<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                               Regioplan Windenergie
                                       Zuidelijk en Oostelijk Flevoland
                                                           Structuurvisie
    Provincie Flevoland, gemeente Dronten, gemeente Lelystad en gemeente Zeewolde
                                                      versie 22 april 2016
Inhoudsopgave
1      De ambitie
       Opschalen en saneren .....................................................
       De omvang van de opgave ..............................................
       Doelstellingen ..................................................................
       Kern van de aanpak .........................................................
       Leeswijzer ........................................................................
2      Bestuurlijke achtergrond
       Bestuurlijke status ...........................................................
       Relatie met ander beleid .................................................
       Totstandkoming ...............................................................
3      Het perspectief
       De visiekaart ....................................................................
       Projectgebieden...............................................................
       Plaatsingszones ................................................................
       Bestaande windmolens ...................................................
       Bijzondere beperkingen...................................................
4      De aanpak
       Plaatsing nieuwe opstellingen .........................................
       Sanering ...........................................................................
       Financiële participatie .....................................................
       Gebiedsgebonden bijdrage..............................................
       Planparticipatie en communicatie ...................................
5      Het vervolgproces
       Samenwerkingsproces .....................................................
       Publiekrechtelijk arrangement ........................................
       Kostenverhaal ..................................................................
                                                                                            1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>1       De ambitie
Ruim een kwart van de windenergie die in Nederland op land wordt opgewekt, is afkomstig uit
Flevoland. In het moderne, vlakke landschap en aan het open water heeft de wind vrij spel.
Windmolens passen daarbij. Flevoland is dan ook al lang vertrouwd met het beeld van de draaiende
wieken, hoog in het landschap. Dat geldt zeker voor het buitengebied van Dronten, Lelystad en
Zeewolde, globaal het werkingsgebied van dit Regioplan.
        Nu zich een nieuwe generatie windmolens aandient, is het tijd voor een volgende stap. Die
nieuwe windmolens zijn hoger en wekken per stuk veel meer stroom op dan de bestaande, oudere
windmolens. Naarmate de windmolens groter worden, is hun invloed op het landschap groter. Door
ze meer planmatig te bouwen dan in het verleden, is een hogere landschappelijke kwaliteit mogelijk.
Opschalen en saneren
 Nieuwe, hogere windmolens leveren veel meer energie op dan de oude. We
    willen meer windenergie opwekken met minder windmolens.
Ondanks het succes van de windenergie in Flevoland, besloot het provinciebestuur in 2005 om een
bouwstop op windmolens af te kondigen. Het enthousiasme bij vooral agrarische ondernemers
mondde uit in een wildgroei die ten koste ging van het landschap. De provincie koos in het integrale
Omgevingsplan uit 2006 voor een strategie van ‘opschalen en saneren’. Nieuwe plannen voor
windparken moesten aan een aantal voorwaarden voldoen, om uitgezonderd te kunnen worden van
de bouwstop.
        Het ‘opschalen’ betekent dat nieuwe windmolens groter zijn dan de oude en meer stroom
opwekken. De technologische ontwikkeling maakt dat mogelijk. De nieuwe windparken Prinses Alexia
en Sternweg (beide in Zeewolde) en Noordoostpolder zijn voorbeelden van deze nieuwe generatie
windmolens.
        Het ‘saneren’ betekent dat windmolens van de vorige generatie worden weggehaald. Er
staan nu bijna zeshonderd oude, relatief kleine windmolens in Flevoland die samen een vermogen
van 629 MW hebben. De doelstelling met dit Regioplan Windenergie is om deze windmolens te
halveren en daarmee twee keer zoveel duurzame energie opwekken. Dat biedt kans om de nieuwe
windmolens op te stellen in lijnen die beter passen in het landschap.
De kern van de strategie van ‘opschalen en saneren’ is een zo direct mogelijke koppeling van de
nieuwbouw met de sanering. Wie nieuwe windmolens bouwt, moet een aantal oude weghalen. Zo’n
directe koppeling beperkt de periode dat grote en kleinere windmolens door elkaar heen staan, wat
landschappelijk een rommelig en ongewenst beeld zou opleveren. Tegelijk biedt het goede kansen
om eigenaren van te saneren windmolens een redelijk alternatief te bieden.
                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>De omvang van de opgave
 Rond 2030 kunnen alle oude windmolens in het plangebied vervangen zijn
     door nieuwe.
Het proces van opschalen en saneren zal een flinke periode in beslag nemen. Het eerste belangrijke
meetjaar is 2020. Volgens het nationale Energieakkoord moet er dan een totaal vermogen van
minimaal 6000 MW windenergie op land opgesteld zijn in Nederland. Flevoland heeft, als windrijke
provincie met een jonge traditie van windenergie, een groot deel op zich genomen: 1390,5 MW.
        De drie nieuwe parken Prinses Alexia, Sternweg en Noordoostpolder zijn goed voor 637 MW,
de kleinere molens van de oude generatie samen voor 629 MW. In 2020 moet daar ten minste 124,5
MW netto aan toegevoegd zijn, plus de capaciteit van de dan gesaneerde oudere windmolens. Het
buitengebied van de gemeenten Dronten, Lelystad en Zeewolde (het werkingsgebied van het
Regioplan) biedt daar de beste kansen voor. Hier valt de komende jaren de grootste winst te
behalen, zowel landschappelijk als voor een duurzame energiehuishouding.
        Het proces van opschalen en saneren gaat na 2020 door, totdat de sanering van alle
windmolens van de vorige generatie verzekerd is. Dat moment lijkt rond 2030 te liggen.
Doelstellingen
 Het uiteindelijke resultaat is een mooier landschap, een duurzamere
     energiehuishouding, een sterkere economie en een onverminderd groot
     draagvlak in de samenleving.
De strategie van ‘opschalen en saneren’ combineert verschillende doelstellingen: een mooier
landschap, een duurzamere energiehuishouding en een sterkere economie. De landschappelijke
verbetering ontstaat door de afname van het totale aantal windmolens en de clustering in
lijnopstellingen die aansluiten op bestaande lijnen in het landschap, maar wordt begrensd door de
omvang van de opgave – soms zijn aanvullende investeringen in het landschap noodzakelijk. De
duurzamere energiehuishouding ontstaat doordat er veel meer windenergie aan het elektriciteitsnet
wordt geleverd, en wind een oneindige en schone bron van energie is. De economische versterking
ontstaat door de extra banen die aan de windenergie verbonden zijn, maar vooral doordat de
opbrengsten zoveel mogelijk in de provincie zelf terecht komen. Nu ontlenen veel agrarische
bedrijven een substantieel neveninkomen aan windenergie. De aanpak is erop gericht dat dit in de
toekomst mogelijk blijft en dat ook andere bewoners en ondernemers in de ontwikkeling of de
exploitatie kunnen participeren. Een evenredige verdeling van de maatschappelijke baten is een
voorwaarde om het brede maatschappelijke draagvlak voor windenergie, dat nu in de provincie
aanwezig is, op lange termijn te behouden.
De keuze voor de plaatsingszones (de gebieden die in aanmerking komen voor de ontwikkeling van
nieuwe windmolens) komt voort uit een afweging van, en een balans tussen omgevingskwaliteit, het
maatschappelijk draagvlak en het economisch perspectief.
                                                                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  De belangrijkste duurzaamheidsdoelstelling is maatgevend: een energieneutraal Flevoland. De
   taakstelling van 1390,5 MW in 2020 (op provincieniveau) is daarin een tussenstap.
  Daarmee verbonden is de voorwaarde van een betere omgevingskwaliteit door deze doelstelling
   te koppelen aan het saneren van windmolens van de vorige generatie, omdat alleen dan de
   gewenste omgevingskwaliteit (met name de landschappelijke samenhang) bereikt wordt. Het
   aantal windturbines neemt immers substantieel af en de nieuwe windturbines komen in een
   duidelijkere ruimtelijke ordening in het landschap te staan.
  Voldoende economisch perspectief is voorwaardelijk: als dat er niet is, komt er niets van de
   grond. Als er spanning optreedt met de omgevingskwaliteit (bijvoorbeeld als de economische
   haalbaarheid het noodzakelijk maakt dat te saneren windmolens langer dan een half jaar blijven
   draaien na ingebruikname van de daaraan verbonden nieuwe windmolens), moet de
   economische haalbaarheid prevaleren. Deze economische noodzaak zal dan wel moeten worden
   aangetoond.
  Hieruit volgt de totaal benodigde capaciteit van de plaatsingszones; bij de situering speelt
   omgevingskwaliteit (landschap, milieu, natuur, enz.) een grote rol. In principe is er een voorkeur
   voor plaatsing van nieuwe windmolens op plaatsen waar dat vanuit een oogpunt van
   omgevingskwaliteit wellicht niet optimaal is, boven het onvoltooid laten van de saneringsopgave.
  Om het aanwezige maatschappelijke draagvlak in Flevoland voor windenergie te behouden en
   nog verder te vergroten, willen we dat zoveel mogelijk mensen baat hebben bij de nieuwe
   situatie: eigenaren door de participatie in nieuwe, modernere windmolens, de bevolking als
   geheel door de verbetering van de omgevingskwaliteit en de kans om in het project te
   participeren, en de inzet van de gebiedsgebonden bijdrage.
Kern van de aanpak
 In elk projectgebied voert één initiatiefnemer zowel de nieuwbouw als de
   sanering uit. Dit Regioplan stelt voorwaarden, waarbinnen de
                                                      initiatiefnemers speelruimte hebben.
                                                      Het plangebied van het Regioplan is het
                                                      buitengebied van Lelystad, Dronten en
                                                      Zeewolde met daarbij een klein deel van het
                                                      grondgebied van Almere (ten zuidoosten van
                                                      de A27) en een deel van het IJsselmeer ten
                                                      noorden van de A6.
                                                               De afbakening van het plangebied
                                                      heeft geen invloed op daarbuiten gelegen
                                                      gebieden die in het Omgevingsplan Flevoland
                                                      (inclusief de partiële herziening Wind van
                                                      2016) de status hebben van ‘Windenergie niet
                                                      uitgesloten’, zoals de Houtribdijk, de omgeving
                                                      van Flevokust en de Maximacentrale bij
                                                      Lelystad en de Stichtse Kant bij Almere.
                                                                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Initiatiefnemers kunnen nieuwe projecten van opschalen en saneren opstarten binnen de
voorwaarden van de partiële herziening van het Omgevingsplan en het beleid van de betreffende
gemeente(n).
Het gebied waarbinnen dit Regioplan Windenergie geldt, is verdeeld over vier projectgebieden. Deze
gebieden vormen elk een ruimtelijke en landschappelijke eenheid, waarbinnen het organiserend
vermogen aanwezig is of kan worden ontwikkeld om de nieuwbouw en de sanering in samenhang uit
te voeren. Per projectgebied worden alle nieuwbouw en daaraan verbonden sanering dan ook in één
project bijeen gebracht; een tweede project (gelijktijdig of volgtijdelijk) is uitgesloten.
         In elk projectgebied neemt één initiatiefnemer de verantwoordelijkheid op zich voor zowel
de nieuwbouw als de daaraan verbonden sanering. In de praktijk komen de initiatiefnemers voort uit
de bestaande windverenigingen, al dan niet in een alliantie met verschillende partijen.
Zeker in een provincie als Flevoland heeft windenergie de toekomst. Dit Regioplan Windenergie
combineert een flinke toename van schone energie met een zichtbare landschappelijke verbetering
en een impuls voor de regionale economie. Het Regioplan zet de seinen op groen voor de volgende
generatie windparken.
Leeswijzer
De essentie van dit Regioplan is uitgewerkt in de hoofdstukken 3 en 4.
Hoofdstuk 3 werkt de visie uit. Hierin kunt u lezen hoe de verschillende doelstellingen (meer
duurzame energie, landschappelijke verbetering, versterking van de regionale economie en een
blijvend groot maatschappelijk draagvlak) elkaar versterken.
Hoofdstuk 4 gaat over de aanpak. Hierin is veel aandacht voor de voorwaarden waarbinnen
initiatiefnemers een project voor opschalen en saneren kunnen uitwerken en uitvoeren.
Hoofdstuk 5 beschrijft het vervolgproces. Wat gebeurt er na vaststelling van het Regioplan (en deels
al daarvóór) om de opgave tot een goed einde te brengen?
Het eerstvolgende hoofdstuk, hoofdstuk 2, behandelt de bestuurlijke achtergronden van het
Regioplan zelf, zoals de bestuurlijke status en de samenwerking bij het opstellen.
                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2        Bestuurlijke achtergrond
In dit Regioplan presenteren de provincie Flevoland en de gemeenten Dronten, Lelystad en Zeewolde
het windenergiebeleid voor het grootste deel van het grondgebied van de drie gemeenten en een
klein deel van het grondgebied van Almere: de hoek tussen de A27 en de N305. Het is een
gebiedsgerichte uitwerking van de strategie ‘opschalen en saneren’, die in de hele provincie geldt.
Bestuurlijke status
 Het Regioplan vormt de basis voor het handelen van de provincie, de
     gemeenten en de rijksoverheid, en biedt duidelijkheid aan andere partijen.
Het Regioplan heeft de formele status van een provinciale en intergemeentelijke structuurvisie
volgens de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Die status is noodzakelijk om de voorwaarden voor de
bouw van nieuwe windmolens beleidsmatig vast te leggen.
         Door het Regioplan de status van structuurvisie te geven, binden de provincie en de
gemeenten Dronten, Lelystad en Zeewolde zichzelf aan het gepresenteerde beleid. Dat biedt
duidelijkheid aan initiatiefnemers, bewoners en andere betrokkenen. Voor hen is een structuurvisie
niet rechtstreeks bindend. Gemeenten maken hun bestemmingsplannen op basis van de
structuurvisie en de provincie haar inpassingsplannen, en aan bestemmings- en inpassingsplannen is
wel iedereen gehouden. Om die reden wordt een structuurvisie, conform de Wet ruimtelijke
ordening, altijd ter visie gelegd: iedereen kan via een inspraakreactie vooraf zijn of haar mening
formeel kenbaar maken.
Het Regioplan wijkt op één punt af van deze praktijk. Gezien de omvang van de vier projectgebieden,
ligt de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor het vervolgproces voor een belangrijk deel bij de
rijksoverheid. De Elektriciteitswet bepaalt dat voor windenergieprojecten die de 100 MW te boven
gaan, de Rijkscoördinatieregeling wordt ingezet. Dat betekent dat de rijksoverheid een
inpassingsplan vaststelt (het equivalent van een bestemmingsplan, ook voor iedereen bindend) en de
vergunningverlening door de verschillende overheidspartijen coördineert. Bij projecten tussen de 5
en de 100 MW kan de provincie dat doen.
         Formeel is de rijksoverheid niet gebonden aan een provinciale en intergemeentelijke
structuurvisie. Maar de ministeries van Economische Zaken en Infrastructuur & Milieu hebben
intensief meegewerkt aan het totstandkomen van het Regioplan. Om die reden hebben de provincie
en de gemeenten het vertrouwen dat ze bestuurlijke afspraken met de rijksoverheid kunnen maken
over de projecten die onder de Rijkscoördinatieregeling vallen, op basis van het beleid dat in dit
Regioplan is opgenomen.
De gemeente Almere is betrokken bij de voorbereiding van het Regioplan, maar stelt het bestuurlijk
niet vast. Hiervoor is gekozen vanwege de zeer beperkte omvang van het gemeentelijk grondgebied
binnen het plangebied.
                                                                                                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Relatie met ander beleid
 Het Regioplan bouwt voort op bestaand beleid van het Rijk, de provincie en
     de gemeenten, en werkt het gebiedsgericht uit.
De doelstelling om in 2020 in Flevoland een totaal opgesteld vermogen te hebben staan van 1390,5
MW, komt voort uit afspraken op nationaal niveau. De netto 124,5 MW die daarvoor nog nodig is,
wordt geplaatst binnen het werkingsgebied van de Regioplan. Het Regioplan is daarmee te
beschouwen als een bijdrage aan het welslagen van het Nationale Energieakkoord, dat tientallen
partners (onder wie het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten)
sloten in 2013. Het beperkt zich echter niet tot 1390,5 MW of het jaar 2020: de aanpak van
‘opschalen en saneren’ gaat daarna verder.
Relatie met de nationale Structuurvisie Windenergie op Land
In de structuurvisie Windenergie op Land (2014) presenteert het kabinet een ruimtelijk plan voor de
doorgroei van windenergie op het grondgebied van Nederland (land en grote wateren, uitgezonderd
                                           de Noordzee). De doelstelling hiervan is om zodanige
                                           voorwaarden te scheppen dat in 2020 verspreid over
                                           Nederland een opwekkingsvermogen van ten minste 6000
                                           megawatt aan windturbines operationeel is. Ook dat getal
                                           komt voort uit het Nationale Energieakkoord. Flevoland
                                           neemt hiervan 1390,5 MW voor zijn rekening. Het Regioplan
                                           is te beschouwen als een gebiedsgerichte uitwerking van de
                                           nationale structuurvisie Windenergie op Land (2014), maar
                                           niet beperkt tot de doelstelling voor 2020.
 Structuurvisie Windenergie op Land (2014)
De afbeelding laat zien welke gebieden in het IJsselmeergebied volgens Windenergie op Land in
aanmerking komen voor plaatsing van windmolenparken met een vermogen van meer dan 100 MW.
Dit Regioplan biedt (binnen het plangebied van Zuidelijk en Oostelijk Flevoland) ook ruimte in een
aantal zones buiten deze gebieden.
          Dat verschil is grotendeels te verklaren uit de uitbreiding van de luchthaven Lelystad. In 2015
is het luchthavenbesluit genomen. Dat geeft duidelijkheid over de zones waar windmolens
onmogelijk zijn, waar hoogtebeperkingen gelden of een verklaring van geen bezwaar nodig is. Bij het
vaststellen van Windenergie op Land was die duidelijkheid er nog niet. Toen zijn alle zones
vrijgehouden waar de belemmeringen zich zouden kunnen voordoen. Ook is ruimte ontstaan doordat
de reservering voor het Oostvaarderswold is komen te vervallen.
                                                                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>         Daarnaast heeft het gebiedsproces tot enkele wijzigingen geleid. Dit gebiedsproces, dat als
een van de uitvoeringsacties genoemd is in de structuurvisie Windenergie op Land, brengt onder
meer de nieuwe opstellingsruimte in verband met de saneringsopgave. In Dronten is een aantal
afwijkende keuzes gemaakt om de initiatiefnemer voor het opschalen en saneren voldoende
perspectief te bieden. De belangrijkste is te vinden langs het Ketelmeer, waar het Regioplan twee
lijnen dwars op de oever mogelijk maakt in plaats van de parallelle opstelling uit Windenergie op
Land. Deze oplossing lijkt op basis van het Plan-MER ook beter te scoren op ecologie.
Relatie met de Houtribdijk
De structuurvisie Windenergie op Land noemt ook de Houtribdijk als mogelijk plaatsingsgebied. Ten
opzichte van de gebieden in het Regioplan heeft de Houtribdijk een bijzondere status, vanwege het
ontbreken van direct omliggende bewoners en een saneringsopgave binnen het gebied, en omdat de
grond volledig in eigendom van het Rijk is.
         Wil het Rijk langs de Houtribdijk windmolens laten ontwikkelen, dan moet het een tender
uitschrijven. Die procedure kost tijd. Het is realistisch om te verwachten dat de Houtribdijk geen rol
kan spelen in de taakstelling voor 2020 (een opgesteld vermogen van 1390,5 MW in Flevoland).
Daarom is het gebied buiten dit Regioplan gehouden. Over de mogelijkheden tussen 2020 en 2025 is
een breed bestuurlijk overleg gewenst tussen Rijk, provincie en gemeenten. Vanuit de lokale
overheid zal voorafgaand aan deze tender worden aangegeven welke ruimtelijke opgaven zij aan het
initiatief wenst te koppelen. Deze worden mede bepaald aan de hand van ontwikkelingen in andere
projectgebieden, op het moment dat de tender wordt uitgeschreven.
Relatie met provinciaal beleid en de Verordening voor de Fysieke Leefomgeving
Het principe van ‘opschalen en saneren’ is al opgenomen in het provinciale Omgevingsplan uit 2006
en de partiële herziening Wind uit 2013. Bij het opstellen van het Regioplan bleek het noodzakelijk
om enkele wijzigingen in de aanpak door te voeren (zie hoofdstuk 4). Om die reden stelt de provincie
tegelijk met het Regioplan, een volgende partiële herziening vast van het Omgevingsplan. Het
Regioplan geldt voor de provincie als thematische structuurvisie en uitwerking van het
Omgevingsplan, inclusief de beide partiële herzieningen.
         De belangrijkste vernieuwing die het Regioplan met zich meebrengt, is het werken met
projectgebieden. Daarbinnen wordt de relatie tussen de nieuwbouw en de sanering gelegd en
moeten bewoners van het buitengebied de gelegenheid krijgen om risicodragend te participeren in
de ontwikkeling.
De beleidskeuzes in dit Regioplan liggen in het verlengde van de provinciale Beleidsregel Wind (2008)
en de provinciale Noodverordening Wind (2014). Deze noodverordening was nodig om ook de
vervanging van bestaande windmolens onder de bouwstop te laten vallen, een tot op dat moment
toegestane praktijk die de landschappelijke doelstelling van het opschalen en saneren doorkruiste.
Het Regioplan voegt een aantal elementen toe aan de voorwaarden waaronder een project van
opschalen en saneren mogelijk is. Om die reden wordt kort na vaststelling van het Regioplan een
nieuw hoofdstuk van de provinciale Verordening voor de Fysieke Leefomgeving in besluitvorming
gebracht. Daarmee ontstaat een solide juridische basis onder het beleid en zijn ook andere partijen
dan de provincie en de gemeenten zelf eraan gebonden. Met de vaststelling van dat nieuwe
                                                                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>hoofdstuk in de verordening, zullen de beleidsregel en de noodverordening komen te vervallen. In
tegenstelling tot het Regioplan, geldt de verordening voor het gehele provinciale grondgebied.
Relatie met gemeentelijk beleid
Ook voor de gemeenten Dronten, Lelystad en Zeewolde bouwt het Regioplan door op eerder beleid
voor windenergie. Dronten is energieneutraal en wil dat op lange termijn blijven, onder andere door
opschaling en herstructurering van het bestaande opgestelde vermogen aan windenergie.
Landschappelijke kwaliteit en brede participatiemogelijkheden zijn daarbij belangrijke pijlers.
Lelystad zet fors in op honderd procent energieneutraliteit in 2025 en wil het opgestelde vermogen
aan windenergie herstructureren en uitbreiden. Uitvoering van dit Regioplan draagt daar gedeeltelijk
aan bij. Zeewolde is klimaatpositief; er wordt meer groene energie opgewekt dan er aan energie
gebruikt wordt door huishoudens en bedrijven. Het is de ambitie van de gemeente Zeewolde om de
productie en consumptie van deze groene energie beter op elkaar aan te laten sluiten. Ook voor de
gemeenten geldt dat ‘energieneutraliteit’ exclusief de energie voor mobiliteit wordt berekend.
         Partijen beschouwen energieneutraliteit als een gezamenlijke opgave en het Regioplan vormt
hierin een belangrijke schakel. Waar het op sommige plekken, ondanks alle inspanningen, niet lukt
om de ambitie te verwezenlijken kan dit tijdelijk in andere gebieden worden opgevangen, in
afwachting van een definitieve oplossing. Zo wordt Flevoland in 2020 als geheel energieneutraal
(exclusief verkeer).
         Binnen het plangebied vervangt het Regioplan de beleidsnota’s over windenergie in Dronten
en Zeewolde, respectievelijk ‘Dronten maakt ruimte voor wind’ (2012) en ‘Zeewolde gaat voor de
wind, notitie uitgangspunten en ambities’ (2012), alsmede de passages over windenergie in oudere
gemeentelijke structuurvisies.
Totstandkoming
 Windverenigingen en andere belanghebbende partijen hadden inbreng bij
    het maken van dit Regioplan. Er is onderzoek uitgevoerd naar onder meer
    de milieueffecten en het economisch perspectief.
Dit Regioplan noemt onder meer de plaatsingszones waar nieuwe, grotere windmolens mogen
worden gebouwd. Het laat daarnaast zien in welk gebied de te saneren windmolens staan. Dat zijn
ingrijpende keuzes, waar dan ook veel overleg en onderzoek aan vooraf is gegaan. Het feit dat de
overheid op alle schaalniveaus hetzelfde doel nastreeft en dezelfde aanpak volgt, biedt zekerheid aan
andere betrokken partijen. Met hen, in het bijzonder de initiatiefnemers, is al tijdens de
voorbereiding van het Regioplan overlegd.
Overleg
Ten eerste is overleg gevoerd met de windverenigingen, waarin eigenaren van windmolens en
bewoners van het buitengebied zich georganiseerd hebben. Door hun samenstelling zijn de
windverenigingen stevig geworteld in de samenleving in het buitengebied. Hun inbreng en hun rol in
de uitwerking en uitvoering is van grote waarde voor het maatschappelijke draagvlak van het
opschalen en saneren. Deze windverenigingen hebben aangegeven dat zij zich willen ontwikkelen tot
                                                                                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>‘initiatiefnemers’ die zich verantwoordelijk stellen voor de gebiedsgerichte projecten van opschalen
en saneren, dan wel te willen deelnemen aan allianties die als initiatiefnemer optreden. Vooral bij
het benoemen van de plaatsingszones, is de gebiedskennis en de technische kennis bij deze
windverenigingen van waarde gebleken.
          Ten tweede zijn inloopavonden georganiseerd voor de bewoners van de betrokken
gemeenten. Dat is kort voor de zomer van 2015 gebeurd, op het moment dat de feitelijke
mogelijkheden en belemmeringen goed in beeld waren. Mogelijk belanghebbenden konden zich
laten informeren over de inhoud en planning van het Regioplan. Ook de windverenigingen waren
aanwezig om vragen te beantwoorden.
          Ten derde is overleg gevoerd met een aantal belangenbehartigers en maatschappelijke
organisaties in het gebied. Dit zijn onder meer natuur- en milieuorganisaties, landbouworganisaties
en gebruikers van de wateren.
Milieueffectrapport
Bij het Regioplan hoort een MER (Milieueffectrapport). Dit MER brengt op gestructureerde wijze de
effecten in beeld die de opgave heeft op de omgevingskwaliteit. Er zijn drie alternatieven
geformuleerd voor het plaatsen van de nieuwe windmolens. Deze alternatieven zijn onderzocht op
hun effecten op de energieopbrengst, het landschap, archeologie & cultuurhistorie, natuur, de woon-
en leefomgeving en andere vormen van ruimtegebruik. De omgevingskwaliteit kreeg daarmee een
volwaardige plaats in het integrale afwegingsproces dat tot het toekomstperspectief in dit Regioplan
heeft geleid (hoofdstuk 3). Dat toekomstperspectief is als ‘voorkeursalternatief’ aan het MER
toegevoegd.
          Het MER reikt daarnaast informatie aan die initiatiefnemers en betrokken overheidspartijen
in het vervolgproces kunnen toepassen. Deel van dat vervolgproces is gedetailleerd onderzoek naar
de milieueffecten per project (het ‘Project-MER’); het onderzoek bij het Regioplan is een globaler
‘Plan-MER’.
          Het Plan-MER wordt opengesteld voor inspraak en ter advisering aangeboden aan de
Commissie m.e.r., een onafhankelijk toetsende organisatie van m.e.r.- en andere milieuspecialisten.
Het ging vooraf door een notitie Reikwijdte en Detailniveau, waarin de onderzoekskaders en de
methodiek zijn beschreven.
Financiële analyse
Er is een financiële analyse uitgevoerd van het economisch perspectief van het opschalen en saneren
in de vier projectengebieden. Dit onderzoek (getiteld ‘Financiële analyse ten behoeve van Regioplan-
proces Windenergie Zuidelijk en Oostelijk Flevoland’) heeft een indicatief karakter. Op basis van
realistische uitgangspunten is inzicht verkregen in het financiële perspectief per projectgebied. Harde
conclusies bleken niet mogelijk, onder meer omdat het economisch perspectief afhangt van de
bijdragen uit de subsidieregeling voor duurzame energie van het Rijk (de SDE+), die jaarlijks opnieuw
worden vastgesteld. Daarnaast hangen de kosten van de sanering sterk samen met de ouderdom van
de te saneren windmolen: een exemplaar waarvan de sanering nu te kostbaar is, kan over vijf jaar
misschien wel gesaneerd worden. Desondanks geeft de financiële analyse voldoende vertrouwen dat
de projecten in de vier gebieden elk economisch haalbaar te maken zijn.
                                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3        Het perspectief
In dit hoofdstuk presenteren de provincie en de gemeenten Dronten, Lelystad en Zeewolde het
ruimtelijk perspectief van het opschalen en saneren. Nieuwe windmolens in Zuidelijk en Oostelijk
Flevoland worden opgesteld in lijnen die aansluiten op het bestaande landschap. Windmolens van de
vorige generatie, die gezamenlijk een rommelig landschappelijk beeld opleveren, worden
weggehaald.
Het perspectief: kern van het beleid
Projectgebied Windenergie:
- In projectgebieden (voor opschalen en saneren) krijgt één initiatiefnemer per projectgebied de
    gelegenheid om een ‘project voor opschalen en saneren’ uit te voeren.
Plaatsingszone Windmolens:
- in plaatsingszones mogen nieuwe windmolens worden geplaatst, mits zij deel uitmaken van een
    ‘project voor opschalen en saneren’, voldoen aan een op te stellen beeldkwaliteitsplan en nodig
    zijn om de taakstelling voor 2020 of de sanering in het projectgebied te kunnen realiseren en de
    financiële participatie door bewoners en ondernemers in het buitengebied mogelijk te maken
    (zie hoofdstuk 4).
- in plaatsingszones met aanvullende hoogtebeperkingen gelden naast de regels voor de
    plaatsingszones extra hoogtebeperkingen of extra onderzoekseisen naar de maximale
    bouwhoogte.
- buiten plaatsingszones mogen geen windmolens worden gebouwd.
Bestaande windmolens:
- Een bestaande windmolen in een projectgebied komt in aanmerking voor sanering binnen een
    ‘project van opschalen en saneren’.
De visiekaart
Op de kaart zijn zichtbaar:
- de geografische begrenzing van het werkingsgebied van het Regioplan,
- de projectgebieden: dit zijn de gebieden waarbinnen één initiatiefnemer een project van
    opschalen en saneren kan uitvoeren,
- de plaatsingszones: dit zijn de zones waarbinnen initiatiefnemers nieuwe windmolens mogen
    neerzetten, mits deze deel uitmaken van een projectplan dat aan de voorwaarden voldoet,
- de hoogtebeperkingen als gevolg van de luchthaven Lelystad (inclusief de voorgenomen
    uitbreiding).
De keuze voor de projectgebieden en de plaatsingszones volgt uit de doelstellingen van het beleid
(een mooier landschap, een duurzamere energiehuishouding, een sterkere economie en een
onverminderd groot draagvlak in de samenleving).
         De projectgebieden zijn aan de hand van drie criteria begrensd: (1) de landschappelijke
samenhang, (2) het economisch perspectief en (3) het organiserend vermogen om het opschalen en
saneren als één project in zijn geheel te realiseren.
                                                                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>          Ook de keuze voor de plaatsingszones is gebaseerd op een integrale afweging en een
evenwichtige balans van drie aspecten: (1) de omgevingskwaliteit, (2) het maatschappelijke
draagvlak en (3) het economisch perspectief. Onder ‘omgevingskwaliteit’ vallen de aspecten die in
het Plan-MER aan de orde kwamen in hun onderlinge samenhang: het landschap, archeologie &
cultuurhistorie, natuur, de woon- en leefomgeving en de invloed op andere vormen van
ruimtegebruik. Het ‘maatschappelijk draagvlak’ is getoetst tijdens bewonersavonden en in het
overleg met maatschappelijke organisaties, belangenbehartigers en de initiatiefnemers. Het
‘economisch perspectief’ is onderzocht in de financiële analyse die tijdens de voorbereiding is
uitgevoerd en getoetst bij de initiatiefnemers.
Projectgebieden
 De begrenzing van de vier gebiedsgerichte projecten is afgestemd op
     landschappelijke samenhang, organiserend vermogen en economisch
     perspectief. In elk van de projectgebieden kan slechts één project van
     opschalen en saneren worden georganiseerd.
De vier projectgebieden zijn ruimtelijk en functioneel samenhangende gebieden waarbinnen:
- voldoende landschappelijke samenhang aanwezig is om een hoge ruimtelijke kwaliteit te kunnen
     realiseren,
- voldoende perspectief moet kunnen worden geboden voor één initiatiefnemer of
     samenwerkingsverband om één project in zijn geheel (ontwikkeling en sanering) en in zijn
     ruimtelijke samenhang te realiseren,
- voldoende economisch perspectief aannemelijk moet zijn te maken voor de ontwikkeling van
     nieuwe windmolens, gekoppeld aan sanering van bestaande windmolens en aan de mogelijkheid
     voor risicodragende financiële participatie door inwoners van het buitengebied.
Projectgebieden zijn zo afgebakend, dat er evenwicht mogelijk is tussen de nieuwbouwcapaciteit, de
saneringsopgave en de financiële participatie. De projectgebieden bieden perspectief op opstellingen
met een goede landschappelijke kwaliteit, en er is rekening gehouden met gemeentegrenzen en de
werkgebieden van windverenigingen. Ook het aantal bewoners en ondernemers dat in aanmerking
komt voor risicodragende participatie in de ontwikkelingsfase, lijkt voldoende proportioneel ten
opzichte van de te realiseren capaciteit. Het College van Gedeputeerde Staten en de betrokken
Colleges van Burgemeester & Wethouders stellen de uiteindelijke begrenzing van het projectgebied
pas vast in samenhang met de instemming met het projectplan van de initiatiefnemer (maar wel
binnen de grenzen van het werkingsgebied van dit Regioplan).
          De projectgebieden zijn zo afgebakend dat één initiatiefnemer het project integraal kan
uitvoeren. Dat is een voorwaarde voor de uitvoering. Een tweede project in hetzelfde projectgebied,
gelijktijdig dan wel volgtijdelijk, is uitgesloten. De initiatiefnemer kan ook een alliantie van meerdere
samenwerkende partijen zijn. Integrale uitvoering betekent dat de initiatiefnemer de bouw van
nieuwe windmolens en de bijbehorende sanering organiseert en de bewoners van het buitengebied
gelegenheid geeft voor risicodragende participatie. Meestal zal deze initiatiefnemer een bestaande
windvereniging zijn of daaruit voortkomen. Initiatiefnemers kunnen uit de gebiedsindeling afleiden
                                                                                                        12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>welke samenwerking van hen wordt verwacht. Op grond van de kaders en voorwaarden uit dit
Regioplan, kunnen zij die verder gaan organiseren.
        Aanpassing van een grens zoals die is opgenomen in dit Regioplan, is alleen mogelijk als daar
overeenstemming over bestaat tussen de initiatiefnemers in beide projectgebieden. Initiatiefnemers
kunnen ook een voorstel doen om elkaars knelpunten op te lossen. De provincie en de betreffende
gemeente(n) kunnen zo’n voorstel honoreren als het niet ten koste gaat van een of meer
doelstellingen van het Regioplan.
Plaatsingszones
 Nieuwe windmolens worden in lijnen opgesteld. De mogelijke locaties zijn
     beperkt tot de plaatsingszones die op de visiekaart zijn aangegeven. Deze
     plaatsingszones kunnen worden benut voor zover ze nodig zijn om de
     taakstelling voor 2020 en de doelstellingen van het opschalen en saneren te
     realiseren.
De plaatsingszones op de visiekaart tellen op tot 144 kilometer, met een indicatieve capaciteit van
ongeveer 300 windmolens. Dit zijn de zones waar nieuwe windmolenopstellingen mogen worden
geplaatst, voor zover ze nodig zijn voor het realiseren van de taakstelling (1390,5 MW opgesteld
vermogen in Flevoland in 2020), de sanering in het projectgebied en de financiële participatie door
bewoners en ondernemers in het buitengebied. Het zijn lijnvormige zones die de landschappelijke
structuur volgen: ze haken aan op verkavelingspatronen, tochten of andere duidelijke structuurlijnen.
De meeste plaatsingszones zijn 500 meter breed. Waar meer flexibiliteit nodig is, zijn ze 1000 meter
breed. Dat geeft speelruimte in de uitwerking. Binnen de plaatsingszones mogen de nieuwe
windmolens alleen in lijn worden opgesteld.
        De plaatsingszones zijn gekozen in samenspraak met de windverenigingen, binnen de
ambities van de provincie en de gemeenten. De initiatiefnemers voor de projecten van ‘opschalen en
saneren’ komen meestal voort uit de windverenigingen. Omdat hen wordt gevraagd het project uit te
voeren en het bijbehorende bedrijfsrisico aan te gaan, en omdat zij over specifieke kennis van het
gebied en de materie beschikken, ligt het voor de hand om hen ook gelegenheid te bieden om input
te leveren bij de keuze van de locaties, binnen de voorwaarden en de ambities van de overheden. De
keuze voor de plaatsingszones is gebaseerd op een integrale afweging                    Omgevings-
                                                                                         kwaliteit
en een evenwichtige balans tussen drie pijlers:
                                                                            Economisch
- de omgevingskwaliteit (waaronder natuur, milieu en landschap),            perspectief             Draagvlak
- het maatschappelijk draagvlak,                                                        Voorkeurs
                                                                                        alternatief
- het economisch perspectief.
Binnen de plaatsingszone rond de Klokbekertocht zoeken de gezamenlijke initiatiefnemers naar de
meest effectieve bijdrage aan de provinciale doelstellingen voor wind op land. Hierbinnen heeft het
de voorkeur dat een te realiseren windmolenlijn aan de Lelystadse zijde van de tocht wordt
gerealiseerd.
                                                                                                              13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Verhouding tot MER-alternatieven
De onderbouwing van de pijler ‘omgevingskwaliteit’ is gebaseerd op de informatie uit het Plan-MER.
Op grond van de financiële analyse is ook het economisch perspectief bij de afweging betrokken; niet
alleen de potentiële energieopbrengst zoals in het MER, maar ook het verband met de kosten voor
de sanering en de financiële participatie binnen het projectgebied. Het draagvlak is bij de afweging
betrokken via het overleg met de windverenigingen (waarbij veel bewoners van het buitengebied zijn
aangesloten, zowel eigenaren van windmolens als anderen) en is getoetst via bewonersavonden en
overleg met maatschappelijke organisaties en belangenbehartigers. Dat heeft geresulteerd in een
voorkeursalternatief (de keuze voor de plaatsingszones die in dit Regioplan zijn opgenomen) dat
afwijkt van de onderzochte alternatieven.
Bij het voorkeursalternatief is zoveel als mogelijk aansluiting gezocht bij de uitgangspunten en het
principe van het alternatief Landschap in het MER. Er moest echter een belangrijk uitgangspunt
worden losgelaten: het verdelen van de opgave over drie grote clusters met daartussen een leeg
tussengebied. Dat heeft vooral te maken met het totale omvang van de plaatsingszones. Die zijn met
144 kilometer afgestemd op de maximale capaciteit die noodzakelijk kan blijken om de
saneringsopgave te realiseren. Dat is een uitkomst van de financiële analyse die voor het Regioplan is
uitgevoerd. Het economisch perspectief kan de komende jaren nog variëren, afhankelijk van onder
andere de subsidiëring door het Rijk en de ouderdom van de te saneren windmolens, maar op grond
van de financiële analyse is de verwachting gerechtvaardigd dat de benodigde plaatsingsruimte de
144 kilometer niet zal overtreffen.
         Het streven naar lange, parallelle lijnen, eenduidige opstellingen en het aanhaken van de
lijnen aan de hoofdstructuren van de polders is wel overgenomen. Daarnaast wordt met opschalen
en saneren bereikt dat het aantal windmolens ongeveer gehalveerd wordt en dat veel verschillende
molens in willekeurige constellaties verdwijnen.
Landschapsbeeld
De afname van het aantal windmolens en de opstelling in heldere lijnen zijn verbeteringen ten
opzichte van het huidige beeld, zeker in gebieden waar nu solitaire windmolens verspreid in het
landschap staan. De plaatsingszones voldoen aan de wet- en regelgeving voor nieuwe windmolens
(bijvoorbeeld op een minimale afstand van infrastructuur). De maat is afgestemd op de maat van het
Flevolandse landschap: minimaal zeven windmolens per lijnopstelling, meestal meer. Er is gezocht
naar zo lang mogelijke lijnen, omdat daar de grootste visuele rust van uitgaat. Uitgangspunt bij de
selectie van plaatsingszones was dat er windmolens met een ashoogte van zo’n 120 meter kunnen
worden geplaatst. Deze ontstijgen de schaal van landschapselementen zoals bomen en boerderijen.
De nieuwe opstellingen voegen een laag aan het landschap toe. Dat vraagt om samenhang met
landschapsstructuren van een hoger schaalniveau dan het agrarische erf, zoals de water- en
verkeersnetwerken.
                                                                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Op de kaart is te zien hoe de plaatsingszones zich verhouden tot het landschappelijk casco van
Zuidelijk en Oostelijk Flevoland. De meeste plaatsingszones staan in de halfopen agrarische ruimte:
de landschappen waar het bouwland wordt afgewisseld met landschapselementen. Plaatsing in het
open landschap is op een aantal plaatsen ook mogelijk gemaakt, omwille van het economisch
perspectief en het draagvlak. Steeds, zowel in halfopen als open gebieden, sluiten de lijnopstellingen
aan op bestaande lijnen en structuren in het landschap. Zoveel mogelijk zijn dat lijnen en structuren
op het hoogste schaalniveau (zoals dijken en kanalen). Die zijn echter maar beperkt aanwezig en
beschikbaar. Waar nodig is daarom gekozen voor lijnen en structuren op een lager schaalniveau
(zoals landbouwwegen, tochten, verkavelingspatronen). Zeker in die situatie, maar soms ook als wel
aangesloten kan worden op de landschapslijnen en -structuren van het hoogste schaalniveau, kan het
wenselijk zijn om het landschappelijke casco te versterken, zodat ze visueel niet te veel gedomineerd
worden door de nieuwe windmolens.
         Met een aantal opstellingslijnen wordt een landschappelijke overgang benadrukt, zoals de
lijnen aan weerszijden van het Oosterwold, de oeverlijn bij Lelystad en de Hoge Vaart die een grens
tussen open en halfopen gebied vormt.
De aansluiting bij lijnen in het landschap, zegt niet altijd genoeg over de wijze waarop de windmolens
zich op ooghoogte manifesteren. Om die reden zijn visualisaties gemaakt. Deze geven inzicht in de
manier waarop mensen de windmolens in de praktijk waarnemen: de herkenbaarheid, de visuele
rust, de mogelijke interferentie tussen verschillende lijnopstellingen, de maat van de afstand tussen
parallelle lijnen en dergelijke. De visualisaties laten zien dat de lijnopstellingen vanaf een aantal
gezichtspunten niet als zodanig herkenbaar zijn. Bij het ontwerp van de windmolenopstellingen kan
                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>hierop worden ingespeeld, bijvoorbeeld door verschillende lijnopstellingen licht afwijkende kleuren
te geven of de landschapsstructuur te versterken met beplanting of andere landschapselementen
(zoals laanbeplanting, houtwallen of bosstroken).
Bestaande windmolens
 De bouw van nieuwe windmolens is per projectgebied gekoppeld aan de
    sanering van bestaande windmolens.
                                                  De kaart ‘Te saneren windmolens’ geeft aan welke
                                                  windmolens voor sanering in aanmerking komen.
                                                  De bijna 600 te saneren windmolens zijn niet één
                                                  op één gekoppeld aan plaatsingszones. De
                                                  initiatiefnemer heeft de vrijheid om zelf, binnen
                                                  voorwaarden (genoemd in hoofdstuk 4), te
                                                  bepalen welke sanering hij koppelt aan de invulling
                                                  van welke plaatsingszones, zolang de nieuwbouw
                                                  in hetzelfde gebied plaatsvindt als de daaraan
                                                  gekoppelde sanering. Doelstelling is dat bij de
                                                  afronding van het project alle bestaande
                                                  windmolens gesaneerd zijn.
                                                  Bij het begrenzen van het werkingsgebied van het
                                                  Regioplan is een aantal bestaande windmolens
                                                  buiten het plangebied gehouden, omdat deze niet
                                                  gesaneerd hoeven te worden. Dit gaat om de twee
                                                  nieuwe windparken in Zeewolde die qua maat en
                                                  opstelling al aan de nieuwe uitgangspunten
voldoen (Prinses Alexia en Sternweg) en het windturbinetestpark van het Wageningen University &
Research centre (WUR) bij Lelystad dat vanwege onderzoeksdoeleinden gehandhaafd moet worden.
Ook windpark Eemmeerdijk is erbuiten gelaten. Dit park heeft, vanwege de ligging en relatie met het
Prinses Alexia Windpark, geen directe ruimtelijke relatie of samenhang met het projectgebied Zuid
en de daarin opgenomen plaatsingszones.
Bijzondere beperkingen
 De luchthaven Lelystad inclusief de voorgenomen uitbreiding, het
    radarnetwerk van Defensie en de zenders in Zeewolde brengen bijzondere
    hoogtebeperkingen met zich mee. Ook nabij waterkeringen gelden
    beperkingen.
                                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>In het algemeen geldt het uitgangspunt dat de as van de te plaatsen windmolens op een hoogte ligt
van minimaal 90 meter. In een aantal plaatsingszones kan daar niet of niet zonder meer aan worden
voldaan, of geldt daarnaast een maximale hoogte. Oorzaken daarvan zijn de luchthaven Lelystad en
de voorgenomen uitbreiding daarvan, het radarnetwerk van het ministerie van Defensie en de
zenderparken in Zeewolde. Dit Regioplan geeft de beperkingen aan die gelden of worden verwacht
ten tijde van de vaststelling van het plan. Deze beperkingen kunnen in de nabije toekomst
veranderen, door nieuwe afspraken, nieuwe regelgeving of een gewijzigde ruimtelijke situatie.
Bepalend zijn de hoogtebeperkingen die gelden ten tijde van het vaststellen van het inpassingsplan.
Luchthaven Lelystad
Voor de luchthaven Lelystad heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu een nieuw
luchthavenbesluit genomen, vanwege de voorgenomen uitbreiding. Daarin zijn harde restricties
opgenomen aan de hoogte van bouwwerken (waaronder windmolens) in de omgeving. Deze zijn
                                             noodzakelijk voor de veiligheid en de
                                             gebruiksmogelijkheden van de aanvliegroutes. Het gaat
                                             hierbij om de tiphoogte onder de approach- en take-off-
                                             routes voor het luchtverkeer: wigvormige zones in het
                                             verlengde van de landingsbaan. De tiphoogte is het
                                             hoogste punt dat de draaiende wieken bereiken. De ligt
                                             normaal gesproken op ongeveer anderhalf maal de
                                             ashoogte, die gehanteerd wordt als generieke
                                             hoogtemaat. Bij dit luchthavenbesluit zijn ook een conical,
  Outer horizontal surface.
                                             een inner horizontal surface en een outer horizontal
surface vastgesteld: restricties die samenhangen met de radar- en navigatieapparatuur van de
vliegtuigen. Voor deze zones kan het Rijk een ontheffing verlenen voor hogere bouwwerken
(bijvoorbeeld windmolens), als uit onderzoek blijkt dat deze de veiligheid en de
gebruiksmogelijkheden niet in het geding brengen. Voor de conical en de inner horizontal surface is
de kans op zo’n verklaring van geen bezwaar beperkt. In de outer horizontal surface liggen meer
mogelijkheden. Beperkingen als gevolg van de Visual Flight Rules zijn in onderzoek bij het ministerie
van Infrastructuur en Milieu. Conclusies van het overleg hierover moeten doorwerken in de
                                              projectplannen binnen de betreffende projectgebieden.
                                              Radarnetwerk Defensie
                                              Het ministerie van Defensie heeft voor de vliegveiligheid
                                              en de nationale veiligheid een radarnetwerk ingericht. De
                                              kwaliteit van de radarbeelden kan negatief worden beïn-
                                              vloed door hoge objecten zoals windmolens. Deze
                                              kunnen een ‘schaduw’ veroorzaken en door verstrooiing
                                              van de radarsignalen kunnen valse meldingen ontstaan in
                                              het radarbeeld. Het ministerie heeft een hoogtezonering
                                              ingesteld, waarboven plannen voor windmolens en
                                              hoogbouw getoetst moeten worden op verstoring van
                                              het radarbeeld.
                                                                                                      17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Zenderpark
De kortegolf- en middengolfzenders bij Zeewolde kunnen door windmolens verstoord raken. Om die
reden kunnen er in een vastgestelde zone rondom de zenders niet zonder meer windmolens worden
gebouwd. Voor zover een plaatsingszone daarbinnen valt, moet onderzoek uitwijzen of windmolens
acceptabel zijn en zo ja, onder welke voorwaarden.
Zone met beperkingen als gevolg van de kortegolfzender bij Zeewolde
Zone met beperkingen als gevolg van de middengolfzender bij Zeewolde
                                                                                              18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Waterkeringen
Voor de plaatsing van windmolens nabij waterkeringen dient het waterschap Zuiderzeeland
geconsulteerd te worden. Activiteiten op, in en nabij waterkeringen mogen het functioneren van de
waterkering niet belemmeren, en kunnen daarom verboden worden (conform keurbepalingen).
Indien maatregelen worden getroffen om de veiligheid, robuustheid en duurzaamheid te borgen,
hoeven ontwikkelingen niet uitgesloten te worden.
                                                                                                 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>4         De aanpak
Provincie en gemeenten kiezen voor een nieuwe aanpak, die de nieuwbouw van windmolens
gebiedsgericht koppelt aan het saneren. Initiatiefnemers krijgen gelegenheid om zelf het voortouw
te nemen in de uitwerking van de projecten. Ze krijgen speelruimte, zolang ze invulling geven aan de
doelstellingen van de provincie en de gemeenten: meer duurzame energie, landschappelijke
verbetering, economische structuurversterking en een stevige inbedding in de samenleving.
          Dit hoofdstuk beschrijft de voorwaarden waaraan een projectplan van een initiatiefnemer
moet voldoen, willen de provincie en de gemeenten ermee instemmen. Juridisch worden deze
voorwaarden geborgd in het nieuwe hoofdstuk Windenergie bij de Verordening voor de Fysieke
Leefomgeving, dat na vaststelling van het Regioplan in besluitvorming wordt gebracht.
De aanpak - kern van het beleid
Een ‘project voor opschalen en saneren’ moet voldoen aan de volgende voorwaarden:
Er worden nieuwe windmolens gebouwd, gesitueerd binnen de plaatsingszones en de daaraan
verbonden voorwaarden die in dit Regioplan zijn opgenomen.
Aan de bouw van nieuwe windmolens is sanering van bestaande windmolens gekoppeld, waarbij
geldt:
- dat de sanering van een bestaande windmolen plaatsvindt zo snel mogelijk na ingebruikname
     van de nieuwe windmolen waaraan deze gekoppeld is, maar uiterlijk na vijf jaar, waarbij de
     economische noodzaak van een termijn van langer dan een half jaar dient te worden
     aangetoond,
- dat sanering van bestaande windmolens nabij de nieuwe windmolen voorkeur heeft boven
     sanering van bestaande windmolens verder weg in het projectgebied, en de sanering van oudere
     windmolens de voorkeur heeft boven de sanering van jongere windmolens.
Bewoners en ondernemers krijgen gelegenheid om financieel te participeren, waarbij geldt:
- dat in ieder geval bewoners en ondernemers in het projectgebied de gelegenheid krijgen om op
     gelijke voet financieel te participeren bij de ontwikkeling van nieuwe windmolens vanaf de eerste
     risicodragende fase,
- dat in ieder geval alle bewoners en ondernemers in Zuidelijk en Oostelijk Flevoland gelegenheid
     krijgen om financieel te participeren in de exploitatie,
- dat beide vormen van financiële participatie eerlijk, eenvoudig en evenwichtig moeten zijn
     vormgegeven.
Gedurende de exploitatie van de windmolen draagt de initiatiefnemer bij aan kwaliteitsverbetering
in de omgeving van de nieuwe windmolens met een gebiedsgebonden bijdrage van gemiddeld €
1050 per MW per jaar, iedere vijf jaar te indexeren, waarbij het af te dragen bedrag desgewenst per
jaar kan variëren.
Bij de totstandkoming van het project stelt de initiatiefnemer omwonenden en andere betrokkenen
in de gelegenheid om te participeren in de planvorming.
                                                                                                    20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Plaatsing nieuwe opstellingen
 Bij de invulling van de plaatsingszones gelden ruimtelijke uitgangspunten
     ten behoeve van de omgevingskwaliteit.
Nieuwe windmolens mogen alleen worden geplaatst in de plaatsingszones die op de kaart zijn
weergegeven. De zones zijn 500 of 1000 meter breed en bezitten daarmee voldoende flexibiliteit
voor de uitwerking op de locatie. Om een goede landschappelijke inpassing te bereiken, geldt een
aantal algemene ruimtelijke uitgangspunten:
- een windmolenopstelling bestaat uit minimaal zeven windmolens;
- per plaatsingszone staan de windmolens op regelmatige afstand, zonder hiaten, in één niet
     verspringende lijn – bij een gebogen lijn kan het landschappelijke ritme gebaat zijn bij een
     kortere onderlinge afstand in de bocht;
- per plaatsingszone staan identieke windmolens: gelijk qua afmeting, verschijningsvorm en
     kleurstelling;
- de afzonderlijke windmolens voldoen aan de volgende eigenschappen:
         - een ashoogte van minimaal 90 meter (behalve in plaatsingszones waar bijzondere
             hoogtebeperkingen gelden);
         - drie rotorbladen;
         - een terughoudende omgang met kleuren, teksten of lichten op masten.
Gemeenten kunnen de ruimtelijke uitgangspunten op projectniveau verruimen, handhaven of
aanscherpen. Zij maken daartoe voor ieder project een beeldkwaliteitsplan of beeldregieplan, al dan
niet verbonden aan het reguliere welstandstoezicht. Afwijkingen van de genoemde ruimtelijke
uitgangspunten worden hierin verantwoord. Dit kan ook gaan over landschappelijke ingrepen die de
beeldkwaliteit van de windmolenopstellingen in relatie tot het landschappelijk casco versterken, en
over de ruimtelijke kwaliteit van plaatsing en vormgeving van hekken, installaties en andere objecten
die met de windmolens zijn verbonden.
Daarnaast geldt een aantal vuistregels en wettelijke normen om een onevenredig beslag op de
leefomgeving te voorkomen. Deze gaan over de geluidsproductie, de slagschaduw en de externe
veiligheid (de risico’s die mensen in de omgeving lopen). Deze aspecten zijn, voor zover zinvol, op
hoofdlijnen beoordeeld in het Plan-MER. Ze zullen meer in detail ook in het Project-MER en de
daaraan voorafgaande Nota Reikwijdte en Detailniveau terugkomen.
Op het testveld bij Lelystad behoudt de WUR het recht om nieuwe testmolens te bouwen, ook buiten
de aangewezen plaatsingszones, mits het totaal aantal testmolens (conform bestaand beleid)
maximaal 12 bedraagt. Testmolens van de WUR vallen buiten de saneringsopgave.
Sanering
 Initiatiefnemers bepalen binnen voorwaarden de volgorde en het tijdstip
     van de sanering.
                                                                                                    21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Een kernpunt in de strategie van ‘opschalen en saneren’, is dat de sanering van oude windmolens
onlosmakelijk wordt gekoppeld aan de bouw van de nieuwe windmolens. Op die manier kan de
sanering worden geborgd zonder een beslag op publieke middelen te leggen. De sanering maakt
daarom deel uit van het projectplan dat de initiatiefnemers per projectgebied maken. Zij zijn ook
verantwoordelijk voor de uitvoering.
         De omvang en de tijdsplanning van de sanering worden privaatrechtelijk geborgd in de
anterieure overeenkomst, en publiekrechtelijk veilig gesteld in het inpassingsplan dat ook de
nieuwbouw toelaat. Deze dubbele en met elkaar samenhangende borging biedt voldoende juridische
zekerheid dat de te saneren windmolens daadwerkelijk op het vastgestelde moment zullen worden
verwijderd. Als een eigenaar van een bestaande windmolen de medewerking weigert ondanks een
redelijk aanbod, kan de initiatiefnemer verzoeken om publiekrechtelijke middelen toe te passen. In
de praktijk zal een windmoleneigenaar er minimaal rekening mee moeten houden, dat hij niet meer
het recht heeft om een bestaande windmolen op dezelfde plek te vervangen, ook niet als deze aan
het eind van de technische of economische levensduur zit. Als het publiekrechtelijk instrumentarium
toelaat dat provincie en/of gemeente sanering kunnen afdwingen, zullen zij daar alleen in het
uiterste geval toe overgaan. Welke mogelijkheden er zijn, is afhankelijk van de ontwikkeling in de
wetgeving: de Omgevingswet die in 2018 onder meer de Wet ruimtelijke ordening en de Crisis- en
herstelwet vervangt, en de eerste jurisprudentie daarmee. Koppeling van een te saneren molen aan
nieuwbouw in een ander (bestaand of toekomstig) projectgebied is uitgesloten, omdat dan de
geografische samenhang tussen nieuwbouw en sanering ontbreekt.
Bestaande windmolens worden zo snel mogelijk gesaneerd, maar uiterlijk vijf jaar na ingebruikname
van de nieuwe windmolens, waarbij de economische noodzaak van een termijn langer dan een half
jaar dient te worden aangetoond. De initiatiefnemer bepaalt de volgorde van sanering, maar als
uitgangspunt geldt dat de oudste windmolens en windmolens nabij de nieuwe opstelling voorrang
hebben boven jongere windmolens en verder weg gelegen windmolens. Op ieder moment moet aan
de eisen worden voldaan die gelden voor de leefomgeving. Dat betekent dat oude en nieuwe molens
tezamen niet voor een geluidsproductie, slagschaduw of extern risico mogen zorgen dan wettelijk is
toegestaan.
         Beide voorwaarden (de ‘transitieperiode’ waarop zowel de nieuwe als de daaraan
gekoppelde oude windmolen in gebruik is, en de volgorde van sanering) hangen samen met de
landschappelijke ambitie van het ‘opschalen en saneren’. De beoogde landschappelijke verbetering
ontstaat pas als de nieuwe molens zijn opgesteld én de oude zijn verwijderd. Zolang oude en nieuwe
windmolens door elkaar heen staan, is het effect tegengesteld. Onmiddellijke verwijdering van
bestaande windmolens in de directe omgeving is economisch echter niet altijd haalbaar. Kosten per
te saneren windmolen lopen sterk uiteen, vooral vanwege de uiteenlopende leeftijd van de
windmolens en andere gebiedsspecifieke kenmerken.
Om dezelfde reden is het niet mogelijk om een vast saneringsequivalent te hanteren (dat wil zeggen
een vaste verhouding tussen de productiecapaciteit van de nieuwe molens en die van de te saneren
molens). Financieel zou dat tot scheve verhoudingen kunnen leiden. Dat is een van de redenen
waarom gekozen is voor gebiedsgerichte projecten. Voor elk van deze projecten lijkt aannemelijk te
                                                                                                   22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>maken dat de nieuwbouw binnen de plaatsingszones, gecombineerd met de sanering van de
windmolens van de oude generatie, economisch haalbaar is.
         De uitvoering van elk van de gebiedsgerichte projecten zal jaren in beslag nemen. In die
periode draaien oude en nieuwe molens tegelijk. De voorwaarden hebben mede tot doel om dit
‘dubbeldraaien’ zo veel mogelijk te beperken, zowel geografisch als in de tijd. Het is aan de
initiatiefnemers om in hun projectplan te laten zien hoe ze hier invulling aan geven. Dat betekent dat
het projectplan voorzien moet zijn van een fasering, waaruit blijkt in welke periode en in welk gebied
dit dubbeldraaien voorkomt.
Onder ‘sanering’ wordt verstaan: het feitelijk weghalen van de windmolen tot op minimaal een
meter onder maaiveld, plus het afvoeren daarvan.
Financiële participatie
 Bewoners en ondernemers krijgen gelegenheid om financieel te
     participeren. Van initiatiefnemers wordt gevraagd die participatie eerlijk,
     eenvoudig en evenwichtig vorm te geven.
Bewoners en ondernemers in Zuidelijk en Oostelijk Flevoland krijgen gelegenheid om financieel te
participeren in de nieuwe windmolens. Dat is een middel om het lokale en regionale draagvlak te
vergroten en om de eigenaren van de te saneren windmolens een gelijkwaardig alternatief te bieden.
Participatie draagt bij aan de economische structuurversterking, een van de doelstellingen van het
Regioplan, want de revenuen van de windenergie blijven hiermee minstens voor een deel binnen de
provincie.
         Er is een onderscheid tussen de bewoners en ondernemers in het werkingsgebied van het
Regioplan (een groot deel van het buitengebied van Dronten, Lelystad en Zeewolde en een zeer
beperkt deel van het Almeerse buitengebied), onder wie de eigenaren van bestaande windmolens,
en andere bewoners en ondernemers in Zuidelijk en Oostelijk Flevoland. Dit onderscheid vloeit voort
uit de twee verschillende doelstellingen: een alternatief voor huidige eigenaren en lokale en
regionale draagvlak.
- In ieder geval de bewoners en ondernemers die gevestigd zijn in een projectgebied, krijgen
     gelegenheid om financieel te participeren in de ontwikkeling van nieuwe windmolens binnen dat
     projectgebied, vanaf de eerste risicodragende fase (de fase voordat de vergunningen zijn
     verleend) en per projectgebied op basis van gelijkheid.
- In ieder geval de bewoners en ondernemers in Zuidelijk en Oostelijk Flevoland krijgen
     gelegenheid om financieel te participeren in de exploitatie van nieuwe windmolens (de fase
     vanaf ingebruikname). De initiatiefnemer moet bereid zijn om minimaal 2,5% van de initiële
     totale investeringsomvang (de totale waarde van alle activa die met de nieuwe
     windmolenopstelling te maken hebben) op deze manier te financieren.
Het staat de initiatiefnemers vrij zelf de vorm te kiezen van de beide soorten financiële participatie
en de participatiemogelijkheden uit te breiden naar andere doelgroepen. Voorwaarde is dat ze de
financiële participatie in hun projectplan op een evenwichtige, eenvoudige en eerlijke manier
                                                                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>uitwerken en vervolgens uitvoeren. Eerlijk, eenvoudig en evenwichtig betekent voor de ontwikkel- en
bouwfase in ieder geval dat:
- alle bewoners en ondernemers uit het betreffende projectgebied risicodragend kapitaal (eigen
    vermogen) kunnen inbrengen, ongeacht het eigendom van de gronden waarop gerealiseerd
    wordt,
- redelijkerwijs gedeeld wordt in dividend en zeggenschap, gekoppeld aan de gedragen
    verantwoordelijkheden bij de ontwikkeling en eventuele inbreng voor de invulling van de
    saneringsopgave,
- de kandidaat-participanten te allen tijde worden gewezen op de aan participatie verbonden
    risico’s,
- een eventueel verlangd lidmaatschap of belang bij een initiatiefnemer geen onnodige
    belemmeringen opwerpt.
Eerlijk, eenvoudig en evenwichtig betekent voor de exploitatiefase in ieder geval dat:
- alle bewoners en ondernemers in Zuidelijk en Oostelijk Flevoland kunnen participeren, waarbij
    minimaal 2,5% van de totale initiële investeringsomvang (de totale waarde van alle activa die
    met de nieuwe windmolenopstelling samenhangen) – ongeacht de vorm waarin dit gebeurt –
    open moet staan voor deelname voor een periode van minimaal tien jaar vanaf de aanvang van
    de exploitatie,
- dat kandidaat-participanten te allen tijde worden gewezen op de aan participatie verbonden
    risico’s en daarvoor een redelijke vergoeding ontvangen,
- dat deze participaties, eventueel na een beperkte lock-in periode van maximaal twee jaar,
    verhandelbaar dienen te zijn,
- dat de initiatiefnemer eventuele achterblijvende belangstelling in Zuidelijk en Oostelijk Flevoland
    voor invulling van de financiering moet kunnen aantonen, alvorens een invulling wordt
    toegestaan die afwijkt van het genoemde minimumpercentage van 2,5%.
Gebiedsgebonden bijdrage
 Met een jaarlijkse ‘gebiedsgebonden bijdrage’ dragen initiatiefnemers bij
    aan kwaliteitsverbetering in de omgeving van de nieuwe windmolens.
Hoewel het totale aantal windmolens in Zuidelijk en Oostelijk Flevoland afneemt door de strategie
van opschalen en saneren, zoveel als mogelijk aansluiting wordt gezocht bij landschappelijke
structuren en er uitgangspunten zijn geformuleerd voor de beeldkwaliteit van de nieuwbouw, is een
nieuwe, hoge windmolen in de omgeving op zichzelf geen landschappelijke vooruitgang. Dat kan het
maatschappelijk draagvlak voor windenergie aantasten. De impact van een nieuwe opstelling moet
maatschappelijk worden gecompenseerd. Die compensatie is noodzakelijk voor een goede
ruimtelijke ordening.
          Deze compensatie houdt in dat de initiatiefnemer een ‘gebiedsgebonden bijdrage’ moet
leveren voor een aantoonbare en uitvoerbare kwaliteitsverbetering in de omgeving. Vaak zal de
kwaliteitsverbetering de vorm hebben van een fysieke, maatschappelijke voorziening voor
bijvoorbeeld natuur, recreatie of cultuur. Het is denkbaar om de gebiedsgebonden bijdrage in te
                                                                                                    24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>zetten om het landschappelijke casco te versterken, om te voorkomen dat de nieuwe windmolens
het landschap te zeer gaan domineren. Andere bestedingsdoelen dan fysieke, maatschappelijke
voorzieningen zijn echter ook denkbaar.
         Dit Regioplan zelf heeft een te hoog abstractieniveau om al uitgewerkte bestedingsdoelen te
noemen; de bedoeling is dat de initiatiefnemer en de gemeente komen tot maatwerk dat past bij de
omgeving van de betreffende windmolens en de duur van de exploitatie. Uitgangspunt is dat de
initiatiefnemer en de gemeente vooraf, voor een in onderling overleg te bepalen periode, afspraken
maken over de besteding. De besteding moet op het moment van de betaling geborgd zijn.
         De hoogte van deze gebiedsgebonden bijdrage bedraagt jaarlijks € 1050 per MW opgesteld
vermogen in de betreffende opstelling, gedurende de looptijd van de exploitatie, iedere vijf jaar te
indexeren (met peiljaar 2015). De initiatiefnemer en de gemeente kunnen er in onderling overleg
voor kiezen om de bijdrage per jaar variabel te maken, zolang dat geen invloed heeft op het totale
bedrag over een termijn van meerdere jaren. Zo is het denkbaar de jaarlijkse bijdrage te koppelen
aan de werkelijk geproduceerde hoeveelheid MWh. Dit beperkt het financiële risico voor de
initiatiefnemer. De koppeling met de beoogde kwaliteitsverbetering in de omgeving staat steeds
voorop.
De initiatiefnemer en de gemeente werken hun afspraken over de gebiedsgebonden bijdrage uit in
een anterieure overeenkomst bij het ontwerp-inpassings- of bestemmingsplan. Voor zover nodig en
van toepassing, kan de gebiedsgebonden bijdrage gekwalificeerd worden als een ‘bijdrage aan de
ruimtelijke ontwikkeling’ volgens de Wet ruimtelijke ordening (artikel 6.24). In dat geval moet de
besteding zijn gebaseerd op een vastgestelde structuurvisie.
         De provincie zal de uitgangspunten van de gebiedsgebonden bijdrage provinciebreed
vastleggen in de Verordening voor de Fysieke Leefomgeving.
Planparticipatie en communicatie
 Omwonenden en andere betrokkenen praten mee bij de uitvoering van een
     projectplan.
Bij de totstandkoming van dit Regioplan zijn inloopavonden georganiseerd voor de bewoners van de
beoogde projectgebieden. Zij kunnen hun zienswijze ook kenbaar maken via de formele
inspraakprocedure. Maar ook bij de uitvoering van een projectplan door de initiatiefnemer behoren
omwonenden en andere betrokkenen inbreng te kunnen leveren. Dan kan het bijvoorbeeld ook gaan
om de invulling van een of meer plaatsingszones en de besteding van de gebiedsgebonden bijdrage.
         Voorwaarde aan een projectplan is daarom dat dit voorziet in voldoende mogelijkheden voor
planparticipatie door omwonenden en andere betrokkenen, en dat de initiatiefnemer erin aangeeft
hoe hij bewoners wil motiveren om financieel te participeren. Provincie en gemeente zijn bereid om
daar ondersteuning bij te bieden. De gedragscode van de Nederlandse Windenergie Associatie
(NWEA) en anderen geldt als uitgangspunt. De communicatie is een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer en de betrokken overheidspartijen: de initiatiefnemer
communiceert over de planvorming rond de nieuwe opstellingen en de mogelijke inrichting van de
plaatsingszones, de mogelijkheden om financieel te participeren en de (al dan niet vermeende)
                                                                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>hinder. De betrokken overheidspartijen organiseren in samenhang daarmee de communicatie over
de ruimtelijke procedures.
                                                                                             26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>5        Vervolgproces
Onomkeerbare stappen zijn voorafgaand aan de vaststelling van het Regioplan nog niet gezet, maar
zowel de overheden als de windverenigingen zijn voorbereid op hun rol in de uitvoering.
Windverenigingen maken zich op voor hun taak als initiatiefnemer. Overheden maken in het
Regioplan hun politieke afspraken en ze brengen hun bestuursrechtelijke instrumentarium in
gereedheid.
         Uitgangspunt is één initiatiefnemer per projectgebied, die verantwoordelijk is voor de
haalbaarheid en de uitvoering van het integrale project (dus inclusief de sanering, de
gebiedsgebonden bijdrage en de financiële participatie). Wie verantwoordelijk is, moet ook
zeggenschap hebben: vandaar dat de initiatiefnemer de nodige vrijheid krijgt in de inrichting van het
vervolgproces en de projectuitwerking, binnen de voorwaarden die de overheid stelt.
         De initiatiefnemer is niet per definitie ook de exploitant. Het staat de initiatiefnemer vrij om
de feitelijke exploitatie van de nieuwe lijnopstellingen bij anderen onder te brengen, met alle rechten
en plichten die daarbij horen. Het is bijvoorbeeld denkbaar dat de initiatiefnemer een alliantie is van
verschillende partijen, waarvan individuele deelnemers optreden als exploitant. De initiatiefnemer
blijft wel verantwoordelijk voor de uitvoering van het projectplan.
De provincie Flevoland en de gemeenten Dronten, Lelystad en Zeewolde kunnen elk voor het eigen
grondgebied beslissen of zij de voortgang van de uitvoering willen evalueren of monitoren, en in
welke vorm zij dat gieten.
Samenwerkingsproces
 De initiatiefnemers en de betrokken overheidspartijen maken afspraken in
     een intentieovereenkomst en, zodra ze het eens zijn over het projectplan, in
     een samenwerkingsovereenkomst.
Twee momenten markeren de samenwerking tussen de initiatiefnemer en de betrokken
overheidspartijen: het sluiten van een intentieovereenkomst en later een
samenwerkingsovereenkomst.
Het Rijk, de provincie en de betrokken gemeente(n) sluiten voor elk projectgebied een
intentieovereenkomst af met één initiatiefnemer, die aannemelijk heeft gemaakt in staat te zijn en
het organiserend vermogen te hebben om in een integraal plan alle nieuwbouw en sanering in dat
projectgebied (binnen de gestelde voorwaarden) te realiseren. In deze intentieovereenkomst
spreken de ondertekenende partijen af wat zij gedurende een periode van elkaar mogen
verwachten: de initiatiefnemer spant zich in om tot een projectplan met maatschappelijk draagvlak
te komen, de overheden spannen zich in om de beleidsmatige en publiekrechtelijke voorwaarden te
creëren. Met het ondertekenen van de intentieovereenkomst, start het Rijk met de uitvoering van de
Rijkscoördinatieregeling (tenzij het project daar niet groot genoeg voor is, zie onder ‘publiekrechtelijk
arrangement’). Dat betekent dat het Rijk het inpassingsplan voorbereidt dat de bouw en de sanering
publiekrechtelijk mogelijk maakt, en de vergunningverlening coördineert.
                                                                                                         27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Vervolgens maakt de initiatiefnemer zijn projectplan, in samenspraak met de betrokken overheden
maar voor eigen rekening en risico. Dat projectplan bevat in elk geval:
- een kaart plus een ruimtelijke beschrijving,
- inzicht in de haalbaarheid van het plan,
- de invulling van de sanering, de financiële participatie en de gebiedsgebonden bijdrage;
- de fasering en planning van de nieuwbouw en de sanering;
- de planparticipatie en communicatie rond de voorbereiding en uitvoering.
Het projectplan gaat gepaard met een Notitie Reikwijdte en Detailniveau, de opmaat voor het
Milieueffectrapport op projectniveau (het Project-MER). De nota kondigt aan welke milieueffecten
onderzocht gaan worden en op welke wijze. Het bevoegd gezag voor het MER (Rijk, provincie of
gemeente) stelt de Notitie Reikwijdte en Detailniveau vast, maar de initiatiefnemer stelt hem op.
         De provincie en de betrokken gemeente(n) toetsen het projectplan aan de doelstellingen en
voorwaarden van het Regioplan. Overeenstemming over het projectplan en de Notitie Reikwijdte en
Detailniveau bezegelen de initiatiefnemer en de gezamenlijke overheden in een
samenwerkingsovereenkomst. Daarin maken zij ook afspraken over de organisatie van de
samenwerking voor de volgende periode, waaronder de verdeling van de taken en
verantwoordelijkheden. Op grond van de samenwerkingsovereenkomst werkt de initiatiefnemer het
project verder uit, in samenspraak met omwonenden, de betreffende gemeente en andere
betrokkenen.
         Onderdeel van deze fase is de procedure voor het Project-MER, uit te voeren door de
initiatiefnemer (die daar, op eigen risico, ook eerder mee kan beginnen). Het bevoegd gezag
accepteert het Project-MER tegelijk met de vaststelling van het inpassingsplan en de
vergunningverlening.
Publiekrechtelijk arrangement
 De overheidspartijen faciliteren en borgen het opschalen en saneren met
     een publiekrechtelijk arrangement van structuurvisie, verordening,
     anterieure overeenkomst, inpassingsplan en uitvoeringsbesluiten.
Het voortouw in de integrale, gebiedsgerichte projecten voor ‘opschalen en saneren’ ligt bij de
private initiatiefnemers, binnen de voorwaarden van de overheid. Deze vorm van samenwerking stelt
ook eisen aan het optreden van Rijk, provincie en gemeenten. Zij moeten enerzijds het vertrouwen
aan de initiatiefnemers geven dat ze hun publiekrechtelijke middelen zullen inzetten wanneer hun
project daarom vraagt. Anderzijds moeten de overheden kunnen interveniëren als projecten zich zo
ontwikkelen dat hun voorwaarden in het geding komen. Het ‘publiekrechtelijke arrangement’ van
structuurvisie, verordening, anterieure overeenkomst, inpassingsplan en uitvoeringsbesluiten
voorziet daarin.
         Deze instrumenten verzekeren fundamentele uitgangspunten zoals de koppeling van
nieuwbouw aan sanering, en geven initiatiefnemers de zekerheid dat in alle projectgebieden
gelijkwaardige voorwaarden gelden. Daarnaast vergroten ze de handelingsruimte van de
overheidspartijen. Met een structuurvisie is het bijvoorbeeld mogelijk om een gebiedsgebonden
                                                                                                  28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>bijdrage beleidsmatig te verankeren. Met de verordening kunnen overheidspartijen voorkomen dat
individuele eigenaren oude windmolens vervangen door nieuwe, buiten het gebiedsgerichte project
om. Andersom kunnen ze onwillige eigenaren verplichten om hun windmolens te ‘moderniseren’,
dat wil zeggen onderdeel te maken van de herstructureringsopgave.
Ook voor het realiseren van de nieuwe lijnopstellingen, zijn publiekrechtelijke instrumenten
onmisbaar. Er is een inpassings- of bestemmingsplan nodig. In de vier projectgebieden van dit
Regioplan zal dit normaal gesproken een rijksinpassingsplan zijn, als onderdeel van de
Rijkscoördinatieregeling, want conform de Elektriciteitswet is het Rijk het ‘bevoegd gezag’ voor
windenergieprojecten met een capaciteit van meer dan 100 MW. Uitgangspunt is dat het bevoegd
gezag één inpassings- of bestemmingsplan per projectgebied vaststelt. Bijzonder voor de
projectgebieden in dit Regioplan is dat dit inpassings- of bestemmingsplan zowel de nieuwbouw als
de sanering betreft, en de koppeling tussen beide verzekert. In het moderniseringsartikel uit de
Crisis- en herstelwet heeft het Rijk deze bevoegdheid gecreëerd. Het inpassings- of bestemmingsplan
bevat een uitvoeringsprogramma waarin de nieuwbouw en de sanering in de tijd zijn uitgezet.
          Voorafgaand aan de tervisielegging van het inpassings- of bestemmingsplan, sluiten de
bevoegde gezagen en de initiatiefnemer een anterieure overeenkomst. Zij maken daarin afspraken
over:
- de uitwerking en borging van de sanering,
- de uitwerking en borging van de mogelijkheden voor financiële participatie,
- de uitvoeringsfase,
- het kostenverhaal (zie de volgende paragraaf; over de besteding van de gebiedsgebonden
     bijdrage sluit de initiatiefnemer een afzonderlijke anterieure overeenkomst met de gemeente).
Onderdeel van de uitvoeringsfase zijn de publiekrechtelijke uitvoeringsbesluiten, met name de
benodigde gemeentelijke omgevingsvergunningen. Binnen de rijkscoördinatieregeling coördineert de
minister van Economische Zaken deze vergunningverlening door gemeenten. Uitgangspunt is dat een
omgevingsvergunning voor een windmolen een afgebakende geldigheidsduur heeft, gebaseerd op
een exploitatieperiode van maximaal 25 jaar. Na afloop van die termijn ontstaat vanzelf een
keuzemoment voor eigenaar én overheid tussen laten staan, moderniseren of weghalen van de
windmolen.
Kostenverhaal
De overheid maakt kosten om het opschalen en saneren door initiatiefnemers te faciliteren. De Wet
ruimtelijke ordening biedt vrij ruime mogelijkheden om kosten te verhalen op de initiatiefnemers.
Het gaat dan bijvoorbeeld om onderzoekskosten, plankosten, planschadevergoedingen en de aanleg
van voorzieningen die noodzakelijk zijn voor de windmolens. In de Wet ruimtelijke ordening en het
Besluit ruimtelijke ordening is een kostensoortenlijst opgenomen, waarin nauwkeurig is omschreven
welke kosten mogen worden verhaald. Bij de toedeling van de kosten gelden wettelijk de criteria van
profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit:
- profijt: de initiatiefnemer moet baat hebben bij de maatregelen, voorzieningen of werken,
- toerekenbaarheid: er moet een causaal verband zijn tussen de kosten en het opschalen en
     saneren,
                                                                                                   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>-    proportionaliteit: als de kosten ook voor andere initiatiefnemers of andersoortige projecten
     worden gemaakt, moeten de kosten evenredig verhaald worden.
Naast het reguliere kostenverhaal onderscheidt de wet drie aanvullende voorzieningen: kosten voor
bovenwijkse voorzieningen, bovenplanse verevening en een bijdrage aan de ruimtelijke ontwikkeling.
In de context van het opschalen en saneren kan de gebiedsgebonden bijdrage de vorm krijgen van
een bijdrage aan de ruimtelijke ontwikkeling. Bovenplanse verevening kan aan de orde zijn als er
kosten verhaald worden die niet aan een enkel inpassings- of bestemmingsplan toe te rekenen zijn.
Het kostenverhaal kan dan voor een deel de vorm aannemen van een fondsbijdrage.
In de anterieure overeenkomst werken de initiatiefnemer en de betrokken overheid (of overheden)
dit kostenverhaal uit en maken daar afspraken over. Mochten zij daar in onderling overleg niet
uitkomen, dan schrijft de wet voor dat de betrokken overheid de bijdrage voor het kostenverhaal
dwingend oplegt in een exploitatieplan. Dat exploitatieplan hoort in dat geval bij het inpassings- of
bestemmingsplan. Onderdeel van het exploitatieplan is een exploitatieopzet, die de basis vormt voor
de kostenverhaalbijdrage die de initiatiefnemer opgelegd krijgt.
                                                                                                      30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>