<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>REACTIES KLANKBORDGROEP(LEDEN) HOLLANDSE HOUT
Aan de leden van de klankbordgroep Hollandse Hout, welke in 2010/2011 betrokken was bij het
opstellen van de gebiedsvisie Hollandse Hout, is gevraagd een reactie te geven op het toeristisch –
recreatief ontwikkelingsplan. In de bijlage zijn de reacties van de klankbordgroep en van individuele
vertegenwoordigers in de klankbordgroep opgenomen. De klankbordgroep is formeel niet meer actief,
maar ze zijn nog eenmalig bij elkaar gekomen om een zienswijze op te stellen. Onderstaand worden
de opmerkingen op hoofdlijn beantwoord.
     -   De kbg Hollandse Hout is van mening dat er een grondige discussie moet plaatsvinden
         en duidelijke afspraken met SBB op papier moeten staan en nageleefd alvorens de kbg
         in kan stemmen met toelating van edelherten in het Hollandse Hout.
De gemeente zal een samenwerkingsovereenkomst met Staatsbosbeheer sluiten om de
instandhouding van het bos en de recreatieve toegankelijkheid te garanderen. Voorts zullen wij
Staatsbosbeheer verzoeken om de gebruikers en natuurorganisaties te betrekken bij het op te stellen
beheerplan.
     -   Zaken in het bestemmingsplan vastleggen: De Hollandse Hout moet niet een eenheid
         worden met de Oostvaardersplassen en zeker niet het beheer daarvan krijgen. Dit ware
         in planologische zin vast te leggen(bestemmingsplan)
In het bestemmingsplan wordt de ruimtelijke ordening geregeld. Het bestemmingsplan Hollandsehout
kent in planologisch opzicht een eigen begrenzing. Het gebied van de Oostvaardersplassen ligt
buiten die begrenzing en kent ook een eigen bestemmingsplan met begrenzing. De
Oostvaardersplassen maakt dus geen deel uit van het bestemmingsplan Hollandsehout. Edelherten
zijn een beschermde inheemse diersoort, de aan- of afwezigheid kan niet in een bestemmingsplan
geregeld worden. Beheer van het bos dient in aparte afspraken vastgelegd te worden.
     -   Bij eventueel toelaten van edelherten moeten tevoren duidelijke en concrete criteria
         worden vastgesteld.
             o   Niet toegankelijk in de winter, beperkingen in recreatief gebruik.
Om dit te voorkomen sluit het college een samenwerkingsovereenkomst, waarin de recreatieve
toegankelijkheid geborgd wordt.
             o   Verdwijnen van het bos, teveel herten.
In de samenwerkingsovereenkomst wordt geborgd dat het bos bos blijft. Het voorschrijven van een
maximale hoeveelheid herten is niet aan de gemeente. Tevens is het niet aan de gemeente om de
beheerwijze voor te schrijven hoe het bos in stand blijft. De gemeente zal; Staatsbosbeheer verzoeken
om bij het op te stellen beheerplan met een klankbordgroep te werken, zoals voor het
Oostvaardersveld is gebeurd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>             o    Verdwijnen van andere soorten onder invloed van edelherten
Een verandering van zowel de vegetatie als de samenstelling in diersoorten zal plaatsvinden. Om te
voorkomen dat soorten volledig verdwijnen zal niet meer dan 1/3 van het bos opengesteld worden
voor edelherten. In het totaal van het bos zal een vergroting van de biodiversiteit optreden.
             o    Andere soorten grazers uit de Oostvaardersplassen, veterinair.
In de overeenkomst met Staatsbosbeheer wordt geregeld dat er alleen edelherten toegelaten zullen
worden. Gewezen wordt op veterinair risico voor bezoekers. De kuddes worden gemonitoord op
dierziekten. Het risico is niet groter dan het risico op infecties als gevolg van andere in het wild
levende dieren.
    -    ICMO maatregelen beschutting in de Oostvaardersplassen uitvoeren.
Deze zijn uitgevoerd of in uitvoering.
    -    In het rapport wordt gesproken van een voorontwerpbestemmingsplan dat nog niet ter
         visie is gelegd.
Het voorontwerpbestemmingsplan heeft ter inzage gelegen halverwege 2013.
Het ontwerpbestemmingsplan zal ter inzage worden gelegd - tijdens die terinzageligging kunnen
eventuele zienswijzen worden ingediend bij de gemeenteraad. De raad zal de zienswijzen wegen bij
de besluitvorming omtrent vaststelling van het bestemmingsplan.
    -    Veel algemeenheden gebruikt in de tekst.
Dat klopt, concreter kan het op dit moment niet en de gemeente kan ook niet de wijze van beheer
voorschrijven. De gemeente is namelijk geen eigenaar van het bosgebied en de Knardijk. Ze is alleen
beheerder van de weg op de Knardijk.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>BIJLAGE
Reactie Klankbordgroep Hollandse Hout
Aan het college van Burgemeester , Wethouders en gemeenteraad van Lelystad
Onderwerp: Onderwerp: “toeristische visie en edelherten Hollandse Hout”.
                                                                  d.d. 25 november 2014, Lelystad.
Geacht college,
Naar aanleiding van het verzoek, door A van der Veen aan de leden van de klankbordgroep Hollandse
Hout berichten wij U het volgende.
Tot onze verwondering moeten wij constateren dat de notitie “Toeristische-recreatieve ontwikkelingen
Hollandse Hout, Gemeente Lelystad, december 2013” nu pas aan de klankbordgroep wordt
voorgelegd. Dit betekent dat de klankbordgroep Hollandse Hout kort tijd heeft gekregen voor een
grondige reactie. Wij moeten ook constateren dat de notitie opgebouwd is uit veel algemeenheden
wat men nu wil met de Hollandse Hout. Het gaat hier om een van de grootste unieke bos in Europa
van loofbomen op kleigrond met zijn specifieke flora en fauna. Wanneer daar edelherten worden
toegelaten zal het specifieke karakter verdwijnen, in de winterperiode voor de recreant niet
toegankelijk zijn, zie het deel bij het Jan van de Boschpad, Kotterbos. In de bijlage worden onze
bezwaren nader onderbouwd.
Vriendelijke groet
De klankbordgroep Hollandse Hout
Nm hen J. Verbraaken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>REACTIE van de Klankbordgroep Hollandse Hout op de notitie “Toeristische-
recreatieve ontwikkeling Hollandse Hout” december 2013.
De leden van de klankbordgroep Hollandse Hout zijn bij mail d.d. 18 november in de
gelegenheid gesteld om een reactie te geven op bovenstaande notitie (“Toeristische-
recreatieve ontwikkeling Hollandse Hout” december 2013).
De reactie op hoofdpunten is:
    - De Hollandse Hout moet niet een eenheid worden met de Oostvaardersplassen en
       zeker niet het beheer daarvan krijgen. Dit ware in planologische zin vast te
       leggen(bestemmingsplan)
    - Bij eventueel toelaten van edelherten moeten tevoren duidelijke en concrete
       criteria worden vastgesteld.
Onderstaand de opmerkingen en bevindingen illustreren bovenstaande hoofdpunten:
    1. Een beperkte toegang van edelherten in de Hollandse Hout lijkt het bos
       aantrekkelijker te kunnen maken, zowel qua flora en fauna, als voor de recreant.
       Vraag is wat de meerwaarde is, want de reeën uit de Hollandse Hout zullen
       worden verdrongen, daarnaast zal de bestaande bodem flora en fauna in zijn
       geheel verdwijnen (paddenstoelen etc); de edelherten hebben immers een
       vergelijkbaar voedingspatroon.
    2. Aan het toelaten van edelherten in het Hollandse Hout dienen strikte
       voorwaarden (nog te formuleren!) te worden verbonden; zeker in relatie tot de
       recreatieve functie van de Hollandse Hout. Op dit moment is er discussie tussen
       SBB en aangesloten wat zijn dat? Organisaties (KNNV, Vogelwacht Flevoland etc) over
       het beheer van het Oostvaardersveld en bijbehorende toelating van het aantal grote
       grazers. Het is verstandig deze discussie af te wachten of gelijktijdig mee te nemen
       met de discussie over concrete aantallen bij het eventueel toelaten van edelherten in
       de Hollandse Hout.
    3. In het rapport wordt niets gezegd over een dergelijke strikte aanpak. Het rapport
       is globaal en algemeen geformuleerd.
       Denk hierbij aan de afsluiting van het beoogde gebied voor het publiek zoals de
       wintersluiting vb. Jan vd Boschpad in Almere. Daar is door de stichting
       Wandelnet een NS wandeling uitgezet van station Almere centraal naar Almere
       Oostvaarders via de Lepelaarsplassen en de Oostvaardersplassen. De NS
       wandeling werd een groot succes; de vrijwilligers in bezoekerscentrum de
       Trekvogel zagen de bezoekersaantallen enorm toenemen. Totdat SBB van de ene
       op de andere dag het Jan vd Boschpad volledig afsloot. Een negatieve
       ontwikkeling voor de recreatieve functie.
    4. In het rapport wordt gesproken over maatregelen om het bos en nieuwe aanplant
       te beschermen tegen vraat en bomen te kiezen die daar tegen kunnen.
       Het is vaak uitdrukkelijk door de klankbordgroep naar voren gebracht dat een
       van de ICMO maatregelen nu juist in het Oostvaardersplassengebied moeten
       worden uitgevoerd: beschutting maken die stand houdt!
       Dergelijke maatregelen nu voorstaan in de Hollandse Hout is de omgekeerde
       wereld!
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>        De populatie van eventueel toe te laten edelherten moet zo zijn dat dat zonder
        schade in de Hollandse Hout kan.
   5. In de ‘staart’ van het rapport de Toeristische Visie en Edelherten Hollandse Hout
        staat dat de Hollandse Hout in zijn geheel een functie moet hebben bij de
        ontwikkeling van de Oostvaardersplassen. Dat is onaanvaardbaar. Het betekent op
        termijn een vrije uitwisseling van zowel Edelherten als Koniks als de Heckrunderen
        met de gerede kans op een onomkeerbaar teveel en ICMO-zaken welke in de
        Hollandse Hout stellig moeten worden vermeden. Denk hierbij alleen al aan de
        zoönoses, agressiviteit van de dieren e.d..
        Alle elementen van de inrichting en de formuleringen op het gebied van de
        ruimtelijke ordening over de Hollandse Hout, die met de Oostvaardersplassen een
        relatie leggen of die mogelijk maken zijn fout. Daarmee is dus ook gezegd dat een
        ‘tevoren beperkt aantal dieren zou kunnen, maar dan moet het hek dan ook dicht’.
        Dat betekent een actief beheer bij dat toelaten en beperken.
        Als hieraan niet kan worden voldaan uit ecologische of praktische overwegingen, dan
        maar geen edelherten in dat gebied.
   6. De onderbouwing vanuit de economie lijkt er met de haren te zijn bijgesleept en wij
        zien niet in dat er enig rendement uit de investering zal komen. Het toelaten van de
        edelherten in de Hollandse Hout moet leiden tot investering in de volledige
        Hollandse Hout conform de vastgestelde integrale visie.
   7. In het rapport wordt gesproken van een voorontwerp bestemmingsplan deze is nog
        niet ter visie gelegd en besproken in de raad, wenselijk is eerst het een af te ronden
        en dan het ander te commentaar te sturen.
De kbg Hollandse Hout is van mening dat er een grondige discussie moet plaatsvinden en
duidelijke afspraken met SBB op papier moeten staan en nageleefd alvorens de kbg in kan
stemmen met toelating van edelherten in het Hollandse Hout.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Reactie Dick Luijendijk, Instituut voor Natuurbeschermingseducatie
TOERISTISCHE VISIE EN EDELHERTEN HOLLANDSE HOUT
REACTIE IVN LELYSTAD
De leden van de klankbordgroep Hollandse Hout zijn bij mail dd 18 november in de gelegenheid
gesteld om een reactie te geven op het rapport “Toeristische visie en edelherten Hollandse Hout” dd
december 2013. IVN Lelystad is lid van de kbg. Voorheen werd IVN Lelystad vertegenwoordigd door
Arnoud Meijering, de toenmalig voorzitter. Arnoud is inmiddels teruggetreden uit het bestuur.
Onderstaande reactie is tot stand gekomen na zoveel mogelijk consultatie van actieve leden van IVN
Lelystad. Gezien de gegeven beperkte tijdsperiode van 18 november tot 26 november heeft dit niet
volledig plaats kunnen vinden. Coordinatie vond plaats door Dick Luijendijk, voorzitter van IVN
Lelystad. Onderstaand de opmerkingen:
     1. IVN staat voor een organisatie die kennisoverdracht en educatie op het gebied van natuur en
         duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. En dat alles op een toegankelijke, zeg maar
         recreatieve manier. Vanuit die optiek weten haar leden dat het in de natuur een kwestie is van
         overleven, van eten en gegeten worden. Iedere maatregel die op het gebied van natuurbeheer
         wordt genomen heeft gevolgen voor flora en fauna. Het nemen van een maatregel kan goed
         zijn voor de ene soort, en weer negatief voor de andere soort. In een dicht bevolkt land als
         Nederland, waar we zowel ecologie, economie als recreatie nastreven leidt dat regelmatig tot
         spanningen. Dat zien we ook in de situatie van Oostvaardersplassen en Hollandse Hout.
         Daarbij spelen ook gevoelsmatige aspecten een grote rol. Door de keuze van SBB voor het
         beheer in de Oostvaardersplassen sterven in het gebied, zeker bij een strenge winter, veel
         dieren. Dit staat ons gevoelsmatig tegen, dat zou je niet moeten willen. Aan de andere kant is
         het een normaal verschijnsel dat in de natuur voorkomt. Inmiddels is er een wens in het
         gebied om meer beschutting te realiseren waar zeker de edelherten in de winterperiode
         gebruik van kunnen maken. Daarbij wordt naar omliggende bossen gekeken. Vragen die bij
         de IVN leden leven zijn: wat staat centraal? Onderstaand zijn 3 mogelijke keuzes
         weergegeven die ieder tot verschillende gevolgen kunnen leiden voor natuur en recreant.
         a. de edelherten, die in de Oostvaardersplassen leven, meer ruimte en beschutting geven
              door een deel van de Hollandse Hout hiervoor vrij te maken? Waarschijnlijke gevolgen:
              Reeen verdwijnen, waarschijnlijk, zeker in de winter afsluitingen voor recreanten
         b. bestaande bossen meer diversiteit geven, waarbij de introductie van een beperkt aantal
              edelherten een mogelijk positieve rol kan spelen? Waarschijnlijke gevolgen: Een
              beperkte overgang naar Oostvaardersplassen, technologie introduceren om het aantal
              herten te beperken, criteria afspreken welke beinvloeding acceptabel is, goede
              monitoring, wellicht in de winter beperking van recreanten
         c. de bossen een nog meer recreatieve functie geven, waarbij de aanwezigheid van
              edelherten een mogelijk positieve rol kan spelen. Waarschijnlijke gevolgen: zo min
              mogelijk beperkingen van toerisme, dit betekent wel beperkingen voor de schuwe
              edelherten
         In het rapport Toertistische visie en edelherten in de Hollandse Hout lijkt geen keuze te
         worden gemaakt tav bovenstaande 3 mogelijkheden. Dat heeft bij de leden van IVN Lelystad
         tot verschillende reacties geleid, die varieren van: geef de edelherten toch de ruimte (een
         minderheid), tot zorg om de natuurwaarden in de Hollandse Hout. In het navolgende enkele
         opmerkingen naar aanleiding van het rapport , waarbij er van wordt uitgegaan dat bevordering
         van recreatie de insteek is.
     2. Een beperkte toegang van edelherten in de Hollandse Hout lijkt het bos aantrekkelijker te
         kunnen maken, zowel qua flora en fauna, als voor de recreant. Door een lid is opgemerkt dat
         waar herten verschijnen, reeen verdwijnen. Reeen kunnen niet op tegen de ruimtelijke druk
         van het hert en zullen het gebied verlaten. Vraag is wel, wat dan de meerwaarde is; reeen en
         edelherten hebben deels een vergelijkbaar voedingspatroon. Echter als er veel edelherten
         komen, dan kunnen andere natuurwaarden weer worden geschaad, zoals bodemleven en
         ringslangen
     3. Als recreatie een belangrijk aspect is, dan dienen aan het toelaten van edelherten in het
         Hollandse Hout wel strikte voorwaarden te worden verbonden. Er dient dan slechts een gering
         aantal dieren te worden toegelaten. Als de toelating plaatsvindt zoals dat heeft
         plaatsgevonden in Almere waarbij het voor edelherten mogelijk werd aan de zuidkant van de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>        Oostvaardersplassen in de winter in het aanliggende bos (Oostvaardersbos) te fourageren,
        dan is dat voor de recreant niet aantrekkelijk. Het betreffende bos werd in enkele jaren
        nagenoeg volledig geschild; er bleef weinig van over.
    4.  In het rapport wordt niets gezegd over een dergelijke strikte aanpak. Het rapport staan veel
        algemeenheden. Zo is denkbaar dat het beoogde gebied waar de edelherten in mogen in de
        winter wordt gesloten voor het publiek, zoals ook in Almere gebeurt (wintersluiting Jan vd
        Boschpad). Als dat gebeurt wordt dus een aanzienlijk gebied voor de recreant niet
        toegankelijk. Er wordt in het rapport niet aangegeven dat dat gaat gebeuren, er wordt echter
        ook niet aangegeven dat het niet gebeurt. Het deels afsluiten van het gebied zou een
        negatieve ontwikkeling zijn voor de recreatie. Dit punt is een illustratie van de globaliteit van
        het rapport. Dit maakt het moeilijk over het rapport een goed oordeel te geven.
    5.  Bij dit alles is ook de attitude van de beheerder, Staatsbosbeheer, van groot belang. SBB zit
        in een geweldige transitie om van staatsbedrijf een meer publieksgericht bedrijf te worden.
        Aan de ene kant leidt deze transitie tot prima projecten, waarvan in Lelystad het
        Belevenissenbos een prachtig voorbeeld is Hier haakt de beheerder goed aan bij de wensen
        van de recreant. Een ander, helaas negatief, voorbeeld heeft zich afgespeeld aan de
        Almeerse kant van de Oostvaardersplassen. Daar is door de stichting Wandelnet een NS
        wandeling uitgezet van station Almere centraal naar Almere Oostvaarders via de
        Lepelaarsplassen en de Oostvaardersplassen (via het Jan vd Boschpad). Van wege het in
        voorgaande jaren in de winter ’s morgens sluiten van het Jan vd Boschpad, ivm de
        edelherten, is de route zodanig aangelegd dat wandelaars ’s middags langs de
        Oostvaardersplassen werden geleid. De NS wandeling werd een groot succes; de vrijwilligers
        in bezoekerscentrum de Trekvogel zagen de bezoekersaantallen enorm toenemen. Totdat
        SBB van de ene op de andere dag het Jan vd Boschpad volledig afsloot, een houding die
        geen begrip had voor de recreant, waardoor juist negatieve reacties werden opgeroepen. Dit
        roept de vraag op welke SBB attitude het beheer krijgt over de Hollandse Hout.
    6.  Wanneer de toegang van de edelherten via de Knardijk plaatsvindt, is van belang dat dit de
        fietsverbinding is over de Knardijk naar Reigersplas, Ooievaarsplas en langs de Lage Vaart
        naar Almere. De route is onderdeel van het fietsknoopuntennet. Ook de Lange
        Afstandsfietsroute LF 20, van Groningen naar Haarlem, en de Lange Afstandswandelroute
        Pionierspad lopen hierlangs. Eventuele afsluiting van de Knardijk in de winter heeft dan een
        negatieve uitstraling voor de recreatie
    7.  Goede onafhankelijke monitoring om de ontwikkelingen (natuurwaarden) van de Hollandse
        Hout te borgen is gewenst. Wellicht zijn er reeds resultaten van het onderzoek van de
        Universiteit van Utrecht die onderzoek doet in het Oostvaardersbos en het Kotterbos, die
        bruikbaar zijn voor de Hollandse Hout. En is er een faal back scenario als de ontwikkeling niet
        gaat zoals verwacht?
    8.  Het rapport heeft als insteek de bevordering van recreatie door aanpassingen in de Hollandse
        Hout, waarbij de toelating van edelherten een mogelijkheid is. Dit lijkt een kans, mits hieraan
        strikte voorwaarden worden verbonden. Daarbij dient dan gedacht te worden aan aantal
        dieren dat wordt toegelaten, criteria op basis waarvan geen dieren meer worden toegelaten,
        criteria waarop beoordeeld kan worden wanneer er te veel edelherten zijn, ofwel welke
        vormen, symptomen, en welke hoeveelheid schade aan de Hollandse Hout is acceptabel en
        welke niet, wie besluit waarover (procedure verantwoordelijkheden, rol en taken SBB,
        gemeente, wellicht burgers en adviesinstelling). In het rapport wordt hier niets van gezegd.
    9.  Uit het voorgaande blijkt dat het rapport veel vragen oproept, en dat geeft reden tot
        bezorgdheid.
Dick Luijendijk
26-11-2014
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Reactie Jorg Jacobs, kanovereniging (inclusief reactie onzerzijds in rood)
De regel: “In de visie op de Hollandse Hout zijn enkele plekken benoemd als ‘recreatief te
ontwikkelen’, zoals bijvoorbeeld een klimbos.”, kan ik niet plaatsen, want zowel in de gebiedsvisie
2011 als in de recreatievisie 2013 staat nergens een klimbos genoemd.
Een klimbos is een voorbeeld van de uitwerking van vlekken die in de visies genoemd zijn.
In combinatie met de regel: “Inmiddels is de procedure afgerond en zijn een aantal vlekken in de
Hollandse Hout ‘vrij’ voor ontwikkeling,....”, moet ik helaas concluderen dat de toegezonden informatie
onvolledig is, want nergens wordt er gerept over welke plekken er nu vrij zijn voor ontwikkeling en hun
precieze plek en grenzen op de kaart.
Dit zijn de vlekken uit de visie waar toeristische ontwikkelingen mogelijk zijn.
Opzich ziet het document “Toeristisch-recreatieve ontwikkeling Hollandse Hout Gemeente Lelystad,
december 2013” er wel goed uit.
Maar ook in dit document is er op pagina 4 en 5 helaas sprake van “4 zones” terwijl nergens staat
vermeld om welke 4 zones het gaat en hun precieze plek en grenzen op de kaart ook niet zijn
aangegeven.
Dit is overgenomen uit de gebiedsvisie.
Verder staat op pagina 5 : “De beheerambities van de provincie bestaan uit het opnemen van twee
waterplassen tussen de Torenvalkweg en de Lage Vaart en een kleine uitbreiding aan areaal vochtig
bos met productie.”, terwijl nergens staat vermeld om welke precieze plek het gaat en de grenzen op
de kaart ook niet zijn aangegeven.
Dit is een ambitie van de provincie en nog niet nader uitgewerkt.
Verder staat op pagina 5 : “De voorkomende bijzondere plantensoorten van zandige milieus
verdwijnen uit het bos door meer schaduw en verruiging van de vegetatie.”, maar ik begrijp niet waar
deze stelling op is gebaseerd.
Is overgenomen uit de wezenlijke waarden van de EHS. Geen idee waar de zandige situatie is, maar
lijkt om een ander bosgebied te gaan en niet om de Hollandse Hout.
Verder wordt op pagina 5 gesproken over “... een grootschalige herbegrenzing van de EHS,....”, maar
ik snap niet waar het woord grootschalig op slaat.
Saldobenadering gaat om een herbegrenzing van de EHS groter dan een enkele hectare.
Verder klopt de eerste regel van paragraaf 4.3 op pagina 13 niet.
Die moet i.d.d. aangepast worden.
Ook snap ik niet waarom er in de tabel op pagina 14 achter scenario 3 onder kosten 3 euro-tekens
staan in plaats van slechts 2, zoals ook bij scenario 1 en 2.
.
In de tabel onder paragraaf 4.5 op pagina 16 zie ik onder kosten helaas alleen “PM” vermeld staan
achter drie van de “altijd-doen-maatregelen”, namelijk “Recreatieve voorzieningen”, “Rustpunten” en
“Verbetering bereikbaarheid”. Hierdoor bekruipt mij het gevoel dat er op papier weer een nieuw plan
ligt voor de Hollandse Hout, wat zelfs ligt geprojecteerd over het kaartbeeld uit het oude plan
“Gebiedsvisie Hollandse Hout 2011”, maar waarvan uitsluitend het onderdeel dat betrekking heeft op
‘Edelherten toelaten in het gedeelte tussen Torenvalkweg en Lage Vaart’, daadwerkelijk uitgevoerd
gaat worden en alle andere ‘visie’ en ‘ideeën’ voor eeuwig onuitgevoerd zullen blijven.
Het is wel de bedoeling de gebiedsvisie uit te voeren, al kan het door de crisis wel lang gaan duren.
Door SBB is een aantal maatregelen ingebracht voor financiering uit het programma nieuwe natuur.
Omdat het geen nieuwe natuur betreft zullen deze mogelijk niet gehonoreerd worden. Er is dus wel
aandacht voor invulling van de gebiedsvisie.
Ten slotte lees ik in “Bijlage 1” over “infostuwen en boardwalks”, maar ik heb helaas totaal geen idee
wat dat inhoud.
.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Reactie Jan Verbraaken, Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging
Aan het college van Burgemeester en Wethouders en de gemeenteraad van Lelystad
Onderwerp: Onderwerp: “toeristische visie en edelherten Hollandse Hout”.
                                                                   d.d. 25 november 2014, Lelystad.
Geacht college,
Naar aanleiding van het verzoek, door A van der Veen aan de leden van de klankbordgroep Hollandse
Hout berichten wij U het volgende.
Bij deze mijn reactie op de notitie “Toeristisch-recreatieve ontwikkeling Hollandse Hout Gemeente
Lelystad, december 2013. Wat ik zeer betreur is dat de notitie bijna een jaar in de la ligt en wij als
klankbordgroepleden een korte tijd krijgen om op zo’n belangrijk onderwerp te mogen reageren.
Bij het toelaten van de edelherten in de Hollandse Hout worden de problemen in de
Oostvaardersplassen niet opgelost. Het bos de Hollandse Hout gaat dan lijken op de kale vertrapte en
leeg gevreten vlakte zoals de Oostvaardersplassen.
In bijgevoegde notitie staan mijn bezwaren.
Vriendelijke groet
Jan Verbraaken (klankbordgroep lid Hollandse Hout)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Reactie op “Theoretisch-recreatieve ontwikkeling Hollandse Hout”, Gemeente Lelystad van
december 2013.
Op 18 november 2014 is via de mail gevraagd om een reactie te schrijven op de notitie “Theoretisch-
recreatieve ontwikkeling Hollandse Hout”, Gemeente Lelystad van december 2013. Om mijn mening
duidelijk te maken begin ik met de historie van de Hollandse Hout gevolgd door de natuurwaarden van
de Hollandse Hout , voedselbehoefte van de grote grazer (edelhert), gezondheidsrisico’s, recreatie en
beëindigd met een voorstel en conclusie.
Historie van de Hollandse Hout
In de jaren tussen 1950 en 1956 is Oostelijk Flevoland drooggelegd en nadat de inpoldering van
Zuidelijk Flevoland gereed was, is in 1968 de Oostvaardersplassen ontstaan. De Hollandse Hout is in
de periode van 1971 tot 1980 aangeplant en vormt nu een jong boscomplex van 895 ha.
De Hollandse Hout ligt tussen Lelystad, de recreatieplas het Bovenwater, de Lage Vaart en de
Knardijk in Oostelijk Flevoland en is in beheer bij SBB. Door de Hollandse Hout loopt de Lage
Dwarsvaart. De recreatieve voorzieningen in het gebied zijn geconcentreerd tussen Buizerdweg en
het Bovenwater. Daarnaast is er op de rand van Hollandse Hout en het Bovenwater een strand
aangelegd, waarvan 's zomers druk gebruik wordt gemaakt door recreanten.
De Hollandse Hout wordt doorsneden door de Buizerdweg, de Torenvalkweg en de spoorlijn Lelystad
- Almere. Langs de zuidwestrand loopt de Knardijk, waarvan een groot deel (tot aan de Praamweg)
druk gebruikt wordt door sluipverkeer vanuit Lelystad en door bezoekers van de Oostvaardersplassen.
Het gebied is goed ontsloten door middel van een redelijk dicht padenstelsel. Naast wandelpaden zijn
in het gebied enkele doorgaande fietspaden aanwezig, zowel naar Almere als Harderwijk. Het
grasland met poeltje langs de Buizerdweg vormt een van de recreatieve 'hot spots' in de Hollandse
Hout.
Natuurwaarden Hollandse Hout
De natuurwaarden van het Hollandse Hout als bos is van uitzonderlijke klasse. Het is één van de
grotere unieke bospercelen op kleigrond. Het bos bestaat uit populieren, 20% uit eik, es, esdoorn en
beuk en de overige 20% bestaat uit overige loofboomsoorten en naaldhoutsoorten. Per kavel staan de
populieren meestal in het midden en de overige soorten staan daaromheen. Het percentage grasland
is 5%, met hier en daar een poel.
De onderbegroeiing is op klei weelderig en ruig waarvan de grote brandnetel en riet de boventoon
voeren, echter op geschikte plaatsen beginnen vele soorten vaatplanten zich te ontwikkelen.
Fioringras, fluitenkruid, kropaar, kleefkruid etc zijn daar goede voorbeelden van. De laatste jaren heeft
de eikvaren zich genesteld in het bos. Rond de poelen komen plantensoorten voor die op zandige
(kalkrijk tot kalkarm) grond gevonden kunnen worden zoals rietorchis, bleekgele droogbloem, fraai
duizendguldenkruid en kruipwilg. In de weinige poelen die het bos rijk is, hebben de zeldzame libellen
zoals maanwaterjuffer en de noordse witsnuitlibel buiten de reguliere verspreidingsgebieden zich
voortgeplant.
Volgens de gegevens van mycologen vereniging Flevoland zijn in het huidige bos meer dan 530
paddenstoelen op naam gebracht, waarvan de helft zeldzaam tot zeer zeldzaam zijn en niet meer in
Nederland zijn waargenomen. Na meer onderzoek zal het aantal zeldzame soorten paddestoelen
waarschijnlijk toenemen.
Daarnaast doen de mossen het goed in de Hollandse Hout. Behalve een aantal algemeen
voorkomende mossoorten zijn er toch ook enkele zeldzame soorten aangetroffen. Gekromd vedermos
is zo'n soort, kenmerkend voor kalkrijke kleibodem en trompetkroesmos is kenmerkend voor bossen
met een hoge luchtvochtigheid. De waarneming van de rode lijstsoort glanzend etagemos is
opmerkelijk. Dit is namelijk een mossoort van naaldbos, heide en de duinen, van zandgrond dus,
terwijl de Hollandse Hout geheel op klei staat.
Van de reptielen en amfibieën noem ik de ringslang, kikkers en de salamanders. Ook de vlinders
beginnen door de toename van diverse planten, waarbij de grote keverorchis een bijzondere soort is,
steeds meer terrein te winnen.
In het jonge bos komen hoge dichtheden van appelvinken en naast de buizerd ook roofvogels als
wespendief, boomvalk, havik, sperwer voor. Opvallend is het voorkomen van de kleine bonte specht,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>boomklever en gekraagde roodstaart, soorten die in Flevoland schaars zijn. Om nog maar niet te
spreken van de bosuil, houtsnip en wielewalen.
Doordat er bomen op natuurlijke wijze afsterven zijn er ideale plaatsen voor vleermuizen. Ook deze
hebben hun plekje gevonden in het bos, zoals de gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis,
rosse vleermuis, watervleermuis en de zeldzame tweekleurige vleermuis.
Van de zoogdieren zijn veelvuldig de ree, haas, konijn, mol en vos gezien. De hermelijn, boommarter
en de wezel zijn met jongen gespot. In de afgelopen jaren zijn langs de Lage Dwarsvaart vraatsporen
van bevers ontdekt en er bevindt zich in de Hollandse Hout een burcht, waar inmiddels jongen zijn
geboren.
Voor deze diersoorten in hun leefgebied heeft SBB vanuit de Flora en Fauna wet een zorgplicht (art.2,
lid 1 en 2 FF-wet). Diersoorten die op tabel 3 staan van de Flora- en Fauna wet hebben extra
bescherming nodig, voor veranderingen in het terrein moet ontheffing worden aangevraagd.
De Hollandse Hout bevat een bosreservaat van 37 ha waar sinds 1983 geen beheer gevoerd wordt en
dat sinds 1995 is opgenomen in het Programma Bosreservaten. De structuur en vegetatie werden in
1996 geïnventariseerd en in 2007 is dit herhaald met het oog op een mogelijke verbinding met de
Oostvaardersplassen. De 1996 data van de kernvlakte in het reservaat laten zien dat: meeste
aangeplante bomen zijn gegroeid, sommige zijn omgevallen, andere zijn dood gegaan en andere
soorten dan de aangeplante boom en struik soorten hebben zich gevestigd.
Al deze bevindingen geven aan dat sinds de aanplant natuurlijke processen, zoals groei, zelfdunning,
verjonging en kolonisatie plaatsgevonden hebben die bijdragen tot een meer gevarieerde en
natuurlijke bosstructuur en de resultaten van 2007 laten zien dat deze processen zich hebben
voortgezet.
Voedselbehoefte van de grote grazers het edelhert.
Edelherten eten plantaardig voedsel, ze voeden zich met gras, zegge, bies, heide, boomschors,
knollen, wortels, vruchten, zaden, knoppen, scheuten en loof van bomen en struiken als wilg, spar en
hulst. Grassen en kruiden vormen overal de hoofdmoot van het dieet. In bosrijke gebieden is het
percentage schors, knoppen, zaden en scheuten groter dan in meer open gebieden. De eetgewoonte
van het edelhert gaat het gehele jaar door.
Het eetgedrag van het edelhert, het konik en het heckrund heeft ervoor gezorgd dat in de
Oostvaardersplassen het aantal bomen en struiken aan het kortste eind hebben getrokken. Vele
bomen en struiken zijn gestorven zonder dat vernieuwing van bomen en struiken kansen kreeg. Hierbij
moet in ogenschouw worden genomen dat het gaat om circa 3000 à 4000 grote grazers. Eind april
2014 bestond de populatie uit circa 3632 dieren (192 heckrunderen, 967 koniks en 2473 edelherten).
In voorgaande jaren, met zachte winters waren de aantallen groter. Daarnaast is door deze grote
graasdruk de bodemvegetatie vertrapt en zijn vele soorten op de bodem broedende vogels,
zoogdieren, reptielen en amfibieën verdwenen. Bijgevoegde foto’s (Fluitbos Almere en wilgenbos in
de Oostvaardersplassen, ook wel de driehoek genoemd) geven een indruk wat de gevolgen kunnen
zijn voor de Hollandse Hout.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Gezondheidsrisico’s.
Het wordt aanbevolen om contact tussen mens en de wilde hoefdieren te vermijden, dit geldt ook voor
hobbydieren zoals honden en paarden. Ondanks dat in de Oostvaardersplassen weinig ziektes zijn
vastgesteld, kan men niet uitsluiten dat het een keer kan voorkomen. In de huidige situatie is het
oplopen van zoönose (dierziekten) door de mens niet uitgesloten. In de natuurgebieden waar teken
verwacht kunnen worden moet men alert zijn. Over Q-koorts is bij wilde dieren, andere dieren en de
gevolgen voor de mens nog weinig bekend. Contact door de mens met waterlopen in het Hollandse
Hout, waar wilde hoefdieren voorkomen moet vermeden worden.
Recreatie.
Risico’s tussen mensen en edelherten zijn zeer klein volgens SBB. Waar edelherten voorkomen
verdwijnen op termijn de reeën.
In de winterperiode zal net zoals aan de Almeerse kant, het bos worden afgesloten voor de recreant.
Van de doorgaande fietspaden wordt het gehele jaar veel gebruik gemaakt en de afsluiting zal niet in
dank worden afgenomen.
Samengevat.
Het jonge bos zonder grote grazers, welke zich in circa 40 jaar in alle rust heeft kunnen ontwikkelen is
voor biologen, mycologen, vogelaars, insectenkenners etc. van zeer belangrijke waarden. Deze
natuurwaarden geeft kansen om de levens(structuren)gemeenschappen, biodiversiteit goed te kunnen
bestuderen en voor recreanten te zien.
De invloed van het edelhert in een derde van de Hollandse Hout (circa 300 ha) zal op de huidige
natuurwaarden van het gebied aanzienlijk zijn. Door de vraat aan de bomen zullen de bomen, zeker
de zachte soorten als wilg etc. afsterven. Daarnaast zal de ruigte door de grazers worden opgegeten
en vertrapt. Dit heeft tot gevolg dat er meer open plekken ontstaan en de bodemvegetatie zal
verdwijnen. Op termijn verdwijnt een groot deel van het bos, met bijbehorende flora en fauna en wordt
vervangen door gras net als in de Oostvaardersplassen. Deze termijn is afhankelijk van de graasdruk
en wanneer de filosofie “de natuur zijn gang laten gaan” die door SBB wordt aangehangen.
Door de edelherten toe te laten in een deel van de Hollandse Hout zal dit geen bijdrage leveren aan
de oplossing van de problemen in de Oostvaardersplassen, te veel grote grazers.
Voorstel.
Het lijkt mij logisch om het unieke bos de Hollandse Hout zoals het nu is, te behouden en zich verder
te laten ontwikkelen. Dus geen grote grazers, zoals het edelhert, toelaten.
Daarnaast is het vreemd dat het bestemmingsplan nog niet is besproken en goedgekeurd.
Jan Verbraaken, afgevaardigde namens de KNNV afdeling Lelystad.
Stand van zaken, 25 november 2014.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Reactie Evert Vermeer, voorzitter klankbordgroep
Ik maak uit de teksten ( en de daarin aangetroffen toon ) op dat jullie er heel nadrukkelijk vóór zijn dit
te gaan doen.
Mij rest dan niet veel anders dan te verwijzen naar het eerdere advies , dat naar mijn mening als
bijlage bij jullie stuk kan worden toegevoegd.
Ik breng nog het volgende onder je aandacht: De budgetten van Staatsbosbeheer zij door de forse
bezuinigingen sterk gereduceerd. Het "gewone beheer" komt veelal zeer in het gedrang.
Het is wel opvallend dat er dan ineens zoveel geld beschikbaar is voor deze investering. In de
klankbordgroep is steeds gesteld dat er dan ook in de overige wensen geïnvesteerd moet worden ;
dat zie ik nog niet gebeuren!
Ik zou ook aandacht vragen voor de garantie van een goed beheer van hekwerken enz. om te
voorkomen dat het een verloederd rommeltje wordt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>