<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Evaluatie
Intergemeentelijke
Structuurvisie
Greenport
Duin- en Bollenstreek
februari 2015
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Rapportage evaluatie ISG
Inleiding                                                pagina 3
Deel 1: Evaluatierapport                                 pagina 5
0. Totaalbeeld                                           pagina 6
1. Werkingsgebied ISG/GOM                                pagina 8
2. Overlegstructuur                                      pagina 9
3. Spelregels bollencompensatie                          pagina 10
4. Ruimte/maatwerk voor gemengde bedrijven en
   faciliteren schaalvergroting                          pagina 11
5. Bollenareaal 2625 hectare                             pagina 12
6. Wateropgave                                           pagina 13
7. Glastuinbouw                                          pagina 14
8. Ecologische hoofdstructuur - groenambities            pagina 15
9. Economische agenda(s)                                 pagina 16
10. Handhaving en strijdig gebruik                       pagina 16
Deel 2: Inventarisatie onderwerpen en discussiepunten voor de actualisatie
Indeling geïnventariseerde onderwerpen                   pagina 17
1. Afsprakenkader vitale Greenport Duin- en Bollenstreek pagina 18
2. Thematische uitwerking                                pagina 21
          4.1 Vitale Greenport                           pagina 21
          4.2 Cultuur, toerisme en recreatie             pagina 23
          4.3 Landschapsperspectief                      pagina 24
          4.4 Graslanden en natuur                       pagina 24
          4.5 Water                                      pagina 24
          4.6 Wonen                                      pagina 25
          4.7 Werken                                     pagina 25
          4.8 Mobiliteit                                 pagina 26
          5 Uitvoeringsparagraaf                         pagina 27
Bijlagen:
1: Gevoerde gesprekken externe stakeholders
2: Afsprakenkader Vitale Greenport Duin- en Bollenstreek
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                       Pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>RAPPORTAGE EVALUATIE ISG
Inleiding
Op 10 september 2014 heeft het Bestuurlijk Overleg van de portefeuillehouders Ruimtelijke Ordening
in de Duin- en Bollenstreek besloten de evaluatie, actualisatie en herijking van de Intergemeentelijke
Structuurvisie Greenport te starten met een evaluatiefase. Deze eerste fase dient te leiden tot een
evaluatierapport met conclusies en aanbevelingen voor de vervolgaanpak en een inventarisatierapport
van noodzakelijke en mogelijke actualisaties en aanpassingen.
De evaluatie met hoofdthema's treft u aan als deel 1 van deze rapportage. Deze begint na het
onderdeel "aanleiding" dat grotendeels overeenkomt met de betreffende tekst in de brief die eerder
aan de raden is gezonden over het proces. Gezien de relevantie van dit kader hebben we het hier als
achtergrondinformatie toegevoegd.
In deel 2 wordt per hoofdstuk van de ISG in beeld gebracht welke onderwerpen bij de komende
herziening aan de orde zullen moeten komen.
Aanleiding
In december 2009 is de ISG door de gemeenteraden van de zes greenportgemeenten vastgesteld, als
uitwerking van de Regionale Structuur Visie (RSV) van Holland Rijnland. Deze uitwerking was
noodzakelijk om een wettelijk bindend planologisch kader vast te stellen waarbinnen de op te richten
Greenport Ontwikkelings Maatschappij (GOM) zou kunnen opereren. De ISG is dan ook opgesteld als
wettelijke structuurvisie in de zin van de Wro2008 en heeft na de vaststelling door de gemeenteraden
voor de zes gemeenten een zogenaamd “zelfbindend” karakter.
werkingsgebied en planhorizon
De ISG heeft een integraal karakter, geldt voor het hele buitengebied van de zes greenportgemeenten
(met uitzondering van het duingebied, het plassengebied van Warmond en de ontwikkellocatie
Valkenburg) en gaat met name in op de toekomstige ruimtelijk-functionele ontwikkeling van het
buitengebied. De ISG richt zich op een gemeenschappelijke inzet voor herstructurering en revitalisering
van de Greenport Duin-en Bollenstreek, in samenhang met verbetering van de natuurlijke,
landschappelijke en recreatieve kwaliteiten.
In de ISG is een uitvoeringsparagraaf opgenomen, waarbij onder andere aandacht is geschonken aan de
handhaving van het areaal 1e klas bollengrond, de regels voor bollencompensatie, een raming van de
kosten en opbrengsten van de totale vitaliseringsopgave, de kostenverhaalmethodiek binnen de GOM,
de werking van de GOM en de samenwerking tussen de GOM en de greenportgemeenten.
In de ISG is het ruimtelijk beleid vastgesteld tot 2030, en de ISG is daarmee ook de basis voor de nieuwe
bestemmingsplannen buitengebied die sindsdien in de diverse gemeenten in procedure zijn gebracht of
zullen komen. Ten behoeve daarvan hebben de zes gemeenten als nadere invulling van de ISG een
gezamenlijke Kadernota bestemmingsplannen Landelijk Gebied opgesteld, bedoeld als
“gereedschapskist” voor de concrete normeringen in de nieuwe ruimtelijke plannen.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                               Pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>evaluatie en herijking
In het raadsvoorstel ter vaststelling van de ISG is aangegeven dat “na drie jaar de ISG op bestuurlijk
niveau zal worden geëvalueerd”. Deze bestuurlijke evaluatie had derhalve in 2013 aan de orde kunnen
zijn, maar heeft toen niet plaatsgevonden. Relevant daarvoor is de bijeenkomst over de strategische
samenwerking in de Duin- en Bollenstreek op 14 februari 2013. Door raadsleden uit Hillegom, Lisse,
Noordwijk, Noordwijkerhout en Teylingen is in de deelsessie over Ruimtelijke Ordening uitvoerig
gesproken over de greenport en de ISG. Dit is verwoord in één van de 36 afspraken in het zogenaamde
“Valentijnsakkoord”, dat ook door de gemeente Katwijk inhoudelijk is onderschreven.
De letterlijke tekst van “afspraak 27” luidt:
“De zes Duin- en Bollengemeenten werken aan versnelling van de uitvoering van de
ISG en aan het stoppen van de verrommeling van het buitengebied. Zij spannen zich
in om beweging te krijgen in het aantal grondtransacties, met de GOM als
uitvoeringsorganisatie voor een aantal strategische locaties. De zes Duin- en
Bollengemeenten houden vooralsnog vast aan het in de ISG afgesproken minimale
bollenareaal van 2625 hectare. Herijking van de ISG zal in de komende jaren plaats
vinden. Mocht in de komende decennia verandering komen in de gemaakte afspraken,
dan blijft de gezamenlijke opgave om het buitengebied aan een hoge landschappelijke
kwaliteit te helpen, met ruimte voor de beeldbepalende ‘veelzijdige tuinbouw’.
Mogelijkheden tot verbreding van de bollensector (kenniskant) worden dan
onderzocht. De zes Duin- en Bollengemeenten hanteren bij het vaststellen van hun
bestemmingsplan buitengebied een gelijkluidende methodiek (toolbox) en identieke
uitgangspunten. Juridisch gezien blijft er sprake van 6 bestemmingsplannen
buitengebied; in de praktijk draagt dit bij tot snellere herinrichtingprocessen.”
Enerzijds hebben de raden hiermee aangegeven een herijking van het ruimtelijk kader voor te staan,
anderzijds worden de twee hoofddoelstellingen van de ISG (vitaliteit van het bollencomplex en kwaliteit
van het landschap) in deze afspraak bevestigd.
provinciaal beleid en tijdelijk afsprakenkader
De meest recente aanleiding om de evaluatie en herijking ter hand te nemen is het gewijzigde
provinciaal beleid. In de nieuwe Visie Ruimte en Mobiliteit (VRM), vastgesteld op 9 juli 2014, hebben
Gedeputeerde en Provinciale Staten er onder andere voor gekozen de sturing door middel van rode
contouren geheel los te laten. Vanuit de Duin- en Bollenstreek is er krachtig voor gepleit om ten
behoeve van de planologische duidelijkheid in de greenport, en het daarmee samenhangende
werkingsgebied van ISG en GOM, de contouren niet te laten vervallen. Dit pleidooi heeft geleid tot een
op 30 september 2014 ondertekend “Afsprakenkader Vitale Greenport Duin- en Bollenstreek” tussen
de Provincie Zuid-Holland en de zes samenwerkende bollengemeenten. Door dit tijdelijke
afsprakenkader blijven beleid en regelgeving van provincie en bollengemeenten naadloos op elkaar
aangesloten en kan de ontwikkeling tot vitale Greenport Duin- en Bollenstreek voortvarend worden
voortgezet. De werking van dit afsprakenkader eindigt met de vaststelling van een geactualiseerde ISG.
Naast de noodzaak om dit tijdelijke afsprakenkader in het eigen intergemeentelijk kader te vertalen en
de wenselijkheid om de werking en effectiviteit van de ISG te evalueren is in de praktijk gebleken dat de
noodzaak bestaat om het ruimtelijk beleid te herbevestigen dan wel de noodzaak af te wegen om op
onderdelen daarvan tot aanpassingen te komen. Ook de gezamenlijke inzet van de gemeenten ten
behoeve van de Economische Agenda voor de Greenport Duin- en Bollenstreek en feitelijke
ontwikkelingen in wet- en regelgeving maken een herijking en actualisatie op korte termijn gewenst.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                              Pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Deel 1 - evaluatierapport
Deze evaluatie is tot stand komen op basis van gesprekken met de partners in de greenport, de
zogenaamde stakeholders, en bespreking met medewerkers en bestuurders van de zes gemeenten.
Daarbij is de vraag aan de orde gesteld in hoeverre en op welke wijze de ISG voldoet aan de twee
hoofddoelstellingen en daadwerkelijk de greenportontwikkeling en de landschappelijke kwaliteit
ondersteunt, faciliteert en stimuleert. Daarnaast zijn actuele ontwikkelingen op de voor de ISG
relevante terreinen aan de orde geweest. Voor zover deze consequenties (kunnen) hebben voor het
ruimtelijk kader van de ISG zijn deze in kaart gebracht.
In het najaar is de gespreksronde met bij de Greenport betrokken externe partijen gehouden. Van al
deze gesprekken is een verslag gemaakt dat dient als basis voor de evaluatie en inventarisatie van
onderwerpen voor de komende actualisering en herziening . Alle verslagen zijn door onze
gesprekspartners geaccordeerd. Deze externe ronde vond plaats van 20 oktober tot 24 november (zie
bijlage 1). Aansluitend is een ronde langs de gemeentelijke portefeuillehouders gemaakt. Daarbij is
mede vanwege de samenhang met de (brede) economische agenda die in ontwikkeling is zowel met de
portefeuillehouders Ruimte & Greenport als met de portefeuillehouders Economie gesproken.
 Op 27 november en op 4, 10 en 11 december hebben in Katwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout en Lisse
informatieve bijeenkomsten met raads- en commissieleden plaatsgevonden. Bij de eerste drie
bijeenkomsten is ook een presentatie gegeven door Onno Zwart over de werkzaamheden van de GOM,
terwijl in Katwijk tevens de aanpak van het onderzoek naar de toekomst van de glastuinbouw
gepresenteerd is. Op verzoek is de mogelijkheid geboden om nog tot uiterlijk 12 januari opmerkingen
vanuit de raden aan te kunnen leveren ten behoeve van de evaluatie. Hiervan is door enkele fracties
gebruik gemaakt. Op 20 januari is de Commissie Ruimte van Teylingen geïnformeerd over de
werkzaamheden van de GOM en de voortgang van de ISG-evaluatie en op 29 januari heeft een
Informerende raadsbijeenkomst in Hillegom plaatsgevonden.
Hoofdthema's
Uit de gesprekken komt een tiental onderwerpen/thema's naar voren dat in ieder geval van belang is bij
de herijking van het ruimtelijk kader en de actualisering van de ISG. Verwacht wordt dat bij deze
onderwerpen inhoudelijke discussies en keuzes nodig zullen zijn. Deze tien thema's worden in het
evaluatierapport uitgewerkt met aanbevelingen voor de aanpak. Bij de eerste twee onderwerpen is het
gewenst om bij de start van de herziening een richting te bepalen. Bij de overige 8 thema's zal juist
tijdens de herziening verdieping en discussie nodig zijn om tot herbevestiging of juist aanpassing van
het beleid te komen.
Naast deze tien thema's zijn er nog veel meer relevante zaken aan de orde gesteld. Deze hebben een
plaats gekregen in deel 2. Dat betekent niet dat daarover geen discussie mogelijk is - of dat dit
onderwerpen van minder belang zijn. Ze zullen bij de actualisatie ook aan bod komen, in principe zoals
voorgesteld in het inventarisatierapport. Daarbij zullen ook bij deze onderwerpen soms beleidsmatige
knopen doorgehakt moeten worden. Op basis van de evaluatie en inventarisatie is echter niet te
verwachten dat deze onderwerpen in het kader van de herziening van de ISG de boventoon zullen
voeren.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                               Pagina 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>0. Totaalbeeld
planologische duidelijkheid
Het totaalbeeld is dat vrijwel al onze gesprekspartners overwegend positief zijn over de ISG en de
vorderingen van de GOM. Met name genoemd wordt het belang van de planologische duidelijkheid die
geboden is door de ISG, waarmee de belangen van de greenport en het landschap goed beschermd
worden en de grondprijzen van hun speculatieve overwaarde zijn ontdaan. Dat laatste komt de
herstructurering van de bollensector ten goede. De financiële keerzijde hiervan wordt overigens wel
ervaren door telers zonder bedrijfsopvolging. Het hardnekkige beeld dat de streek "op slot" zou zitten
wordt niet bevestigd door de stakeholders - wel wordt binnen het ruimtelijk kader een modernisering
van de regelgeving bepleit om goed in te kunnen spelen op veranderende bedrijfstypen en om sterke
en innovatieve greenportspelers de ruimte te geven. Hiermee kan meer dynamiek gegeven worden aan
pijler 1 uit de ISG: "Faciliteren van de herstructurering, versterking en vernieuwing van het gehele
bollen-, vaste planten- en bloemencomplex in combinatie met verbetering van het landschap." (ISG
p.15)
vorderingen GOM
De GOM wordt vooral positief gewaardeerd door de actieve en succesvolle aanpak van de
verrommeling, waardoor de streek opknapt en - anders dan bij de vaststelling van de ISG verondersteld
werd - er juist in de beginfase van de herstructurering nog helemaal geen graslanden omgezet zijn ten
behoeve van de bollencompensatie. Het vlottrekken van de herstructurering op Trappenberg-
Kloosterschuur en de uitbreiding van Delfweg wordt ook als belangrijk resultaat van de GOM genoemd.
Daarbij wordt de daadwerkelijke ontwikkeling van deze twee belangrijke locaties door de huidige
economische situatie wel bemoeilijkt, maar dat geldt uiteraard voor meer ontwikkelingen die in de ISG
voorzien zijn. De situatie op de woningmarkt is daarbij nadrukkelijk van invloed op
uitgiftemogelijkheden van bouwtitels door de GOM. Enkele malen is aan de orde gesteld dat de
slagkracht van de GOM door het vergroten van de financiële armslag versterkt zou kunnen worden,
omdat het aanbod aan te saneren locaties blijkens de presentatie aan de raden aanzienlijk groter is dan
wat de GOM nu in portefeuille kan nemen.
hoofdlijnen niet ter discussie
De strategische hoofdlijnen (zoals opgenomen in hoofdstuk 3 van de ISG) worden feitelijk in de
evaluatieronde niet ter discussie gesteld. Wel zijn er bij diverse partijen vragen over de in de
hoofdlijnen aangegeven, en bij de thematische uitwerking onderbouwde, ruimtebehoefte en
woningaantallen. Op basis van het Afsprakenkader Vitale Greenport Duin- en Bollenstreek zal dit hoe
dan ook aan de orde moeten komen bij de vaststelling van een geactualiseerde ISG.
Hoofdlijn 6 "Aanleg van nieuwe natuur c.q. ecologische verbindingszones zoals benoemd in de
Provinciale Ecologische Hoofdstructuur (PEHS)" zal met name bij de thematische uitwerking (4.4)
bezien en herzien moeten worden n.a.v. de herijking van het nationaal en provinciaal natuurbeleid. Dit
komt aan de orde bij thema 8.
 Er zijn door de stakeholders diverse (uiteenlopende) wensen voor verbetering, versnelling en
verruiming aangedragen. Die zijn bij de betreffende hoofdthema's en in deel 2 opgenomen.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                               Pagina 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>kritischer geluiden over uitvoering en aanpak
Enkele partijen, en vooral het Hoogheemraadschap, zijn aanzienlijk kritischer. Bij Rijnland is dit met
name gebaseerd op een principieel meningsverschil over de bollencompensatieverplichting bij het
realiseren van de wateropgave. Rijnland ervaart daarnaast een gebrek aan ontwikkelingsgerichte
samenwerking bij het aanpakken van de herstructureringsopgave in de greenport. Waar het gaat om
overlegmogelijkheden en gezamenlijke aanpak wordt dit signaal in weliswaar mildere bewoordingen
ook door andere stakeholders benoemd. Dit betreft overigens niet alleen de samenwerking met de
gemeenten, maar ook de onderlinge samenwerking tussen de private partijen die versterkt zou kunnen
worden. (zie 2.overlegstructuur en 6.wateropgave)
Met de bollencompensatieregeling die in de uitvoeringsparagraaf van de ISG is opgenomen ervaren ook
enkele sectorpartijen problemen. De financiële bijdrage voor uitbreiding op bollengrond wordt door
hen voor agrarische bedrijven te hoog geacht. Daarentegen wordt breed erkend dat juist deze regeling
meer ontwikkelingsmogelijkheden en dynamiek in de streek gebracht heeft, en noodzakelijke
financiering voor de herstructureringsopgave levert . De bollencompensatieregeling en de
mogelijkheden tot verfijning komen aan de orde in thema 3.
Ook op het gebied van natuurontwikkeling, toerisme, innovatie en duurzaamheid zijn door diverse
partijen kritische kanttekeningen geplaatst. Veelal vertalen die zich niet in een wens om het ruimtelijk
kader aan te passen, maar in een signaal dat binnen de greenport meer resultaten te behalen zijn met
een actievere aanpak. Er wordt door de diverse gesprekspartners veel verwacht van de inzet en
denkkracht van de Economic Board op het gebied van regiomarketing en innovatie.
Hoofdconclusies:
De planologische duidelijkheid is voor de greenport van groot belang en moet overeind blijven.
De aanpak door de GOM wordt gewaardeerd.
De hoofdlijnen van de ISG worden niet ter discussie gesteld.
Binnen de kaders kan en moet wel gezocht worden naar mogelijkheden om de dynamiek te
vergroten en de uitvoering te versnellen. Er worden door diverse partijen verbeteringen
gewenst in de gezamenlijke beleidsvorming en aanpak van de herstructureringsopgave.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                                Pagina 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1. Werkingsgebied ISG/GOM
Diverse malen is aan de orde gesteld of de herziene ISG dezelfde begrenzing moet hebben als de
vigerende. Hierbij spelen diverse aspecten een rol. De provincie vraagt nadrukkelijk om ook het beleid
binnen de (voormalige) contouren op te nemen in een "ISB". Die oproep heeft gedeputeerde
Veldhuijzen bij de conferentie op 10 november publiekelijk herhaald. In het afsprakenkader met de
provincie staan ook onderwerpen benoemd die geen of weinig relatie met het buitengebied hebben.
Die zullen hoe dan ook ergens geborgd moeten worden als het afsprakenkader vervalt.
Voor de GOM kan het aantrekkelijk zijn als het werkingsgebied wordt uitgebreid met het gebied binnen
de contouren. Nu kan en mag de GOM bij uitplaatsing van bedrijven uit bestaand stads- en dorpsgebied
(BSD) de vertreklocatie niet zelf in ontwikkeling nemen, terwijl dat de exploitatie en snelheid ten goede
kan komen.
De keuze van de in Holland Rijnland samenwerkende gemeenten om (in het kader van #Kracht15) de
ruimtelijke agenda meer in de clusters vorm te geven leidt er toe dat de RSV niet meer herzien zal
worden op het schaalniveau van Holland Rijnland. De regionale Woonagenda is wel onlangs door
Holland Rijnland geactualiseerd. Definitieve vaststelling in het AB heeft plaatsgevonden op 17
december 2014. De portefeuillehouders Ruimte en Economie van Holland Rijnland verzoeken om
afstemming over de op te stellen structuurvisie(s) en met name de begrenzingen en mogelijke
overlappingen. Daarbij is ook van belang hoe de regionale afstemming met betrekking tot
bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel in de toekomst wordt geregeld.
Als de keuze wordt gemaakt om de ISG (vooralsnog) te beperken tot het buitengebied van de
greenportgemeenten valt te overwegen (alsnog) het duingebied in de ISG op te nemen. Duinbehoud
pleit hier voor, mede om de recreatieve druk op het duingebied gedeeltelijk op te kunnen vangen in de
binnenduinrand, die wel onderdeel uitmaakt van de ISG. Eveneens dient afgewogen te worden of
vanwege de recreatieve doelstelling het plassengebied van Teylingen onderdeel van de ISG moet zijn.
Een alternatieve mogelijkheid is een afzonderlijke structuurvisie met in ieder geval Kaag en Braassem
voor het gehele plassengebied. Ook de ruimtelijk-economische visie-ontwikkeling rondom Leiden,
waarbij twee ISG-gemeenten betrokken zijn, kan consequenties hebben voor de afstemming binnen de
Duin- en Bollenstreek. Voorkomen moet worden dat door onduidelijke afbakening structuurvisies met
een verschillend abstractieniveau en hardheid elkaar letterlijk in de weg gaan zitten. Daarbij is ook de
regionale afstemming in het kader van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking van groot belang voor
de onderbouwing van bestemmingsplannen bij de provincie en de Raad van State. Bij die onderbouwing
zijn ontbrekende of tegenstrijdige visies riskant.
Conclusie: Er zijn diverse veranderingen in het werkingsgebied van de ISG denkbaar, maar deze zullen
onvermijdelijk leiden tot meer en uitgebreidere discussies en afstemmingsprocessen die elkaar kunnen
vertragen. Daar is de voortgang van de greenportontwikkeling niet bij gebaat.
Aanbevelingen:
1.1. Het verdient aanbeveling om uit te gaan van tweetraps-oplossing: toewerken naar een
gebiedsomvattende structuurvisie, maar allereerst de ISG voor het buitengebied actualiseren en
optimaliseren. Dit moet goed afgestemd worden binnen Holland Rijnland. De stedelijke ontwikkelingen
binnen de voormalige rode contouren die opgenomen zijn in het afsprakenkader met de provincie
dienen in ieder geval bij de vaststelling van de geactualiseerde ISG verankerd te worden.
1.2. Bezie bij de herziening van de ISG de wenselijkheid van het uitbreiden van het werkgebied van de
GOM tot herontwikkelingslocaties binnen de contouren.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                                Pagina 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2. Overlegstructuur
 Diverse stakeholders hebben in de evaluatieronde uitgesproken dat het overleg tussen de
Greenportgemeenten en de stakeholders over beleidsmatige kwesties sinds de vaststelling van de ISG
en de oprichting van de GOM te beperkt geweest is. Het overleg in het zogenaamde greenporthouse is
daarvoor niet bedoeld, en door de afwezigheid van gemeentelijke bestuurders in dat gremium ook niet
geschikt. Dit wordt ook nadrukkelijk bevestigd door de GOM. Een beleidsmatig overleg had kunnen
bijdragen aan meer draagvlak en begrip voor het vastgestelde beleid, en gezamenlijk kunnen inspelen
op nieuwe ontwikkelingen.
Zoals bekend wordt geacht is de Stuurgroep Pact van Teylingen in 2010 opgehouden te bestaan. In de
vergadering van 27 januari 2010 is echter onder het agendapunt "Nieuwe overlegstructuur na
oprichting GOM" gesproken over een opvolging voor de Stuurgroep Pact van Teylingen. Uit de discussie
trekt de voorzitter de volgende conclusie: "De GOM moet zich focussen op projecten en niet
op maatschappelijke zaken. De Greenporthouse is vooralsnog bedoeld voor
operationele/technische zaken, wordt bijgewoond door ambtenaren en
maatschappelijke organisaties en wordt gevoed door de GOM. Het MPG
(Maatschappelijk Platform Greenport) is voor vooralsnog bedoeld voor
maatschappelijke aangelegenheden, zonder agendacommissie, komt 1x per 2
maanden bij elkaar, voert een eigen secretariaat vanuit de gemeente die de voorzitter
levert, levert ambtelijke en bestuurlijke capaciteit aan het overleg van Greenports
Nederland (GPNL), bewaakt de erfenis van het Pact van Teylingen en focust zich op
ruimtelijke en strategische aangelegenheden alsmede duurzaamheid en milieu."
Uit de stukken voor deze vergadering blijkt dat de samenstelling van het MPG zou overeenkomen met
de Stuurgroep Pact van Teylingen, aangevuld met vertegenwoordigers van onderwijs- en
kennisinstellingen. Voor zover is nagegaan is dit Platform nooit bijeen geweest. Een dergelijk
overlegplatform zou echter, blijkens de evaluatiegesprekken, ook nu nog in een behoefte voorzien. Of
een frequentie van 1x per 2 maanden functioneel is zal moeten blijken. Er is in ieder geval behoefte aan
een grotere betrokkenheid en interactie dan nu. Bij het proces van de herziening van de ISG kan een
dergelijk overlegplatform een nuttige rol vervullen.
Dit punt raakt overigens ook aan Programmalijn 6 van het koersdocument voor de economische agenda
van de greenport: "een nieuwe governance structuur". Daarnaast blijkt dat ook bij de verbrede
economische agenda wordt nagedacht over overlegstructuren en uitvoeringsorganisatie.
Conclusie:
Er is bij de stakeholders behoefte aan een grotere beleidsmatige betrokkenheid en interactie. Bij het
proces van de herziening van de ISG kan een dergelijk overlegplatform een nuttige rol vervullen.
Aanbevelingen:
2.1. Stel op korte termijn een Voorlopig Platform Greenport in om het overleg tussen overheden en
stakeholders in de greenport te versterken. Bezie na de herziening hoe dit Overlegplatform een
definitieve vorm en inhoud kan krijgen.
2.2. Stem af met de overlegstructuren die worden opgezet ten behoeve van de economische agenda
greenport en de verbrede economische agenda om dubbelingen en bestuurlijke drukte te voorkomen.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                              Pagina 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3. Spelregels Bollencompensatie
Over het algemeen wordt de bollencompensatieregeling gezien als een geslaagd instrument. Hiermee
zijn - binnen de vastgestelde ruimtelijke en landschappelijke randvoorwaarden - ontwikkelingen in gang
gezet die eerder planologisch onmogelijk waren. Het heeft meer dynamiek in de streek gebracht en de
mogelijkheid gegeven om enerzijds de verrommeling aan te pakken en anderzijds groeiende en
bloeiende Greenportbedrijven de ruimte te geven. Het geeft bovendien de middelen aan de GOM om
herstructurering en kwaliteitsverbetering te financieren.
Kritischer geluiden zijn er ook. Er zal nader bezien moeten worden of het signaal vanuit met name KAVB
dat voor de primaire teeltbedrijven de bijdrage van €40,00 te hoog is de herstructurering inderdaad
belemmert, of dat dit signaal voortkomt uit de overtuiging dat het onterecht is om te moeten betalen
voor de eigen grond. Dit is echter wel de kern van de gekozen systematiek. De oude situatie, waarbij
uitbreiding buiten het bouwvlak hoe dan ook uitgesloten was, willen de sectorvertegenwoordigers in
ieder geval niet terug.
In de praktijk zijn de activiteiten van de GOM tot nu toe met name gericht geweest op de bollengrond.
De ISG is echter breder: er zal ook op andere vlakken uitvoering gegeven moeten worden aan het
verbeteren van de openheid en kwaliteit van de streek, mede in relatie tot natuur, recreatie en
toerisme. Dit zal door de GOM in een masterplan voor de uitvoering in de komende jaren in beeld
worden gebracht. Daarbij is vanuit de GOM aangegeven dat verfijning van het instrumentarium
denkbaar is, bijvoorbeeld voor landschappelijke en recreatieve doeleinden die minder rendabel zijn dan
teelt- of handelsactiviteiten. Daarnaast wordt opgemerkt dat de bescherming en
compensatieverpichting nu alleen gekoppeld is aan de bollenteeltbestemming. Indien elders in het
buitengebied, bijvoorbeeld op grasland, uitbreiding plaatsvindt hoeft er geen afdracht te worden
betaald, terwijl ook deze gebieden bepalend zijn voor de openheid van de streek. Voor dergelijke
uitbreidingen zou een met de bollencompensatieregeling vergelijkbare "open-ruimte-heffing" kunnen
worden uitgewerkt en ingevoerd.
Vanuit het bedrijfsleven wordt gepleit om binnen landschappelijke randvoorwaarden ook reguliere
bedrijven die reeds in het buitengebied gevestigd zijn groeimogelijkheden te bieden. Als de afweging
ten opzichte van de mogelijkheden op bedrijventerreinen zorgvuldig wordt gemaakt lijkt de
systematiek, waarbij iedere uitbreiding elders door de GOM gecompenseerd kan worden, in principe
zelfs tegen deze aanzienlijke verruiming bestand. Per saldo zal ook dan de openheid en kwaliteit van
het landschap verbeterd worden.
De principiële bezwaren van het Hoogheemraadschap van Rijnland tegen betaling van
bollencompensatie bij de realisatie van de wateropgave komt in het betreffende thema aan de orde.
Conclusie: De kern van de regeling dient hoe dan ook overeind te blijven, omdat anders de basis onder
het handelingskader van de GOM wegvalt.
Aanbevelingen:
3.1. Bij de herziening kan aan de hand van concrete voorbeelden in goed overleg met de sectorpartijen
worden bezien in welke gevallen de regeling daadwerkelijk knelpunten oplevert voor de
groeimogelijkheden van teeltbedrijven en welke (maatwerk)oplossingen hiervoor denkbaar zijn.
3.2. De systematiek van de regeling lijkt interessante kansen te bieden om zowel de doeleinden als de
reikwijdte verder uit te werken en uit te breiden. Dit kan potentieel zowel de dynamiek in de greenport
als de landschappelijke kwaliteit ten goede komen. Het is duidelijk een beleidsrijk onderwerp dat
zorgvuldige voorbereiding, discussie en besluitvorming vergt.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                             Pagina 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>4. Ruimte/maatwerk voor gemengde bedrijven en faciliteren schaalvergroting
Diverse ontwikkelingen in de bollensector geven aanleiding om de regels voor bedrijfsuitbreiding tegen
het licht te houden. Er ontstaan volgens de sectorpartijen steeds meer gemengde/hybride bedrijven,
die een andere verhouding van kassen en schuren nodig hebben dan passend is binnen de huidige
definities van bedrijfstypen. Voorkomen moet worden dat hierdoor sterke en innoverende spelers in
de knel komen. Men vraagt de gemeenten om daar beter en sneller op in te spelen.
Extra ondersteunend glas is bijvoorbeeld gewenst voor de hyacinthenbroeierij (pot en snij) waarbij
eigen bollen worden afgebroeid. In deze streek liggen daarvoor goede kansen. De “bol op pot” is van
groot belang voor de handel in de streek geworden: 50% van de Nederlandse productie vindt plaats in
de Bollenstreek. Er zou aandacht moeten zijn voor de definitie van bollenteelt in de ISG en in de
Kadernota voor de bestemmingsplannen. De teelt van bollen op pot zou daaronder geschaard moeten
worden.
De ingezette herstructurering en schaalvergroting (zoals beschreven in het Koersdocument voor de
Economische Agenda, en in de evaluatiegesprekken grotendeels onderschreven door de sectorpartijen)
zal op termijn leiden tot 25-30 kwekers met minstens 60-70 hectare teeltgrond (naast 50-70
nichespelers). Benadrukt wordt dat de echt grootschalige bulkproductie elders in het land zal blijven
plaatsvinden, maar voor de Duin- en Bollenstreek is deze schaalvergroting wel significant. De maximale
bebouwingsmaat voor grootschalige bedrijven is nu gerelateerd aan 36 hectare teeltgrond. De vraag is
dus of en hoe ingespeeld kan worden op de ruimtevraag van kwekers die straks ongeveer anderhalf tot
tweemaal zoveel bollengrond betelen.
Voor de provincie is het vergroten van bouwvlakken voor glas bij gemengde bedrijven - mede in relatie
tot de gewenste herstructurering en schaalvergroting - overigens geen taboe. Landschappelijke
inpassing is voor de provincie belangrijker dan het oppervlak.
Ten slotte is geconstateerd dat er enig verschil is tussen de gemeenten in de wijze van aanduiding van
bouwvlakken in de bestemmingsplannen. Het is goed dit in beeld te brengen en waar mogelijk gelijk te
schakelen.
Conclusie: Herstructurering, schaalvergroting en ontwikkeling in bedrijfstypen kunnen binnen de
huidige planologische regelgeving niet altijd in voldoende mate gestuurd of gefaciliteerd worden.
Aanbeveling:
4.1. Bezien moet worden of (en hoe) de ontwikkelingen in de bedrijfsvoering en de schaalvergroting
aanleiding geven tot nieuwe generieke regels in de herziene ISG en in de Kadernota voor de
bestemmingsplannen Landelijk Gebied, of dat een goede kapstok voor maatwerk om op nieuwe
ontwikkelingen in te spelen voldoende is. Dit is een beleidsrijke kwestie die bij de herziening aan de orde
zal moeten komen.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                               Pagina 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>5. Bollenareaal 2625 ha
In afspraak 27 van het Valentijnsakkoord staat de passage: "De zes Duin- en Bollengemeenten houden
vooralsnog vast aan het in de ISG afgesproken minimale bollenareaal van 2625 hectare".
Vrij eensgezind wordt aangegeven dat een nieuwe hectarediscussie weinig productief zal zijn. Hiermee
zou de bereikte planologische duidelijkheid die door de ISG geboden is doorbroken worden. Dan
bestaat het risico van opwarmen van de grond en herleven van speculatie en discussie over
grootschalige woningbouw.
In de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek (in 2006 opgesteld door de provincies Noord-
en Zuid-Holland in opdracht van het rijk) is een balans gevonden tussen de belangen van de Greenport
en de verstedelijkingswensen van (met name) het ministerie van VROM en de provincie Noord-Holland.
Enerzijds is in de Gebiedsuitwerking een woningbouwtaakstelling voor de Noordvleugel van de
Randstad in de Bollenstreek geprojecteerd (9600 woningen, inclusief de 600 Offensief(GOM)-woningen
in het buitengebied). Anderzijds erkennen Noord-Holland en het Rijk hierin het door Zuid-Holland en
de gemeenten binnen Holland Rijnland overeengekomen beleid tot behoud van 5x525 hectare
hyacinthengrond. Bij de vaststelling van de ISG in 2009 is door de zes greenportgemeenten aangegeven
dat de Duin- en Bollenstreek bevestigt dat zij haar woningbouw-verplichting zoals vastgelegd in de
gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek zal nakomen, maar dat daarmee de maximale
bijdrage aan de regionale woningbouwopgave is bereikt. Er is geen aanleiding in de evaluatie om deze
balans ter discussie te stellen.
Het beeld dat de streek op slot zit wordt weerlegd door de praktijk. Wel zal goed gemonitord moeten
worden of de schaalvergroting en andere ontwikkelingen binnen het bollencomplex op den duur tot
een andere ruimtebehoefte leiden. De systematiek van de bollencompensatie biedt in principe
mogelijkheden om gewenste ontwikkelingen te faciliteren.
Vanuit het bestuurlijk overleg is aandacht gevraagd voor huidige ontwikkelingen die mogelijk tot ander
gebruik binnen de agrarische sector leiden, zonder dat het een functie vervult in de wisselteelt. Daarbij
is het van belang om de definities in ISG, de Kadernota voor de bestemmingsplannen Landelijk Gebied
en de bestemmingsplannen goed op elkaar af te stemmen.
Conclusie: Vooralsnog is er geen reden om de planologische helderheid te doorbreken.
Aanbeveling:
5.1. Het is raadzaam de komende jaren de ontwikkelingen in het agrarisch gebruik goed te blijven
volgen, mede op basis van de gegevens van de Bloembollen Keuringsdienst. De definitie van toegelaten
grondgebruik binnen het bollencomplex (in ISG, Kadernota en bestemmingsplannen) moet helder en
eenduidig zijn.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                             Pagina 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>6. Wateropgave
Vijf jaar na 2009 kan de wateropgave beter geconcretiseerd worden. In 2020 en uiteindelijk 2027 zullen
objectief de normen gehaald moeten zijn. De ruimtelijke consequenties zijn aanzienlijk kleiner dan de
60 hectare die genoemd is in de ISG. Er zijn in dit gebied geen grote problemen met verzilting.
Beschikbaarheid van voldoende zoetwater is wel van belang voor de bollenteelt. Over het
voorzieningenniveau zal de komende jaren het gesprek met de sector worden gevoerd. Vooral de
afvoercapaciteit moet op orde worden gebracht. Hiervoor dienen de hoofdwatergangen verbreed te
worden. Het is onvermijdelijk dat dit tenminste gedeeltelijk op bollengrond plaats zal vinden.
Rijnland geeft aan dat water en bollen nauw met elkaar verweven zijn: een goede waterhuishouding
maakt onderdeel uit van de 2625 hectare bollengrond. Rijnland acht het daarom principieel onjuist dat
voor de wateropgave de bollencompensatieverplichting van €40,- geldt. Voor de GOM is het onmogelijk
om binnen de geldende regelgeving een dergelijke generieke uitzondering te maken voor Rijnland. Voor
de gemeenten is het ondenkbaar het Hoogheemraadschap vrij te stellen omdat hiermee de hele
bollencompensatiesystematiek op losse schroeven komt te staan.
Het realiseren van de wateropgave is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor provincie,
hoogheemraadschap en gemeenten. De gezamenlijke beleidsvorming en uitvoering is echter beperkt.
Het combineren van ruimtelijke herstructurering en kavelverbetering met de verbetering van het
watersysteem biedt kansen die nu te weinig in beeld komen door gebrek aan overleg en de
bovengenoemde patstelling over de bollencompensatie.
Rijnland geeft aan dat met het vaststellen van de ISG in 2009 is gekozen voor een gemeenschappelijke
inzet voor de herstructurering en revitalisering van de greenport en dat de verwachtingen om samen
aan de slag te gaan met de ontwikkeling van een duurzame en toekomstbestendige greenport hoog
gespannen waren. In de afgelopen periode heeft Rijnland deze gemeenschappelijke inzet voor het
oplossen van de wateropgave niet teruggezien. Naar de mening van Rijnland wordt er niet gehandeld
naar de geformuleerde ambitie om samen te werken aan de herstructurering van de greenport. De
compensatieregeling werkt volgens Rijnland averechts, en men vindt dat een goed gesprek daarover
niet mogelijk is geweest. Men onderstreept dat in de Bollenstreek in de praktijk alleen Rijnland aan de
lat staat als het gaat om het op norm brengen van de gebieden, terwijl dit conform het
Bestuursakkoord Water een gezamenlijke opgave is van gemeenten, waterschap en provincie.
Een poging van Rijnland om de compensatieverplichting in de VRM te doen schrappen door de
provincie is gestrand. De provincie heeft aangegeven dat dit door Rijnland met de gemeenten
besproken moet worden bij de herziening van de ISG.
Door de GOM en in het greenporthouse-overleg is aangegeven dat er in de praktijk oplossingen
denkbaar zijn die volledig recht doen aan de ISG en de wateropgave niet onnodig financieel verzwaren,
maar daarvoor is het wel nodig dat de opgave gezamenlijk en gebiedsgericht in beeld gebracht wordt.
Conclusie: De aanpak van de wateropgave dreigt te stagneren door het principiële meningsverschil over
de bollencompensatie. Dat is niet goed voor de greenport en niet goed voor de duurzaamheid van het
watersysteem.
Aanbeveling:
6.1. Het is dringend gewenst dat alle partijen zich inspannen om te komen tot een werkbare uitweg uit
deze situatie.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                             Pagina 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>7. Glastuinbouw
Vanuit de glastuinbouwsector en daarbij betrokken organisaties hebben we in de evaluatieronde
diverse signalen ontvangen over de in die sector optredende conjuncturele en structurele
veranderingen, zowel binnen de Duin- en Bollenstreek als daarbuiten. Van groot belang voor het
zorgvuldig kunnen duiden van deze ontwikkelingen zijn de twee onderzoeken die momenteel in
opdracht van de gemeente Katwijk worden uitgevoerd naar de toekomst van de glastuinbouw. De
uitkomsten hiervan zullen nadrukkelijk betrokken moeten worden bij de actualisatie van de ISG. Bij het
opstellen van het evaluatierapport zijn de resultaten nog niet beschikbaar. Volgens de huidige planning
zullen de onderzoeken in het tweede kwartaal beschikbaar komen.
De provincie geeft aan dat niet langer wordt gedacht in termen van hectares glas, maar veel meer
gekeken naar de samenhang en versterking van de vier Greenports waar Zuid-Holland mee van doen
heeft. De onderlinge relaties tussen Aalsmeer en de Bollenstreek blijven vaak nog onderbelicht, daar
zou bij de herziening volgens de provincie aandacht voor moeten zijn.
Het zou volgens de provincie goed zijn om de actualisatie aan te grijpen om inzicht te krijgen in de vraag
naar glastuinbouw en het nut en de kansrijkheid van de Rooversbroekpolder als concentratielocatie
voor verspreid liggend glas. In eerder stadium heeft de gemeente Lisse verzocht om het zuidelijk deel
van de Rooversbroekpolder te schrappen als glaslocatie in de ISG en RSV. Dit verzoek is door de andere
greenportgemeenten en het DB van Holland Rijnland doorverwezen naar deze evaluatie en zal bij de
herziening aan de orde moeten komen. Daarbij zullen de gemeenten het in de ISG opgenomen
uitgangspunt dat onttrekking van een in de ISG vastgelegde glasbestemming zonder compensatie
binnen de Greenport onacceptabel is moeten toepassen of herzien. Vanuit de glastuinbouwsector zelf
hebben we vooralsnog weinig aanwijzingen gekregen dat het ontwikkelen van de Rooversbroekpolder
als glaslocatie nu of in de toekomst noodzakelijk en kansrijk wordt geacht, mede gezien schaal, ligging
en verkaveling.
Het Platform Glastuinbouw beoordeelt de toekomst van Trappenberg Kloosterschuur overwegend
positief. De nabijheid van de veiling en het logistiek cluster blijft een belangrijke troef. De verkoop van
nieuwe glastuinbouwkavels loopt minder goed, door angst dat de oude locatie niet te verkopen is. Het
Platform Glastuinbouw bepleit te kijken naar mogelijkheden en maatwerk om op de restlocatie
bestemmingen toe te laten met een hogere grondwaarde, om de herstructurering op gang te krijgen.
Diverse partijen geven aan dat het wenselijk is de bestemmingsplannen voor glastuinbouw aan te
passen, zodanig dat onderzoek&ontwikkeling (R&D) en het handelsklaar maken van producten bij een
glastuinbouwbedrijf toelaatbaar zijn. In zijn algemeenheid zou met maatwerkoplossingen passend bij
het bedrijfsprofiel voorkomen moeten worden dat sterke bedrijven de streek verlaten.
De glastuinbouwontwikkeling in de Elsgeesterpolder wordt nog immer kritisch bezien door de
belangenbehartigers voor natuur en landschap. Zij vragen bij de herziening goed te kijken naar het
toekomstperspectief van de glastuinbouw en deze locatie te heroverwegen.
Conclusie: Er zijn diverse ontwikkelingen en aanleidingen om het beleid ten aanzien van
gespecialiseerde glastuinbouw te herijken en/of te herzien, mede op basis van de onderzoeken die
momenteel in opdracht van de gemeente Katwijk worden uitgevoerd.
Aanbevelingen: 7.1. Aanbevolen wordt om het onderdeel glastuinbouw in paragraaf 4.1. op basis van
de uitkomsten van de genoemde onderzoeken, een geactualiseerde ruimtebehoefte voor
gespecialiseerde glastuinbouw en uitwerking van de samenhang met de andere greenports in Zuid-
Holland te herijken of te herzien.
7.2. Bezie daarbij of en hoe de door de sector bepleite functieverbreding kan worden gefaciliteerd.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                                 Pagina 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>8. Ecologische hoofdstructuur - groenambities
Door diverse partijen is naar voren gebracht dat het gewijzigde nationale en provinciale beleid t.a.v. de
ecologische hoofdstructuur om een bezinning en afweging van de gemeenten vraagt. In de ISG zijn
gebieden en verbindingen opgenomen die inmiddels geen provinciale status en (derhalve) financiering
meer hebben. Ook voor het noordelijk deel van de recreatieve groenontwikkeling tussen Hillegom en
Bennebroek geldt dat de financiering is weggevallen. Het in de ISG aangegeven voornemen om
ecologische verbindingszones te realiseren heeft volgens de natuur- en milieuorganisaties in de praktijk
niet of nauwelijks resultaat gehad. De planologische bescherming is in de meeste gevallen wel geregeld
maar de uitvoering is tot nu toe naar hun mening onvoldoende. Alleen bij Tespelduyn is een
ecologische verbindingszone gerealiseerd. Men vraagt van de gemeenten om de komende jaren in
ieder geval krachtiger in te zetten op de realisatie van de verbindingen die nog wel in het provinciaal
beleid zijn opgenomen.
Het geheel of gedeeltelijk overeind houden van de groenambities die de provincie heeft geschrapt vergt
een eigen financierings- en uitvoeringsstrategie. De samenhang van natuurdoelen met het vergroten
van de landschappelijke aantrekkelijkheid en het versterken van recreatieve netwerken is daarbij ook
van belang. Er kan nog tijdelijk gebruik gemaakt worden van het groenprogramma van Holland
Rijnland. Tevens kan bezien worden welke rol de GOM hier in kan spelen.
Er gelden strikte provinciale regels voor de waardevolle graslanden in de Duin- en Bollenstreek. Vanuit
de Verordening Ruimte zijn de ontwikkelmogelijkheden in deze gebieden zeer beperkt. De provincie
acht het van belang deze graslanden goed te waarderen en te classificeren, zodat fijnmaziger
toepassing van beleid mogelijk is. Het MODB benadrukt dat het graslandgebied “oostzijde
Kloosterschuur-Trappenberg” niet op haar voorstel is opgenomen in de lijst van graslanden die omgezet
mogen worden in bollengrond. Men stelt voor dit gebied alsnog te schrappen omdat dit perceel
grasland zeer waardevol is als enig overgebleven graslandcorridor is tussen de Hogewegpolder en de
Elsgeesterpolder. Daarentegen ziet men wel mogelijkheden in de Zwetterpolder ten zuiden van de
Fagelsloot in Noordwijkerhout, waar nog enkele hectares grasland liggen, ingesloten door bollenland.
Bij de keuze voor het graslandgebied Sancta Maria is uitgegaan van het tracé van het aan te leggen
fietspad tussen het terrein van Sancta Maria en de Kraaierslaan. Nu het fietspad alsnog centraal door
het instellingsterrein zal gaan lopen met een aansluiting op de Kraaierslaan, dreigt er volgens het MODB
een veel groter graslandgebied geïsoleerd te raken. Ook dit gegeven vergt een nadere afweging.
Overigens wordt geconstateerd dat de GOM nog geen enkel grasland heeft omgezet ten behoeve van
de bollencompensatie, terwijl bij de vaststelling van de ISG juist verondersteld werd dat het nodig en
acceptabel zou zijn om het maximum van 30% bollencompensatie via omzetting van grasland tijdelijk te
overschrijden. Vanuit het perspectief van landschap en natuur is dit een positief gegeven. In de
commissie Ruimte en Infrastructuur van de gemeente Lisse is gevraagd alert te zijn voor mogelijke
negatieve effecten van het omzetten van graslanden in bollengrond voor de melkveehouderij.
Conclusie: Het gewijzigde provinciale beleid ten aanzien van de Ecologische Hoofdstructuur vergt een
nadrukkelijke eigen afweging van de zes greenportgemeenten.
Aanbevelingen:
8.1. Bij de herziening zal aan de orde moeten komen of en hoe de groenambities die in de ISG zijn
opgenomen gerealiseerd kunnen worden. Zowel het schrappen als het overeind houden van de vervallen
delen van de provinciale ecologische hoofdstructuur is een beleidsrijke keuze die zorgvuldig voorbereid
en gemaakt zal moeten worden.
8.2. Bezie bij de herziening of de lijst met mogelijk om te zetten graslanden en de waardering van de
overige graslanden verbeterd en verfijnd kan worden.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                              Pagina 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>9. Economische agenda(s)
De huidige stand van zaken is dat er in de Duin- en Bollenstreek zowel gewerkt wordt aan een
economische agenda voor de greenport (met toerisme en regiomarketing als aparte pijlers) als aan een
verbrede economische agenda. De brede economische agenda, die voortbouwt op de conferentie van
10 november 2014, zal naar verwachting in juni een aantal concrete projecten opleveren. Voor zover
deze consequenties hebben voor het werkingsgebied van de ISG zullen deze uiteraard meegenomen
moeten worden bij de herziening van de ISG.
Conclusie: Op dit moment is nog niet te beoordelen wat de ruimtelijke consequenties van de
economische agenda('s) zullen zijn. Deze zijn echter wel van belang voor de ISG.
Aanbeveling: 9.1. Bezie bij de herziening of de economische agenda aanleiding geeft tot aanpassing van
het ruimtelijk beleid zoals vastgelegd in de ISG.
10. Handhaving en strijdig gebruik
De gemeentelijke handhaving is vaak genoemd in de evaluatiegesprekken. Strijdig gebruik in het
buitengebied en verschillende aanpak daarvan door de gemeenten hebben een negatief effect op het
draagvlak voor de ISG en de GOM. Een gezamenlijk beleid voor de geïnventariseerde gevallen van
strijdig gebruik en een gezamenlijke inzet om nieuwe strijdige functies te voorkomen is daarom aan te
bevelen.
Dit vergt geen aanpassing van de ISG, waarin reeds is opgenomen dat de greenportgemeenten
handhaving van de bollengerelateerde bestemming speerpunt maken van beleid. Het lijkt nu het juiste
moment om daar verder vorm en inhoud aan te geven. Veel informatie over strijdig gebruik is bij de
gemeenten beschikbaar gekomen vanuit de inventarisaties voor de herziening van de
bestemmingsplannen buitengebied. Op basis van deze informatie zou een gezamenlijke bandbreedte
kunnen worden bepaald voor ontwikkelingen die gelegaliseerd kunnen worden, en de
randvoorwaarden die daarbij gelden. Daarbij dient ook de toepassing van de
bollencompensatieregeling bij eventuele bestemmingswijziging aan de orde te komen.
De gemeente Noordwijk meldt dat men in het coalitie-akkoord heeft aangegeven te streven naar een
meer heterogeen landschap met bollenvelden, weiden (blaarkoppen, paarden en kruidenvelden),
wandelpaden en natuur. Daarbij zou er met name een verschillende benadering kunnen zijn ten
aanzien van het gebied richting de Oude Rijn waar in relatie tot de grondkwaliteit en kleinschaligheid
terugbrengen van de bollenbestemming onrealistisch wordt geacht en paardenweitjes niet als storend
worden ervaren. Een dergelijke benadering is slechts mogelijk als de ISG daarop zou worden aangepast.
Conclusie: Een eenduidige en actieve aanpak van strijdig gebruik is belangrijk voor de effectiviteit van
het ruimtelijk beleid in het buitengebied zoals vastgelegd in de ISG. De gemeente Noordwijk streeft naar
een meer heterogeen landschap.
Aanbeveling:
10.1. Het is dringend aan te bevelen dat de zes gemeenten tot een gezamenlijke eenduidige aanpak
komen voor de wijze waarop met strijdig gebruik en handhaving van de bollenbestemming wordt
omgegaan. Dit is van belang bij de vaststelling van de bestemmingsplannen buitengebied en het
voorkomen van nieuwe gevallen van strijdig gebruik.
10.2. Bij de herziening van de ISG zal bezien moeten worden of een differentiatie zoals bepleit door de
gemeente Noordwijk mogelijk en wenselijk is.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                              Pagina 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Deel 2 -
inventarisatie onderwerpen en discussiepunten voor de actualisatie
Indeling geïnventariseerde onderwerpen:
E= evaluatie/stellingname - leidt op zichzelf niet tot aanpassing ruimtelijk beleidskader
A=actualisatie (beleidsarm) - kan zonder aanpassing van het beleid, discussie niet noodzakelijk
H=herziening/herijking (beleidsrijk) - hierover dient inhoudelijke discussie plaats te vinden
B=gezamenlijk beleid naast ISG wenselijk/mogelijk
U=uitvoering mogelijk binnen huidige kaders
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                            Pagina 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>1. AFSPRAKENKADER VITALE GREENPORT DUIN- EN BOLLENSTREEK
Op 30 september 2014 hebben de Provincie Zuid-Holland en de zes samenwerkende
greenportgemeenten het "Afsprakenkader Vitale Greenport Duin- en Bollenstreek" ondertekend.
De complete tekst van het Afsprakenkader is bijgevoegd als bijlage 2.
Kort samengevat heeft dit Afsprakenkader tot doel het ruimtelijk beleid voor de Greenport Duin- en
Bollenstreek, zoals neergelegd in de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek,
binnen het kader van de provinciale Visie Ruimte en Mobiliteit te bestendigen. Dit was noodzakelijk
vanwege de vaststelling door Provinciale Staten van deze VRM op 9 juli 2014. Hierin hanteert Zuid-
Holland een andere sturingsfilosofie en een ander instrumentarium dan in de Provinciale Structuurvisie
(PSV). Door het vervallen van de rode contouren zou de basis aan de ISG en het werkingsgebied van de
GOM ontvallen, en het ruimtelijk instrumentarium zou aanzienlijk beperkt worden. Om dat te
voorkomen en de planologische duidelijkheid overeind te houden is een afsprakenkader opgesteld en
overeengekomen. Hiermee is tijdelijk het "oude" provinciale beleid voor de Duin-en Bollenstreek in
stand gehouden als overbrugging naar de vaststelling van een geactualiseerde ISG. Op dat moment
eindigt de werking van het Afsprakenkader en zullen de met de provincie gemaakte afspraken dus
geborgd moeten zijn in het intergemeentelijk ruimtelijk beleid.
Dat is een belangrijke randvoorwaarde voor het succesvol kunnen voortzetten van het in de ISG
opgenomen beleid. Daarmee is het een belangrijk onderdeel van de actualisatie. We hebben het echter
niet opgenomen bij de hoofdthema's. Doel van het hele Afsprakenkader is immers het bieden van
planologische duidelijkheid en continuïteit binnen de gewijzigde provinciale kaders. Dat is een resultaat
dat de gemeenten met een duidelijke en eenduidige stellingname richting de provincie hebben bereikt.
Het ligt dan ook niet voor de hand dat bij de herziening binnen de streek juist daarover een uitgebreide
inhoudelijke discussie zou ontstaan. De evaluatie geeft daartoe ook geen aanleiding.
Over de uitwerking, zoals bijvoorbeeld een op te stellen intergemeentelijke Ruimte-voor-
ruimteregeling, zal uiteraard zorgvuldige voorbereiding, discussie en besluitvorming plaats dienen te
vinden.
In het Afsprakenkader zijn 8 concrete afspraken opgenomen:
1. Het werkingsgebied van de GOM én de verwachte stedelijke ontwikkelingen in de
kernen tot 2030 raken elkaar in de Begrenzing van het Stedelijk gebied van de
Greenport ('BSG'). De markering van de BSG is op bijgaande kaart in Bijlage 1
aangegeven en zal worden meegenomen in de geactualiseerde ISG. (A)
2. Het werkingsgebied van de GOM is feitelijk het totale aaneengesloten buitengebied
buiten de stedelijke grenzen rond de kernen van de bollengemeenten (BSG), en wordt
gevormd door de Bestaande Stads- en Dorpsgebieden (BSD) plus de gereserveerde
locaties voor de z.g. 'harde en zachte projecten voor woningbouw en
bedrijventerreinen'. Uitzondering hierop is de uitbreiding van bedrijventerrein Delfweg
in Noordwijkerhout ('Bulb-tradepark'). Dit gebied valt onder het werkingsgebied van
de GOM maar is gelegen binnen de BSG. Het werkingsgebied van de GOM in de Duin-
en Bollenstreek is gedefinieerd in de VRM en is weergegeven op bijgaande kaart in
Bijlage 1 van dit Afsprakenkader. (A)
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                             Pagina 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Deze afspraken worden betrokken bij de besluitvorming over het werkingsgebied van de ISG
(hoofdthema 1) Aangezien deze discussie mede door de provincie zelf is aangemoedigd mag verwacht
worden dat de provincie open zal staan voor een eventuele aanpassing van het werkingsgebied, die dan
ook vertaald zal moeten worden in de VRM. (H)
3. In het onder punt 2 gedefinieerde werkingsgebied van de GOM geldt de
herstructureringsopgave voor de Duin- en Bollenstreek met drie belangrijke
regelingen:
- een bollengrondcompensatleregeling binnen het bollenteeltgebied met financiële
afdracht aan de GOM
- de bouw van Greenportwoningen met financiële afdracht aan de GOM
(A) De bollengrondcompensatieregeling en de bouw van greenportwoningen zijn in de Provinciale
Verordening Ruimte 2014 opgenomen in artikel 2.1.7. (lid 7 en lid 4). Bezien of nadere juridische
verankering in de ISG noodzakelijk c.q. wenselijk is, aanvullend op hetgeen daarover reeds in de
Uitvoeringsparagraaf is opgenomen.
- de bouw van 'Ruimte-voor-Ruimtewoningen' door sloop van verouderde agrarische
gebouwen op grond van de regeling als opgenomen in Bijlage 3, dan wel aanvullend
gebruikmakend van de 'Regeling Intergemeentelijk Compensatiefonds ruimte voor
ruimte en lintbebouwing', waarvan de uitvoering bij volmacht is opgedragen aan de
GOM. De bollengemeenten streven ernaar tegelijk met de actualisering van de ISG een
eigen intergemeentelijke Ruimte-voor-Ruimteregeling vast te stellen
 (A) Intergemeentelijke regeling opstellen als opvolging van de provinciale regeling, tevens van
toepassing op niet-agrarische voormalige bedrijfsbebouwing in het buitengebied. Deze mogelijkheid is
door de provincie reeds opgenomen in de Verordening Ruimte (in artikel 2.1.7. lid 4)
4. In het werkingsgebied van de GOM kunnen Greenportwoningen worden gebouwd in
clusters groter en kleiner dan 3 ha die niet concreet ruimtelijk zijn geduid in de VRM
en ISG, zoals aangegeven in art. 2.2.1 en art. 2.4.2 van het provinciale Programma
Ruimte.
(A) De 600 GOM woningen zijn opgenomen in het Programma Ruimte en daarmee geborgd.
5. Buiten de BSD en binnen de BSG kan sprake zijn van ontwikkelingslocaties voor
woningbouw en bedrijventerrein. Op bijgaande lijst en kaart zijn alle huidige locaties
weergegeven die naar verwachting tot 2030 buiten de BSD zullen worden ontwikkeld.
(A ) Opnemen in ISG, als werkingsgebied ISG niet generiek wordt uitgebreid deze ontwikkelingslocaties
specifiek verankeren (zie hoofdthema 1)
6. Alle ontwikkelingslocaties groter dan 3 ha zijn in het provinciale Programma
Ruimte opgenomen. Alle ontwikkelingslocaties kleiner dan 3 ha hebben ruimtelijk de
instemming van Gedeputeerde Staten.
(A) vermelden in ISG- overigens blijkt er bij één locatie een afwijking te zijn met de in december 2014
door GS vastgestelde illustratieve BSD 2014. Hierover zal afstemming met de provincie plaats moeten
vinden.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                               Pagina 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>7. In een nieuwe Regionale Woonagenda laten de samenwerkende bollengemeenten
zien hoe de ontwikkelingslocaties passen in de verwachte regionale behoefte en
bovenregionale opgaven. De uitkomst hiervan wordt tevens verwerkt in een actuele
ISG. De bollengemeenten zetten zich in om deze Regionale Woonagenda binnen
afzienbare tijd vast te stellen, deze jaarlijks te monitoren en eens per 3 jaar te
actualiseren op de nieuwe provinciale woningbehoefteramingen, conform het
gevraagde in de VRM. Ook hierbij blijft het uitgangspunt om te streven naar
planologische continuïteit in beleid. Na het verschijnen van nieuwe provinciale
woningbehoefteramingen, die leidend zijn voor de woningbouwprogrammering, heeft
het daarom de voorkeur eventueel het bouwprogramma aan te passen boven de visie
in zijn geheel (inclusief locaties) te actualiseren.
(AH) De regionale Woonagenda is in december door het AB van Holland Rijnland vastgesteld, op basis
hiervan kan de onderbouwing van de locaties in de Duin- en Bollenstreek vorm krijgen.
8. Provincie en bollengemeenten streven naar verbetering van de ruimtelijke kwaliteit
van het buitengebied en het stedelijk gebied. Het gemeentelijk beleid voor
landschapsverbetering is neergelegd in het landschapsperspectief van de ISG; de
uitvoering maakt onderdeel uit van het werk van de GOM. Het provinciale
Gebiedsprofiel voor de Duin- en Bollenstreek houdt bij ontwikkelingsprojecten in de
Greenport Duin- en Bollenstreek nadrukkelijk de status van handreiking voor
initiatiefnemers.
(AH) De provincie heeft in het evaluatiegesprek aangegeven dat er enkele verschillen zijn tussen het
landschapsperspectief in de ISG en de Kwaliteitskaart die opgenomen is in de Verordening Ruimte (Kaart
7: Beschermingscategorieën ruimtelijke kwaliteit). Aangezien deze Kwaliteitskaart een hardere status
heeft dan een "handreiking" verdient dit nadere aandacht bij de herziening van de ISG.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                            Pagina 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>2. THEMATISCHE UITWERKING (nummering conform ISG)
4.1 Vitale Greenport
(H) uitkomsten economische agenda greenport verwerken
(EU) Grond is en blijft hier schaars. Een vitale greenport zal zich volgens diverse stakeholders meer
moeten richten op innovatie en duurzaamheid en op de synergie tussen agricultuur, bioscience en
space. De kansen daarvoor worden aanzienlijk geacht maar deze worden in de praktijk nog te weinig
benut. Meer inzetten op innovatie en combinatie kan leiden tot een hoogwaardiger greenport waar
niet de vierkante meters bollen en glas maar de toegevoegde waarde belangrijk zijn.
(EU) De Rabobank Bollenstreek geeft aan dat de streek matig ingericht is wat betreft perceelsindeling,
ontwatering en de ontsluiting van de kavels. Het is belangrijk de inrichting van het gebied goed te
regelen. Dit is volgens de Rabobank bij uitstek een onderwerp waar de overheid zich mee zou kunnen
bemoeien of tenminste zou moeten stimuleren door initiatief te nemen voor de herinrichting van een
gebied en de verkavelingskosten en rente goed te regelen. De Rabobank is bereid te participeren in
herverkavelingsprojecten.
(E) Diverse stakeholders onderstrepen dat met het opheffen van het Productschap Tuinbouw
collectieve middelen voor onderzoek en innovatie zijn weggevallen. Het PPO in Lisse is daardoor fors
ingekrompen. Dit komt de innovatiekracht van de sector niet ten goede. Ook het privaat matchen van
geldstromen van de rijksoverheid (bijvoorbeeld voor het topsectorenbeleid) is lastiger nu daarvoor de
gelden van het Productschap niet langer beschikbaar zijn, zodat de tuinbouw geld voor fundamenteel
strategisch onderzoek mis dreigt te lopen. Er zijn door diverse stakeholders echter ook concrete
positieve initiatieven op het gebied van innovatie en samenwerking genoemd. Diverse partijen geven
verder aan de hoop en verwachting te hebben dat kansen beter in beeld gebracht en benut kunnen
worden door de recente oprichting van de Economic Board.
(EU) Door diverse stakeholders is aangegeven dat het belangrijk is de regelgeving ten aanzien van het
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen goed te blijven volgen. Met name is aandacht nodig voor de
afstanden tussen teeltgronden en woningen. Meer verspreid liggende burgerwoningen in het
bollengebied kunnen beperkend zijn voor bijvoorbeeld de mogelijkheden voor grondontsmetting. Dit
aspect zou ook meegewogen moeten worden bij locaties voor GOM- en Ruimte-voor-Ruimte-woningen.
Ruimte/ maatwerk voor gemengde bedrijven en faciliteren schaalvergroting
(H) uitkomsten hoofdthema 4 verwerken
(HB) Door de schaalvergroting zal een aanzienlijk aantal bedrijfswoningen de functie ten opzichte van
het agrarisch bedrijf gaan verliezen. Het is aan te bevelen de gevolgen daarvan goed in kaart te brengen
en een gezamenlijk beleid te ontwikkelen met betrekking tot de voorwaarden waaronder omzetting in
een plattelandswoning of burgerwoning mogelijk kan zijn.
Bollenareaal 2625 ha
(H) uitkomsten hoofdthema 5 verwerken
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                               Pagina 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Glastuinbouw
 (H) uitkomsten hoofdthema 7 verwerken
Verdere opmerkingen/onderwerpen t.a.v. glastuinbouw:
Trappenberg-Kloosterschuur
(EH) Bestemmingsregeling Trappenberg-Kloosterschuur wordt door de tuinders te beperkt geacht: dit is
in het bestemmingsplan versmald van glastuinbouw tot sierteelt. Diversiteit in bedrijfstypes kan volgens
het Platform Glastuinbouw het gebied versterken en de uitgifte van kavels vergemakkelijken.
Aangezien het bestemmingsplan recent is vastgesteld en de bezwaren tegen de inperking tot sierteelt
daarbij zijn ingebracht en tot en met de Raad van State zijn afgewezen ligt het niet voor de hand daar
nu op terug te komen. Diversiteit zal derhalve, afhankelijk van de uitkomsten van de onderzoeken,
gezocht moeten worden binnen het sierteeltcluster.
 (U) Organiseer een slimme clustering van nieuwe bedrijfswoningen, zodat deze een latere
schaalvergroting niet in de weg staan. (Platform Glastuinbouw)
(U) Kansen: levering van restwarmte aan woongebieden en/of bedrijventerreinen, benutten van CO2
van bedrijven en het gezamenlijk benutten van aardwarmte. Met name bij dat laatste is de vraag of de
schaal van Trappenberg-Kloosterschuur daarvoor toereikend is. (Platform Glastuinbouw)
Rooversbroekpolder
Het Platform Glastuinbouw Rooversbroekpolder ziet drie opties voor het noordelijk deel:
 1. Vernatten van de oostelijke zone (langs de Ringvaart), met herverkaveling van het gehele gebied en
een functie ten behoeve van de waterbehoefte en opslag. (H)
2. Het noordoostelijke deel voor recreatie ontwikkelen. (H)
3. Door de – thans onverkoopbare – glastuinbouwgrond een nieuwe ontsluitingsweg aanleggen.
Daaraan zouden dan een aantal economisch rendabel te exploiteren kavels geprojecteerd kunnen
worden. Het initiatief voor die ontwikkeling kan bij de grondeigenaren zelf liggen. (U)
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                             Pagina 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>4.2 Cultuur, toerisme en recreatie
(E) Voor wat betreft de cultuurhistorie is de CHG van mening dat er geen aanleiding is om de ISG
substantieel te wijzigen maar wel kan bij de herijking van de ISG aan het aspect cultuurhistorie
uitgebreider aandacht worden besteed. Daarnaast zijn er punten van aandacht zoals het beter en
vroegtijdiger betrekken van het aspect cultuurhistorie bij ruimtelijke plannen en het behoud van
karakteristieke landschappelijke elementen bij de herstructurering en schaalvergroting.
(A) Een directe doorverwijzing naar de digitale cultuurhistorische atlas, die begin 2015 als basis voor de
cultuurhistorische analyse in het proces van de ruimtelijke ordening beschikbaar komt voor de
gemeenten, in de ISG opnemen. (CHG/Holland Rijnland)
(A) In de ISG een verwijzing opnemen naar de Regionale Collectie Bollenschuren die in samenspraak
met de werkgroep Bollenerfgoed van het CHG tot stand gekomen is en is vastgesteld in het AB van
Holland Rijnland (update 2010). (Holland Rijnland)
(H) Duinbehoud pleit voor aanvullend beleid van recreatieve voorzieningen in de binnenduinrand om
daarmee de nog toenemende recreatieve druk op het duingebied te kunnen afleiden. Zowel de
parkeerdruk langs het duingebied als de “verstening” van de recreatieterreinen in de binnenduinrand
(omzetting stacaravans in recreatiebungalows) worden benoemd als bedreiging voor de natuurwaarden
in de duinen.
(U) Onder andere Rabobank Leiden-Katwijk geeft aan dat een samenhangende regiomarketing op het
gebied van bloemen, bollen en toerisme nodig is. Op de landelijke ladder van aantrekkelijke regio’s zakt
de Duin- en Bollenstreek weg. Meer gezamenlijke inzet wordt noodzakelijk geacht, om juist ook buiten
de Keukenhofperiode de streek te promoten en aantrekkelijker te maken.
(A) Door gemeenten, regio en provincie wordt ingezet op het jaarrond aantrekkelijk maken van de
streek. Hoe zich dat vertaalt in recreatieve netwerken en voorzieningen, en hoe bijvoorbeeld de
samenhang met het plassengebied versterkt kan worden verdient aandacht in de ISG. (Provincie)
(UH) Door de zes gemeenten is onlangs een start gemaakt met de in 4.2. benoemde toeristische visie
voor de Duin- en Bollenstreek. Diverse gesprekspartners hebben het belang van toerisme in relatie tot
de landschappelijke kwaliteit en de recreatieve toegankelijkheid van het landschap benadrukt. Er wordt
aangegeven dat de Economic Board op het vlak van regiomarketing en toerisme een belangrijke
initiërende rol zou kunnen spelen. Eventuele ruimtelijke consequenties van de toeristische visie zullen
meegewogen en meegenomen kunnen worden in de herziening van de ISG.
Archeologie
(HB) tot ongeveer tien jaar geleden werden iedere 5 à 6 jaar bollengronden diepgeploegd, tot een
diepte van ongeveer 70cm. Bij van grasland naar bollengrond omgezette gebieden is de verstoring nog
groter, bijvoorbeeld in de Hoogeveensepolder is 3 à 4 meter omgezet. LTO Noord geeft aan dat in de
gemeente Teylingen recent 80 locaties archeologisch zijn onderzocht met als conclusie dat ze allemaal
volledig verstoord zijn. LTO Noord acht de archeologische onderzoeksverplichting op bollengrond zonde
van geld en energie.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                              Pagina 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>4.3 Landschapsperspectief
(AH) De provincie signaleert dat het huidige landschapsperspectief in de ISG enigszins afwijkt van het
provinciale Gebiedsprofiel en de Kwaliteitskaart wat betreft de mate van ontwikkelingsmogelijkheden
in enkele polders. Het zou volgens de provincie goed zijn bij de herziening de Kwaliteitskaart als
richtpunt te nemen. (zie onder 1.afsprakenkader)
4.4 Graslanden en natuur
(H) uitkomsten hoofdthema 8 verwerken
(E) LTO Noord geeft aan dat de melkveehouderij in de Duin- en Bollenstreek een goed rendement en
een goed perspectief heeft.
(B) Het is volgens LTO Noord in het land gebruikelijk dat melkveestallen een nokhoogte van 12 meter
mogen hebben. In de Kadernota is echter slechts 11 meter opgenomen. Dit kan met name de
melkveehouderijen in Lisse en Teylingen volgens de LTO onnodig beperken.
Dit onderwerp is overigens reeds tweemaal aan de orde geweest in het Bestuurlijk Overleg RO, in
oktober 2013 en januari 2014, naar aanleiding van een zienswijze van LTO Noord op het
Bestemmingsplan Landelijk gebied van de gemeente Lisse en een in de gemeenteraad van Lisse
aangenomen motie. Er is toen geen aanleiding gezien om het verzoek te honoreren en daarbij af te
wijken van de Kadernota. Er is daarbij aangegeven door het Bestuurlijk Overleg dat in bijzondere
omstandigheden kan worden afgeweken van deze lijn door maatwerk.
4.5 Water
(H) uitkomsten hoofdthema 6 verwerken
 (B) Er wordt gesignaleerd dat er verschillen zijn tussen de gemeenten op welke wijze water
bestemmingsplantechnisch is aangegeven.
(A) Er lijken verschillen te zitten tussen het recent ontwikkelde sloepennetwerk en de huidige
themakaart water van de ISG. Voor de borging van recreatie en toerisme in de ISG is het belangrijk deze
kaarten naast elkaar te leggen. (Holland Rijnland)
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                              Pagina 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>4.6 Wonen
(A) Regionale woonagenda als onderbouwing woningbouwlocaties (zie 1. afsprakenkader)
Huisvesting arbeidsmigranten
(A) Op 27 juni 2014 is het "Convenant huisvesting arbeidsmigranten Holland Rijnland, periode 2014 tot
2018" namens de gemeenten ondertekent door de portefeuillehouder Ruimtelijk Ordening en Wonen
van Holland Rijnland. Het ligt voor de hand de ruimtelijke consequenties van dit recent
overeengekomen convenant mee te nemen bij de herziening van de ISG.
(HB) LTO Noord acht het wenselijk dat tijdelijke huisvesting van seizoens-/piekarbeiders bij het eigen
bedrijf, conform de bij het convenant opgenomen "Richtlijnen Huisvesting Arbeidsmigranten Holland
Rijnland 2013", uitgewerkt en mogelijk gemaakt wordt in de ISG.
(HB) LTO Noord beveelt aan dat de 6 gemeenten samen kijken naar de mogelijkheden van het
legaliseren (en daarmee reguleren en verbeteren) van de huidige huisvesting.
(HB) Vrijkomende agrarische bebouwing zou mogelijk ook benut kunnen worden voor goede en
verantwoorde huisvesting van arbeidsmigranten (cf. 2.2. lid 3 van de Richtlijnen)
Ruimte voor Ruimte
(AB) intergemeentelijke Ruimte-voor-ruimte-regeling opstellen (zie Afsprakenkader)
(HU) LTO Noord pleit er voor dat de Ruimte-voor-Ruimte regeling bij de GOM ondergebracht wordt.
Hiermee kan ongewenste terugbouw op locatie waar dat een belemmering kan vormen voor de
agrarische bedrijfsvorming beter worden voorkomen. Dit pleidooi is ook naar voren gebracht in de
commissie Ruimte en Infrastructuur van de gemeente Lisse. Anderen onderstrepen het belang van het
verstandig clusteren van RvR- en GOM-woningen mede om het dichtbouwen van open vensters te
voorkomen.
4.7 Werken
(H) uitkomsten economische agenda(s) verwerken (hoofdthema 9)
(EH) VBDB bepleit dat de aangewezen locaties voor bedrijventerreinen (en wonen) in de ISG
opgenomen blijven, zodat er niet opnieuw discussie ontstaat. Het is niet wenselijk om plannen nu te
schrappen omdat er mogelijk tijdelijk onvoldoende behoefte is. Indien deze later alsnog weer moeten
worden opgevoerd leidt dit tot discussie en onduidelijkheid. De KOV pleit er voor om waar nodig op
basis van een realistische behoefteraming te faseren, maar geen locaties te schrappen.
(H) Het Bedrijventerrein Pastoorslaan (Hillegom) is niet in provinciaal beleid opgenomen, maar wel in
de huidige ISG. Willen de gemeenten deze locatie nog steeds als bedrijventerrein ontwikkelen dan is
het wenselijk om in overleg met de provincie te bezien of daar een goede onderbouwing voor te maken
is. (provincie Zuid-Holland)
 (HE) De uitbreiding van bedrijventerrein Gravendam (Noordwijkerhout) staat in de VRM terwijl in de
huidige ISG staat dat deze locatie voor na 2030 is. Afstemming met de provincie over de wenselijkheid
en fasering van deze locatie is nodig. De VBDB geeft aan dat er nu geen aanleiding is om de
ontwikkeling van Gravendam naar voren te halen. De ISG zou op dit punt gehandhaafd kunnen blijven.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                             Pagina 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>4.8 Mobiliteit
Bij de vaststelling van de ISG waren de "mobiliteitsbevorderende maatregelen en bijbehorende
tracékeuzes nog onderwerp van onderzoek". In het betreffende hoofdstuk en op de themakaart zijn
"mogelijke zoekgebieden" aangegeven. De verantwoordelijkheid voor infrastructurele projecten ligt
voornamelijk bij de provincie Zuid-Holland en de beleidsinhoudelijke discussies vinden dan ook veelal
op het niveau van Holland Rijnland en de provincie(s) plaats. Om die reden is het in het kader van de
evaluatie geen hoofdthema, hoewel het uiteraard een onderwerp met grote impact is en het hoofdstuk
grondig geactualiseerd zal moeten worden. Een aantal ontwikkelingen kan inmiddels ruimtelijk vertaald
worden in de ISG. Voor andere onderwerpen geldt nog steeds - of juist weer - dat er nog geen sprake
kan zijn van een concrete aanduiding.
Noordelijke Ontsluiting Greenport/Duinpolderweg
(A) Zuid-Holland heeft in het evaluatiegesprek de aangepaste planning m.b.t. de Duinpolderweg naar
voren gebracht en aangegeven dat in de ISG ruimte gehouden moet worden om hier op in te spelen.
(H) De nieuwste ontwikkelingen duiden er echter op dat er inmiddels een tussenstap wordt ingebouwd
waarbij nut en noodzaak van een nieuwe wegverbinding nader bestudeerd en bediscussieerd worden:
"Voor het project De Duinpolderweg wordt op dit moment gewerkt aan de milieueffect rapportage
(MER). Hierin moet de verkeerskundige problematiek in de Duin en Bollenstreek inzichtelijk worden
gemaakt en worden de milieueffecten van de Duinpolderweg in kaart gebracht. De commissie Verkeer
en Vervoer van de provincie Zuid-Holland heeft op 7 januari gesproken over de stand van zaken bij het
opstellen van de MER. De commissie oordeelde dat zij zich eerst wil uitspreken over de verkeerskundige
knelpuntanalyse en discussie wil voeren over de noodzaak van een nieuw wegtracé, alvorens de
volledige MER op te stellen of alternatieven af te laten vallen. Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland
hebben aangegeven dat zij deze discussie zullen voorbereiden. Ook zullen zij op korte termijn met een
notitie komen, waarin de procedurele consequenties zijn geïnventariseerd."
(Bericht Noord-Holland 8-1-2015: Statencommissie Zuid-Holland wil tussenstap Duinpolderweg)
Uit de evaluatieronde blijkt dat er in de streek verschillend gedacht wordt over de Duinpolderweg als
onderdeel van de Noordelijke Ontsluiting Greenport.
(EH) De VBDB geeft aan dat tot op heden de focus lag op de ontsluiting van de streek aan de zuidkant.
Dit is naar hun mening inmiddels goed geregeld. Nu zal er meer gefocust moeten worden op de
infrastructurele maatregelen aan de noordzijde van de streek. Van belang is dat er een goede oplossing
komt om zo snel mogelijk op de randweg naar Haarlem te komen. Onduidelijk is of de oplossingen die
nu voor ogen zijn de beste zijn voor de ondernemers in de Duin en Bollenstreek.
(EH) Vanuit de agrarische sector wordt géén noodzaak gezien om een verbinding van de N206 naar de
N208 te maken. De verbinding N208-N205 wordt wel als nuttig gezien voor de sector, en zou volgens
LTO Noord de eerste, en misschien enige, fase van de Duinpolderweg moeten zijn. Aangegeven wordt
dat de ontwikkelingen die extra infrastructuur vragen niet aan de noordwestkant van de streek zullen
plaatsvinden.
(EH) Ten aanzien van het voorlopige tracé van de Duinpolderweg wordt zowel door Duinbehoud als het
MODB opgemerkt dat vanuit natuur en landschap dit tracé onaanvaardbaar is. Het CHG geeft aan dat
het creëren van nieuwe wegen schadelijk kan zijn voor de cultuurhistorische waarden. Met name de
Duinpolderweg kan grote nadelige gevolgen voor het landschap hebben. De overgang van
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                             Pagina 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>geestgronden naar de oude duinen is landschappelijk en cultuurhistorisch van groot belang en tegelijk
zeer kwetsbaar; toch is één van de opties van de Duinpolderweg in dat gebied geprojecteerd.
(A) Op het gebied van verkeer en vervoer verschijnt in januari of februari 2015 een update van het
programma Middengebied, het programmadeel van de NOG dat Holland Rijnland coordineert. Bij de
Nagelbrug is inmiddels de uitvoeringsfase ingegaan en de Randweg Voorhout zit in de bestemmingsplan
fase.
Overige onderwerpen/projecten infrastructuur en mobiliteit
(A) De provincie geeft aan dat de Rijnlandroute en diverse HOV-verbindingen moeten worden
opgenomen in de ISG en ruimtelijk mogelijk gemaakt (PZH).
 (A) Holland Rijnland geeft aan dat de reservering voor de Noordelijke Randweg Rijnsburg conform de
regionale inbreng bij de VRM moet worden opgenomen in de herziene ISG.
(E) De provincie geeft aan dat de Noordelijke Randweg Rijnsburg voor de provincie een lokale
aangelegenheid is, die geen meerwaarde heeft voor de provinciale infrastructuur. MODB geeft aan dat
bij het tracé van deze verbinding om het glastuinbouwproject in de Elsgeesterpolder heen belangrijk
weidevogelgebied in het geding is.
(E) De KOV geeft aan dat bij de aanleg van de Rijnlandroute gewaakt moet worden voor het opschuiven
van de congestie. De aanleg van de Noordelijke Randweg Rijnsburg biedt volgens de KOV een extra
mogelijkheid om de lokale ontsluiting te verbeteren. De bereikbaarheidsdoelstellingen van Flora
Holland worden met de aanleg van de directe aansluiting op de A44 en de aanleg van de Rijnlandroute
gerealiseerd. De aanleg van de NRR heeft voor Flora daarom geen prioriteit.
(A) De teksten m.b.t. Doortrekking RijnGouweLijn (geen tram maar HOV-verbinding) en Doortrekking
Zuidtangent (inmiddels onderdeel van het HOV-net Zuid-Holland Noord) moeten aangepast worden
aan de actuele planvorming.
5. UITVOERINGSPARAGRAAF
(H) diverse wijzigingen die bij de herziening in de thema's worden aangebracht zullen ook
consequenties hebben voor de uitvoeringsparagraaf. In ieder geval zullen in deze paragraaf aan de orde
komen handhaving en strijdig gebruik: uitkomsten hoofdthema 10 verwerken (HBU) en de in 5.2.
opgenomen "Spelregels Bollencompensatie" waarin de uitkomsten van hoofdthema 3 verwerkt moeten
worden. (H)
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                           Pagina 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Gevoerde gesprekken externe stakeholders
1) LTO Noord: A.Middag, W.van Haaster (20-10-2014)
2) Milieu Overleg Duin- en Bollenstreek: J.van Dijk en L.Schaap
& Stichting Duinbehoud: B.ter Haar (20-10-2014)
3) Coöperatieve Ned. Bloembollencentrale (CNB): P.Peters (22-10-2014)
4) Flora Holland: C.Meijeraan (28-10-2014)
5) Hobaho: S.van Egmond (29-10-2014)
6) Platform Glastuinbouw Duin- en Bollenstreek (Rooversbroekpolder):
R.Berbee (29-10-2014)
7) Provincie Zuid-Holland: G.Veldhuijzen, R.de Waard, J.Dijkema (30-10-2014)
8) Anthos: H.Westerhof (31-10-2014)
9) Programmabureau Economische Agenda: E.Roos (3-11-2014)
10) Cultuur-Historisch Genootschap Duin-en Bollenstreek:
G.Bijnsdorp, W.de Jong (4-11-2014)
11) Holland Rijnland ambtelijk: J.Ververs, G.Mars (4-11-2014)
12) Katwijkse Ondernemers Vereniging (KOV):
 P.Jongejan, N.Schuitemaker, M.de Jong, D.Botermans (4-11-2014)
13) Rabobank Katwijk-Leiden: P.Mathot, M.de Jong (5-11-2014)
14) Hoogheemraadschap Rijnland:
H.Schouffoer, A.Kuiten, B.v.Ooijen (10-11-2014)
15) Platform Glastuinbouw Duin- en Bollenstreek (Kloosterschuur-
Trappenberg): M.van Vliet, A.Bassie, K.van Klaveren (10-11-2014)
16) Stichting Het Zuid-Hollands Landschap: M.Houtzager (11-11-2014)
17) Vereniging Bedrijfsleven Duin- en Bollenstreek:
V.Salman, R.Batenburg (12-11-2014)
18) Holland Rijnland DB: T.Hoekstra (EZ), J.Wienen (RO) (13-11-2014)
19) Greenport Ontwikkelings Maatschappij: O.Zwart (20-11-2014)
20) KAVB: J.v.d.Slot, P.Kleijn, A.Hoogendijk (21-11-2014)
21) Rabobank Duin- en Bollenstreek: R.v.d.Merwe, P.Dijkzeul (24-11-2014)
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                    Pagina 28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage 2:
Afsprakenkader Vitale Greenport Duin- en Bollenstreek
Provincie Zuid-Holland en de zes samenwerkende bollengemeenten 30 september 2014
Doel kort samengevat
Dit Afsprakenkader heeft tot doel het ruimtelijk beleid voor de Greenport Duin- en Bollenstreek, zoals neergelegd
in de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek, binnen het kader van de provinciale Visie
Ruimte en Mobiliteit te bestendigen.
Achtergrond, aanleiding en status Afsprakenkader
Provinciale Statenvan Zuid-Holland hebben op 9 juli 2014 de Visie Ruimte & Mobiliteitvastgesteld. Hierin staan de
ambities, afwegingskaders en regels aangegeven voor het gewenste ruimtelijk beleid in Zuid-Holland tot 2030. De
provincie hanteert daarin een andere sturingsfilosofieen ander instrumentarium dan in de Provinciale
Structuurvisie (PSV). De VRM gaat nu vooral uit van het bereiken van doelen in samenspraak met initiatiefnemers
zoals gemeenten, burgers en organisaties. De rol van de provincie is daarbij faciliterend en stimulerend.
Gemeenten krijgen meer vrijheid om (in regionale samenwerking en binnen bepaalde provinciale kaders) met
nieuwe initiatieven te komen en zelf zaken te regelen die zij nodig vinden.
De samenwerkende bollengemeenten hebben hun ruimtelijk beleid vastgelegd in de Intergemeentelijke
Structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek (ISG). Daarin zijn voor de langere termijn de belangrijkste
ruimtelijke ontwikkelingen aangegeven voor zowel de vernieuwing van de kernen als de herstructurering van het
buitengebied. Op basis hiervan is in 2010 de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij Duin- en Bollenstreek (GOM)
opgericht, die met een investeringsprogramma van € 70 miljoen de herstructurering en landschaps-verbetering
van de Greenport voortvarend ter hand neemt.
Voor de uitvoering van de herstructurering van de Greenport Duin- en Bollenstreek hebben provincie en de
samenwerkende bollengemeenten een zorgvuldig op elkaar afgestemd kader ontworpen van beleid en
instrumentarium in de PSV en de ISG. Centraal daarin stonden bebouwingsgrenzen die voor duidelijkheid zorgden
voor gewenste ontwikkelingen in zowel het stedelijk als het landelijk gebied, in combinatie met de
afdwingbaarheid van bollengrondcompensatie, het exclusieve recht tot het uitgeven van bouwtitels voor
Greenportwoningen door de GOM en de realisering van Ruimte-voor-Ruimtewoningen.
De provincie Zuid-Holland en de zes samenwerkende bollengemeenten zijn het eens over de noodzaak van de
voortgang van het vernieuwingsproces naar een vitale Greenport Duin- en Bollenstreek.Het is daarbij
belangrijkdat het ruimtelijk beleid voor de Duin- en Bollenstreek voor de lange termijn wordt gecontinueerd.
Daarom is de afgelopen tijd bij de opstelling van de VRM intensief samengewerkt om zoveel mogelijk het vigerend
ruimtelijk beleid voor de Duin- en Bollenstreek in de VRM te bestendigen.
Enkele hoofdpunten daarin zijn:
         Borging in het provinciaal beleid van de bollencompensatieregeling, de erkenning van de exclusieve
          bouw van Greenportwoningen in het buitengebied (inclusief de financiële afdracht aan de GOM en de
          mogelijkheid tot bouw van clusterlocaties) en erkenning van de mogelijke realisering van z.g. Ruimte-
          voor-Ruimtewoningen in het buitengebied ter financiering van de herstructurering van de Duin- en
          Bollenstreek.
         Handhaving van de typering van graslanden conform de PSV, inclusief duiding van de graslanden die in
          aanmerking kunnen komen voor omspuiting naar bollengrond.
         Erkenning van de woningbouwopgave tot 2030 van 11.000 woningen voor de eigen regionale behoefte,
          plus 4600 woningen voor de bovenregionale behoefte vanuit de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-
          Bollenstreek ende realisering van 600 Greenportwoningen.
         Ruimtelijke reservering van alle huidige bekende verstedelijkingslocaties groter dan 3 ha.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                                       Pagina 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Na de vaststelling van de VRM zal de ISG op onderdelen moeten worden geactualiseerd om beleidsinhoudelijk en
juridisch weer volledig op elkaar aan te sluiten. Dit Afsprakenkader is opgesteld ter overbrugging hiervan.
Hiermee blijft het aangepaste instrumentarium van de provincie in de VRM goed aansluiten op het
instrumentarium van de bollengemeenten in de ISG. Daarmee is de status van het Afsprakenkader feitelijk een
hulpstructuur ter borging van de continuïteit van planologisch beleid voor de Duin- en Bollenstreek, als essentiële
voorwaarde voor de voortgang van het vernieuwingsproces naar een vitale Greenport.
Dit alles zorgt voor duidelijkheid over de verwachte stedelijke ontwikkelingenen biedtplanologische rust in het
buitengebied van de Duin- en Bollenstreek. Deze planologische rust versterkthet herstructurerings- en
vernieuwingsproces van het bollen- en bloemencomplex. Innovatie van het bollen- en bloemencluster,
verbetering van het landschap en een gezonde sociaal-economische ontwikkeling kunnen dan met volle kracht
worden voortgezet, ook voor de lange termijn.
Dit Afsprakenkader past binnen de uitgangspunten van de VRM. Het kan daarom vooral worden gezien als een
uitwerking van het provinciaal beleid door de bollengemeenten, die door de provincie wordt erkend en
onderschreven. Provincie en bollengemeenten behouden met dit Afsprakenkader hun eigen belangen en
verantwoordelijkheden voor de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Als deze uiteen dreigen te lopen overleggen
zij met elkaar om tot een adequate oplossing te komen in het belang van de hierna genoemde kernopgaven.
Kernopgaven en hoofdonderwerpen
Provincie Zuid-Holland en de samenwerkende bollengemeenten zijn het er over eens dat beleid en regelgeving er
op gericht moeten blijven de volgende kernopgaven voor de Greenport Duin- en Bollenstreek de komende 15 jaar
effectief, integraal en waar nodig gezamenlijk aan te pakken:
         Herstructurering en vernieuwing van het bollen- en bloemencluster.
         Verbetering van de kwaliteit van het landschap (open maken, opschonen verrommeling, aanbrengen
          landschapselementen).
         Accommoderen van de eigen behoefte aan wonen, werken en voorzieningen.
         Accommoderen van gespecificeerde bovenregionale woningbehoeftes, waarvoor bestuurlijke afspraken
          bestaan in het kader van de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek.
         Een betere infrastructuur voor een goede bereikbaarheid van de regio.
Voor de eerste twee aspecten is mede de Greenport OntwikkelingsMaatschappij Duin- en Bollenstreek opgericht,
waarbij de opbrengst van de exclusieve verkoop van bouwtitels voor Greenportwoningen hét middel is om dit
proces op gang te brengen en te financieren. Een samenhangend pakket van randvoorwaarden in beleid en
regelgeving, zal ook in de toekomst ingericht zijn om dit mogelijk te blijven maken.
Concrete afspraken
Provincie en de samenwerkende bollengemeenten zijn het er over eens dat ‘planologische duidelijkheid en rust’
voor de langere termijn in de Greenport Duin- en Bollenstreek noodzakelijk is. Dit geeft een blijvende impuls aan
de bereidheid te investeren in het bollencomplex en het stedelijk gebied. Daarom is het nodig voor een vitale
Greenport Duin- en Bollenstreekde ontwikkelruimte voor de eigen stedelijke woningbehoefte en de afgesproken
bovenregionale woningbouwopgaven tot 2030 ruimtelijk te begrenzen en te accommoderen.
De provincie heeft deze ambities binnen de nieuwe systematiek van de VRM zo goed mogelijk geborgd. Voor de
Greenport Duin- en Bollenstreek is daarbij vooral van belang dat buiten de grenzen van de stedelijke
ontwikkelruimte van de kernen geen medewerking wordt verleend aan woningbouwprojecten, behoudens alleen
de realisering van Greenportwoningen en Ruimte-voor-Ruimtewoningen. Essentieel daarbij is een heldere
begrenzing van het stedelijk gebied van de kernen in de Greenport met daarbinnen de te verwachten
belangrijkste ontwikkelingen voor aanvullende woningbouw en bedrijventerrein tot 2030 en daarbuiten een
heldere markering van het werkingsgebied van de GOM.
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                                      Pagina 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Aanvullend op de VRM spreken provincie en bollengemeenten daarom het volgende met elkaar af, waarbij de
eerste vijf punten een erkenning van de provincie zijn van het gewenste beleid en instrumentarium van de
samenwerkende bollengemeenten:
    1.        Het werkingsgebied van de GOM én de verwachte stedelijke ontwikkelingen in de kernen tot
              2030raken elkaar in de Begrenzing van het Stedelijk gebied van de Greenport (‘BSG’). De markering
              van de BSG is op bijgaande kaart in Bijlage 1 aangegeven en zal worden meegenomen in de
              geactualiseerde ISG.
    2.        Het werkingsgebied van de GOM is feitelijk het totale aaneengesloten buitengebied buiten de
              stedelijke grenzen rond de kernen van de bollengemeenten (BSG), en wordt gevormd door de
              Bestaande Stads- en Dorpsgebieden (BSD) plús de gereserveerde locaties voor de z.g. ‘harde en
              zachte projecten voor woningbouw en bedrijventerreinen’.Uitzondering hierop is de uitbreiding van
              bedrijventerrein Delfweg in Noordwijkerhout (‘Bulb-tradepark’). Dit gebied valt onder het
              werkingsgebied van de GOM maar is gelegen binnen de BSG. Het werkingsgebied van de GOM in de
              Duin- en Bollenstreek is gedefinieerd in de VRM en is weergegeven op bijgaande kaart in Bijlage 1
              van dit Afsprakenkader.
    3.        In het onder punt 2 gedefinieerde werkingsgebied van de GOM geldt de herstructureringsopgave
              voor de Duin- en Bollenstreek met drie belangrijke regelingen:
               - een bollengrondcompensatieregeling binnen het bollenteeltgebied met financiële afdracht
                   aan de GOM;
               -   de bouw van Greenportwoningen met financiële afdracht aan de GOM;
               -   de bouw van ‘Ruimte-voor-Ruimtewoningen’ door sloop van verouderde agrarische
                   gebouwen op grond van de regeling als opgenomen in Bijlage 3, dan wel aanvullend
                   gebruikmakend van de ‘Regeling Intergemeentelijk Compensatiefonds ruimte voor ruimte en
                   lintbebouwing’, waarvan de uitvoering bij volmacht is opgedragen aan de GOM. De
                   bollengemeenten streven ernaar tegelijk met de actualisering van de ISG een eigen
                   intergemeentelijke Ruimte-voor-Ruimteregeling vast te stellen.
    4.        In het werkingsgebied van de GOM kunnen Greenportwoningen worden gebouwd in clusters groter
              en kleiner dan 3 ha die niet concreet ruimtelijk zijn geduid in de VRM en ISG, zoals aangegeven in art.
              2.2.1 en art. 2.4.2 van het provinciale Programma Ruimte.
    5.        Buiten de BSD en binnen de BSG kan sprake zijn van ontwikkelingslocaties voor woningbouw en
              bedrijventerrein. Op bijgaande lijst en kaart zijn alle huidige locaties weergegeven die naar
              verwachting tot 2030 buiten de BSD zullen worden ontwikkeld.
    6.        Alle ontwikkelingslocaties groter dan 3 ha zijn in het provinciale Programma Ruimte opgenomen. Alle
              ontwikkelingslocaties kleiner dan 3 ha hebben ruimtelijkde instemming van Gedeputeerde Staten.
    7.        In een nieuwe Regionale Woonagenda laten de samenwerkende bollengemeenten zien hoe de
              ontwikkelingslocaties passen in de verwachte regionale behoefte en bovenregionale opgaven. De
              uitkomst hiervan wordt tevens verwerkt in een actuele ISG. De bollengemeenten zetten zich in om
              deze Regionale Woonagendabinnen afzienbare tijd vast te stellen, deze jaarlijks te monitoren en
              eens per 3 jaar te actualiseren op de nieuwe provinciale woningbehoefteramingen, conform het
              gevraagde in de VRM. Ook hierbij blijft het uitgangspunt om te streven naar planologische
              continuïteit in beleid. Na het verschijnen van nieuwe provinciale woningbehoefteramingen, die
              leidend zijn voor de woningbouwprogrammering, heeft het daarom de voorkeur eventueel het
              bouwprogramma aan te passen boven de visie in zijn geheel (inclusief locaties) te actualiseren.
    8.        Provincie en bollengemeenten streven naar verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van het
              buitengebied en het stedelijk gebied. Het gemeentelijk beleid voor landschapsverbetering is
              neergelegd in het landschapsperspectief van de ISG; de uitvoering maakt onderdeel uit van het werk
              van de GOM. Het provinciale Gebiedsprofiel voor de Duin- en Bollenstreek houdt bij
              ontwikkelingsprojecten in de Greenport Duin- en Bollenstreek nadrukkelijk de status van handreiking
              voor initiatiefnemers.
Door dit Afsprakenkader blijven beleid en regelgeving van provincie en bollengemeenten naadloos op elkaar
aangeslotenen kan de ontwikkeling tot vitale Greenport Duin- en Bollenstreek voortvarend worden voortgezet. De
werking van dit Afsprakenkader eindigt met de vaststelling van een geactualiseerde ISG.
(N.B. de bijlagen van het afsprakenkader zijn hier niet bijgevoegd!)
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek                                                                         Pagina 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>februari 2015
Evaluatie ISG Duin- en Bollenstreek Pagina 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>