<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>gemeente

Lelystad

Aan de raad van de gemeente Lelystad

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum

18 OKT. 2016
behandeld door doorkiesnummer bijlagen dossiernummer
D Steert 0320 - 278772 1
onderwerp pr-nummer

Gemeentelijke bijstandsbudgetten 2016 en 2017

Geachte leden van de raad,

Op vrijdag 30 september 2016 heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de definitieve
gemeentelijke bijstandsbudgetten voor 2016 en de voorlopige gemeentelijke bijstandsbudgetten voor
2017 bekend gemaakt. Met deze budgetten worden gemeenten voorzien van middelen voor de
verstrekking van uitkeringen en loonkostensubsidies op grond van de Participatiewet, de IOAW, de
IOAZ en aan startende zelfstandigen in het kader van het Bbz 2004. De gemeente Lelystad ontvangt
op basis van deze informatie een definitief budget van €34.232.700 in 2016 en een voorlopig budget
van €32.293.065 in 2017.

Gemeenten ontvangen deze bijstandsbudgetten als één gebundelde uitkering, waarbij het uitgangspunt
is dat het totale macrobudget voor alle gemeenten samen toereikend wordt vastgesteld. Individuele
gemeenten kunnen een eventueel ‘overschot’ op dit budget vrij besteden en dienen een eventueel
‘tekort’ op dit budget zelf op te vangen. De afgelopen jaren schommelde Lelystad steeds rond dit
kantelpunt (in 2011, 2012 en 2015 kwam Lelystad tekort en in 2013, 2014 en 2016 werd / wordt een
overschot gerealiseerd). De hoogte van de voorlopige gebundelde uitkering in 2017 is naar verwachting
niet toereikend om de bijbehorende lasten op dit gebied volledig te dekken.

Verbeteringen in het verdeelmodel

Het objectief verdeelmodel dat wordt gehanteerd voor de verdeling van deze middelen is voor 2017
opnieuw verder ‘verbeterd’. In nauw overleg met de VNG, Divosa, de Raad voor de financiële
verhoudingen (Rfv), verschillende gemeenten en deskundigen is dit het derde jaar op rij dat er
ingrijpende wijzigingen in het verdeelmodel zijn doorgevoerd. Ook dit keer is het geen uitzondering dat
er grote budgetverschuivingen tussen gemeenten plaatsvinden. De aanpassingen binnen het
verdeelmodel zijn ook de voornaamste reden dat de bijdrage voor Lelystad in 2017 lager uitvalt in
vergelijking met 2016. Het is dit keer wel de verwachting dat er in de

aankomende jaren geen grote wijzigingen meer plaats zullen vinden in de

verdeelsystematiek (uiteraard kunnen de mutaties nog steeds significant

zijn, als gevolg van landelijke- en lokale volumeontwikkelingen).

In de kadernota 2017 is uitgebreid ingegaan op deze op handen zijnde

herverdeling van de bijstandsbudgetten.
Gemeente Lelystad

Stadhuisplein 2
Postbus 91

8200 AB Lelystad
14 0320
www.lelystad.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>ons kenmerk datum pagina

2
18 OKT. 2916

Tevens is uiteengezet hoe er met deze ontwikkelingen om zou worden gegaan in aanloop naar de
programmabegroting 2017 — 2020. In dit document, dat onlangs aan uw raad is aangeboden, wordt de
laatste stand van zaken omtrent de financiële risico's nogmaals expliciet benoemd in de paragraaf
weerstandsvermogen en risicobeheersing. Het was immers vooraf al helder dat de uitkomsten van deze
herverdeling te laat beschikbaar zouden komen voor een financiële vertaling in het meerjarenperspectief
2017 - 2020.

Relatie met de voorliggende programmabegroting 2017 - 2020

De verdeelsystematiek van iedere grote rijksuitkering is in de afgelopen jaren (meerdere) malen op de
schop gegaan. Denk hierbij aan de algemene uitkering- en de diverse integratie uitkeringen uit het
gemeentefonds en nu ook (opnieuw) deze rijksbijdrage op het gebied van de bijstand. Bij deze
herverdeelvraagstukken is het helaas gebruikelijk geworden dat gemeenten pas eind september / begin
oktober worden geïnformeerd over de uitkomsten. Dit maakt dat gemeenten er bij het opstellen van de
begroting en meerjarenraming geen rekening mee kunnen houden, anders dan het nauwlettend volgen
van de ontwikkelingen en het benoemen van de mogelijke financiële gevolgen.

Met deze informatie is duidelijk geworden dat de gemeente Lelystad in 2017 kan rekenen op een
voorlopige gebundelde uitkering van €32.293.065 (terwijl er in de begroting nog werd uitgegaan van
€35.412.310 > nadeel van €3.119.245). Tegelijkertijd vlakt de stijging van het aantal bijstandsklanten
in 2016 af en zijn de meest recente prognoses over de ontwikkeling van het klantaantal in 2017 gunstiger
dan aan het begin van dit jaar werd voorzien. De geactualiseerde prognoses resulteren in een
bijbehorende uitkeringslast voor 2017 van €34.124.500 (terwijl er in de begroting nog werd uitgegaan
van €35.445.000 > voordeel van €1.320.500). De lagere klantaantallen zorgen er tevens voor dat reeds
geraamde uitvoeringslasten kunnen vrijvallen > voordeel van €178.102. Per saldo resulteren deze
mutaties in een nadeel ten opzichte van de begroting 2017 ter grootte van €1.620.643. Het structurele
nadeel ten opzichte van de begroting 2018 en verder wordt op dit moment becijferd op €1.347.328. Net
zoals vorig jaar omstreeks deze periode stelt het college de raad voor om deze berichtgeving niet alsnog
in de nu voorliggende programmabegroting te verwerken.

De geactualiseerde prognoses op het gebied van de bijstandsuitkeringen maken onderdeel uit van de
drie begrotingsmonitoren die over 2017 zullen worden uitgebracht. Het daadwerkelijke nadeel dat in
2017 zal resteren kan worden afgedekt door een (gedeeltelijke) reservering van de voordelen die in
2016 gerealiseerd zullen gaan worden. Zoals in de bijlage van deze raadsbrief wordt beschreven is de
Incidenteel Aanvullende Uitkering (IAU) over 2011 dit jaar namelijk tot uitbetaling gekomen, resulterend
in een incidenteel voordeel van €2,6 miljoen bij de jaarrekening 2016. Daarnaast is het de verwachting
dat de realisatiecijfers op het gebied van de bijstandsuitkeringen eveneens tot een significant voordeel
zullen leiden over 2016. Een deel van dit bedrag kan via resultaatbestemming van het
jaarrekeningresultaat 2016 gereserveerd worden ter egalisatie van het in 2017 geprognosticeerde tekort
(door net zoals bij de Wmo en de Jeugdhulp gebruik te maken van een egalisatiereserve).

De effecten voor 2018 en verder worden betrokken bij de in het voorjaar op te stellen kadernota 2018 —
2021. Op dat moment zijn er actuelere realisatiecijfers beschikbaar, op basis waarvan een nieuwe
raming kan worden opgesteld.

Bijlage

In de bijlage bij deze raadsbrief wordt uitgebreider ingegaan op de doorontwikkeling van het objectieve
verdeelmodel en wordt inzicht geboden in de ontwikkelingen van deze rijksbijdrage door de jaren heen.
Zoals blijkt schommelt Lelystad rond het omslagpunt van voor- / nadeelgemeente en wordt duidelijk dat
het verloop van de rijksbijdrage een grillig karakter heeft.

Hoogachtend,

het college van de gemeente Lelystad,

de secretaris,

LR. Adema

Ir. N. Versteeg MCM
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>ons kenmerk datum pagina

3
18 OKT. 2018
Bijlage 1 — context ontwikkeling gebundelde uitkering

In het ‘verbeterde’ objectieve verdeelmodel is een groot aantal kenmerken opgenomen die de kans op
bijstand bepalen voor de huishoudens in een gemeente. Er wordt onder meer gekeken naar leeftijd,
afkomst en gezinssituatie (alleenstaande moeders met een kind tot vijf jaar hebben bijvoorbeeld een
beduidend grotere kans op bijstand). Daarnaast wordt er binnen het model rekening gehouden met de
beschikbaarheid van banen in de regio en wordt er een indicator geïntroduceerd die gebruik maakt van
het opleidingsniveau en arbeidsverleden van inwoners. Op het gebied van arbeidsbeperking wordt
gebruik gemaakt van indicatoren zoals GGZ-zorg en medicijngebruik tegen bijvoorbeeld verslaving,
depressie of psychose.

Daarnaast is er in de doorontwikkeling van het verdeelmodel met ingang van 2017 voor gekozen om
over te stappen op het gebruik van integrale data (in plaats van enquête data). In de praktijk betekent
dit dat er verschillende gegevensbestanden van het CBS aan elkaar worden gekoppeld. Op basis van
deze data kunnen betrouwbaardere schattingen gemaakt worden over de kans dat een huishouden
binnen een bepaalde gemeente is aangewezen op een bijstandsuitkering.

Definitieve gebundelde uitkering 2016

Vorig jaar rond deze periode werd de voorlopige gebundelde uitkering voor 2016 bekend gemaakt. Op
dat moment was de programmabegroting 2016 eveneens net aan de raad aangeboden en heeft het
college mondeling een toelichting gegeven op de voorlopige uitkomsten in relatie tot de cijfers in de
programmabegroting 2016. De uitkomsten van dat moment pakten positief uit voor de gemeente
Lelystad, aangezien de voorlopige uitkering 2016 een stuk hoger uitkwam dan waar in de raming in de
programmabegroting 2016 vanuit was gegaan. Het college heeft toen aangegeven voorzichtig met deze
uitkomst om te willen gaan, in afwachting van de verdere aanpassingen die nog in het objectieve
verdeelmodel doorgevoerd zouden gaan worden met ingang van begrotingsjaar 2017.

Met het bekend worden van de definitieve gebundelde uitkering 2016 blijkt dat voor het lopende
begrotingsjaar 2016 uiteindelijk een voordeel op de baten gerealiseerd zal worden van ruim €1,8 miljoen
(€34,2 miljoen werkelijk versus €32,4 miljoen begroot). In de afzonderlijke begrotingsmonitoren die in
2016 zijn verschenen werd dit voordeel ook iedere keer specifiek toegelicht, met daarbij de kanttekening
dat dit voordeel in 2016 vooralsnog als incidenteel beschouwd zou worden. Het risico was immers
aanwezig dat dit voordeel weer zou verdampen met ingang van 2017, afhankelijk van de verdere
‘verbetering’ van het verdeelmodel.

Voorlopige gebundelde uitkering 2017

In de kadernota 2017 — 2020 zijn de ramingen voor de uitkeringslasten geactualiseerd, op basis van de
op dat moment door het CPB ingeschatte stijging van het landelijke aantal bijstandsgerechtigden voor
2017 (conjuncturele ontwikkelingen en de verhoogde instroom van statushouders). De ontwikkeling van
de rijksbijdrage is daarbij voorzichtigheidshalve gelijk gesteld aan ontwikkeling van de uitkeringslasten
(in evenwicht met elkaar, beiden geraamd op €35,4 miljoen). Dit in afwachting van het ‘verbeterde!’
verdeelmodel, dat uiteindelijk op 30 september 2016 is gepubliceerd.

In vergelijking met de definitieve gebundelde uitkering 2016 valt de voorlopige gebundelde uitkering
2017 fors lager uit: €32.293.065 versus €34.232.700. Dit terwijl het landelijk beschikbare macrobudget
wel is toegenomen met €116 miljoen, tot €5,8 miljard in 2017. De veranderingen in het budgetaandeel
van gemeenten in 2017 wordt in belangrijke mate veroorzaakt door de aanpassingen in het objectieve
verdeelmodel. Daarnaast zijn er ook andere factoren die invloed hebben, zoals het separaat verdeelde
budgetaandeel voor vergunninghouders, dak- en thuislozen en het gehanteerde overgangsregime (in
2017 wordt 75% van het budget verdeeld op basis van het objectieve verdeelmodel en 25% op basis
van het historisch gereconstrueerde kostenniveau 2015). In de afgelopen jaren zijn er diverse grote
wijzigingen doorgevoerd in de verdeelsystematiek, wat maakt dat er legio vergelijkingen te maken zijn.
Het budgetaandeel dat Lelystad ontvangt uit het totale macrobudget is één wijze om naar de uitkomsten
van de verdeelsystematiek te kijken (bedragen x €1.000):

2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011
Macrobudget (voor alle gemeenten) 5.807.800 5.691.600 5.595.200 5.736.400 5.658.200 4.955.800 4.048.400
Gebundelde uitkering Lelystad 32.293 34.233 31.860 33.542 31.590 26.636 21.443
Aandeel Lelystad in % 0,5560% 0,6015% 0,5694% 0,5847% 0,5583% 0,5375% _ 0,5297%

Het is duidelijk dat de gehanteerde verdeling voor jaarschijf 2016 relatief gunstig uitpakt voor Lelystad,
helemaal in vergelijking met de verdeling die voor jaarschijf 2011 nog werd gehanteerd. Om een nog
beter gevoel te krijgen bij bovenstaande uitkomsten kan er het beste een vergelijking gemaakt worden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>ons kenmerk datum pagina

4
18 OKT, 2016

met de daadwerkelijk gerealiseerde lasten. In tegenstelling tot veel andere gemeenten schommelde de
rijksbijdrage die Lelystad de afgelopen jaren ontving namelijk rond het niveau van de daadwerkelijk
gerealiseerde lasten, met uitzondering van jaarschijf 2011 waarin de gemeente een fors tekort had op
de bijstandsgelden. Zie onderstaande tabel voor het overzicht (bedragen x €1.000):

2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011
Gebundelde uitkering Lelystad 32.293 34.233 31.860 33.542 31.590 26.636 21.443
Werkelijke lasten nnb nnb 32.280 33.263 30.783 28.006 27.027
Saldo - - -420 279 807 -1.370 -5.584

In 2011 kwam het aandeel dat Lelystad ontving uit het totale macrobudget uit op 0,5297%, wat
uiteindelijk veel te weinig bleek te zijn. Dit was ook de reden dat de gemeente in dat jaar een Incidenteel
Aanvullende Uitkering (IAU) heeft aangevraagd, die uiteindelijk pas dit jaar formeel is toegekend,
resulterend in een incidenteel voordeel van €2,6 min. in 2016. Hoewel de realisatiecijfers over 2016 nog
niet bekend zijn is het de verwachting dat de gemeente dit jaar per saldo een aanzienlijk voordeel zal
realiseren.

Voor 2017 ontvangt de gemeente echter zo'n €2 miljoen minder dan 2016, terwijl er macro gezien wel
degelijk een (geringe) stijging van de klantaantallen wordt verwacht- voornamelijk als gevolg van de
verhoogde asielinstroom. Om het effect op de gemeentebegroting 2017 te kunnen bepalen moet er,
naast de hierboven beschreven ontwikkeling van de batenkant, ook gekeken worden naar de lastenkant
van de begroting. Bij deze raming wordt er gekeken naar de drie voornaamste variabelen:

1. ontwikkeling klantaantal 2016 (bepaalt het startpunt van de prognose voor 2017);
2. prognose stijging klantaantal 2017 (aansluiten bij landelijk geprognosticeerde stijging);
3. ontwikkeling gemiddelde uitkeringsprijs.

De daadwerkelijke ontwikkeling van het klantaantal in 2016 heeft een effect op de klantaantallen waar
in 2017 mee gerekend wordt. Op dit moment is het de inschatting dat het gemiddeld klantaantal 2016
uitkomt op 2.375 klanten- zo'n 25 klanten minder dan waar in de begroting 2016 vanuit werd gegaan.
De geprognosticeerde landelijke stijging van het aantal bijstandsklanten in 2017 pakt ook gunstiger uit
dan ten tijde van de kadernota 2017 nog werd voorzien. Deze actuele cijfers vormen de basis voor de
raming van het gemiddeld klantaantal over heel 2017 en resulteert in een gemiddeld klantaantal van
2.455 over heel 2017. Vermenigvuldigd met de gemiddelde uitkeringsprijs van €13.900 komen de totaal
begrote lasten voor 2017 uit op €34.124.500. Ten opzichte van de begroting resulteert dit in een
voordeel aan de lastenkant van €1.320.500 (de reeds geraamde uitvoeringslasten kunnen eveneens
met €178.102 naar beneden toe worden bijgesteld).

Wanneer de voorlopige gebundelde uitkering 2017 van €32.293.065 wordt afgezet tegen het op dit
moment in de begroting 2017 geraamde bedrag van €35.412.310 resulteert dit in een nadeel van
€3.119.245. Dit nadeel aan de batenkant vormt samen met het voordeel aan de lastenkant het effect op
het begrotingssaldo van de programmabegroting 2017: -€3.119.245 + €1.320.500 + €178.102 = -
€1.620.643 nadelig. In de raadsbrief zelf doet het college een voorstel over hoe om te gaan met dit
tekort.

inschatting voorlopige gebundelde uitkering 2018 - 2020

Het is goed gebruik om jaarlijks bij de kadernota en de programmabegroting te kijken of er een
(meerjarige) actualisatie van de baten en lasten op het gebied van de bijstandsuitkeringen plaats moet
vinden. In verband met de overzichtelijkheid en transparantie wordt er in de meerjarenraming 2018 —
2020 niet meerjarig geëxtrapoleerd op het gebied van de bijstandsuitkeringen. In principe wordt er dan
ook vanuit gegaan dat het nadelige effect dat over 2017 is becijferd structureel van aard is.

Wel is het zo dat er bij de verdeling in 2017 nog gebruik gemaakt wordt van een overgangsregime,
waarbij het budget is opgebouwd uit twee delen (75% objectief en 25% historisch gereconstrueerd). In
2018 is er geen sprake meer van een overgangsregime en worden de middelen verdeeld op basis van
een 100% objectieve verdeling. In de rekenmodellen wordt zichtbaar dat het voorlopig budget 2017,
wanneer er geen overgangsregime zou worden toegepast, €273.315 hoger uit zou komen. Het
structurele nadelige effect neemt met ingang van 2018 dan ook af met ditzelfde bedrag en wordt op dit
moment ingeschat op -€1.620.643 + €273.315 =-€1.347.328 nadelig. Deze effecten voor 2018 en verder
worden betrokken bij de in het voorjaar op te stellen kadernota 2018 — 2021. Op dat moment zijn er ook
weer actuelere cijfers beschikbaar, op basis waarvan een nieuwe raming kan worden opgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>