<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Metropoolregio
Amsterdam
Internationale
topregio
met hoge
leefkwaliteit

Agenda voor een
toekomstbestendige en
evenwichtige metropool
2020-2024
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Verantwoording

De MRA Agenda is opgesteld in opdracht van de Agenda-
commissie van de MRA en is in een interactief proces met
bestuurders, raden en Staten tot stand gekomen.


Na het startschot bij het MRA Congres van oktober 2018
zijn bij de bestuurlijke platforms en in de deelregio’s sig-
nalen opgehaald over de wensen en verwachtingen ten
aanzien van de nieuwe agenda. Een belangrijke stap daar-
bij was de Discussienotitie: op weg naar de MRA Agenda
2.0, die in het voorjaar van 2019 uiteindelijk in totaal met
zo’n driehonderd raads- en Statenleden en bestuurders
is besproken. Ook door derden is op de discussienotitie
gereageerd, zoals door de Amsterdam Economic Board
en door ORAM, de koepelorganisatie van bedrijven- en
ondernemersverenigingen in de regio Amsterdam.


De rijke oogst die dit heeft opgeleverd, is vertaald naar
een concept-agenda. In het najaar van 2019 is deze, na
een ronde in de platforms, ter reactie voorgelegd aan de
raden en Staten van de MRA-overheden. Ook in deze ron-
de zijn reacties van derden ontvangen, waaronder van de
aangrenzende regio’s West-Friesland en de regio Alkmaar.


Het resultaat van al deze betrokkenheid en inbreng is de
MRA Agenda 2020-2024: een gezamenlijke agenda met
vraagstukken en opdrachten die de MRA-samenwerking
de komende periode inhoud geven.




           MRA Agenda 2020-2024                                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                     Voorwoord


Vier jaar geleden is de eerste MRA-agenda gepresenteerd.       voorgangers bouwden ooit meer dan duizend molens in
Door de crises stonden huizen onder water, waren de bud-       de Zaanstreek alleen, onze generatie zal hetzelfde moeten
getten geslonken en hadden mensen hun baan verloren.           doen. Niet van hout, maar van metaal.
De eerste agenda richtte zich daarom op het versterken
van de economische positie van de regio. We wilden bij de      Om deze, soms nieuwe, uitdagingen het hoofd te bieden,
top vijf regio’s van Europa horen.                             hebben we gezamenlijk een nieuwe strategische agenda
                                                               voor de komende vier jaar geformuleerd. In de agenda
Vier jaar later zien we dat de wereld is veranderd. De groei   wordt welvaart niet meer uitgedrukt in banen en inkomen
is harder gegaan dan verwacht. Traditionele parameters         alleen, maar ook in toekomstbestendigheid en kwaliteit
laten een ongekend succes zien. Het gemiddeld inkomen,         van leven. We proberen de lastige onderwerpen beet te
het aantal toeristen en de bouwproductie zijn nog nooit        pakken, wetend dat we het hier niet direct over eens zijn.
zo hoog geweest. Aan de andere kant zijn we ons steeds         Maar een regio met zo veel bruggen, herbergt ook goede
meer bewust van de keerzijde van succes. Stijgende hui-        bruggenbouwers. We weten namelijk dat het succes van
zenprijzen zorgen ervoor dat wonen in de stad van je keu-      de ene gemeente ook het succes van de andere is. Inwo-
ze geen automatisme meer is, het idyllische cafeetje aan       ners houden zich immers niet aan grenzen.
de haven is inmiddels ook in het buitenland bekend en
files en overvolle metrostellen zijn eerder regel dan uit-     Bruggen alleen zijn niet genoeg. Nieuwe uitdagingen vra-
zondering.                                                     gen nieuwe oplossingen. Deze nieuwe agenda 2020-2024
                                                               legt niet alleen de bestaande plannen vast, ze is ook de
Bovendien komen we er steeds meer achter dat de wijze          bezegeling van de gezamenlijke zoektocht naar oplossin-
van ons bestaan de planeet uitput en ons fragiele even-        gen. Samen werken we aan een toekomstbestendige en
wicht met de natuur verstoort. Dit zorgt voor nieuwe uit-      evenwichtige metropoolregio.
dagingen. We zullen ons moeten wapenen tegen klimaat-
verandering. Een warme zomer is niet alleen iets om naar       Femke Halsema
uit te zien, maar ook reden tot zorg. Waar we altijd land op   Voorzitter van de Metropoolregio Amsterdam (MRA)
water wonnen, zullen we serieus moeten nadenken over
hoe we land weer water kunnen laten zijn. Ook moeten
we kijken naar het verkleinen van onze voetafdruk. Onze        februari 2020




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Inhoudsopgave
1   De basis voor samenwerking				
    •
    •
        De Metropoolregio Amsterdam
        We staan voor urgente, grote en complexe opgaven
                                                                           5


    •   Samen bepalen we de toekomst
    •   De MRA verbindt en versterkt
    •   Ambitieuze samenwerking
    •   Democratische legitimiteit




2   Werken aan de Metroppolregio Amsterdam

    •   Twee leidende principes: toekomstbestendige metropool en
                                                                           10


        evenwichtige metropool
    •   Vier bestuurlijke opdrachten
    •   Opdracht 0: De samenwerking verder versterken
    •   Opdracht 1: Werk maken van een veerkrachtige, inclusieve en
        schone MRA-economie
    •   Opdracht 2: Bouwen voor de woningbehoefte en met groei de
        leefkwaliteit van het geheel versterken
    •   Opdracht 3: Vaart maken met het metropolitaan mobiliteitssysteem
    •   Overzicht opdrachten en uitvoeringslijnen




3   Werkwijze MRA Agenda                                                   33


    Interview: Commissarissen van de Koning in de MRA                      36



4   Over de MRA en de 7 deelregio’s                                        38




    Bijlage: De MRA en de Sustainable Development Goals                    48

    Colofon                                                                49




MRA Agenda 2020-2024                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>             1
                                De basis voor
                                samenwerking



De Metropoolregio Amsterdam
In het dagelijks leven houd je geen rekening met gemeentegrenzen.
Je woont bijvoorbeeld in Amstelveen, werkt in de binnenstad van Am-
sterdam, fietst in het weekend langs de Amstel naar Uithoorn, voetbalt
zondag uit tegen Almere City, gaat in de zomer naar Wijk aan Zee en
bezoekt je familie in Purmerend. En als je in het buitenland met vakantie
bent en mensen vragen waar je in Nederland woont, dan zal je al snel
de naam Amsterdam gebruiken.


Rondom Amsterdam ontwikkelt zich een metropool van               De MRA heeft een sterke band met de direct omliggen-
formaat, die zich uitstrekt van Zandvoort tot Lelystad,          de regio’s. Daar wonen mensen die in de MRA werken, er
van Heemskerk tot Hilversum en van Beemster tot Haar-            zijn bedrijven gevestigd die producten en diensten leveren
lemmermeer. Een regio met zowel grootstedelijke als su-          aan inwoners en bedrijven in de MRA en op het gebied
burbane en dorpse karakteristieken. Die een hoge leef-           van vrije tijd is er ook veel onderling verkeer. In econo-
kwaliteit biedt met een rijk palet aan woonmilieus, een          misch opzicht is de uitwisseling met de regio Utrecht, re-
aantrekkelijk stedelijk voorzieningenaanbod en volop re-         gio Eindhoven en de regio Rotterdam-Den Haag van groot
creatiemogelijkheden in het gevarieerde buitengebied dat         belang. Een regio die meedoet in de internationale top is
overal nabij is. Een stedelijke regio die functioneert als één   natuurlijk ook sterk verbonden met de rest van de wereld.
grote stad met 2,5 miljoen inwoners, 300.000 bedrijven en        Schiphol en de haven spelen daar een rol in, maar belang-
1,5 miljoen banen. Een regio die een van de economische          rijker nog zijn de inwoners van de MRA. Met een bevolking
groeimotoren en belangrijkste sociale knooppunten van            met meer dan 180 nationaliteiten en sterke internationale
Nederland is en die meedoet in de internationale top.            oriëntatie is de andere kant van de wereld nooit ver weg.




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>De verbondenheid van de regio is niet nieuw
Wie rond 1650 de Zaanstreek bezocht, zag een landschap van honderden molens, ontstaan doordat steden
als Amsterdam en Edam machinaal houtzagen tegenhielden. Een inwoner van het Gooi was al even bekend
met Amsterdam: rijke regenten als Cornelis Tromp bouwden hier hun buitens en in het gebied verschenen
overal vaarten als gevolg van de zandwinning voor de Amsterdamse stadsuitbreiding. Achterkleinkinderen
van deze generatie zagen de verbindingen tussen de verschillende gemeenten letterlijk versterkt worden.
In de 19e eeuw verbindt de eerste spoorlijn van Nederland Amsterdam en Haarlem. Ook hoeven sche-
pen uit Amsterdam niet meer helemaal langs Den Helder. Zij varen nu langs Velsen en IJmuiden door het
Noordzeekanaal. Naast nieuw water, werd overal in de regio nieuw land aangelegd om daarmee ruimte te
bieden aan een groeiende bevolking en aan de groei van landbouw en industrie; eerst de Beemster, later
de Haarlemmermeerpolder en meer recent de Flevopolder.


Ook de regionale samenwerking kent een lange geschiedenis. Al zeker sinds de 17e eeuw werken de over-
heden in het gebied met elkaar samen aan vraagstukken die de gemeente- of provinciegrens overstijgen.
Sinds de jaren '90 van de 20e eeuw gebeurt dat onder de vlag van de Metropoolregio Amsterdam.




We staan voor urgente, grote en                                 zorgt toerisme voor overlast en verminderde leefbaarheid,
complexe opgaven                                                het mobiliteitssysteem heeft haar grenzen bereikt en de
De metropoolregio omspant het daily urban system van            sociaaleconomische verschillen binnen de regio groeien.
Amsterdam, ruwweg het gebied waarbinnen het meeste              Daarbovenop komen nog de transitieopgaven, die net zo
dagelijkse woon-werkverkeer plaatsvindt. Binnen dit ge-         urgent, complex en omvangrijk zijn.
bied zijn er op allerlei terreinen – bereikbaarheid, arbeids-
markt, woningmarkt – onderlinge afhankelijkheden. Wat de        De bevolking van de MRA groeide de afgelopen jaren met
ene gemeente doet, heeft invloed op de andere.                  20.000 tot 25.000 inwoners per jaar, waarbij het grootste
                                                                deel voor rekening van Amsterdam kwam. De druk op de
Het internationale succes van de stad Amsterdam – die te-       Amsterdamse woningmarkt beïnvloedt de regionale wo-
genwoordig steevast hoog op de lijstjes van 'global cities'     ningmarkt en leidt tot verdringingseffecten die ook elders
prijkt – zorgt voor groei van werkgelegenheid waar de hele      in de regio voelbaar zijn. Er is een proces van uitsortering
regio van profiteert. Tegelijkertijd versterkt dit succes een   gaande, waarbij in sommige gebieden sprake is van een
aantal grote en complexe opgaven waar de metropoolregio         hoge concentratie van kwetsbare huishoudens en weinig
voor staat. De woningmarkt staat onder hoogspanning, de         verbinding met de regionale dynamiek. De groei van werk-
tekorten op de arbeidsmarkt lopen op, op diverse plekken        gelegenheid concentreert zich ook in Amsterdam en draagt




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                           6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>bij aan een groeiend aantal verkeersbewegingen van en         technologische innovaties een grote mate van onzekerheid
naar Amsterdam. Zodanig, dat grote knelpunten in de regi-     met zich mee en vraagt dit wendbaarheid en flexibiliteit van
onale bereikbaarheid ontstaan. In diverse gebieden neemt      overheidsbeleid.
de druk op stedelijk groen en waardevolle landschappen
met bevolkingsgroei en woningbouw toe. En het fenomeen        De Metropoolregio Amsterdam gedijt in een internationale
'overtoerisme' wordt met 25 miljoen overnachtingen per        dynamiek. De bevolkingsgroei wordt momenteel veroor-
jaar op steeds meer plekken in de regio voelbaar. De ge-      zaakt door buitenlandse migratie. De economie draait op
schetste ontwikkelingen bedreigen de hoge leefkwaliteit       de internationale positie van de regio, die in belangrijke
van de regio en daarmee uiteindelijk ook de internationale    mate wordt bepaald door de mainports Schiphol, de haven
concurrentiepositie. De ontwikkelingen vragen op meerde-      en het digitale knooppunt AMS-IX. Hoe het met de regio
re facetten een soort schaalsprong, om meer spreiding van     gaat, is zodoende in grote mate afhankelijk van nationaal
dynamiek en om meer integratie van de regio als geheel.       beleid ten aanzien van immigratie en buitenlandse handel.
                                                              Daar kunnen we als regio nog enige invloed op uitoefenen.
Daarbij komt dat klimaatverandering, met het vaker voor-      Niet beïnvloedbaar zijn (plotselinge) veranderingen in de
komen van extreem weer en de sneller dan voorspelde stij-     geopolitieke context en economische conjunctuur. Gezien
ging van de zeespiegel, steeds tastbaarder wordt. De eer-     recente ontwikkelingen zijn dergelijke veranderingen een
der geformuleerde ambitie van de MRA-samenwerking om          reëel scenario waar we rekening mee moeten houden.
te werken aan de Metropoolregio Amsterdam als duurzame
hotspot waar nationale ambities worden geconcretiseerd,
wordt steeds minder vrijblijvend. We moeten nu forse stap-    Samen bepalen we de toekomst
pen zetten om de energietransitie, de circulaire economie     Veel uitdagingen waar de Metropoolregio Amsterdam voor
en klimaatadaptatie waar te maken. Alleen dan is een kli-     staat, vragen om een regionale aanpak. Alleen samen kun-
maatneutraal en klimaatbestendig Nederland met een vol-       nen we ze het hoofd bieden. De complexiteit van de uitda-
ledig circulaire economie in 2050 een reëel perspectief.      gingen is groot en de reikwijdte van de uitdagingen is regi-
                                                              onaal. Zo functioneren woning- en arbeidsmarkt regionaal.
Tot slot vormen technologische innovaties en digitalisering   Binnen de regio is sprake van onderlinge afhankelijkheid
een uitdaging. Om het economisch succes te bestendigen,       en verwevenheid. Onze geschiedenis leert dat het succes
moet de regio op dit vlak koploper zijn. Ondanks de goede     van de regio altijd een samenspel van meerdere kernen is
uitgangspositie van de regio, staat het succes onder druk.    geweest. Ook nu heeft het internationale succes van Am-
De regio zal werk moeten maken van een toekomstbesten-        sterdam haar weerslag op de regio en wordt de aantrek-
dige arbeidsmarkt, waarin werkenden snel nieuwe kennis en     kingskracht van Amsterdam voor een groot deel bepaald
vaardigheden kunnen ontwikkelen. Tegelijkertijd brengen       door een goed functionerend omliggend gebied. De MRA




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>is meer dan de som der delen. Het succes van de regio                       en de waterschappen zijn onmisbare partners in het beha-
wordt bepaald door de functionele, culturele én institutio-                 len van de doelstellingen voor de regio.
nele samenhang.
                                                                            De MRA verbindt en versterkt
Zorgen voor een goed functionerende metropoolregio is                       Met de MRA-samenwerking bundelen we de overheids-
zodoende een gedeelde verantwoordelijkheid. Een verant-                     kracht binnen de regio en zijn we samenwerkingspartner
woordelijkheid die niet licht is, gezien de opgaven waar we                 voor partijen op gemeentegrens-overstijgende onderwer-
voor staan en het grote nationale belang van de Metropool-                  pen die raken aan de internationale concurrentiepositie en
regio Amsterdam. Het is een van de economische groeimo-                     leefkwaliteit van de regio. Daarbij zijn economische ont-
toren en sociale knooppunten van Nederland. Hoe het de                      wikkeling, ruimtelijke ordening en mobiliteit voor de hand
regio vergaat, is in grote mate bepalend voor de nationale                  liggende onderwerpen, net als de met deze onderwerpen
welvaart.                                                                   verweven thema's als wonen, landschap, energietransitie,
                                                                            circulaire economie, klimaatadaptatie, toerisme, cultuur en
De MRA-samenwerking is de regionale samenwerking                            voorzieningen.
tussen overheden, waar 32 gemeenten, de provincies
Noord-Holland en Flevoland en de Vervoerregio Amster-                       Op deze thema's hebben gemeenten, provincies en de
dam aan deelnemen. Als overheden kunnen we met regi-                        Vervoerregio wettelijke taken en verantwoordelijkheden.
onale samenwerking het verschil maken, maar we hebben                       In MRA-verband werken we samen om de slagkracht van
daar wel anderen bij nodig. Samen met het bedrijfsleven,                    de afzonderlijke deelnemers te versterken. En waar diverse
maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, sociale                  deelnemers specifieke expertise in huis hebben, benutten
ondernemers en inwoners van de Metropoolregio Amster-                       we die voor het geheel. Onze regionale samenwerking kan
dam bepalen we de toekomst van onze regio. Ook het Rijk                     verscheidene functies vervullen.




  Functie                                             Doel

  Lobby                                               Beleid van andere partijen beïnvloeden


  Analyse, visie en                                   •    Via onderzoek en monitoring, nieuwe opgaven en
  strategiebepaling                                        oplossingsmogelijkheden in beeld brengen
                                                      •    Gezamenlijke koers als basis voor lokaal/provinciaal beleid
                                                      •    Afspraken maken met partners* op basis van gedeelde agenda's

  Netwerken, kennisuitwisseling                       •    Partijen bijeenbrengen en verbindingen leggen
  en afstemming                                       •    Kennisuitwisseling om op basis van vrijwilligheid gelijke koers in te zetten
                                                      •    Kennisuitwisseling met partners* t.b.v. vergroten efficiëntie MRA-
                                                           samenwerking en afzonderlijke deelnemers

  Incubator                                           •    Gewenste ontwikkelingen aanjagen
  (financiering, investeringsfonds,                   •    Als afnemer van producten/diensten gewenste ontwikkelingen
  launching customer)                                      aanjagen

  Uitvoering en realisatie                            •    Zorgen voor voldoende kennis en capaciteit voor ingewikkelde en
                                                           bovenlokale opgaven
                                                      •    Met gezamenlijke marketing & acquisitie investeringen en/of specifieke
                                                           doelgroepen aantrekken, mogelijkheid om brede palet van de MRA
                                                           onder de aandacht te brengen
                                                      •    Aanpak ontwikkelen als basis voor lokaal beleid/uitvoering

*
 partners zijn andere overheden – zoals het Rijk, waterschappen of andere stedelijke regio's –
  bedrijfsleven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, etc.



             MRA Agenda 2020-2024                                                                                                         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Ambitieuze samenwerking                                           MRA ondernemen in veel gevallen samenwerkingen met
Als deelnemers van de MRA-samenwerking zien we het                partners zijn. Zo kan een activiteit een coproductie zijn, kan
belang in van ambitieuze regionale samenwerking, een              de MRA opdrachtgever zijn of participeert de MRA in een
samenwerking die meer is dan een optelsom van lokale              brede coalitie. De Amsterdam Economic Board speelt hier-
belangen. De huidige uitdagingen vragen op diverse on-            bij, als verbinder tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en
derwerpen een heldere gezamenlijke koers. Tegelijkertijd          overheden, een belangrijke rol.
gaan de vraagstukken waar de MRA voor staat niet alleen
over ruimteclaims en geld, maar ook over waarden. Over            Veel van de opgaven waar de regio voor staat zijn niet al-
de invulling en vertaling van deze waarden naar de regio-         leen van toepassing op de Metropoolregio Amsterdam,
nale en lokale praktijk zal er altijd sprake zijn van verschil-   maar ook op andere stedelijke regio's. Bovendien is de
lende (politieke) inzichten. Iets wat in een regio met grote      MRA geen eiland en staan we in verbinding met de ons om-
en kleinere gemeenten en verschillende lokale uitgangssi-         ringende regio's. Ontwikkelingen die daar spelen, kunnen
tuaties niet vreemd is. Gemeenten zullen hier speelruimte         ook effect hebben op onze regio en andersom. Daarom
willen houden. De MRA Agenda biedt de basis om ook de             kan samenwerking met de Metropoolregio Rotterdam-Den
moeilijke gesprekken met elkaar te voeren. Bij tegenge-           Haag (MRDH), Brainport en Metropoolregio Eindhoven,
stelde belangen benutten we de MRA-samenwerking als               U10 (regio Utrecht) en zelfs internationale uitwisseling tus-
platform om met elkaar in gesprek te gaan. Een gesprek            sen de MRA en andere stedelijke regio's relevant zijn.
waarbij oog is voor elkaars positie en ruimte voor verschil-
lende belangen. Met bestuurlijk lef en samenspel zullen we
moeten komen met gedragen oplossingen voor onze op-               Democratische legitimiteit
gaven. Soms kan er sprake zijn van enkele deelnemers die          De MRA-samenwerking is een bestuurlijke samenwerking.
op een bepaald onderwerp het initiatief nemen, waarbij            Dat betekent dat gezamenlijke inspanning plaatsvindt op
andere niet meedoen of later aansluiten. Dat zal dan wel          basis van bestuurlijke instemming van de afzonderlijke
uitkomst zijn van een gezamenlijk gesprek.                        deelnemers. Deze bestuurders krijgen kaders mee van en
                                                                  leggen verantwoording af aan hun gemeenteraad of Pro-
Ook in de samenwerking met partners als het Rijk, water-          vinciale Staten. Uitwerking van MRA-afspraken naar ge-
schappen, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschap-         meentelijk en provinciaal beleid is een eigen verantwoor-
pelijke organisaties willen we een stap voorwaarts zetten.        delijkheid, waarbij raden en Staten hun eigen afweging
Met de agenda wordt ingezet op gezamenlijk optrekken              maken. Op deze manier wordt de democratische legitimi-
met partners waar mogelijk, aangezien dit de slagkracht           teit van de samenwerking geborgd.
vergroot. Dit uit zich erin dat activiteiten die de we als




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>             2
                               Werken aan de
                               Metropoolregio
                               Amsterdam

Met deze agenda werken we als overheden aan het versterken van
de Metropoolregio Amsterdam als een internationale economische
topregio met hoge leefkwaliteit. Dat doen we door te investeren in
een toekomstbestendige en evenwichtige metropool.


Twee leidende principes                                        en reikwijdte van de opgaven maken een regionale aanpak
Net als in de eerste MRA Agenda richt onze samenwerking        daarbij noodzakelijk. Zodoende speelt de MRA-samenwer-
zich op het versterken van de internationale positie van       king een cruciale rol.
de MRA als economische topregio met hoge leefkwaliteit.
De MRA staat echter voor urgente, grote en complexe            Met de inzet van de MRA-samenwerking dragen we bij aan
opgaven waardoor deze positie en de leefkwaliteit onder        de omschakeling naar een circulaire economie, de ener-
druk komen te staan, en daarmee het welvaarts- en wel-         gietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit. In de activi-
zijnsniveau van de mensen die hier wonen en werken. Om         teiten van de MRA zal dit betekenen dat we een omslag
de opgaven met het oog op de langere termijn van een           maken van duurzame dingen doen naar dingen duurzaam
passend antwoord te voorzien, hanteren we twee leidende        doen, dat we inzetten op innovatie en de juiste randvoor-
principes: de toekomstbestendige metropool en de even-         waarden om de genoemde transities te versnellen – zowel
wichtige metropool.                                            in de ruimtelijke ordening als op het gebied van mobiliteit
                                                               en economie – en dat we werken aan een arbeidsmarkt die
     Toekomstbestendige metropool                              in staat is de transitieopgaven te verwezenlijken. Bovendien
Een regionale economie die op de langere termijn inter-        zorgen we ervoor dat we tijdig en krachtig kunnen inspe-
nationaal succesvol is, is een schone economie. Daarnaast      len op nieuwe ontwikkelingen. Toekomstbestendig zijn ver-
vraagt het waarborgen van een veilige leefomgeving met         langt immers ook wendbaarheid en flexibiliteit.
hoge leefkwaliteit dat we ons wapenen tegen klimaatveran-
dering en dat we het gebruik en de inrichting van onze leef-        Evenwichtige metropool
omgeving verduurzamen. De nationale ambitie is om in 30        Een evenwichtige metropool is een regio zonder grote so-
jaar klimaatneutraal, volledig circulair en klimaatbestendig   ciaaleconomische verschillen tussen gebieden, waar sprake
te zijn. Op het lokale schaalniveau moeten deze ambities       is van kansengelijkheid en hoge leefkwaliteit. De relatieve
geconcretiseerd en gerealiseerd worden. De complexiteit        sociaaleconomische gelijkheid en hoge leefkwaliteit zijn




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>belangrijke kwaliteiten van de Metropoolre-                         Metropoolregio Amsterdam
gio Amsterdam. Kwaliteiten waar het eco-                            Internationale topregio met
nomisch succes van de regio bij gebaat is,
                                                                       een hoge leefkwaliteit
maar ook kwaliteiten die onder druk staan.
Vermogenden en hoogopgeleiden bewe-
gen zich makkelijk in de samenleving, terwijl                    Principe 1                        Principe 2
het voor mensen met lage (midden)inko-                    Toekomstbestendig                       Evenwichtig
mens en praktisch geschoolden moeilijker                  Energietransitie, circulaire      Kansengelijkheid, tegengaan
                                                         economie, klimaatadaptatie,          ruimtelijke uitsortering
is geworden om werk en woning te vinden
                                                                biodiversiteit
en in hun bestaan te voorzien. Aan de on-
derkant van de arbeidsmarkt is er voor veel
mensen bovendien sprake van een onzeker                                         Opdracht 0:
toekomstperspectief. En dat terwijl we met                            De samenwerking verder versterken
de tekorten op de arbeidsmarkt iedereen
nodig hebben. In de woningmarkt zijn ver-
dringingseffecten te zien, op de arbeids-                                       Opdracht 1:
                                                                     Werk maken van een veerkrachtige,
markt is sprake van concentratie van groei
                                                                      inclusieve en schone economie
van werkgelegenheid. Met deze dynamiek
worden de sociale en economische verschil-
                                                                               Opdracht 2:
len tussen gebieden binnen de MRA scher-
                                                             Bouwen voor de woningbehoefte en met groei
per en dreigt dit de kracht van regionale                      de leefkwaliteit van het geheel versterken
diversiteit te ondermijnen.

                                                                                 Opdracht 3:
Met inzet op het gebied van ruimtelijke                                     Vaart maken met het
ordening, economie en mobiliteit kan de                                metropolitaan mobiliteitssysteem
MRA bijdragen aan een evenwichtige me-
tropoolregio. Door met oog voor de kwa-
liteiten en eigenheid van de verschillende
gebieden te zorgen voor nabijheid van
werk en voorzieningen, een goede mix van
mensen (woningsegmenten) in de regio en
binnen de deelregio’s en beschikbaarheid
van mobiliteit.



Vier bestuurlijke opdrachten                               Binnen elke opdracht is op basis van specifieke uitdagin-
De overkoepelende ambitie van de MRA – werken aan          gen een ambitie geformuleerd en aangegeven wat daar-
een internationale economische topregio met hoge leef-     van het beoogd effect is. De ambitie is vervolgens uitge-
kwaliteit door te investeren in een toekomstbestendi-      werkt naar een beperkt aantal uitvoeringslijnen waarvan
ge en evenwichtige metropool – geeft richting aan de       de doelen zijn omschreven. In de jaarlijkse werkplannen
MRA-samenwerking en is vertaald naar vier bestuurlijke     van de MRA worden de uitvoeringslijnen uitgewerkt in
opdrachten. Met deze bestuurlijke opdrachten werken        concrete acties, resultaten, (meerjaren)planning, organisa-
we aan de opgaven waar de regio voor staat. De op-         tie en benodigde middelen. Daarbij wordt ook beschreven
drachten sturen de activiteiten van de MRA-samenwer-       met welke specifieke samenwerkingspartners aan die ac-
king en zorgen voor samenhang. Zo bewaken opdrach-         ties wordt gewerkt.
ten 1, 2 en 3 de samenhang binnen respectievelijk de
thema’s economie, ruimte en mobiliteit. De samenhang       De bestuurlijke opdrachten geven een helder kader voor
tussen deze thema’s wordt bewaakt met opdracht 0 De        de gezamenlijke inzet en bieden tegelijkertijd ruimte om
samenwerking verder versterken.                            jaarlijks bij te sturen.




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                            Opdracht 0
                                      De samenwerking
                                      verder versterken

               Zorg – met een samenbindende visie op de regio – voor
               versterking van de samenwerking, op het vlak van de ‘interne
               samenwerking’ (MRA-deelnemers onderling), de samenwerking
               met niet-overheden (bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties,
               etc.) en de samenwerking met ‘Den Haag en Brussel’ (lobby,
               bekostiging van investeringen, etc.).



MRA Agenda 2020-2024                                                          12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Karakteristiek                                                 geldt zowel voor aangrenzende regio’s als voor de andere
De manier waarop we regionaal volgens het poldermodel          grootstedelijke regio’s van ons land. Via internationale uit-
samenwerken – en de rol van het maatschappelijk midden-        wisseling kunnen we leren van oplossingen elders en de
veld daarin – is internationaal bezien een kernkwaliteit.      internationale positie van onze regio versterken. Als vierde
Dankzij de polycentrische opzet van de metropoolregio en       bestuurslaag is de EU een belangrijke partner. Europees
onderlinge afhankelijkheden kent de samenwerking een           beleid raakt stedelijke regio’s als de MRA en biedt kansen
lange geschiedenis. De basis voor de huidige samenwer-         voor cofinanciering van innovatieve projecten op regiona-
king is in 2016 gelegd. De MRA beslaat een gebied van          le schaal.
32 gemeenten en de deelnemers zijn die gemeenten plus
de twee betreffende provincies en de Vervoerregio Am-          Cruciale rol niet-overheden: De ontwikkeling van de Me-
sterdam. We werken samen op basis van de MRA Agenda            tropoolregio Amsterdam is vooral het resultaat van de in-
en in de uitvoering werken we steeds vaker samen met           zet van een veelheid aan partijen van buiten de overheid.
het Rijk, de waterschappen en niet-overheidspartners in        Het succesvol identificeren en adresseren van strategische
de regio. De samenwerking is uitgegroeid tot een waar-         opgaven vraagt daarom ook betrokkenheid en inzet van
devol regionaal netwerk, van waaruit tevens verbindingen       belanghebbenden als bedrijven, kennisinstellingen, maat-
worden gelegd met andere stedelijke regio’s.                   schappelijke organisaties en inwoners. In de werkzaamhe-
                                                               den van de MRA zullen op zowel strategisch als uitvoerend
                                                               niveau dan ook meer verbindingen met niet-overheids-
Wat is er aan de hand?                                         partners moeten worden gelegd.
Toenemend belang de krachten te bundelen: Het afgelo-
pen decennium kenmerkt zich door een brede beweging            Belang van visie en adaptief bestuur: Overheidsbeleid
van decentralisatie van verantwoordelijkheden van het Rijk     kan een succesfactor van regionale ontwikkeling zijn. Voor-
naar provincies en gemeenten. Van taken op het gebied          waarde is een alerte overheid die tijdig kansen signaleert,
van economie en ruimtelijke ordening tot decentralisaties      een visie heeft hoe daar slim op in te spelen, partijen uit-
in het sociaal domein. De verantwoordelijkheid voor de         daagt en meebeweegt met de omstandigheden. Dergelijk
opgaven van de energietransitie, klimaatadaptatie en de        adaptief bestuur vraagt om behendigheid, wendbaarheid
omschakeling naar een circulaire economie ligt nu ook in       en het vermogen draagvlak te creëren. Het vraagt ook een
belangrijke mate bij gemeenten en provincies. Deze opga-       verbindende overheid met overtuigingskracht. Om regio-
ven overstijgen echter voor een groot deel gemeente- en        nale partners te mobiliseren, maar ook om te zorgen voor
provinciegrenzen. Bovendien vragen de transitieopgaven         lokaal draagvlak als er scherpe keuzes moeten worden ge-
nieuwe expertise, waarbij met name kleinere organisaties       maakt.
moeite hebben de benodigde expertise op te bouwen.
                                                               Netwerksamenwerking: In de afgelopen jaren zijn meer-
Rijk-regiosamenwerking noodzakelijk: Het Rijk draagt           dere onderzoeken en adviezen verschenen over hoe het
mede de verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van          best regionaal samen te werken.1 Lichte en open vormen
de regio. Zij richt zich op nationale belangen als verster-    van samenwerking worden daarbij aangeprezen. Vormen
king van de economie, een goed functionerende woning-          die het mogelijk maken om per opgave, op het juiste
markt, de hoofdnetwerken van wegen, spoor en vaarwe-           schaalniveau een gelegenheidscoalitie te smeden en waar-
gen, de energie-infrastructuur, waterveiligheid en kwaliteit   bij ook op een later moment nieuwe partners kunnen aan-
van water, bodem en lucht. Het Rijk is zodoende een be-        sluiten. Partners kunnen tevens niet-overheden zijn, denk
langrijke partner in de MRA-opgaven. Dit komt tot uiting       aan bedrijven en onderwijspartijen. Een regionaal platform
in programma’s, overleggen en subsidies. Belangrijke           dat dient als netwerk waarin uitwisseling plaatsvindt en
Rijk-regio-trajecten zijn Programma Samen Bouwen aan           van waaruit samenwerkingen kunnen ontstaan is daarbij
Bereikbaarheid, de Verstedelijkingstrategie MRA en de          cruciaal. Met dat netwerk kan de MRA – in samenwerking
Woondeal.                                                      met de Amsterdam Economic Board – ook een rol spelen
                                                               als verbinder van overheden, bedrijven, kennisinstellingen,
Kansen samenwerking met andere regio’s en EU: De op-           maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners.
gaven en belangen van de stedelijke regio’s kennen veel
gemene delers, waardoor uitwisseling en gezamenlijk op-        Bekostiging: De opgaven waar de MRA voor staat, vra-
trekken met andere stedelijke regio’s zeer relevant is. Dat    gen forse investeringen. Of het nu gaat over investeringen




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                          13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>in mobiliteit, de energietransitie, landschap of cultuur. De                 Verantwoording en transparantie: Cruciaal voor de regio-
mogelijkheden voor de overheid om de investeringen te                        nale samenwerking is draagvlak voor de doelen en agenda
bekostigen zijn tanende, mede als gevolg van de politieke                    van de MRA bij inwoners, bedrijven en ondernemers van de
keuzes van het afgelopen decennium. Diverse structurele                      regio. Dit draagvlak begint bij volksvertegenwoordigers en
financieringsmogelijkheden hebben plaatsgemaakt voor                         vraagt transparantie en goede verantwoording. In 2017 zijn
tijdelijke regelingen met bijkomende onzekerheid en ad-                      door de ondertekening van het MRA Convenant afspraken
ministratieve lasten. De weg weten in diverse mogelijke                      gemaakt over de invulling van de verantwoording naar ge-
financieringsmogelijkheden vanuit het Rijk of de EU is in-                   meenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur
middels een discipline op zich. In deze context gaat ook                     van de Vervoerregio Amsterdam. Hoewel continu wordt ge-
steeds meer aandacht uit naar alternatieve en innovatie-                     werkt aan verbetering van de kwaliteit van de verantwoor-
ve bekostigingsmogelijkheden waarbij uitdrukkelijk ook                       ding, is structurele verbetering wenselijk.
wordt gekeken naar de rol van de markt.




Onze ambitie
Bespreekpunten bestuurlijke tafel

Waar zetten we op in?                                                        Beoogd effect
•	We hebben een aansprekende visie op de regio en de                        •	Goede bekendheid van de Metropoolregio Amster-
     samenwerking, die uitnodigt om met de MRA sa-                               dam en de MRA-samenwerking bij raads- en Statenle-
     men te werken. In deze visie komen de lange termijn                         den en (potentiële) partners van de MRA
     ambities op het vlak van economie, verstedelijking en                   •	Samenhang tussen de verschillende activiteiten van de
     mobiliteit samen                                                            MRA
•	We bewaken de samenhang tussen de verschillende                           •	Goede samenwerkingsrelatie met het Rijk, de EU en
     activiteiten van de MRA                                                     partners in de regio
•	We coördineren onze samenwerking met het Rijk en                          •	Agenda’s van het Rijk en de MRA zijn op elkaar af
     de EU en ook lobby- en fondsenwervingsactiviteiten                          gestemd
•	We hebben actueel inzicht in de ontwikkeling van de                       •   Succesvolle fondsenwerving
     Metropoolregio Amsterdam                                                •	Actueel inzicht in de ontwikkeling van de Metropool-
•	We versterken de netwerkvorming met bijeenkomsten                             regio Amsterdam
     en goede communicatie                                                   •   Overzichtelijk MRA-netwerk
•	We stellen concrete en meetbare doelen vast en zor-                       •	Toegankelijke website waarop de ontwikkelde kennis
     gen ervoor dat deze worden gehaald                                          in MRA-activiteiten wordt ontsloten
•	We zorgen voor helder overzicht in de activiteiten in                     •   Overzichtelijke verantwoording MRA-activiteiten
     de MRA en goede verantwoording en transparantie




 Studiegroep Openbaar Bestuur, Maak Verschil, krachtig inspelen op regionaal-economische opgaven, 2016;
1


 Hospers, G.J., Regiodynamica: adaptief bestuur en regionale ontwikkeling, in Adaptief bestuur, Ministerie van
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 2018; Oosterwaal, L., Stam, E. & Toren, van der J., Openbaar Bestuur
 in Regionale Ecosystemen voor Ondernemerschap, 2017.




             MRA Agenda 2020-2024                                                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    Hoe gaan we dat doen?
    Uitvoeringslijnen

    1. Samenbindende visie op de regio en de samenwerking
    Doel: Een integrale gezamenlijke visie op de regio en de MRA-samenwerking, die richting geeft aan
    het handelen van de MRA en die partners enthousiast maakt om met de MRA samen te werken.
    •   Inhoud geven aan de samenbindende visie op de regio, samen met partners
    •   Bewaken van de samenhang tussen de MRA-activiteiten en hun bijdrage aan de visie
    •   Uitdragen van de visie (promotie)
    •   Actualiseren van de strategische agenda in 2024, of eerder als daartoe aanleiding is


    2. Samenwerking Rijk en EU
    Doel: Goede en vruchtbare samenwerking met het Rijk en de EU.
    •	Coördineren van contacten en samenwerkingen met het Rijk en de EU gerelateerd aan de
        MRA-opgaven
    •	Voeren van een gezamenlijke (internationale) lobbyagenda en daarbij coalities binnen de regio ont-
        wikkelen waar kennisinstellingen en bedrijfsleven onderdeel van kunnen zijn
    •	Zorgen voor de randvoorwaarden binnen de MRA, zoals een juridische basis, expertise, capaciteit
        en procesafspraken, waarmee de kansen op het verkrijgen van fondsen van het Rijk en Europa voor
        MRA-opgaven wordt vergroot


    3. De MRA als netwerkorganisatie
    Doel: De kracht van het MRA-netwerk vergroten en beter benutten, en sterkere verbindingen tussen het
    MRA-netwerk en partners (andere overheden zoals het Rijk en de waterschappen, Amsterdam Economic
    Board en ook breder het bedrijfsleven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, etc.).
    •	Verder ontwikkelen van de MRA als netwerkorganisatie door overzichtelijke communicatie over activi-
        teiten, contactpersonen per onderwerp, netwerkactiviteiten als congressen en/of thematische bijeen-
        komsten
    •   Vanuit de MRA-activiteiten netwerken opbouwen in en tussen de deelregio’s
    •	Gericht ontwikkelen van relaties met andere stedelijke regio’s op basis van gedeelde opgaven enbe-
        langen


    4. KennisHuis MRA
    Doel: Inzicht bieden in relevante ontwikkelingen in de Metropoolregio Amsterdam en ontsluiten van
    binnen de MRA beschikbare kennis en expertise.
    •	Zorgen voor duiding van ontwikkelingen binnen de MRA, waarbij jaarlijks belangrijke ontwikkelingen en
        trends met het netwerk worden gedeeld, in samenwerking met regionale en nationale kennisinstellin-
        gen
    •	Zorgen voor goede ontsluiting van de binnen de MRA beschikbare kennis en expertise, uitgevoerde
        onderzoeken en ontwikkelde handreikingen


    5. Verantwoording
    Doel: Degelijke verantwoording van de MRA-activiteiten en transparantie.
    •	Zorgen voor heldere en overzichtelijke verantwoording van de activiteiten van de MRA aan gemeen-
        teraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van de Vervoerregio Amsterdam.
    •   Zorgen dat de verantwoording tijdig plaatsvindt en dat informatie online goed vindbaar is




MRA Agenda 2020-2024                                                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                      Opdracht 1
                            Werk maken van een
                        veerkrachtige, inclusieve
                       en schone MRA-economie

               Versterk de internationale concurrentiepositie van de Metropool-
               regio Amsterdam door werk te maken van een veerkrachtige, in-
               clusieve en schone economie in de MRA. Zorg voor economische
               versterking van de verschillende deelregio’s buiten de kernstad
               Amsterdam, geef richting aan de transitie van de arbeidsmarkt
               en jaag innovatie aan op het gebied van circulaire economie en
               energietransitie.


MRA Agenda 2020-2024                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Karakteristiek                                                   Om de druk op ruimte te verlichten, wordt gestreefd naar
De Metropoolregio Amsterdam huisvest 300.000 bedrij-             efficiënter ruimtegebruik en transformatie van extensief
ven die goed zijn voor 1,5 miljoen banen. Met een sterke         gebruikte gebieden. Ook de regio kan een rol spelen in
mix van grote, middelgrote en kleine bedrijven, start-ups,       het verlichten van de druk. De vraag is hoe de druk op
scale-ups en multinationals is de MRA een van de Europe-         Amsterdam kan worden gebruikt om de andere gebieden
se economische topregio’s. Internationaal blinkt de regio        in de MRA structureel economisch te versterken en de be-
uit in een hoogwaardige diensteneconomie en aantrekke-           reikbaarheid van werk te vergroten.
lijke stedelijke voorzieningen en de regio kenmerkt zich
door een sterke specialisatie in creatieve industrie, financi-   Innovatieve, klimaatbestendige en schone economie:
ële en zakelijke dienstverlening, tech, life sciences & health   Een toekomstbestendige economie is een innovatieve,
en hoogwaardige logistiek. De positie van Amsterdam als          klimaatbestendige en schone economie. De MRA heeft
internationale datahub, Schiphol en de haven spelen hier-        wat betreft dat laatste een grote opgave met de haven
bij een cruciale rol. De MRA is internationaal de meest          die gespecialiseerd is in overslag van fossiele grondstoffen
concurrerende regio van het land en kent al jaren een bo-        en zware industrie en met de sterk ontwikkelde luchtvaart.
vengemiddelde economische groei ten opzichte van het             Bovendien betekent de omschakeling naar een circulaire
landelijk gemiddelde. Daarmee is de MRA een belangrijke          economie extra groei in de behoefte aan bedrijventer-
economische motor van Nederland.                                 reinen. Daarnaast vraagt het sluiten van kringlopen van
                                                                 grondstof- en voedselstromen een andere relatie tussen
                                                                 productie en consumptie en daarmee ook tussen stad en
Wat is er aan de hand?                                           land. Agrarische bedrijven staan daarbij met kringloop-
Conjunctuur en veerkracht: De Metropoolregio Amster-             landbouw voor een forse transitie. Tot slot zijn er vitale
dam is een belangrijke motor van de Nederlandse eco-             infrastructuren en risicovolle bedrijven die momenteel
nomie en tijdens de economische crisis is de MRA ook de          kwetsbaar zijn voor extreme weersomstandigheden. Te-
meest schokbestendige regio gebleken. Tegelijkertijd zijn        gelijkertijd zijn er ook kansen. Met de schaalgrootte van
er binnen de regio grote verschillen in de conjunctuurge-        de MRA kunnen regionale grondstof- en voedselstromen
voeligheid en economische veerkracht. Sommige gebie-             worden aangepakt en kunnen gemeenten door gezamen-
den hebben specialisaties die conjunctuurgevoeliger zijn         lijk in te kopen massa maken om de circulaire economie
dan andere, denk aan industrie, bouw en uitzendbranche.          aan te jagen. De regio biedt op diverse plekken, zoals met
In die gebieden gingen tijdens de crisis veel banen ver-         Flevokust Haven, ruimte voor de transitie naar een circulai-
loren, terwijl Amsterdam goed bleef presteren. Kijken we         re productie-economie. En als het gaat om innovatie heeft
naar de toekomst, dan vraagt de toekomstbestendigheid            de regio met haar strek ontwikkelde kenniseconomie en
van diverse specialisaties binnen de regio om aandacht. Zo       positie als een van de Europese digitale hubs een troef in
verandert de financiële sector snel door automatisering,         handen om als innovatieve regio voorop te blijven lopen.
heeft internet veel invloed op ontwikkelingen in de medi-        Digitalisering vraagt echter ook verdere groei van de digi-
asector en zullen de transitie naar een circulaire economie      tale infrastructuur (datacenters en digitale netwerken als
en de energietransitie van grote betekenis zijn voor de hui-     5G en glasvezel) en dat betekent tevens een groeiende
dige activiteiten in het Noordzeekanaalgebied.                   energiebehoefte. Het huidige elektriciteitsnet is daar niet
                                                                 op berekend, bovendien ligt er al een grote opgave in het
Ruimte voor werken: De agglomeratievoordelen die                 voorzien in duurzame energie voor de huidige behoefte.
de regio worden toegedicht, komen vooral tot uiting in           Daarnaast hebben de aanleg van 5G en datacenters een
Amsterdam. Daar concentreren zich de activiteiten die            grote ruimtelijke impact.
het meeste baat hebben bij de voordelen van nabijheid
(kennisintensieve en consumptiegerichte sectoren). Bij het       Transitie van de arbeidsmarkt: Met digitalisering, tech-
huidige, gunstige economische tij neemt de druk op de            nologische innovatie en de transitieopgaven verandert de
kernstad momenteel echter zodanig toe, dat de voordelen          vraag naar arbeid. Er zijn andere vaardigheden (skills) no-
dreigen om te slaan in nadelen: ruimtegebrek voor wo-            dig en in vakgebieden als de energiesector en IT groeit
nen en werken en hoge vastgoedprijzen. Dure kantoren,            de behoefte aan arbeidskrachten. Deze ontwikkelingen
winkels en bedrijfspanden en het feit dat het voor som-          maken dat blijvend inzetten op de ontwikkeling van kennis
mige groepen te duur wordt om dicht bij werk te wonen,           en competenties van de beroepsbevolking een belangrijk
kunnen Amsterdam en regio minder aantrekkelijk maken.            aandachtspunt is. Digitalisering en flexibilisering zorgen er




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                            17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>verder voor dat de arbeidsmarkt polariseert. Waar door        schikbaarheid en bereikbaarheid van werk. De doelgroep
automatisering banen in het middensegment verdwijnen,         woont vaak in de periferie met matige openbaar vervoer-
groeit de werkgelegenheid aan de bovenkant en onder-          verbindingen en de kosten om naar het werk te komen zijn
kant van de arbeidsmarkt. Aan de bovenkant van de ar-         voor hen relatief hoog (vervoersarmoede). Daarbij komt
beidsmarkt zijn tekorten, waardoor de lonen stijgen. Aan      dat banen die nu nog bestaan, aan het verdwijnen of sterk
de onderkant is juist een overschot, waarbij middelbaar       aan het veranderen zijn en het werk dat er is, is veelal van
opgeleiden laagopgeleiden verdringen. Door dit over-          tijdelijke aard (onzekerheid). Regionaal zijn er verschillen
schot en flexibilisering van de arbeidsmarkt (flexwerk) ko-   in bevolkingssamenstelling en het opleidingsniveau van
men de lonen hier nog meer onder druk.                        de beroepsbevolking. De dreigende stagnatie aan de on-
                                                              derkant van de arbeidsmarkt verscherpt zodoende ook de
Krapte op de arbeidsmarkt: De recordkrapte op de ar-          regionale disbalans op de arbeidsmarkt.
beidsmarkt remt de economische groei en is daarnaast
ongunstig voor (publieke) sectoren als onderwijs en zorg.     Internationalisering: De Metropoolregio Amsterdam is
De mismatch op de arbeidsmarkt is een van de oorzaken         internationaal de meest concurrerende regio van Neder-
van de krapte. Vraag en aanbod sluiten niet op elkaar aan,    land. Dat uit zich in een groeiend aantal multinationals en
vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Waar de          buitenlandse werknemers in de regio. Met de werving van
ene sector te maken heeft met overschotten, kampt de          buitenlandse werknemers worden moeilijk te vullen vaca-
andere met tekorten. Tekorten in sectoren als techniek,       tures gevuld. Internationalisering vraagt een toegankelijke
zorg en onderwijs zullen de komende jaren met vergrijzing     woningmarkt en goede voorzieningen voor buitenlandse
verder oplopen. In antwoord op de tekorten wordt ingezet      werknemers, zoals meertaligheid in het openbaar vervoer
op bijscholing en omscholing, het aantrekken van buiten-      en internationaal onderwijs. Tegelijkertijd is het een uit-
landse werknemers en verdere automatisering.                  daging om nadelige effecten van internationalisering het
                                                              hoofd te bieden. Met internationalisering neemt, tot slot,
Stagnatie onderkant arbeidsmarkt: Aan de onderkant            de afhankelijkheid van geopolitieke ontwikkelingen toe,
van de arbeidsmarkt is sprake van een hardnekkige dub-        net als die van nationaal beleid ten aanzien van immigratie
bele mismatch, tussen vraag en aanbod én tussen be-           en buitenlandse handel.




          MRA Agenda 2020-2024                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Onze ambitie
Bespreekpunten bestuurlijke tafel

Waar zetten we op in?                                             verstedelijking, toename van datacenters en klimaatver-
•	Met een gezamenlijke economische strategie zorgen              andering
    we voor spreiding van economische dynamiek en eco-        •	We zetten stevig in op samenwerking met partners zo-
    nomische versterking van de deelregio's buiten de             als het Rijk, bedrijfsleven en kennisinstellingen (via de
    kernstad Amsterdam. De strategie gaat specifiek in            Amsterdam Economic Board) ten bate van de regiona-
    opde opgave van transformatie van werklocaties in de          le economische strategie en uitvoering
    regio en geeft richting aan:
•	Lokaal beleid op het gebied van werkmilieus en de          Beoogd effect
    kantoren- en bedrijvenmarkt                               •	Versterking van het economisch profiel van de afzon-
•   Activiteiten op het gebied van marketing en acquisitie        derlijke deelregio's en de MRA als geheel
•	We zetten in op (internationale) marketing en acquisi-     •   Groei werkgelegenheid in de afzonderlijke deelregio's
    tie voor de gehele MRA                                    •	Verlichten druk op de kantoren- en bedrijvenmarkt in
•	We bepalen gezamenlijk de speerpunten voor het re-             deelregio Amsterdam en tegengaan leegstand com-
    gionale onderwijs-arbeidsmarktbeleid met oog op de            mercieel vastgoed in de deelregio's buiten Amsterdam
    transitie van en de mismatch op de arbeidsmarkt en de     •	
                                                                Transformatie van voor transformatie aangemerkte
    transitieopgaven                                              werklocaties
•	Met een gezamenlijk investeringsfonds jagen we inno-       •	Tegengaan tekorten en mismatch op de arbeidsmarkt
    vatie ten behoeve van de transitieopgaven aan                 en mobiliseren onbenut arbeidspotentieel
•	We willen, met partners, werken aan een duidelijk en       •	Groei arbeidsaanbod ten behoeve van de transitie op
    duurzaam toekomstperspectief voor Schiphol, Lelystad          gaven
    Airport en de haven/het Noordzeekanaalgebied              •	Voorkomen van knelpunten in de energievoorziening
•	We zorgen voor een gezamenlijke visie op het toe-              en in de data-infrastructuur
    komstperspectief van datahub AMS-IX en voor zorg-         •	Groei initiatieven die bijdragen aan circulaire econo-
    vuldige en verantwoorde ontwikkeling van de data-in-          mie, energietransitie en klimaatbestendigheid
    frastructuur in de regio                                  •	Goed functionerende triple-helix-samenwerking voor
•	We werken aan een toekomstbestendige regionale ener-           het werken aan de regionale economie
    gie-infrastructuur, met het oog op de energietransitie,




                Hoe gaan we dat doen?
                Uitvoeringslijnen

                1. Regionale economische strategie
                Doel: Een gezamenlijke koers voor de inzet van de MRA en afzonderlijke deelnemers op economische
                ontwikkeling in de regio (inclusief onderwijs-arbeidsmarkt en innovatiebeleid), algemene promotie in lijn
                met deze strategie.
                •	Inhoud geven aan de regionale economische strategie voor de Metropoolregio Amsterdam, in nauwe
                    samenhang met de verstedelijkingsstrategie en de lange termijn strategie voor het mobiliteitssysteem
                •   (Inter)nationale promotie van de economische kracht van de regio en deelregio's
                •   Monitoren van de regionale economische strategie voor de MRA


                2. Werkmilieus (Plabeka)
                Doel: Ontwikkeling van werkmilieus in de MRA in lijn met de regionale economische strategie en
                bijdragen aan de verduurzaming van bedrijventerreinen, profilering en acquisitie in lijn met de regionale
                economische strategie en goede begeleiding van bedrijfsverhuizingen binnen de regio ten behoeve van
                transformatie van werklocaties.




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                         19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>    •	Regie voeren op de ontwikkeling van werkmilieus op basis van de regionale economische strategie
        en de verstedelijkingsstrategie (opgave 2), met bijzondere aandacht voor verduurzaming van bedrij-
        venterreinen
    •	Gezamenlijke profilering en marketing van de werkmilieus en gezamenlijke acquisitie in lijn met de
        regionale economische strategie
    •	Uitwerken van een 'overloopstrategie', met onder meer een bedrijvenloket voor centrale coördinatie
        van bedrijfsverhuizingen bij de transformatie van werklocaties


    3. Human Capital
    Doel: Regie op de regionale arbeidsmarkt (in samenwerking met de arbeidsmarktregio's) en op regionaal
    onderwijs-arbeidsmarktbeleid, uitvoering van relevante onderwijs-arbeidsmarktprogramma's en een aan-
    trekkelijk vestigingsklimaat voor internationaal talent met inzet op de toegankelijkheid van de arbeids-
    markt en basisvoorzieningen als wonen en onderwijs.
    •	Opzetten en uitrollen van Human Capital Agenda’s voor cruciale sectoren en met oog voor de be-
        staande mismatch op de arbeidsmarkt, een voorbeeld is de Human Capital Agenda Energietransitie
    •	Coördineren van en participeren in publiek-private samenwerkingen gericht op de aansluiting van on-
        derwijs en arbeidsmarkt en 'leven lang ontwikkelen' in het licht van de transitie van de arbeidsmarkt,
        voorbeelden zijn House of Skills en TechConnect
    •	Activiteiten die bijdragen aan de toegankelijkheid van de arbeidsmarkt, de woningmarkt en onderwijs
        voor internationaal talent en hun gezinnen


    4. Aanjagen marktinitiatieven voor de transitieopgaven
    Doel: Aanjagen van initiatieven van marktpartijen die bijdragen aan de transitieopgaven zoals de om-
    schakeling naar een circulaire economie (sluiten grondstof- en voedselkringlopen), energietransitie en
    klimaatbestendigheid.
    •	Organiseren publiek-private financieringsmogelijkheden om een bijdrage te leveren aan de versnel-
        ling van de regionale transitieopgaven, waarbij verbinding wordt gelegd met Invest-NL
    •	Innovatie ten behoeve van de transitieopgaven aanjagen met pilots, optreden als launching customer
        (bijvoorbeeld door circulaire inkoop) en het verbinden van het regionale bedrijfsleven aan (internatio-
        nale) investeerders
    •	Wegnemen belemmeringen in wet- en regelgeving bij initiatieven op het gebied van circulaire econo-
        mie, energietransitie en klimaatbestendigheid


    5. Energie-infrastructuur en data-infrastructuur
    Doel: In aanvulling op de trajecten van de regionale energiestrategieën (RES'en) werken aan een toe-
    komstbestendige energie-infrastructuur en zorgvuldige verdere ontwikkeling van de data-infrastructuur
    in de regio.
    •	Regionale afstemming over en inzet op een toekomstbestendige energie-infrastructuur, met speci-
        fieke aandacht voor de rol van het Noordzeekanaalgebied daarin. Om de energietransitie te laten
        slagen en de ambities van de MRA op andere terreinen te kunnen realiseren, is een toekomstbesten-
        dige energie-infrastructuur cruciaal. Dit vraagt om samenwerking en afstemming tussen regionale
        overheden, Rijk en netbeheerders en om een brede integrale aanpak
    •	Ontwikkeling en ontsluiting van kennis op het terrein van energietransitie, voorbeelden zijn het warm-
        tekoudeprogramma en smart energy systems
    •	Regionale afstemming bij de ontwikkeling van datacenters met een MRA-brede datacenter-strategie,
        met aandacht voor energievoorziening en optimale benutting van restwarmte
    •   Regionale afstemming bij de uitrol van 5G in de regio




MRA Agenda 2020-2024                                                                                        20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                     Opdracht 2
                                 Bouwen voor de
                        woningbehoefte en met
                       groei de leefkwaliteit van
                          het geheel versterken

               Versterk het functioneren en de leefkwaliteit van de
               Metropoolregio Amsterdam door te zorgen voor evenwichtige
               groei van de regio. Houd de woningbouwproductie op peil
               en maak werk van een gebalanceerde spreiding van wonen,
               werken, voorzieningen en toerisme, gefaciliteerd door een goed
               functionerend metropolitaan mobiliteitssysteem en ingebed
               in een robuust landschappelijk raamwerk. Zorg ervoor dat de
               groei van de regio bijdraagt aan een metropool die mensen
               samenbrengt, waar ook mensen met een laag of middeninkomen
               een woning kunnen betalen en waar alle inwoners profiteren van
               banen, onderwijs en (stads)cultuur. En zorg ervoor dat ruimtelijke
               ontwikkeling bijdraagt aan het waarborgen en realiseren van een
               veilige (klimaatadaptieve), gezonde en duurzame leefomgeving.



MRA Agenda 2020-2024                                                            21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Karakteristiek                                                             en daarmee voor ruimtebehoefte voor wonen, werken en
De Metropoolregio Amsterdam onderscheidt zich interna-                     verblijven. Betaalbare ruimte voor woningzoekers, startende
tionaal met een hoge leefkwaliteit. De polycentrische ste-                 bedrijven en kunstenaars wordt steeds schaarser. De ruim-
delijke regio biedt een fijnmazig stedelijk landschap en on-               tevraag is ongelijkmatig verdeeld over de regio. De druk is
derscheidende kernen met elk hun eigen culturele identiteit                het hoogst in Amsterdam, maar spreidt zich geleidelijk over
op korte afstand van elkaar. Binnen de MRA vind je dorpse,                 de regio uit. De regionale bouwopgave is groot. Volgens de
suburbane en hoogstedelijke omgevingen, historische bin-                   laatste prognoses groeit de woningbehoefte tot 2040 met
nensteden en nieuwe stedelijkheid. Dit alles ingebed in een                minimaal 250.000 woningen. Om het waardevolle landschap
gevarieerd landschap: duinen, eeuwenoude veenweidege-                      te behouden, is het uitgangspunt is zo veel mogelijk bin-
bieden, landschap getekend door het industriële verleden                   nenstedelijk te bouwen, maar dat is een complexe opgave.
en heden, heide en bos, moderne polders, wilde natuur en                   De toenemende verdichting stuit op steeds meer weerstand
de plassen en binnenmeren. De Metropoolregio Amster-                       bij inwoners. Binnen de ruimtevraag lijken wonen en werken
dam biedt een menselijke maat, een rijk palet aan woonmi-                  bovendien concurrenten van elkaar te worden. Waar veel
lieus, een aantrekkelijk stedelijk voorzieningenaanbod met                 soorten werk goed gemengd kunnen worden met wonen, is
veel culturele voorzieningen en volop recreatiemogelijkhe-                 er ook bedrijvigheid die omwille van een veilige en gezonde
den. Ook is er een redelijk gelijke verdeling van welvaart,                leefomgeving niet met wonen kan worden gecombineerd.
waarbij er binnen de regio wel verschillen zijn tussen gebie-              Veel woningzoekenden geven daarnaast de voorkeur aan
den, maar geen harde scheidslijnen.                                        rustig wonen. Groei betekent ook toenemende mobiliteits-
                                                                           behoefte en drukte en verkeeropstoppingen binnen de re-
                                                                           gio en op de verbindingen naar buiten. De vraag is zodoen-
Wat is er aan de hand?                                                     de wat voor de groei een verstandige strategie is.
Urgente woonopgave: De Metropoolregio Amsterdam
kampt met een fors woningtekort en de komende decennia                     Sociaalmaatschappelijke effecten van ruimtelijke ontwik-
wordt een sterke verdere groei van de bevolking verwacht.                  kelingen: Ruimtelijke en sociaalmaatschappelijke thema’s
Bovendien staat de betaalbaarheid van de woningen in veel                  raken elkaar als het gaat om wonen, werk, voorzieningen en
delen van de regio ernstig onder druk. Om te voorkomen                     bereikbaarheid. Bij wonen gaat het over de toegankelijkheid
dat het tekort oploopt in plaats van kleiner wordt, zal de                 van de woningmarkt voor lage en middeninkomens, die
bouwproductie komende jaren hoog gehouden moeten                           op steeds meer plekken in de metropoolregio onder druk
worden. Met het Rijk hebben we als regio afgesproken tot                   staat. Een opgave is het voorkomen van uitsortering van in-
2025 gemiddeld 15.000 woningen per jaar te bouwen. Een                     komensgroepen en concentraties van mensen met een soci-
forse opgave die grotendeels via complexe binnenstedelijke                 aaleconomische achterstand. De veerkracht van gemeenten
gebiedsontwikkelingen moet worden ingevuld. Bovendien                      en de leefbaarheid van buurten kan daarmee onder druk
moet de bouw van nieuwe woningen ook bijdragen aan                         komen te staan. Ook werkt dit tekorten aan arbeidskrachten
een toekomstbestendige en betaalbare woningvoorraad.                       zoals leraren, politieagenten en zorgverleners in de hand.
De grootste uitdaging bij die twee opgaven zit echter bij                  Aan de andere kant is er toenemende concentratie van werk
de bestaande voorraad. De woonopgave vraagt er dan ook                     en stedelijke voorzieningen (onderwijs, zorg, cultuur) op
om dat we gezamenlijk keihard werken aan het oplossen van                  bepaalde plekken in de regio. Dit leidt tot langere reisaf-
knelpunten en het verbeteren van het functioneren van de                   standen, hogere reiskosten en drukte op de weg en in het
woningmarkt als geheel.                                                    openbaar vervoer. In sommige gebieden in de MRA is bo-
                                                                           vendien sprake van vervoersarmoede: beperkt aanbod van
Druk op de ruimte: In de regio is al decennialang sprake                   openbaar vervoer. Slechte bereikbaarheid van werk en voor-
van druk op de ruimte en verschillend gebruik dat niet altijd              zieningen en lange reisafstanden hebben negatieve gevol-
even goed samengaat. Het negatieve effect van Schiphol op                  gen voor ontwikkelingsmogelijkheden, baankansen en het
de omringende gebieden is daarvan een goed voorbeeld.                 2
                                                                           algemene welzijn. Opgaven zijn zodoende het zorgen voor
De druk op de ruimte wordt echter steeds groter en ook                     een goede mix van mensen (woningsegmenten) in de regio
meer voelbaar. De (internationale) aantrekkingskracht van                  en binnen de deelregio’s, nabijheid van wonen, werken en
de MRA zorgt voor groei van inwoners en werkgelegenheid                    voorzieningen en goede en betaalbare mobiliteit.




 Ten aanzien van de ontwikkeling van Schiphol zijn voor de MRA de afspraken van
2


 en via het samenwerkingsverband Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS) leidend.



             MRA Agenda 2020-2024                                                                                                  22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Landschappelijke opgaven: De gevarieerde landschappen            noemde kwaliteiten onder druk komen te staan. ‘Overtoe-
in de Metropoolregio Amsterdam leveren een belangrijke           risme’ leidt op diverse plekken tot overlast en verschraling
bijdrage aan een gezonde leefomgeving en zijn in grote           van het voorzieningenaanbod en vakantieverhuur verstoort
mate bepalend voor een aantrekkelijk woon- en vestigings-        de woningmarkt en sociale samenhang in buurten. Tegelij-
klimaat. Het metropolitane landschap wordt echter gecon-         kertijd zijn er kansen om toerisme en recreatie in de regio
fronteerd met grote en complexe opgaven. De biodiversi-          meer te spreiden en zijn er delen van de regio waar groei
teit neemt af. Er is meer ruimte nodig voor de opwekking         van toerisme en recreatie juist kan bijdragen aan versterking
van duurzame energie dan binnenstedelijk kan worden              van de lokale economie.
opgelost. Klimaatadaptatie stelt nog hogere eisen aan wa-
terbeheer en vraagt meer ruimte voor waterberging. In de         Grote verduurzamingsopgave leefomgeving: De gevol-
veenweidegebieden is sprake van problematische bodem-            gen van klimaatverandering worden met extreem weer en
daling. Veenoxidatie leidt daar tot een gemiddelde daling        sterke afname van biodiversiteit steeds tastbaarder en het
van een centimeter per jaar en uitstoot van broeikasgassen       bewustzijn over de mogelijk desastreuze gevolgen van zee-
CO2 en methaan. Ook de agrarische sector is sterk in be-         spiegelstijging op lange termijn groeit. Een andere omgang
weging, zoals de transitie naar kringlooplandbouw. Door          met onze leefomgeving is noodzakelijk. De opgaven daarbij
de toename van woningen, bedrijvigheid en toerisme in de         zijn: minder energiegebruik en effectiever materiaalgebruik
regio groeit tegelijkertijd de behoefte aan groen en open        in de gebouwde omgeving, verminderen van de stikstof-
landelijk gebied om in te ontspannen en recreëren. Al met        depositie, het inpassen van duurzame energieopwekking,
al leidt dit tot een toenemende druk en veranderingen van        het accommoderen van lokale kringlopen van circulaire pro-
het landschap. Het antwoord geven op deze opgaven en             ductie en consumptie, minder afval, het verduurzamen van
kansen vraagt het slim verbinden van opgaven en financie-        ons mobiliteitssysteem, het versterken van de biodiversiteit
ringsmogelijkheden. Dat is echter gecompliceerd doordat          en aanpassing van de leefomgeving aan veranderende en
de verantwoordelijkheid voor beheer en ontwikkeling van          meer extreme weersomstandigheden en overstromings-
het landschap is versnipperd.                                    risico’s. Groei en de daarmee gepaarde verstedelijking
                                                                 compliceert deze opgaven, maar biedt ook kansen om de
Balans in toerisme: De huidige kwaliteiten van de leefom-        opgaven van antwoorden te voorzien. De landelijke ambi-
geving zoals ons landschap, rijke cultuurhistorie, voorzienin-   tie is een klimaatneutraal, klimaatadaptief Nederland met
gen, het cultuuraanbod en de horizontaal georganiseerde          een volledig circulaire economie in 2050. De stedelijke re-
samenleving, zorgen voor aantrekkingskracht, niet alleen         gio is het schaalniveau om deze ambitie te concretiseren en
op nieuwe inwoners, maar ook op bezoekers uit binnen- en         daadwerkelijk te realiseren. De MRA-samenwerking speelt
buitenland. Het succes zorgt er op steeds meer plekken –         zodoende een cruciale rol in deze opgaven.
ook buiten Amsterdam en de Zaanse Schans – voor dat ge-




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                            23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Onze ambitie
Bespreekpunten bestuurlijke tafel

Waar zetten we op in?                                             gen aan een betere balans tussen inwoners, bedrijven
•   Met een regionale verstedelijkingsstrategie werken we,        en bezoekers
    samen met het Rijk, aan een duurzame, sociaal-maat-       •   We zetten stevig in op samenwerking met partners zo-
    schappelijk en economisch sterke metropoolregio,              als het Rijk en partijen in de woningmarkt ten bate van
    waarbij het verstedelijkingsconcept van de polycentri-        de verstedelijkingsopgave en de woonopgave, onder
    sche metropool de basis vormt voor verdere ontwikke-          meer met uitvoering van de Woondeal
    ling. De strategie zorgt met integraal te ontwikkelen
    gebieden voor samenhang en synergie tussen ontwik-        Beoogd effect
    kelingen op het gebied van wonen, werken, mobiliteit,     •   Samenhangende en aan elkaar gekoppelde ontwikke-
    landschap en de transitieopgaven. Specifieke aandacht         lingen op het gebied van wonen, werken, mobiliteit,
    gaat daarbij uit naar de vastgestelde Sleutelgebieden         landschap, energie en klimaatadaptatie
    en ov-knooppunten en de energie-infrastructuur            •   Tegengaan uitsortering van economische functies, een
•   We maken en monitoren afspraken voor voldoende                goede spreiding en bereikbaarheid van werk en voor-
    en toekomstbestendig woningaanbod (in nieuwbouw               zieningen
    en bestaande voorraad) aansluitend op de woningbe-        •   Verbeteren bereikbaarheid van banen, onderwijs en
    hoefte en met oog voor de veranderende woningvraag            voorzieningen voor inwoners van de MRA
    en verduurzamingsopgaven. Bijzondere aandacht gaat        •   Voldoende woningbouwproductie in de Metropoolre-
    daarbij uit naar betaalbaar woningaanbod voor lage en         gio Amsterdam en de afzonderlijke deelregio’s (totaal
    middeninkomens met een evenwichtige spreiding over            15.000 woningen per jaar tot 2025) en voldoende plan-
    de regio                                                      capaciteit voor de lange termijn
•   We maken en monitoren afspraken om de woning-             •   Woningaanbod dat zo veel mogelijk aansluit op de wo-
    bouwproductie op peil te houden, met productieaf-             ningbehoefte (prijs/type woning/woonmilieu) met een
    spraken per regio                                             woningmarkt die ook toegankelijk is voor mensen met
•   We zorgen dat de biodiversiteit, landschappelijke             een laag of middeninkomen
    waarden en recreatiemogelijkheden worden behouden         •   Tegengaan uitsortering op de woningmarkt, een goe-
    en versterkt                                                  de mix van mensen (en woningmarktsegmenten) over
•   We maken afspraken over de aanpak van prioritaire in-         de regio
    vesteringsopgaven in het landschap                        •   Het realiseren van een robuuste structuur van diverse
•   We zorgen voor overzichtelijke en slagvaardige gover-         landschapen met een hoge landschappelijke kwaliteit
    nance van het landschap                                       en biodiversiteit, veel mogelijkheden voor recreatie en
•   We stellen gezamenlijke normen of minimale eisen bij          waarin bodemdaling grotendeels wordt tegengegaan
    nieuwbouw en gebiedsontwikkeling op het gebied van        •   Verduurzaming van de gebouwde omgeving:
    circulaire economie, energietransitie en klimaatadapta-   •   klimaatneutrale en klimaatbestendige nieuwbouw en
    tie om te zorgen voor een gelijk speelveld voor markt-        gebiedsontwikkeling
    partijen                                                  •   nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan verduurzaming
•   We zetten in op het toegankelijk maken en versterken          van de bestaande gebouwde omgeving
    van de culturele en recreatieve rijkdom van de regio      •   Meer inwoners van de MRA profiteren van de culturele
    voor alle inwoners en bezoekers                               instellingen in de MRA
•   We werken aan spreiding van toerisme om bij te dra-       •   Spreiding van toerisme over de regio




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                       24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>    Hoe gaan we dat doen?
    Uitvoeringslijnen

    1. Verstedelijkingsstrategie
    Doel: Een gezamenlijke koers voor de ruimtelijke ontwikkeling van de MRA die bijdraagt aan een duurza-
    me, sociaal-maatschappelijk en economisch sterke metropoolregio en zorgt voor samenhang tussen ont-
    wikkelingen op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, landschap en de transitieopgaven. Specifieke
    aandacht gaat daarbij uit naar integraal te ontwikkelen gebieden, zoals Sleutelgebieden en ov-knoop-
    punten.
    •   Inhoud geven aan de verstedelijkingsstrategie voor de Metropoolregio Amsterdam, in nauwe samen-
        hang met de lange termijn strategie voor het mobiliteitssysteem, de regionale economische strategie
        en de MRA-inzet op een toekomstbestendige regionale energie-infrastructuur
    •   Monitoren van de verstedelijkingsstrategie


    2. Wonen
    Doel: Afspraken voor voldoende en toekomstbestendig woningaanbod aansluitend op de woningbe-
    hoefte, in het bijzonder betaalbaar woningaanbod voor lage en middeninkomens met een evenwichtige
    spreiding over de regio. Uitvoering van de tussen het Rijk en regio gesloten Woondeal, welke inzet op
    verhogen van de woningbouwproductie, verbetering van het functioneren van de woningmarkt en leef-
    baarheid.
    •   Zorgen voor concrete afspraken over spreiding van woningaantallen, -typen en -segmenten, waar-
        bij zowel nieuwbouw als de bestaande woningvoorraad in ogenschouw wordt genomen. Specifieke
        aandacht gaat hierbij uit naar de Sleutelgebieden, grote gebiedsontwikkelingen die bijdragen aan de
        kracht van de regio en de identiteit van de kernen daarbinnen
    •   Regie voeren op en stimuleren en faciliteren van de woningbouwproductie, met oog voor tempo en
        kwaliteit, en zorgen voor productieafspraken per deelregio, in samenwerking met marktpartijen en
        corporaties
    •   Samenwerken met het Rijk om, met behulp van diverse pilots, toe te werken naar een nieuw rijkspro-
        gramma voor stedelijke vernieuwing
    •   Monitoren van de woningmarkt en zorgen voor uitwisseling van kennis over de woningmarkt


    3. Landschap
    Doel: Landschapsinclusieve ontwikkeling in de MRA, aanpak prioritaire investeringsopgaven in het land-
    schap en verbetering governancestructuur.
    •   Binnen de uitvoeringslijnen van de MRA uitwerken hoe landschappelijke kwaliteit en biodiversiteit
        kan worden versterkt, met name bij verstedelijkingsstrategie, energietransitie, klimaatadaptatie en
        mobiliteit (o.a. door inzet op ‘buitenpoorten’, ov-haltes in het groen)
    •   Adviseren van MRA-deelnemers over behoud en versterking van landschappelijke en erfgoedwaar-
        den
    •   Identificeren prioritaire investeringsopgaven in het landschap
    •   Met partners ontwikkelen van businesscases voor de prioritaire investeringsopgaven, door slimme
        verbindingen tussen de verschillende opgaven in het landschap
    •   Slimmer organiseren van de verantwoordelijkheden voor beheer en ontwikkeling van het landschap


    4. Transitieopgaven leefomgeving
    Doel: Aanjagen van de transitieopgaven in de gebouwde omgeving en het landschap.
    •   Agenderen opgaven in de leefomgeving, en mogelijke oplossingsrichtingen, als het gaat om klimaat-
        adaptatie, energietransitie en circulaire economie en zorgen voor integraliteit op deze thema’s in de
        activiteiten van de MRA-samenwerking
    •   Toekomstbestendige nieuwbouw en gebiedsontwikkeling aanjagen met pilots, prijsvragen en het




MRA Agenda 2020-2024                                                                                      25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>        toepassen van gezamenlijke normen en minimale eisen
    •   Kennis bijeenbrengen en ontsluiten over de impact en aanpak van transitieopgaven in de leefomge-
        ving


    5. Kunst, Cultuur en Erfgoed
    Doel: Bevorderen van de cultuurparticipatie in de gehele MRA en het faciliteren van toekomstbestendige
    cultuur- en erfgoedsectoren in de gehele MRA.
    •   Uitvoeren van Programma Kunst, Cultuur en Erfgoed 2019-2024, met inzet op: samenwerking, toe-
        gankelijkheid van kunst, cultuur en erfgoed voor inwoners en bezoekers, cultuureducatie en talen-
        tontwikkeling, ruimte voor kunst, cultuur, erfgoed en creatieve industrie, en behoud en toekomstbe-
        stendig maken van materieel en immaterieel erfgoed


    6. Recreatie en Toerisme
    Doel: Faciliteren van de groei van het aantal bezoekers aan de metropool Amsterdam op een dusdanige
    wijze dat balans bestaat tussen inwoners, bedrijven en bezoekers.
    •   Uitvoeren van de Strategische Agenda Toerisme in de MRA 2025, met inzet op: het vergroten van
        de mobiliteit van bezoekers, het verbeteren van de informatievoorziening en wayfinding, regionale
        afstemming op het gebied van evenementen, marketing en promotie activiteiten, human capital,
        destinatieontwikkeling en een gezamenlijke strategie verblijfsaccommodaties




MRA Agenda 2020-2024                                                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                          Opdracht 3
                                    Vaart maken met
                                   het metropolitaan
                                  mobiliteitssysteem

              Zorg – in nauwe samenhang met de andere bestuurlijke
              opdrachten – voor een regionaal mobiliteitssysteem, waarmee de
              bereikbaarheid voor inwoners en bezoekers van de regio wordt
              verbeterd, de groei en verdere integratie van de metropoolregio
              mogelijk wordt gemaakt en een omschakeling naar duurzame
              mobiliteit wordt gestimuleerd. Zet daarbij in op een schaalsprong
              van het mobiliteitssysteem: efficiënter gebruik van het huidige
              systeem, uitbreiding van het mobiliteitsnetwerk en het verbinden
              van modaliteiten om het overstappen tussen modaliteiten te
              optimaliseren en zo de hele regio bereikbaar te houden.


MRA Agenda 2020-2024                                                         27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Karakteristiek                                                   de infrastructuur optimaal worden ontwikkeld en benut én
De Metropoolregio Amsterdam functioneert als één grote           uiteindelijk alle modaliteiten schoon zijn. Ook het vermin-
stad met 2,5 miljoen inwoners. Binnen de regio is er name-       deren van de mobiliteitsbehoefte, door slimme verstedelij-
lijk sprake van een grote mate van functionele integratie;       king, kan bijdragen aan de doelen van het Klimaatakkoord.
mensen wonen in de ene gemeente en werken in een ande-           De afspraken van het Klimaatakkoord krijgen een regionale
re, voorzieningen op het gebied van onderwijs, cultuur en        uitwerking in regionale mobiliteitsplannen. Naast duurza-
zorg hebben regionaal betekenis en er zijn vele handelsre-       me mobiliteit is een duurzaam mobiliteitssysteem natuurlijk
laties tussen bedrijven binnen de regio. Dit zorgt ook voor      ook van groot belang. Klimaatbestendigheid is daarbij een
veel verkeersbewegingen – waarvan tachtig procent binnen         groot aandachtspunt, het systeem moet blijven functione-
de grenzen van de MRA – die gefaciliteerd worden door            ren bij extreme weersomstandigheden en rekening houden
een zeer fijnmazig openbaar-vervoer- en wegennetwerk. De         met overstromingsrisico’s.
spits in de regio kenmerkt zich door grote drukte, waarbij
de grenzen van de wegen en het openbaar vervoer bijna            OV-knooppunten als mobiliteitshubs: Vanuit duurzaam-
zijn bereikt. Belangrijk voor de regio is daarnaast haar main-   heids- en leefbaarheidsoverwegingen hanteren steden
portfunctie in lucht- en scheepvaart. Schiphol en de haven       steeds vaker een autoluwe agenda waarbij het primaat
voorzien de regio van haar internationale verbindingen voor      ligt bij lopen, fietsen en openbaar vervoer en autogebruik
personen- en goederenvervoer. Iets wat momenteel nog in          wordt ontmoedigd. Binnen de MRA zijn Amsterdam en
mindere mate geldt voor het spoor.                               Haarlem hier koploper in. In diverse andere steden en ze-
                                                                 ker in het buitengebied van de regio is de auto voorlopig
                                                                 nog het dominante vervoermiddel. Verbeteren van ov- en
Wat is er aan de hand?                                           fietsverbindingen tussen steden en buitengebied ontmoe-
Groeiende woon-werkpendel: De werkgelegenheids–                  digt autogebruik draagt bij aan duurzame mobiliteit. Ook
functie van Amsterdam (en in mindere mate ook Schiphol) is       neemt het belang van het makkelijk kunnen overstappen
de afgelopen jaren sterk gegroeid. Het aantal banen groei-       van de ene modaliteit op de andere – ook wel ketenreis ge-
de er harder dan de bevolking en daarmee is sprake van           noemd – toe. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor
een toenemende woon-werkpendel. Bovendien worden de              ov-knooppunten, die meer als geavanceerde en comforta-
afstanden waarover wordt gereisd ook groter. Deels heeft         bele mobiliteitshubs zullen moeten gaan fungeren.
dit te maken met het waterbedeffect in de woningmarkt:
door stijgende woningprijzen in Amsterdam en directe om-         Innovaties in mobiliteit: De wereld van voertuigtechno-
geving gaan mensen wonen waar huizen meer betaalbaar             logie en verkeersmanagement kent een hoge innovatie-
zijn en dat is op steeds grotere afstand van Amsterdam.          dynamiek. Het aandeel elektrische fietsen en auto’s groeit
Voor de regio wordt de komende jaren nog een zeer sterke         en dat gaat gepaard met een uitbreidingsvraag voor elek-
groei van inwoners en werkgelegenheid verwacht en lijkt          trische laadinfrastructuur. Digitalisering maakt het realtime
de geschetste trend zich door te zetten. Met de groeiende        verbinden van vraag en aanbod van mobiliteit mogelijk
woon-werkpendel neemt de druk op het mobiliteitssysteem          (Mobility as a Service) en biedt mogelijkheden voor het
toe, met meer files, drukke treinen en stations en dreigende     stroomlijnen van verkeer over bestaande infrastructuur.
verkeersinfarcten als gevolg. Tegelijk kunnen we niet meer       Deze ontwikkelingen vragen verdere ontwikkeling van de
automatisch terugvallen op oplossingen uit het verleden,         data-infrastructuur. Daarnaast groeit het aantal deelcon-
zoals meer asfalt of meer treinen inzetten. Gecombineerd         cepten in mobiliteit en zijn er steeds meer nieuwe hybride
vraagt dit om een schaalsprong van het regionale mobili-         voertuigconcepten, waarmee de klassieke verdeling tussen
teitssysteem, waarbij investeringen in mobiliteit in de tijd     vervoersmodaliteiten van ov, auto, fiets en lopen vervaagt.
worden afgestemd op grootschalige woningbouwontwik-              En dan zijn er nog toekomstbeelden met volledig auto-
kelingen.                                                        noom rijdende voertuigen en stedelijke luchtmobiliteit.
                                                                 Aan de ene kant leveren de innovaties kansen op om bij
Verduurzamingsopgave mobiliteit: Mobiliteit is verant-           te dragen aan het oplossen van mobiliteitsvraagstukken,
woordelijk voor bijna een kwart van de totale CO2-uitstoot       aan de andere kant kunnen zij ook leiden tot ongewenste
in Nederland. Als onderdeel van het Klimaatakkoord zijn af-      ontwikkelingen. Voor overheden ligt er een uitdaging om
spraken gemaakt om met een integrale benadering te wer-          adequaat op deze innovatiedynamiek in te spelen.
ken aan een mobiliteitssysteem waarbij alle modaliteiten en




            MRA Agenda 2020-2024                                                                                           28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Goederenvervoer: In het goederenvervoer zijn twee            routes groeit de vraag naar ruimte voor grootschalige dis-
schaalniveaus te onderscheiden: stadslogistiek en main-      tributiecentra.
portlogistiek. Het eerste speelt zich binnen regio’s af
waarbij bouwlogistiek en horeca zorgen voor het groot-       Bekostiging van investeringen in mobiliteit: De opgave
ste deel van de vervoersbewegingen, naast particuliere       om het mobiliteitssysteem mee te laten groeien met de
bezorging en verplaatsing van bijvoorbeeld onderhoud-        groei van de bevolking en economie vraagt omvangrijke
smonteurs. Toename van online aankopen en groei van          investeringen. De opgaven en ambities zijn vele maler
de horecasector zorgen voor groei in de stadslogistiek en    groter dan de beschikbare middelen. Daarbij komt dat de
vraagstukken op het gebied van drukte, luchtkwaliteit en     beschikbare middelen uit het infrastructuurfonds al voor
verkeersveiligheid. De mainportlogistiek speelt op (inter)   langere periode zijn belegd en dat de opbrengsten uit
nationaal schaalniveau met de haven, Schiphol, Greenport     aardgas – de belangrijkste voedingsbron van het fonds
Aalsmeer, Flevokust Haven en Lelystad Airport als belang-    – na 2020 zullen opdrogen. De noodzaak om de investe-
rijke hubs. Een grote rol speelt hier de ontwikkeling van    ringsopgaven zorgvuldig te faseren en te komen tot alter-
centrale Europese transportcorridors, met bundeling van      natieve en innovatieve vormen van bekostiging en finan-
transport langs enkele hoofdroutes waarbij digitalisering    ciering is daarmee groot.
optimale transportplanning mogelijk maakt. Langs deze




          MRA Agenda 2020-2024                                                                                      29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Onze ambitie
Bespreekpunten bestuurlijke tafel

Waar zetten we op in?
•		We maken en monitoren lange-termijn-afspraken voor            landelijk gebied, verkeersveiligheid en een duurzame,
   de benodigde schaalsprong in het mobiliteitssysteem           klimaatbestendige en schone leefomgeving
   van de Metropoolregio Amsterdam. Bijzondere aan-          •		We maken in lijn met de afspraken van het Klimaatak-
   dacht gaat daarbij uit naar:                                  koord werk van het Regionaal programma duurzame
   -   de samenhang met ontwikkelingen op het gebied             mobiliteit
       van wonen en werken                                   •		We zetten in op slagvaardige samenwerking met part-
   -   de bereikbaarheid van economische toplocaties             ners als het Rijk en openbaarvervoerspartners, via sa-
   -   duurzame vormen van mobiliteit en het verminde-           menwerkingen zoals Programma Samen Bouwen aan
       ren van de mobiliteitsbehoefte                            Bereikbaarheid
   -   de verbinding van ov- en autogeoriënteerde mo-
       biliteitssystemen    (overstapmogelijkheden     bij   Beoogd effect
       ov-knooppunten)                                       •   Ontwikkelingen in het mobiliteitssysteem in samen-
   -   de beschikbaarheid en betaalbaarheid van mobili-          hang met ontwikkelingen op het gebied van wonen en
       teit voor alle inwoners van de MRA                        werken
•		We maken en monitoren lange termijn afspraken over        •   Verbeteren van de bereikbaarheid van banen, onder-
   de benodigde investeringen in mobiliteit                      wijs en voorzieningen voor inwoners van de MRA
•		We jagen innovaties op het gebied van slimme en           •   Groei van het aandeel van duurzame vormen van mo-
   duurzame mobiliteit aan, waarbij de gebruiker centraal        biliteit (openbaar vervoer en fiets)
   staat, die bijdragen aan goed bereikbare en aantrek-      •   Verminderde uitstoot CO2, stikstof en fijnstof door
   kelijke steden, adequate ontsluiting van stedelijk en         voertuigen




               Hoe gaan we dat doen?
               Uitvoeringslijnen

               1. Schaalsprong mobiliteitssysteem
               Doel: Een gezamenlijke strategie voor de schaalsprong in het mobiliteitssysteem en de uitvoering daar-
               van met bijzondere aandacht voor de samenhang met ontwikkelingen op het gebied van wonen en
               werken, de bereikbaarheid van economische toplocaties, duurzame vormen van mobiliteit, een klimaat-
               bestendig mobiliteitssysteem, de verbinding van ov- en autogeoriënteerde mobiliteitssystemen (over-
               stapmogelijkheden bij ov-knooppunten) en de beschikbaarheid en betaalbaarheid van mobiliteit voor
               alle inwoners van de Metropoolregio Amsterdam.
               •		Inhoud en uitvoering geven aan de afspraken voor de schaalsprong van het mobiliteitssysteem van de
                   MRA, in nauwe samenhang met de verstedelijkingsstrategie en de regionale economische strategie
               •		Ontwikkelen van alternatieve en innovatieve bekostigingsopties voor de benodigde investeringen in
                   het mobiliteitssysteem
               •		Monitoren en coördineren van de uitvoering van mobiliteitsprojecten in de regio
               •		Monitoren van het functioneren van het regionaal mobiliteitssysteem


               2. Fiets
               Doel: Een samenhangend en hoogwaardig regionaal fietsroutenetwerk, waarop fietsers vlot tussen de
               stedelijke kernen en vanuit het stedelijke gebied de natuur in kunnen fietsen. Met fietsvoorzieningen
               bij ov-knooppunten, waarmee voor- en natransport per fiets en gebruik van regionaal openbaar vervoer
               aantrekkelijker wordt.




          MRA Agenda 2020-2024                                                                                      30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>    •		Uitvoeren van het plan Metropolitane Fietsroutes en de concrete projecten daarin
    •		Opstellen en uitvoeren van een plan voor de ontwikkeling van fietsvoorzieningen bij ov-knooppunten


    3. Duurzame en innovatieve mobiliteit
    Doel: Regionaal uitwerking geven aan het thema mobiliteit van het Klimaatakkoord, verdere ontwikkeling
    van een regionaal netwerk van publieke oplaadpunten voor elektrisch vervoer, realisatie van kansrijke
    smart mobility-toepassingen binnen de MRA en mensen verleiden hun reisgedrag aan te passen om piek-
    belasting van het mobiliteitsnet tegen te gaan en keuzes voor duurzame mobiliteitsopties te stimuleren.
    •		Opstellen en uitvoering geven aan het Regionaal programma duurzame mobiliteit als uitwerking van
       de afspraken van het Klimaatakkoord op het gebied van mobiliteit
    •		Verdere uitvoering geven aan het project MRA-Elektrisch
    •		Duurzame en innovatieve mobiliteit aanjagen met pilots, prijsvragen en optreden als launching custo-
       mer
    •		Kennis bijeenbrengen en ontsluiten over impactvolle mobiliteitsinnovaties en over de mogelijkheden
       om duurzame mobiliteit in gebiedsontwikkeling te stimuleren




MRA Agenda 2020-2024                                                                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Overzicht opdrachten
en uitvoeringslijnen

Opdracht 0: De samenwerking verder versterken

1. Samenbindende visie op de regio en de samenwerking

2. Samenwerking Rijk en EU

3. De MRA als netwerkorganisatie

4. KennisHuis MRA

5. Verantwoording

Opdracht 1: Werk maken van een veerkrachtige, inclusieve en schone MRA-economie

1. Regionale economische strategie

2. Werklocaties

3. Human capital

4. Aanjagen marktinitiatieven voor de transitieopgaven

5. Energie-infrastructuur en data-infrastructuur

Opdracht 2: Bouwen voor de woningbehoefte en met groei de leefkwaliteit van het geheel versterken

1. Verstedelijkingsstrategie

2. Wonen

3. Landschap

4. Transitieopgaven leefomgeving

5. Kunst, Cultuur en Erfgoed

6. Recreatie & Toerisme

Opdracht 3: Vaart maken met het metropolitaan mobiliteitssysteem

1. Schaalsprong Mobiliteitssysteem

2. Fiets

3. Duurzame en innovatieve mobiliteit




           MRA Agenda 2020-2024                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>      3                       Werkwijze
                               MRA Agenda

De MRA-samenwerking is een bestuurlijke samenwerking. De gemeenteraden
en Provinciale Staten worden door de eigen colleges geïnformeerd en betrok-
ken bij de activiteiten van de samenwerking. De werkwijze voor de uitvoering
van de MRA Agenda is hieronder uiteengezet.


Deelregio’s                                                    tafel is verantwoordelijk voor het realiseren van de ambi-
De basis van de MRA-samenwerking ligt in de zeven deel-        ties en het beoogde effect van de opdracht. Zij geeft rich-
regio’s (inclusief de beide provincies Noord-Holland en        ting aan de uitvoeringslijnen en stuurt op samenhang en
Flevoland):                                                    resultaat. De MRA Agendacommissie is verantwoordelijk
•   Almere-Lelystad                                            voor de dagelijkse coördinatie van de samenwerking van
•   Amstelland-Meerlanden                                      de MRA.
•   Amsterdam
•   Gooi en Vechtstreek                                        Uitvoeringsorganisatie
•   IJmond                                                     Bestuurlijke ambities moeten uiteindelijk worden ver-
•   Zaanstreek-Waterland                                       wezenlijkt. Dit gebeurt in uitvoeringslijnen. Elke uitvoe-
•   Zuid-Kennemerland                                          ringslijn heeft twee bestuurlijke trekkers. Zij zijn verant-
                                                               woordelijk voor de voortgang en voor het inbrengen van
Door de aanpak van onderwerpen op het niveau van de            bespreekpunten vanuit de uitvoeringslijn op de bestuurlij-
deelregio’s te combineren met afstemming op het niveau         ke tafel. Daarnaast kent elke uitvoeringslijn een ambtelijk
van de MRA, wordt de MRA Agenda uitgevoerd. Elke               team dat verantwoordelijk is voor de in het jaarplan vast-
deelregio heeft zijn eigen karakteristieken en organisatori-   gestelde producten, de ambtelijke betrokkenheid vanuit
sche afspraken. Binnen de deelregio’s werken bestuurders       de deelregio’s, de verbinding met niet-MRA-partners, de
samen in lijn van de MRA Agenda.                               samenhang met andere uitvoeringslijnen, het opstellen
                                                               van jaarlijkse werkplannen en de verantwoording over de
Bestuurlijke tafels                                            activiteiten binnen de uitvoeringslijn.
Van groot belang is het zorgen voor samenhang binnen en
tussen de opdrachten. De vier bestuurlijke opdrachten zijn     De MRA-deelnemers zorgen zelf voor de uitvoering van
elk gekoppeld aan een bestuurlijke tafel. De bestuurlijke      de MRA Agenda. Zij worden daarbij ondersteund door




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                         33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>een klein MRA Bureau. De belangrijkste taken van het           de besluitvormingsprocessen en -structuren van de
MRA Bureau zijn het faciliteren van bestuurlijke besluit-      MRA-samenwerking. De samenwerking met partners
vorming, het (coördineren van het) uitvoeren van de MRA        kan variëren van werken in stevige coalities tot onder-
Agenda, het vergroten van de betrokkenheid van raads-          ling afstemmen. Ook kan de MRA opdrachtgever van
en Statenleden, het verbeteren van de transparantie en         uitvoerende partijen zijn. In de samenwerking met part-
communicatie en het verstevigen van de integraliteit van       ners in de regio speelt de Amsterdam Economic Board,
de samenwerking.                                               als verbinder tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen
                                                               en overheden, een belangrijke rol. Andere belangrijke
Coalities per uitvoeringslijn                                  partners zijn het Rijk, de waterschappen, onderwijsin-
Niet alle MRA-deelnemers hoeven mee te doen met een            stellingen en de openbaarvervoerbedrijven. Tot slot zijn
uitvoeringslijn. Per uitvoeringslijn kan een coalitie worden   er opgaven in de MRA waar andere specifieke samen-
gevormd. Vanuit de coalitie worden de bestuurlijke trek-       werkingsverbanden of overlegorganen voor bestaan.
kers geleverd.                                                 Concrete voorbeelden zijn Bestuurlijke Regie Schiphol
                                                               (BRS) en Bestuursplatform NZKG voor het Noordzeeka-
Samenwerking met partners                                      naalgebied. Waar nodig zal de MRA – al dan niet via haar
Het zwaartepunt van de samenwerking met partners ligt          deelnemers – deze platforms benutten om vraagstukken
in de uitvoeringslijnen. Daarmee wordt de slagkracht           te agenderen.
vergroot en worden partners niet onnodig belast met




Samenwerking Amsterdam Economic Board
De Amsterdam Economic Board speelt een belangrijke rol als verbinder tussen bedrijfsleven, kennisinstel-
lingen en overheden in de Metropoolregio Amsterdam. De MRA-overheden zijn dan ook prominent partner
van de Board en verschillende MRA-bestuurders hebben zitting in de Board. De Board-organisatie zet in op
het uitvoeren van strategische analyses en informatievoorziening, agendasetting op MRA-niveau van nieuwe
(opkomende) thema’s, beweging creëren op transities door visie en leiderschap en het verbinden van par-
tijen op concrete initiatieven. De Board werkt daarbij aan zes grootstedelijke uitdagingen: Circulaire econo-
mie, Energie, Mobiliteit, Digitale Connectiviteit, Gezondheid en Talent voor de toekomst. Veel uitdagingen
passen naadloos op uitvoeringslijnen van de MRA Agenda. In de concrete initiatieven kunnen de Board en
de MRA elkaar zodoende goed versterken, waarbij de MRA de overheidskant organiseert. Daarnaast is de
Board als netwerk zeer relevant voor de MRA en werken we samen bij grote netwerkevenementen als de
State of the Region. Zie ook: www.amsterdameconomicboard.com




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                       34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Uitvoering: cyclisch en adaptief                                 rapportage, die meerdere keren per jaar wordt bijgewerkt.
De MRA Agenda is het koersbepalende document voor                Daarnaast worden de beoogde effecten van de inzet van
de regionale samenwerking. Richting wordt gegeven door           de MRA gemeten. Deze effecten zijn niet altijd te her-
de overkoepelende ambitie: werken aan een internationa-          leiden tot een specifieke actie vanuit de MRA, maar zijn
le economische topregio met hoge leefkwaliteit door te           wel het doel van de MRA-inzet onder de bestuurlijke op-
investeren in een toekomstbestendige en evenwichtige             drachten. Voor het meten van de beoogde effecten zal
metropool. Dit is vertaald naar de bestuurlijke opdrachten.      gebruik worden gemaakt van diverse bestaande monitors.
                                                                 We ontwikkelen tevens een monitor brede welvaart voor
In de uitvoering staan de uitvoeringslijnen centraal. De         de MRA geïnspireerd op de duurzame ontwikkelingsdoe-
uitvoeringslijnen vormen de basis voor het jaarlijkse werk-      len, de Sustainable Development Goals van de Verenigde
plan. In het werkplan wordt elke uitvoeringslijn uitgewerkt      Naties (zie bijlage). Daarmee kan ook duiding gegeven
in concrete acties, te behalen resultaten, (meerjaren)           worden aan de ontwikkeling van de MRA als internatio-
planning, benodigde middelen, organisatie en samenwer-           nale economische topregio met hoge leefkwaliteit en als
kingspartners. Ook worden de uitvoeringslijnen uitwerkt          toekomstbestendige en evenwichtige metropool. De be-
naar bijdrage aan de bestuurlijke opdracht en de overkoe-        vindingen worden gebundeld in een jaarlijkse State of the
pelende ambitie. In het jaarverslag wordt inzicht gegeven        Region-rapportage en gepresenteerd bij het gelijknamige
in de behaalde resultaten. Jaarlijks wordt daarnaast het         congres.
effect van de uitvoering gemonitord, waardoor bijsturing
mogelijk is.                                                     Verantwoording
                                                                 Op vier manieren wordt invulling gegeven aan transpa-
Financiering                                                     rantie, verantwoording en het betrekken van de gemeen-
Voor de uitvoering van de activiteiten van de MRA-samen-         teraden en Provinciale Staten. De eerste is dat regionale
werking leveren alle MRA-deelnemers een bijdrage. Voor           vergaderstukken online worden gepubliceerd. Zo kan ie-
de gemeentelijke deelnemers is dat een algemene bijdra-          dereen op een openbare website zien waar, wanneer en
ge per inwoner en voor provincies een bijdrage gelijk aan        waarover vergaderd wordt.
die van de grootste gemeente in die provincie. Naast deze
basisfinanciering kan sprake zijn van extra (vrijwillige) bij-   Jaarlijks stuurt de MRA Regiegroep het jaarplan, de be-
dragen van MRA-deelnemers op de uitvoeringslijnen waar           groting en het jaar¬verslag van het samenwerkingsver-
zij veel belang aan hechten. Dit betreft dan veelal een bij-     band ter consultatie naar alle colleges, raden en Staten
drage voor het realiseren van projecten (investeringsbij-        van de deelnemende overheden. Hierbij wordt aangeslo-
dragen) of in capaciteit van medewerkers.                        ten op de reguliere P&C-cyclus van de deelnemers in het
                                                                 voorjaar en het najaar.
De inhoud is leidend binnen de MRA-samenwerking. Het
budget wordt dan ook voornamelijk ingezet voor het aan-          Daarnaast worden voor raads- en Statenleden door het
jagen en uitvoeren van de acties en het aanzwengelen van         jaar heen verschillende bijeenkomsten georgani¬seerd,
cofinanciering. Daarbij gaat het uiteindelijk om een veel-       zoals de Raads- en Statenleden Conferentie, het MRA
voud aan investeringen.                                          Congres en bijeenkomsten over specifieke onderwerpen
                                                                 die spelen op (deel)regionaal niveau.
Monitoring
De MRA meet op twee verschillende niveaus de voortgang           Het MRA Bureau verzorgt tot slot informatievoorziening
van de uitvoering van de MRA Agenda. Allereerst worden           over de MRA-activiteiten via de website, een maandelijkse
resultaten gemonitord van de concrete acties binnen de           nieuwsbrief en een maandelijkse update voor gemeen-
uitvoeringslijnen. Over de bevindingen per uitvoeringslijn       teraden en Provinciale Staten. Op de website wordt actief
wordt jaarlijks gerapporteerd in de Jaarverantwoording.          over de voortgang van de MRA Agenda gecommuniceerd.
Ook wordt per uitvoeringslijn gewerkt met een (stoplichten)




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                         35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Interview

                                                     Commissarissen van de
                                                     Koning in de MRA:

                                                     ‘Veel meer
                                                     slagkracht
                                                     mogelijk in
                                                     de MRA’
                                                     De samenwerkende overheden in de Metropoolre-
                                                     gio Amsterdam (MRA) zouden veel meer gebruik
                                                     moeten maken van elkaars kracht. Dat vraagt om
                                                     een andere rol van de deelnemers, ook van de twee
                                                     provincies, Noord-Holland en Flevoland. Wanneer die
                                                     goed wordt gespeeld, kan de slagkracht van de MRA
                                                     verder worden vergroot. Dat betogen de Commissa-
                                                     rissen van de Koning van beide provincies, Arthur
                                                     van Dijk (Noord-Holland) en Leen Verbeek (Flevoland)
                                                     aan de vooravond van de lancering van de MRA Agen-
                                                     da 2.0. ‘We doen of iedereen gelijk is, maar onder de
                                                     gelijken zijn we niet gelijk.’



Huis van Thorbecke                                          MRA terug naar de Staten, gemeenten naar hun raden.
De CdK’s menen dat de provincies richting kunnen            Dat kunnen we steviger inkleden.’
geven aan een andere rolverdeling in de MRA. In het
MRA Convenant, dat de deelnemers aan de MRA in              Knopen doorhakken
2017 met elkaar hebben gesloten, staat dat gelijk-          De Flevolandse CdK Leen Verbeek (sinds 2008) sluit zich
waardigheid en respect voor elkaars rollen en be-           hierbij aan. ‘Een belangrijke rol van provincies in MRA-ver-
langen voorop staan in de samenwerking. Maar dat            band is om het gemeenten mogelijk te maken hun werk
neemt niet weg dat er nu eenmaal verschillen zijn,          goed te doen. Of het nu gaat om volkshuisvestelijke vraag-
zegt Van Dijk (sinds begin 2019 CdK in Noord-Hol-           stukken of mobiliteitsopgaven, de provincie heeft nu een-
land en vicevoorzitter van de MRA Regiegroep). Zo           maal een overkoepelende rol. Die zou niet knellend mogen
zijn er kleinere gemeenten en grotere gemeenten.            zijn. Dat is relevant in politieke zin, omdat er wel knopen
En bovendien: ‘Het is een mooi streven, dat iedereen        moeten worden doorgehakt. De provincie zou moeten dur-
gelijk is, maar zo is het Huis van Thorbecke helemaal       ven zeggen: Provinciale staten gaan nu echt een besluit ne-
niet ingericht. De provincie gaat met afspraken in de       men: díe kant gaan we op. Dat geeft helderheid.’




          MRA Agenda 2020-2024                                                                                       36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Interview




Van Dijk, instemmend: ‘Van ons kun je verwachten dat we
commitment gaan halen bij de Staten. Daar zeg ik dan eer-
lijk bij dat we meer moeten brengen naar de MRA dan we
halen: eerst delen, dan vermenigvuldigen.’


De MRA Agenda is de inhoudelijke basis van de samen-
werking en is echt een uitvoeringsagenda, beseft Verbeek.
‘De kaderstellende discussie daarover met raden en Staten
is beperkt en de uitvoering is aan de colleges. De bouw-
tekening komt van de MRA, maar de deelnemers zijn de
timmermannen. Onze raden en Staten voelen echter te
weinig sturing. We moeten opnieuw aan verwachtingenma-
                                                                     ‘Een belangrijke rol van
nagement gaan doen.’                                                 provincies in MRA-
Positie van Amsterdam
Niet alleen de provincies, ook Amsterdam heeft een ande-
                                                                     verband is om het
re positie dan de andere MRA-deelnemers, zegt Van Dijk.
‘Amsterdam is de grootste en alles wat Amsterdam doet,
                                                                     gemeenten mogelijk te
heeft invloed op de regio. We hebben er alle belang bij om           maken hun werk goed
met Amsterdam om de tafel te zitten. Voor bijvoorbeeld
een succesvolle lobby in Den Haag hebben we slagkracht               te doen’
nodig en moeten we met elkaar optrekken. Dan is het wel
fijn als Amsterdam en de provincies weten hoe zij zich ten
opzichte van elkaar verhouden. Als we dat goed weten neer
te zetten, dan snapt iedereen dat we niet hetzelfde zijn. Ver-   voorbeeld beter. Majeure agendapunten zoals het Marker-
antwoordelijkheid nemen komt op verschillende manieren           meer en de Markerwadden integreren onvoldoende in het
tot uiting, ook door ambtelijke inzet.’                          debat over mobiliteit en wonen en cultureel erfgoed.’


Leiderschap                                                      Om de integraliteit te bevorderen, zien de CdK’s een rol
In de zomer van 2019 bracht de commissie die de samen-           voor zichzelf weggelegd, maar ook voor de burgemeesters
werking in de MRA heeft geëvalueerd haar rapport uit. Een        in de Regiegroep. Gezamenlijk kunnen zij meer verantwoor-
van de aanbevelingen is dat Amsterdam meer leiderschap           delijkheid nemen om hun omgeving beter bij de MRA te
moet tonen. ‘Dat betekent niet dat Amsterdam meer moet           betrekken. ‘Trek als grotere gemeente ook je buurgemeen-
gaan doen’, zegt Van Dijk. ‘Leiderschap betekent juist dat je    ten erbij’, zegt Van Dijk. We moeten als overheden in be-
meer door anderen laat doen. Jouw inspirerend leiderschap        leid vertalen wat we hebben afgesproken. De MRA heeft
leidt ertoe dat anderen aan de slag gaan. Dat betekent           daartoe de instrumenten en de bevoegdheid niet. En neem
deelregio’s veel meer in hun kracht zetten. Zij zien elkaar      Provinciale Staten en gemeenteraden mee, dan zijn ze on-
vaker en hebben onderling samenwerkingsafspraken.’               derdeel van het succes.’
                                                                 Gedeputeerden van beide provincies zoeken elkaar ook on-
‘Er zit meer in’                                                 derling op, zegt Verbeek. ‘En ik ben zelf actief: de MRA is zó
Laten we niet vergeten dat heel veel in de MRA-samen-            belangrijk, die samenwerking is niet voorbehouden aan een
werking al goed gaat, benadrukt Verbeek. ‘We presteren           enkele gedeputeerde of portefeuillehouder. We agenderen
wel wat met elkaar. Tegelijkertijd heb ik het gevoel dat er      geregeld onderwerpen in het college van Gedeputeerde
meer in zit. De integratie tussen de platforms moet bij-         Staten om die collectief te bespreken.




           MRA Agenda 2020-2024                                                                                             37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>      4                      Over de MRA
                              en de
                              7 deelregio’s
De Metropoolregio Amsterdam is het samenwerkingsverband van de
provincies Noord-Holland en Flevoland, 32 gemeenten en de Vervoer-
regio Amsterdam. Elke gemeente en deelregio brengt kwaliteiten
in die het totaal versterken. De kracht van de MRA is de diversiteit,
zowel economisch als stedelijk en landschappelijk.

De MRA bestaat uit zeven deelregio’s. Elke deelregio kent    treedt de MRA-samenwerking niet in de formele relatie
zijn eigen historie en organisatorische afspraken. De ge-    tussen volksvertegenwoordigers en bestuurders. Door de
meenteraden en Provinciale Staten van de MRA-deelne-         aanpak van onderwerpen op het niveau van de deelregio’s
mers worden door de eigen colleges geïnformeerd en be-       in combinatie te brengen met afstemming op het niveau
trokken bij de activiteiten van de samenwerking. Daarmee     van de MRA wordt de MRA Agenda uitgevoerd.




                                      Zaanstreek-Waterland
            IJmond
                                      350.266
            148.688
                                      152.349
            67.694



                                                                             Almere-Lelystad
       Zuid-Kennemerland              Amsterdam
                                                                             285.797
       228.972                        862.965
                                                                             117.054
       107.769                        441.488
                                                                                                    Metropoolregio
                                                                                                    Amsterdam
                   Amstelland-Meerlanden
                   349.337
                                                                                                    2,48     mln
                                                                                                    inwoners
                   151.450                                      Gooi en Vechtstreek
                                                                254.970
                                                                117.643
                                                                                                    1,16  mln
                                                                                                    woningen

          MRA Agenda 2020-2024                                                                                   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>         Bruto Binnenlands Product                                         Bruto Regionaal Product
                in mln (2018)                                              per deelregio in mln (2018)




                                                                                                                     € 31.968
                                   MRA
                                   20,4%                                                                                                                                                                                      Amsterdam
                                           bijdrage
                                           €154.156                                                                                                                                                                           Gooi en Vechtstreek


                                                                                                                                                                                                                              IJmond
                                                                       € 9.5
                      Nederland                                              09
                                                                                                      MRA                                                                                                                     Zaanstreek-Waterland

                       €756.948                                        € 7.421
                                                                                                    €154.156                                                                                                                  Zuid-Kennemerland

                                                                                    2
                                                                                .16
                                                                           €9                                                                                                                                                 Almere-Lelystad




                                                                                         1
                                                                                       00
                                                                                                                                                                                                                              Amstelland-Meerlanden




                                                                                                 69
                                                                                       7.




                                                                                                                            € 78.325
                                                                                             0.7
                                                                                  €

                                                                                             €1
Bron: Economische Verkenningen MRA




Banen              vs beroepsbevolking                (2018)
MRA
                                                                                         1.425.270
                                                                               1.356.000

Amsterdam
                                    653.030
                         481.000                                     Opleidingsniveau potentiële
Gooi en Vechtstreek
                                                                     beroepsbevolking (2018)
         106.600
          129.000                                                    Hoog                Midden                                    Laag

IJmond
                                                                     26%




                                                                                       22%




                                                                                                                   25%




                                                                                                                                         30%




                                                                                                                                                                      31%




                                                                                                                                                                                                25%




                                                                                                                                                                                                                        30%




                                                                                                                                                                                                                                                       26%
      61.710
         106.000

Zaanstreek-Waterland
          132.280
                                                                                       29%




               178.000
                                                                                                                   39%




                                                                                                                                                                                                34%
                                                                     36%




                                                                                                                                                                                                                                                       40%
                                                                                                                                                                                                                        45%
                                                                                                                                         41%




                                                                                                                                                                      43%




Zuid-Kennemerland
       88.880
          124.000

Almere-Lelystad
                                                                                       49%




          122.940
            154.000
                                                                                                                                                                                                41%
                                                                     38%




                                                                                                                   36%




                                                                                                                                                                                                                               Amstelland-Meerlanden




Amstelland-Meerlanden
                                                                                                                                                                                                                                                       34%
                                                                                                                                               Zaanstreek-Waterland
                                                                                             Gooi en Vechtstreek




                                                                                                                                         29%




                                                                                                                                                                            Zuid-Kennemerland




                    259.830
                                                                                                                                                                      26%




                                                                                                                                                                                                                        25%




               184.000
                                                                                                                                                                                                      Almere-Lelystad
                                                                           Amsterdam




                                                                                                                                IJmond
                                                               MRA




Bron: Banen, LISA; Beroepsbevolking,                             Bron: Economische Verkenningen MRA
Economische Verkenningen MRA




               MRA Agenda 2020-2024                                                                                                                                                                                                                      39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>     Leeftijdsopbouw per (deel)regio

                                                                                           16%   16%
                                                  19%      16%

                                                                                                    27%
           20%      15%                                       23%                       40%
                                                   41%

                      24%
           41%
                                                  Zaanstreek-                                 MRA
                                                   Waterland

             IJmond                                                                                          13%   19%

                                             13%     15%
                                                                                                           42%       26%
   20%     17%
                                            39%         34%
              23%
    41%                                                                                                   Almere-Lelystad

                                            Amsterdam

Zuid-Kennemerland            18%   17%
                                                                                                                                65+ jaar

                                     24%                                                                                        35-65 jaar
                                                                              21%    17%
                             41%

                                                                                                                                15-35 jaar
                                                                                        21%
                                                                               41%
                            Amstelland-                                                                                         0-15 jaar
                            Meerlanden

                                                                          Gooi en Vechtstreek

     Bron: CBS




                          % Huishoudens tot
                      lage inkomensgrens (2018)                                             % Werkloosheid (2018)
                                                              Amsterdam                                                     Almere-Lelystad
                                                                    14%     Amsterdam                                                 5,2%
                                                                            4,8%


                                                                            Gooi en Vechtstreek
                                                                                                                                       MRA
                                                                            Zaanstreek-Waterland
                                                                    MRA                                                                 4%
                                                                            3,9%
                                                                    10%
         Almere-Lelystad
         9%                                    Gooi en Vechtstreek
                                                                            Zuid-Kennemerland
                                                           IJmond
                                                                            3,2%
                                              Zaanstreek-Waterland
                                                                                                                                    IJmond
                                                Zuid-Kennemerland
                                                                                                                                      2,8%
                                                               7%
         Amstelland-Meerlanden                                              Amstelland-Meerlanden
         6%                                                                 2,2%




                                                                          Bron: Economische
     Bron: CBS                                                            Verkenningen MRA




                     MRA Agenda 2020-2024                                                                                                    40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Deelregio                                                     Schans, polders met diverse, waterrijke landschappen en


Zaanstreek-
                                                              waardevolle veenweidenatuur en natuurlijk de rivier de
                                                              Zaan als beeldbepalende drager.


Waterland                                                     Traditioneel zijn economische clusters zoals de voedings-
                                                              middelenindustrie, de logistiek, de nautische sector, de
                                                              landbouw en de ambachtelijke maakindustrie goed ver-
Gemeenten in Zaanstreek-Waterland:                            tegenwoordigd in de streek. Ook het toerisme is een be-
•   Zaanstad                                                  langrijke economische factor. De Zaanse Schans trekt bij-
•   Purmerend                                                 voorbeeld jaarlijks 1,5 tot 2 miljoen bezoekers. De kwaliteit
•   Edam-Volendam                                             van het open veenweidelandschap is van grote recreatieve
•   Waterland                                                 waarde voor de Zaanstreek en de Metropoolregio Amster-
•   Wormerland                                                dam als geheel, nu en in de toekomst.
•   Uitgeest
•   Landsmeer                                                 De regio Waterland is een karakteristiek gebied met een
•   Oostzaan                                                  enorme recreatieve en toeristische aantrekkingskracht op
•   Beemster                                                  binnen-en buitenland, een veelheid van woonmilieus en on-
                                                              dernemerszin. De rust en ruimte van het polderlandschap
                                                              en dijken, haar vele fiets- en vaarroutes, havens en natuur-
Karakteristiek                                                landschappen en rijkdom aan water- en weidevogels dra-
De deelregio Zaanstreek-Waterland bestaat uit verschil-       gen daaraan bij.
lende en onderscheidende gebieden: Zaanstreek en Wa-
terland. De gemeente Uitgeest, landschappelijk gezien         Daartussen de vele historische (lint)dorpen en monumen-
gelegen in het overgangsgebied van strandwallen en het        tale stadscentra zoals Monnickendam en vestingsteden
polderlandschap, heeft zich in MRA-verband bij deze deel-     Purmerend en Edam. Dagtoerisme, het ‘oude Holland’
regio aangesloten.                                            met haar klederdrachten in Volendam en Marken en werel-
                                                              derfgoederen de Beemster en de Stelling van Amsterdam.
De Zaanstreek kenmerkt zich door een van oudsher bijzon-      Deze karakteristieke waarden worden gecombineerd met
dere mix van wonen en werken. Het is een streek met veel      alle denkbare woonmilieus, van stads tot dorps en landelijk
cultuurhistorisch en industrieel erfgoed, zoals de histori-   wonen, het meest intensieve busnetwerk en ruimte voor on-
sche lintbebouwingen, herkenbare verkavelingsstructuur,       dernemen, van agrarisch tot industrieel.
gebouwde en archeologische monumenten, de Zaanse




          MRA Agenda 2020-2024                                                                                          41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Deelregio

IJmond
Gemeenten in IJmond:
•   Velsen
•   Beverwijk
•   Heemskerk



Karakteristiek                                             De IJmond heeft een sleutelpositie als het gaat om bouw
De IJmond is de nautische toegangspoort tot Amsterdam.     en onderhoud van offshore wind. Daarnaast kent deze
De economische ruggengraat van de IJmond wordt             deelregio door de ligging aan het Noordzeekanaal en
gevormd door het Noordzeekanaalgebied, de zeehaven         twee rijkswegen een sterke logistieke sector, innovatieve
en Tata Steel. In de MRA is de IJmond het centrum van      tuinbouw en de IJmond heeft specifieke kwaliteiten als het
productie, ontwikkeling en innovatie en de deelregio       gaat om recreatie en toerisme, zoals de Beverwijkse Bazaar,
huisvest de opleiding in de maakindustrie. Daarmee is de   IJmuiden aan Zee, Wijk aan Zee en het recreatieschap
IJmond de Techport van de MRA.                             Spaarnwoude.


In de Techport Techniekcampus werken bedrijfsleven,        De IJmond kenmerkt zich verder door de kust, het Nationaal
onderzoek en onderwijs en overheid samen om de             Landschap van de duinen en een landgoederenzone. Dit
innovatiekracht van de maakindustrie te versterken en      zijn waardevolle en unieke kwaliteiten die bijdragen aan
technisch onderwijs te stimuleren.                         het leefklimaat van de MRA.




             MRA Agenda 2020-2024                                                                                  42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Deelregio                                                   De   economie     in   Zuid-Kennemerland   wordt   vooral


Zuid-
                                                            gekenmerkt door een groot aandeel van de zakelijke
                                                            dienstverlening, (semi-)overheidsorganisaties (provincie,
                                                            rechtbank, InHolland en zorg), detailhandel en de
Kennemerland                                                creatieve sector. Onderscheidend zijn daarbij culturele
                                                            voorzieningen als het Frans Hals Museum, de Hallen
                                                            Haarlem en Teylers Museum en de positie van Haarlem als
Gemeenten in Zuid-Kennemerland:                             een van de beste winkelsteden van Nederland. Daarnaast
•   Haarlem                                                 vormen Haarlem en Zandvoort een trekpleister voor een
•   Heemstede                                               groeiende, toeristische bezoekersstroom. Dit vraagt om
•   Bloemendaal                                             toenemende aandacht voor een goede bereikbaarheid,
•   Zandvoort                                               zowel voor toeristen als inwoners, en zowel per openbaar
                                                            vervoer als per auto en fiets.


Karakteristiek                                              Zuid-Kennemerland heeft een relatief hoogopgeleide
Door de ligging aan de Noordzee en met de historische       bevolking en een toenemend aantal expats. Recent
stad Haarlem, de landgoederenzone in de Binnenduinrand      valt in de Haarlemse regio vooral de dynamiek op van
en het recreatiegebied Spaarnwoude biedt de deelregio       nieuwe ondernemingen en start-ups op het gebied van
Zuid-Kennemerland de MRA een uniek en aantrekkelijk         circulaire economie en nieuwe, creatieve technologieën.
vestigingsklimaat met ruime mogelijkheden voor recreatie.   De ontwikkeling van het 3D-print Excellence Centre,
De combinatie van kust, het metropolitane landschap,        Waarderpolder en de concentratie van muziekindustrie
cultureel erfgoed en het hoogwaardige woonmilieu            rond het conservatorium InHolland en het Patronaat zijn
kenmerken de ruimtelijke structuur.                         daar voorbeelden van.




          MRA Agenda 2020-2024                                                                                    43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Deelregio

Amstelland-
Meerlanden
Gemeenten in Amstelland-Meerlanden:
•   Haarlemmermeer
•   Amstelveen
•   Aalsmeer
•   Uithoorn
•   Diemen
•   Ouder-Amstel



Karakteristiek
De deelregio Amstelland-Meerlanden neemt een stevige           Meerlanden diverse hoog gewaardeerde woonmilieus.
positie in binnen de MRA. De mainports Schiphol en             Van stedelijke appartementen tot historische kernen en
Greenport Aalsmeer zijn belangrijke motoren van onze           landelijk wonen, aangevuld met hoogwaardige culturele
nationale    economie;   bronnen      van    werkgelegenheid   voorzieningen, detailhandel en liggend in een rijk
en brandpunten van internationaal transport. Zakelijke         geschakeerd landschap.
dienstverlening en een vitaal MKB complementeren deze
kracht.                                                        Van buitenplaatsen langs de Amstel, recreatie bij de
                                                               Westeinderplassen, Ouderkerkerplas, Diemerscheg en
Goed      opgeleide   inwoners   en    een    hoog   aandeel   Amsterdamse Bos, natuurschoon in de Ronde Hoep,
internationale kenniswerkers zijn de menselijke motoren        de weidsheid van de Bovenkerkerpolder tot nieuwe
van Amstelland-Meerlanden. Ruimtelijk biedt Amstelland-        landschappen als Park 21.




            MRA Agenda 2020-2024                                                                                  44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Deelregio                                                      typen kernen met ieder een eigen identiteit. Het hart


Gooi en
                                                               van de mediavalley ligt in Gooi en Vechtstreek. Sectoren
                                                               zoals ICT, zorg, recreatie en groothandel maken ook een
                                                               belangrijk onderdeel uit van de economie.
Vechtstreek                                                    Het landschap van Gooi en Vechtstreek is speciaal en
                                                               heel divers. Er is bos, heide, open weilanden, historische
Gemeenten in Gooi en Vechtstreek:                              buitenplaatsen   en   water,   zoals    het   Naardermeer,
•   Hilversum                                                  het plassengebied, het IJmeer en het Gooimeer.
•   Gooise Meren                                               Verschillende gebieden hebben een nationale of zelfs
•   Huizen                                                     internationale beschermde status. De verscheidenheid aan
•   Wijdemeren                                                 landschapstypen en de kwaliteit daarvan, in een relatief
•   Weesp                                                      klein gebied in de verstedelijkte Randstad, maken Gooi en
•   Laren                                                      Vechtstreek uniek.
•   Blaricum
                                                               Gooi en Vechtstreek verbindt de metropool Amsterdam
                                                               met de regio Utrecht. Via treinverbindingen en via de
Karakteristiek                                                 wegen als A1 en A27 en het landschap, maar ook in
Gooi en Vechtstreek is de groenblauwe verbinder van            economische en bestuurlijke relaties.
de dichtbevolkte stedelijke regio’s Amsterdam, Almere,
Amersfoort en Utrecht. Met hoogwaardige voorzieningen          De gemeenten Blaricum, Gooise Meren, Hilversum,
is Gooi en Vechtstreek een prettige plek om te wonen,          Huizen, Laren, Weesp en Wijdemeren werken samen in het
werken en recreëren.                                           intergemeentelijk samenwerkingsverband Regio Gooi en
                                                               Vechtstreek. Deze organisatie coördineert de inbreng en
De woonomgeving is organisch gegroeid. Dit heeft geleid        inzet voor de MRA.
tot een grote variatie in woonmilieus. Er zijn verschillende




             MRA Agenda 2020-2024                                                                                      45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Deelregio

Almere-Lelystad
Gemeenten in Almere-Lelystad:
•   Almere
•   Lelystad



Karakteristiek
In de oostflank van de MRA ligt het nieuwe land van de       functioneert als center of excellence voor de transities
Flevopolder, met daarin Almere als de tweede stad van        (energie, logistiek, circulair en digitaal); nieuw land biedt
de MRA en Lelystad. Deze deelregio kent een eigen            ruimte voor de economie van morgen. De Floriade 2022 is
kenmerkende demografische opbouw met een relatief            hier een perfect voorbeeld van.
jonge samenleving, relatief veel middelbaar opgeleiden
en een identiteit van pionieren. De zware infrastructuur     De steden Almere en Lelystad zijn ook nog volop in
van een mainport ontbreekt, er is een sterkere relatie met   ontwikkeling. Door de verbeterde bereikbaarheid (spoor,
landbouw, landschap, natuur en water, en er ligt nog veel    wegen, Lelystad Airport en havenontwikkeling) komen
nadruk op de woonfunctie. In dit nieuwe land zijn moderne    deze steden dichter bij Amsterdam/Schiphol en ook bij
architectuur, landbouwgebieden met windmolens en             Noord-Nederland te liggen. Langs deze nieuwe corridor
landschappen zoals Nationaal Park Nieuw Land en de           is veel ruimte voor wonen, bedrijven en recreatieve
Marker Wadden belangrijke beeldbepalers, die veel            en maatschappelijke functies. Er ligt zodoende een
mogelijkheden tot toerisme en recreatie bieden.              voortgaande uitdaging en een geweldige kans om de
                                                             deelregio een structuurversterkende rol te laten vervullen
De economie wordt momenteel gekenmerkt door                  voor de gehele MRA, als woongebied, als economisch
logistiek, high tech materials, life science en agrofood.    deelgebied en als gebied met nieuwe natuur en
Het economische profiel van dit deel van de MRA is echter    landschappen.
nog volop in beweging. De ambitie is daarbij dat de regio




          MRA Agenda 2020-2024                                                                                         46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Deelregio

Amsterdam

Karakteristiek
Amsterdam groeide in de zeventiende eeuw uit tot centrum      die het menselijke kapitaal vormen voor de groeiende
van internationale handel, waar dagelijks grote stromen       kenniseconomie. De geschiedenis als handelsstad is terug
mensen, goederen, informatie en geld samenkomen. De           te vinden is in de grote lucht- en zeehaven en de met
met de handel gepaard gaande openheid resulteerde             Amsterdam geassocieerde vrijheid terug in de aanwezige
in een hoge mate van tolerantie en diversiteit onder de       culturele- en recreatie-industrie.
bevolking.
                                                              Hoewel hoofdstad, is Amsterdam vanouds een stad van
De   geschiedenis,    cultuur   en   welvaart   maken   dat   burgers. Het zit diep in de Amsterdamse ziel te waken voor
Amsterdam een grote aantrekkingskracht heeft, in binnen-      te grote verschillen tussen arm en rijk. We zien dat terug
en buitenland. De openheid en aantrekkingskracht maken        in de zorgvuldige planning en ontwerp, waar Amsterdam
Amsterdam tot een centrum van kennis, onderzoek en            wereldwijd om bekend staat. Amsterdam is voor de regio
innovatie. De universiteiten, scholen, kennisintensieve       en daarbuiten de stad van mogelijkheden.
bedrijven en Amsterdamse ambiance trekken jongeren




             MRA Agenda 2020-2024                                                                                    47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>De MRA en de Sustainable
Development Goals
Alle 193 leden van de VN, waaronder Nederland, tekenden in 2015 voor
een pakket van 17 doelstellingen dat in 2030 gerealiseerd moet zijn.
Deze Sustainable Development Goals (SDG's) geven tot het jaar 2030
richting aan de wereldwijde actie voor duurzame ontwikkeling. Ze
hebben betrekking op de grote wereldwijde veranderingen en meest
urgente mondiale uitdagingen zoals mensenrechten, economische
groei, vrede en veiligheid, klimaat. Alle 17 doelen (de Global Goals) be-
vatten subdoelen die direct of indirect raken aan het dagelijkse werk
van lokale en regionale overheden.




In de MRA Agenda zijn de sustainable development goals niet expliciet meegenomen.
Wel werken we met de agenda volop aan het realiseren van meerdere van de doelen.
Centraal staat daarbij doel 11: duurzame steden en gemeenschappen. Met de opdrach-
ten werken we daarnaast aan duurzame energie (doel 7), economische groei (doel 8),
innovatie en infrastructuur (doel 9), verantwoorde consumptie en productie (doel 12),
klimaatactie (doel 13), leven op het land (doel 15), sterke publieke diensten (16) en part-
nerschappen om doelstellingen te bereiken (17). Zie ook: www.sdgnederland.nl.



 Opdracht 0    De samenwerking verder versterken



 Opdracht 1    Werk maken van een veerkrachtige, inclusieve en schone MRA-economie



 Opdracht 2    Bouwen voor de woningbehoefte en met groei de leefkwaliteit van het
               geheel versterken

 Opdracht 3    Vaart maken met het metropolitaan mobiliteitssysteem




              MRA Agenda 2020-2024                                                            48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Colofon                                 Opgesteld in nauw overleg met:


                                        De klankbordgroep directeuren
                                        Geert-Jan Put
                                        Nina Tellegen
                                        Gonneke Gelderloos
Portefeuillehouder MRA Agenda           Bart van der Heijden
Maaike Veeningen                        Maaike Patist
                                        David Beekhuis
                                        Gea Vermeulen
Ambtelijk opdrachtgever                 Esther van Garderen
Rijk van Ark                            Senta Modder
                                        Duco Stuurman
                                        Peter Paul Horck
Kernteam MRA Agenda                     Michiel Ruis
Ilknur Dönmez                           Jorien Kaper
Judith Lekkerkerker                     Annius Hoornstra
Jan Willem Kooijmans                    Jeroen Graafland
Johan van Zoest                         Annelies Maas-van ‘t Hof
Thijs de Wit
Johan Bos                               De regioambassadeurs van de MRA
                                        Marieke Knobbe (Amstelland-Meerlanden)
                                        Rowena Kuijper (Gooi en Vechtstreek)
Ontwerp                                 Herman Swen (Zaanstreek-Waterland)
                                        Jan Willem Kooijmans (IJmond)
                                        Steef de Looze (Zuid-Kennemerland)
                                        Marleen Langendijk (Amsterdam)
               creatieve communicatie
                                        Frank Andriessen (Almere-Lelystad)
                                        Enno Strating (provincie Flevoland)
                                        David Quarles van Ufford (provincie Noord-Holland)
Februari 2020                           Marla van der Horst (Vervoerregio Amsterdam)


                                        Met dank aan
                                        Arjen Overbeek
                                        Mark Intres
                                        Remco Rienties
                                        Martin Bekker
                                        Steef de Looze
                                        David Quarles van Ufford
                                        Miranda Bekooy




          MRA Agenda 2020-2024                                                         49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Dit is een uitgave van het MRA Bureau
Strawinskylaan 1779 (WTC, I-toren)
1077 XX Amsterdam


info@metropoolregioamsterdam.nl
www.metropoolregioamsterdam.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>