<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Toelichting op het voorgestelde besluit 151010732 Concept Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2015-
2024
Het college besluit het voorstel aan te houden en besluitvorming te betrekken bij de integrale afweging tijdens
de kadernota –retraite.
Het college stelt vast dat het huidige voorstel een voortzetting is van het vigerende beleid en vraagt zich af of
bijstelling noodzakelijk is. Daartoe moet o.a. een antwoord gegeven worden op de vraag waarom Lelystad
relatief gezien meer geld besteed aan onderwijshuisvesting dan referentiegemeenten. Tevens moet een analyse
van (de benutting van) de leegstand meegenomen worden en nagegaan worden of er sprake is van het gebruik
van de systematiek voor doorschuifbudgetten.
Bij besluitpunt C moet het onderscheid investeringslast – exploitatie aangegeven worden.
In deze notitie worden de door het college gestelde vragen achtereenvolgens beantwoord:
     1.   Het college stelt vast dat het huidige voorstel een voortzetting is van het vigerende beleid en vraagt
          zich af of bijstelling noodzakelijk is.
Wanneer met vigerend beleid wordt bedoeld de uitvoering van de wettelijke zorgplicht te voorzien in passende
onderwijshuisvesting voor alle leerplichtige leerlingen in Lelystad, dan is het voorliggende IHP een voortzetting
van dit beleid met echter een belangrijke kanttekening. In december 2012 is door het college en de raad het
beleidskader onderwijshuisvesting vastgesteld. Daarmee heeft een sterke versobering van het
huisvestingsbeleid plaatsgevonden. In die zin kan gesproken worden van bijstelling van het
onderwijshuisvestingsbeleid. Dit doet zich vooral voor met betrekking tot capaciteitsvraagstukken in de oudere
wijken, die waar mogelijk opgelost worden door het inzetten van leegstand.
Ondanks een sober en doelmatig huisvestingsbeleid is financiële bijstelling noodzakelijk om te kunnen blijven
voldoen aan de wettelijke zorgplicht. Dit hangt samen met de IHP-systematiek. In de onderwijswetten is
bepaald dat gemeenten jaarlijks een huisvestingsprogramma dienen vast te stellen op basis waarvan invulling
wordt gegeven aan hun wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende en adequate onderwijshuisvesting. In
Lelystad gebeurt dit middels de jaarlijkse actualisatie van het IHP. Deze actualisatie vindt o.a. plaats op basis
van aanvragen van schoolbesturen en jaarlijkse leerlingentellingen en leerlingenprognoses.
Sinds 2010 is de IHP-systematiek, op verzoek van de raad, zodanig gewijzigd dat de besluitvorming over de
financiële consequenties van de jaarlijkse actualisatie van het IHP plaatsvindt bij de integrale afweging over de
kadernota/programmabegroting. Deze wijze van besluitvorming over het IHP brengt met zich mee dat pas met
de vaststelling van de gemeentebegroting het budget voor de onderwijshuisvestingsuitgaven wordt bepaald. Er
is dus geen sprake van een vooraf vastgesteld IHP-budget waar niet eerder voorziene kosten dan wel nieuwe
aanvragen van schoolbesturen of bijstelling van eerder geraamde kosten, ten laste van kunnen worden
gebracht.
Op basis van de huidige systematiek dient de in een bepaald jaar benodigde financiële ruimte al een jaar of
langer voor aanvang van de uitvoering te worden aangegeven en in het kader van de voorafgaande Kadernota
te worden aangevraagd. Bij een dynamisch beleidsterrein als de onderwijshuisvesting - waarin het gemeentelijk
beleid ook beïnvloed wordt door schoolbestuurlijke keuzes en autonome ontwikkelingen - zijn tussentijdse
wijzigingen op basis van onvoorziene omstandigheden (bijvoorbeeld gewijzigde en niet voorziene
leerlingenaantallen) evenwel onvermijdelijk. Zo kan het voorkomen dat reeds geplande voorzieningen bij nader
inzien niet hoeven te worden getroffen of beter op een andere wijze kunnen worden gerealiseerd, dan wel dat
andere voorzieningen noodzakelijk zijn.
De op basis van het IHP 2015-2024 voorgestelde bijstelling van de IHP-middelen vloeit ook voort uit wijzigingen
die in het voorgaande IHP nog niet waren voorzien. Deze bijstelling betreft grotendeels:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>     -     voortzetting van de huur van de tijdelijke voorzieningen van KC Warande in de eerste helft van 2016
           als gevolg van de latere verwachte oplevering van de permanente voorziening voor deze school;
     -     voortzetting van de huur van de tijdelijke voorziening van het Aurum College tot aan de beoogde
           realisatie van de permanente huisvesting in de VO-gebouwen. Het tot die tijd tijdelijk herhuisvesten
           van het Aurum College in (een van) de scholen van SVOL is ruimtelijk niet mogelijk gebleken anders
           dan met hoge bijkomende kosten (hoger dan de voortzetting van de huidige huur).
     -     doorschuiven van de voor 2015 geraamde investeringskredieten voor de VO-gebouwen als gevolg van
           temporisering van de planvorming van SVOL.
De bijstelling als gevolg van de doorlopende huurlasten van KC Warande en het Aurum College is onvermijdelijk
gezien de wettelijke zorgplicht om te voorzien in huisvesting voor de kinderen van deze scholen, gedurende de
aangegeven perioden.
Opgemerkt wordt dat het bij de bijstellingen van zowel exploitatielasten en investeringen over de jaren heen
vaak ook gaat om “communicerende vaten”. Uitstel van de investering in Warande bijvoorbeeld heeft tot
gevolg dat de huur van de tijdelijke locatie moet worden verlengd. Tegelijkertijd wordt door dit uitstel een
voordeel op de kapitaallasten gerealiseerd doordat deze later worden geactiveerd. Hetzelfde geldt
bijvoorbeeld voor het Aurum college (zie onder 4.).
De totale bijstelling voor de jaren 2015-2019 o.b.v. het IHP betreft:
 Bijstelling IHP 2015-2024 (x 1.000)                          2015  2016        2017        2018         2019
 Exploitatielasten                                             -124  397         137         103            -4
 Kapitaallasten                                                      -16        -329             9         27
 Totaal                                                        -124  381        -192         112           23
 (waarbij een negatief getal minder benodigde middelen betekent)
Hiervan is wenselijk (de bijstelling van) de investering in de brede schoolpleinen:
                                                              2015  2016        2017        2018         2019
 kapitaallasten                                                                     7            7           7
     2.    Waarom besteed Lelystad relatief gezien meer geld aan onderwijshuisvesting dan
           referentiegemeenten?
Voor de uitvoering van de wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting ontvangen de gemeenten via het
Gemeentefonds middelen als onderdeel van de Algemene Uitkering. Er is geen sprake van een geoormerkt
budget. Dit is bij de doordecentralisatie van de onderwijshuisvesting in 1997 een bewuste politiek-bestuurlijke
keuze geweest. De wetgever was en is van mening dat er een integrale afweging en besluitvorming dient plaats
te vinden op lokaal niveau waar de onderwijshuisvesting onderdeel van is. Sinds 1997 hebben gemeenten op
verschillende wijze uitvoering gegeven aan de nieuwe wettelijke taak. Gemeenten met een stabiele of
krimpende onderwijssituatie konden andere keuzes maken dan groeigemeenten of gemeenten met een (zeer)
verouderd gebouwenbestand. Tevens kon de taak beleidsrijk of beleidsarm worden uitgevoerd. De
decentralisatie van de onderwijshuisvesting heeft geleid tot een gedifferentieerd beeld per gemeente.
De gemeente Lelystad heeft het laatste decennium ingezet op vernieuwing van een deel van de (deels
afgeschreven, verouderde) onderwijshuisvesting door o.a. de vorming van nieuwe multifunctionele
accommodaties. Naast ruimtelijke of huisvestelijke overwegingen lagen hier ook beleidsmatige overwegingen
aan ten grondslag (zorgen voor goede ontwikkelingsmogelijkheden voor alle jonge burgers van de stad;
verbetering van de binding en ontmoeting in de wijk, etc.). Daarnaast vervult Lelystad ook een centrumfunctie
voor het (voortgezet) speciaal onderwijs, waarbij in de afgelopen jaren nieuwe gebouwen voor de Herman
Bekius, De Rede en De Zevenster zijn gerealiseerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Lelystad is ook een groeigemeente. In de laatste 20 jaar is de gemeente gegroeid met circa 15.000 inwoners. En
in vergelijking met gemiddelde percentages in Nederland is het aantal kinderen in de leeftijd 0 – 14 relatief
hoog. Dit betekent dat extra investeringen nodig waren om te voorzien in voldoende huisvesting. De afgelopen
jaren is als gevolg van uitbreiding van woningbouw nieuwe onderwijshuisvesting gerealiseerd, zoals
clusterschool de Borg en Meander-Oost in de Landerijen en clusterschool Kennemerland in de Landstrekenwijk.
Hierin verschilt de gemeente Lelystad niet in vergelijking met bijvoorbeeld Almere, Zoetermeer, Purmerend,
Utrecht-Leidsche Rijn, waar ook door de groei van de bevolking extra investeringen nodig waren voor
onderwijshuisvesting. In die zin is er geen sprake van een afwijkende situatie van de gemeente Lelystad t.o.v.
vergelijkbare gemeenten.
Genoemde ontwikkelingen en het jonge karakter van de stad, hebben wel tot gevolg dat veel schoolgebouwen
nog op de begroting drukken omdat ze financieel nog niet afgeschreven zijn. Bij (oudere) gemeenten met een
ouder gebouwenbestand zal dit veel minder het geval zijn. De lokale situatie en de daarmee samenhangende
zorgplicht liggen hieraan ten grondslag. Het draagt er toe bij dat Lelystad relatief hoge
onderwijshuisvestingslasten heeft, grotendeels voortvloeiend uit de optelsom van genomen besluiten over de
onderwijshuisvesting. Onderwijshuisvestingsvoorzieningen gaan immers veelal gepaard met vaste, structurele
lasten. Binnen de noodzakelijke uitgaven voor onderwijshuisvesting voert de gemeente Lelystad echter een
sober huisvestingsbeleid, waarbij zij de kwaliteit van het onderwijs en de onderwijshuisvesting voldoende in
het oog houdt. Daarbij wordt, de laatste jaren nog uitdrukkelijker, ingezet op het waar mogelijk beperken van
de IHP-uitgaven waardoor de relatieve lasten voor onderwijshuisvesting kunnen worden teruggebracht.
Dit gebeurt bijvoorbeeld door de mogelijkheden te onderzoeken om dure gehuurde voorzieningen te
vervangen door overcapaciteit elders c.q. ze over te brengen naar voorzieningen in eigendom. Zo heeft de
herhuisvesting van de praktijkvoorzieningen van VSO-school De Anger en Praktijkschool De Steiger in het
aangekochte pand aan de Vaartweg al geleid tot een structurele besparing op huurlasten en wordt
vervangende huisvesting voor de gehuurde voorzieningen van het Aurum College voorzien in de gebouwen
van het voortgezet onderwijs.
Gezien het karakter van de onderwijshuisvestingsbegroting (vnl. vaste, structurele lasten gekoppeld aan een
bestaand gebouwenbestand) wordt het terugbrengen van de lasten onderwijshuisvesting vooral ook gezocht in
het beperken van nieuwe uitgaven. Zo is in het verleden voor het voortgezet onderwijs onderzocht welke
kosten gemoeid zijn met levensduurverlenging van de bestaande gebouwen. De gemeentelijke besluitvorming
over het voortgezet onderwijs is gebaseerd op de uitkomsten van dit onderzoek en is € 18 miljoen
gereserveerd voor levensduurverlenging van de locaties van SVOL. Een algehele vervanging van de bestaande
gebouwen zou aanzienlijk hogere investeringen met zich mee brengen.
Voor het primair onderwijs biedt het Beleidskader Onderwijshuisvesting goede handvatten om nieuwe
investeringen kritisch te overwegen. Zo is er het uitgangspunt in vastgelegd dat alleen nog grootschalige
investeringen worden gedaan in schoolgebouwen waarin minimaal 200 leerlingen zijn gehuisvest. Ook bevat
het beleidskader uitgangspunten voor een actief leegstandsbeleid. Sinds de vaststelling van dit beleidskader in
2012, heeft de toepassing van deze uitgangspunten al geleid tot een aantal aanzienlijke besparingen. Zo is de
grootschalige renovatie van het gebouw van basisschool de Brink heroverwogen. Ook zijn aanvragen om
uitbreiding van schoolgebouwen afgewezen en is in plaats daarvan extra capaciteit toegewezen in de vorm van
medegebruik van een leegstaand lokaal in een nabijgelegen schoolgebouw.
Ook in het voorliggende IHP heeft dit beleid geleid tot scherpe keuzes met betrekking tot een aantal aanvragen
om uitbreiding en het beleid met betrekking tot brede schoolpleinen. Het gaat hierbij om “minder meer”,
oftewel minder nieuw op te nemen investerings- en kapitaallasten die anders wel ten laste van de begroting
hadden moeten worden opgenomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     3.   Analyse van (de benutting van) de leegstand
De in de bijlagen van het IHP opgenomen overzichten van de bezetting van onderwijslokalen is gebaseerd op
de door de raad vastgestelde Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs van de gemeente Lelystad. In
deze verordening zijn de normen vastgelegd voor de bepaling van de capaciteitsbehoefte van scholen. Het
voorzien in voldoende huisvestingscapaciteit voor onderwijs op basis van deze normen, valt onder de
wettelijke zorgplicht van de gemeente. Op basis van deze normen en de leerlingentellingen en –prognose
wordt jaarlijks bepaald wat de ruimtebehoefte is van scholen. Wanneer sprake is van extra ruimtebehoefte
kunnen schoolbesturen via de IHP-procedure aanvragen indienen voor uitbreiding van de capaciteit.
In de Verordening is ook vastgelegd wat onder leegstand wordt verstaan. Deze leegstand valt, samen met de
normatieve onderwijsbezetting van lokalen, onder de totale gemeentelijke onderwijscapaciteit. Dit betekent
dat de gemeente deze lokalen te allen tijde kan claimen ten behoeve van een capaciteitstekort van een
(nabijgelegen) andere school. De school met het capaciteitstekort hoeft dan niet te worden uitgebreid en kan
voor ‘medegebruik’ worden doorverwezen naar een leegstaand lokaal. De feitelijke bezetting van lokalen is
daarbij niet van belang.
Daar zit uiteraard wel een spanningsveld. De feitelijke bezetting van een schoolgebouw kan namelijk afwijken
van de normatieve bezetting. Het feitelijk gebruik van lokalen in schoolgebouwen waarvan het schoolbestuur
juridisch eigenaar is, is aan de scholen zelf. Leegstaande lokalen kunnen bijvoorbeeld (in afwijking van de
normen uit de verordening) worden ingezet voor de vorming van extra kleuterklassen gedurende het jaar, de
vorming van kleinere klassen, voor opslag, etc. Zolang de gemeente de lokalen niet nodig heeft om te voorzien
in haar zorgplicht, kunnen scholen deze invulling zelf bepalen. De inzet van leegstand mag in ieder geval niet
leiden tot een aanvullende ruimtebehoefte.
Voor de verhuur van onderwijslokalen aan bijvoorbeeld een kinderopvangorganisatie dienen schoolbesturen
wel toestemming te vragen van het college. Ook in dit geval echter, blijft het lokaal vallen onder de
gemeentelijke onderwijscapaciteit. De gemeente kan indien het lokaal weer nodig is voor onderwijs, deze
ruimte weer ‘claimen’ en ter beschikking stellen aan een school. Dit geldt voor alle lokalen waarvan de
gemeente de bouw heeft bekostigd, tenzij/totdat een formeel besluit wordt genomen een lokaal uit de
onderwijscapaciteit te onttrekken.
In het verleden is voor wat betreft de peuterspeelzalen afgesproken dat de gemeente zo veel mogelijk rekening
houdt met de voor peuterspeelzaalwerk in schoolgebouwen gebruikte ruimten bij de bepaling van de
onderwijscapaciteit. Daarom is dit gebruik aangegeven in het capaciteitsoverzicht op pagina 39 van het IHP.
Formeel echter vallen ook deze lokalen onder de onderwijscapaciteit; de gemeente is niet verantwoordelijk
voor de huisvesting van peuterspeelzaalwerk. Vanuit beleidsmatige overwegingen (doorlopende
ontwikkelingslijnen, voorkomen van achterstanden) is er voor gekozen om het peuterspeelzaalwerk te
koppelen aan basisscholen. Voorkomen moet worden dat bij een capaciteitsvraag van het onderwijs de
peuterspeelzaal weer dient te wijken en weer terug kan komen als er weer ruimte is. Beleidsmatig is dit niet
wenselijk. Dit betekent wel dat de normatieve leegstand hoger is dan de feitelijke leegstand.
Wanneer als onderdeel van het IHP al het feitelijk gebruik van onderwijslokalen wordt vastgesteld, wordt
afgeweken van de in de Verordening vastgelegde – en met schoolbesturen overeengekomen – normen voor
bepaling van de huisvestingsbehoefte. Dit kan consequenties hebben voor het inzetten van lokalen ten
behoeve van het medegebruik van een school met ruimtetekort en bijgevolg betekenen dat extra lokalen
moeten worden bijgebouwd. Gezien deze consequentie en het feit dat er sprake is van een door de raad
vastgestelde verordening wordt de procedure en berekeningswijze van de verordening gevolgd.
Uit het IHP blijkt dat er bij een aantal scholen de komende periode nog sprake is van een tekort in de
huisvesting. Anderzijds zijn er veel scholen met een normatieve overcapaciteit als gevolg van ontgroening en
vergrijzing van de wijk. Deze situatie geldt met name in de oudere wijken van Lelystad. Het gezamenlijk –
gemeente en schoolbesturen – beleid is erop gericht deze leegstand te reduceren. Dit betekent dat bij
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>capaciteitsvraagstukken verwezen wordt naar bestaande leegstand. Deze met de schoolbesturen
overeengekomen beleidslijn betekent een enorme vermindering van benodigde investeringen (een besparing
van circa € 200.000 per benodigde groepsruimte).
     4.  Is sprake van het gebruik van de systematiek voor doorschuifbudgetten?
Onder een doorschuifbudget wordt verstaan: Een incidenteel budget dat niet (volledig) wordt gebruikt in jaar
T, kan onder bepaalde voorwaarden worden ‘doorgeschoven’ naar het jaar T+1 (bijvoorbeeld omdat
werkzaamheden vertraging hebben opgelopen). Hiervan is in het IHP geen sprake. Wel is sprake van:
     1.  Budgetten die niet meer nodig zijn;
     2.  Onvoorziene bijkomende kosten;
     3.  Doorschuiven van kredieten.
Ad. 1:   Het IHP voorstel betreft de vrijval van een bedrag van € 123.507 in 2015. Deze vrijval is grotendeels
          (€ 100.000) een gevolg van het niet meer benodigde budget voor verhuiskosten en aanpassingen
         i.v.m. de eerder voor 2015 voorziene verhuizing van het Aurum College. Het budget is niet meer nodig
         omdat het Aurum College niet verhuist, maar voorlopig blijft gehuisvest in haar huidige (deels
         gehuurde) voorziening. Het budget kan daardoor geheel komen te vervallen.
Ad. 2. - Omdat het Aurum College niet verhuist, is wel dekking nodig voor de huurlasten van de huidige
         voorziening van de school voor de periode 2016-2018. Dit jaar is onderzocht of het mogelijk is de
         school tijdelijk in overcapaciteit in de VO-gebouwen te huisvesten. Dit is niet mogelijk gebleken,
         anders dan met zeer hoge bijkomende kosten I.v.m. dit onderzoek naar gebruikmaking van
         overcapaciteit van SVOL is in het vorige IHP geen rekening gehouden met de lasten van het handhaven
         van de huidige locatie van de school. Voor deze lasten wordt nu dekking aangevraagd voor de periode
         tot aan de verwachte realisatie van de permanente huisvesting voor deze school. (€ 150.000 in 2016
         en 2017 en € 125.000 in 2018). Het betreft dezelfde school als onder 1. genoemd; maar andersoortige
         kosten.
     - De tweede grote post waarvoor dekking wordt aangevraagd betreft de verlenging van de huurkosten
         van de tijdelijke voorziening van KC Warande in de eerste helft van 2016. Door temporisering van de
         besluitvorming is de verwachte oplevering van de permanente huisvesting voor deze school bijgesteld
         van 2015 naar medio 2016. Met doorlopende huurlasten in 2016 is in het vorige IHP geen rekening
         gehouden.
Ad. 3. In het IHP wordt voorgesteld de voor 2015 in geraamde kredieten voor de VO-gebouwen (€ 5 miljoen)
         en de permanente voorziening van het Aurum College (€ 1,2 miljoen) door te schuiven van 2015 naar
         2016. Op kredieten is het principe van ‘doorschuifbudgetten’ echter niet van toepassing. Het uitstellen
         van een krediet heeft namelijk geen gevolgen voor de exploitatie van het lopende begrotingsjaar,
         maar uitsluitend voor geraamde, structurele, kapitaallasten. Als gevolg van het uitstel worden deze
         kapitaallasten later geactiveerd.
De verdere bijstelling van de exploitatielasten van het IHP betreft een aantal kleine budgetten, waarbij het gaat
om aanpassing van de structurele budgetten, dan wel bijstelling van verwachte kosten voor het lopende jaar;
niet om het uitstellen van de te leveren prestatie.
     5. Bij besluitpunt C moet het onderscheid investeringslast – exploitatie aangegeven worden.
Voorgesteld wordt het besluit als volgt te wijzigen:
Het concept-IHP 2015-2024 vast te stellen, en daarmee:
    A. De investeringskredieten voor 2015 te verlagen met € 6.394.507 en voor 2016 te verhogen met €
        6.150.000, grotendeels als gevolg van het doorschuiven van enkele grote projecten (met name SVOL);
    B. De financiële consequenties voor 2015 (voordeel € 123.507) te betrekken bij de tussentijdse
        rapportage 2015;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>   C. De financiële consequenties voor de begroting van 2016 - 2019 voortvloeiend uit de bijstelling van de
      IHP-exploitatielasten te betrekken bij de integrale afweging van de Programmabegroting,
      respectievelijk € 397.314 (nadeel), € 136.772 (nadeel), € 103.397 (nadeel) en € 3.829 (voordeel);
   D. De financiële consequenties voor de begroting van 2016 - 2019 voortvloeiend uit de bijstelling van de
      IHP-investeringen te betrekken bij de integrale afweging van de Programmabegroting, respectievelijk €
      15.767 (voordeel), € 328.574 (voordeel), € 9.118 (nadeel) en € 27.266 (nadeel);
   E. De aanvragen zoals opgenomen in het “Overzicht van af te wijzen voorzieningen”, af te wijzen.
NB:
    -  Aan de leerlingenprognose ligt de (meest recente) vastgestelde bevolkingsprognose 2015-2030 ten
       grondslag.
    -  In het capaciteitsoverzicht op pg. 41 is aangegeven welke scholen in welke gebouwen lokalen in
       medegebruik hebben i.v.m. ruimtetekort in het eigen schoolgebouw.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>