigen boomploeg worden de effectieve kosten sterk gereduceerd. De
kostenreductie door inzet van de boomploeg ten opzichte van de geraamde commerciële
kostenprijzen zit op ongeveer 60%.
De exploitatiebudgetten kunnen daarmee voorzien in het structurele reguliere beheer.
Door de houtopbrengsten te reserveren binnen de reserve bos en natuur kan 3 en 5-jaarlijks in
de cyclische kosten worden voorzien. De reservevoorziening wordt hierdoor in de komende 15
jaar uitgeput.
Ten aanzien van de achterstanden in met name de (technische) voorzieningen is incidenteel
budget noodzakelijk om tot een 0- situatie te komen die duurzaam in stand gehouden kan
worden binnen de beschikbare budgetten.
Hoe organiseren we dat?
Het operationeel beheer organiseren we binnen de eigen bezetting. De bezetting is hier
momenteel voldoende voor op orde. Dit kan de komende jaren, mede door uitstroom vanwege
pensionering veranderen. Streven blijft echter wel om in specifieke kennis en kunde te blijven
voorzien binnen de eigen bezetting.
We worden daarbij desgewenst ondersteund en voorzien van specifieke expertise door
Bosgroep Zuid Nederland. Deze inzet is mogelijk vanuit de beheerovereenkomst die is
aangegaan met deze corporatie waarvan de gemeente Roermond lid is. Bosgroep Zuid
Nederland zal daarmee een sobere rol spelen in het operationele beheer maar richt zich binnen
het beheer met name op de monitoring en afhandeling van de SNL subsidie en FSC
certificering. Verder heeft het een belangrijke rol in de regionale aansluiting van de gemeente
Roermond. Deze aangepaste werkwijze zal de komende tijd in een addendum op de lopende
overeenkomst worden vastgelegd.
Het operationele beheer wordt grotendeels uitgevoerd door commerciële vaktechnische
bedrijven. Daarnaast wordt de eigen boomploeg ingezet binnen diverse maatregelpakketten
waarmee zij een belangrijke (kostendrukkende) bijdrage hebben op het beheer.
We kunnen daarmee het beheer op nul-kwaliteit efficiënt en duurzaam organiseren binnen de
beschikbare budgetten. Wel wordt geconstateerd dat diverse toekomstige ontwikkelingen
daarop een, vooralsnog onvoorzien, effect kunnen hebben. We proberen het bos- en natuur
areaal zo weerbaar- en wendbaar mogelijk in te richten op hierop te kunnen anticiperen.
                                                                                       Pagina 6 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1             Inleiding
1.1               Aanleiding en doelstellingen
Voor u ligt het nieuwe beheerplan Bos en Natuur voor de gemeente Roermond. Dit beheerplan
maakt onderdeel uit van de beheerplannen reeks voor het uitvoeren van het beheer en
onderhoud van de gehele openbare ruimte. Voor begrippen, definities en overige zaken
geldend voor alle beheergroepen wordt verwezen naar het algemene deel uit deze reeks.
In onderstaande tabel is de opbouw van de reeks weergegeven. Groen gearceerd is de locatie
van het beheerplan Bos en natuur in de reeks weergegeven.
Tabel 1: Plaats in beheerplannenreeks
 Beheerplannenreeks         Titel
 Deel 1                     Algemeen
 Deel 2                     Verhardingen
 Deel 3                     Kunstwerken
 Deel 4                     Riolering
 Deel 5                     Havens & Waterpartijen
 Deel 6                     Verkeer
 Deel 7                     Groen & Bomen
 Deel 8                     Bos & Natuur
 Deel 9                     Reiniging
 Deel 10                    Verlichting
 Deel 11                    Inrichtingselementen
 Deel 12                    Spelen
 Deel 13                    Begraafplaatsen
 Deel 14                    Sportlocaties
 Deel 15                    Kunstobjecten
 Deel 16                    Ondergronds
In 2016 is door Bosgroep Zuid Nederland, in opdracht van de gemeente Roermond, een
beheerplan en beheerovereenkomst met rol en taakverdeling opgesteld. Gedurende de
afgelopen jaren is een nieuwe vorm van samenwerking tot stand gekomen met Corporatie
Bosgroep Zuid Nederland, waarvan de gemeente Roermond lid is.
Op basis van de beheerovereenkomst van destijds, waarin de Bosgroep een meer operationele
en regisserende rol had, is het beheerplan destijds in het format van de Bosgroep geschreven.
Om meer uniformiteit aan de diverse beheerplannen te geven én om het beheerplan meer een
operationeel beheerplan te laten zijn is er in de actualisatie van 2022 voor gekozen om de
grofmazige uitgangspunten en doelstellingen van het beheerplan 2022 aan te houden maar om,
in aansluiting op de overige beheerplannen, dezelfde informatie op te nemen in het beheerplan.
                                                                                    Pagina 7 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Om die reden is bij de actualisatie van dit beheerplan verder gegaan dan enkel het evalueren
en actualiseren maar is er ook een verdiepende en concretere invulling aan het beheer
gegeven.
De beheerplannen zijn een gedetailleerde uitwerking per beheergroep vanuit de in de
Kadernota Beheer opgestelde kaders. Het opstellen van de nieuwe kadernota beheer en de
bijbehorende beheerplannen maakt deel uit van het project DIBOR (Doorontwikkeling Integraal
Beheer Openbare Ruimte). De beheerplannen hebben tot voornaamste doelen:
1.      Het in beeld brengen van het areaal.
2.      De te verwachtte kosten voor beheer en onderhoud in de komende jaren
3.      Het kwaliteitsniveau waaraan het beheer moet voldoen relateren aan de verschillende
        gedefinieerde onderhoudsscenario’s
4.      De inrichting en toekomstvisie van het beheerproces.
1.2             Leeswijzer
Het beheerplan begint met een omschrijving van het areaal (hoofdstuk 2), waarna het relevante
beleid en de wet- en regelgeving specifiek voor spelen wordt omschreven (hoofdstuk 3).
Daarnaast wordt in hoofdstuk 4 een visie en met doelstellingen opgesteld. Vervolgens wordt
ingegaan op de huidige kwaliteit en het op dit moment beschikbaar zijnde budget voor
instandhouding van het areaal (hoofdstuk 5). In hoofdstuk 6 wordt aandacht geschonken aan de
opgestelde onderhoudsscenario’s in de gemeente en wordt aangegeven of de theoretisch
benodigde budgetten voldoende zijn om te voldoen aan de eisen gesteld in de
onderhoudsscenario's. In het laatste hoofdstuk wordt ingegaan op de organisatie van het
beheer (hoofdstuk 8). Tot slot worden de verschillen met het oorspronkelijke beheerplan in
hoofdstuk 9 weergegeven.
                                                                                   Pagina 8 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2              Areaal
Het areaal van Bos en Natuur is vastgelegd in een digitale beheerkaart en bijbehorende
opstandslegger. De beheerkaart en opstandslegger zijn thematisch opgebouwd en vormen het
belangrijkste hulpmiddel in de voorbereiding, uitvoering en verantwoording van het beheer.
In dit hoofdstuk worden de samenstelling, opbouw en totstandkoming van het areaal en de
verschillende kaartlagen en eventuele thema’s nader toegelicht.
2.1               Omvang areaal
Het gehele areaal bevind zich in het structuurgebied “buiten” en wordt grofweg ingedeeld in
bos- en natuurgebieden met een specifiek karakter en in een specifieke omgeving.
Peildatum van de arealen is 2022.
2.1.1 Deelgebieden
Roermond kent diverse omgevingen met natuur. Dit kunnen solitairen elementen zijn met een
natuurlijk / gebiedseigen karakter óf grotere aaneengesloten gebieden met meerdere type
arealen. De belangrijkste deelgebieden (qua grootte) worden in onderstaand weergegeven.
Tabel 2: Arealen per structuurgebied
  Deelgebieden                   Som van ha      Percentage
  Bisschopskamp                            25,95             8,41%
  Breidberg                                21,40             6,94%
  De Bosberg                             106,64             34,56%
  de Lanck                                 26,96             8,74%
  Hattem                                   17,32             5,61%
  Het Veen                                 14,18             4,60%
  Kerkebroek                               12,17             3,94%
  Spik                                     20,91             6,78%
  Wandelpark                               10,44             3,38%
2.1.2 Type areaal
Het areaal wordt grofweg in 3 type areaal ingedeeld. Onderstaand worden deze type
gedefinieerd.
Bossen
Een aaneengesloten eenheid van bomen met oeverbegroeiing > 1000 m2.
Natuur
Areaal met veelal kruidachtige of heide vegetatie zonder overmatige houtige opstanden.
Landschapselementen
Solitaire, voor het landschap kenmerkende elementen in de vorm van een poel of ( meestal
lijnvormige) houtopstand met een combinatie van bomen en oeverbegroeiing <1000 m2.
                                                                                   Pagina 9 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Tabel 3: Arealen per Type
 Type                     Som van ha       Percentage
 Bos                               166,19              53,86%
 Landschapselement                   42,49             13,77%
 Natuur                              99,87             32,37%
 Eindtotaal                        308,55             100,00%
Figuur 1: Aandeel per Type
2.1.3 Provinciale ambitietype en SNL-doelstellingen
Belangrijk uitganspunt in het bos- en natuurbeheer is het vinden van aansluiting op de
omgeving en regio. Bos en natuur en het beheer ervan houdt namelijk niet op bij de
gemeentegrenzen.
De provincies zijn gebiedsregisseur voor het landelijk gebied. Zij brengen de betrokken partijen
bij elkaar die zorgen voor het beleid en de uitvoering van natuur- en landschapsbeheer. De
provincies bepalen tevens welke doelen ze willen realiseren en met welke middelen zij dit doen.
Belangrijk uitgangspunt voor het bos- en natuurareaal in Roermond is het provinciaal
Natuurbeheerplan (NBP) en de daarin vastgestelde geambieerde natuurbeheertype ofwel
Ambitietype. In het NBP begrenzen en beschrijven provincies de gebieden waar beheerders
subsidie kunnen krijgen voor het beheer en de ontwikkeling van natuur, agrarische natuur en
landschapselementen.
Via het Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL) verlenen de provincies subsidie voor het
behoud en de ontwikkeling van natuurgebieden en landschappen. De daarmee
samenhangende SNL doelstellingen vormen de basis in het beheer en vragen daarom om een
aparte kartering in het areaal.
De belangrijkste en meest voorkomende SNL doelstellingen in Roermond betreffen:
     - L01.01 Poel en klein historisch water
     - L01.02 Houtwal en houtsingel
     - N07.01 Droge heide
     - N12.01 Kruiden- en faunarijk grasland
     - N14.03 Haagbeuk- en essenbos
     - N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos
     - N14.01 Rivier- en beekbegeleidend bos
                                                                                   Pagina 10 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De uitvoering van het beheer wordt ingestoken op de beheerrichtlijnen welke door de Unie van
Bosgroepen zijn opgesteld in het kader van de SNL-certificering. Deze geven sturing en richting
aan het operationeel beheer en vinden vertaling in de diverse beheercategorieën en
maatregelenpakketten.
2.1.4 Beheercategorieën
Om een meer operationele invulling en kartering te geven aan de verschillende beheerarealen,
én om een koppeling te maken tussen de SNL doelstellingen en daarmee samenhangende
maatregelenpakketten is er voor gekozen om de type arealen in te delen op beheercategorieën.
Met de beheercategorieën wordt richting gegeven aan het beheer om invulling te geven aan de
visies en doelstellingen t.a.v. SNL én kan een beeld gevormd worden van de huidige situatie én
de doelstellingen. Een beheercategorie kan aansluiten op meerdere SNL doelstellingen.
Vertaling in concrete uitvoering vind plaats in de maatregelenpakketten die in hoofdstuk 7 nader
worden toegelicht.
Per type areaal kunnen meerdere of verschillende beheercategorieën voorkomen.
Er wordt onderscheid gemaakt in 9 verschillende beheercategorieën die als volgt worden
gedefinieerd:
Akker grasland:
Kruidenrijke vegetatie die in stand gehouden wordt door de akker machinaal te bewerken.
Heide:
Schrale vegetatie. veelal in stand gehouden door landschapsbeheer middels
schapenbegrazing.
Kruiden grasland:
Natuur met een open karakter bestaande uit veelal kruidenrijke vegetatie die grotendeels in
stand gehouden door landschapsbeheer middels schapenbegrazing.
Landschappelijke beplanting:
Houtwal, houtsingel of struweelbeplanting in een veelal lijnvormige structuur in een sterke
samenhang met het omliggende landschap en haar functionaliteiten. Bestaande uit bomen met
houtachtige onder begroeiing.
Loofbos:
Aangesloten houtopstand van meerjarige bomen en jonge onderbegroeiing bestaande uit
overwegend loofbomen.
Naaldbos:
Aangesloten houtopstand van meerjarige bomen en jonge onderbegroeiing bestaande uit
overwegend naaldbomen.
Ongelijkjarig gemengd loof / naaldbos:
Aangesloten houtopstand van meerjarige bomen en jonge onderbegroeiing bestaande uit een
variatie van loof en naaldbomen van diverse leeftijden en soorten.
Poel:
Natuurlijk ontstane of gegraven laagtes, al dan niet met een historisch karakter, voor een
specifieke doelsoort. Zodanig ingericht dat de omstandigheden geschikt zijn voor de
voortplanting van diverse doelsoorten zoals kikkers, padden, salamanders en libellen.
                                                                                    Pagina 11 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Tijdelijke natuur:
Tijdelijk, op een natuurlijke wijze ingerichte gebieden, veelal in stand gehouden door
landschapsbeheer middels runder- of schapenbegrazing.
Tabel 4: Arealen per beheercategorie
 Beheercategorieën                              Som van ha       Percentage
 Akker grasland                                           5,84                 1,89%
 Heide                                                   25,10                 8,13%
 Kruidenrijk grasland                                    61,33                19,88%
 Landschappelijke beplanting                             20,70                 6,71%
 Loofbos                                                 49,94                16,19%
 Naaldbos                                                 7,20                 2,33%
 Ongelijkjarig gemengd loof / naaldbos                 128,82                 41,75%
 Poel                                                     2,13                 0,69%
 Tijdelijke natuur                                        7,48                 2,43%
 Eindtotaal                                            308,55                100,00%
Figuur 2: Aandeel per beheercategorie
                                   Beheercategoriën
                                                        Akker grasland
                        1%     2%
                           2%                           Heide
                                      8%
                                                        Kruidenrijk grasland
                                                        Landschappelijke beplanting
                                             20%
     42%                                                Loofbos
                                                        Naaldbos
                                            7%
                                                        Ongelijkjarig gemengd loof /
                                                        naaldbos
                                    16%                 Poel
                      2%                                Tijdelijke natuur
2.1.5 Overig areaal en voorzieningen
Naast arealen met bepaalde eigenschappen zijn er ook voorzieningen aanwezig in de bossen
en natuurgebieden die bijdrage aan onze visie en doelstellingen, toegankelijkheid en het
gebruik van de bos en natuurarealen.
Ecologische voorzieningen
Ecologische voorzieningen zijn er op gericht om met name als faunavoorziening te voorzien in
optimale leefomstandigheden voor bepaalde doelsoorten. Daarmee hebben deze voorzieningen
een onlosmakelijke koppeling met het bos en natuur areaal. Het is vooral van belang in een
functioneel en structureel instandhoudingsbeheer van deze voorzieningen te voorzien.
                                                                                     Pagina 12 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Archeologische voorzieningen
De archeologische voorzieningen zorgen voor beleving en zorgen voor een cultuurhistorische
waarde. Het beheer dient er op gericht te zijn dat het archeologische bodemarchief niet
beschadigd raakt door gebruik en / of begroeiing. Begroeiing mag niet diep wortelen en mag de
bodemstructuur niet verstoren. Bodemerosie dient voorkomen te worden. De grondwaterspiegel
mag niet gewijzigd worden. In het geval van bodemwerkzaamheden dient een vergunning
aangevraagd te worden bij het rijk (rijksmonumenten) of gemeente (gemeentelijke
monumenten).
Meubilair
Dit kunnen banken en prullenbakken zijn maar bijvoorbeeld ook informatieborden en
slagbomen. Beheer en onderhoud en budgetten is belegd binnen het beheerplan meubilair of
wordt verzorgt vanuit andere beleidsmatige clusters. Meubilair dat een directe bijdrage leveren
aan het beheer van bos en natuur areaal maken onderdeel uit van dit beheerplan.
Terrein afscheidende rasters en toebehoren.
Afrasteringen die een directe bijdrage leveren aan het beheer van bos en natuur areaal (zoals
rasters en poorten rondom de begrazingsgebieden) maken onderdeel uit van dit beheerplan.
Andere rasters, zoals bijvoorbeeld ecologische dassenrasters, maken onderdeel uit van het
areaal ecologische voorzieningen.
De zwartwild-kerende rasters maken ook geen onderdeel uit van dit beheerplan en worden
beheerd door externe partijen.
Allen hebben direct of indirect raakvlak met het bos en natuur areaal en het beheer ervan.
2.2              Beheerkaarten
De beheerkaart is het uitgangspunt voor de diverse thematische kaartlagen en zijn allen digitaal
vastgelegd en beschikbaar. De punt-, lijn-, en vlakobjecten hebben in beginsel een vergelijkbare
geografische structuur en opbouw. De vlak eigenschappen worden op attribuut niveau verwerkt
in een achterliggende dataset (de opstandslegger).
In 2022 heeft een herijking en digitalisering van deze dataset en kaartlagen plaatsgevonden en
is er voor gekozen om het gegevensbeheer over te nemen van de Bosgroep en weer in eigen
beheer te nemen om zo een concreet en zo actueel mogelijk gegevensbestand te verkrijgen.
Ontsluiting gaat vanaf 2023 in GBI World plaatsvinden en zal ook online ontsloten worden om in
het operationele beheer te kunnen gebruiken. We proberen daarmee in te spelen op een
multifunctioneler en meer digitaal gegevensbeheer.
Binnen de beschikbare informatie en kaartagen is onderscheid te maken tussen basiskaarten
en thema kaarten. De diverse kaartlagen worden in onderstaande passage omschreven.
2.2.1. Omgevingsbeheer: Basiskaartlagen
De basisbeheerkaarten geven de basisinformatie weer voor de bos- en natuur arealen.
Gebiedskaart:
Hierin zijn de verschillende deelgebieden zoals in paragraaf 2.1.1. uiteengezet opgenomen.
Typekaart:
Hierin zijn de 3 verschillende type areaal weergegeven zoals in paragraaf 2.1.2. uiteengezet.
Natuurbeheertypekaart
Het (geambieerde) natuurbeheertype wordt op afdelingsniveau vastgelegd. Hierbij wordt de
provinciale systematiek aangehouden. De begrenzing binnen het natuurbeheerplan is
aangeduid op twee kaarten, de beheertypenkaart en de ambitiekaart. Op de beheertypenkaart
staat de actuele natuursituatie voor het (agrarisch) natuurbeheer. Op de ambitiekaart staat de
                                                                                   Pagina 13 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>ambitie van de provincies voor de (agrarische) natuur. Subsidie is alleen mogelijk voor de
beheertypen van de Index Natuur en Landschap die in het Natuurbeheerplan zijn begrensd en
vastgesteld.
SNL beheerkaart
Hierin zijn vakken en afdelingen weergegeven, waarop een SNL doelstelling is vastgesteld en
waarop subsidie verkregen wordt zoals in paragraaf 2.1.3. uiteengezet.
Beheerkaart
Hierin zijn beheercategorieën weergegeven zoals in paragraaf 2.1.4. uiteengezet.
2.2.1 Thematische kaarten
De thematische kaartlagen zijn allen gebaseerd op één of meer kenmerken welke zijn
opgenomen in de beheerkaart of geven een specifieke eigenschap van een bepaald type of
categorie weer. Meestal aansluitend op een bepaalde specifieke maatregel of thema.
Maatregelenkaart
Vertaling van de beheercategorieën vind plaats in maatregelenpakketten. Deze geven
informatie over de grofmazige beheeracties. In deze kaartlaag zijn de maatregelenpakketten die
van toepassing zijn op de diverse vakken weergegeven en vormen de basis voor diverse
opdrachtverstrekkingen. Dit geeft een grofmazig beeld van de type werkzaamheden die in de
gebieden plaats vinden om invulling te geven aan de beheerrichtlijnen.
Soortensamenstellingskaart
Variatie in het areaal wordt mede bepaald door de soortensamenstelling van de bosarealen. De
soortensamenstelling en hoofdboomsoorten zijn in 2022 opnieuw bepaald en worden in deze
themakaart weergegeven.
Archeologische monumentenkaart
In het landelijk gebied zijn veel archeologische- en oorlogsmonumenten aanwezig.
Geschiedenis is onlosmakelijk verbonden met het bos en natuurareaal en het de recreatieve
waarde ervan. De archeologische monumenten zijn opgenomen in het digitale
gegevensbeheersysteem en zijn op afdelingsniveau opgenomen en gerelateerd aan de diverse
vakken uit de beheerkaart.
                                                                                   Pagina 14 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>3                 Specifiek beleid en wetgeving
Bij de voorbereiding en uitvoering van het beheer wordt rekening gehouden met certificeringen,
relevante wet- en regelgeving en vigerend beleid. In onderstaande afbeelding is overzichtelijk
weergegeven welk wetgeving, beleid en certificering betrekking heeft op het beheer.
Figuur 3: Gerelateerd wetgeving en beleid
            • Wet Natuurbescherming              • Gemeente:                                  • FSC®
Wetgeving
                                        Beleid
                                                                              Certificering
            • Omgevingsverording 2014              • Structuurvisie                           • SNL
            • Zorgplicht en                          kwaliteitsbijdrage
              aansprakelijkheid                    • Ecologische
              (Burgerlijk wetboek)                   structuurkaart
            • Wet gewasbeschermings                • Dassenbeleidsplan
              middelen en biociden                 • Duurzaamheidsvisie
            • EU-houtverordening                   • Groenvisie
            • Erfgoedwet                           • Omgevingsvisie
            • Erfgoedverordening 2018              • Kap- en compensatie
            •                                        regeling
            Met ingang van de
            omgevingswet komen                   • Provincie:
            ook de volgende                        • Natuurprogramma 2023 -
            provinciale                              2030
            beleidsstukken te gelden:              • Limburgse aanpak
            • Omgevingsverordering                   bossen
              2021                                 • Programma landschap
                                                   • POL2014
                                                   •
                                                 Met ingang van de
                                                 omgevingswet komen
                                                 ook de volgende
                                                 provinciale
                                                 beleidsstukken te gelden:
                                                   • POVI (Provinciale
                                                     omgevingsvisie)
3.1            Wet- en regelgeving
In de volgende paragraaf worden bovengenoemde wetten en beleidsstukken uiteen gezet en
wordt aangegeven op welke manier zij van invloed zijn op dit beheerplan.
Wet natuurbescherming:
De Wet natuurbescherming is een samenvoeging van:
   - Natuurbeschermingswet 1998;
   - Flora en faunawet;
   - Boswet.
In de Wet natuurbescherming is de bescherming van gebieden, zijnde Natura 2000 gebieden
geregeld. De bescherming van plant- en diersoorten is hierin vastgelegd en de bescherming van
bossen. Bij de voorbereiding en uitvoering van beheermaatregelen is het van belang om rekening te
houden met wettelijk beschermde flora- en fauna en archeologische monumenten.
Binnen de wet bestaat de mogelijkheid om met Gedragscodes te werken. Wanneer volgens een
(goedgekeurde) gedragscode gewerkt wordt, dan wordt voldaan aan de zorgplicht. Het is hiermee
                                                                                                 Pagina 15 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>niet nodig om voor activiteiten die binnen de Gedragscode vallen telkens een individuele
ontheffingen/vergunningen aan te vragen bij de Provincie. Binnen de gemeente Roermond wordt met
goedgekeurde gedragscodes gewerkt in het operationele beheer. Voor de gemeentelijke bos en
natuurterreinen betreft dit de gedragscode natuurbeheer.
Omgevingsverordening 2014 / 2021:
In de omgevingsverordering staan de regels van de provincie hoe om te gaan met arealen die
vallen binnen de begrenzing van de provincie.
In de wet natuurbescherming heeft de Provincie de verantwoordelijkheid over nagenoeg alle
groene taken en regelgeving. Om die verantwoordelijkheid goed te kunnen uitvoeren is de
Omgevingsverordening Limburg 2014 op de onderdelen bossen, faunabeheer, tegemoetkoming
bij faunaschade, soortenbescherming en Natura 2000 opgenomen in hoofdstuk 3 van de
Omgevingsverordening 2014.
Met ingang van de omgevingswet zal de omgevingsverordening van 2021 in werking treden.
Zorgplicht en aansprakelijkheid (burgerlijk wetboek):
Met name risicomanagement en zorgplicht t.a.v. de openstelling en recreatieve waarde is van
toepassing op de gemeentelijke bos en natuurterreinen. Het areaal dient te allen tijden schoon,
heel en veilig te zijn en als beherende instantie ben je vanuit de zorgplicht ervoor
verantwoordelijk om alles in het werk te stellen om hierin te voorzien en de veiligheid te borgen.
Visual Tree Assesment (VTA) is daarbij ten aanzien van veiligheid het voornaamste middel om
in deze zorgplicht te voldoen. De gemeente heeft als beheerder en eigenaar een wettelijke
zorgplicht met als doel een veilig en vitaal bomenbestand. De VTA boomcontrole is een
landelijk (juridisch) geaccepteerde vorm van boomcontroles. De doelstelling is vitaliteit en
veiligheid van bomen in beeld te brengen, vast te leggen en te waarborgen. Belangrijk is
regelmatig te controleren en te registreren en op basis van de bevindingen maatregelen te
nemen. Op deze wijze blijven bomen veilig en vitaal en worden schades en
aansprakelijkheidstelingen zo veel mogelijk voorkomen.
Uitgangspunt bij de VTA in onze bossen is een driejaarlijkse VTA op de geselecteerde randen
en lanen die direct grenzen aan recreatieve paden en intensief gebruikte arealen. Uitgangspunt
daarbij is de handleiding van het VBNE.
In 2023 worden de te controleren gebieden gedigitaliseerd en worden de monitoringsgegevens
per ronde verwerkt in een digitale kaartlaag zodat informatie ook digitaal kan worden verwerkt.
Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden:
Een ieder is verplicht op zorgvuldige wijze om te gaan met gewasbeschermingsmiddelen,
biociden, de daarbij behorende werkzame stoffen. Die zorgvuldigheid houdt in ieder geval in,
dat een ieder, die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten
gevaar ontstaat of kan ontstaan voor een mens, voor een dier of voor planten waarvan de
instandhouding gewenst is, voor planten die aan anderen toebehoren, voor de bodem of voor
het water, verplicht is dergelijk handelen achterwege te laten, tenzij dat in alle redelijkheid niet
van hem kan worden gevergd. Vanuit zorgplicht zijn beherende instanties verantwoordelijk om
in ieder geval alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hen kunnen worden verwacht
nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken.
Binnen het gestelde verbod zijn diverse uitzonderingen gesteld. Veelal plantsoorten die anders
niet of zeer moeilijk te bestrijden zijn. Zoals Japanse duizendknoop, Hemelboom,
Reuzenberenklauw, Kweek en Amerikaanse vogelkers.
                                                                                       Pagina 16 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Belangrijkste uitgangspunt in het gebruik van al dan niet toegestane middelen is de door Het
College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden(CTGB) uitgegeven
toelatingslijst.
Voor onkruidbeheer gebruikt de gemeente zeer beperkt, en enkel in uitzonderlijke gevallen,
gewasbeschermingsmiddelen. Enkel als daar, in het belang van de natuurontwikkeling
zwaarwegende argumenten voor zijn en bijvoorbeeld regulier (rooi)werk niet tot het gewenste
resultaat leidt. Uitzonderingen zijn hardnekkige onkruiden die zeer moeilijk handmatig of
machinaal blijvend te verwijderen zijn.
EU-Houtverordening:
Een onderdeel van het gemeentelijk bosbeheer is het, op basis van selectieve uitkap en
dunning, uitzagen/ kappen van hout. De gemeente Roermond exploiteert dit hout zelf. Om te
voorkomen dat er illegaal gekapt hout op de markt gebracht wordt, dient de gemeente te
voldoen aan de eisen uit de Europese houtverordening.
Deze verordening borgt dat de herkomst van de aangeboden producten in beeld is en legaal is.
Door te werken met gerenommeerde bosexploitatiebedrijven wordt hierin voorzien. De
gemeente Roermond verkoopt het hout dat wordt verkregen uit de bossen aan deze bedrijven.
Zij brengen het hout vervolgens op de markt. Op basis van een houtverkoopcontract met de
betreffende partij en een registratie op basis van uitlossingsformulieren wordt voorzien in de
gestelde eisen.
Erfgoedwet en erfgoedverordening:
De archeologische monumenten zijn beschermd op basis van de Erfgoedwet (archeologische
rijksmonumenten), dan wel op basis van de Erfgoedverordening 2018 van de gemeente.
De controle op de aanwezigheid van archeologische monumenten vindt plaats op
afdelingsniveau. In het geval er één of meer archeologische monumenten worden aangetroffen
dan wordt het monumentnummer en de controledatum opgeslagen in de attribuutgegevens van
het object.
In het operationeel beheer wordt hier rekening mee gehouden.
3.2              Beleid
In het bos- en natuurbeheer is met name provinciaal beleid kaderstellend. Daarnaast zijn er
gemeentelijke beleidsplannen of visies waarmee rekening gehouden dient te worden.
3.2.1. Provinciaal beleid
Sinds 2014 is de provincie verantwoordelijk voor vrijwel het gehele natuur- en landschapsbeleid.
De provincie is met name, conform het Decentralisatieakkoord Natuur, verantwoordelijk voor het
voldoen aan de Europese natuurrichtlijnen en de Europese Landschapsconventie (verdrag van
Florence) voor zover de door het Rijk verstrekte budgetten dat mogelijk maken.
Een en ander is vertaald in provinciaal beleid en regelgeving. De belangrijkste kaders worden
gesteld in het Natuurprogramma 2023-2030, Limburgse aanpak bossen en het Programma
Landschap.
Alle programma’s hanteren de 4 B’s: Behoud, bevorderen, beheer en beleving. Centraal in het
provinciaal natuurbeleid staat het behoud en de versterking van de biodiversiteit binnen een
natuur inclusieve samenleving.
Natuurprogramma 2023-2030:
Binnen het natuurprogramma wordt ingezet op een robuuste natuur, Limburg natuur inclusief en
Limburgers voor groen.
                                                                                    Pagina 17 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Limburgse aanpak Bossen
Binnen de Limburgse aanpak Bossen wordt ingezet op een gezond, toekomstbestendig en groter
bosareaal, dat een aantal belangrijke maatschappelijke functies naar behoren kan vervullen.
Programma landschap
Het Programma Landschap past de hierboven genoemde 4 B’s toe op het Limburgse landschap.
Provinciale Omgevingsvisie(POVI)
Op 25 oktober 2021 is de Provinciale omgevingsvisie vastgesteld (POVI). De POVI is vanaf dat
moment het overkoepelende beleidsmatige uitgangspunt gaan vormen. Het vervangt daarmee
onder andere de POL2014.
De POVI vormt de lange termijn visie van Limburg. Hierin zijn drie hoofdopgaven geformuleerd:
              o Een aantrekkelijk, sociale, gezonde en veilige leefomgeving;
                     ▪ In stedelijk c.q. bebouwd gebied;
                     ▪ In landelijk gebied;
              o Een toekomstbestendige, innovatieve en duurzame economie (inclusief
                 landbouwtransitie);
              o Klimaatadaptatie en energietransitie.
3.2.2. Gemeentelijk beleid
Naast kaderstellend provinciaal beleid zijn er diverse visies en beleidsstukken die aanhaken op
het natuurbeheer en vragen om een inpassing.
Structuurvisie kwaliteitsbijdrage
De structuurvisie kwaliteitsbijdrage geldt voor rode ontwikkelingen buiten de
bebouwingscontouren. Compensatie is daarbij vereist. Dit kan de initiatiefnemer zelf doen of
middels een financiële bijdrage. De compensatiegelden die hierbij worden ingezet op
kwaliteitsbijdrages. Deze acties en middelen maken geen onderdeel uit van dit beheerplan maar
kunnen in een extra kwaliteitsbijdrage in het te beheren areaal vormen.
Duurzaamheidsvisie
In het beheer wordt zo veel als mogelijk aangesloten op de duurzaamheidsgedachte die in de
duurzaamheidsvisie voor Roermond is vastgelegd. Via het beheerplan bos en natuur wordt
ingezet op versterking van de natuur en het groen in de zin van verbetering van de kwalitatieve
aspecten en, waar mogelijk, uitbreiding van areaal. Daarnaast is de natuur en het groen
toegankelijk voor onze inwoners en is het streven om samen met onze inwoners een “bruikbare
groene buitenruimte” te creëren (denk daarbij ook aan voedselbossen, circulaire en eetbare
groene ruimte).
Groenvisie
De groenvisie zegt met name iets over het stedelijk gebied en is daarmee niet heel relevant
voor operationeel beheer. Echter worden hier wel het Roerdal, Swalmdal en Maasnielderbeek
genoemd als belangrijke groene structuren die beschermd moeten worden. Deze
groenstructuren staan ook in sterke verbinding met het bos en natuurareaal.
Gemeentelijk omgevingsvisie
De nieuwe omgevingsvisie omvat de gemeentelijke lange termijn visie en ambities.
Hierin wordt ook aandacht besteed aan het buitengebied.
Op 1 januari 2024 treedt (naar verwachting) de Omgevingswet in werking. Het is dan voor de
gemeente ook verplicht om een omgevingsvisie op te stellen voor het hele grondgebied. De
gemeente Roermond is daar mee bezig en in juni 2022 heeft de ontwerp omgevingsvisie ter
inzage gelegen.
                                                                                     Pagina 18 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Bij opstellen van dit beheerplan wordt de omgevingsvisie Roermond gereed gemaakt voor
behandeling door de gemeenteraad. De onderhoud- en beheerplannen dragen bij aan de
doelen uit de gemeentelijke omgevingsvisie. In de omgevingsvisie zijn enkele kernopgaven
benoemd. De beheerplannen voor bos- en natuurbeheer dragen met name bij aan de volgende
kernopgaven:
     • Kernopgave 4: De gezonde en veilige stad
     • Kernopgave 7: De duurzame stad; klimaat en duurzaamheid
     • Kernopgave 8: De schoonheid van stad en ommeland
In het verlengde van de duurzaamheidsvisie, groenvisie en omgevingsvisie is klimaatadaptatie
een belangrijk onderwerp dat terugkomt in diverse visievormende beleidsdocumenten. De 3
hoofdthema’s voor klimaatadaptatie zijn droogte, wateroverlast en hitte. Voor de eerste twee is
het beleid vastgelegd in het GRP en het Waterketenplan.
Ecologische structuurkaart
Deze kaart betreft een momentopname en is in principe enkel beeldvormend en geeft geen
vastgestelde (beleids-)kaders. De kaart stelt geen kaders ten aanzien beheermaatregelen voor
het bos- en natuurbeheer.
Dassenbeleidsplan
In het Dassenbeleidskaart heeft de gemeente zich uitgesproken over het feit dat het de
populatie aan dassen in stand wil houden. Dit kan van invloed zijn op het te beheren bos- en
natuurareaal.
Kap en compensatieregeling
In principe is de wet natuurbescherming leidend in de kap- en compensatieregelingen.
De gemeentelijke kap- en compensatieregeling kan aanvullende kaders stellen.
3.3              Certificering
Naast beleidsstukken die kaderstellend zijn voor het beheer zijn er binnen het bos- en
natuurbeheer enkele certificeringen die kaders stellen voor het beheer.
FSC Certificering
De bossen van de Gemeente Roermond zijn FSC®-gecertificeerd via het groepscertificaat van
de Unie van Bosgroepen. Met name in de kap en exploitatie wordt hiermee rekening gehouden.
Bij deelname aan de FSC® valt in principe het volledige areaal aan bosbezittingen onder de
certificering met een beperkte keuzevrijheid; grotere aaneengesloten stukken bos met een
productiedoelstelling moeten als geheel opgenomen worden. Terreinen anders dan bos, zoals
natuurterreinen en landschapselementen, kunnen buiten de FSC® gelaten worden. Omwille
van duidelijkheid wordt op afdelingsniveau vastgelegd of deze onder de FSC®-certificering valt.
SNL subsidiestelsel (Natuurbeheerplan)
De provincie Limburg wil de natuurwaarden in haar gebieden graag behouden en verder
ontwikkelen. Het Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL) geeft de voorwaarden aan om in
de provinciaal vastgestelde doelen te voorzien. Provincies geven met dit stelsel subsidie voor
het behoud en de ontwikkeling van (agrarische) natuurgebieden en landschappen.
Het maakt daarin onderscheid tussen ambitietype en beheertype.
Ambitietypen: In het Natuurbeheerplan zijn de ambities t.a.v. nieuw aan te leggen of verder te
ontwikkelen natuur vastgelegd. Waar mogelijk wordt bij de uitvoering van het reguliere beheer
rekening gehouden met de uitgesproken ambitie en voorkomende aandachtsoorten. Voor de
realisatie hiervan stelt de Provincie, in aanvulling op de budgetten voor regulier beheer,
                                                                                     Pagina 19 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>subsidies beschikbaar. De ontwikkeling van nieuwe natuur valt in principe buiten de reikwijdte
van dit beheerplan.
Beheertypen: De uitvoering van het beheer is voor zover mogelijk gebaseerd op de
beheertypenkaart van de Provincie Limburg. In de SNL beheerkaart in bijlage 6b zijn de
beheertypen op afdelingsniveau opgenomen. Het instandhoudingsbeheer is gebaseerd op de
beheerrichtlijnen zoals die door Bosgroep Nederland, in opdracht van de provincie, zijn
opgesteld om richting te geven aan het beheer.
Wanneer voldaan wordt aan de doelstellingen, dan wordt subsidie verstrekt. In de
opstandslegger is op vakniveau aangegeven welke doelstellingen zijn vastgesteld.
Voor een beschrijving van de regio en de gewenste ontwikkelingsrichting wordt naar de
stimuleringsplannen Midden Limburg Oost en West verwezen.
Bosgroep Nederland is één van de gecertificeerde partijen voor het aanvragen van SNL-
beheersubsidies. Als lid van deze corporatie voorzien zij in de beschikking en doorvertaling van
dit SNL subsidiestelsel richting haar leden en vormt dit een van de belangrijkste taken binnen
de beheersovereenkomst tussen gemeente Roermond en de Bosgroep.
Monitoring van de SNL doelstellingen, audit en sturing hierin wordt ook door de Bosgroep
verzorgt voor haar leden.
                                                                                    Pagina 20 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>4             Toekomstvisie
4.1              Visie
De Gemeente Roermond heeft voor haar bossen, natuurterreinen en landschapselementen
voor de periode 2017-2026 een visie en heldere doelen vastgesteld. Deze zijn in 2023 herijkt.
4.1.1. Visie en doelen
Dit vertaald zich in de volgende visie van dit beheerplan:
Vertaling van deze visie wordt als volgt concreter per terreintype omschreven.
Natuur:
   ‘Het beheer van de bos- en natuurterreinen is gericht op het versterken van de recreatieve
   aantrekkingskracht, door de huidige natuurwaarden te versterken en te ontwikkelen, biodiversiteit
   te verhogen en cultuurhistorische waarden beleefbaar te maken. Hierbij wordt rekening
   gehouden met de klimatologische ontwikkelingen en streven wij naar een klimaatbestendig en
   duurzaam areaal. Houtproductie is geen doel op zichzelf, maar staat ten dienste van de
   hierboven genoemde doelen.’
Binnen de natuurterreinen streven wij naar het behalen van de SNL doelstellingen en sturen we
met name op diversiteit in doelsoorten. Daarbij zetten we, wanneer mogelijk, extra stappen voor
het verhogen van de biodiversiteit van onze natuurgebieden. Dit doen wij bijvoorbeeld door het
benutten van (provinciale) subsidies.
Bossen:
Binnen de bossen wordt gestreefd naar een klimaatbestendig, ongelijkjarig loof- en naaldbos.
Het streven is om toe te werken naar een groter percentage loofhout in onze bossen. Het
naaldhout is noodzakelijk als economische drager van het bos. Wanneer naar 100% loofhout
gestreefd zou worden, dan zou dit betekenen dat oude, gezonde dennen (tussen 60 en 90 jaar)
hiervoor gekapt zouden moeten worden. Dit achten wij niet wenselijk.
Landschapselementen:
Ten aanzien van de landschapselementen streven wij naar structuren en elementen die passen
in de omgeving. Aangezien landschapselementen zich vaak in een omgeving bevinden waar
meerdere belangen spelen wordt hier rekening mee gehouden en is het functionele aspect
hierin, naast de natuur- en gebiedseigen waarde, van belang. Zo wordt bijvoorbeeld rekening
gehouden met het agrarische belang, recreatieve functionaliteit en het natuurbelang.
                                                                                   Pagina 21 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>4.2              Speerpunten
Om richting en structuur te geven aan het proces en het uiteindelijke beheer, wordt de
beheervisie nader geconcretiseerd aan de hand van een drietal speerpunten (in willekeurige
volgorde):
         A - Natuurwaarde
           B - Recreatie en beleving
         C - Duurzaam, vitaal en klimaatbestendig bos en natuur(beheer)
Deze speerpunten vormen de belangrijkste kaders en uitgangspunten in de afwegingen die in het
beheer gemaakt dienen te worden. De belangrijkste uitgangspunten binnen deze thema’s worden
onderstaand uiteen gezet.
Binnen het bos- en natuurbeheer en daarmee samenhangende beheermatregelen wordt continu
gezocht naar een balans ten aanzien van deze drie thema’s om te komen tot een toegankelijk en
beleefbaar areaal met hoge natuurwaarde en die wendbaar en weerbaar is richting de toekomst.
Natuurwaarde:
Een gevarieerd en aantrekkelijk bos- en natuur areaal wordt grotendeels bepaald door de
natuurwaarde van het bos. De mate van natuurwaarde heeft daarmee een duidelijke samenhang met
de recreatieve waarde van de arealen.
De SNL doestellingen vormen zoals eerder benoemd het belangrijkste kader hierin. Door binnen de
diverse beheermaatregelen continu te monitoren en te sturen streven we naar een maximale
natuurwaarde zonder daarbij de functionele- en veiligheidsaspecten uit het oog te verliezen.
Op sommige plekken krijgt optimalisatie van natuur de volledige aandacht en/of mag de natuur
zijn gang gaan. Op andere plekken wordt naar een juiste combinatie van natuurwaarde en
recreatiewaarde gezocht.
Recreatie en beleving:
De bossen en natuurgebieden in Roermond zijn open gesteld en voor eenieder toegankelijk.
Er lopen diverse soorten routes doorheen en er wordt voorzien in thematische
informatievoorziening.
Middels onze beheermaatregelen proberen we enerzijds de recreatieve meerwaarde en
beleving te borgen en zorgen we anderzijds voor een toegankelijk en veilig areaal zodat
optimalisatie van de natuurwaarde én de beleefbaarheid en toegankelijkheid van deze waarde
hand in hand kunnen gaan. We focussen ons op een aantrekkelijk, schoon, veilig en bovenal
gevarieerd bos en natuur areaal.
Duurzaam, vitaal en klimaatbestendig bos- en natuur(beheer):
Bos- en natuurontwikkeling is een continu proces en heeft een onomstotelijke samenhang met,
en wordt mede bepaald door, de klimatologische ontwikkelingen.
De laatste jaren is gebleken dat het beheer van het bos- en natuur areaal en de daarmee
samenhangende acties niet altijd voorspelbaar en/of planbaar zijn. Stormen of droogte kunnen
plotseling voor een andere koers van beheer zorgen dan vooraf gepland. De gemeente
Roermond is van mening dat het in het bos- en natuurbeheer ook goed is om enigszins volgend
                                                                                       Pagina 22 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>te zijn op de ontwikkelingen die plaatsvinden in de natuur en de klimatologische, vooraf niet te
voorspellen, invloeden.
Om toch enigszins te kunnen sturen op beheer en budgetten wordt binnen de diverse
beheermaatregelen zoveel als mogelijk geanticipeerd op deze invloeden. Een gevarieerd bos-
(en natuur) areaal is daarbij het belangrijkste uitgangspunt om de bos en natuurterreinen
wendbaar en weerbaar te maken tegen de invloeden van moeder natuur.
4.3               Doelen
De Gemeente Roermond heeft ervoor gekozen haar beheer thematisch in te vullen. Hierbij is
gekozen om de doelen en doelstellingen aan te laten sluiten op de eerder genoemde
speerpunten: Natuurwaarde, recreatie en beleving en Duurzaam, vitaal en klimaatbestendig
bos- en natuur(beheer).
Bij de uitvoering van het beheer in de Gemeente Roermond kunnen de speerpunten zoals
weergegeven in de onderstaande tabel nader worden geconcretiseerd in operationele
doelstellingen die in het dagelijks operationele beheer uitganspunt en kaderstellend kunnen zijn
In onderstaand overzicht staan de belangrijkste doelstellingen per speerpunt aangegeven.
Vertaling hiervan vind plaats in de werkzaamheden en projecten van het jaarlijkse werkplan.
Figuur 4: operationele doelen
        Doelen
     A.  Natuurwaarde                                           De ontwikkeling van korte vegetaties is in
                                                                belangrijke mate afhankelijk van de
                                                                groeiplaats. De aanwezige korte
                                                                vegetaties worden beheerd
                                  1.  Flora
                                                                overeenkomstig het betreffende
                                                                beheertype met het oog op behoud en
                                                                waar mogelijk ontwikkeling van
                                                                aanwezige potenties.
                                                                Het beheer is gericht op een positieve
                                                                ontwikkeling van de in Gemeente
                                                                Roermond voorkomende fauna. Hierbij
                                  2.  Fauna                     wordt rekening gehouden met de
                                                                doelsoorten die bij de beheertypen
                                                                benoemd worden en de soorten die voor
                                                                Roermond uniek zijn.
                                                                Bestaand areaal wordt zo veel mogelijk
                                                                (duurzaam) in stand gehouden met
                                                                inachtneming dat andere beheervormen
                                                                wenselijk kunnen zijn. Aanleg
                                                                structuurrijke bosranden op overgangen
                                                                Op overgangen naar open agrarisch
                                  3.  Bossen                    landschap worden op plekken die daartoe
                                                                aanleiding geven structuurrijke en
                                                                gevarieerde bosranden gecreëerd.
                                                                Aanleg geschied alleen wanneer de
                                                                bosranden middels natuurlijk successie
                                                                kunnen ontstaan.
                                                                Bestaand areaal wordt zo veel mogelijk
                                                                (duurzaam) in stand gehouden op basis
                                                                van de SNL doeltype. Nadruk op
                                                                aandachtsoorten:
                                  4.  Natuurterreinen           Bij de voorbereiding vindt een screening
                                                                op aandachtsoorten plaats (zie bijlage 2
                                                                bij deze beheervisie). Waar mogelijk
                                                                worden maatregelen ten faveure van de
                                                                aandachtsoorten uitgevoerd.
     B.  Recreatie en                                           Er wordt gestreefd naar een veilige
         beleving                                               situatie voor bezoekers van de terreinen
                                  1.  Veiligheid
                                                                in eigendom van de Gemeente
                                                                Roermond.
                                                                                         Pagina 23 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                     Het beheer is erop gericht de bossen en
                                                     natuurterreinen, inclusief bijbehorende
                       2. Beleefbaarheid
                                                     cultuurhistorie, op een voor bezoekers
                                                     veilige manier ‘beleefbaar’ te maken.
                                                     Het areaal moet ten allen tijden veilig
                       3. Toegankelijkheid
                                                     toegankelijk zijn.
                                                     Het is belangrijk de onderlinge relaties
                                                     tussen de cultuurhistorische objecten te
                       4. Historische kernidentiteit benadrukken. Evenals de historische en
                                                     landschappelijke processen door de tijd
                                                     heen.
                                                     Het eigendom kent een grote
                                                     differentiatie. Op plekken die daartoe
                       5. Gebiedsgerichte benadering
                                                     aanleiding geven worden deze
                                                     kenmerken benadrukt.
C. Duurzaam, vitaal en                               Streven naar een situatie die in zowel
   klimaatbestendig                                  praktische als economische zin duurzaam
   bos en natuur       1. Duurzaamheid               te handhaven is waarbij het beheer
   (beheer)                                          gestoeld is op de principes voor
                                                     duurzaam bosbeheer van het FSC®.
                                                     Het beheer van de bossen en
                                                     natuurterreinen wordt integraal en
                       2. Integrale benadering
                                                     planmatig benaderd, aansluitend op de
                                                     klimatologische ontwikkelingen.
                                                     Het beheer wordt zoveel mogelijk
                                                     geüniformeerd waarbij karakteristieke
                       3. Uniform beheer
                                                     elementen, en ontwikkelingen in het
                                                     areaal niet uit het oog verloren worden.
                                                     Bij de uitvoering van maatregelen in het
                                                     kader van de beheerovereenkomst wordt
                       4. Social return              waar mogelijk gebruik gemaakt van lokale
                                                     en regionale organisaties en bedrijven uit
                                                     het sociaal-maatschappelijke veld.
                                                     Het bos wordt op een dusdanige manier
                                                     ingericht en beheert dat het
                       5. Klimaatbestendigheid       klimaatbestendig en veerkrachtig en
                                                     weerbaar is richting toekomstige
                                                     klimatologische ontwikkelingen.
                                                     De focus van de bosverjonging op de
                                                     omvorming van voormalige
                                                     productieopstanden met vnl. exotische
                       6. Verjonging
                                                     naaldhoutsoorten naar meer natuurlijke
                                                     bosvormen passend bij de groeiplaats en
                                                     het geambieerde beheertype.
                                                                               Pagina 24 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>5            Kwaliteit
De visuele – en de technische kwaliteit van arealen en voorzieningen is onlosmakelijk met
elkaar verbonden. Hiertussen is een sterke verwevenheid.
In de gemeentelijk bos- en natuurterreinen is de visuele kwaliteit met name bepalend in de
aantrekkelijkheid van het areaal en is de technische kwaliteit met name bepalend in de
veiligheid en beleefbaarheid en gebruiksvriendelijkheid van het areaal.
5.1              Visueel
De visuele kwaliteit van bos en natuurareaal heeft voornamelijk betrekking op de thema’s
beleving en natuurwaarde. Het zegt iets over hoe de burger de natuur in Roermond ervaart.
De visuele kwaliteit en het streven naar die kwaliteit wordt in Roermond bepaald op 3 niveaus:
type areaal, de natuurdoeltype en de kwaliteit ten aanzien van de belangrijkste speerpunten.
Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt in kwaliteitsniveaus zoals die bijvoorbeeld in het
beheerplan groen en bomen wordt gehanteerd.
     5.1.1. Type areaal
Kwaliteiten gedefinieerd worden voor de drie type areaal.
Bossen
We streven naar een ongelijkjarig, gemengd loof- naaldbos (OGLN). Uiteindelijk streven we
naar 80% gemengd bos met een verhouding van 70% loofhout en 30% naaldhout. De overige
20% van ons bosareaal mag bestaand uit 100% (beekbegeleidend) loofbos.
Hierbij worden zo veel als mogelijk rijk strooisel soorten toegepast. Bossen met een groot
percentage naaldhout hebben slechte bodemomstandigheden. Naalden zijn slecht afbreekbaar,
waardoor de bodemvruchtbaarheid vaak slecht is. Rijk strooisel soorten hebben goed
afbreekbaar bladstrooisel. Door rijk strooisel soorten toe te passen in de bossen neemt de
bodemvruchtbaarheid toe. Hier profiteren de bossen van en zorgt voor kwalitatieve bossen.
Aan de buitenrand van de bossen wordt steeds meer aandacht besteed aan het aanleggen van
een struweelzone door middel van het ontwikkelen van een bosrand. Dit is een waardevolle
toevoeging aan het ecosysteem. Deze overgangszones herbergen vaak een hoge biodiversiteit.
In Nederland is maar weinig oud bos en bos in verval aanwezig. De bossen van Nederland
bestaan vooral uit jong bos en bos van middelbare leeftijd. In oude bossen bevinden zich
andere plant- en diersoorten dan in jongere bossen. In onze bossen, en het beheer ervan, laten
we ons hierin vooral leiden door de natuur. Bomen sterven door droogte, letterzetter of
dennenscheerder. Wanneer bomen sterven, dan wordt bekeken of het dood hout kan blijven
staan/liggen.
Daarnaast is een ongelijkjarig en divers bos aantrekkelijker om in te recreëren, heeft het een
positieve ecologische bijdrage én is klimaatbestendig en weerbaar.
Natuur:
Een divers natuurareaal dat met name bestaat uit een kruidenrijke vegetatie waarin verbossing
geen kans krijgt heeft een positieve bijdrage op de natuurwaarde en recreatieve waarde van het
bos en natuur areaal in Roermond. Een diversiteit aan arealen zorgt er daarnaast voor dat
                                                                                   Pagina 25 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>habitatten zijn voor alle gewenste doelsoorten. Kwaliteit zit hem in deze terreinen dus met name
in een diversiteit van type begroeiing en terreineigenschappen.
Dit biedt variëteit in de landschapstype in Roermond en is daardoor ook aantrekkelijker om in te
recreëren.
Landschapselementen
Landschapselementen in de vorm van houtwallen, houtsingels en struweelbosjes vormen een
kenmerkende structuur in de overgangsgebieden tussen het stedelijk gebied en het bos- en
natuurareaal in het buitengebied. De kwaliteit uit zich met name in duidelijke kenmerkende
elementen behorende bij het omliggende landschap die structuur en begeleiding aan de
omgeving geven. Daarnaast is een veilig en vitaal landschapselement, direct grenzend aan een
functionele openbare ruimte van belang voor de beleving en om een veilige openbare ruimte te
borgen.
Landschapselementen in de vorm van poelen kenmerken zich door kwalitatieve habitatten voor
diverse doelsoorten. De inrichting en het beheer is dan ook gericht op optimale situatie voor een
bepaalde doelsoort. Het geeft daarnaast variatie aan het landschap.
In sommige gevallen dient een landschapselement in de vorm van een poel of waterberging ook
een functioneel belang door een waterhuishoudende functie. In dat geval zit kwaliteit in
openheid, volume en bereikbaarheid van de poel.
     5.1.2. Natuurdoeltype
Kwaliteit uit zich ook in de doestellingen ten aanzien van de provinciale SNL natuurdoeltype. De
kwaliteitsomschrijving per natuurdoeltype is terug te vinden op www.bij12.nl . De belangrijkste
uitgangspunten en kaders in het beheer zijn omschreven in de Ambitietype en de SNL doeltype.
5.2               Technisch
De technische kwaliteit van bos en natuur heeft voornamelijk betrekking op de thema’s
functioneel, vitaal en veilig. Structureel instandhoudingsbeheer is daarbij essentieel
     5.2.1. Vitaal areaal
Een vitaal bos is cruciaal om het bos duurzaam in stand te houden, de recreatieve en
ecologische waarde te behouden en het bos veerkrachtig en weerbaar te maken. Een vitaal bos
uit zich in een soortendivers bos met verschillende leeftijden en een juiste mix van loof en
naaldsoorten. De beheermaatregelen en daarin te maken keuzes zijn hierin bepalend.
Verjonging en omvorming is daarbij van groot belang. Vitaliteit wordt mede bepaald door een
juiste soortensamenstelling en leeftijdsopbouw. Dit heeft met name betrekking op de
bosarealen.
Soortensamenstelling
Kwaliteit in soortensamenstelling uit zich in een juiste balans tussen loof en naaldhout.
Op relatief korte termijn streven we daarbij naar een verhouding van 60% loofhout en 40%
naaldhout per vak binnen ons areaal. Op lange termijn streven we naar een verdeling van 70%
loofhout en 30% naaldhout.
Soorten
Bij het aandeel loof wordt zo veel mogelijk gewerkt met rijk strooisel soorten in de vorm van
haagbeuk, winterlinde, esdoorn, boswilg, ratelpopulier en andere rijk strooisel soorten, omdat
het bladstrooisel van deze soorten een gunstig effect heeft op de bosbodem. Hier profiteren ook
de soorten van die geplant worden voor houtproductie.
Wanneer de aanplant van rijk strooisel soorten kansrijk is, dan krijgen deze soorten voorrang
vanwege het positief effect van de soorten op de bosbodem. Hoe hoger het percentage rijk
                                                                                     Pagina 26 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>strooiselsoorten, hoe hoger de kans op een kwaliteitsverbetering van de bodem. Dit maakt de
bossen ook klimaatbestendiger.
Waar de bodem hiervoor niet geschikt is, kan gebruik gemaakt worden van natuurlijke
verjonging van berk om de bodemkwaliteit te verbeteren. Dit vind plaats op zeer arme
groeiplaatsen.
Boomsoorten die zich normaal later in de successie in het bos vestigen zijn bijvoorbeeld zomer-
/winterlinde, esdoorn, haagbeuk, eik en beuk. In het beheer wordt gestuurd op deze soorten
middels selectieve uitkap en dunning.
Voor de biodiversiteit is het toepassen van autochtoon plantmateriaal een belangrijk
aandachtspunt in de borging van kwaliteit.
Leeftijdssamenstelling
Het streven is om de ingezette omvorming naar een ongelijkjarig loof en naaldbos door te zetten
om aan de bovengenoemde kwaliteiten te voldoen. Er wordt gestreefd naar een ongelijkjarig
gemengd bosareaal binnen de vakken, afdelingen én subafdelingen.
Droog bos met productie wordt geleidelijk omgevormd naar dennen-, eiken- en beukenbos.
Oude, vitale dennenbomen worden niet opgeofferd om de omvorming naar loofbossen te
versnellen, enkel vanuit veiligheidsoogpunt. Deze bomen geven juist een extra kwaliteit aan het
bos. Hier krijgt kwaliteit in hout de voorkeur boven soorten- en leeftijdsrijkdom.
     5.2.2. Veilig areaal
Voor de technische kwaliteit van bomen wordt daarnaast gebruik gemaakt van de normen en
richtlijnen welke zijn opgenomen in de VTA (Visual Tree Assessment) boomcontrole
systematiek. De leidraad die door de VBNE is opgesteld vormt daarbij het uitgangspunt.
Onverharde wegen en toegangspaden dienen te allen tijden toegankelijk en veilig te zijn.
     5.2.3. Functioneel areaal en voorzieningen
Om bos en natuur areaal en haar (technische) voorzieningen vitaal en veilig in stand te houden
zonder dat de functie verloren gaat is planmatig operationeel en kwalitatief (technisch) beheer
essentieel. Daarmee wordt de basis voor de kwaliteit van het areaal gelegd. Dit kan op
verschillende momenten en met verschillende acties. In hoofdstuk 7 (onderhoudsscenario’s)
wordt kwalitatief beheer binnen de maatregelenpakketten nader omschreven.
Binnen de bos en natuurarealen zijn daarnaast diverse voorzieningen aanwezig die een
bijdrage leveren aan de vastgestelde speerpunten. Een deel daarvan heeft ook een
beheersmatige- en financiële grondslag in dit beheerplan.
Slagbomen
Goed functionerende slagbomen vormen een belangrijk onderdeel in het afsluiten van
kwetsbare natuur en het sturen van recreatie en toegankelijkheid van de bos- en
natuurgebieden en dienen vooral functioneel, heel en veilig te zijn.
Terrein afscheidende rasters
Ten behoeve van bepaalde beheermaatregelen (met name binnen het begrazingsbeheer)
worden terrein afscheidende rasters en poorten geplaatst. Goed functionerende rasters maken
onderdeel uit van het beheer, houden ongewenste gasten buiten kwetsbare natuur en kunnen
sturing geven aan het begrazingsbeheer.
                                                                                    Pagina 27 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Naast de functionele kwaliteit, is het ook van belang dat de rasters er netjes uit zien en niet
begroeien met beplanting.
Daarnaast zijn er diverse voorzieningen die onderdeel uitmaken van de bos en natuurgebieden
van Roermond en die op hun beurt ook een bijdrage leveren aan de speerpunten. Maar die
geen (financieel) onderdeel uitmaken van dit beheerplan en daarmee samenhangende
budgetten.
Meubilair
Kwaliteit in meubilair uit zich met name in de functionaliteit ervan. Banken en afvalbakken,
picknicksets en ander meubilair dient met name functioneel en heel te zijn. Daarnaast dient het
meubilair ook schoon te zijn. Het beheer en onderhoud van meubilair maakt geen onderdeel uit
van het beheerplan bos- en natuurbeheer maar is ondergebracht in het beheerplan
inrichtingselementen.
Informatievoorzieningen
Net als meubilair hebben informatieborden een belangrijke functionele kwaliteitseis. De borden
dienen heel en leesbaar te zijn en op de juiste plek te staan. Ook hier geld ook dat “schoon” een
belangrijk ander item is. Informatievoorzieningen worden met name door het Routebureau
Limburg én het cluster ontwikkel opgave (Toerisme en recreatie) beheerd en maken geen
onderdeel uit van dit beheerplan.
Ecologische voorzieningen
Ecologische voorzieningen dienen voornamelijk functioneel en heel te zijn. De voorzieningen
dienen structureel gemonitord te worden op functionaliteit ten aanzien van de doelsoorten.
Structureel beheer is daarbij gewenst.
Cultuurhistorische voorzieningen
De kwaliteit van deze voorzieningen uit zich met name in het herkenbaar en beleefbaar maken
van cultuurhistorie. Binnen het beheerplan bos- en natuurbeheer wordt enkel voorzien in het
schoon en vrij houden van de bepaalde voorzieningen. Extra beheer vind plaats door het cluster
Ontwikkel Opgave ( monumentenzorg en archeologie) .
Zwartwild-kerend rasters en roosters
Zwartwild-kerende rasters en roosters hebben enkel een functionele kwaliteitseis. Ze dienen
enkel om de zwijnen uit onze land en akkerbouwgebieden én onze bos en natuurterreinen te
houden. De rasters dienen functioneel en “heel” te zijn. In het onderhoud wordt in grote lijnen
voorzien door de WBE in samenspraak met de LLTB en terrein beherende instanties. De
gemeente Roermond voorziet hierin enkel in het schoonmaken van enkele zwartwild-kerende
roosters door de gemeentelijke eigen dienst.
                                                                                      Pagina 28 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>6             Huidige situatie
De huidige situatie kan beoordeeld worden op basis van de visuele en technische kwaliteit. We
vormen ons daarbij een beeld van het areaal op basis van dezelfde thema’s als in hoofdstuk 5
zijn benoemd.
Daarnaast zijn er mogelijk toekomstige onvoorziene omstandigheden die van invloed kunnen
zijn op de gewenste kwaliteit.
6.1               Huidige visuele kwaliteit
6.1.1. Type areaal
De huidige visuele kwaliteit ten aanzien van de type arealen kan als volgt gedefinieerd worden.
Bossen
Het huidige areaal bestaat vlak dekkend uit een oppervlakte van 20% loofhout, 5% naaldhout,
en 75% ongelijkjarig loof en naaldhout. Het naaldhout bestaat met name uit kwaliteitshout wat
om die reden bewust (vooralsnog) in stand gehouden wordt.
Bij het ongelijkjarig loof en naaldhout bestaat het oppervlak nu nog uit 70% naald en 30% loof.
Hier bevindt zich dus de uitdaging om van 70% naald en 30% loof naar 60% loof en 40% naald
te gaan.
De recreatieve waarde van de bossen is voldoende. Meer aandacht kan zijn voor de
archeologische monumenten om het areaal een duidelijker verhaal te geven. Een goed
onderhouden en bos en natuurareaal heeft daarbij ook een bewezen positief effect op het
mentale en fysieke welbevinden van onze inwoners. De arealen in Roermond lenen zich daar
bij uitstek voor. Naast de grotere bos- en natuurgebieden vervullen ook de kleine stadsbossen
(onder andere het Ursulinebos en het Zuiderbosje) een belangrijke rol voor de recreatie in de
gemeente Roermond.
Natuur
De natuurterreinen voldoen grotendeels aan de doelstellingen en zijn soortendivers. De
terreinen worden goed ontsloten en zijn daarmee toegankelijk en beleefbaar. In enkele
gebieden is het terugdringen van houtige opslag een opgave. Een aantal (streng) bedreigde
soorten dreigen te verdwijnen, wanneer geen maatregelen getroffen worden.
Binnen het natuurbeheer is, ten aanzien van natuurwaarde, stilstand in dit geval ook
achteruitgang. Een aantal doelstellingen worden daarom al dan niet naar boven bijgesteld door
extra maatregelen.
Puur minimaal instandhoudingsbeheer is daarom niet voldoende. Extra waarde kan behaald
worden binnen het instandhoudingsbeheer van de diverse maatregelenpakketten voor nul-
kwaliteit. Ook door middel van provinciale subsidies wordt gestuurd op aanvullende kleine
kwaliteit verbeterende acties.
Landschapselementen
De landschapselementen vallen niet onder FSC. Een aantal vallen wel onder de SNL
doeltypen. Aan deze doeltypen wordt voldaan. Het belangrijkste bij de landschapselementen is
het behartigen van de verschillen belangen, zoals agrarisch, recreatief en natuur. Hierin wordt
voorzien. Ook vind er periodieke controle op de elementen plaats waardoor ze functioneel en
veilig zijn.
                                                                                   Pagina 29 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>6.1.2 Natuurdoeltype
Op dit moment wordt in alle gebieden, in basis, voldaan aan de SNL natuurdoeltype. Periodiek
vind een monitoring op haalbaarheid plaats door de Bosgroep en vind desgewenst bijstelling
plaats binnen de doeltype. Instandhoudingsbeheer is voldoende geborgd. Bijsturing en
optimalisatie is mogelijk op vak niveau. Dit is dan vooral gericht op een verdere stimulering van
het gewenste natuurdoeltype en de doelsoorten.
6.2              Huidige technische kwaliteit
Ook van de technische kwaliteit is een beeld te vormen ten aanzien van de huidige situatie.
6.2.1. Vitaal areaal
Op dit moment is er bij de bossen wel spraken van een ongelijkjarig loof-naaldbos, maar komt
de verhouding naald-loof niet overeen met ons streefbeeld. Dit kan ervoor zorgen dat onze
bossen gevoeliger zijn voor klimaatverandering. Daarom is een verdere omvorming binnen het
bosareaal noodzakelijk.
We laten ons daarbij grotendeels leiden door de natuur zover dat mogelijk is binnen de gestelde
kaders. De SNL en FSC kaders zijn leidend in het borgen van een vitaal bos. Binnen het beheer
worden de SNL en FSC doelstellingen goed aangehouden.
Eén van de vereisten vanuit de FSC® om een duurzame instandhouding van de bossen te
bewerkstelligen is het vaststellen van een maximaal oogstvolume.
De ervaring van de afgelopen jaren leert dat we met ons beheer ruim voldoen aan de FSC
doelstellingen, onder andere ten aanzien van het maximale oogstvolume.
Soortensamenstelling
In Nederland is veel bos in het verleden aangeplant. Hierbij was het gangbaar om te kiezen
voor een homogene samenstelling voor wat betreft boomsoorten en leeftijd. Veelal werd
gekozen voor (exotische) naaldhoutsoorten omwille van de groeisnelheid en houtkwaliteit. Het
voorgaande geldt voor wat betreft de leeftijdsklassenverdeling en de soortensamenstelling ook
voor het merendeel van de bossen in de Gemeente Roermond met een zwaartepunt op grove
den in de periode 1921-1950. Een groot gedeelte van de ondergroei bestaat momenteel uit
loofhout.
De uitgangssituatie van de bossen van Roermond was 90% naaldhout en 10% loofhout in het
Swalmdal. 25 jaar geleden is begonnen met het omvormen van onze bossen. Het doel is het
creëren van een ongelijkjarig loof- naaldbos. De verhouding tussen loof-, naald- en gemengd
bos is op dit moment ongeveer 75% omgevormd gemengd bos, 5% naaldbos en 20% loofbos.
Binnen het gemengd bos is de verhouding naald / loof op dit moment: 70% naaldhout en 30%
loofhout. De landschapselementen zijn hierin allen getypeerd als gemengd loofbos en zijn in
deze percentages dan ook niet mee genomen.
Soorten
Om een beeld te vormen van de soortensamenstelling in relatie tot de kwaliteitsdoelstellingen
van met name in de bosarealen zijn de huidige soortensamenstellingen ook in beeld gebracht.
Op vlakniveau zijn de soorten aangegeven en is voor de bossen en houtopstanden een
hoofdboomsoort bepaald. Voor de landschapselementen wordt altijd gesproken over een
gemengd loofbos (gl) zonder hoofdsoort.
Grove den is in een groot deel van het gemengd loofbos dominant. Ook Douglas is een
dominante soort. Bij de loofhoutsoorten is dit met name eik en beuk. Het aandeel rijk
                                                                                     Pagina 30 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>strooiselsoorten is maar zeer beperkt als dominante soort aanwezig. Het streven is dan ook om
in een natuurlijke omvorming te streven naar een dominantie van loofsoorten met een rijk
strooisel. Dit is binnen het in het reguliere beheer te organiseren. Focus bij de verjonging en
aanplant dient dus te liggen op het verhogen van het percentage rijk strooisel soorten binnen de
gemengde loofbossen waar de omstandigheden dit toelaten.
In de bossen staan op dit moment in bepaalde vakken nog oude, vitale dennenbomen (100%
vlakdekkend en niet leeftijdsdivers). Deze worden als kwaliteitshout behouden maar kunnen in
de toekomst nog omgevormd worden aar gemengd loofbos. Hier krijgt de kwaliteit van het hout
de voorkeur boven de leeftijds- en soortendiversiteit. Op den duur is hier nog een omvorming
mogelijk.
Binnen het beheer en de verjonging / aanplant gebruiken we zo veel mogelijk plantsoen met
een bosbouwherkomst. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de groeiplaats van de kweker.
Wanneer de bomen in een vergelijkbare bodem hebben gestaan, dan is de kans op aanslaan,
en dus kwaliteit, groter. Het is echter wel zo dat er maar weinig autochtoon plantmateriaal
beschikbaar is.
Leeftijdssamenstelling
De oorspronkelijke opstand dateert deels van de jaren 20 en de jaren 40.
Door selectieve uitkap en dunningen in de afgelopen decennia en een weloverwogen beheer is
binnen het gemengd loof- en naaldbos op dit moment sprake van een leeftijdsdivers areaal dat
een aanvulling is geweest op de oorspronkelijke houtopstanden.
Instandhoudingsbeheer kan plaats vinden door selectieve uitkap en weloverwogen verjonging
door te blijven voeren op de manier waarop dat nu ook gebeurd.
Zoals omschreven is binnen enkele naaldhoutvakken nog sprake van een 100%
Dennenopstand zonder leeftijdsdiversiteit.
Binnen de natuurterreinen zijn soortensamenstelling en leeftijdsopbouw lastiger te definiëren.
Binnen de heide is het streven om naar meer structuurrijke oude heide. In het
landschapsbeheer wordt hierop gestuurd.
6.2.2. Veilig areaal
De belangrijkste lanen en randen die grenzen aan recreatieve delen van het areaal zijn in beeld
gebracht en worden 3 tot 5-jaarlijks gecontroleerd en onderhouden. Gegevens worden daarbij
vastgelegd. Streven is om daarbij tot een geprioriteerde kaart te komen om het planmatig
beheer daarop aan te kunnen sluiten.
Na de VTA controle worden telkens de noodzakelijke maatregelen uitgevoerd om de veiligheid
te waarborgen.
Daarnaast worden onverharde wegen voor zover zij onlosmakelijk onderdeel uitmaken van de
toegankelijkheid van het bosareaal periodiek gecontroleerd om er voor te zorgen dat deze
toegankelijk en veilig zijn. Routes krijgen daarbij extra aandacht.
Het areaal kan daarmee structureel als veilig en functioneel bestempeld worden.
6.2.3. Functioneel areaal en voorzieningen
De huidige situatie t.a.v. de technische kwaliteit van met name de voorzieningen wordt
hieronder omschreven.
                                                                                      Pagina 31 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Slagbomen
De slagbomen zijn recent vervangen en zijn technisch goed, duurzaam en functioneel.
Terrein afscheidende rasters
Er is geen structurele onderhoudsparagraaf voor terrein afscheidende rasters. Jaarlijks wordt
een deel van het areaal nagelopen en gerepareerd of vervangingen binnen de beschikbare
budgetten. De rasters zijn daarmee functioneel en veilig. Overgroei wordt binnen de
begrazingscontracten voorkomen door de rasters periodiek vrij te maaien.
Meubilair
Ten aanzien van meubilair wordt geconstateerd dat structureel beheer niet belegd is. Er is geen
verantwoordelijk beheerder waardoor er geen structureel onderhoudsplan is voor onder andere
het (weg)meubilair in de bossen. Binnen ons operationele beheer wordt het meubilair
gemonitord en functioneel en veilig gehouden. Ondanks onvoldoende structureel beheer en
vervangingen is de kwaliteit van het meubilair in de bossen daardoor voldoende.
Vervangingen en structureel beheer maakt geen onderdeel uit van dit beheerplan.
Hiervoor zijn geen incidentele middelen opgenomen omdat dit onderdeel uit maakt van het
beheerplan wegmeubilair en structureel beheer en vervangingen daar ondergebracht dient te
zijn.
Informatievoorzieningen
De informatievoorzieningen in de bossen en natuurgebieden zijn voor zover bekend voldoende
van kwaliteit. Daar waar geconstateerd wordt dat dat niet het geval is vindt afstemming plaats
met de beherende instantie.
Ecologische voorzieningen
Voor de ecologische voorzieningen is ook geen structureel beheer- en onderhoudsplan
voorzien. Ook zijn er geen vervangingsmiddelen geregeld. Enkele voorzieningen, met name
dassenrasters, zijn kwalitatief achterstallig en overgroeid. Dit wordt met name veroorzaak door
de onduidelijkheid in eigendom en verantwoordelijkheid. Dit dient in beeld gebracht te worden.
Deze voorzieningen zijn onlosmakelijk verbonden met het bos en natuur areaal en dan met
name de natuurgebieden en haar fauna doelsoorten. Binnen de beperkte mogelijkheden wordt,
met name door de eigen dienst, voorzien in minimaal instandhoudingsbeheer.
Cultuurhistorische voorzieningen
Uit de inventarisatie van bestaande cultuurhistorisch waardevolle objecten is gebleken dat er
verschillende objecten aanwezig zijn die van toegevoegde waarde zijn voor de beleving van het
landschap. Een aantal van deze objecten zijn Rijksmonumenten: de Romeinse weg en de
grafheuvels.
Bij de voorbereiding en uitvoering van beheermaatregelen wordt rekening gehouden met de
aanwezigheid van bestaande waarden met als doel deze te behouden dan wel te beschermen.
Zwartwild-kerend rasters en roosters
De staat van de zwartwild-kerende rasters en roosters is voldoende en functioneel.
Er vind structureel beheer op en overleg over plaats door de Wildbeheereenheden en de LLTB.
In een vastgesteld onderhouds- en vervangingsplan is beheer en onderhoud belegt.
Functionaliteit van de rasters staat hierin voorop.
                                                                                    Pagina 32 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>6.3              Actualiteiten
De wereld is in beweging. Op bepaalde actualiteiten hebben we nog geen grip maar kunnen de
kwaliteit en beheersbaarheid van het areaal sterk beïnvloeden.
Klimaatontwikkeling:
Bij bos en natuur wordt de toekomst niet alleen bepaald door ruimtelijke of technologische
ontwikkelingen maar ook door de ecologische en klimatologische omstandigheden. Deze
ontwikkelingen en de gevolgen daarvan kennen een hoge mate van onvoorspelbaarheid, wat in
de kostenberekeningen van het beheer en onderhoud dan ook meer onzekerheid met zich
meebrengt dan bij andere beheergroepen.
Dit kan vragen om extra inzet, bijvoorbeeld extra watergeven, of extra kosten omdat de huidige
omstandigheden en beplantingen simpelweg nog niet bestand zijn tegen bepaalde
klimatologische ontwikkelingen.
We proberen hierop in ons beheer op in te spelen en het areaal zo in te richten dat het
wendbaar en weerbaar is.
Ziekte en plagen
Ieder moment maken we kennis met voor ons nieuwe ziekten en plagen die het areaal kunnen
bedreigen. Gezien de relatief lange levensduur van groenobjecten is vooraf inspelen op deze
risico’s onmogelijk. Het spreiden van risico’s is daarbij de enige oplossing voor de toekomst.
Grote diversiteit in beplanting, bij zowel plantsoenen als bomen is noodzakelijk om een
toekomstbestendig areaal op te bouwen. Zelfs dan is (grote) schade door ziekte en plagen niet
te voorkomen. Delen van het areaal kunnen dus onverwachts uitvallen door ziekten en plagen.
Invasieve soorten
Daarnaast zijn er reeds diverse invasieve exoten die het groenareaal bedreigen. Plant en
diersoorten die hier van oorsprong niet voorkomen en zich snel verspreiden. Mogelijke gevolgen
zijn gezondheidsproblemen voor mens en dier, bedreiging voor ecologie of extra werk in het
(gecultiveerde) groen. Vanuit recreatief oogpunt en vanwege de houtkwaliteit worden bepaalde
“uitheemse” bomen binnen het bos- en natuurbeheer juist ook gewaardeerd. De Amerikaanse
eik wordt bijvoorbeeld als een waardevolle toevoeging aan de bosranden en lanen van
gemeente Roermond gezien.
Vanuit de visie op de bosontwikkeling van de bossen en overige houtige opstanden was en is
een hoog aandeel (invasieve) uitheemse soorten ongewenst. De bestrijding van deze en
andere invasieve uitheemse boom- en struiksoorten vergt een zeer langdurige inspanning.
De bestrijding van invasieve uitheemse boom- en struiksoorten van met name Amerikaanse
vogelkers, is tot nog toe in lijn met het vigerende beheerplan uitgevoerd. De invasieve soorten
zijn in Roermond zover terug gedrongen dat dit enkel incidenteel bestreden wordt. Er wordt in
het reguliere beheer op gestuurd dat zaadbomen van met name Amerikaanse vogelkers worden
verwijderd.
In plaats van het actief bestrijden van uitheemse invasieve soorten, wordt sinds het laatste
beheerplan een aanpak uitgevoerd die de kans op het reduceren van het aandeel invasieve
uitheemse soorten op de middellange- en lange termijn aanzienlijk vergroot. De aanpak bestaat
uit het planten van boomsoorten die een hogere schaduwtolerantie hebben dan de invasieve
uitheemse soorten. Hierbij moet gedacht worden aan soorten als beuk, wintereik, haagbeuk,
Douglas, esdoorn en winterlinde. Omdat de genoemde soorten een hogere schaduwtolerantie
hebben dan de invasieve uitheemse soorten, zullen zij de concurrentiestrijd op termijn winnen.
Op kleine schaal en pleksgewijs vindt de bestrijding van ongewenste soorten nog plaats. Met
name bij de verzorging van jonge aanplanten worden ongewenste soorten actief bestreden tot
het moment van kroonsluiting.
                                                                                     Pagina 33 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>De bever
In veel, zo niet alle, wateren binnen de gemeente bevinden zich één of meerdere
beverburchten. De bever zorgt hier voor een unieke dynamiek door bijvoorbeeld het creëren
van dammen en dode bomen die in het water terecht komen. Dit kan anderzijds van invloed zijn
op de diversiteit van het landschap of de vastgestelde doelstellingen. Wanneer de bever voor
gevaarlijke situaties zorgt, dan is hiervoor aanvullend beheer noodzakelijk. Met een ontheffing
van de Wet natuurbescherming kan bijvoorbeeld een gevaarlijke burcht verwijderd worden.
De wolf
De wolf is vooralsnog (2022) niet in de omgeving geconstateerd. Verwacht wordt dat hij wel al in
de directe omgeving aanwezig is. De wolf zal naar verwachting vooral effect hebben op
inwoners, agrariërs en beheerders die dieren houden. Bij de schapenbegrazing van onze
natuurgebieden worden hier al maatregelen voor getroffen en vind een afstemming met de
begrazer plaats om een juiste balans te vinden tussen natuurwaarde en beheersbaarheid.
De eikenprocessierups
De bossen worden niet bestreden, mede omdat dit geen natuurlijk habitat is van de
eikenprocessierups en de overlast hier beperkt is. Hier krijgt de natuur de voorrang.
Het is praktisch ook niet uitvoerbaar om te bestrijden in de bossen.
Bepaalde randen langs routes worden wel preventief behandeld.
In struweelranden en bosranden streven we ernaar om een passief bestrijdingsbeheer toe te
passen om een zo optimaal mogelijke habitat te creëren voor natuurlijke vijanden van de eiken
processierups en zo min mogelijk potentiële schade aan te richten aan andere fauna.
Oneigenlijk gebruik
De laatste jaren wordt geconstateerd dat er op diverse aangrenzende (met name industriële
terreinen) sprake is van oneigenlijk gebruik van gemeentelijke terreinen. Waaronder ook
natuurterreinen. De tendens is dat kleine arealen steeds verder worden uitgebreid.
Handhaving blijkt lastig te zijn of er wordt niet op gereageerd. Dit gaat ten koste van de kwaliteit
van het bos- en natuur areaal. Samen met het cluster Vergunning, Handhaving en toezicht
wordt bekeken hoe hier mee omgegaan moet worden.
6.4               Toekomstige ontwikkelingen
Ook voorzien we dat er diverse, algemene maar ook regionale ontwikkelingen, op ons afkomen
die ons areaal en de beheersbaarheid daarvan sterk kunnen beïnvloeden en waarin in het
huidige beheer en de huidige situatie rekening mee gehouden dient te worden en die de huidige
situatie en de kwaliteit van het areaal kunnen beïnvloeden.
Delta Corridor
De Delta Corridor betreft een voornemen tot uitbreiding van het huidige transportleidingentracé
dat dwars door onze bosarealen loopt.
Een uitbreiding van dit tracé kan van invloed zijn op de omvorming van het bosareaal naar
klimaatbestendig bos en heeft een grote impact op het bosareaal rondom dit tracé.
Interreg Bos en natuurbrand preventie
Dit project heeft als doel het bos en natuurterrein op een dusdanige manier in te richten dat
grote, oncontroleerbaar natuurgeweld zoals branden voorkomen kunnen worden.
In navolging op het INTERREG V project Natuur- en bosbrandbeheersing (NBB) werken 6
partners aan een nieuw grensoverschrijdend project Natuurbrandmanagement (NBM). Het
vorige project NBB was succesvol, en maakte ook duidelijk dat er nog veel te doen is. Langere
droogteperiodes zullen het risico op onbeheersbare natuurbranden groter maken. Om
gemeenten en natuurbeheerders binnen het projectgebied te ondersteunen dit gevaar het hoofd
te bieden wordt een nieuw project voorbereid. Op het moment van schrijven wordt gewerkt aan
de vaststelling van het plan.
                                                                                      Pagina 34 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>De gemeente Roermond zal, net als het vorige project, zijdelings aanhaken.
Bosgroep Zuid Nederland zal als corporatie ook aansluiten en haar leden vertegenwoordigen.
Het natuurgeweld in de laatste jaren in de Meinwegregio heeft ons doen beseffen dat we ons
evengoed ook financieel moeten wapenen tegen de klimatologische invloeden. Denk hierbij aan
de branden in 2021 maar ook aan de storm van 2018. Ons beheer is er enerzijds op gericht dat
we flexibel om kunnen gaan met deze invloeden en de natuur ook deels zelf laten bepalen. Om
ook financieel weerbaar te zijn stellen we voor om, in tegenstelling tot de besluitvorming van het
vorige beheerplan, in de looptijd van het nieuwe beheerplan terugpakken op de bos- en
natuurbrand verzekering zoals we die in het verleden ook hadden. Vooral omdat de beperkte
premiekosten opwegen tegen eventuele financiële risico’s.
Meinweg transitie
De Nationale Parken bevinden zich momenteel (2023) in transitie. Onderdeel van deze transitie
is dat de parken moeten groeien. Wanneer de transitie slaagt, dan wordt in een
samenwerkingsverband gewerkt aan het behoud en de verbetering van o.a. de natuurlijke en
landschappelijke kwaliteit van het park. Dit kan zijn weerslag hebben op arealen bos, natuur en
landschapselementen.
Nationaal programma landelijk gebied
Met het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) moet het Rijk voldoen aan de vereisten
op het gebied van natuur, water en klimaat. Onderdeel van natuur is het uitbreiden van bos en
natuurgebieden. Daarbij wordt ook gestreefd naar een groen blauwe dooradering van het
landschap. Dit kan zijn weerslag hebben op arealen bos, natuur en landshapelementen in de
gemeente.
6.5              Huidige budgetten
De huidige beschikbare middelen voor bos- en natuurbeheer bestaan uit 2 type budgetten.
Onderhoudsbudgetten
Enerzijds is er een jaarlijks exploitatiebudget waarmee in de reguliere, jaarlijks terugkomende
kosten, voor het beheer kan worden voorzien. Dit betreft kostenplaats 62163.
In dekking wordt deels voorzien door de baten vanuit SNL subsidies aan de batenkant op dit
budget te boeken. Hierin zijn de extra baten aan SNL subsidie niet in mee gerekend.
Reserve bos- en natuurbeheer
Door de langere omlooptijd van bos en natuurterreinen en werkjaren binnen het bos- en
natuurbeheer die niet aansluiten op de boekjaren is naast de reguliere budgetten een reserve
voor bos- en natuurbeheer aanwezig.
Deze reserve is nu en in de toekomst noodzakelijk om fluctuatie in jaarlijkse kosten op te
vangen en het bos- en natuurbeheer te kunnen organiseren binnen de huidige reguliere
middelen.
Kosten die drukken op de reserve zijn enerzijds cyclische, niet jaarlijks terugkomende, kosten.
Maar ook onvoorziene kosten als gevolg van bijvoorbeeld storm of droogte kunnen hiermee
opgevangen worden.
Zonder de reguliere middelen is de reserve snel uitgeput en zonder de reserve zijn de regulier
budgetten niet toereikend om in het gewenste instandhoudingsbeheer te voorzien.
De reservevoorziening wordt gevuld door houtopbrengsten die voortkomen uit de
bosexploitatie. Jaarlijks vind afroming van de exploitatie plaats met de reserve. De baten uit de
houtoogsten worden overgezet naar de reserve. Anderzijds wordt het tekort op de exploitatie
aangevuld met middelen uit de reserve. Zo gaan we effectief en efficiënt om met de middelen.
                                                                                      Pagina 35 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Vervangingsinvesteringen
Er is geen apart regulier budget voor de vervanging. Vervangingen in het kader van de vitaliteit
van het areaal maken onderdeel uit van de beheermaatregelen zoals die in hoofdstuk 7 zullen
worden omschreven. Kleinschalige vervangingen in areaal en/of voorzieningen ten gunste van
het areaal wordt gefinancierd uit het restant van de reguliere middelen nadat alle kort cyclische
onderhoudswerkzaamheden zijn betaald en kennen een jaarlijkse wisseling in omvang.
6.6              Conclusies
Als we de visie, doelstellingen en kwaliteiten spiegelen aan de huidige situatie kunnen we de
volgende conclusies trekken:
     - De afgelopen decennia heeft, door structureel en kwalitatief beheer, een omvorming
        plaats gevonden naar een gevarieerd, recreatief en wendbaar en weerbaar areaal.
     - Het structurele en duurzame beheer kan voorzien in een groot deel van de
        instandhouding en resterende omvorming van het areaal. Dit doen we zoveel als
        mogelijk door ons te laden leiden door de natuur. We vormen alleen om als gevolg van
        natuurlijke gebeurtenissen, zoals storm, insectenaantasting en droogte.
     - Binnen de bossen is voor nu maximaal (75%) voorzien in de omvormingsdoelstelling:
        een gemengd loof- en naaldbos. Overige 25% is hoogwaardig naald (5%) of loofhout
        (20%). Binnen de 5% naaldhout zijn in de toekomst nog omvormingsmogelijkheden.
        Omvorming in de bossen zit hem enkel nog in het creëren van dominantie in de
        soortensamenstelling in gemengd loofbos door een hoger percentage loofhout te
        creëren. Hierbij moet gestuurd worden op aanplant van rijk strooisel soorten.
     - De natuurgebieden voldoen veelal aan de doelstellingen. Een groot deel wordt
        duurzaam in stand gehouden. Om te voorkomen dat stilstand achteruitgang wordt zijn
        extra kwaliteitsimpulsen gewenst om in een duurzame instandhouding te voorzien.
        Daarbij verhogen we de natuurwaarden door te sturen op beheer, wanneer mogelijk
        gebruik te maken van subsidies van bijvoorbeeld de Provincie en soms ook extra
        maatregelen binnen de eigen middelen te treffen.
     - De landschapselementen voorzien in basis in de gewenste kwaliteiten. Aanvullende
        acties ten aanzien van met name de poelen zijn gewenst om in extra kwaliteiten voor
        doelsoorten te voorzien. Provinciale subsidies kunnen hierin aangesproken worden.
     - We kunnen dan ook stellen dat instandhoudingsbeheer voldoende is om aan de huidige
        én gewenste kwaliteiten te voldoen.
     - Met het huidige areaal en beheer wordt voldoende voorzien in risico management en
        zijn steeds toekomstbestendiger.
                                                                                    Pagina 36 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>7              Onderhoudsscenario’s
Om invulling te geven aan de visie en speerpunten en om de benoemde kwaliteiten na te
streven is het juiste beheer en onderhoud essentieel. Daarom zijn in het verlengde van de
beheercategorieën onderhoudsscenario’s en daarmee samenhangende maatregelenpakketten
bepaald.
7.1              Algemeen
In de kadernota beheer zijn twee onderhoudsscenario’s omschreven die binnen de gemeente
Roermond zijn gedefinieerd. In onderstaande figuur zijn deze scenario’s weergegeven.
Tabel 5: Onderhoudsscenario’s binnen gemeente Roermond
Onderhoudsscenario     Omschrijving
Nul-kwaliteit          Het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken zoals veiligheid, voorkomen
                       kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen.
Basiskwaliteit         Een sober en verantwoord beheer, gericht op het boven de ondergrenzen van normen
                       blijven waardoor mede risico’s en klachten worden beperkt.
7.1.1 Betekenis voor bos en natuur
Binnen het bosbeheer wordt in het operationeel beheer geen concreet onderscheid gemaakt in
(beeld)kwaliteitsniveaus of onderhoudsbeelden. Ten aanzien van de beheeracties binnen de
maatregelenpakketten is ook geen kwaliteitsverschil te definiëren.
Een sturend middel in het bos- en natuurbeheer is enkel de mate van productiviteit om baten te
genereren uit het bos óf de mate van onderhoud; de exploitatie van het bos. De mate waarop
de baten die vrijkomen vervolgens weer ingezet worden in een kwaliteitsbijdrage voor het bos is
daarbij een andere afweging die bepalend is in een differentiatie van onderhoudsscenario’s.
Maximaal toegestane oogstvolumes (FSC) en borging van veiligheid (VTA) zijn daarbij
kaderstellend.
Baten worden rechtstreeks ten gunste van de bos- en natuurontwikkeling ingezet op de
vastgestelde visie en speerpunten.
Op basis hiervan kunnen voor het bos- en natuur areaal de onderhoudsscenario’s als volgt
worden gedefinieerd.
Nul-kwaliteit
Het bos- en natuurareaal wordt op een sobere en verantwoorde manier onderhouden waarbij
instandhouding van het huidige areaal het uitgangspunt is.
De maatregelenpakketten zijn gericht op veiligheid, toegankelijkheid en instandhouding van het
areaal. Stilstand in doorontwikkeling is binnen het natuurbeheer ook achteruitgang en daarmee
kapitaalsvernietiging. Kapitaalsvernietiging wordt voorkomen door kleinschalige extra
kwaliteitsimpulsen binnen de beheermaatregelen of door extra subsidiabele ingrepen waardoor
een sturende rol in natuurontwikkeling wordt ingenomen.
                                                                                                        Pagina 37 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Baten uit houtproductie vloeien rechtstreeks terug in het bos en komen ten gunste van de
ontwikkeling van het bos en is gericht op de SNL doelstellingen.
Controle of onderhoud is gericht op instandhouding, veiligheid en vitaliteit. Op een pro actieve
manier wordt het bos gemonitord en daar waar nodig met onderhoudsmaatregelen bijgestuurd.
Om een veilig en vitaal bosareaal te behouden volstaat een periodieke inspectie op de bomen.
Het huidige niveau van onderhoud waarbij bomen in principe 1 keer per 3 jaar gecontroleerd
(VTA) en gesnoeid worden is hiervoor voldoende.
De voorzieningen worden op een sober en doelmatige manier onderhouden en in stand
gehouden zonder pro actief beheer- en onderhoud.
Basiskwaliteit
Het bos- en natuurareaal wordt op een pro actieve manier onderhouden waarbij instandhouding
van het huidige areaal het uitgangspunt is maar tevens, binnen het beheer, gezocht wordt naar
ontwikkeling en uitbreiding en een visuele kwaliteitsverbetering gericht op de vastgestelde
speerpunten.
De maatregelenpakketten zijn gericht op veiligheid, toegankelijkheid en instandhouding van het
areaal. Extra maatregelen worden structureel ingezet waardoor een sturende en regisserende
rol in natuurontwikkeling wordt ingenomen.
Baten uit houtproductie vloeien rechtstreeks terug in het bos en komen ten gunste van de
ontwikkeling van het bos gericht op de SNL doelstellingen.
Controle of onderhoud is gericht op instandhouding, veiligheid en vitaliteit. Op een pro actieve
manier wordt het bos gemonitord en daar waar nodig met (extra) onderhoudsmaatregelen
bijgestuurd. Aanvullende acties voorzien in een verdere omvorming én optimalisatie naar
recreatief natuurbos.
Om een veilig en vitaal bosareaal te behouden volstaat een periodieke inspectie op de bomen.
Het huidige niveau van onderhoud waarbij bomen in principe 1 keer per 3 jaar gecontroleerd
(VTA) en gesnoeid worden is hiervoor voldoende.
De voorzieningen worden op een sober en doelmatige manier onderhouden met pro actief
beheer- en onderhoud.
Binnen het bosbeheer is nog zeer beperkt sprake van een omvorming van productiebos naar
een recreatief natuurbos. . Een laatste kwaliteitsslag kan efficiënt in het reguliere beheer, met
specifieke aanvullende kwaliteitsmaatregelen, worden doorgevoerd. Er is hiermee sprake van
instandhoudingsbeheer. Binnen het bos- en natuur beheer wordt daarom uitgegaan van het
onderhoudsscenario “nul-kwaliteit”.
7.2              Maatregelenpakketten
Vertaling van beheer vind plaats in specifieke maatregelenpakketten met beheeractiviteiten en
werkzaamheden. In principe wordt bij alle maatregelenpakketten uitgegaan van
instandhoudingsbeheer en sober en doelmatig beheer. Beheercategorieën kunnen meerdere of
verschillende maatregelenpakketten hebben.
Tabel 6: Maatregelenpakketten
 Maatregelenpakketten                    Som van ha      Percentage
 Landschapselementenbeheer                         20,99                6,80%
 Poelenbeheer                                       2,13                0,69%
 Runderbegrazing                                   52,02               16,86%
                                                                                       Pagina 38 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre> Schapenbegrazing natuur                           39,35               12,75%
 Selectieve uitkap / Dunning                      157,80               51,14%
 Overig beheer                                     32,57               10,56%
 Eindtotaal                                       304,86             100,00%
Figuur 5: Aandeel maatregelenpakketten binnen het areaal
                                    Maatregelenpakketten
                               7%
                                                            Landschapselementenbeheer
                                    10%
                                            1%
                                                            Overig beheer
                                                            Poelenbeheer
                  52%                  17%                  Runderbegrazing
                                                            Schapenbegrazing natuur
                                  13%                       Selectieve uitkap / Dunning
Onderstaand worden de maatregelenpakketten en specifieke beheermaatregelen gedefinieerd
op basis van het onderhoudsscenario “nul kwaliteit”.
Landschapselementenbeheer
Houtige, meestal op zich zelf staande, landschapselementen in de vorm van stadsbosjes,
struweelbosjes en bosschages worden periodiek (5-jaarlijks) gecontroleerd op vitaliteit en
veiligheid (VTA). Gewenst onderhoud wordt vastgelegd in een uitvoeringsplan.
Het werk bestaat uit het uitdunnen en /of afzetten van houtige gewassen, het verwijderen van
ongewenste beplantingen en het opsnoeien van boomvormers. Doel is de
landschapselementen veilig en vitaal te houden. Binnen het landschapselementenbeheer wordt
de kwaliteit bepaald door de functionele aspecten en wordt gestreefd naar een vitaal areaal.
Poelenbeheer
Natte landschapselementen in de vorm van poelen, laagtes en wadi’s worden periodiek, in een
cyclus van 10 jaar (elke 5 jaar wordt 50% van het areaal onderhouden), gemonitord op kwaliteit
en functionaliteit ten aanzien van de doelsoorten. Een uitvoeringsplan vormt de basis voor het
gewenste onderhoud en de aanvullende beheermaatregelen. Het beheer en onderhoud is
gericht op optimale leefomstandigheden voor een specifieke doelsoort. Doel daarbij is om de
poelen vitaal en ecologisch goed te houden. Dit gebeurd onder andere door ze uit te diepen, op
te schonen en vrij te snoeien.
Runderbegrazing
Het begrazingsbeheer met runderen vindt veelal plaats op natuurterreinen met kruidachtige en
open houtige terreinen plaats. De begrazing wordt aangevuld met specifiek gewenst
landschapsbeheer, kleinschalig maaibeheer van ongewenste soorten en rasterherstel. Doel van
het beheer is het open houden van terreinen en het sturen op optimalisatie van arealen t.b.v.
specifieke doelsoorten. Uitgangspunt bij dit beheer zijn de SNL- Natuurdoeltype en
bijbehorende beheerrichtlijnen.
Schapenbegrazing
Natuurterreinen met veelal kruid- of heideachtige beplantingen worden structureel middels
begrazing met schapen en aanvullend landschapsbeheer onderhouden. Aanvullend wordt
kleinschalig maaibeheer van ongewenste soorten en rasterherstel toegepast. Doel van het
beheer is verschraling en het open houden van terreinen, het tegengaan van verhouting en het
sturen op optimalisatie van arealen t.b.v. specifieke doelsoorten.
                                                                                        Pagina 39 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Sinds enkele jaren zijn we binnen dit maatregelenpakket meer overgegaan op een beeld
gestuurde werkwijze waarbij naast begrazing ook landschapsbeheer verricht wordt.
Uitgangspunt bij dit beheer zijn de SNL- Natuurdoeltype en bijbehorende beheerrichtlijnen. De
kaders zijn vastgelegd in ID kaarten per gebied. Dit beheer richt zich daarmee meer op het
behoud en, waar mogelijk, vergroten van de biodiversiteit per doeltype. Ieder natuurdoeltype
heeft haar eigen kenmerken en kwaliteiten. Bij heidenterreinen uit zich dit bijvoorbeeld in
structuurrijke heidevegetatie met kenmerkende planten. In schraalgraslanden uit zich dit in
specifieke, zeldzame plantsoorten die afhankelijk zijn van voedselarme omstandigheden.
Selectieve uitkap / dunning
Nagenoeg alle (omgevormde) bosarealen worden onderhouden op basis van het principe van
selectieve uitkap / dunning. Gezien het grote aandeel bossen is dit een van de belangrijkste en
meest bepalende maatregelpakketten. Onderdeel van de werkmaatregel selectieve uitkap /
dunning is ook het verjongen en opnieuw aanplanten van verjongingsgaten.
Selectieve uitkap bestaat uit het selectief wegkappen van een groep (ongewenste) bomen.
Het selectief, structureel en weloverwogen kappen van geselecteerde bomen heeft als doel om
de blijvende vitale opstanden of toekomstbomen van een optimale groeiplaats te voorzien,
kwaliteitshout te generen én om verjongingsgaten te creëren. Daarmee houden we het bos
klimaatbestendig, vitaal en duurzaam in stand.
Dit vindt zowel in de heersende boomlaag als de tweede etage van de bossen plaats. De
toekomstbomen worden gedeeltelijk opgesnoeid om te zorgen voor een hogere houtwaarde en
daarmee kwaliteit in het bos. De zomereik is hierbij een soort die altijd gehandhaafd wordt. Het
is belangrijk dat in loofbossen matig en regelmatig gedund wordt. Wanneer teveel gedund
wordt, dan maken bomen waterlot. Dit is niet wenselijk voor de kwaliteit van het hout in het bos.
Binnen de gemeente Roermond wordt geen vlaktekap meer toegepast. Dit mag wettelijk ook
niet meer volgens de Wet Natuurbescherming. In het bos behouden we zo veel mogelijk het
bosklimaat. Dit levert de beste resultaten op voor de aanplant van jonge bomen.
Ten aanzien van een duurzame bosexploitatie wordt altijd uitgegaan van de kaders van het
FSC. Het FSC gaat uit van een maximaal verantwoord oogstvolume.
Voor het bepalen van een verantwoord oogstvolume wordt de gemeente Roermond een
gemiddelde bijgroei van 6m3 per hectare per jaar aangehouden. Uitgaande van ongeveer 200
hectare areaal waarop FSC op van toepassing is en een theoretische bijgroei van ongeveer
1000 m3 per jaar, waarvan maximaal 75% geoogst mag worden, kunnen we uitgaan van een
maximaal oogstvolume van 750 a 1000 m3 per jaar en ongeveer 4000 m3 over de looptijd van
5 jaar.
Binnen de beheermaatregel selectieve uitkap / dunning wordt voorzien in intandhoudingsbeheer
van de bossen, wordt voldaan aan deze kaders van het FSC én wordt voorzien in de laatste
(haalbare) omvormingen naar een recreatief natuurbos.
Bij de primaire kapdunning en oogst laten we ons zo veel als mogelijk leiden door de natuurlijke
ontwikkeling en klimatologische invloeden om tot een ongelijkjarig loof en naaldbos te komen.
De aanleiding voor omvorming kan bestaan uit stormschade, insectenaantasting of droogte.
Een geschatte jaarlijkse houtopbrengst is in deze situatie dan ook lastig te bepalen. Daarnaast
wisselt het prijsniveau van hout sterk. We gaan hierbij in dit beheerplan, uitgaande van de
huidige situatie en prijzen, uit van een geschatte houtopbrengst van € 10.000 a € 12.500 euro.
De onrendabele, noodzakelijke dunningen worden uitgevoerd door verkoop van brandhout op
stam. Deze manier van dunning wordt hoofdzakelijk toegepast in de tweede etage van bossen.
Een dunning wordt uitgevoerd op het moment dat de bomen het omkeerpunt bereiken (van 2/5
van de te verwachten eindhoogte zijn de takken afgestorven). Het doel van deze dunning is het
bevoordelen van toekomstbomen en kwaliteit van hout in het bos.
                                                                                    Pagina 40 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Oude, markante bomen worden ook vrijgesteld. Daarbij worden bij het bosbeheer zomereiken,
ongeacht hun kwaliteit, gehandhaafd. Dit op solitaire bomen gerichte beheer geeft een
kwalitatieve meerwaarde in de leeftijds- en soortensamenstelling van het bos.
Na een dunning wordt het vrijkomende hout zorgvuldig uitgereden. Top en takhout wordt
versnipperd of in het gebied opgestapeld om te fungeren als faunavoorziening.
Gezien de huidige samenstelling van de bossen is het de vraag of de selectieve uitkap / oogst
nog moet plaatsvinden met een grote harvester. Een harvester zorgt ook voor
bodemverdichting. Dit heeft negatieve gevolgen voor het bos. Het is daarom de vraag of we niet
beter naar motor manuele oogst over kunnen gaan of over kunnen schakelen op aangepaste
oogstmachines. Zoals een mini harvester of trekpaarden in combinatie met een tractor met
uitrijkar.
De ontstane gaten worden aangeplant met zo veel mogelijk rijk strooisel soorten. Wanneer dit
voor de aanplant nodig is, dan wordt nog eventueel aanvullend gekapt. Kappen wordt nooit als
enige middel ingezet voor het creëren van plantvakken. Bij grotere verjongingsvlaktes wordt
50% ingeplant en op de overige 50% vindt natuurlijke verjonging plaats. Hiermee creëren we
kwalitatief betere en sterkere (gebiedseigen) beplanting. Het aanplanten van bomen gaat hierbij
in boomgroepen (zogenaamde klumpen).
Per plantvak wordt bekeken welke soorten het meest kansrijk zijn. Soorten worden geplant op
plekken waar dat kan om kwalitatief hoogwaardige en goed groeiende beplanting te borgen.
Wanneer grote plantlocaties ontstaan op arme groeiplaatsen waar veel licht op de bodem komt
en aanplant niet kansrijk is, laten we het bos zich spontaan ontwikkelen. Op deze vlaktes
groeien vooral grove den en berk. Boomsoorten die later in de successie vanuit een meer
beschaduwde plaats groeien, worden hier naderhand tussen geplant.
Wanneer kleinere, meer beschaduwde plantvakken ontstaan, dan kunnen soorten geplant
worden die dit nodig hebben. Dit zijn boomsoorten die zich normaal later in de successie
vestigen.
Na uitvoering van de kap en herplant vind structurele nazorg plaats door middel van het
beschermen, vrij maaien en opsnoeien van jonge aanplant.
Overig beheer
Overig beheer vind veelal plaats op lastig te beheren terreinen of terreindelen waar de natuur
een vrijbrief heeft om zich vrijuit te ontwikkelen. Het beheer bestaat uit minimale bijsturing en is
zeer sober en doelmatig. Veiligheid en functionaliteit is enkel kaderstellend in dit beheer.
Ook aanvullende acties die betrekking hebben op meerdere beheercategorieën en die
bijvoorbeeld gericht zijn op veiligheid en/of zorgplichtmatige taken worden als overig beheer
gezien. Denk hierbij onder andere aan de VTA inspecties aan de bosranden, het periodiek
inspecteren van de bospaden, prunus beheersing of archeologisch monumentenbeheer.
Maar ook de kosten voor externe inzet binnen het beheer, zoals expertise vanuit de bosgroep
en de daarmee samenhangede kosten, worden gezien als overig beheer omdat dit niet aan een
specifieke maatregel gekoppeld kan worden.
Om een beeld te vormen van de kosten van een specifiek onderhoudsscenario zijn de kosten
per maatregelpakket bepaald door Antea. Op basis van de aangeleverde arealen en de
opgestelde maatregelpakketten/kengetallen is een berekening uitgevoerd door Antea.
Een concretere uitwerking van de onderhoudsscenario’s is in de Kadernota beheer
weergegeven.
In de werkpakketten van Antea zijn uitsluitend de maatregelen opgenomen die betrekking
hebben op het reguliere jaarlijks onderhoud en het cyclisch onderhoud. Eventuele
renovatiewerkzaamheden en niet te normeren werkzaamheden zijn niet opgenomen in de
                                                                                      Pagina 41 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>standaard werkpakketten. Ook vervangingsinvesteringen zijn niet mee gerekend omdat daar
ook geen budgetten voor zijn.
Binnen de berekeningen is geen rekening gehouden met provinciale subsidiabele
werkzaamheden. Deze worden als onvoorziene baten op de beheerbudgetten gezien en
worden ingezet op extra gewenste kwaliteitsimpulsen binnen het beheer.
7.3                  Reguliere onderhoudskosten (jaarlijks)
Het reguliere onderhoud heeft betrekking op de beheermaatregelen welke jaarlijks moeten
plaatsvinden om het areaal duurzaam in stand te houden. In de onderstaande tabel zijn de
reguliere maatregelpakketten waarmee gerekend is weergegeven.
Ook zijn er bijkomende kosten die aan het groenbeheer toegerekend kunnen worden.
Dit zijn kosten die niet met behulp van normen in werkpakketten opgenomen kunnen worden,
maar wel structureel jaarlijks terugkomende kosten voor het groenbeheer zijn. Hierbij valt te
denken aan werkzaamheden die uitgevoerd worden door de buitendienst. Ook de excursies,
cursussen en werkoverleggen behoren tot deze niet te normeren kosten.
Daarnaast is geconstateerd dat bepaalde beheermaatregelen, aan met name technische
voorzieningen, niet voldoende structureel is belegd binnen de diverse beheerplannen maar wel
vragen om structureel onderhoud en middelen daarvoor. Voorgesteld wordt om in aanvulling op
bovenstaande maatregelpakketten ook een aantal extra maatregelpakketten mee te nemen.
Het gaat hierbij onder andere om het beheer en onderhoud aan ecologische voorzieningen.
Voorstel is om deze ook, als areaaluitbreiding, vanaf dit beheerplan onderdeel uit te laten
maken van het areaal dat onderdeel uitmaakt van bij het beheerplan bos en natuur om in het
structurele beheer en onderhoud te voorzien. De structurele maatregelen zijn ook in de tabel
opgenomen en kunnen voorzien in instandhoudingsbeheer van het huidige areaal binnen de
budgetten. Er is geen vervangingsbudget beschikbaar voor deze voorzieningen.
Ook ten aanzien van meubilair in de gemeentelijke bos- en natuurterreinen wordt geconstateerd
dat structureel beheer niet belegd is. Afwegingen worden hierin gedaan vanuit het beheerplan
meubilair.
De voorzieningen ten aanzien van recreatie en archeologie worden beheerd vanuit het cluster
ontwikkel opgave.
De overig bos- en natuur gerelateerde voorzieningen zijn beperkt. Binnen het operationele
beheer van bos- en natuurbeheer wordt voorzien in het gewenste onderhoud of vervanging.
Tabel 7: Maatregelpakketten regulier beheer
 Maatregelpakket                        Acties
                                        Begrazing en
 Runderbegrazing                        landschapsbeheer
                                        Begrazing en
 Schapenbegrazing                       landschapsbeheer
 Selectieve uitkap / dunning            inkoop
                                        aanplant
                                        bescherming
                                        nazorg / inboet
 Overig beheer                          Vrijstellen
                                        Prunusbeheersing
                                        Projecten
                                        Recreatie (paden en wegen)
                                                                                    Pagina 42 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                           inkoop / contributie / materialen
                                           Inkoop advies en ondersteuning binnen de
                                           beheersovereenkomst met Bosgroep Zuid
                                           Nederland bosgroep
  Ecologische voorzieningen1               Instandhoudingsbeheer en onderhoud
De kosten voor deze maatregelen dienen veelal bekostigt te worden uit de reguliere
exploitatiebudgetten voor bos- en natuurbeheer.
7.4                 Incidentele kosten
De incidentele beheerkosten kunnen onderverdeeld worden in cyclische (terugkomende en
periodieke) beheerkosten, kosten in achterstand in onderhoud en/of niet jaarlijks terugkomende
kosten in vervangingen / investeringen.
7.4.1 Meerjarig onderhoud (cyclisch)
In de onderstaande tabel zijn de cyclische maatregelpakketten aangegeven en is aangegeven
wat de periodieke cyclus van het beheer.
Tabel 8: Maatregelpakketten cyclisch beheer
  Maatregelpakket                Acties                           Cyclus
  Landschapselementenbeheer      Landschapselementen              1x 5 jaar
  Poelenbeheer                   Poelen*                          1x 5 jaar: 50%
  Overig beheer                  Opsnoeien toekomstbomen          1x 3 jaar
                                 VTA randen en singels            1 x 3 jaar
De kosten voor deze cyclische werkzaamheden dienen gedekt te worden uit de reserve bos- en
natuurbeheer die bedoeld is om fluctuaties in het beheer op te vangen. In deze reserve dient
dus, mede door de baten die voortkomen uit houtopbrengsten, structureel voorzien te zijn van
voldoende middelen om hierin te voorzien.
7.4.2 Achterstand in onderhoud
In het bos en natuurareaal is ten aanzien van het huidige areaal geen sprake van achterstand in
onderhoud ten aanzien van de visuele kwaliteit. Wel is sprake van een achterstand in de
technische kwaliteit van bepaalde voorzieningen.
Aanleiding is het feit dat beheer en onderhoud voor deze voorzieningen niet of maar beperkt
belegt is in de diverse beheerplannen, er geen structureel uitvoerings- of investeringsplan is óf
er geen verantwoordelijk beheerder is. Binnen de arealen van het bos- en natuurbeheer gaat
het hierbij met name om de ecologische voorzieningen en het meubilair. Hiervoor is geen, of
maar beperkt structureel beheer ingericht. Deze voorzieningen hebben wel invloed op de visie
en speerpunten die in dit beheerplan zijn vastgesteld.
Doordat er in de afgelopen decennia veel ecologische voorzieningen zijn aangelegd zonder dat
structureel beheer en budget is georganiseerd is een achterstand ontstaan in de technische
kwaliteit van deze voorzieningen.
1 Momenteel maakt dit maatregelpakket en de daarmee samenhangende kosten geen onderdeel uit van
het beheerplan Bos en Natuur.
                                                                                    Pagina 43 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Om tot een nul situatie te komen die daarna structureel beheerd kan worden binnen de
reguliere onderhoudsbudgetten dient allereerst in beeld gebracht te worden van wie deze
voorzieningen zijn. Veel voorzieningen liggen op grenzen met andere terreinbeheerders.
Daarnaast dient voor de voorzieningen die logisch- en redelijkerwijs in beheer en eigendom van
de gemeente Roermond zijn incidenteel geld vrijgemaakt te worden om te voorzien in een
kwaliteitsslag in de vorm van herstel en vervangingen. In onderstaande tabel zijn de geraamde
incidentele kosten opgenomen. Voorgesteld wordt om deze middelen over een looptijd van 3
jaar te verspreiden. Vervolgens kan het areaal duurzaam en structureel in stand gehouden
worden binnen de reguliere beheerbudgetten voor bos- en natuurbeheer zoals in paragraaf 7.3
omschreven.
Tabel 9: Berekening theoretisch achterstand in onderhoud Bos & Natuur
            Categorie                       Areaal                             Kosten
                                      aantal       Eenheid    Kosten / aantal            Totaal
 Ecologische voorzieningen              Onbekend       Stuk           Onbekend                   € 150.000
7.4.3 Vervangingen en renovaties
In het bos- en natuurbeheer is maar beperkt sprake van vervangingen of renovaties.
Vervangingen maken onderdeel uit van de maatregelpakketten. Renovaties beperken zich tot
extra beheerstechnische maatregelen om in de speerpunten van het beheerplan te voorzien en
wordt jaarlijks weggezet in kleinschalige beheerprojecten. Denk hierbij onder andere aan het
revitaliseren van stedelijke uitloopbosjes of het natuurleerpad.
Grootschalige renovaties
Met grootschalige renovatie wordt in deze context bedoeld het projectmatig herinrichten. Deze
worden meestal geïnitieerd vanuit provinciale of grensoverschrijdende initiatieven.
Kleinschalige renovatie
Kleinschalige renovaties maken onderdeel uit van de diverse beheerpakketten en/of worden
kleinschalig vanuit het beheer geïnitieerd en binnen het overige beheer vanuit de
exploitatiebudgetten betaald. In alle gevallen zullen deze een bijdrage hebben aan de
voornoemde visie en speerpunten en hebben een beheersmatig karakter.
Vervangingsinvesteringen
Vervangingen worden binnen de reguliere beheermaatregelen mee genomen en beperken zich
tot het vervangen van bomen en daaropvolgende verjonging.
Vervangingen in voorzieningen is maar zeer beperkt belegt. Kleinschalige voorzieningen die
direct onderdeel uitmaken van het beheerareaal worden binnen de exploitatiebudgetten mee
genomen. Hier is geen structureel vervangingsplan voor.
7.5                Uitvoering
Uitvoering van vakspecialistische werkzaamheden vind grotendeels plaats door
gerenommeerde bosbouwbedrijven of landschapsbeheerders. De kostprijscalculaties van Antea
zijn hierop ook gericht.
De boomploeg van de eigen dienst pakt echter ook acties binnen de maatregelenpakketten op.
De kosten in uren drukken niet door op de besteedbare budgetten.
In de calculaties van Antea zoals die in de kadernota beheer zijn meegenomen heeft een
verrekening plaats gevonden.
                                                                                     Pagina 44 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>In onderstaande tabel wordt weergegeven welke procentuele inzet de boomploeg heeft op de
diverse maatregelpakketten.
Tabel 10: Uiteenzetting inzet boomploeg op maatregelenpakketten
 Maatregelpakket regulier       Acties                        inzet boomploeg
                                Begrazing en
 Runderbegrazing                landschapsbeheer                               0%
                                Begrazing en
 Schapenbegrazing               landschapsbeheer                               0%
 Selectieve uitkap / dunning    inkoop                                         0%
                                aanplant                                     100%
                                bescherming                                   50%
                                nazorg / inboet                               50%
 Overig beheer                  Vrijstellen                                  100%
                                Prunusbeheersing                              80%
                                Projecten                                      0%
                                Recreatie (paden en wegen)                     0%
                                inkoop / contributie /
                                materialen                                     0%
                                Inkoop advies en
                                ondersteuning binnen de
                                beheersovereenkomst met
                                Bosgroep Zuid Nederland
                                bosgroep                                       0%
                                Instandhoudingsbeheer en
 Ecologische voorzieningen      onderhoud                                      0%
 Maatregelpakket cyclisch       Acties                        inzet boomploeg
 Landschapselementenbeheer      Landschapselementen: 5 jaar                   75%
                                Poelen: 10 jaar / 50% per 5
 Poelenbeheer                   jaar                                          10%
                                Opsnoeien toekomstbomen: 3
 Overig beheer                  jaar                                         100%
                                VTA randen en singels: 3 jaar                100%
Op basis van de kostencalculaties van Antea wordt geconcludeerd dat de boomploeg een
kosten reducerende inbreng van 60% op de gecalculeerde normkosten voor bos- en
natuurbeheer heeft. Dit zou betekenen dat de budgetten met 60% verhoogd zouden moeten
worden op het moment dat de inzet van de boomploeg opgeheven wordt.
Los nog van de vakspecifieke en gebiedsspecifieke kennis die de boomploeg heeft waarmee ze
efficiënter en kwalitatief werk verrichten.
Kanttekening hierbij is dus wel dat de effectieve kosten voor het beheer van bos en natuur
hoger zijn dan de kosten die drukken op de onderliggende budgetten. Uren inzet en
materiaalkosten door inzet van de boomploeg drukken op de budgetten van personeel en de
gemeentewerf. Risico daarbij is ook dat wanneer de boomploeg geen of minder taken uitvoert
de kosten voor het beheer zwaarder op de budgetten voor bos- en natuurbeheer drukken.
7.6                  Baten
Houtopbrengsten vullen de reserve en zijn direct besteedbaar voor bos- en natuurbeheer om
met name de cyclische werkzaamheden te bekostigen. De houtopbrengsten zorgen voor
instandhouding van de reserve voorziening.
Daarnaast vinden enkele doorrekeningen plaats vanuit andere budgetten omdat de
maatregelenpakketten direct of indirect ook van meerwaarde is voor het desbetreffende beheer.
Zo vinden er doorrekeningen plaats vanuit waterbeheer ten aanzien van de begrazing in met
name waterbergingen en waterbuffers die naast een ecologische waarde ook een
waterbergende functie hebben.
                                                                                  Pagina 45 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Ook kan een doorrekening plaats vinden vanuit de budgetten voor stedelijke begrazing op de
(binnenstedelijke) ecologische voorzieningen die veelal onderdeel uitmaken van deze
begrazingsgebieden.
In onderstaande tabel worden de baten weergegeven die, naast de inzet van de boomploeg,
zorgen voor een besparing op de budgetten voor bos- en natuurbeheer en voor instandhouding
van de reserve. Enkel de houtopbrengsten kunnen overgeheveld worden naar de reserve.
Tabel 11: Batenoverzicht bos- en natuurbeheer.
                                 Besteedbare baten
                          Baten uit houtoogst per jaar               € 11.500
               Baten uit doorrekeningen waterbeheer:                   € 6.500
        Baten uit doorrekeningen stedelijke begrazing:                 € 2.500
                          Totaal besteedbare baten:                  € 20.500
Daarnaast wordt de exploitatie gedekt door de baten die binnen komen uit SNL subsidies.
De lopende SNL subsidie beschikking betreft ongeveer € 33.500 euro op jaarbasis.
Deze is dus niet effectief besteedbaar of een besparing op de normkosten.
7.7                Conclusies
De reguliere jaarlijkse kosten passen binnen het besteedbaar exploitatiebudget. Mede door de
SNL subsidies (die dekking geven aan de exploitatiebudgetten) en de houtopbrengsten (die de
reserve vult) is het bos- en natuurbeheer redelijk kostenneutraal en zelfvoorzienend.
Met de Reserve wordt voorzien in de vijfjaarlijkse cyclische kosten. In onderstaande tabel is het
effectieve saldo en geplande afroming van de reserve weergegeven.
Tabel 12: Verantwoording uitgaven op reserve Bos- en natuurbeheer
 Omschrijving                                          Bedragen
 Huidige saldo reserve:                                            € 175.000
 Jaarlijkse storting houtopbrengst                                  € 11.500
 Saldo reserve na 5 jaar                                           € 232.500
 Cyclische onttrekking elke 5 jaar                                 € 105.000
 Saldo na onttrekking                                              € 127.500
 Vermindering reserve elke 5 jaar                                   € 47.500
 Uitputting reserve na 3 cyclische onttrekkingen
Reeds 30 jaar geleden is ingezet op het verhogen van natuurwaarden in de oorspronkelijke
voor de mijnbouw aangelegde naaldbossen. Het economisch rendement van naaldhout ligt
echter hoger dan het rendement uit loofbossen. Door de omvorming naar meer natuurlijke
bossen zal daardoor op termijn het rendement teruglopen. In de combinatie met het beheer van
de natuurterreinen, waar geen sprake is van economisch rendement maar wel kosten worden
gemaakt, zal daardoor de reserve langzaam teruglopen.
De cyclische kosten bedragen 5-jaarlijks € 105.000 euro. Een deel daarvan wordt gedekt door
de benoemde baten en inzet van de eigen buitendienst. In resterend benodigd budget wordt
voorzien vanuit de reserve waardoor de reserve uitput in 15 a 20 jaar. De horizon van de
uitputting van de reserve ligt op dit moment te ver weg om hier nu besluitvorming over te
vragen. De uitputting van deze reservevoorziening wordt in het volgende beheerplan herijkt.
                                                                                   Pagina 46 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Een belangrijk te benoemen risico is wel dat bovenstaande uitgaat van een structurele inzet van
de eigen boomploeg zonder dat de kosten daarin door vertaald worden in de budgetten voor
bos- en natuurbeheer. Ook een vermindering van de SNL subsidies of doorrekeningen kan van
invloed zijn op een eerdere uitputting van de reserve. Ook een verhoging van kosten door meer
inzet van de Bosgroep Zuid Nederland op de operationele taken binnen de organisatie van het
beheer kan extra drukken op de kosten.
                                                                                 Pagina 47 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>8             Organisatie beheer
8.1              Huidige beheerorganisatie
De organisatie van het beheer kan worden ingedeeld in operationele werkprocessen (die met
name gericht zijn op onderhoud) en duurzaam planmatig beheer.
Daarbij zijn verschillen rollen en taken belegd die een schakel vormen in de werkprocessen.
In dit hoofdstuk worden die rollen en verantwoordelijkheden omschreven om een zo efficiënt,
duurzaam en planmatig beheer te voorzien.
8.1.1         Huidige werkprocessen
De werkprocessen richten zich met name op de interne en externe rol en taakverdeling. De
beoogde huidige werkprocessen hierin worden onderstaand omschreven.
Beheerder (Cluster BOR binnen)
De beheerder bos en natuur houdt zich met verschillende taken bezig. Deze taken zijn onder te
verdelen in planmatig beheer en operationeel beheer. Tussen planmatige en operationele
beheertaken vindt daar waar noodzakelijk uitwisseling plaats met Bosgroep Zuid Nederland om
ontwikkelingen af te stemmen en waar mogelijk gebruik te maken van expertise. Het
onderhoud van bos en natuur is deels weggezet in meerdere deels integrale contracten
bijvoorbeeld de begrazingscontracten. De beheerder voorziet in de opdrachtvoorbereidingen en
heeft operationele afstemming over de werkzaamheden met de opzichter.
Opzichter Bos en Natuur (Cluster BOR buiten)
De opzichter bos en natuur heeft leiding over de operationele opdrachten en taken binnen de
arealen bos en natuur. Met de beheerder wordt jaarlijks een werkplan opgesteld waarin de
taken en kosten binnen de diverse maatregelpakketten worden uiteengezet. De opzichter ziet
toe op de planning, uitvoering en oplevering van de werkzaamheden. Daarnaast stuurt hij direct
de eigen buitendienst, met name de boomploeg, aan als het gaat om taken binnen het bos en
natuurareaal.
Directievoerder (Cluster BOR buiten)
De (interne) directievoerder is een onafhankelijk contractbeheerder ten aanzien van de
(meerjarige) onderhoudscontracten die zijn aangegaan met bepaalde bedrijven. De
directievoerder is aanspreekpunt voor de opzichter ten aanzien van de uitvoering en naleving
van de contractuele verplichtingen en is verantwoordelijk voor de financiële afhandeling.
Goede directievoering op de diverse integrale onderhoudsbestekken is uitermate belangrijk,
zowel vanuit de gewenste en gevraagde kwaliteit als vanuit de financiële verantwoording over
betaalde werkzaamheden. Vanuit meerdere overwegingen (capaciteit, transparantie, scheiding
van taken en verantwoordelijkheden) is het van belang dat directievoering niet door een
beheerder wordt gedaan maar door een onafhankelijk persoon.
Sinds 2019 is er, in lijn met de overige contracten, en vanuit een stukje uniformiteit, voor
gekozen de directievoering intern te beleggen. Daarvoor was de directievoering belegt bij
Bosgroep Zuid Nederland.
                                                                                     Pagina 48 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Coördinator natuur en landschap (Cluster OO)
De coördinator natuur en landschap is met name op beleidsmatig vlak actief. Binnen het bos-
en natuurbeheer heeft het met name een adviserende rol en is het eerste aanspreekpunt voor
Bosgroep Zuid Nederland ten aanzien van regionale en grensoverschrijdende samenwerkingen
en initiatieven. Ook is de coördinator eerste contactpersoon als het gaat om implementatie van
beleidsmatige (regionale) vraagstukken die onder andere vanuit Bosgroep Zuid Nederland aan
haar leden wordt doorgelegd. In die hoedanigheid neemt de coördinator plaats in diverse
regionale overleggen die onder andere door Bosgroep Zuid Nederland worden geïnitieerd.
Ecoloog (cluster OO)
De eigen ecoloog heeft met name een monitorende rol en staat aan de lat voor de toetsing en
naleving van onder andere de gedragscode binnen de opdrachten. Een belangrijk onderdeel is
de monitoring op de SNL doelstellingen binnen onder andere de begrazingscontracten.
Indien gewenst doet de ecoloog een beroep op de kennis die aanwezig is bij de ecologen van
Bosgroep Zuid Nederland ten aanzien van (SNL)doelstellingen.
Tot slot is de ecoloog ook aan zet om beleidsmatige zaken binnen het beheer te implementeren
in samenspraak met de coördinator. De ecoloog heeft daarover met name contact met de
beheerder en Bosgroep Zuid Nederland.
Bosgroep Zuid Nederland
In 2017 is door de gemeente Roermond een nieuwe beheerovereenkomst aangegaan met
Corporatie Bosgroep Zuid Nederland.
De beheerovereenkomst is een meerjarige samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente
Roermond en de Bosgroep. In de beheerovereenkomst worden afspraken over de uit te voeren
werkzaamheden voor een periode van 10 jaar vastgelegd. De wensen en behoeften van de
eigenaar vormen het belangrijkste uitgangspunt voor het afsprakenkader.
De gemeente Roermond is al jaren lid van deze corporatie die regionaal aan de lat staat om de
verschillende terrein beherende partijen samen te brengen. Bos- en natuurbeheer houdt
namelijk niet op bij de gemeentegrens en op provinciaal niveau wordt gestreefd naar een
regionale aanpak. Bosgroep Zuid Nederland fungeert daarin als voornaamste regionale
intermediair en is daarmee het verlengstuk van de provincie.
Met name ten aanzien van de SNL doelstellingen en subsidieverstrekking voorziet de Bosgroep
in implementatie van regionale doelstellingen.
In de beheerovereenkomst heeft de gemeente de Bosgroep gemachtigd voor het aanvragen
van subsidies voor het beheren van de bossen, natuurterreinen en landschappelijke
beplantingen. Het betreft hier in ieder geval subsidies in het kader van de Subsidieregeling
Natuur en Landschap (SNL).
Ook kan de Bosgroep met specifieke expertise in bos en natuur beheer haar leden voorzien van
advies en ondersteuning in het (operationeel) beheer en aansluiting op regionaal niveau.
In de door beide partijen ondertekende beheerovereenkomst is vastgelegd hoe de rolverdeling
tussen de gemeente Roermond en Bosgroep Zuid Nederland georganiseerd is. De gemeente
Roermond is als areaalbeheerder eindverantwoordelijke en fungeert als opdrachtgever én
budgethouder. Bosgroep Zuid Nederland fungeert in opdracht van de gemeente als advies- en
SNL uitvoeringsorgaan.
In 2017 heeft er al een verschuiving plaats gevonden van taken van Bosgroep Zuid Nederland
naar de gemeente Roermond. Met name ten aanzien van financiële verantwoording en
opdrachtverstrekking is er destijds voor gekozen om als gemeente Roermond meer eigen regie
te nemen op het beheer.
                                                                                    Pagina 49 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>De afgelopen jaren is er kritisch gekeken naar de inzet van de Bosgroep in met name de
operationele taken en is bekeken hoe bepaalde inzet zich verhoudt tot de eigen bezetting en
expertise die we binnen de gemeente Roermond tot onze beschikking hebben. Ook is daarbij
gekeken welke kwalitatieve meerwaarde de inzet heeft ten opzichte van de extra kosten die
daarmee gemoeid zijn.
Er is daarbij geconstateerd dat er dubbelingen in de bezetting zitten tussen dat wat de
Bosgroep inzet binnen ons beheer en dat wat we zelf in dienst hebben. Dit leidt niet altijd tot
een efficiënte samenwerking in het operationeel beheer. We zijn de afgelopen jaren staat
gebleken om deze operationele taken zelf te organiseren, zonder de bosgroep, zonder een
reductie op het kwaliteitsniveau.
Overige inbreng
Naast bovengenoemde rollen kan er binnen de organisatie bij bepaalde projecten ook een
beroep gedaan worden op onder andere de projectleider cultuurtechniek van het cluster PO.
Indien bepaalde beheerprojecten vragen om een projectmatige aanpak en er voor gekozen
wordt om dit niet binnen een project te leggen bij bijvoorbeeld Bosgroep Zuid Nederland, kan
een project weggezet worden bij het cluster PO.
Ook wordt binnen bepaalde acties of projecten een beroep gedaan op de medewerker natuur
en milieu educatie. Met name rond de organisatie van de boomfeestdag óf op het moment dat
scholen betrokken worden bij een project.
Zij hebben echter geen structurele inbreng in het beheer van bos en natuur.
Stakeholders:
Naast interne inbreng en inbreng van de Bosgroep in het operationele en planmatige beheer
zijn er ook diverse stakeholders, belangenverenigingen en vrijwilligers groepen die actief zijn in
de bos en natuur arealen.
De belangrijkste om hierbij te noemen zijn:
Yuverta college: Het Yuverta college wordt in diverse operationele taken betrokken door de
begrazer, opzichter en ecoloog en richt zich met name op het gebied rondom de driestruik en
breidberg. Het initiatief hierin wordt over het algemeen ingestoken vanuit de het
maatregelenpakket runderbegrazing en de aanvullende landschapsbeherende acties die daarin
plaats vinden. Daar waar mogelijk worden praktijklessen en projectlessen t.a.v. landbouwkundig
beheer benut om in de werkzaamheden te voorzien.
Werkgroep Driestruik: De werkzaamheden van werkgroep Driestruik richten zich op een aantal
zaken. Zo voert de werkgroep een aantal werkzaamheden in het gebied uit die zich met name
centreren rondom de poelen. Om de poelen worden bijvoorbeeld bomen verwijderd, zodat ze in
de zon blijven liggen. Daarbij worden ook zandplekken voor bijzondere soorten, zoals de
knoflookpad open gehouden. De werkgroep voert ook onderzoek uit naar de knoflookpad. .
Over de werkzaamheden die zij uitvoeren vindt afstemming plaats met de ecoloog en de
begrazer / landschapsbeheerder van het gebied.
Stichting tussen Roer en IJzeren Rijn: Stichting tussen Roer en IJzeren Rijn neemt vooral een
participerende rol in het promoten en beleefbaar maken van enkel terreinen en haar
cultuurhistorische waarde. Daar waar mogelijk proberen we, in afstemming met deze stichting,
te voorzien in aanvullende acties om hierin te voorzien.
8.1.2         Planmatige beheertaken
Planmatige beheertaken hebben met name betrekking én invloed op een duurzaam
instandhoudingsbeheer van het areaal. Het is meer kaderstellend en uit zich niet zo zeer in
operationele acties.
                                                                                   Pagina 50 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>De belangrijkste beheertaken worden hieronder benoemd en wordt omschreven op welke
manier zij invloed hebben op het beheerareaal en de beheertaken.
Groenbeleid
Het belangrijkste beleid voor bos- en natuurbeheer is provinciaal vastgelegd.
Gemeentelijk kunnen aanvullende kaders worden gesteld die van invloed kunnen zijn op het
beheer óf het te beheren areaal. Periodiek dient beleid te worden aangepast. Hierbij wordt
ingespeeld op actualiteiten en wordt vooruit gekeken. Vertaling vind plaats in uitvoeringsbeleid
en/of beheerplannen. Het cluster OO en de coördinator natuur en landschap zijn
verantwoordelijk voor het op te stellen beleid. De beheerder heeft een adviserende rol.
Uitvoeringsbeleid
Vertaling van beleidskaders vind over het algemeen plaats in uitvoeringsplannen.
De beheerders leveren een bijdrage aan de visie en beleid. Beheer is een van de
uitvoeringssporen van het uitvoeringsplan.
P&C Cyclus
Ieder jaar doorlopen we de P&C cyclus en kijken we welke middelen de komende jaren nodig
zijn om invulling te geven aan onze ambities en hoe de kosten daarvan zich verhouden tot de
beschikbare middelen. Dit kan leiden tot bijsturing van budgetten óf uitvoeringsmaatregelen.
Actualisatie beheerplannen
Beleid, budget en kosten zijn kaderstellend in de beheerplannen en vormen de belangrijkste
basis voor het uit te voeren beheer. Periodiek dienen de beheerplannen daarom te worden
geactualiseerd en te worden aangesloten op deze nieuwe kaders en uitgangspunten én de
actualiteiten. De beheerder van het cluster BOR is hiervoor verantwoordelijk.
Advisering
De beheerders geven advies op het gebied van inrichting voor projecten van het cluster
Projecten Omgeving. Dit verloopt via het protocol Advies Projecten. Het betreft projecten van
uitbreidingen en –inbreidingen tot aan met adviezen op bestemmingsplannen. De beheerder
heeft hierin een adviserende rol. Ook wordt de beheerder betrokken bij ontwikkelingen om te
borgen dat iets technisch en kwalitatief goed wordt aangelegd en daarna ook duurzaam te
beheren en in stand te houden is.
Projecten
De beheerder is ambtelijke opdrachtgever en adviseur voor projecten die het cluster Projecten
Omgeving uitvoert. Voor bos en natuur beheer zijn deze projecten zeer beperkt. Projecten
worden over het algemeen meer regionaal geïnitieerd. In veel gevallen wordt een dergelijk
project door Bosgroep Zuid Nederland uitgevoerd en ter advisering voorgelegd. Nieuwe
realisaties kunnen een uitbreiding van het areaal betekenen of om een andere manier van
beheer en onderhoud vragen.
8.1.3         Operationele beheertaken
Operationele taken hebben vooral betrekking op de dagelijkse uitvoering die gegeven wordt aan
de maatregelenpakketten.
De belangrijkste operationele beheertaken worden hieronder uiteen gezet.
Contract- en opdrachtbeheer
                                                                                    Pagina 51 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Vakspecifieke taken worden commercieel weggezet bij daarvoor gerenommeerde bedrijven
conform de geldende aanbestedingskaders. Onder andere de begrazing is in meerjarige
contracten weggezet. De opdrachten worden voorbereid door de beheerder.
Directievoering en toezicht
Op de opdrachten en contracten wordt dagelijks gestuurd door de opzichter. Hij ziet toe op de
uitvoering van het werk. Specifieke monitoring vindt plaats door de ecoloog. Kleine opdrachten
binnen een maatregelpakket worden door de opzichter zelf voorbereid en verstrekt. Op de
contracten vind naast toezicht ook directievoering plaats. Hierbij wordt gestuurd op naleving van
het contract én de financiële afhandeling van het contract. Beide inzet wordt geleverd vanuit het
cluster BOR buiten.
Eigen buitendienst
De eigen buitendienst voorziet enerzijds in hand en spandiensten. Denk hierbij aan het
herstellen van voorzieningen of het verwijderen van dumpingen of zwerfvuil.
Anderzijds voorziet de eigen buitendienst binnen het beheer van bos en natuur in specifieke
opdrachten. Onderdeel van de eigen buitendienst is de gemeentelijke bomenploeg die in een
deel van de reguliere acties in het gemeentelijk bosbeheer voorziet waardoor geen commerciële
kosten gemaakt worden. In hoofdstuk 7 is dit eerder al geconcretiseerd.
Gegevensbeheer
De Bosgroep beheert de areaalgegevens van de bos- en natuurarealen van de gemeente
Roermond ten behoeve van de SNL doelstellingen. De gemeente Roermond én de Bosgroep
dragen beide zorg voor een zo actueel mogelijk gegevensbestand.
Voorheen werden de gegevens door Bosgroep Zuid Nederland beheerd in een separaat
gegevensbeheer systeem. Ten aanzien van de SNL monitoring blijft dit behouden.
In 2022 heeft een actualisatie en verfijning van de huidige beheergegevens plaats gevonden.
Het streven van de gemeente Roermond is om uniform en integraal gegevens beheer te
voorzien. Het streven is om vanaf 2023 ook de beheergegevens voor bos- en natuurbeheer in
eigen beheer te beheren. Ontsluiting en bewerking vind vanaf dat moment plaats in GBI World.
De gemeente Roermond voorziet de Bosgroep van wijzigingen en informatie door het
aanleveren van actuele datasets.
Budget beheer
Het bijhouden van de exploitatiebudgetten, facturatie en opdrachten is een belangrijke taak van
de beheerder binnen het operationeel beheer.
Indirect / ad hoc werk
Indirect / ad hoc werk kan een sterke invloed hebben op de geplande reguliere taken. Het
betreffen bijvoorbeeld vragen die vanuit de organisatie ontstaan of wensen vanuit de politiek,
en andere belanghebbenden. Een nadeel van het indirect werk is dat afhankelijk van de aard
van het indirect werk, het een groot tijdbeslag kan leggen op de planning of niet planbaar is. Dit
betekent regelmatig dat met geplande reguliere werkzaamheden geschoven wordt.
Participatie
De gemeente Roermond kent een rijk geschakeerd palet aan vrijwilligersorganisaties /
verenigingen die actief zijn in de bos, natuur en landschapsterreinen. Binnen de verenigingen
zijn vele burgers betrokken en actief en daarmee zijn zij verankerd in het maatschappelijk leven
in de dorpskernen en de gemeente als geheel. Tegelijkertijd is door de jaren heen een grote
deskundigheid en kennis opgebouwd bij deze mensen. Dit koesteren we in het bos- en
natuurbeheer.
                                                                                    Pagina 52 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>In de gemeente Roermond zijn organisaties welke zijn betrokken bij het groen, natuur en milieu
in de gemeente verenigd in het Roermonds Natuur- en milieuoverleg (RNMO).Gezamenlijk
zetten zij zich in voor de instandhouding en verbetering van de kwaliteit van het landschap.
De Breidberg en de Driestruik worden, zoals eerder omschreven, door respectievelijk het
Yuverta college en de vrijwilligersgroep Driestruik beheerd.
Door de toenemende belangstelling voor bos, natuur en landschap en de diverse functies die
de terreinen vervullen, ontstaan er steeds meer burgerinitiatieven. Kenmerk van
burgerinitiatieven is dat vaak wel het ‘idee’ of een ‘richting’ duidelijk is en dat dit dikwijls
betrekking heeft op concrete gebieden, maar dat de ‘hoe’ vraag niet gemakkelijk beantwoord
kan worden.
Om de betrokkenheid van betrokken maatschappelijke organisatie, burgerinitiatieven,
vrijwilligersgroepen etc. in goede banen te leiden is een afwegingskader opgesteld.
Figuur 6: afwegingskader participatie
                                   Is het initiatef passend binnen visie en doelstellingen van de gemeente?
                                                                               zo ja:
                                                                            Initiatief
  Komt het initiatief vanuit de betrokken partijen? Zijn er middelen noodzakelijk
                                                                                      Kan er worden volstaan met een ondersteunende rol? Of is er meer nodig?
                / aanwezig of wat verwacht men van de gemeente?
                                                                           Veiligheid
                                   Is bij de uitvoering van de werkzaamheden de veiligheid van de betrokkenen niet in het geding?
                                                                            Kwaliteit
                                                                                      Kan door een combinatie met een reguliere aannemer of een SW bedrijf de
                       Wordt de gewenste kwaliteit geleverd?
                                                                                                        gewenste kwaliteit worden geleverd?
Social return
Concreter vertaald betekent dit dat de overheid wil dat bedrijven bij aanbestedingen een vast
percentage (meestal 5%) van de opdrachtsom aan social return besteden. Dit kan door mensen
uit 'een bepaalde doelgroep' een arbeidsplaats te bieden. Ook het bieden van leer-
/werkplekken, trainingen of opleiding aan deze mensen behoren tot de mogelijkheden.
De gemeente Roermond heeft de aandacht voor social return al opgenomen in haar
aanbestedingsbeleid.
Binnen de gemeente Roermond wordt sterk ingezet op het vergroten van het sociale
rendement. Ook in bos, natuur en landschap.
Het jaarlijkse werkplan vormt de basis voor de uitvoering van het reguliere beheer. Reguliere
werkzaamheden bevatten componenten die door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
uitgevoerd kunnen worden waarbij rekening gehouden moet worden met verschillen in prijs-
kwaliteitsverhouding in vergelijking met de reguliere aannemerij. Gezien de inzet van de
gemeente op maatschappelijke activering en arbeidstoedeling van mensen met een afstand tot
de arbeidsmarkt wordt bij het opstellen van de jaarlijkse werkplanning het onderstaande
                                                                                                                            Pagina 53 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>toetsings- en afwegingskader gebruikt voor de inzet van mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt, of partijen uit het sociale domein.
Figuur 7: Afwegingskader social return
                                                 Werkzaamheden zeer geschikt voor 'social return'
       Geen of geringe meerkosten bij vergelijkbare kwaliteit ten opzichte van           - Werk aanbesteden aan bedrijven in sociaal domein
                               reguliere aannemerij.                             - Werk aanbieden via vrijwilligersnetwerk, NL-doet of Natuurwerkdag
                                               Werkzaamheden minder geschikt voor 'social return'
       Werkzaamheden die in principe middels social return ingevuld kunnen                            - Werk wordt afgewogen
      worden maar met substantiële meerkosten bij een vergelijkbare kwaliteit.           - Aanbesteding naar gelang keuze (regulier/sociaal)
                                                 Werkzaamheden niet geschikt voor 'social return'
      Werkzaamheden die vanwege hun aard en karakter (bijvoorbeeld gebruik
                                                                               - Werk aanbesteden aan reguliere aannemerij
                zwaar materieel) niet geschikt zijn voor social return.
Geconcludeerd wordt wel dat binnen het bos en natuur beheer het lastig blijft om, door de
specifieke werkzaamheden en veelal machinale werkzaamheden, lastig om in sociale inpassing
binnen het werk te voorzien.
8.2              Toekomstige beheerorganisatie
In deze paragraaf worden toekomstige ontwikkelingen in samenwerking en organisatie
uiteengezet die van invloed kunnen zijn op de organisatie van het beheer.
Opzichter Bos en Natuur
De huidige opzichter Bos en Natuur bereikt de komende 5 jaar de pensioengerechtigde leeftijd.
Hiermee zou ontzettend veel specifieke kennis de organisatie verlaten. Dit zal veel invloed
hebben op het bos- en natuurbeheer. Voorgesteld wordt om al de komende jaren voor te
sorteren op deze uitstroom om in kennisoverdracht te voorzien.
Gezien het specifieke vakgebied en de geringe arbeidsmarkt kan opvolging lastig zijn. Mogelijk
biedt doorstroom binnen de huidige organisatie een oplossing. De komende tijd dienen hier
keuzes in gemaakt te worden. Streven is om kennis en kwaliteit binnen de eigen organisatie te
behouden en zelf regie te houden op het bos- en natuurbeheer.
Dit kan ook van invloed zijn op de rol die Bosgroep Zuid Nederland in het (operationele) beheer
heeft. Het heeft echter de sterke voorkeur om in eigen bezetting en vakkennis te voorzien
binnen dit specifieke vakgebied.
Beheerovereenkomst Bosgroep Zuid Nederland
Uit kosten overweging en in het kader van procesefficiëntie is er gedurende de afgelopen
beheerperiode voor gekozen om de operationele taken enkel nog in eigen beheer en eigen
regie uit te voeren. Hierdoor worden door de Bosgroep geen operationele taken meer
uitgevoerd en vult zij geen actieve rol meer in het dagelijkse beheer en onderhoud, de
opdrachtvoorbereidingen en verstrekkingen. Ook ten aanzien van de directievoering en toezicht
op de contracten is er voor gekozen om enkel nog vanuit eigen interne inzet te sturen op de
contracten. We laten ons daarbij desgewenst adviseren, ondersteunen en informeren door
Bosgroep Zuid Nederland vanuit hun regionale adviesrol en hun expertise.
                                                                                                                      Pagina 54 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>De voornaamste taak van de Bosgroep Zuid Nederland is om de gemeente te ontzorgen in de
structurele basistaken ten aanzien van SNL en FSC en zorgt het met name voor een
toegevoegde meerwaarde door haar regionale / intermediaire rol in te nemen om zo een juiste
regionale aansluiting te borgen voor de gemeente Roermond.
In de huidige beheerovereenkomst is een grotere rol in de operationele taken belegd bij
Bosgroep Zuid Nederland dan in dit beheerplan is voorgesteld.
De beheerovereenkomst met Bosgroep Zuid Nederland loopt nog tot 2026.
Vorig jaar heeft hierover een evaluatie en afstemming plaats gevonden met de Bosgroep en is
deze nieuwe rol en taakverdeling besproken.
Bij het vaststellen van de nieuwe beheerovereenkomst willen we opnieuw bekijken welke
essentiële rol de Bosgroep heeft in het planmatig- en operationeel beheer en zullen taken
opnieuw afgezet worden tegen de eigen interne bezetting en wordt de samenwerking herijkt.
In de komende jaren gaat de opzichter bos en natuur waarschijnlijk uitstromen.
Insteek moet zijn dat zoveel mogelijk eigen regie gehouden wordt op het operationeel en zelf
voorzien wordt in specifieke vak- en gebiedskennis. In principe blijft het uitgangspunt daarom
dat er geen concrete operationele taken worden belegd bij de Bosgroep zolang de interne
bezetting op orde is en dat de interne bezetting op peil gehouden wordt.
In de komende beheerperiode wordt de nieuwe samenwerking verder geconcretiseerd en zal
een nieuwe werkwijze en samenwerking op basis van onder andere dit vastgestelde
beheerplan (en de werkwijze die hierin is omschreven) worden besloten en vastgelegd in een
nieuwe beheerovereenkomst óf addendum op de huidige overeenkomst.
Ketensamenwerking
Om op een zo efficiënt mogelijke wijze de openbare ruimte te beheren is een planmatige
aanpak essentieel. Te vaak wordt planmatig beheer ondergeschikt gemaakt aan het afhandelen
van incidenten. Daarnaast is het van cruciaal belang dat beheer aan de voorkant wordt
aangesloten bij ontwikkelingen, beleidsuitgangspunten en projecten. We willen hierin nog meer
de samenwerking en dialoog aangaan met interne, maar ook externe, gesprekspartners.
Eigen buitendienst
De gemeente heeft de beschikking over een eigen buitendienst. Onderdeel van de eigen
buitendienst is de gemeentelijke bomenploeg. De bomenploeg heeft de beschikking over goed
professioneel materieel voor onder andere bos- en natuurbeheer. Hierdoor kunnen zij snel
reageren op meldingen/ klachten en calamiteiten (bijv. bij stormschade) en efficiënt werken.
De boomploeg speelt hiermee een cruciale rol met de specifieke vakkennis én gebiedskennis
die binnen het werk een grote meerwaarde is.
In de toekomst willen we deze inzet blijven benutten en daar waar mogelijk uitbreiden.
Rol Groen en Doen
Groen en Doen is het maatschappelijke werkbedrijf waarvan de gemeente Roermond enig
aandeelhouder is. Momenteel voorzien zij vooral in werkzaamheden in het stedelijk gebied.
Vooralsnog wordt binnen de maatregelenpakketten geen concrete rol voorzien voor inzet van
Groen en Doen. Door het vakspecifieke werk én het ad hoc karakter van de overige hand- en
spandiensten kiezen we er voor om hierop de eigen boomploeg / eigen dienst in te zetten. De
bezetting en organisatie van Groen en Doen is momenteel ook nog niet voldoende ingericht om
in dit werk te voorzien.
                                                                                    Pagina 55 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>9              Conclusies
In dit hoofdstuk worden de belangrijkste verschillen van dit beheerplan ten opzichte van de
beheerplannen van 2017 nog eens overzichtelijk uit elkaar gezet.
9.1            Verschillen 2017 – 2022
Naast de opmaak en inhoud van het beheerplan, die meer gericht is op het areaal en het
concrete beheer ervan zetten we in deze paragraaf de tien belangrijkste verschillen in beheer
en de organisatie daarvan tussen 2017 en 2022 uiteen.
Van omvorming naar instandhouding
Vanaf dit beheerplan kunnen spreken van instandhouding omdat we maximaal (75%) aan de
speerpunten (omvorming naar een recreatief en duurzaam areaal) hebben voldaan. Binnen het
huidige instandhoudingsbeheer kan voorzien worden in de laatste omvorming in
soortensamenstelling. Voor wat betreft deze omvorming en instandhouding spreken we van
omvorming, totdat we de verhouding 60-40 bereikt hebben (uiteindelijk 70-30). Belangrijk is, dat
we bij het omvormen steeds het bosklimaat behouden.
Het omvormen vind hierdoor niet meer plaats op basis van kapvlaktes maar vooral op basis van
selectieve uitkap.
Van frequentiebeheer naar beeld gestuurd beheer
Voorheen werd, met name in de grote begrazingscontracten, op basis van een
frequentieopdracht opdrachten uitgezet. De afgelopen jaren zijn we naar een meer beeld
gestuurde opdrachtverstrekking gegaan waarbij de expertise van de begrazers beter ingezet
wordt. Hierbij wordt met name gestuurd op de SNL doelstellingen en beheerrichtlijnen.
Hiermee trachten we meer mee te bewegen met de natuur en het beheer meer te enten op de
plaatselijke gebiedseigenschappen.
Budgetten
De laatste jaren is er hard gewerkt om extra subsidie te verkrijgen. Dit is doorvertaald in extra
inzetbaar exploitatie budget om in de kwaliteitsomvorming te voorzien. Dit biedt mogelijkheden
om in extra beheertaken (zoals onderhoudsbudget voor de ecologische voorzieningen) te
voorzien en in te spelen op het toekomstbestendig maken van de arealen en daarmee in te
spelen op de huidige klimatologische uitdagingen.
Meer regie op gegevensbeheer
Het areaal is concreter in beeld gebracht. Hierbij is ook een beeld gevormd van de soorten en
leeftijdsopbouw. Door het gegevensbeheer in eigen regie te nemen wordt gestreefd naar een
data gestuurd beheer.
Meer regie op operationeel beheer
Door zelf een actievere rol in te nemen in de operationele taken binnen de eigen bezetting
trachten we effectiever en efficiënter om te gaan met het operationele beheer en hopen we
sneller in te kunnen spelen op actualiteiten en gewenste acties. Om die reden is de
directievoering bijvoorbeeld intern belegd. De Bosgroep ondersteund hierin desgewenst maar
heeft voornamelijk een rol in het planmatige beheer en de aansluiting van de gemeente
Roermond op regionale actualiteiten en uitdagingen.
                                                                                     Pagina 56 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Actievere rol van de eigen boomploeg
De laatste jaren is de eigen boomploeg voorzien van een duidelijk kwaliteitsimpuls en is
gebleken dat we met de eigen boomploeg in staat zijn een hoger rendement te behalen zonder
daarbij in te boeten op kwaliteit van het werk. Het streven is om deze bezetting op orde te
houden en de boomploeg in het bos- en natuurbeheer een nog actievere rol te laten bekleden.
De Wet natuurbescherming
De wet natuurbescherming heeft zijn intrede gedaan. Dit is vooral van invloed op de
operationele taken. In het werk wordt binnen deze nieuwe wetgeving geacteerd.
Bosbrandpreventie: naast voorkomen ook verzekeren
In het beheerplan van 2017 is besloten om de bosbrandverzekering op te zeggen en het geld in
te zetten op deelname aan het Interreg project Bos en Natuurbrand preventie om op die manier
op een preventievere wijze te anticiperen op bosbranden en stormen die invloed kunnen
hebben op ons bos en natuur areaal.
Momenteel wordt er grensoverschrijdend gewerkt aan een nieuw Interegg project. Gemeente
Roermond wil wederom aanhaken. Bosgroep Zuid Nederland zal hierin de coördineren en
vertegenwoordigende rol innemen.
Naast deze preventieve benadering is het voornemen om ons ook financieel in te dekken tegen
eventuele branden en natuurgeweld en te onderzoeken of we ook een nieuwe
bosbrandverzekering kunnen aangaan.
                                                                                   Pagina 57 van 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>