<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
    Introductie
    Lelystad wil graag de kindvriendelijkste gemeente van Nederland zijn. Daarvoor
    wordt er beleid gemaakt, waarin deze ambitie vertaald wordt op hoofdlijnen. Over
    de concrete inrichting wordt in dit document verdere invulling aan gegeven en een
    standaard gesteld.
    In deze standaard zijn veel aandachtspunten verwerkt en zet een minimaal streefniveau
    neer. De hoofddoelstelling is het aanzetten tot nadenken over de verschillende
    aspecten gezondheid, uitdaging en beleving in spelen.
    Inhoud
    1. Proces/ werkwijze groot onderhoud
    2. Verschillende type speelruimte
              2.1 Streefniveau per type speelruimte
              2.2 Gewenste spreiding per type speelruimte
              2.3 Richtlijnen voor speeltoestellen
              2.4 Spelen door de buurt
    3. Voorwaarden voor inrichting
              3.1 Participatie
              3.2 Inclusief spelen
              3.3 Rookvrij
              3.4 Scoringskaarten voor speelplekken
              3.5 Ondergronden op speelplekken
              3.6 Gebruik materialen (circulariteit)
              3.7 Kwaliteitseisen overige elementen speelruimten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>  Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
     1. Proces/ werkwijze groot onderhoud speelruimte
     Onderstaande afbeelding is een stroomschema van de betrokken afdelingen bij het proces groot onderhoud van de speelruimte. De renovaties die de komende jaren
     uitgevoerd gaan worden, worden opgenomen in een meerjaren onderhoudsplan. Na vaststelling van het beleid wordt deze opgesteld. Het moment van uitvoeren
     wordt bepaald door de veiligheid van speeltoestellen, waarin de theoretische en praktische vervaningsjaren een leidraad zijn. In de basis gaan we uit van een
     vervaningstermijn van ‘levensduur fabrikant + 5 jaar’. In theorie zal dit een levensduur zijn van 20 jaar, wat goed haalbaal is door het uitvoeren periodiek onderhoud.
     In de praktijk zullen we de speeltoestellen en
     speelplekken goed monitoren door het doen         buget spelen
     van veiligheidsinspecties. Periodiek laten we         Groot onderhoud
     inspecties uitvoeren door een extern bedrijf
     waarin de praktische vervaningsjaren zullen       budget extern
     worden geinventariseerd. Zo kunnen we
     toestellen monitoren en de levensduur van
     speeltoestellen (en gehele locaties) bijstellen
                                                               Extern bv.                 BOR       Beheer openbare ruimte
                                                              motiemarkt
     waar nodig.
                                                       butget woon consulenten                                               Beleid en beheer
     Het hoofddoel is dat toestellen ten alle
     tijden veilig zijn voor gebruik en dat er geen        Informeel spelen
     onnodige kosten worden gemaakt. Wanneer                                                                                 Opdracht vorming
     speeltoestellen daarom niet meer veilig zijn
     en de reparatie kosten van een toestel niet
     meer in verhouding staan tot de restwaarde
     van het toestel, worden toestellen altijd                  Overige                    IB       Ingenieursburo
     vervangen.
                                                       vastgoed beheer
                                                       stadsontwikkeling
                                                                                                                 Ontwerp en participatie                  Toetsing door BOR
                                                       vergroening alg.
                                                                                                          Werkvoorbereiding en aanbesteding
                                                                                                                         Uitvoering                         Toezicht door IB
                                                                                                                        Oplevering                        Toezicht door BOR
                                                                                                              Acceptatie en registratie BOR
2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
    2. Verschillende typen Speelruimte                                                                        2.2 Gewenste spreiding per type speelruimte
    2.1 Streefniveau per type speelruimte                                                                     We streven ernaar dat het grootste deel van alle woningen (≈ 90%) twee speeltypes
    Om het speel- en sportaanbod op wijkniveau op orde te krijgen (beleidsthema                               binnen loopafstand heeft. Op 200 meter is er een kleine speelplek en binnen 500
    1: aanbod op orde) en om binnen een wijk diversiteit en speelbeleving te creëren                          meter is er een buurtplek aanwezig. Wijk / stads brede voorzieningen hebben geen
    (beleidsthema 2: diversiteit en speelbeleving) identificeren we verschillende type                        actieradius, omdat deze voorzieningen voor de hele stad zijn. Wel worden ze eerlijk
    speelruimte. We maken gebruik van de volgende type formele voorzieningen:                                 verspreid over de verschillende wijken.
    1.    Stads- / wijkbredevoorzieningen                                                                     In sommige gevallen is deze niet haalbaar, doordat er fysiek geen geschikte plek is of
    2.    Buurtplekken                                                                                        niet wenselijk (te veel weerstand) is om een speelplek te maken binnen de gestelde
    3.    Kleine speelplekken                                                                                 afstand. In dat geval wordt er gezocht naar de dichtbij zijnde mogelijke locatie.
    4.    Spelen door de buurt (buurt initiatief)                                                             Eventueel kan er ter compensatie een speelruimte in de directe omgeving worden
                                                                                                              aangevuld, zodat er wel een balans in de wijk blijft.
    Hieronder een tabel met de richtlijnen per type speelruimte. De richtlijnen voor
    spelen door de buurt volgen in H2.4.
                                                            kleine speelplek                  buurtplek                  wijk / stadsbrede voorzieningen
      Leeftijden (primair)                                       3-8 jaar                      3-12 jaar                           alle leeftijden
      Actieradius (streefafstand)                                200 mtr                       500 mtr                                   geen
      Streefomvang                                               500 m2                        1500 m2                            Project specifiek
      Doelgroep primair                                    direct omwonende                      buurt                          gehele wijk of stad
      Speeltoestel gebruik                                      Niveau 1                       Niveau 2                           Project specifiek
      Rookvrij                                                   Ja, atlijd                    Ja, altijd                             Ja, altijd
      Participatie bewoners                                     Niveau 1                       Niveau 2                           Project specifiek
      Participatie intern                                       Niveau 1                       Niveau 2                           Project specifiek
      Inclusief spelen                                          Niveau 1                       Niveau 2                               Niveau 2
      Gevaren 3-8 jarigen                              Zo veel mogelijk beperken      Zo veel mogelijk beperken             Zo veel mogelijk beperken
      Minimale score uitdaging/verblijf**               50% van de max. punten          70% van de max punten                80% van de max punten
      Minimale score natuur/milieu**                    50% van de max. punten          70% van de max punten                80% van de max punten
      Ontwerp                                                  evt. Intern                    evt. extern                              extern
      *Indien het gaat om een speelplek met specifieke doelgroep of themas is afwijking mogelijk, zoals bijvoorbeeld een skatepark.
      **Punten kunnen worden verkregen door het invullen van de scoringskaarten. Deze kaarten kunnen veranderen wanneer de ambities veranderen (zie H
      3.4).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
     2.3 Richtlijnen voor speeltoestellen                                                  Duidelijke typeplaatjes
                                                                                           Toestellen dienen te worden voorzien van duidelijke typeplaatjes, waarop de juiste
     Onder toestellen verstaan wij speeltoestellen die vallen onder het WAS (Warenbesluit  informatie staat vermeld, verplichting (wetgeving WAS, artikel 4 en 6). Om ervoor te
     Attractie en speeltoestellen), zoals schommels/glijbanen/etc. Om meer speelbeleving   zorgen dat de informatie gedurende de gehele levensduur leesbaar blijft, accepteert
     te creëren wordt er meer ingezet wordt op een groenere omgeving en andere             de gemeente Lelystad alleen typeplaatjes met een gegarandeerde levensduur
     speelaanleidingen dan alleen toestellen. Toestellen blijven wel een onderdeel van de  van 20 jaar, die kras en stootvast zijn en vandalismebestendig. Typeplaatjes van
     speelplekken, omdat dit voor bewoners een belangrijk en herkenbaar onderdeel is       stickermateriaal worden niet geaccepteerd.
     van speelplekken. Hiervoor hebben we een richtlijn opgesteld per type speelruimte.
                                                                                           Documentatie
     Voorwaarden voor minimaal aantal speeltoestellen:                                     Voor in gebruik name van de speelplek wordt er een door een externe instantie
                                                                                           een opleverinspectie uitgevoerd. Bij overdracht dient alle documentatie ontwerp/
       Kleine speelplek (niveau 1) vanaf Buurtplekken (niveau 2)                           kostenoverzicht/overige over gedragen aan beheer. Elk speeltoestel dient een
       250 m2                              vanaf 2000m²                                    certificaat van goedkeuring te hebben dat is afgegeven door een aangewezen instantie
                                           Richtlijn: 50% van de
                                                                                           (AKI).
       Diversiteit aanbod: kijken naar de
                                           speelaanleidingen is bespeelbaar voor
       speelruimten in de buurt.
                                           mindervaliden.                                  Toestellen met waarbij de stabiliteit afhankelijk is van 1 staander:
       1x toestel met meerdere                                                             Deze zogenoemde ‘one post’ toestellen worden alleen geplaatst in ‘losse
                                           2x toestel met meerdere functies
       speelfuncties
                                                                                           valondergronden’, zoals valdempend zand. De toestellen mogen alleen in vast
       1x ondersteunend speeltoestel       1x ondersteunend speeltoestel
                                                                                           ondergronden (bijvoorbeeld kunstgras) worden geplaatst wanneer de fundering
       2 speelaanleidingen, zonder dat het 3x speelaanleiding, zonder dat het een
       een toestel is                      toestel is.                                     zichtbaar boven de grond geplaats kan worden. Wanneer dergelijke toestellen ouder
                                           Er is duidelijke stimulatie voor sport en       worden, dienen deze periodiek te worden gecontroleerd op stabiliteit, waarbij de
       Stimulatie sport/bewegen wenselijk
                                           beweging aanwezig.                              fundering zichtbaar moet zijn of gemaakt worden.
     De speelaanleidingen zijn er vooral om meer uitdaging en diversiteit te creëren op de
     speelplekken. Deze aanleidingen bestaan uit elementen die niet onder de wetgeving
     voor speeltoestellen vallen. Zo stimuleren we dat een speelplek niet alleen bestaat
     aan toestellen geplaatst op een grasveld.
     Levensduur
     De levensduur van een nieuw toestel is belangrijk. Hiervoor is een minimale
     levensduur van 15 jaar. Toestellen van hout mogen niet rechtstreeks in de grond
     worden geplaatst. Deze dienen op een voet te worden geplaatst zodat er geen direct
     contact is tussen het hout en de aarde.
4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
   3. Voorwaarden voor inrichting                                                                                                           Participatie bewoners niveau 1
                                                                                          I t em                                                     Uitvoering
                                                                                          Vooraankondiging middels schrijven (informeren).           Bewoners in een straal van 50 mtr en ophalen informatie bewoners.
   Naast de verschillende type speelruimte hebben we ook voorwaarden opgesteld voor                                                                  (Digitaal platform gewenst)
   de inrichting van de speelruimte.                                                      Interne participatie                                       Informeren betrokken groepen
                                                                                          Delen van een of meerdere ontwerpen waarin de              Voorbeelden:
                                                                                          opgehaalde informatie in overweging is genomen.                       - Keuze uit verschillende ontwerpen
                                                                                                                                                                - Commentaar geven aangaande leefbaarheid
   3.1 Participatie                                                                       Informeren over uitvoering en mogelijkheid tot uitvoering Voorbeelden participatie bewoners:
                                                                                          participatie bewoners
                                                                                                                                                                - Schoonhouden locatie
   De inbreng van bewoners maakt een speelplek beter. Door de betrokkenheid van                                                                                 - Actieve toezicht
   bewoners wordt er meer draagvlak gecreëerd en voelen bewoners zich meer mede-                                                                                - Beschikbaar stellen materialen voor bijvoorbeeld vogelhuisjes
   eigenaar van de speelplek. Een plek kan immers de afspiegeling zijn van de wensen en                                                                         maken
   van wat er leeft in de buurt. Daarom is bewonersparticipatie belangrijk. Bewoners zijn                                                   Participatie bewoners niveau 2
   de gebruikers van hun leefomgeving. Zij hebben ervaring met de plek en kunnen direct   I t em                                                     Uitvoering
   aangeven waar mogelijkheden in de plek zijn en waar mogelijk knelpunten kunnen         Vooraankondiging middels schrijven (informeren)            Bewoners in de wijk en uitnodiging voor informatie avond.
   ontstaan. De bewoners vormen een groep met veel inzichten, kennis en ideeën. De        Interne participatie
                                                                                                                                                     Actief benaderen en betrekken buurtcoaches, woonconsulenten en andere
                                                                                                                                                     mogelijke betrokkenen
   participatie is gericht op de gebruikers van de betreffende speelplek: kinderen. Zij                                                              Bij voldoende animo, anders niveau 1
   vormen onze belangrijkste doelgroep. Daarnaast moeten ook de ouders/verzorgers                                                                               - Delen voorlopig ontwerp
   worden betrokken. Het begrip bewoners heeft dus betrekking op jong én oud uit de                                                                             - Commentaar aangaande leefbaarheid
   buurt. Soms is een plek ook niet alleen voor de kinderen. Maar voor verschillende      Informatieavond                                                       - Mogelijke problemen en gevaren
                                                                                                                                                                - Bespreken mogelijke actieve participatie
   groepen, kinderen, jongvolwassenen, volwassenen, ouderen, valide, mindervalide en                                                                            - Speciale behoeften vanuit de wijk
   andere achtergronden.                                                                                                                                        - Invaliden woonachtig en behoeften
                                                                                          Vaststellen definitief ontwerp                             Delen definitief ontwerp met deelnemers informatieavond
   Voor elk type project moet de juiste afstemming worden gevonden, zodat de juiste
   informatie wordt opgehaald en gedeeld met de verschillende doelgroepen. Daarnaast
   is het altijd goed om betrokkenen deelgenoot te maken van het project. Dit zouden            Participatie bewoners wijk / stads voorzieningen
   we eventueel kunnen doen door een actieve bijdrage te vragen. Het is natuurlijk              Dit zijn voorzieningen voor de hele stad en soms voor speciale doelgroepen. Hiervoor
   niet mogelijk bij elk klein project mogelijk om de maximale gereedschapskist voor            moeten de verschillende doelgroepen voor participatie worden geïdentificeerd. Voor
   participatie open te trekken, omdat dit meer dan een dagtaak zou zijn. Toch willen we        de stadsvoorzieningen wordt niveau 2 als basis gebruikt en indien zinvol en mogelijk
   de volgende minimale standaard neerzetten                                                    wordt er gewerkt met een focusgroep van 6-12 personen. Deze groep wordt actief
                                                                                                betrokken en gevraagd om actieve inbreng in het ontwikkelen van de voorziening.
                                                                                                3.2 Inclusief spelen
                                                                                                Hoe klein of groot de groep ook is, iedereen moet mee kunnen doen. Mensen met
                                                                                                en beperking hebben op dit moment weinig kans om buiten te spelen, bewegen en
                                                                                                anderen te ontmoeten. Nog meer dan andere inwoners lopen zij tegen sociale en
                                                                                                fysieke drempels aan waardoor zij weinig buiten zijn in de eigen wijk.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
       Door in de directe woonomgeving al in te zetten op plekken voor iedereen, kan           3.3 Rookvrij
       samen spelen en dus inclusie al vanaf jonge leeftijd worden gestimuleerd. Dit vergt
       soms enige aanpassingen aan een speelplek, maar belangrijk is dat er vooral niet        De Gemeente Lelystad omarmt het gedachtegoed van de beweging Rookvrije
       gedacht moet worden in speciale toestellen in een aparte hoek. Het gaat immers          Generatie en sluit zich hier graag bij aan. Er wordt ingezet op het creëren van
       vooral om samenspel en inclusiviteit. Om dit belang te benadrukken is eind 2019 ook     meer rookvrije speelplekken in de stad. Naast het plaatsen van rookvrij-borden op
       het SamenSpeelAkkoord getekend door onder andere de branchevereniging Spelen            het terrein en bij de entree, zal er aandacht besteed worden aan het betrekken en
       en Bewegen en het ministerie van VWS. In dit akkoord laten de ondertekenaars zien       informeren van buurtbewoners en bezoekers. Bestaande communicatiekanalen
       gezamenlijk op te trekken om samen spelen voor alle kinderen mogelijk te maken en       worden ingezet om het rookvrij beleid bekend te maken. Het betreft geen wettelijk
       roepen ze gemeentes op om hier ook aan mee te doen.                                     verbod op roken, aangezien dit niet mogelijk is. De beweging Rookvrije Generatie
                                                                                               richt zich op gedragsverandering en op het goede gesprek over dit onderwerp. Door
       Ter inspiratie voor toepassing van het Samenspeelakkoord heeft de VNG een bundel        de aanduidingen wordt het voor bezoekers gemakkelijker om elkaar aan te spreken op
       uitgebracht “Aan de slag met samenspelen” (VNG: 2019). Hierin wordt gebruik             rookgedrag, zonder hierbij in conflict te raken.
       gemaakt van de zogenaamde 100-70-50-richtlijn voor goede samenspeelplekken:             Het doel van gemeente Lelystad is om binnen 3 jaar alle speelplekken in Lelystad
       • Een kind of inwoners met een handicap moet zich 100% welkom voelen.                   rookvrij te krijgen. Dit draagt bij aan de ambitie om de meest kindvriendelijke stad
       • 70% van de speelplek moet voor iedereen toegankelijk zijn (paden, ondergronden)       van Nederland te worden. Daarnaast sluit het aan op de doelstelling van het Lokaal
       • 50% van de speelaanleidingen moet bespeelbaar zijn voor ieder kind.                   Preventieakkoord, waar wordt ingezet op meer rookvrije zones op plekken waar
       Deze richtlijn is geen verplichting, maar een voorbeeld van hoe toegankelijkheid in     kinderen in de openbare ruimte zijn, zoals speelplaatsen en sportgelegenheden .
       de openbare speelruimte kan worden toegepast. Het gaat daarbij dus om meer dan
       alleen het plaatsen van rolstoelvriendelijke speeltoestellen.                           De concrete invulling van de Rookvrije speelruimte is als volgt:
                                                                                                               		
       Inclusief spelen: niveau 1
       De behoefte aan inclusief spelen halen we op tijdens het uitvoeren van de participatie.
       Er wordt speciaal gevraagd en gekeken naar de behoefte van de omwonende kinderen
       en deze worden verwerkt in de speeltuin. Ook indien er tijdens de levensduur van
       een speelruimte een behoefte komt vanuit de wijk (bijvoorbeeld een gehandicapt
       kind komt in de buurt wonen) worden er indien nodig aanpassingen gedaan om het
       samenspelen mogelijk te maken. Op deze manier kunnen we de behoeften van de
       specifieke invalide persoon op een meest optimale manier toepassen. Op de kleine        Het plaatsen van een bord en/of tegel bij elke toegang van de speelplaats.
       locaties zal de focus altijd liggen op de toegankelijkheid van locaties en het mogelijk
       maken van samenspelen. Het gaat niet om het creëren van een aparte hoek, waar een
       rolstoeltoegankelijk speeltoestel wordt geplaats.
       Inclusief spelen: niveau 2
       Deze locaties zijn voor alle inwoners van Lelystad. Er wordt zoveel mogelijk rekening
       gehouden met de 100-70-50 richtlijn (VNG: 2019). Op deze locaties ligt de focus op het
       stimuleren van samenspel en het bij elkaar brengen van verschillende doelgroepen.
 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>    Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
3.4 Scoringskaarten voor speelruimte
                                                                                        Scorekaart klimaat
Het invullen van de scoringskaart (zie volgende pagina’s) gebeurt door punten toe te    Voor renovatie en aanleg                                                                          max score per item: 20 punten
kennen per item op de scoringskaart. De volgende punten kunnen toegekend worden
                                                                                         Ecologisch
                                                                                                                       Algemeen/Omgeving                                                                         Waarde
per item:                                                                                                              Voor de omgeving is een ecologische doelstelling gefomuleerd en past de
• 20 punten – voldoet 100%                                                                                             speelruimte in deze doelstelling?
• 10 punten – voldoet deels                                                                                            De ruimte fungeert als stapsteen tussen omliggende natuurgebieden, en er is
• 5 punten – iets aanwezig, maar nog onvoldoende                                                                       duidelijk een relatie met omliggende omgeving
Voor elke type speelruimte is een percentage vastgesteld dat minimaal behaald moet                                     70% van de toegepaste materialen is duurzaam geproduceerd of vanuit
                                                                                         Locatie en directe omgeving
                                                                                                                       hergebruik
worden (zie hoofdstuk 2.1). Wanneer de punten van alle items bij elkaar worden                                         Bodem
opgeteld, moet dit percentage behaald worden.                                                                          De bovenlaag is voorzien van een goed verteerde strooisel / humuslaag er is
Voorbeeld: Een buurtspeelruimte wordt opnieuw ingericht. Volgens de scoringskaart                                      voldoende bodemleven in de strooisellaag aanwezig
‘speelbeleving en verblijfswaarde’ scoort de inrichting 310 punten. De maximale score                                  Bij regenpieken wordt overtollig water in de omgeving opgeslagen, er staan
                                                                                                                       geen plassen op de verharding; er is geen wateroverlast. Afvoer van
is 520 (26 items x 20 punten). Het behaalde percentage is daarmee 60% (310 / 520 X
                                                                                                                       regenwater is afgekoppeld van het riool en er is een opslag capaciteit
100%). De nieuwe inrichting volstaat daarmee op speelbeleving en verblijfswaarde.                                      voorzien?
                                                                                                                       Inrichting
Wanneer een item niet relevant is voor het ontwerp hoeft deze niet te worden                                           Oppervlakte bestrating / gesloten verharding is maximaal 50% van het van het
ingevuld en meegenomen worden in het totaal aantal punten.                                                             totale speeloppervlak (Hittestress/Klimaat adaptief)
                                                                                                                       Er is een gezonde gevarieerde vegetatie aanwezig met voldoende structuur
                                                                                                                       (hoog - laag, open - gesloten en jong-oud)
De scorekaart wordt ingevuld door de ontwerper van de speelruimte. De beheerder                                        Er wordt alleen gebruik gemaakt van natuurlijke ondergronden?
en/of beleidsmedewerker spelen zal de scorekaart controleren samen met het                                             Er s 1 of meer bomen ouder dan 25 jaar aanwezig
ontwerp van de speelruimte. Bij afwijkingen wordt hierover overlegd.                                                   Er is dood loofhout aanwezig (staand/liggend) (Biodiversiteit)
                                                                                                                       Wordt de afbakening van de speelruimte voorzien in een natuurlijke vorm,
                                                                                                                       anders dan een statisch hekwerk?
Scoringskaart: speelbeleving en verblijfswaarde                                                                        Wordt de aangebrachte beplanting dusdanig beschermd dat het de kans krijgt
Op het actief aanwijzen en inrichten van speelruimte niveau moet er breder gekeken                                     om groot te groeien en niet onder de voet wordt gelopen door gebruikers van
worden dan alleen het plaatsen van een toestel. Bij het invullen van de speelruimte                                    de speelruimte?
                                                                                                                       Voedsel/vocht/veiligheid en voortplanting (de speelplek of nabije omgeving)
moet juist gekeken worden naar andere speelaanleidingen en de algehele beleving                                        Er is voldoende voedsel leverende inheemse beplanting aanwezig
van de ruimte. Zonder aandacht voor deze aspecten zal een speelruimte niet optimaal                                    (nechtarbloemen / bessen / vruchten / noten)
worden benut.                                                                                                          Voorziet in een permanente drinkplaats, makkelijk toegangkelijk voor dieren?
Om een uitdagende speelruimte en een prettig verblijf ook een onderdeel te maken                                       Er zijn voldoende opgaande dichte struiken eventueel met stekels / doornen
                                                                                                                       die schuilmogelijkheden (veiligheid bieden voor vogles en zoogdieren en/of
van het denk- en ontwerpproces is er een scoringskaart gemaakt. Door het invullen
                                                                                                                       luwte voor vlinders min. 30% van het terrein
van een bepaalde score per onderdeel, komt er een totaal uit. Voor het totaal aantal                                   De oppervlakte beplanting is minimaal 30% van het terrein
punten is een minimum vastgesteld.                                                                                     Er is een uitkijkpost (veiligheid) voor vogels aanwezig 1 per 100 m2
                                                                                                                       Zorgen de buurtbewoners voor een actieve bijdrage aan de speelplek, door
Scoringskaart: Klimaat                                                                                                 bijvoorbeeld een actieve bijdrage in het onderhouden van de speelplek,
Door de huidige ontwikkelingen in de wereld op het gebied van klimaat en gemeentelijk                                  gezamelijke moestuin of het verzorgen van insectenhotels/nestkasten
beleid is dit ook een aandachtspunt geworden binnen de openbare speelruimte. Door                                      Er zijn nestkastjes (voortplanting) voor vogels, zoogdieren en insecten
rekening te houden met het klimaat wordt ook de verblijfswaarde op speelplekken                                        aanwezig (totaal minimaal 1 per 200 m2
verbeterd. Om het klimaat onderdeel te maken van het denk- en ontwerpproces is er                                                                                                    Totaalscore natuur/milieu
een scoringskaart gemaakt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                   dan de speeltoetellen?
                                                                                                                                   Is er vrije ruimte om eigen creatiefspel ten uitvoer te brengen, naast de
                                                                                                                                   ingerichte ruimte met speeltoestellen
    Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte                                                                     Stimulans tot ontmoeting verhoging tot speelactiviteit
                                                                                                                                   Nodigt de speelruimte uit tot meer ontmoeting voor verschillende
                                                                                                                                   leeftijdsgroepen boven de 19 jaar?
                                                                                                                                   Er is een samenwerking en afspraken met andere organisaties (bijv.
                                                                                                                                   stichting/school/kinderdagverblijf/bewoners) waarbij het gebruik van de
                                                                                                                                   speelruimte wordt bevorderd.
       Scorekaart speelbeleving en verblijfswaarde                                                                                 Omgeving
       Voor renovatie en aanleg                                                                    max score per item: 20 punten   Is de speelruimte afgestemd op de directe omgeving. Past deze hier goed in
                                Veiligheid en bereikbaarheid                                                           Waarde      en zijn er verbindende elementen terug te vinden?
        Uitdaging en verblijf
                                                                                                                                   Is het een Leerzame speelplek door educatieve elementen toe te voegen?
                                Toegangswegen van en naar de speelplek zijn veilig voor kinderen vanuit de
                                doelgroep?
                                                                                                                                   Wordt er een programma opgesteld door buurtconsulenten en
                                Is er een goede bariaire tussen mogelijke gevaren vanuit de omgeving en de
                                                                                                                                   jongerenbegeleiders waarbij er actief gebruik wordt gemaakt van de
                                                                                                                                   speelruimte?
                                speelruimte, waardoor ouders kinderen vrij kunnen laten spelen?
                                                                                                                                   Inclusief en verbinding
                                Er is een parkeerverbod straatzijde aangrenzend aan de speelruimte of er is
                                                                                                                                   Is er voldoende zitgelegenheid?
                                een stoep van minimaal 5 mtr breedte?
                                                                                                                                   Voldoet de speelruimte aan de Norm van de VN voor toegankelijkheid voor
                                Er is voldoende zicht op de speelruimte om sociale controle mogelijk te maken
        Speelplek specifiek
                                                                                                                                   minder validen?
                                vanuit de directe omgeving?
                                                                                                                                   Zijn er afspraken gemaakt met bewoners/school/stichting over het onderhoud
                                Er is gedacht aan de mogelijkheid voor het parkeren van fietsen en eventueel
                                auto's van bezoekers (indien van toepassing)
                                                                                                                                   van de speellocatie. Bijvoorbeeld: bijhouden groen, watergeven aanplant en
                                De speelruimte is ingericht om vandalisme zoveel mogelijk te voorkomen.
                                                                                                                                   Wordt er actief deelgenomen met de aanleg van de speelruimte door
                                Schoon                                                                                             bewoners/school/stichting, bijv. door het maken van een insectenhotel of
                                                                                                                                   gelijkwaardig?
                                Is er een verbod voor honden in de speelruimte en is dit ook actief zichtbaar?
                                                                                                                                                                                           Totaalscore uitdaging/verblijf
                                Er zijn afspraken gemaakt met bewoners/school/stichting of overige
                                betrokkenen over het dagelijks schoonhouden van de speelruimte?
                                Prettig spelen en verblijf
                                Er is voldoende er een balans tussen zon en schaduw tijdens voor kinderen
                                tijdens het spelen.
                                Zijn er meerdere speelaanleidingen buiten de speeltoestellen om, die creatief
                                spel bevorderen.
                                Zorgt deze speelruimte voor meer diversiteit in de directe speelomgeving
                                (afgezet tegen andere speelruimten in de nabije omgeving)
                                De speelplek ligt minimaal 50 mtr van een drukke straatweg (meer dan 10.000
                                voertuigen per etmaal) en 100 mtr van een eventuele rijksweg?
                                Heeft de speelruimte voldoende obstakels voor spannende speelruimte en
                                geborgenheid voor de kinderen van de doelgroep? (bijvoorbeeld hagen)
                                Wordt er gebruikgemaakt van 4 of meer verschillende ondergronden?
                                Heeft de speelruimte een groene uitstraling?
                                Zijn er hoogteverschillen die bijdagen aan meer spanning in het beeld, anders
                                dan de speeltoetellen?
                                Is er vrije ruimte om eigen creatiefspel ten uitvoer te brengen, naast de
                                ingerichte ruimte met speeltoestellen
                                Stimulans tot ontmoeting verhoging tot speelactiviteit
                                Nodigt de speelruimte uit tot meer ontmoeting voor verschillende
                                leeftijdsgroepen boven de 19 jaar?
                                Er is een samenwerking en afspraken met andere organisaties (bijv.
                                stichting/school/kinderdagverblijf/bewoners) waarbij het gebruik van de
                                speelruimte wordt bevorderd.
                                Omgeving
                                Is de speelruimte afgestemd op de directe omgeving. Past deze hier goed in
8                               en zijn er verbindende elementen terug te vinden?
                                Is het een Leerzame speelplek door educatieve elementen toe te voegen?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
  3.5 Ondergronden op speelplekken                                                                       Keuzemodel ondergronden
  De keuze in ondergronden is ook een belangrijk onderdeel in het omgaan met het                                                                                                Gebruik niet natuurlijke
  milieu. Hierbij willen we zo veel mogelijk natuurlijke ondergronden toepassen.                              Is er in de       NEE     Is er een groot risico   JA       ondergronden mogelijk tot 110% van
                                                                                                             ruimte een                  op slijtage plekken,             de verwachte slijtageplekken, overige
  Zo is bijvoorbeeld kunstgras niet bevorderend bij hitte stress en de biodiversiteit.                    specifiek toestel             die gevaar opleveren                       natuurlijk houden
  Toch ontkomen we er niet aan om voor bepaalde doeleinden uit te wijken naar                               voor minder                   voor de veiligheid
                                                                                                           validen of is er
  niet natuurlijke materialen, voor bijvoorbeeld een cruijf court of op slijtplekken bij                   overgang voor                                               Voorbeelden:
  schommels.                                                                                                mindervalide
                                                                                                                     JA                            NEE                 Schommel in het zwaaistuk
                                                                                                             benodigd?                                                 Uiteinde glijbaan
  Om richting te geven aan de keuze voor ondergronden is het naastgelegen keuzemodel                                                                                   Opstap speeltoestel
  vorm gegeven.                                                                                                    JA
                                                                                                                                           Is er spelvorm                    Toepassen van niet natuurlijke
                                                                                                                                                                 JA
                                                                                                                                         waardoor een niet                  ondergrond mogelijk. mits deze
  Kwaliteitseisen toepassen van ondergronden                                                                                                 natuurlijke                   wordt gecopenseerd door 20 extra
                                                                                                                                                                                                                         Natuurlijke ondegrond gebruiken
                                                                                                          Toepassen van
  Regelgeving betreffende laagdiktes en te gebruiken materialen zijn van toepassing op                    niet natuurlijke
                                                                                                                                        ondergrond nodig is?               punten op scoringskaart onderdeel
  onderstaande.                                                                                             ondergrond
                                                                                                            mogelijk tot
                                                                                                          25% buiten de                            NEE
                                                                                                             benodigde
    Item      Do's                                           Don't
                                                                                                             valruimte
    Kunstgras Indien mogelijk rondom afsluiten met 10x20     Koude overgangen naar andere                      toestel
              band                                           ondergronden                                   toegestaan.                     Moet er een                   Is er een sportdoelstelling anders dan
                                                                                                                                                                 NEE                                               NEE
              Denk aan goede vocht afvoer, zodat er geen                                                                                valhoogte van meer                             een trapveld
              drijvend kunstgras onstaat.                                                                                                dan 60 cm worden
    Snippers Beperkt toepassen                               Toepassen waar water zich verzameld
                                                                                                                                                                                                   JA
              Rekening houden met toegangelijkheid (minder
              validen)
    Gazon     Overmatig puin eerst uit grond zeven (indien   Bouwgrond 1 op 1 gebruiken zonder                                                                               mogelijkheid om af te wijken van
              nodig)                                         grondverbetering toe te passen                                                                                  natuurlijke ondergrond indien de
                                                                                                                                                   JA
              Rekening houden met mogelijke                                                                                                                                          sport dit verlangt.
              slijtageplekken.
                                                                                                                                                                       Voorbeelden: basketbal of cruyf court
              Toepassen van doorgroeitegels 65 mm bij                                                             gazon vanaf 150 cm        Moet er een
              shommels minimaal 1x2 mtr per zitje of                                                             niet meer toepasbaar   valhoogte van meer
              gelijkwaardig.                                                                                                            dan 150 cm worden
                                                                                                                                                                 NEE
    Valzand   Rekening houden met toegangelijkheid (minder                                                                                 opgevangen?
              validen)
              Denk aan goede vocht afvoer                                                                                                          JA
     Rubberen Onder rubberen vloeren een basis van 30x30      Plaatsen en vervaardigen rechtstreeks op
       vloer  tegels toepassen of gelijkwaardig              zand/grond onderlaag
                                                                                                                                                                              Toepassen van niet natuurlijke
                                                                                                                                        Betreft het hier een     NEE
                                                                                                                                                                           ondergrond mogelijk tot 40% buiten
                                                                                                                                        speelplek meer dan
                                                                                                                                                                             de benodigde valruimte toestel.
                                                                                                                                               60 m2
                                                                                                                                                                       Speelplek is te klein
                                                                                                                                                   JA
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>   Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte
       3.7 Gebruik materialen (circulariteit)                                              3.8 Kwaliteitseisen overige elementen speelruimten
       Hergebruik                                                                             Item              Do's                                Don't
       Hierbij kan men denken aan het minimaliseren van transportbewegingen, hergebruiken     Hekwerken         Dubbelstaafsmat hekwerk             Schapenhekwerk (vandalisme)
       van bestratingsmaterialen, grondkeringen, toestellen opnieuw gebruiken en eventueel                      Spijlen hekwerk
                                                                                              Beplanting        Gebruik soortenlijst groen          Fragiele beplanting gebruiken
       is het ook mogelijk om toestellen op te knappen voor nog een speelronde. Om de                           Beschermen zodat het de kans krijgt Elementen plaatsen onder de kruin
       belasting zoveel mogelijk te beperken op het milieu kiezen we ervoor om materialen                       om te groeien en niet plat wordt    van bomen
       zoveel mogelijk her te gebruiken.                                                                        gelopen
                                                                                                                Onderhoudsplan
       Voorwaarden voor toepassen hergebruikte materialen                                                       Grastaluds 1/50 toepassen (maaien)  Toestellen plaatsen op lager gelegen
       • Minimale restlevensduur 7-10 jaar (eventueel met toepassing van een revisie/         Hoogteverschillen                                     grond, waar water zich kan
                                                                                                                                                    verzamelen
             upgrade)                                                                                           Afvoer van water algemeen
       • Veilig voor mens en dier                                                                               Min. 1 toegang 3 mtr breedte voor
                                                                                              Afstanden
       • Van toepassing voor de doelgroep                                                                       onderhoudswerkzaamheden
                                                                                                                Gazonbreedtes van minimaal 2 mtr
                                                                                                                aanhouden (grasmaaien)
       Toepassen van nieuwe materialen
                                                                                                                Goed zicht creëren voor sociale
       De toepassing van nieuwe materialen is onontkoombaar, hierbij hebben natuurlijke,      Zitelementen
                                                                                                                controle (hangjongeren)
       duurzaam geproduceerde of materialen vervaardigd uit gerecycled materiaal de                             Gebruik materialen voorgeschreven
       voorkeur. Onderstaande tabel geeft daarom de mogelijkheid om een te kort aan                             team objecten
       punten voor natuur/milieu score op te hogen.
       De correctiepunten kunnen gebruikt worden om het eventueel te kort aan punten
       voor natuur/milieu score op te hogen.
         Item                                                             correctie
         Hergebruik van een speeltoestel klein (afkomstig van deze
                                                                           20 pnt
         locatie of van een andere locatie)
         Alle grondsoorten blijven in het project en worden verwerkt.      15 pnt
         Hergebruik van materialen met een omvang van minimaal 10%
                                                                           20 pnt
         van het project (financieel gezien)
         Toepassen van nieuw materiaal dat is gemaakt van gerecycled
         materiaal, met een waarde van minimaal 10% van het project.       20 pnt
         (alleen toepasbaar als alternatieve niet mogelijk zijn)
         Het recyclen van materialen die afkomstig zijn van de locatie of
                                                                           20 pnt
         uit de directe omgeving. Minimaal 10% van de projectwaarde.*
         Het toepassen van duurzaam geproduceerde nieuwe
                                                                           10 pnt
         materialen, met een waarde van minimaal 10% van het project.
10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Werkwijze groot onderhoud en nieuwe speelruimte</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>   Bijlage 2: Factsheet - Natuurlijke spelen en vergroenen
   In deze bijlage wordt dieper ingegaan op        Scope                                            Certificeren en inspecteren                    Wel een speelplek, maar geen certificering
   de veiligheidskaders voor natuurlijk spelen,    Hoewel er veel overeenkomsten zijn (beiden       Op plekken waar het WAS van toepassing         Voor natuurlijke speelaanleidingen die niet als
   aandachtspunten van verschillende vormen        groen) is het belangrijk om onderscheid          is, is het nodig om de veiligheid te borgen    constructie kunnen worden aangemerkt (los
   van vergroening voor o.a. beheer en veiligheid  te maken tussen het vergroenen van de            door de certificering van speelobjecten en/    materiaal), geen duidelijke speelwaarde of
   en toepassingskaders, -kanttekeningen én        openbare (speel)ruimte en het omvormen           of het terrein. Dit laatste wordt vaak gedaan  risico’s kennen (doolhoven, wilgenvlechtwerk)
   -tips voor de vergroening van openbare (speel)  van speelplekken naar natuurspeelplaatsen.       bij natuurlijke speelterreinen waar het        of door de natuur zelf zijn ontstaan
   ruimte.                                         Waar het eerste vooral gaat over het plaatsen    onbegonnen werk is om elke speelaanleiding     (speeleilanden, tegen elkaar aangevallen
                                                   van extra bomen, beplanting of het toepassen     afzonderlijk te laten certificeren. Met de     bomen) geldt dat deze niet onder het WAS
   Actuele status                                  van gras als (val)ondergrond, gaat het           certificering kan aangetoond worden dat de     vallen (zie voorbeelden hieronder).
   Met betrekking tot de veiligheid op natuurlijke toepassen van natuurlijk spelen een stapje       speelplek veilig is ingericht.
   speelplekken is veel onduidelijkheid en         verder. Hier zijn vanuit de wet- en regelgeving                                                 Geadviseerd wordt om in dit geval wel
   wordt regelmatig gesproken over het             ook (aanvullende) richtlijnen opgesteld om de    Om de veiligheid ook na aanleg te borgen       een risico-analyse uit te voeren en deze
   “grijze gebied” tussen wens (vooral lekker      veiligheid te borgen. Door goede afstemming      is het nodig om goed beheer uit te voeren      voorzieningen toch mee te nemen in de
   ravotten) en de realiteit (aansprakelijkheid,   met beheer en veiligheid kunnen beide            en daarbij de speelplek ook regelmatig te      reguliere inspecties.
   veiligheid). In 2008 is door de VWA de          processen bijdragen aan een leefbare en          laten inspecteren op veiligheid. Gekoppeld
   factsheet Speelbossen opgesteld. Hierin zijn    aantrekkelijkere openbare (speel)ruimte.         aan een goede registratie kan vervolgens
   de kaders geschetst voor de toepassing van                                                       worden aangetoond dat voldaan is aan
   natuurlijke speelaanleidingen in de openbare    Op deze pagina wordt eerst verder ingegaan de verantwoordelijkheden die het WAS
   ruimte. In bepaalde gevallen geldt namelijk     op de veiligheidsaspecten bij natuurlijk spelen. voorschrijft.
   dat het Warenwetbesluit Attractie- en Speel-
   toestellen (WAS) van toepassing is. Het         Wanneer geldt het WAS?                           Borden en verantwoordelijkheden
   WAS behandelt de wet- en regelgeving voor       Voor de veiligheidsrichtlijnen is het belangrijk Regelmatig wordt de vraag gesteld of een
   speelvoorzieningen en schrijft voor op welke    of een plek met natuurlijke speelaanleidingen    bord met de tekst “spelen op eigen risico”
   wijze de veiligheid op deze plekken geborgd     gezien wordt als een speelplek. Op dergelijke    meer juridische mogelijkheden geeft om de
   kan worden (o.a. certificering, inspecties,     locaties geldt immers de volgende reikwijdte     verantwoordelijkheden met betrekking tot
   onderhoud).                                     van het WAS:                                     het spelen op openbare speelplekken over te
                                                                                                    dragen aan gebruikers van de speelplek.
   De factsheet Speelbossen staat ter discussie.   Doelbewust op een speelterrein geplaatste
   Volgens veel deskundigen gaat de factsheet te   natuurlijke materialen die zijn bewerkt of       Op dit moment is dit nog niet het geval.
   ver in de regelgeving en moet er meer ruimte    verwerkt in een constructie met meerdere/        Natuurlijk kunnen borden op een (natuurlijke)
   zijn voor natuurlijk spel. Het is daarom goed   andere (natuurlijke) materialen én door          speelplek gebruikers wijzen op andere risico’s
   mogelijk dat er een nieuwe factsheet wordt      deze bewerking of verwerking uitnodigen tot      die samenhangen met het spelen in een
   ontwikkeld.                                     spelen.                                          natuurlijke speelomgeving (zie ook pagina 3
                                                                                                    van deze bijlage). Kinderen kunnen hier vies
   Voor deze bijlage bij het Speelruimtebeleid     Of iets een speelterrein is of niet, wordt       worden, een schram oplopen of een nat pak
   2024 is de factsheet uit 2008 het leidende      bepaald door de communicatie/definitie           halen. Het is echter niet zo dat dergelijke
   document om de veiligheidskaders te schetsen    erover vanuit de gemeente (Speelbossen,          borden de verantwoordelijkheid verminderen
   voor natuurlijk spelen in de openbare ruimte.   Speeljungle, Speelplek) maar ook de inrichting   voor de beherende partij. Certificeringen en
   Bij het opstellen van deze bijlage is dan ook   zelf (wel of geen speeltoestellen). Meer uitleg  inspecties blijven daarmee nodig en een taak
   uitgegaan van dit document.                     hierover is te vinden in het WAS zelf.           van de gemeente/beheerder.
12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>   Factsheet - Natuurlijke spelen en vergroenen
    Bij het vergroenen van speelplekken gaan de thema’s spelen, klimaat, biodiversiteit en gezondheid hand in hand.
    Speelplekken zijn bij uitstek geschikt voor vergroening en vervullen een belangrijke rol bij de klimaatadaptatie van
    de openbare ruimte. Anders dan tuinen en de meeste daken heeft de gemeente hier zelf de regie over de inrichting.
    Groene speelplekken zijn er in soorten en maten. Van een grasveld met speeltoestellen tot een natuurlijk speelterrein
    waarin gebruikers in en mét de natuur kunnen spelen. Buiten de officiele speelplekken, spelen kinderen ook in bosjes,
    parken en ander gemeentelijk groen. Het creëren van een groenere speelomgeving heeft niet alleen betrekking
    op de speelplekken met toestellen, maar op de hele openbare ruimte. Dit betekent natuurlijke speelmaterialen,
    ondergronden en de mogelijkheid om zelf vorm te geven aan de speelruimte en zo de fantasie en exploratiedrang
    te prikkelen. Toestellen zijn hierbij niet uitgesloten, maar zeker niet noodzakelijk om toe te voegen.
    Groen voor SPEL EN VERBLIJF                            Groen voor GEZONDHEID                                    Groen voor BIODIVERSITEIT                            Groen voor KLIMAAT
    Zichtbaar groen versterkt de aantrekkingskracht van    Een groene omgeving heeft een positief effect op het     Met groen op speelplekken zorgt voor nestplaatsen    Groene speel- en sportplekken kunnen een rol
    de buitenruimte bij zowel volwassenen als kinderen.    welzijn van inwoners. Ze voelen zich gelukkiger in een   en schuilplaatsen voor insecten, vogels en andere    spelen in het hitte- en watermanagement van de
    Een groene omgeving daagt kinderen uit om een          groene omgeving en meer groen draagt bij aan de          dieren om zo in de stad te leven en overleven2. Meer stad2. Vergroening van speelplekken in woonwijken
    eigen spel te bedenken en op avontuur te gaan.         ontwikkeling en gezondheid van kinderen1+2. Daarbij      biodiversiteit bevordert het ecologisch evenwicht    helpt om (lokaal) hitte tegen te gaan en water
                                                           biedt groen bescherming tegen de zon2.                   en draagt bij aan natuureducatie (beestjes zoeken,   sneller af te voeren, of juist tijdelijk vast te houden.
    Voordelen:                                                                                                      bloemen plukken, wisseling van seizoenen etc.).      De stad wordt op deze manier beter bestand tegen
    • Groene ruimtes zijn prettige verblijfsplekken        Voordelen:                                                                                                    weersextremen.
        tijdens warme dagen                                • Bevorderen motorische/cognitieve ontwikkeling          Voordelen:
    • Goede groene speelruimte is uitdagend en             • Vermindering blootstelling UV-straling                 • Ruimte voor flora en fauna                         Voordelen:
        stimuleert exploratief en creatief spel omdat      • Mentale ontspanning en betere concentratie in          • Natuurlijke plaagbestrijding, bijv. processierups  • Minder wateroverlast, betere afwatering
        kinderen er zelf vorm aan kunnen geven                de klas                                                   en muggen door vogels en gaasvliegen             • Meer groene speelplekken zorgen voor een
                                                                                                                    • Natuureducatie en ander type spel                      verkoelend effect op de directe omgeving.
Overwegingen - vergroening en veiligheid                                                                     Overwegingen - vergroening en speelcultuur
Vergroening heeft soms consequenties voor de (omgang met) veiligheid op een speelplek. Op een                Vergroening van speelplekken is aantrekkelijk en nuttig, maar is niet overal haalbaar of gewenst.
speelplek wordt bijvoorbeeld anders omgegaan met de toepassing van eenvoudige natuurlijke                    Het kan zelfs ten koste gaan van de waardering en het gebruik van een plek door bewoners.
speelomleidingen. Dit heeft te maken met de reikwijdte van het Warenwetbesluit Attractie- en                 Bijvoorbeeld omdat ouders bang zijn voor de risico’s van natuurlijk spelen zoals tekenbeten of
Speeltoestellen (WAS).                                                                                       kapotte of vieze kleding. Kinderen vinden het daarom ook zelf niet altijd even leuk om buiten te
                                                                                                             ravotten. Draagvlak en betrokkenheid vanuit de buurt is van belang en niet vanzelfsprekend.
In parken, (speel)bossen en buitengebied (plekken waar jonge kinderen in de regel niet zelfstandig
komen) wordt aanbevolen op een informatiebord aan te geven dat er sprake kan zijn van andere                 Per buurt moet daarom gekeken worden naar de meest geschikte vorm om te ‘vergroenen’, er
speelrisico’s. Bij voorkeur wordt dit op een positieve manier gebracht (je kunt hier lekker ravotten,        zijn immers veel verschillende vormen. Van eenvoudige speelaanleidingen in een grasveld met
vies worden en met takken slepen!). Hiermee informeer of waarschuw je de gebruiker voor                      bomen tot een plek met zand, water, verschillende soorten beplanting en niveauverschillen als
eventuele risico’s en heb je meer inrichtingsmogelijkheden. Het vervangt echter niet je beheer-              ultieme ravotplek. Het maken van een goed ontwerp en goede afstemming met de buurt
of veiligheidsverantwoordelijkheden en bij toepassing van speeltoestellen geldt ook nog steeds               en buurtprofessionals is essentieel voor het laten slagen van een groene speelplek.
het WAS. Het blijft daarom altijd nodig om wel langs te gaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                      Factsheet - Natuurlijke spelen en vergroenen
                                                      Speelbomen: zoals vleugelnoten, wilgen en
                                                      haagbeuken zijn voorbeelden van goede
                                                      snelgroeiende klimbomen die weinig bevattelijk
                                                      zijn voor ziektes. Ook (andere) notenbomen
                                                      kunnen extra speelwaarde toevoegen door de
                                                      noten in de herfst.
                                                      • Kroon speelbomen niet op.
                                                      • Plaats bomen niet te dicht bij toestellen en
                                                          paden (wortelgroei)
   Speelgroen en speelaanleidingen                    • Plant alleen op plekken waar de bomen volop     Schaduw en groenbuffer                                    daarom belangrijk om in dat geval ook een
                                                          mogen groeien                                                                                           hekwerk of andere begrenzing toe te passen.
   Kinderproof beplanting: niet giftig, zonder        • Plant geen tamme kastanjes op speelplekken of   Op grote speelplekken: kunnen bomen met een
   scherpe stekels, robuust en snelgroeiend.              tenminste een eind bij de toestellen vandaan. grote kroonomvang worden geplant. Positioneer      Water en ondergronden
   Voorbeelden: haagbeuk, wilgen, kornoelje,              Ondanks de onschuldige naam en eetbare        bomen (of de speelplek) zo dat de toestellen op
   hazelaar, olifantengras en bloemrijk hooiland.         binnenkant hebben deze noten een stekelige    het heetst van de dag in de schaduw liggen.        Wadi’s en slootjes: kunnen water bergen of
   • Plant bij voorkeur in groepen om goede               buitenkant.                                   • Zorg dat (kunststof en houten) toestellen en     juist zorg dragen voor een goede afwatering
      speelbosjes te creëren.                                                                               ondergronden niet de hele dag in de schaduw    naar sloten of de bodem. Gecombineerd met
   • Laat snoeiafval, vooral van de wilg en hazelaar, Eetbare beplanting: zoals appels, peren, kersen,      liggen om groene aanslag te voorkomen.         speelaanleidingen zoals stapstenen of touwen
      (deels) liggen zodat kinderen hier mee kunnen   noten, bessen, etc.                               • Zorg dat bomen zo worden geplaatst dat zo        bieden ze extra avontuurlijke speelwaarde. Met
      spelen en bouwen. Hier moet je wel geschikte    • Een combinatie met participatie en beheer           min mogelijk bladafval op de toestellen en     name op drassige plekken zijn wadi’s ideale
      locaties voor kiezen, een stedelijke omgeving       door bewoners is hierbij een must.                ondergronden terecht komt. dit komt de         oplossingen die tevens speelwaarde bieden.
      leent zich hier duidelijk minder goed voor.     • Plant eetbare soorten niet te dicht op de           gebruiksduur en levenduur ten goede.           •      Zorg ervoor dat de staanders van toestellen
                                                          toestellen/het ‘speelgedeelte’ van een                                                                  tegen water kunnen. Plaats geen houten
   Natuurlijke speelaanleidingen: kunnen                  speelplek.                                    Op kleine speelplekken/ruimtes: kunnen dak- en            toestellen of speelaanleidingen in de wadi, of
   worden aangelegd om de diversiteit van het         • Bramen en frambozen zijn prikkelaars en         leibomen worden gebruikt voor het creëren van             tenminste op RVS-voetjes.
   speelaanbod te vergroten. Bijvoorbeeld:                woekeraars (en geven vlekken) en moeten       schaduw. Het voordeel is dat deze bomen minder     •      Gebruik zwerfkeien of betonnen poefs als
   heuvels/glooiingen, stapstammen, zwerfkeien,           enigszins in toom worden gehouden om een      ruimte innemen en minder hoog worden (mits                parcours door het water, geen stapstammen
   palenbos, wilgenhutten- of tunnels. Rioolbuizen        plek bespeelbaar te houden. Regelmatig        regelmatig gesnoeid).                                     van hout.
   en autobanden vallen niet helemaal onder de            onderhoud (door bewoners) is hierbij          • Alternatieven zijn een prieel of pergola met     •      Waterspeelplekken ( fontijntjes, pierenbadjes,
   categorie ‘natuurlijk’, maar worden wel vaak in        noodzakelijk.                                     begroeiing of een schaduwdoek (bij scholen).          waterpompen) zijn erg in trek en gewenst.
   combinatie met natuurlijk spelen toegepast.        • Gevallen appels en peren moeten tijdig                                                                    voor verkoeling en plezier in de zomer. Juist
   • Speelaanleidingen geplaatst op officiële             worden geraapt om overlast door wespen te     Een goed ingerichte groenbuffer op speelplekken           hier is een combinatie met schaduwgroen
     speelplekken moeten voldoen aan de                   voorkomen.                                    langs drukke wegen verbetert de beleving                  essentieel voor prettig verblijf.
     veiligheidseisen van het WAS.                                                                      (optisch). Ook kan groen geluidshinder dempen2
   • Voor natuurlijke speelaanleidingen die           LET OP! - zoals de benoemde punten aangeven       op een speelplek.                                  LET OP! - Wadi’s kennen naast veel speelwaarde
      extra en/of specifiek beheer vragen             is het belangrijk dat bewoners onderdeel zijn van •     Het is belangrijk om met de groenbuffer een  ook enkele risico’s. Zorg daarom dat deze niet te
      is bewonersparticipatie noodzakelijk.           het beheer van een groene speelplek. Zonder             wal te creëren. Een rij opgekroonde bomen    diep zijn of snel het water afvoeren in de bodem
      Bijvoorbeeld bij wilgenhutten en stapstammen    draagvlak heeft (onderhoudsintensief) groen             heeft bijvoorbeeld weinig effect.            (infiltratie). Water in wadi’s mag niet (te lang)
      van lokaal kaphout.                             vrijwel geen kans van slagen.                     •     Kinderen moeten niet vanuit het groen direct stilstaan om gezondheidsrisico’s te beperken
                                                                                                              op de drukke weg kunnen komen. Het is        (algengroei).
14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>    Factsheet - Natuurlijke spelen en vergroenen
Natuurlijke ondergronden: zoals gras, zand,              toestel een kunstondergrond te plaatsen,         •              Door pimpel- en koolmezen of boomklevers
houtsnippers en boomschors op speel- en                  maar enkel de plekken waar de ondergrond                        aan te trekken, krijgt de eikenprocessierups
sportplekken zorgen voor meer verkoeling en een          het hardst slijt.                                               er een natuurlijke vijand bij.
betere afwatering dan kunstmatige ondergronden.     •    Kies lichtere kleuren als ondergrond, die        •              Groenblijvende beplanting als hulst (geen
Daarnaast hebben natuurlijke ondergronden een            worden minder warm.                                             stekels), laurier en naaldbomen bieden
(veel) lagere CO2-impact.                           •    Het (her)gebruik van betontegels op                             beschutting voor dieren in de herfst/winter.
•    Natuurlijke ondergronden zijn goedkoper in          sportveldjes is een duurzaam alternatief         •              Hoge grassen zijn ideaal als schuilplek voor
     aanschaf dan kunstmatige ondergronden.              voor kunstgras. Betontegels zijn ook her te                     veel kleine dieren, insecten en vlinders.
     Losse ondergronden moeten sneller                   gebruiken als bijvoorbeeld stapstenen in gras.
     vervangen/verschoond worden en zijn            •    Wanneer de grond verontreinigd is kan een        LET OP! - Fijne plekken voor beestjes betekent
     duurder in onderhoud.                               kunstmatige valondergrond een uitkomst zijn.     vaak ook een hoger risico op teken; een bekend
•    Bewoners kunnen eerder overlast                                                                      bezwaar tegen groene speelplekken. Hier is in de                   •    Laat snoei- ook bladafval liggen, maak
     ondervinden van hondenpoep op grasvelden       LET OP! - ‘Groene speelplekken’ betekent niet dat     inrichting weinig aan te doen. Het RIVM adviseert                       takkenrillen of schuif het onder struiken en
     en kattenpoep in losse ondergronden.           er geen sprake meer is van veiligheidseisen zoals     om bij het buitenspelen in de bosjes je broek in                        bomen. Dit is waardevol voor de (bodem)
                                                    die op andere speelplekken gebruikelijk zijn. Zeker   je sokken te doen, shirts met lange mouwen te                           biodiversiteit. Het zorgt voor voedsel en
                                                                                                                                                                                  beschutting voor verschillende dieren en
LET OP! - Bij vochtige bodems worden losse          bij gebruik met speeltoestellen geldt gewoon het      dragen en vooral na het buitenspelen je lichaam
                                                                                                                                                                                  insecten én beschermt de bodem tegen
ondergronden als snippers afgeraden omdat het       Warenwetbesluit Attracties en speeltoestellen         te (laten) controleren op eventuele teken4.
                                                                                                                                                                                  erosie.
snel verteert en daarmee zijn functie verliest.     (WAS). Wel biedt een groene inrichting veel                                                                              •    Nestkastjes, vleermuizenkasten,
                                                    mogelijkheden om hierbinnen de acceptabele            Bloemrijke mengsels inzaaien: op grasvelden bij                         insectenhotels nodigen dieren uit om te
Wanneer wel een kunstondergrond of                  risico’s op te zoeken en avontuurlijke speelvormen    speelplekken ziet er fleurig uit en zijn tegelijkertijd                 nestelen op de speelplek. Ook leuk in het
verharding: als een plek intensief wordt bespeeld   aan te bieden.                                        belangrijk voedsel voor hommels, bijen en andere                        kader van natuureducatie.
waardoor een grasondergrond te snel uitslijt                                                              insecten.                                                          •    Met groene verbindingen tussen speel- en
en niet voldoende tijd heeft voor herstel, of                                                             •    Het zaaien van bloemen en het onderhouden                          sportplekken en de randen van de wijk of
als toegankelijkheid voor rolstoelgebonden                                                                     hiervan kan vaak prima door bewoners                               stad kunnen fijne routes worden aangelegd
                                                                                                                                                                                  voor recreatie en sport maar worden
bewoners nodig is, kan toch (deels) een                                                                        gebeuren. Wel is het belangrijk dat dit wordt
                                                                                                                                                                                  tegelijkertijd ook (kleinschalige) ecoroutes
kunstmatige ondergrond of verharding nodig zijn                                                                afgestemd met het gemeentelijk maaibeleid.
                                                                                                                                                                                  gecreëerd.
(o.a. sportvelden, schoolpleinen).                                                                        •    Kies voor inheemse bloemen- en
•     Halfverharding kan een compromis                                                                         kruidenmengsels, dat is belangrijk om de
      zijn tussen waterdoorlaatbaarheid en                                                                     overlevingskansen van insecten te vergroten. LET OP! - Groene speelplekken lijken vaak minder
      toegankelijkheid.                                                                                                                                     onderhouden. Dit is meestal bewust en maken de
•     Op sportplekken kan gewerkt worden met                                                              Diervriendelijk inrichting en beheer: komt de     speelplek ook interessanter. Belangrijk is wel dat
      een waterbassin. Bij (extreme)regenval                                                              leefbaarheid voor dieren en insecten ten goede en hiervoor de juiste plekken worden gekozen.
                                                                                                          stimuleert biodiversiteit.
      kan deze gebruikt worden als kunstmatige
      waterberging.                                 Blije beestjes
•     Let op de nieuwe milieucriteria van
                                                                                                           Meer weten?
      de Rijksoverheid voor de aanschaf van         Diervriendelijke beplanting: komt redelijk                             1. W. Leufgen, M. van Lier; Vrij Spel voor Natuur en Kinderen. Uitgeverij Jan van Arkel, Utrecht, 2007, p.152.
                                                                                                                           2. Groen in de stad; WUR; https://www.wur.nl/nl/Dossiers/dossier/Groen-in-de-stad.htm
      nieuwe toestellen en ondergronden. Ook        overeen met de voor mensen eetbare                                     3. R. Louv; Het laatste kind in het bos – Hoe we onze kinderen weer in contact brengen met de natuur.
      het vrijkomen van PAK’s is aan richtlijnen    beplanting, zoals kers, kornoelje en verschillende                     Uitgeverij Jan van Arkel, Utrecht, 2007.
                                                                                                                           4. www.rivm.nl/tekenbeten-en-lyme/teek
      gebonden (REACH richtlijn).                   bessensoorten (uiteraard geen giftige soort
•     Soms is het niet nodig om onder het gehele    toepassen als speelgroen).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                 Factsheet - Natuurlijke spelen en vergroenen
Wijze van
vergroening        Toevoegen bomen                     Gras als                   Toepassen          Natuurlijke speelaanleidingen: Natuurlijke speelaanleidingen:
                      en beplanting                  ondergrond                waterberging                    niet binnen het WAS                            wel binnen het WAS
Aandachtspunten
      voor:
                 Bieden o.a. beschutting en     Zorgt voor een gezonde               Zorgt voor
                  extra speelmogelijkheden.          bodem, verrijkt         waterberging en kan
 Meerwaarde
                  Nemen CO2 op, bufferen       biodiversiteit, verkoelend     extra (avontuurlijke)             Bieden extra speelwaarde, zowel op speelplekken als daarbuiten.
       bij         regenwater en verrijken    effect en kan bijdragen aan     speelwaarde bieden.
   inrichting            biodiversiteit.       betere regenwaterafvoer.
                  Niet te dicht op toestellen    Mogelijk kostbaar(der)         Goede aanleg is         Afhankelijk van toegepast materiaal.        Afhankelijk van toegepast materiaal.
                   en/of valondergronden.       maaibeheer, afhankelijk    noodzakelijk voor goede    Regelmatig controleren en waarschijnlijk    Regelmatig controleren en waarschijnlijk
     Beheer                     +                   van bespeling en       infiltratie en voorkomen  kortere levensduur. Met beheer veiligheid   kortere levensduur. Met beheer veiligheid
                    Gebruik voorkeurslijst        bereikbaarheid voor            stilstaand water    waarborgen. Buiten formele speelplekken         waarborgen. Beheer door bewoners
                   beplanting van domein               grasmaaier.                 (algengroei).           en/of bij betrokken bewoners is                   wordt niet aanbevolen.
                          Groenbeleid                                                                          buurtbeheer mogelijk.
                                               Toegestaan bij toestellen      Als er sprake is van   Meenemen in risico-analyse speelterrein.         Certificering is (nu nog) nodig. Een
Certificering en   Niet van toepassing met     met een valhoogte tot 1,5        structureel water       (stuks)Certificering is niet nodig. Op       terreincertificering kan afzonderlijke
   inspecties     betrekking tot speelbeleid.             meter.                  onderdeel van       formele speelplekken wel meenemen in        stukscertificering vervangen. Meenemen
                                                                          risicoanalyse speelterrein          de periodieke inspecties.                     in periodieke inspecties.
                   Bij voorkeur overal waar       Vooral op de kleinere          In buurten met          Speelaanleidingen die niet binnen          Per definitie op formele speelplekken.
    Wanneer          voldoende ruimte en            plekken met lage       wateroverlast en/of een       het WAS vallen kunnen in principe          Bij voorkeur op plekken waar goed en
                  afstand tot speeltoestellen   toestellen en op plekken    lage grondwaterstand.      overal worden toegepast. Toepassing       regelmatig beheer mogelijk is. Toepassing
       wel?        kan worden gehouden.           met veel verharding.                               afstemmen op locatie (incl. omgeving) en     afstemmen op locatie (incl. omgeving) en
                                                                                                      de beoogde doelgroep. Op plekken met                   de beoogde doelgroep.
                                                                                                           buurtbeheer goede toevoeging!
                                                 Op plekken waar veel                                 Locatie middenin (hoog)stedelijke buurten lenen zich minder goed voor ravotplekken,
                    Op heel smalle/kleine      kinderen (tegelijk) spelen    Afhankelijk van type       losse materialen en/of snoeiafval. Op plekken zonder beheer van bewoners heeft
    Wanneer              speelplekken.          of waar een grasmaaier    waterberging en herkomst                    kwetsbaar groen en vlechtwerk weinig kans van slagen.
   beter niet?                                   niet of nauwelijks kan         te bergen water.
                                                         komen.                                         Verder natuurlijke speelaanleidingen vooral niet toepassen zonder kennis van de
                                                                                                                        regelgeving en/of afstemming met beheer en groen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Kaders nieuwbouw
Om ervoor te zorgdragen dat de openbare speel-, beweeg- en ontmoetingsruimte           •  Bij het kiezen van de locatie van een speelplek wordt rekening gehouden met
ook in onze nieuwbouwwijken goed wordt ingericht, heeft de gemeente Lelystad een          sociaal toezicht. Bijvoorkeur zijn speelplekken voor of naast woningen gelegen en
aantal verplichte kaders opgesteld voor o.a. het ontwerp, planning en de participatie.    goed bereikbaar zijn via een voetpad.
Projectontwikkelaars zijn verplicht om zich aan deze kaders te houden. De kaders
sluiten aan bij de visie en ambities die opgenomen staan in het de speelruimtevisie.   Kaders voor inrichting
                                                                                       • De scoringskaarten uit bijlage 1 (H2.4) gelden ook als richtlijn voor speelplekken
Algemene kaders                                                                           in nieuwbouw.
• De beleidsafdelingen spelen, sporten en beheer moeten tijdens alle fases van het     • Binnen een speelbuurt is voldoende variatie in (valdempende)ondergronden.
     nieuwbouwproject betrokken worden.                                                   Zodat speelplekken goed toegankelijke blijven, zonder het groene karakter te
• Alle ontwerpen (ook tijdelijke) moeten goedgekeurd worden door de afdelingen            verliezen.
     Spelen, Sporten en Beheer.                                                        • De beplanting is (deels) bespeelbaar.
• Bij inbreidingsprojecten moet in overleg met de afdeling Spelen, besloten worden     • Er moet zitgelegenheid aanwezig zijn.
     of het noodzakelijk is dat er een nieuwe speelplek komt of dat de speelplekken    • Op een grote speelplek moet rekening gehouen worden met de 100-70-50
     in de omliggende wijken uitgebreid moeten worden om de verhoogde speeldruk           richtlijn.
     op te vangen.                                                                     • Een grote speelplek heeft minimaal 8 verschillende speelwaarden, een kleine
• Participatie met (toekomstige) wordt uitgevoerd zoals beschreven in bijlage 1           speelplek minimaal 5. Bij meerdere speelplekken in één speelbuurt moeten
     (H3.1).                                                                              verschillende speelwaarden gebruikt worden.
• De speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken moeten binnen 12 maanden, na                • De doelgroep voor een kleine speelplek is 0-8 jaar, de doelgroep voor een grote
     oplevering van omliggende woningen, voltooid zijn. Hier mag alleen in overleg        speelplek 0-12 jaar.
     met de afdeling Spelen, vanaf geweken worden. Als alternatief kan er dan          • Wanneer er in een speelbuurt ook veel seniorenwoningen aanwezig zijn (>20%)
     tijdelijke speelruimte gecreëerd worden.                                             wordt er bij de inrichting van de speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken
                                                                                          specifiek rekening gehouden met deze doelgroep. Er komt meer zitgelegenheid
Ruimtelijke kaders                                                                        en in de ontwerpen worden opties voor jeu de boulesbanen, beweegtuinen en/
• Deze openbare speelruimte is zo min mogelijk versnippert door de speelbuurt.            of speltafels meegenomen.
• Locaties aangelegd in wadi’s tellen niet mee als formele speelruimte.
• Een kleine speelbuurt (tot 10 ha) heeft minimaal één kleine speelplek (ingericht
     met speeltoestellen) van minimaal 500 m2 groot. Deze plek ligt op minimaal 200
     meter afstand van iedere woning.
• Een grote speelbuurt (10ha of meer) heeft minimaal één grote speelplek van
     minimaal 1500 m2 groot. Deze plek ligt op minimaal 500 meter afstand van
     iedere woning.
• Een grote speelbuurt heeft daarnaast minimaal één grote beweegplek, waar
     meerdere sporten gespeeld kunnen worden, van minimaal 1500 m2 groot en
     tenminste één trapveldje (gras ondergrond).
• Aanvullend heeft een grote speelbuurt een netwerk van kleine speelplekken
     (afwisselend ingericht) op minimaal 200 meter van iedere woning.
• Speelplekken liggen op minimaal 10 meter afstand van woningen, beweeg- en
     jongerenplekken op minimaal 50 meter.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>   Bijlage 3: Kaders nieuwbouw
    Speelbuurten
    De speelbuurt is het deel van de buurt waarin kinderen van 6 tot 12 jaar zich vrij kunnen In nieuwbouwwijken zijn grofweg 3 opties mogelijk:
    bewegen. Drukke wegen, watergangen, spoorlijnen maar ook industriegebieden of
    parken zijn barrières voor kinderen. Een buurtgrens is soms ook vooral een niet-          1. Er worden één of meerdere nieuwe speelbuurten toegevoegd
    fysieke afspraak. Kinderen komen of mogen dan simpelweg niet uit hun eigen buurtje.       Er wordt een compleet nieuwe wijk gerealiseerd. Hierdoor ontstaan één of meerdere
                                                                                              nieuwe speelbuurten. Afhankelijk van de oppervlakte van de speelbuurt komen er
    In elke speelbuurt geldt dat kinderen binnen 200 meter (actieradius) van hun woning       één of meerdere speel- en beweegplekken.
    kunnen spelen. Het type locatie (kleine speelplek, grote speelplek of wijkplek) hangt
    af van de grootte van de speelbuurt.                                                      2. Er wordt een bestaande speelbuurt uitgebreid
                                                                                              Door toevoeging van nieuwe woningen aan de rand van een bestaande wijk groeit
    Om de speelbuurt te bepalen wordt er in de plannen gekeken of de volgende barrières       een bestaande speelbuurt en moet deze opnieuw beoordeeld worden. De speeldruk
    aanwezig zijn:                                                                            neemt toe en er moet in overleg met de gemeente gekeken worden of er nieuwe
    -         Drukke wegen                                                                    speel- of beweegplekken nodig zijn. Deze nieuwe plekken kunnen zowel in het
    -         Watergangen (sloten/vijvers/kanalen)                                            nieuwbouwdeel als in de bestaande speelbuurt worden gerealiseerd.
    -         Industrie- en bedrijventerreinen
    -         Spoorlijnen en busbanen                                                         3. Er wordt een bestaande speelbuurt aangepast
    -         Parkgebieden                                                                    Door toevoeging van nieuwe woningen binnen een bestaande wijk (inbreiding) wordt
                                                                                              een bestaande speelbuurt aangepast. De vraag neemt toe (meer inwoners), maar
                                                                                              de ruimtelijke mogelijkheden nemen juist af (minder beschikbare ruimte). Bestaande
    Na intekening van deze barrières ontstaat een raster dat de speelbuurten aangeeft.        locaties moeten mogelijk uitgebreid of verbeterd worden of er moet gezocht worden
    Zie onderstaand voorbeeld:                                                                naar openbare ruimte die ingericht kan worden als nieuwe speel- of beweeglocatie.
                                                                                              Dit gebeurt in overleg met de gemeente.
    Barrières:
    		                 Spoorlijn
    		Watergang
    		Parkgebied
                                                       Speelbuurt 1
    		                 Drukke(re) weg
                                                                      Speelbuurt 3
                                                  Speelbuurt 2
18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>   Bijlage 4: Inrichtingsvoorbeelden C O N C E P T
    INRICHTINGSVOORBEELDEN
19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Inrichtingsvoorbeelden C O N C E P T
INRICHTINGSVOORBEELDEN
                                                Gemeente Lelystad
                                                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>