<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>   Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek,
                      karterende fase
Locatie Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond



                                      S.M. Koeman




                                    Archeodienst Rapport 315




Onderzoeksmelding: 57510-57511
In opdracht van: CSO Adviesbureau
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                                     Archeodienst BV




Colofon

Titel:                                  Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterende
                                        fase: Locatie Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond
Auteur(s):                              S.M. Koeman
Archeodienst Rapport:                   315
ISSN nummer:                            1877-2900
Versienummer:                           3.0 (definitief)
Onderzoeksmelding:                      57510-57511
Gemeente:                               Teylingen
Opdrachtgever:                          CSO Adviesbureau
Eindredactie                            E.A. Schorn
Foto’s en tekeningen:                   Archeodienst BV, tenzij anders aangegeven
Plaats:                                 Zevenaar
Foto omslag:                            De Norremeerstraat gezien vanuit het zuidwesten
Autorisatie:                            Willem-Simon van de Graaf

                                        22-11-2013




De kaft van dit rapport is in de vorm van de voor- en achterkant van een Romeinse dakpan waarop hondenpootafdrukken staan.




Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze
dan ook, zonder bronvermelding.
Archeodienst BV aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit onderhavig onderzoek of de gegeven adviezen.

Archeodienst BV, Ringbaan-Zuid 8a, Postbus 297, 6900 AG Zevenaar, tel. 0316-581130, info@archeodienst.nl, www.archeodienst.nl


                                                                                                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                                    Archeodienst BV




Inhoudsopgave

1 Inleiding .....................................................................................5
      1.1       Onderzoekskader ................................................................................................ 5
      1.2       Onderzoeksdoel en vraagstellingen ...................................................................... 6
      1.3       Ligging en huidige situatie plangebied ................................................................. 6
      1.4       Toekomstige situatie plangebied .......................................................................... 6

2 Bureauonderzoek .........................................................................8
      2.1       Methode ............................................................................................................. 8
      2.2       Fysische geografie ............................................................................................... 8
      2.2.1     Geomorfologie en geologie .................................................................................. 8
      2.2.2     Bodem................................................................................................................ 9
      2.3       Archeologie ........................................................................................................ 9
      2.4       Historische geografie ......................................................................................... 12
      2.5       Bodemverstoring............................................................................................... 16
      2.6       Specifieke archeologische verwachting ............................................................... 16

3 Booronderzoek .......................................................................... 18
      3.1       Werkwijze ......................................................................................................... 18
      3.2       Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens .............................................. 18
      3.2.1     Locatie Vlietwei (boring 1 t/m 5) ....................................................................... 18
      3.2.2     Locatie Kaagstraat (boring 6 en 7) .................................................................... 18
      3.2.3     Locatie Norremeerstraat (boring 8 t/m 14) ........................................................ 19
      3.3       Archeologische indicatoren ............................................................................... 20
      3.3.1     Locatie Vlietwei ................................................................................................ 20
      3.3.2     Locatie Kaagstraat ............................................................................................ 20
      3.3.3     Locatie Norremeerstraat ................................................................................... 20
      3.4       Archeologische interpretatie .............................................................................. 21

4 Conclusie .................................................................................. 23
      4.1       Inleiding ........................................................................................................... 23
      4.2       Conclusies / beantwoording van de onderzoeksvragen ........................................ 23
      4.3       Advies .............................................................................................................. 24
      4.4       Beoordeling bevoegde overheid ......................................................................... 24

      Bijlage 1: Periodentabel
      Bijlage 2: Verklarende woordenlijst
      Bijlage 3: Afkortingenlijst
      Bijlage 4: Bodemkaart
      Bijlage 5: Archeologische informatie
      Bijlage 6: Boorpuntenkaart
      Bijlage 7: Boorbeschrijvingen
      Bijlage 8: Vondstenlijst




                                                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond              Archeodienst BV



Administratieve gegevens

Projectnaam                                Warmond-Twee locaties
Onderzoeksmelding                          57510-57511
Provincie                                  Zuid-Holland
Gemeente                                   Teylingen
Plaats                                     Warmond
Toponiem                                   Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei
                                           Bureau- en booronderzoek, karterende fase (BO en IVO-
Type project
                                           K)
Opdrachtgever                              CSO Adviesbureau
Contactpersoon opdrachtgever               Mevr. C. Buurman
Bevoegd gezag                              Gemeente Teylingen
Deskundige namens bevoegd gezag            Dhr. H. Siemons
Uitvoerder                                 Archeodienst BV
Uitvoerders veldwerk                       E. van der Klooster, S.M. Koeman
Vondstdeterminatie                         A. Griffioen
Uitvoeringsdatum                           22-07-2013
Beheer en plaats documentatie              Zevenaar
                                           Coördinaten zijn NW-NO-ZO-ZW

                                           Locatie Kaagstraat          Locatie Vlietwei

                                           (x) 94097 (y) 467475        (x) 94215          (y) 467956
                                           (x) 94129 (y) 467482        (x) 94238          (y) 467952
                                           (x) 94132 (y) 467468        (x) 94228          (y) 467914
Geografische positie (x-y; in m)           (x) 94101 (y) 467455        (x) 94205          (y) 467931

                                           Locatie Norremeerstraat

                                           (x) 94295 (y) 467632
                                           (x) 94308 (y) 467619
                                           (x) 94196 (y) 467485
                                           (x) 94180 (y) 467500
Kaartbladnummer                            30F
                                           Woonwijk (woningen met tuin en
Huidig grondgebruik
                                           appartementencomplex)
                                           Ca. 625 m² (Kaagstraat), 3.800 m2 (Norremeerstraat),
Oppervlakte plangebied
                                           900 m2 (Vlietwei)
Geplande verstoringsdiepte                 Maximaal 1,0 m -mv




                                                                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond     Archeodienst BV




1 Inleiding
1.1     Onderzoekskader
In opdracht van CSO Adviesbureau heeft archeologisch onderzoeksbureau Archeodienst BV een
bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterende fase (IVO-O(verig); booronder-
zoek) uitgevoerd voor drie locaties respectievelijk gelegen aan de Vlietwei, de Norremeerstraat en
de Kaagstraat in Warmond (gemeente Teylingen, Fig. 1.1). Het onderzoek is uitgevoerd voor de
aanvraag van een omgevingsvergunning voor de geplande nieuwbouw op de locaties. Door de
graafwerkzaamheden die zullen plaatsvinden ten behoeve van de nieuwbouw kunnen eventueel
aanwezige archeologische resten verloren gaan.




Fig. 1.1: Het plangebied op de topografische kaart (bron: kadaster 2011).

Op de gemeentelijke beleidsadvieskaart (Fig. 2.1, Schute 2009) geldt voor de locatie Vlietwei een
hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen vanaf het Neolithicum (AWV 1). Voor de
locatie Norremeerstraat en Kaagstraat geldt een onbekende verwachting, vanwege de ligging in de
bebouwde kom. Zowel in de hoge archeologische verwachtingszone als de onbekende verwach-
tingszone is archeologisch onderzoek verplicht bij bodemingrepen groter dan 100 m 2 en dieper
dan 30 cm.

Het onderzoek is uitgevoerd conform de gemeentelijke eisen, de Kwaliteitsnorm Nederlandse
Archeologie (KNA), versie 3.2 (CCvD 2010) en de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek
versie 2.0 (Tol et al. 2012).

Voor de in dit rapport gebruikte geologische en archeologische tijdsaanduidingen wordt verwezen
naar Bijlage 1. Afkortingen en jargon worden in Bijlage 2 en 3 uitgelegd.




                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond     Archeodienst BV



1.2    Onderzoeksdoel en vraagstellingen
Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische
verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke,
historische en archeologische waarden.

Het doel van het karterend booronderzoek is het toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel
door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventueel aanwezige archeologische
resten en/of vindplaatsen te inventariseren.

Om deze doelstelling te realiseren, zijn de volgende onderzoeksvragen opgesteld:
   Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact?
   Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig?
   Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische
      resten?
   Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten?
   Wat is de specifieke archeologische verwachting van het plangebied en wordt deze bij het
      veldonderzoek bevestigd?
   In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de
      voorgenomen ontwikkeling van het gebied?

1.3    Ligging en huidige situatie plangebied
Het plangebied bestaat uit drie deelgebieden die in Warmond liggen.

De locatie Vlietwei heeft een oppervlakte van ca. 900 m2. De locatie wordt in het noorden be-
grensd door de Vlietwei, in het zuidoosten door De Weiden en wordt verder omringd door
groenstroken. Momenteel staat op de locatie een appartementencomplex (huisnummer 114 t/m
146). De hoogte van het maaiveld (geraadpleegd op www.ahn.nl) ligt op ca. 0,5 m +NAP (Nor-
maal Amsterdams Peil).

De locatie Norremeerstraat heeft een oppervlakte van ca. 3.800 m 2. De locatie wordt in het
zuidoosten begrensd door de Norremeerstraat, in het zuidwesten door een opslagterrein van de
jachthaven, in het noordwesten door tuinen van de woningen aan de Sweilandstraat en in het
noordoosten door de Jan Steenlaan. Momenteel is de locatie bebouwd met woningen en tuinen
(huisnummers 24 t/m 70). De hoogte van het maaiveld (geraadpleegd op www.ahn.nl) ligt op ca.
0,4 m +NAP (Normaal Amsterdams Peil).

De locatie Kaagstraat heeft een oppervlakte van ca. 625 m². De locatie wordt in het zuiden be-
grensd door de Kaagstraat, in het westen en noorden door tuinen van aangrenzende woningen en
in het oosten door een pad. Momenteel is de locatie bebouwd met woningen en tuinen (huisnum-
mers 4 t/m 10). De hoogte van het maaiveld (geraadpleegd op www.ahn.nl) ligt op ca. 0,5 m
+NAP (Normaal Amsterdams Peil).

1.4    Toekomstige situatie plangebied
Gedurende de uitvoering van het archeologisch onderzoek is besloten om de locatie Vlietwei
(voorlopig) niet te ontwikkelen. De inhoud van deze studie en het kaartmateriaal zijn echter niet
aangepast, zodat mocht het project in de toekomst weer worden opgepakt, dit onderzoek kan
worden gebruikt door het bevoegd gezag om een besluit te nemen ten aanzien van de noodzaak
voor archeologisch vervolgonderzoek.

De bestaande woningen aan de Norremeerstraat en de Kaagstraat zullen worden gesloopt, waar-
na nieuwbouw van woningen zal plaatsvinden (Fig. 1.2). De woningen zullen worden gefundeerd
op palen. De ontgravingsdiepte voor de fundering is nog onbekend, maar zal niet meer dan 1,0 m
beneden maaiveld bedragen.

Het bestaande appartementencomplex aan de Vlietwei zal worden gesloopt, waarna nieuwbouw
van appartementen zal plaatsvinden (Fig. 1.3). Het complex zal worden gefundeerd op palen. De


                                                                                                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                      Archeodienst BV



ontgravingsdiepte voor de fundering is nog onbekend, maar het complex zal niet worden onder-
kelderd. Op basis hiervan is er vanuit gegaan dat de verstoringsdiepte niet meer dan 1,0 m bene-
den maaiveld zal bedragen.




Fig. 1.2: Voorlopig ontwerp binnen de locaties Norremeerstraat en Kaagstraat (bron: Stol Architecten 18-04-2013).




Fig. 1.3: Voorlopig ontwerp binnen de locatie Vlietwei (bron: Stol Architechten 12-04-2013).


                                                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond     Archeodienst BV




2 Bureauonderzoek
2.1     Methode
Ten behoeve van het bureauonderzoek zijn gegevens verzameld over bekende of verwachte
archeologische waarden, alsmede over geologische, bodemkundige en historisch-geografische
kenmerken van (de omgeving van) het plangebied.

In het kader van het bureauonderzoek zijn de volgende bronnen geraadpleegd:
     Recente topografische kaarten (kadaster) en luchtfoto’s (BingMaps via ArcMap)
     Actuele Hoogtebestand van Nederland (bron: AHN.nl)
     Bodemkaart van Nederland schaal 1:50.000 (geraadpleegd via Archis2)
     Geomorfologische Kaart Nederland (geraadpleegd via Archis2)
     Diverse historische kaarten (Kadastrale Kaart 1832, Topografische Militaire Kaarten
        serie 1830-1850 (nettekeningen), serie 1850-1945 (Bonnebladen), Top25 serie 1935-
        1995, geraadpleegd via watwaswaar.nl)
     Archeologische Monumentenkaart (AMK, geraadpleegd via Archis2)
     Archeologische waarnemingen, onderzoek- en vondstmeldingen (geraadpleegd via
        Archis2)
     Gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart (Schute 2009).
     Bodemloket
     Gegevens amateur archeologen, AWN-afdeling 6 (Rijnstreek)

2.2     Fysische geografie

2.2.1    Geomorfologie en geologie

Het plangebied ligt op de overgangszone van het duin- en strandwallen gebied in het westen naar
het achterliggende veengebied in het oosten. Het huidige landschap heeft vorm gekregen in het
Holoceen (de laatste 11.755 jaar) en hangt nauw samen met de zeespiegelstijging.

Tijdens de periode van snelle zeespiegelstijging in het Atlanticum zijn ten westen van de huidige
kustlijn waarschijnlijk al strandwallen gevormd. Deze zijn bij een snel stijgende zeespiegel echter
na korte tijd weer afgebroken waarna verder naar het oosten nieuwe strandwallen zijn opge-
bouwd. Vanaf ca. 5.000 BP (begin van het Subboreaal, Neolithicum) is deze tendens onderbro-
ken en zijn de strandwallen niet meer afgebroken, maar heeft een westwaartse aangroei plaatsge-
vonden van het strandwallensysteem. Daardoor zijn een serie kustparallelle strandwallen ge-
vormd, waarbij steeds een jongere strandwal ten westen van de oudere is gevormd. De strandwal-
len liggen (wanneer ze niet zijn afgegraven) doorgaans op een hoogte van 4, 0 à 5,0 m +NAP
(Berendsen 2005). Het zand van de strandwallen wordt tot het Laagpakket van Zandvoort van de
Formatie van Naaldwijk gerekend (De Mulder e.a. 2003).

Omdat de breedte van de het strandwallensysteem door deze zeewaartse aangroei toenam, kreeg
de zee minder vaak toegang tot de achterliggende lagune, waar verzoeting optrad onder invloed
van overstromingen van rivieren. Het gevolg hiervan was een sterke veenontwikkeling in het
Midden-Subboreaal in het achter de strandwallen gelegen gebied. Ook in de strandvlakte tussen
de strandwallen in is veen gevormd (Berendsen 2005). Het veen wordt tot het Hollandveen
Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop gerekend (De Mulder e.a. 2003).

Op de strandwallen zijn onder invloed van de aanlandige wind lage duinen (tot een hoogte van
maximaal ongeveer 10 m +NAP) ontstaan, de zogenaamde oude duinen. De strandwalvorming
heeft tot enkele eeuwen vòòr het begin van de jaartelling geduurd (op enkele plaatsen is de
vorming ervan nog doorgegaan tot in de Romeinse tijd (Berendsen 2005). Warmond ligt op de
meest oostelijke en daarmee oudste strandwal van Teylingen. Binnen de gemeente Teylingen
dateren de oudste strandwallen van ca. 3.000 voor Chr. (Pruissers/ De Gans 1988 in Schute
2009). De oude duinen zijn vrijwel altijd afgegraven, alleen in het park van het Huis te Warmond
zijn mogelijk nog resten van deze duinen zichtbaar (Schute 2009).


                                                                                                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond    Archeodienst BV




De strandwallengordel is in Midden-Nederland oorspronkelijk op drie plaatsen onderbroken door
riviermondingen. Eén daarvan is van invloed geweest op het gebied rondom Warmond, de Oude
Rijn die bij Katwijk uitmondt in zee. Ruwweg de zuidelijke helft van de gemeente Teylingen tot
ongeveer op de lijn dorpskern Voorhout – dorpskern Warmond, is onder invloed van de Oude
Rijn komen te staan (Pruissers/ De Gans 1988 in Schute 2009). Vanwege de nabijheid van de zee
kenmerken de afzettingen zich door een sterke mariene invloed. Vermoedelijk zijn tot ca. het be-
gin van de jaartelling meerdere geulen tegelijkertijd actief geweest. In hoeverre deze geulen zich
verlegd hebben, is onbekend, hoewel Pruissers & De Gans (1988) van circa 2000 voor Chr. tot
het begin van de jaartelling min of meer stabiele geulen weergeven. Door de mariene invloed
hebben zich in het kweldergebied en verder naar het noorden tussen de strandwallen getijden-
kreken ontwikkeld. Tot het gesloten raken van de zeeverbinding hebben de kwelders en getijden-
kreken zich kunnen ontwikkelen. Aangezien met het langzaam gesloten raken van de duinenrij de
mariene invloed is verminderd, zal hier niet al te veel meer veranderd zijn (Schute 2009).

Uit de paleogeografische reconstructie van Pruissers & De Gans blijkt dat na de actieve periode
van de Oude Rijn vanuit zee nog een pakket klei, voorheen aangeduid als Afzettingen van
Duinkerke IIIB, nu Laagpakket van Walcheren van de Formatie van Naaldwijk, over een groot
deel van het grondgebied van de gemeente Teylingen is afgezet (Schute 2009). Mogelijk dat op
de locaties Norremeerstraat en Kaagstraat klei in deze periode is afgezet.

Het plangebied is niet gekarteerd op de geomorfologische kaart vanwege de ligging binnen de
bebouwde kom van Warmond. Volgens verwachtingskaart ligt de locatie Vlietwei op een deels
afgegraven strandwal (kalkloze top) (Fig. 2.1). De Norremeerstraat en Kaagstraat zijn echter niet
gekarteerd en liggen mogelijk ook op de afgegraven strandwal of in de veenvlakte op wad(afzet-
tingen). Het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) geeft vanwege de aanwezige
bebouwing geen landschappelijk beeld (www.ahn.nl).

2.2.2    Bodem

Het plangebied is niet gekarteerd op de bodemkaart vanwege de ligging binnen de bebouwde
kom (Bijlage 4). Op basis van de aangrenzende kaarteenheden is de kans echter groot dat binnen
het plangebied lage enkeerdgronden in leemarm en zwak lemig fijn zand zijn ontwikkeld (code
Ezg21).

Dit bodemtype is kenmerkend voor de zanderijgronden. De zanderijgronden zijn afgegraven,
geëgaliseerde oude duinen. Het zijn vlakke, door brede sloten doorsneden zandgronden, die 50 –
60 cm boven het slootpeil liggen. De bodem bestaat uit een dikke, humushoudende bovengrond
van 50-90 cm dik.

Een belangrijk kenmerk van de zanderijgronden is de zeer geringe grondwaterfluctuatie. Door de
grote doorlatendheid van het zand en het constante slootwaterpeil is de grondwaterstand in de
zomer ca. 60 cm beneden maaiveld en in de winter ca. 50 cm beneden maaiveld (Stichting voor
Bodemkartering 1982).

2.3     Archeologie
Binnen het plangebied zijn geen archeologische monumenten, waarnemingen of onderzoeks-
meldingen aanwezig. In een straal van 500 m rondom het plangebied zijn één archeologisch
monument en tien waarnemingen bekend (Bijlage 5, Tab. 2.1).

Ca. 290 m ten noordwesten van de locatie Vlietwei ligt een beschermd archeologisch monument
(monument 1179). Het betreft een terrein waarin de resten van het laatmiddeleeuwse Ursula-
klooster aanwezig zijn op oude duinafzettingen. Tijdens een opgraving heeft de toenmalige ROB
(huidige RCE) in 1965 op het terrein funderingen van een woontoren aangetroffen. Vermoedelijk
betreft dit het ‘steenhuis’ van Heer Dirc van Teylingen, vermeld omstreeks 1270. Verder zijn
tijdens het onderzoek resten van een poortgebouw en sporen van een gebouw uit de 15 e eeuw
(mogelijk de kloosterboerderij) gevonden. Het klooster zelf heeft buiten het opgravingsterrein


                                                                                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                Archeodienst BV



gelegen. In de omgeving hebben nog twee kloosters gestaan, namelijk het Cisterciencer klooster
(waarneming 24089) ca. 150 m ten noorden van de locatie Vlietwei en het klooster Marienhoven
(waarneming 24087, nr. 25 op Fig. 2.1) ca. 220 m ten noordwesten van de locatie Vlietwei.

Aan de overkant van de Norremeerstraat ligt het voormalige kasteelterrein Oud-Teylingen of
Lockhorst (minimaal 1429 – 1820 n. Chr.) (waarneming 24140, nr. 26 op Fig. 2.1). Het terrein
is in 1994 in gebruik genomen als jachthaven. Voorafgaand daaraan zijn in 1992 door de AWN-
afdeling 6 (Rijnstreek) een aantal proefputjes gegraven, waarbij puinconcentraties en houten
funderingen die uit de Late-Middeleeuwen dateren, zijn aangetroffen van het kasteel (waarne-
ming 32358). Dhr. H. Maksymiak van de AWN is indertijd dagelijks langs geweest op de locatie
met een metaaldetector, maar heeft slechts een tinnen lepel en wat munten gevonden. Ook heeft
hij foto’s genomen van de fundamenten van de kalkovens (zie volgende paragraaf), die later door
dhr. D. van der Kooij zijn ingemeten. De haven is niet uitgebaggerd, maar volgestort met lava-
steen, zodat de vervuilde grond niet hoefde te worden afgevoerd. Behalve ooggetuigenverkla-
ringen van oud-Warmonders die aanwezig waren bij de vergravingen ten behoeve van de bouw
van de jachthaven, waar toch veel kasteelrestanten naar boven zijn gekomen, is er weinig op
schrift terug te vinden (e-mail van dhr. H. Maksyiak).

Ca. 160 m ten westen van de locatie Vlietwei heeft op basis van historische informatie ook een
kasteelterrein gelegen, het kasteel Endepoel (minimaal 1325 – 15e/16e eeuw) (waarneming
24138).

Ca. 420 m ten noorden van de locatie Vlietwei zijn bewoningssporen gevonden uit het Laat-
Neolithicum in de strandvlakte aan de voet van de strandwal (onderzoeksmelding 7127, waar-
neming 432727). Waarschijnlijk is de off-site van de nederzetting aangetroffen en bevindt de kern
zich iets meer naar het zuidoosten, hoger op de flank van de strandwal. De vindplaats is afgedekt
met een veenlaag waar in de top een aantal fragmenten aardewerk uit de periode Late-IJzertijd –
Romeinse tijd zijn aangetroffen. Waarschijnlijk is dit vondstmateriaal als afval vanaf de strandwal
in het veen terecht gekomen. In de Middeleeuwen is op het veen of op de kleilaag die het veen
afdekt een (bij)gebouw uit de Middeleeuwen gevonden. Eén van de houten paaltjes is door mid-
del van C14-analyse gedateerd tussen 865 – 1042 n. Chr.

Monument/waarneming      Ligging             Aard monument                               Datering
                         290 m ten NW
1179        24145                            Ursulaklooster                              LME
                         van Vlietwei


Waarneming/
                         Ligging             Aard waarneming                             Datering
Onderzoeksmelding
24140        --          40 m ten ZO van     Kasteelterrein Oud-Teylingen of Lockhorst   LMEB-NTB
32358        --          Norremeerstraat     Funderingsresten kasteel                    LME
                         100 m ten ZO van
416358       28896                           Geen vindplaats aangetroffen                --
                         Vlietwei
                         160 m ten W van
24138        --                              Kasteelterrein Endepoel                     LMEB-NTA
                         Vlietwei
                         150 m ten N van
24089        --                              Cisterciencer klooster                      LME-NTA
                         Vlietwei
                         220 m ten NW
24087        --                              Klooster Marienhoven                        LME-NTA
                         van Vlietwei
                         330 m ten W van     Kasteelterrein bij Ursulaklooster, zie
24145        --                                                                          LME
                         Vlietwei            monument 24145
55838        8858                            Fragmenten houtskool                        Onbekend
                         420 m ten N van
56089        --                              Nederzetting                                NEOL
                         Vlietwei
432727       9127                            Nederzetting                                NEOL
Tab. 2.1 Overzicht van de monumenten en waarnemingen binnen een straal van 500 m rondom het plangebied.

Naast de monumenten en waarnemingen zijn ook de onderzoeksmeldingen binnen een straal van
500 m rondom het plangebied bekeken (Tab. 2.2).

                                                                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                    Archeodienst BV




Aan de zuidwestzijde van de locatie Vlietwei is (locatie Endepoellaan) een booronderzoek uitge-
voerd (onderzoekmelding 19975). Door omzetting van de zanden is de bodem op die locatie tot
een diepte van minimaal 2,0 m beneden maaiveld verstoord en is geen vervolgonderzoek aanbe-
volen. Daarentegen is 10 m ten zuidoosten van het de locatie Vlietwei (locatie Herenstraat 50)
tijdens een booronderzoek vastgesteld dat sprake is van een intact bodemprofiel (onderzoeksmel-
ding 23331). Tijdens het daaropvolgende proefsleuvenonderzoek is afgezien van enkele losse
vondsten uit de Nieuwe tijd geen archeologische vindplaats aangetroffen.

Onderzoeks
              Ligging                        Aard melding                           Advies
melding
              380 m ten NO van                                                      Geen vondsten  geen
3367                                         Booronderzoek door RAAP in 2000
              Norremeerstraat                                                       vervolgonderzoek
                                                                                    Zie waarneming 8858 
8858                                         Booronderzoek door RAAP in 2003
                                                                                    vervolg d.m.v. proefsleuven
              310 m ten N van Vlietwei       Proefsleuvenonderzoek door RAAP        Vindplaats aangetroffen 
6760
                                             in 2004                                vervolg d.m.v. opgraving
9127                                         Opgraving door BAAC in 2005            Zie waarneming 432727
                                             Booronderzoek door Synthegra in        Geen cultuurlaag aangetroffen
6973          210 m ten O van Vlietwei
                                             2004                                    geen vervolgonderzoek
                                             Bureauonderzoek door Hazenberg
8237          310 m ten O van Vlietwei                                              Geen resultaten gemeld
                                             Archeologie Leiden BV in 2004
              290 m ten ZW van                                                      Geen indicatoren  geen
8894                                         Booronderzoek door RAAP in 2003
              Kaagstraat                                                            vervolgonderzoek
              410 m ten ZW van                                                      Geen indicatoren  geen
8897                                         Booronderzoek door RAAP in 2003
              Kaagstraat                                                            vervolgonderzoek
              280 m ten NO van                                                      Geen indicatoren  geen
8983                                         Booronderzoek door RAAP in 2003
              Norremeerstraat                                                       vervolgonderzoek
                                                                                    Verstoord bodemprofiel, puin
8964          190 m ten Z van Kaagstraat     Booronderzoek door RAAP in 2003
                                                                                     geen vervolgonderzoek
                                                                                    Geen indicatoren  geen
18163         140 m ten O van Vlietwei       Booronderzoek door RAAP in 2006
                                                                                    vervolgonderzoek
                                                                                    Verstoord tot minimaal 2,0 m
19975         0 m ten ZW van Vlietwei        Booronderzoek door RAAP in 2006        beneden maaiveld  geen
                                                                                    vervolgonderzoek.
                                                                                    Grotendeels intact
                                             Booronderzoek door Becker en van
23331         10 m ten ZO van Vlietwei                                              bodemprofiel  vervolg
                                             de Graaf in 2007
                                                                                    d.m.v. proefsleuven
                                                                                    Geen vindplaats  geen
28896         10 m ten ZO van Vlietwei       Proefsleuven door BAAC in 2008
                                                                                    vervolgonderzoek
                                             Bureauonderzoek door RAAP in           Vervolg d.m.v. inventariserend
27248         80 m ten N van Kaagstraat
                                             2010                                   veldonderzoek
                                             Booronderzoek door
32761         80 m ten ZW van Kaagstraat                                            Geen vervolgonderzoek
                                             Jacobs&Burnier in 2009
              0 m ten ZW van                 Bureauonderzoek door RAAP in           Vervolg d.m.v. inventariserend
41735
              Norremeerstraat                2010                                   veldonderzoek
                                             Booronderzoek door Becker en Van
44190         360 m ten O van Vlietwei                                              Vervolg d.m.v. proefsleuven
                                             de Graaf in 2010
                                             Booronderzoek door Becker en Van       Verstoord bodemprofiel 
44286         460 m ten W van Kaagstraat
                                             de Graaf in 2010                       geen vervolgonderzoek
                                                                                    Verstoord bodemprofiel 
51225         390 m ten NO van Vlietwei      Booronderzoek door IDDS in 2012
                                                                                    geen vervolgonderzoek
Tab. 2.2: Overzicht van de onderzoeksmeldingen binnen een straal van 500 m rondom het plangebied.

Het booronderzoek dat ca. 80 m ten zuidwesten van de locatie Kaagstraat is uitgevoerd, heeft
aangetoond dat de bovenste 90-150 cm van de bodem is omgezet (onderzoeksmelding 32761).
Daaronder is zand (Formatie van Naaldwijk) aanwezig. Op variërende diepte (respectievelijk 1,29

                                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond             Archeodienst BV



m, 1,77 m en 2,4 m +NAP) is een veenlaag aangetroffen met een dikte van ca. 45 cm. Daaronder
is weer zand aangetroffen.

Volgens de gemeentelijke verwachtingskaart ligt de locatie Vlietwei op een deels afgegraven
strandwal (kalkloze top), waarvoor een hoge verwachting geldt voor vindplaatsen vanaf het
Neolithicum (Fig. 2.1, Schute 2009). De locatie Norremeerstraat en Kaagstraat zijn niet ge-
karteerd en liggen op de grens van de afgegraven strandwal en de veenvlakte op wad(afzettingen),
waarvoor een lage verwachting vanaf het Neolithicum geldt.




Fig. 2.1: Het plangebied op de beleidsadvieskaart van de gemeente Teylingen (Schute 2009).

2.4     Historische geografie
Vanaf de 10e en 11e eeuw getuigen nieuwe nederzettingsvormen zoals mottes, kastelen en ver-
sterkte hoeven van een toenemende feodalisering. Al dan niet adellijke grootgrondbezitters namen
een overheersende positie in (Schute 2009). In de omgeving van het plangebied hebben verschil-
lende kastelen (versterkte steenhuizen) gestaan. De dichtstbijzijnde is het kasteel Lockhorst ge-
weest, dat aan de overkant van de huidige Norremeerstraat heeft gelegen (zie ook paragraaf 2.3,
Fig. 2.2). Het kasteel is aangegeven op de kaart uit het begin van de 17e eeuw (Fig. 2.3, groene
cirkel). Vanuit de waterloop De Leede wordt de gracht rondom het kasteel gevoed. Verder is te
zien dat een groot deel van de locatie Norrestraat binnen de het kasteelterrein ligt, dat via sloten
is begrensd. Vermoedelijk heeft het onderdeel uitgemaak tvan de tuin. De locatie Kaagstraat en
Vlietwei zijn in deze periode onbebouwd en in gebruik als landbouwgrond.

Vanwege de aanhoudende bevolkingsgroei in de Late-Middeleeuwen werden de strandwallen in
gebruik genomen als akkerland, werden de eerste duinen ten behoeve van zandwinning afgegra-
ven en werd een begin gemaakt met de ontginning van het veen tussen en achter de strandwallen.
De relatief hooggelegen en droge bouwlanden op de strandwallen werden ‘geestgronden’ ge-
noemd. Aan de randen van de geestgronden lagen de wegen, waarlangs de boerderijen kwamen te
liggen (Schute 2009).




                                                                                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                  Archeodienst BV



Warmond was in de Middeleeuwen een belangrijk dorp. Het dorp is ontstaan aan de oostrand
van de meest oostelijk gelegen (Warmonder) strandwal. De reden waarom juist hier een nederzet-
ting is ontstaan, is niet duidelijk. Warmond lag in ieder geval niet aan een van de doorgaande
wegen op de strandwal. De Warmonder Heerweg (de huidige Herenweg) lijkt in vroegere eeuwen
iets anders gelopen te hebben. De vroegste bewoning lijkt ten zuidwesten van het Huys Warmond
te liggen langs de Dorpsstraat (ca. 500 m ten noordwesten van de locatie Norremeerstraat).
Waarschijnlijk was dit de oorspronkelijke loop van de Warmonder Heerweg. Een andere theorie is
dat de oudste delen van Warmond ter hoogte van het laatmiddeleeuwse versterkte huis van de
Van der Woudes bij Warmond lagen (ca. 500 m ten noordwesten van de locatie Vlietwei). Dit is
echter niet de plek waar Warmond in latere eeuwen vorm kreeg. Visvangst en veeteel zullen een
belangrijke reden zijn geweest om zich aan de rand van het veenmoeras te vestigen. Op deze
manier kon maximaal gebruik worden gemaakt van de natuurlijke bronnen die zowel de strand-
wal als het veenmoeras boden (Schute 2009).




Fig. 2.2: Het kasteel Lockhorst getekend door Roeland Roghman, 1946 – 1647 (bron: www.kastelenbeeldbank.nl).

Vanaf de 14e eeuw werd de winning van turf bij Warmond gestructureerder. Turf als brandstof
vormde een goede vervanger van het hout dat door het kappen van de bossen op de duinen steeds
minder voorhanden was. Grootschalige winning van het laagveen zorgde er in relatief korte tijd
voor dat de meren zich konden uitbreiden. Zware stormen kregen hun greep op de watermassa’s
waardoor grote stukken land overstroomden en afkalving van de (veen)oevers plaatsvond (Schute
2009).

In de 15e-16e eeuw was sprake van een achteruitgang vanwege onder andere mislukte graanoog-
sten, burgeroorlogen, de Pest, de Reformatie, de Beeldenstorm, de Tachtigjarige Oorlog en wa-
teroverlast. In de 17e eeuw nam de welvaart (voornamelijk in de grote steden) toe en werden in
dit gebied buitenhuizen neergezet. In de 18e eeuw raakten de meeste buitenhuizen in verval en
werden de terreinen in veel gevallen omgezet tot bloembollenland. Omdat de bollenteelt veel geld
opbracht, werden de laatste buitenplaatsen gesloopt ten behoeve van teeltgrond (Schute 2009).
In 1881 werd slechts op drie hectare bloembollen geteeld. Daarna werd het areaal flink uitge-
breid. In 1900 was er ruim 92 hectare in gebruik bij bloembollen kwekers. Vanaf 1930 werd het
bollenareaal door de crisis in de jaren ’30 van de 20e eeuw en door grootschalige woningbouw na
de Tweede Wereldoorlog aanzienlijk ingekrompen (www.warmelda.nl – geschiedenis van War-
mond).



                                                                                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond           Archeodienst BV



Voor de bloembollenteelt werden de duinen en strandwallen (deels) afgegraven. Enerzijds werd
het zand gebruikt om dorpen en steden uit te kunnen breiden, om metselstenen te produceren,
om spoorwegen en trambanen aan te kunnen leggen of bijvoorbeeld als ballast voor schepen,
anderzijds leverden de ontzandingen een voor de bollenteelt geschikte bodem op. Hiervoor is
namelijk een kalkrijke grond nodig; de top van een strandwal of een duin is door verwerings-
processen ontkalkt. Het afgraven van de duinen en strandwallen heeft ervoor gezorgd dat een
groot deel van het archeologische erfgoed van de gemeente Teylingen verloren is gegaan. Uit
historische kaarten blijkt dat het grootste deel van het duin in de gemeente Teylingen al in de
tweede helft van de 19e eeuw is afgegraven (Schute 2009).

Op het minuutplan uit het begin van de 19 e eeuw is te zien dat het kasteel Lockhorst, met uit-
zondering van een restant van de sloot die het kasteelterrein omringde, geheel is verdwenen (Fig.
2.4). Wel staat er nog aangegeven dat het het ‘Maison d’Oud Telylingen’ betreft. De locatie
Norremeerstraat is onbebouwd en volgens de informatie bij het minuutplan (OAT) in gebruik als
weiland. De locatie Kaagstraat ligt ter plaatse van de toegangsweg naar een boerderij. Het perceel
ten noordoosten van de weg betreft een boomgaard en het perceel ten zuidwesten is in gebruik als
weiland. De locatie Vlietwei is onbebouwd en in gebruik als weiland.

In de loop van de 20e eeuw breidt Warmond zich geleidelijk uit. De drie locaties zijn in het begin
van de 20e eeuw nog steeds onbebouwd en vermoedelijk in gebruik voor de bollenteelt (Fig. 2.5).
Tussen de locatie Norremeerstraat en Kaagstraat is een gebouw neergezet, waarbij de naam
kalkovens staat vermeld. Deze industrie is in 1865 begonnen door de heren D.S. en J. Bredenberg
en is in de jaren ’30 van de twintigste eeuw afgebroken om plaats te maken voor een jachthaven
(www.wikipedia.nl). In de kalkovens werd uit strandschelpen metselkalk gemaakt.

De huidige bebouwing aan de Norremeerstraat en de Kaagstraat dateert uit de jaren ’50 van de
20e eeuw (http://bagviewer.geodan.nl). De woonwijk rondom de Vlietwei dateert uit de jaren ’70
en het huidige appartementencomplex is nog wat jonger en is in 1985 gebouwd.




Fig. 2.3: Kaart uit 1615 van Floris Balthasar van Berckenrode (bron: www.watwaswaar.nl).



                                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                      Archeodienst BV




Fig. 2.4: Het plangebied op de kaart uit het begin van de 19e eeuw, kadastrale minuut (bron: www.watwaswaar.nl).




Fig. 2.5: Het plangebied op de kaart uit 1914, Bonneblad (bron: www.watwaswaar.nl).


                                                                                                                   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                   Archeodienst BV



2.5     Bodemverstoring
Op basis van historisch kaartmateriaal is geconcludeerd dat alle drie de locaties aan het einde van
de 19e/begin 20e eeuw in gebruik zijn geweest voor de bloembollenteelt. Door dit landgebruik is
de kans groot dat de bodem tot enige diepte is verstoord. Veel zanderijgronden zijn namelijk later
één of meermalen diep omgewerkt om een te humeus geworden bovengrond kwijt te raken of ter
bestrijding van aan de grond gebonden bollenziekten, het zogenaamde drie-steek-delven. Dit was
een voor dit gebied normale grondbewerking, waarbij de grond regelmatig drie steken, dat wil
zeggen ongeveer 90 cm diepte, werd omgespit (Stichting voor Bodemkartering 1982).

Verschillende booronderzoeken in de omgeving hebben aangetoond dat de bodem tot gemiddeld
1,0 – 2,0 m beneden maaiveld is verstoord (2.3). Direct ten zuidwesten van de Vlietwei is de bo-
dem bijvoorbeeld tot minimaal 2,0 m beneden maaiveld verstoord. Echter direct ten zuidoosten is
tijdens een boor- en proefsleuvenonderzoek een grotendeels intact bodemprofiel aangetroffen.

Ook de huidige bebouwing uit de jaren ’50 van de 20 e eeuw (locatie Norremeerstraat en Kaag-
straat) en de jaren ’80 (locatie Vlietwei) kunnen voor locale bodemverstoringen hebben gezorgd.
Voor zover bekend is deze bebouwing echter niet onderkelderd.

Binnen het plangebied zijn geen bodemverontreinigingen, saneringen of ondergrondse olietanks,
benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren
zijn gegaan (www.bodemloket.nl).

2.6     Specifieke archeologische verwachting
Op basis van bovenstaand bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeolo-
gische verwachting opgesteld (Tab. 2.3). Volgens de gemeentelijke verwachtingskaart ligt de lo-
catie Vlietwei op een deels afgegraven strandwal (kalkloze top), waarvoor een hoge verwachting
geldt voor vindplaatsen vanaf het Neolithicum (Fig. 2.1, Schute 2009). De locatie Norremeer-
straat en Kaagstraat zijn niet gekarteerd en liggen op de grens van de afgegraven strandwal en de
veenvlakte op wad(afzettingen), waarvoor een lage verwachting vanaf het Neolithicum geldt.
Deze verwachting zal in de onderstaande tekst worden toegelicht.

                                                                Verwachte kenmerken
Landschap                 Periode              Verwachting                                    Diepteligging sporen
                                                                vindplaats
                          Laat-
                                                                Bewoningssporen, tijdelijke
                          Paleolithicum –
Zee/getijdengebied                                Laag          kampementen, vuursteen               N.v.t.
                          Midden-
                                                                artefacten, haardkuilen
                          Neolithicum
                                                                                                 In de top van de
                                                                                               strandwal, mogelijk
                          Laat-
                                                                                                afgedekt met veen
                          Neolithicum –           Hoog
                                                                                               en/of klei onder een
                          Bronstijd
                                                                                                   antropogeen
Strandwal (Vlietwei),
                                                                Nederzetting: cultuurlaag,      (verstoord) pakket
mogelijk overgang naar
                                                                fragmenten aardewerk,            In de top van de
strandvlakte
                          IJzertijd –                           natuursteen,                   strandwal/het veen
(Norremeerstraat/Kaag
                          Vroege-                 Hoog          gebruiksvoorwerpen              afgedekt door een
straat)
                          Middeleeuwen                                                             antropogeen
                                                                                                (verstoord) pakket
                          Late-                                                                     Onder een
                          Middeleeuwen        Laag (Vlietwei)                                      antropogeen
                          – Nieuwe tijd                                                         (verstoord) pakket
                                                  Hoog                                        (Late-Middeleeuwen)
                                            (Norremeerstraat/                                 en vanaf het maaiveld
                                               Kaagstraat                                          (Nieuwe tijd)
Tab. 2.3 Archeologische verwachting per periode voor het plangebied.

Het landschap is veranderd gedurende het Holoceen en dat heeft een grote invloed gehad op de
keuze voor bewoningslocaties voor met name de prehistorische mens. De locatie Vlietwei ligt op
de strandwal en de locaties Norremeerstraat en Kaagstraat liggen op de strandwal danwel in de



                                                                                                                16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond     Archeodienst BV



strandvlakte. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied
vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het Laat-Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd.

Aangezien de strandwallen en oude duinen in het Neolithicum zijn gevormd, geldt voor het
plangebied een lage verwachting voor jager-verzamelaars uit het Laat-Paleolithicum tot en met
het Midden-Neolithicum.

Vanaf het Neolithicum ontstaan in onze streken de eerste landbouwculturen die gekenmerkt
worden door sedentaire nederzettingen. In de beginperiode combineert men akkerbouw met het
jagen en verzamelen, maar geleidelijk stapt men over naar akkerbouw en veeteelt. De nederzet-
tingen worden gekenmerkt door permanente woningen die vaak diep in de grond gefundeerd
waren. Waterputten werden gegraven voor de watervoorziening terwijl in en nabij de nederzetting
afvalkuilen werden gegraven om afval te begraven. Deze sporen kunnen diep in de bodem reiken.
Aan de noordkant van de strandwal (ca. 420 m ten noorden van locatie Vlietwei) is een neder-
zetting uit het Laat-Neolithicum aangetroffen. Dit is het enige nederzettingsterrein dat tot nu toe
binnen de gemeente Teylingen is aangetroffen, hoewel er nog wel enkele losse vondsten (bijlen)
bekend zijn (Schute 2009). Op basis van de ligging op (de flank van) de strandwal is aan alle drie
de deelgebieden een hoge verwachting toegekend voor nederzettingssporen uit het Laat-Neolithi-
cum. In situ vondsten en sporen uit deze periode worden op enige diepte verwacht in de top van
de strandwal onder een antropogeen (verstoord) dek, eventueel afgedekt met veen en/of klei.

Uit de Bronstijd zijn binnen de gemeente Teylingen enkele losse vondsten gedaan, maar de bijbe-
horende nederzettingssporen ontbreken vooralsnog. Een verklaring hiervoor kan zijn dat deze
vindplaatsen op enige diepte onder het maaiveld liggen, net zoals bovengenoemde vindplaats uit
het Neolithicum, en daarom moeilijk zijn te lokaliseren (Schute 2009). De grootschalige veenvor-
ming (in de strandvlaktes) heeft vermoedelijk ook in deze periode plaatsgevonden, waardoor het
gebied mogelijk minder geschikt werd voor bewoning, al zal de strandwal een hoog en droog gele-
gen locatie zijn gebleven. Ook eenduidige nederzettingssporen uit de IJzertijd zijn nog niet in
Teylingen aangetroffen. Wel is op een aantal plaatsen aardewerk uit de IJzertijd of inheems
Romeinse periode aangetroffen, opvallend genoeg een aantal malen in verveende strandvlaktes.
Op de strandwal van Warmond is een vindplaats uit de IJzertijd bekend. De vondsten kunnen
duiden op nederzettingen of sporen van boerenerven (Schute 2009). Op basis van de landschap-
pelijke ligging is aan het plangebied een hoge verwachting toegekend voor vindplaatsen uit de
Bronstijd tot en met de Romeinse tijd.

In algemene zin kan worden gesteld dat de bevolkingsomvang in de Vroege-Middeleeuwen, ten
opzichte van de voorgaande periode, sterk was afgenomen. Waarschijnlijk nam de bevolking in de
regio pas vanaf de 8e eeuw weer toe en namen de mensen (weer) bezit van de strandwallen. Het
beboste duingebied was nog niet ontgonnen en afgegraven. Kleine groepen mensen stichtten
kerkdorpen en bouwden houten huizen op de rand van de strandwal, op de overgang naar het
drassige en moerassige achterland (Schute 2009). Aan het plangebied is een hoge verwachting
toegekend voor nederzettingsresten uit de Vroege-Middeleeuwen.

Vanaf de Late-Middeleeuwen verandert het bewoningspatroon. Bewoning concentreert zich in
dorpen, steden en bewoningsclusters. Rondom deze dorpen ligt het landbouwareaal dat instaat
voor de voedselvoorziening van de inwoners. In deze periode is een hoge ligging van het gebied
niet meer doorslaggevend voor de locatiekeuze. Toch zijn hoofdzakelijk de hooggelegen locaties
gehandhaafd en uitgebreid. De locatie Norremeerstraat en Kaagstraat liggen vermoedelijk op de
overgang van de strandwal naar de strandvlakte aan de waterloop De Leede. In deze zone heeft in
de Middeleeuwen bewoning plaatsgevonden, wat wordt bevestigd door het kasteelterrein Lock-
horst dat direct ten zuidoosten van de Norremeerstraat heeft gelegen, en zijn oorsprong kent in de
Middeleeuwen. Op historisch kaartmateriaal uit het begin van de 17 e eeuw is te zien dat deze
zone bewoond is geweest, al ligt de kern van de nederzetting ten noordoosten van het plangebied
(Fig. 2.3). Op basis hiervan is aan de locatie Norremeerstraat en Kaagstraat een hoge verwachting
toegekend voor nederzettingsresten uit de Late-Middeleeuwen en de Nieuwe tijd. De locatie
Vlietwei ligt (midden) op de strandwal en is in gebruik als bouwland. De kans op nederzettings-
resten uit de Late-Middeleeuwen en de Nieuwe tijd wordt daarom klein geacht.



                                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond      Archeodienst BV




3 Booronderzoek
3.1     Werkwijze
Op grond van het specifieke archeologische verwachtingsmodel is aan de hand van de Leidraad
Inventariserend Veldonderzoek versie 2.0 (Tol et al. 2012) een karterend booronderzoek uitge-
voerd ter plaatse van de drie locaties. Er is gekozen voor een karterend booronderzoek met een
boordichtheid van 20 boringen per hectare (grid van 20 x 25 m), waarmee het onderzoek geschikt
is voor het opsporen van resten uit alle perioden (brede zoekoptie - methode E1, leidraad karte-
rend booronderzoek).

Aangezien de locatie Vlietwei met een oppervlakte van ca. 900 m2 relatief klein is, is het minimum
aantal van 5 boringen gezet. De locatie Norremeerstraat en Kaagstraat zijn voor het booronder-
zoek als één locatie beschouwd, omdat ze in elkaars verlengde liggen. De gezamenlijke oppervlak-
te is ca. 4.425 m2, zodat hier in totaal 9 boringen zijn gezet. Vanwege het geringe oppervlak en de
terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) zijn de boringen zo gelijkma-
tig mogelijk over de locaties verdeeld. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een meetlint. De
boringen zijn, indien mogelijk, doorgezet tot 2,0 m beneden maaiveld. Door de zandige onder-
grond in combinatie met grondwater was het niet mogelijk om een boring door te zetten tot 4,0 m
beneden maaiveld om de diepere bodemopbouw in kaart te brengen. Het boorgat loopt namelijk
dicht onder invloed van stromend grondwater. Het opgeboorde sediment is gezeefd over een zeef
met een maaswijdte van 4 mm en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indica-
toren zoals houtskool, vuursteen en aardewerk. De boringen zijn beschreven conform de NEN
5104 en de bodemclassificatie volgens De Bakker en Schelling (1989).

3.2     Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens
Voor de ligging van de boorpunten wordt verwezen naar Bijlage 6, de boorbeschrijvingen zijn te
vinden in Bijlage 7.

3.2.1    Locatie Vlietwei (boring 1 t/m 5)

De bovenste 50-80 cm van de bodem is bruingrijs van kleur en heeft een gevlekt uiterlijk. Deze
laag is geïnterpreteerd als de recente bovengrond (Aap-horizont). Daaronder is een humeuze,
grijsbruine laag aanwezig, die vrij homogeen is en met een scherpe ondergrens op de natuurlijke
ondergrond ligt. Op basis van het uiterlijk en de vondsten (zie paragraaf 3.3) is deze laag als een
antropogene laag geïnterpreteerd (Aa-horizont). Er is dus sprake van een antropogeen pakket dat
direct op de natuurlijke ondergrond ligt. Op basis van de aanwezigheid van een humeuze (antro-
pogene) bovengrond die dikker is dan 50 cm, kan de bodem worden geclassificeerd als een lage
enkeerdgrond. Dit antropogene pakket betreft waarschijnlijk de humeuze bovengrond die is
ontstaan als gevolg van de bloembollenteelt. De overgang van het antropogene pakket naar de
natuurlijke ondergrond is aangetroffen op ca. 150-170 cm beneden maaiveld (ca. 1,0 m –NAP).

De natuurlijke ondergrond bestaat in het algemeen uit zwak siltig, matig fijn zand dat kalkloos is.
In het zuidoostelijke deel van de locatie Vlietwei (boring 1 t/m 3) reikt het zand tot de maximale
boordiepte van 220 cm beneden maaiveld. In het noordwestelijke deel is vanaf respectievelijk 170
cm (boring 4) en 190 cm (boring 5) (1,2 – 1,4 m –NAP) een donkerbruine, minerale veenlaag
aangetroffen met een dikte van ca. 30-40 cm. Daaronder is weer zwak siltig, matig fijn zand aan-
wezig. Deze opbouw is waarschijnlijk vergelijkbaar met de bodemopbouw zoals die tijdens de
begeleiding aan de Herenweg 50 is aangetroffen (onderzoeksmelding 28896) (Fig. 3.1). Tijdens
dit onderzoek is geconcludeerd dat het veen slechts lokaal aanwezig is binnen het plangebied.
Mogelijk is sprake van depressies (uitblazingsgaten) op de strandwal, waarin veen is ontstaan dat
door (een) latere verstuivingsfase weer met zand is afgedekt.

3.2.2    Locatie Kaagstraat (boring 6 en 7)

De bodemopbouw ter plaatse van de Kaagstraat is vergelijkbaar met die aan de Vlietwei. Ook hier
is sprake van een recente bovengrond met daaronder een (oudere) antropogene laag. De overgang


                                                                                                  18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                         Archeodienst BV



van het antropogene pakket naar de natuurlijke ondergrond ligt hier wel minder diep namelijk op
100-105 cm beneden maaiveld. Ter plaatse van boring 7 bestaat de onderste 15 cm van het
antropogene pakket uit een zeer humeuze, venige laag. Mogelijk betreft dit het voormalige maai-
veldniveau.




Fig. 3.1: Foto van een representatief deel van het westprofiel (profiel 1.4) van werkput 1 waarin de opeenvolging van
recente bovengrond, antropogene ophogingslaag, natuurlijke zandlaag op veen goed zichtbaar is (bron: Tump 2009).

De natuurlijke ondergrond bestaat uit zwak siltig, matig fijn zand tot de maximale boordiepte van
190-200 cm beneden maaiveld. Er is geen veenlaag aangetroffen. Mogelijk bevindt de veenlaag
zich op grotere diepte. Tijdens het booronderzoek dat ca. 80 m ten zuidwesten van de locatie
Kaagstraat is uitgevoerd (onderzoeksmelding 32761), is namelijk een veenlaag aangetroffen op
respectievelijk 1,29 m, 1,77 m en 2,4 m –NAP. Het kan dus goed zijn dat zich op grotere diepte
nog veen bevindt.

3.2.3     Locatie Norremeerstraat (boring 8 t/m 14)

Ook op de locatie aan de Norremeerstraat is sprake van een antropogeen (verstoord) pakket met
daaronder de natuurlijke zandondergrond. De overgang van het antropogene pakket naar de
natuurlijke ondergrond ligt gemiddeld op ca. 110-150 cm beneden maaiveld. Ter plaatse van de
boringen 9, 10, 13 en 14 is de onderste laag van het antropogene pakket donkerder van kleur en
is mogelijk een voormalig maaiveldniveau (Apb-horizont).

De natuurlijke ondergrond bestaat tot de maximale boordiepte van 200 cm beneden maaiveld uit
zwak siltig, matig fijn zand. Ook hier is geen veenlaag aangetroffen.

In de zuidoostelijke hoek van de Norremeerstraat is een afwijkende bodemopbouw aangetroffen
(boring 8). De bovenste 100 cm is vergelijkbaar met de rest van de locatie en bestaat uit een an-
tropogeen pakket. Daaronder zijn van boven naar beneden een grijze zandlaag, een grijsbruin
gevlekte zandlaag, een bruin zandig veenbandje en een humeuze, zwak zandige zandlaag met
enkele spikkels baksteen aangetroffen, die op 210 cm beneden maaiveld via een scherpe onder-
grens overgaat in de natuurlijke ondergrond. Gezien de locatie van deze boring en de aangetroffen


                                                                                                                        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond        Archeodienst BV



stratigrafie is het goed mogelijk dat de sloot die rondom het kasteelterrein heeft gelegen, is aange-
boord.

3.3      Archeologische indicatoren
Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn in het antropogene pakket een aantal
fragmenten aardewerk gevonden (Bijlage 7, Tab. 3.1).

3.3.1     Locatie Vlietwei

Ter plaatse van de locatie Vlietwei zijn in het onderste deel van het antropogene pakket op drie
locaties fragmenten aardewerk gevonden, die zijn gedateerd in de Late-Middeleeuwen. Het
betreft twee fragmenten roodbakkend, geglazuurd aardwerk in de boringen 1 en 3 (vondst 1 en
2). In boring 4 is een fragment kogelpot aardewerk gevonden dat ruim is gedateerd in de periode
800 – 1500 n. Chr. (vondst 3). De indruk is dat het eerder een laatmiddeleeuwse datering heeft
dan een vroegmiddeleeuwse. Op vergelijkbare diepte als de fragmenten aardewerk is in boring 2
een stuk kunststof gevonden, wat wijst op een recente verstoring van het antropogene pakket.

3.3.2     Locatie Kaagstraat

Ter plaatse van de locatie Kaagstraat zijn geen archeologische indicatoren gevonden die wijzen op
een archeologische vindplaats. In het onderste deel van het antropogene pakket is in boring 6 een
klein fragment asbest gevonden, wat wijst op een recente verstoring.

3.3.3     Locatie Norremeerstraat

In de zuidwestelijke helft van de locatie Norremeerstraat zijn in het antropogene pakket twee
fragmenten aardewerk gevonden die in de Nieuwe tijd kunnen worden geplaatst. Het betreft een
fragment Fayence dat is gedateerd in de periode 1700 – 1900 n. Chr. (vondst 4) in boring 9 en
een fragment roodbakkend, geglazuurd aardewerk uit de periode 1600 – 1800 n. Chr. (vondst 5)
in boring 10. In het noordoostelijke deel van de locatie zijn twee oudere fragmenten aardewerk
gevonden, die gedateerd kunnen worden in de Late-Middeleeuwen. Het eerste fragment betreft
roodbakkend, geglazuurd aardwerk dat is gedateerd in de periode 1200 – 1500 n. Chr. (vondst
6). Het is gevonden in boring 13 in de onderste laag (mogelijk voormalige maaiveldniveau) van
het antropogene pakket. In deze laag bevonden zich ook veel grote fragmenten handgevormd
baksteen, die goed uit dezelfde periode kunnen dateren. Enkele baksteenspikkels zijn nog tot een
diepte van 180 cm beneden maaiveld aangetroffen. Mogelijk is hier sprake van een recente
verstoring, maar het kan ook ouder zijn en mogelijk samenhangen met het kasteelterrein. Hierbij
kan worden gedacht aan een greppel of afvalkuil. Ter plaatse van boring 14 is op hetzelfde niveau
een fragment proto-steengoed gevonden, dat gedateerd kan worden in de periode 1200 – 1300 n.
Chr.

Ter plaatse van boring 11 en 14 zijn in de bovenste 80-100 cm concentraties kalk waargenomen,
wat het historisch landgebruik in het begin van de 20 e eeuw als kalkfabriek bevestigd.

Vondst    Boring    Diepte            Bodemlaag                              Aard          Datering

1         1         120 cm -mv        Onderste deel antropogene pakket       Keramiek       LMEB

2         3         120 cm –mv        Onderste deel antropogene pakket       Keramiek       LMEB

3         4         130 cm -mv        Onderste deel antropogene pakket       Keramiek    VMEC-LMEA

4         9         140 cm –mv        Onderste deel antropogene pakket       Keramiek     NTB-NTC

5         10        75 cm –mv         Middendeel antropogene pakket          Keramiek     NTA-NTB
                                      Onderste deel antropogene pakket
6         13        100 cm –mv                                               Keramiek       LMEB
                                      (mogelijk voormalig maaiveldniveau)
                                      Onderste deel antropogene pakket
7         14        85 cm -mv                                                Keramiek    LMEA-LMEB
                                      (mogelijk voormalig maaiveldniveau)
Tab. 3.1 Overzicht van de vondsten.


                                                                                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond      Archeodienst BV



3.4    Archeologische interpretatie
Zoals op basis van het bureauonderzoek werd verwacht, zijn op alle drie de locaties lage enkeerd-
gronden aangetroffen. Deze bestaan uit een antropogeen pakket met een dikte van 150-170 cm
(locatie Vlietwei), 100-105 cm (locatie Kaagstraat) en 110 – 150 cm (locatie Norremeerstraat).
Het antropogene pakket is waarschijnlijk ontstaan als gevolg van de bloembollenteelt in de peri-
ode eind 19e – begin 20e eeuw.

Op basis van de aanzienlijke dikte van het antropogene pakket op de locatie Vlietwei is de kans
groot dat de bodem tot diep in de C-horizont (strandwal) is verstoord. Direct ten zuidoosten van
de locatie Vlietwei is namelijk tijdens een boor- en proefsleuvenonderzoek een grotendeels intact
bodemprofiel aangetroffen, waarbij de C-horizont op ca. 1,0 m beneden maaiveld is aangetroffen.
Ter plaatse van de Vlietwei is de top van de C-horizont aangetroffen op 1,5 – 1,7 m beneden
maaiveld, wat zou betekenen dat minimaal een halve meter van de oorspronkelijke bodem is
verdwenen. In dat geval is ook het archeologische sporenniveau grotendeels verdwenen. Alleen
van diepe (afval)kuilen, waterputten e.d. kunnen nog restanten aanwezig zijn. Tijdens het
booronderzoek zijn in het onderste deel van het antropogene pakket in drie van de vijf boringen
fragmenten aardewerk gevonden die dateren in de Late-Middeleeuwen. Deze fragmenten kunnen
wijzen op een vindplaats uit de Late-Middeleeuwen die door landbewerking/ploegwerkzaamhe-
den in het jongere, nieuwe tijdse antropogene pakket is opgenomen. Ook kunnen de fragmenten
van elders zijn aangevoerd bij het opbrengen van het humeuze, antropogene pakket. Ten noorden
en westen van de Vlietwei hebben namelijk een aantal kloosters (Ursula, Sisterciencer en Marien-
hoven) en kasteelterreinen (Endepoel en kasteelterrein bij Ursulaklooster) gelegen, die uit de
Late-Middeleeuwen dateren (Tab. 2.1, Bijlage 5). Op basis van de aangetroffen bodemverstoring
wordt op de locatie geen intacte vindplaats uit de Late-Middeleeuwen verwacht. De lage ver-
wachting voor nederzettingsresten uit de Late-Middeleeuwen – Nieuwe tijd uit het bureauonder-
zoek blijft dan ook gehandhaafd.

In het noordwestelijke deel van de Vlietwei zijn tijdens het booronderzoek twee dieper gelegen
potentiële archeologische niveaus aangetroffen in de top van het veen en in de top van het onder-
liggende zandpakket. Dit is een aanwijzing voor een (lokale) depressie waarin veen is gevormd,
dat later is overstoven. Hier zijn echter geen archeologische indicatoren gevonden die wijzen op
een archeologische vindplaats uit het Neolithicum tot en met de Vroege-Middeleeuwen. Ook een
bodemniveau (vuile laag met houtskool) dat mogelijk wijst op bewoning ontbreekt. In het zuid-
oostelijke deel van de locatie Vlietwei waar een veenlaag ontbreekt of dieper ligt dan de maximale
boordiepte van 2,0 m beneden maaiveld, zijn geen archeologische indicatoren gevonden die wij-
zen op een vindplaats uit deze periode. Vanwege het grondwater was het niet mogelijk om een
boring dieper door te zetten tot 4,0 m beneden maaiveld. Op het aangrenzende terrein in het
zuidwesten is bij eerder onderzoek wel een diepere boring gezet. Hier is vastgesteld dat het
zandpakket doorloopt tot 3,7 m beneden maaiveld, waaronder een dunne laag zandige klei
aanwezig is met daaronder weer zand. In het zandpakket is geen bodemvorming of antropogeen
beïnvloede laag waargenomen die kan wijzen op een archeologisch niveau (Huisman en Moerman
2007). Op de flank van de strandwal ten noorden van de Vlietwei is onder het veen in de top van
het zand op een diepte van ca. 1,5 – 1,8 m beneden maaiveld een ‘vuile laag’ aangetroffen, dat
het archeologische niveau van een laatneolithische vindplaats gepresenteerd (Bink 2006). Het
plangebied ligt hoger op de strandwal, waardoor het niet voor de hand ligt dat een vindplaats uit
deze periode lager ligt, eerder hoger. In ieder geval is op de locatie Vlietwei onder de veenlaag
geen archeologische laag aangetroffen. Op basis van de bovenstaande interpretatie wordt de hoge
verwachting voor nederzettingsresten uit het Laat-Neolithicum tot en met de Vroege-Middel-
eeuwen voor de locatie Vlietwei naar laag bijgesteld.

Op de locatie Kaagstraat en Norremeerstraat lijkt plaatselijk in het onderste deel van het antropo-
gene pakket sprake te zijn van een voormalig maaiveld niveau. De kans is groot dat dit niveau
dateert uit de tijd van de bollenteelt (eind 19 e – begin 20e eeuw). Op basis van het booronderzoek
kan echter niet worden uitgesloten dat deze laag uit de tijd vòòr de bollenteelt dateert al dan niet
later verstoord door de bollenteelt. Plaatselijk zijn er aanwijzingen gevonden dat het antropogene
pakket recent (tweede helft 20e eeuw) is verstoord. Het antropogene pakket ligt via een scherpe
ondergrens op de natuurlijke ondergrond die uit zwak siltig, matig fijn zand bestaat. Dit betreft


                                                                                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond      Archeodienst BV



vermoedelijk de strandwal. Gezien de gemiddelde dikte van het antropogene pakket (100 – 105
cm: locatie Kaagstraat) en 110 – 150 cm (locatie Norremeerstraat) is er geen sprake van diepe
bodemverstoring en zal een deel van het archeologische sporenniveau nog intact zijn.

Op basis van het bureauonderzoek gold voor beide locaties een hoge archeologische verwachting
voor vindplaatsen vanaf het Neolithicum tot en met de Vroege-Middeleeuwen. Tijdens het on-
derzoek zijn echter geen archeologische indicatoren gevonden die wijzen op een vindplaats uit
deze periode. Op basis hiervan is de hoge verwachting voor vindplaatsen uit het Neolithicum tot
en met de Vroege-Middeleeuwen naar laag bijgesteld.

Ter plaatse van de locatie Norremeerstraat zijn in het onderste deel van het antropogene pakket
twee fragmenten aardewerk uit de Late-Middeleeuwen gevonden. Op dit niveau is tevens een
mogelijk voormalig maaiveldniveau herkend, die uit de tijd van de bollenteelt dateert (eind 19e –
begin 20e eeuw) of van vóór de bollenteelt al dan niet later verstoord. Daarnaast is ter plaatse van
boring 8 mogelijk een gedempte sloot aangeboord, die het toenmalige kasteelterrein heeft om-
grensd. Ook boring 13 kan een archeologisch spoor zijn zoals een greppel, sloot of kuil. Voor de
locatie Norremeerstraat blijft de hoge verwachting voor een vindplaats uit de Late-Middeleeuwen
tot en met de Nieuwe tijd dan ook gehandhaafd. Ter plaatse van de locatie Kaagstraat zijn geen
archeologische indicatoren gevonden. Aangezien deze locatie samen met de Norremeerstraat als
één locatie is beschouwd en de bodemopbouw vergelijkbaar is, blijft de hoge verwachting voor de
Late-Middeleeuwen en de Nieuwe tijd wel gehandhaafd.




                                                                                                  22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond             Archeodienst BV




4 Conclusie
4.1       Inleiding
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde
archeologische verwachting voor het plangebied. Het doel van het inventariserend veldonderzoek
was om deze verwachting te toetsen. In paragraaf 4.2 wordt antwoord gegeven op de onderzoeks-
vragen zoals die voorafgaand aan het onderzoek zijn geformuleerd. In paragraaf 4.3 wordt een
advies gegeven ten aanzien van archeologisch vervolgonderzoek.

4.2       Conclusies / beantwoording van de onderzoeksvragen
          Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact?
             De natuurlijke ondergrond bestaat uit zwak siltig, matig fijn zand. Dit betreft vermoedelijk de
             strandwal. Op de locatie aan de Vlietwei zijn aanwijzingen gevonden voor een (lokale) de-
             pressie waarin veen is gevormd, dat later is overstoven. Op alle drie de locaties zijn lage
             enkeerdgronden aangetroffen. Deze bestaan uit een antropogeen pakket met een dikte van
             150-170 cm (locatie Vlietwei), 100-105 cm (locatie Kaagstraat) en 110 – 150 cm (locatie
             Norremeerstraat), waarbij de bovenste 50-80 cm de recente bovengrond betreft. Lokaal zijn er
             aanwijzingen gevonden dat dit pakket recent (tweede helft 20e eeuw) is verstoord (boring 2, 6
             en 11). Het antropogene pakket is waarschijnlijk ontstaan als gevolg van de bloembollenteelt
             in de periode eind 19e – begin 20e eeuw. Op de locatie Vlietwei is het antropogene pakket
             dermate dik, dat minimaal een halve meter van de oorspronkelijke bodem is verdwenen. Op
             de locaties Norremeerstraat en Kaagstraat lijkt plaatselijk in het onderste deel van het antro-
             pogene pakket sprake te zijn van een voormalig maaiveld niveau. De kans is groot dat dit
             niveau dateert uit de tijd van de bollenteelt (eind 19e – begin 20e eeuw). Op basis van het
             booronderzoek kan echter niet worden uitgesloten dat deze laag uit de tijd vòòr de bollenteelt
             dateert en al dan niet later is verstoord door de bollenteelt.

          Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig?
              Op de locatie Vlietwei is de bodem tot diep in de C-horizont verstoord en zijn ook geen aan-
              wijzingen voor de aanwezigheid van een dieper gelegen archeologische niveau gevonden. Op
              deze locatie wordt dan ook geen archeologische vindplaats verwacht.
              Op de locatie Norremeerstraat en Kaagstraat is het archeologische niveau vermoedelijk deels
              intact. Daar komt bij dat aan de Norremeerstraat archeologische indicatoren zijn gevonden,
              die mogelijk wijzen op de aanwezigheid van een vindplaats.

          Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische
           resten?
              De vondsten kunnen worden aangetroffen vanaf het onderste deel van het antropogene pakket
              onder de recente bovengrond (vanaf ca. 50-80 cm beneden maaiveld). Het archeologische
              sporenniveau wordt onder het antropogene pakket in de top van het zand verwacht. Dit is op
              de locatie Norremeerstraat vanaf 110 – 150 cm beneden maaiveld en op de locatie Kaagstraat
              vanaf 100-105 cm beneden maaiveld. De bodemopbouw van beide locaties is vergelijkbaar,
              dus eventuele archeologische resten kunnen zich over beide deelgebieden uitstrekken. Wel is de
              kans op de Norremeerstraat het grootste vanwege de ligging naast een bekende archeologische
              vindplaats van een kasteelterrein. Er zijn binnen de maximale boordiepte van 2,0 m beneden
              maaiveld geen dieper gelegen archeologische niveaus aangetroffen.

          Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten?
             Op basis van het aangetroffen aardwerk liggen nederzettingsresten uit de Late-Middeleeuwen
             het meest voor de hand. Het kan echter niet worden uitgesloten dat de fragmenten mestaarde-
             werk betreffen en ten tijde van de akkerbouw in de Late-Middeleeuwen hier terecht zijn ge-
             komen of dat ze van elders zijn aangevoerd bij het opbrengen van humeuze grond.

          Wat is de specifieke archeologische verwachting van het plangebied en wordt deze bij het
           veldonderzoek bevestigd?
              Op basis van het ontbreken van archeologische indicatoren die wijzen op een vindplaats uit
              het Laat-Neolithicum tot en met de Vroege-Middeleeuwen is de hoge verwachting uit het
              bureauonderzoek voor deze periode naar laag bijgesteld.


                                                                                                          23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond              Archeodienst BV



              Op basis van de aangetroffen bodemverstoring ter plaatse van deVlietwei blijft de lage ver-
              wachting voor nederzettingsresten uit de Late-Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd
              gehandhaafd. Op basis van bodemopbouw wordt op de locaties Norremeerstraat en Kaag-
              straat een deels intact archeologisch niveau verwacht. Vanwege de vondsten die zijn gedaan
              op de locatie Norremeerstraat blijft de hoge verwachting voor nederzettingsresten uit de Late-
              Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd voor zowel de Norremeerstraat als de Kaagstraat
              gehandhaafd.

          In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische waarden bedreigd door de
           voorgenomen graafwerkzaamheden?
              Op basis van de resultaten van het booronderzoek worden op de locatie Vlietwei geen archeo-
              logische resten meer verwacht en vormen graafwerkzaamheden dan ook geen bedreiging voor
              het archeologische bodemarchief.
              Op de locatie Norremeerstraat en Kaagstraat kunnen onder de recente bovengrond met een
              dikte van 50-80 cm archeologische vondsten worden gedaan. Het archeologische sporenniveau
              bevindt zich enkele decimeters dieper op 100 – 105 cm (locatie Kaagstraat) en 110 – 150 cm
              (locatie Norremeerstraat) beneden maaiveld. Dit betekent dat wanneer de voorgenomen
              graafwerkzaamheden dieper reiken dan 80 cm beneden maaiveld (buffer van 20 cm) eventu-
              ele archeologische waarden verloren kunnen gaan. De huidige bebouwing is niet onderkelderd,
              dus de huidige bodemverstoring zal waarschijnlijk niet groter zijn dan ca. 1,0 m beneden
              maaiveld. Dit betekent dat onder de huidige bebouwing nog een intact archeologisch niveau
              aanwezig kan zijn.

4.3       Advies
Aangezien ter plaatse van de locatie Vlietwei op basis van het verstoorde bodemprofiel geen ar-
cheologische waarden meer worden verwacht, acht Archeodienst BV een archeologisch vervolg-
onderzoek niet noodzakelijk. Gedurende de uitvoering van het archeologisch onderzoek is beslo-
ten om de ontwikkeling van de locatie Vlietwei voorlopig niet door te zetten. Mochten in de toe-
komst toch ontwikkelingen op het terrein gaan plaatsvinden, waarbij graafwerkzaamheden zullen
worden uitgevoerd, dan vormen die geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief.

Ter plaatse van de locatie Norremeerstraat en Kaagstraat is mogelijk een archeologische vind-
plaats (uit de Late-Middeleeuwen) aanwezig is. Wanneer de geplande graafwerkzaamheden op
deze locaties dieper reiken dan 80 cm, acht Archeodienst BV een archeologisch vervolgonderzoek
noodzakelijk.

Archeodienst BV adviseert een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek om
vast te stellen of in het plangebied archeologische resten aanwezig zijn en zo ja, welke waardering
hieraan gegeven kan worden. Voor dit proefsleuvenonderzoek is een Programma van Eisen (PvE)
noodzakelijk dat is goedgekeurd door de bevoegde overheid. In dit PvE wordt de werkwijze en de
randvoorwaarden van het proefsleuvenonderzoek vastgelegd.

Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke
inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen
dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te
verkleinen. Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter, op
basis van de onderzoeksresultaten, de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische waarden
niet met zekerheid gegarandeerd worden. Indien bij graafwerkzaamheden archeologische waarden
worden aangetroffen dienen deze conform de Monumentenwet 1988, artikel 53, bij de minister
gemeld te worden. Ook verdient het de aanbeveling de gemeente hierover in te lichten.

4.4       Beoordeling bevoegde overheid
De bevoegde overheid (gemeente Teylingen) heeft het onderzoek beoordeeld. De gemeente kan
instemmen met de conclusies en het advies voor de locatie Vlietwei dat voor dit terrein wordt
afgezien van vervolgonderzoek.




                                                                                                           24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond    Archeodienst BV



De locatie Kaagstraat wordt als één beschouwd met de locatie Norremeerstraat. De hoge ver-
wachting voor deze locaties specificeert zich op de periode Late-Middeleeuwen-Nieuwe tijd. Voor
de Norremeerstraat is dit gebaseerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren in de
vorm van aardewerk en het feit dat de locatie Norremeerstraat grotendeels ligt binnen het kasteel-
terrein van kasteel Lockhorst. Voor de locatie Norremeerstraat wordt bovendien verondersteld
dat enkele boringen mogelijk in aan het kasteel gerelateerde grondsporen zijn gezet. Op basis van
deze gegevens onderschrijft de gemeente de hoge verwachting op archeologische resten uit de
periode Late-Middeleeuwen - Nieuwe tijd voor de locatie Norremeerstraat en neemt de gemeen-
te de aanbeveling voor vervolgonderzoek in de vorm van proefsleuven over. Hoe dit gaat plaats-
vinden is afhankelijk van de bodemingrepen. Archeodienst heeft aangegeven dat dit vervolgonder-
zoek noodzakelijk is als de graafwerkzaamheden voor de ontwikkeling dieper reiken dan 80
cm. De gemeente wil hierbij opmerken dat er in de rapportage ook sprake is van heiwerkzaam-
heden. De gemeente neemt dan ook pas een besluit over het vervolgonderzoek als de concrete
funderingsplannen inclusief heipalenplan bij hun bekend zijn.

Voor de locatie Kaagstraat ontbreken bovenstaande aanwijzingen. De locatie ligt buiten het kas-
teelterrein en er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. De gemeente onderschrijft de
hoge verwachting op vondsten uit periode Late-Middeleeuwen - Nieuwe tijd dan ook niet. De
aanbeveling voor vervolgonderzoek voor de locatie Kaagstraat wordt dan ook niet overgenomen.




                                                                                                25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond       Archeodienst BV




Literatuur
Bakker, H. de/J. Schelling, 1989² (1966): Systeem van de bodemclassificatie voor Nederland,
Wageningen.

Bekker, C., 2010: Onder de grond. Beleid voor archeologie in Teylingen. Gemeente Teylingen.

Berendsen, H.J.A. 2005: Fysische Geografie van Nederland, Assen.

Bink, M., 2006: Warmond, Park Klinkenberg. Archeologisch onderzoek. BAAC-project 05-004, ’s-
Hertogenbosch.

Centraal College van Deskundigen Archeologie, 2010: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie,
versie 3.2, Gouda.

Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik, A.H. Geurts (2012) Digitaal Basisbestand Paleogeo-
grafie van de Rijn‐Maas Delta. Dept. Fysische Geografie. Universiteit Utrecht. Digitale Dataset.
http://persistent‐identifier.nl/?identifier=urn:nbn:nl:ui:13‐nqjn‐zl

Huisman, J. en S. Moerman, 2007: Inventariserend veldonderzoek, verkennende fase: Endepoellan,
Warmond, gemeente Teylingen. Becker en Van de Graaf, Katwijk.

Mulder, E.F.J. de/M.C. Geluk/I.L. Ritsma/W.E. Westerhof/T.E. Wong, 2003: De ondergrond van
Nederland, Groningen.

Kadaster, 2009: Topografische kaart 1: 25.000, Apeldoorn.

NEN (Nederlands Normalisatie Instituut), 1990: NEN-5104:1989 NL, Classificatie van onverharde
grondmonsters. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft.

Pruissers, A.P., De Gans, 1988: De bodem van Leidschendam. Gemeente Leidschendam.

Schute, I.A., 2009: Gemeente Teylingen. Een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart.
RAAP-rapport 1979, Weesp.

Stichting voor Bodemkartering, 1982: Toelichting op de Bodemkaart van Nederland, 1:50.000, blad
30 West en Oost ’s-Gravenhage. Wageningen.

Tol, A.J./J.W.H.P. Verhagen/M. Verbruggen, 2012: Leidraad inventariserend veldonderzoek versie 2.0.
Deel: karterend booronderzoek, Gouda (SIKB uitgave).

Tump, M., 2009: Teylingen, Warmond: Herenweg 50. Inventariserend Veldonderzoek. BAAC-rapport
A-08.0134, ’s-Hertogenbosch.

Websites
http://www.ahn.nl (Actueel Hoogtebestand van Nederland)
http://www.watwaswaar.nl (diverse historische kaarten)
http://archis2.archis.nl/archisii/html/index.html (diverse kaarten, waaronder IKAW en AMK)
http://www.atlasleefomgeving.nl/ (RCE Rijksmonumenten, voorheen KICH)
http://www.bodemloket.nl (Bodemloket)
http://bagviewer.geodan.nl
http://www.wikiperia.nl
http://www.warmelda.nl




                                                                                                   26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                                     Archeodienst BV




Lijst van afbeeldingen
Fig. 1.1: Het plangebied op de topografische kaart (bron: kadaster 2011). ..................................5
Fig. 1.2: Voorlopig ontwerp binnen de locaties Norremeerstraat en Kaagstraat (bron: Stol
     Architecten 18-04-2013). ....................................................................................................7
Fig. 1.3: Voorlopig ontwerp binnen de locatie Vlietwei (bron: Stol Architechten 12-04-2013). ....7
Fig. 2.1: Het plangebied op de beleidsadvieskaart van de gemeente Teylingen (Schute 2009)....12
Fig. 2.2: Het kasteel Lockhorst getekend door Roeland Roghman, 1946 – 1647 (bron:
     www.kastelenbeeldbank.nl). ..............................................................................................13
Fig. 2.3: Kaart uit 1615 van Floris Balthasar van Berckenrode (bron: www.watwaswaar.nl). .....14
Fig. 2.4: Het plangebied op de kaart uit het begin van de 19 e eeuw, kadastrale minuut (bron:
     www.watwaswaar.nl). .......................................................................................................15
Fig. 2.5: Het plangebied op de kaart uit 1914, Bonneblad (bron: www.watwaswaar.nl). ............15
Fig. 3.1: Foto van een representatief deel van het westprofiel (profiel 1.4) van werkput 1 waarin
     de opeenvolging van recente bovengrond, antropogene ophogingslaag, natuurlijke zandlaag
     op veen goed zichtbaar is (bron: Tump 2009). ...................................................................19


Lijst van tabellen
Tab. 2.1 Overzicht van de monumenten en waarnemingen binnen een straal van 500 m rondom
   het plangebied. .................................................................................................................10
Tab. 2.2: Overzicht van de onderzoeksmeldingen binnen een straal van 500 m rondom het
   plangebied. .......................................................................................................................11
Tab. 2.3 Archeologische verwachting per periode voor het plangebied. .....................................16
Tab. 3.1 Overzicht van de vondsten. ........................................................................................20




                                                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond   Archeodienst BV




Bijlage 1: Periodentabel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond   Archeodienst BV




Bijlage 2: Verklarende woordenlijst
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond                                                                         Archeodienst BV




Bijlage 3: Afkortingenlijst
a f k o rt ing   be t e k e nis                                              a f k o rt ing   be t e k e nis
…1               zwak                                                        Ks1              klei zwak siltige
…2               matig                                                       Ks2              klei matig siltige
…3               sterk                                                       Ks3              klei sterk siltige
…4               uiterst                                                     Ks4              klei uiterst siltige
…g1              zwak grindig                                                KWA RTS          Kwartsiet
…g2              matig grindig                                               Kz1              klei zwak zandig
…g3              sterk grindig                                               Kz2              klei matig zandig
…h1              zwak humeus                                                 Kz3              klei sterk zandig
…h2              matig humeus                                                L                leem
…h3              sterk humeus                                                l                licht
AD               A nno Do mini (datering na Christus)                        LB K             Lineaire bandkeramiek
afb.             afbeelding                                                  LEE              Leer
A HN             A ctueel Ho o gtebestand Nederland                          LIN              Lineair
AM K             A rcheo lo gische M o numenten Kaart                        Lz1              leem zwak zandig
AM S             directe C14-meting                                          Lz3              leem sterk zandig
AM Z             A rcheo lo gische M o numenten Zo rg                        m                meter
A RCHIS          A rcheo lo gisch Info rmatie Systeem                        m²               vierkante meter
art.             artikel                                                     MA               M aster o f A rts
A SB             A rcheo lo gische Standaard B o o rbeschrijving             M C14            mo nster vo o r C14-datering
AW               A ardewerkco ncentratie                                     M FE             ijzermo nster
A WG             gedraaid                                                    M FOS            fo sfaatmo nster
A WH             handgevo rmd                                                mg               matig geso rteerd
BC               B efo re Christ (datering vo o r Christus)                  M HK             ho utsko o lmo nster
BE               B eige                                                      M HT             ho utmo nster
bijv.            bijvo o rbeeld                                              M ICRO           micro mo rfo lo gisch o nderzo ek
BL               B lauw                                                      M LIT            litho lo gisch mo nster
blz              bladzijde                                                   mm               millimeter
B OT             Bot                                                         Mn               mangaan
BP               B efo re P resent (datering t.o .v. 'heden', zijnde 1950)   MP               po llenmo nster
BR               B ruin                                                      mp               meetpunt
BS               B aksteen                                                   M PF             bo tanisch mo nster
B TO             Onverbrand bo t                                             M Sc             M aster o f Science
B TV             Verbrand bo t                                               M TL             metaal
BV               B o uwvo o r                                                mv               maaiveld (het lando ppervlak)
C 14             Ko o lsto fdatering                                         M ZF             zo ö lo gisch mo nster, 0,25 mmm
CA               kalk                                                        n                nee
ca.              circa                                                       N                no o rd
CA A             Centraal A rcheo lo gisch A rchief                          NA P             No rmaal A msterdams P eil
CA D             Co mputer-aided Drafting (o f Design)                       NEN              Nederlandse No rm
CCvD             Centraal Co llege van Deskundigen                           nr.              nummer
Chr.             Christus                                                    NV               Natuurlijke versto ring
CHW              Cultuur-Histo rische Waardenkaart                           O                o o st
CIS              Centraal Info rmatie Systeem                                o .a.            o nder andere
cm               centimeter                                                  OD               o uder dan
CM A             Centraal M o numenten A rchief                              OR               Oranje
co n             co ncreties                                                 ORG              Organisch
CRI              Crino iden kalk                                             OX               o xidatie
CvA K            Co llege                                                    PA               P aars
d                do nker                                                     pag.             pagina
DA O             Defintief A rcheo lo gisch Onderzo ek                       plr              plantenresten
drs.             do cto randus                                               pu               puin
e .d.            en dergelijke                                               P vA             P lan van A anpak
e.v.             en verder                                                   P vE             P ro gramma van Eisen
et al.           et alii (en anderen)                                        RCE              Rijksdienst vo o r het Cultureel Erfgo ed
etc.             etcetera                                                    RD               Rijksdrieho ek systeem
FE               Ijzer/o er                                                                   (landelijk co ö rdinatensysteem)
FeO2             ro est (ijzero xide)                                        REC              Recente versto ring
FF               Fo sfaat                                                    RI               riet
FG               Fysisch Geo graaf/ Fysische Geo grafie                      RO               Ro o d
Fig.             Figuur                                                      RZ               Ro ze
G                Grind                                                       S                silt
GE               Geel                                                        s                spo o r
gem.             gemiddeld                                                   sch              schelpenresten
gew.             gewicht                                                     sg               slecht geso rteerd
GEWICHT          gewicht                                                     SIKB             Stichting Infrastructuur Kwaliteitsbo ring B o dembeheer
gg               go ed geso rteerd                                           SLK              (pro duktie-) slakken
GIS              Geo grafisch Info rmatie Systeem                            sph              sphagnum
GLS              Glas                                                        Stibo ka         Stichting vo o r B o demkartering
GN               Gro en                                                      STN              natuursteen
GP S             Glo bal P o sitio ning System                               t a b.           tabel
GR               Grijs                                                       tel.             telefo o n
GW               gro ndwater                                                 temp             temperatuur
Gs               grind siltig                                                TEX              Textiel
Gz1              grind zwak zandig                                           TOU              To uw
Gz2              grind matig zandig                                          V                Veen
Gz3              grind sterk zandig                                          v                vo ndst
Gz4              grind uiterst zandig                                        Vk1              veen zwak kleiig
h                humeus                                                      Vk3              veen sterk kleiig
ho               ho ut                                                       VKL              Huttenleem/verbrande leem
h1               zwak humeus                                                 Vm               veen mineraalarm
h2               matig humeus                                                vnr              vo ndstnummer
h3               sterk humeus                                                VST              Vuursteen
ha               hectare                                                     Vz1              veen zwak zandig
HK               Ho utsko o l                                                Vz3              veen sterk zandig
HL               Hutteleem                                                   W                west
HT               Ho ut                                                       WA B O           Wet A lgemene B epalingen Omgevingsrecht
HU               Humus                                                       WI               Wit
id               identiek aan                                                WRO              Wet Ruimtelijke Ordening
IKA W            Indicatieve Kaart van A rcheo lo gische Waarden             wo               wo rdtelrest
INDET            Ondetermineerbaar                                           X(XX)            o nbekend
ing.             ingenieur                                                   Z                zand
IVO              Inventariserend Veldo nderzo ek                             Z                zuid
IVO-K            Inventariserend Veldo nderzo ek, karterende fase            Z1               zand uiterst fijn
IVO-O            Inventariserend Veldo nderzo ek Overig                      Z2               zand zeer fijn
IVO-P            Inventariserend Veldo nderzo ek P ro efsleuven              Z3               zand matig fijn
IVO-V            Inventariserend Veldo nderzo ek, verkennende fase           Z4               zand matig gro f
J                ja                                                          Z5               zand zeer gro f
JD               jo nger dan                                                 Z6               zand uiterst gro f
K                klei                                                        zg               zegge
k                ko lo m                                                     Zk               zand kleiig
KB W             B o uwkeramiek                                              Zs1              zand zwak siltig
KER              keramiek                                                    Zs2              zand matig siltig
Kl               Kiezel                                                      Zs3              zand sterk siltig
km               kilo meter                                                  Zs4              zand uiterst siltig
KNA              Kwaliteitsno rm Nederlandse A rcheo lo gie                  ZW               Zwart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond   Archeodienst BV




Bijlage 4: Bodemkaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>         Bodemkaart
                                                    9400094000                              9500095000




         Mn25C




                                                    pMv51




                                                                                            pMv51
468000




                                                                                                         468000
                                            EZg21




         pMv51




                                                             pMv51
467000




                                                                                                         467000
                                                                        Mn56C
                                            Mn56C



                                                    9400094000                              9500095000



         Legenda
                 Plangebied                                                                   ±
         EZg21   Lage enkeerdgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand
                                                                           0    125   250      500 m
         Mn25C   Kalkarme poldervaaggronden; zware zavel; profiel 5
         Mn56C   Kalkarme poldervaaggronden; zavel; profiel 3 en/of 4
         pMv51   Liedeerdgronden; zavel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond   Archeodienst BV




Bijlage 5: Archeologische informatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                          :




                                                                                                                                                     \\
                                                                                                                                                   \\\
                                                                                                               :                                                                                                                 ::




                                                                                                                                                  \\




                                                                                                                                                                                                                               ::
                                                                                                                                               \\\
                                                                                                                                                                                                                                                                :




                                                                                                                                               \\
         Archeologische Informatie




                                                                                                                                         \ \\
                                                                                                                                                                                                                                                           ::                                   :




                                                                                                                                             \




                                                                                                                                                                                                                                                           :
                                                                                                                                         \ \

                                                                                                                                      \\\
                                                                                                                                                                               :: 94500




                                                                                                                                    \ \\
             9350093500                                                             9400094000                                                                                                   94500                           9500095000
                                                                                                                      :                                                       :
                                                                                                                                                                             :: ::::                                            :




                                                       \\\
                                                                                                                                                                              57030       7910
                                                                                                                                                                                                                                                                Legenda
                                                                                                                                                                                 ::
                                                                                                                                                                                                                                 426495




                                                                                                                             \\ \ \ \
                                                                                                                                                                          883124164 7909




                                                                                                                                                                                                                               :
                                                                                                                                                                                                                               31324




                                                                                                                                                                              :
                                                                                                                    \\\\\\\\\ \\
                                                                                                                                                                          117924165 30337                                                                               Plangebied
                                                                                                                                                              8858                   15913


                                                                                                                                                              :::


                                                           \\\\
                                                                                                                                                                                                                                                                Waarnemingen




                                                                                                                                                          :::
                                                                                                                                                          9127 432727

                                       :
                                       24207                                                                                                              55838 56089
                                                                                                                                                                                                                                                                        Waarnemingen




                                       :
                                                                                                                                                          6760                                                                         42420
                                                                                                                                                                                                                                                                Waarneming met datering




                                                                                                                            \
                                                                                                                    ::

                                                              \\\\
                                                                                                                          \\
                                                                                                             1178
                                                                                                                         24145
                                                                                                                                                                                                     51225
                                                                                                                                                                                                                       31272
                                                                                                                                                                                                                                                                    :   Paleolithicum




                                                                                                                        \




                                                                                                                                                                                                                                                            : : : :
                                                                                                                      \\
                                                                                                                                                                                                                                                                        Mesolithicum

                                                                                                                    ::
                                                                                                                   \\\
                                                                                                                         24087



                                                                                                                  \\\                                            ::  24089                                                                                              Neolithicum

                                                                                                          \\\\\\
                                                                                                             \\\\
                                                                                                                                                                                                                                                                        Bronstijd
                                                                                                                \
468000




                                                                                                                                                                                                                                                  468000
                                                                                                              \

                                                                                                                                                                                                                                                                        IJzertijd

                                                                                                          ::
                                                                                                                                                                                                         44190
                                                                                                            \

                                                                                                               24138                                                              18163

                                                                                                                                                                                                                                                                 :
                                                                                                           \
                                                                                                        \\


                                                                                                                                                                                                                                                                        Romeinse tijd
                                                                                                         \
                                                                                                      \\
                                                                                                       \


                                                                                                                                               19975

                                                                                                                                                                                                                                                                 :
                                                                                                                                                                                                         8237
                                                                                                    \\
                                                                                                     \



                                                                                                                                                                                       6973

                                                                                                                                                                 :
                                                                                                                                                                                                                                                                        Middeleeuwen
                                                                                                   \\




                                                                                                                                                            28896 416358




                                                                                                                                                              :
                                                                                                   \




                                                                                                                                                                                                                                                                 :
                                                                                                                                                                    :                                           3367
                                                                                                  \




                                                                                                                                                            23331
                                                                                                                                                                                             8983
                                                                                                 \
                                                                                                 \




                                                                                                                                                                                                                                                                        Nieuwe tijd
                                                                                                 \
                                                                                               \
                                                                                               \
                                                                                               \




                                                                                                                                                                                                                                                                Vondstmeldingen
                                                                                            \\
                                                                                             \
                                                                                             \




                                                                                                                                                                                                                                                                        Vondstmeldingen
                                                                                           \
                                                                                           \




                                                                                                                                                41735
                                                                                          \
                                                                                          \




                                                                                                                                                                                                                                                                Onderzoeksmeldingen
                                                                                        \\
                                                                                        \
                                                                                        \




                                                                                                                                                                                                                                                                        Bureauonderzoek
                                                                                      \
                                                                                      \
                                                                                      \




                                                                                                                                                                                                                                                                        Booronderzoek
                                                                                     \
                                                                                    \




                                                                                                                    27248
                                                                                                                                                                        ::
                                                                                    \




                                                                                                                                                                    24140 32358
                                                                                   \
                                                                                 \\\




                                                                                                                                                                                                                                                                        Gravend onderzoek
                                                                                 \
467500




                                                                                                                                                                                                                                                  467500
                                                                                \\




                                                                                                                                                                                                                                                                Monumenten
                                                                              \\
                                                                               \




                                                                                                                                                                                                                                                                        Archeologische waarde
                                                                              \
                                                                            \\
                                                                            \




                                                                                                                                                                                                                                                                        Hoge archeologische waarde
                                                                           \\
                                                                        \\\
                                                                         \\




                                                                                                32761                                                                                                                                                                   Zeer hoge archeologische waarde
                                                                        \\




                                                                                                                                                                                                                                                                        Zeer hoge archeologische waarde, beschermd
                                                                      \\
                                                                      \




                                                                                                                                                                                                                                                                IKAW
                                                                    \\
                                                                    \
                                                                   \\




                                                                                                                                                                                                                                                                        Lage trefkans




                                                                                                                                                                                                                                                                                                          ±
                                                                  \




                              44286                                                                   8964
                                                                  \




                                                                                                                                                                                                                                                                        Middelhoge trefkans                   0      50   100   200 m
                                                                 \
                                                               \\
                                                               \\




                                                                                                                                                                                                                                                                        Hoge trefkans
                                                             \\




                                                                                   8894
                                                           \\\




                                                                                                                                                                                                                                                                        Water
                                                        \\\




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     1:10000
                                                          \\




                :   421257                             8897
                                                                                                                                                                                                                                                                        Ongekarteerd
                                                        \\




                                             :
                                                       \\




            18964               8494
                                       1610824137
                                                      \
                                                     \\
467000




                                                                                                                                                                                                                                                  467000
                                                     \




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          :
                                                   \\




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  :
                                                   \
                                                   \




              36249
                                                  \
                                                \\
                                                 \
                                                \
                                              \\




                                                                                                                                                                                                                                                                Bronnen: © TOP10NL november 2012, © ArchisII januari 2013
                                              \
                                             \\




                      93500                                                                             94000                                                                                    94500                                    95000
             93500                                                                  94000                                                                                             94500                                      95000
                                           \\




                                  :
                                        \\
                                        \\
                                        \  \\
                                          \\
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond   Archeodienst BV




Bijlage 6: Boorpuntenkaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>         Boorpuntenkaart Vlietwei
             94150                                94200                                    94250                          94300
468000




                                                                                                                                      468000
                                                                                       i
                                                                               Vlietwe
467950




                                                                                                                                      467950
                                                                           5
                                                                       !
                                                                       . 1
                                                              4         !
                                                                        .
                                                          !
                                                          .                        2
                                                                       3       !
                                                                               .
                                                                   !
                                                                   .
                                                                       n
                                                                   de
                                                                   ei
467900




                                                                                                                                      467900
                                                                  W
                                                                  De
467850




                                                                                                                                      467850




             94150                                94200                                    94250                          94300

         Legenda


                                                                                                                                  ±
             Plangebied

         . Antropogeen (verstoord) pakket op zand
         !
         . Antropogeen (verstoord) pakket op zand-veen-zand
         !                                                                                          0     10     20           40 m


             Fragment laatmiddeleeuws aardewerk


         Achtergrond: Luchtfoto © BingMaps                                             57510-57511_Warmond_Twee-locaties_BO+IVO-K
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>         Boorpuntenkaart Kaagstraat/Norremeerstraat
                   94100                   94150             94200                      94250                      94300
467700




                                                                                                                                       467700
467650




                                                                                                                                       467650
                                                                                                                           14
                                                                                                                    !
                                                                                                                    .
                                                                                                                   13
467600




                                                                                                                                       467600
                                                                                                              !
                                                                                                              .
                                                                                                     12
                                                                                                !
                                                                                                .
                                                             at
                                                         t ra
                                                         ds




                                                                                                11
                                                         n
                                                      la
                                                    ei




                                                                                           !
                                                                                           .
                                                    Sw
467550




                                                                                                                                       467550
                                                                                 10
                                                                             !
                                                                             .           at
                                                                                       rat
                                                                                      rs
                                                                                      ee
                                                                                  m




                                                                         9
                                                                                 re
                                                                             or




                                                                     !
                                                                     .
                                                                             N




                                                             8
                                                         !
                                                         .
467500




                                                                                                                                       467500
                                       7
                                   !
                                   .
                               6
                           . t r aat
                           !
                           s
                      Kaag
467450




                                                                                                                                       467450




                   94100                   94150             94200                      94250                      94300
         Legenda


                                                                                                                                ±
             Plangebied

         . Antropogeen (verstoord) pakket op zand
         !
         . Mogelijk gedempte sloot kasteelterrein
         !                                                                                                0   10    20          40 m


             Fragment laatmiddeleeuws aardewerk
             Fragment nieuwetijds aardewerk
         Achtergrond: Luchtfoto © BingMaps                                       57510-57511_Warmond_Twee-locaties_BO+IVO-K
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond   Archeodienst BV




Bijlage 7: Boorbeschrijvingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                                   Boorbeschrijvingen




Project                57510-57511-Warmond-Twee locaties-BO+IVO-K
Datum                  22-7-2013
Beschreven door        Susanne Koeman
Boortype               Edelmanboor 15 cm vanaf 2,0 m -mv met een Edelmanboor 7 cm


boomvoet
        Diepte in
Boring cm - mv         Textuur     Humus   Kleur    Insluitsels       Horizont   Opmerkingen                            Vondst
1                  50 z3s1                 brgr     wo1               Aap        recente bovengrond
GW: 180            90 z3s1                 br/ge    bs1               Aa         gevlekt, antropogene laag
                  170 z3s1         h1      grbr                       Aa         antropogene laag, scherpe ondergrens   V1
                  210 z3s1                 gr                         C          kalkloos


groenstrook
         Diepte in
Boring cm - mv         Textuur     Humus   Kleur    Insluitsels       Horizont   Opmerkingen                            Vondst
                                                                                 gevlekt, recente bovengrond, scherpe
2                  60 z3s1                 brgr                        Aap       ondergrens
                                                    fr. kunststof 120-
GW: 160           170 z3s1         h1      grbr     150 cm             Aa        antropogene laag, scherpe ondergrens
                  220 z3s1                 gr                         C          kalkloos


gazon
           Diepte in
Boring     cm - mv     Textuur     Humus   Kleur    Insluitsels       Horizont   Opmerkingen                            Vondst
                                                                                 gevlektrecente bovengrond, scherpe
3                  60 z3s1                 brgr                       Aap        ondergrens

GW: 130           160 z3s1         h1      grbr                       Aa         antropogene laag, scherpe ondergrens   V2
                  220 z3s1                 gr                         C          kalkloos


gazon
           Diepte in
Boring     cm - mv     Textuur     Humus   Kleur    Insluitsels       Horizont   Opmerkingen                            Vondst
                                                                                 gevlektrecente bovengrond, scherpe
4                  80 z3s1                 brgr                       Aap        ondergrens

GW: 200           150 z3s1         h1      grbr                       Aa         antropogene laag, scherpe ondergrens   V3
                  170 z3s1                 gr                         C          kalkloos, scherpe ondergrens
                  200 Vm                   dbr                        C          scherpe ondergrens
                  220 z3s1                 gr                         C
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                Boorbeschrijvingen

boomvoet
        Diepte in
Boring cm - mv        Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels   Horizont   Opmerkingen                               Vondst
                                                                          gevlektrecente bovengrond, scherpe
5                 70 z3s1               brgr                   Aap        ondergrens

GW: 140          150 z3s1       h1      grbr                   Aa         antropogene laag, scherpe ondergrens
                 190 z3s1               gr                     C          kalkloos, scherpe ondergrens
                 230 Vm                 dbr                    C          scherpe ondergrens
                 235 Vmz2               dbr      z1 --> z3     C          overgang naar zand
                 240 z3s1               gr                     C


tuin
          Diepte in
Boring    cm - mv     Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels   Horizont   Opmerkingen                               Vondst
                                                                          gevlektrecente bovengrond, scherpe
6                 70 z3s1               brgr                   Aap        ondergrens

GW: 150          100 z3s1       h1      lbrgr                  Aa         antropogene laag, scherpe ondergrens      asbest
                 190 z3s1               gr                     C          kalkloos, scherpe ondergrens


tuin
          Diepte in
Boring    cm - mv     Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels   Horizont   Opmerkingen                               Vondst
                                                                          gevlekt recente bovengrond, scherpe
7                 50 z3s1               brgr                   Aap        ondergrens
                                                                          gevlekt, antropogene laag, vrij recent,
GW: 140           90 z3s1               brgr                   Aa         scherpe ondergrens
                 105 z3s1       h3      dgr/br                 Apb        venig, lijkt voormalig mvniveau

                                                                          heel zandig, maar geen mooi stuifzand,
                 200 z3k1               gr                     C          kunt er losse balletjes van maken


tuin
          Diepte in
Boring    cm - mv     Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels   Horizont   Opmerkingen                               Vondst
                                                                          gevlekt recente bovengrond, scherpe
8                 60 z3s1       h1      dbrgr    pu1, bs1      Aap        ondergrens
                                                                          gevlekt, antropogene laag, 20e eeuw,
                 100 z3s1               dgr      pu1, bs1      Aa         scherpe ondergrens
                 135 z3s1               gr
                 170 z3s1               grbr                              gevlekt, scherpe ondergrens
                 173 Vz3                br
                 210 z3s1       h1      brgr     bs1                      antropogene laag, scherpe ondergrens
                 220 z3s1               gr                     C


tuin
          Diepte in
Boring    cm - mv     Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels   Horizont   Opmerkingen                               Vondst
                                                                          gevlekt recente bovengrond, scherpe
9                 30 z3s1       h1      dbrgr    pu1, bs1      Aap        ondergrens
                  50 z3s1               br/wi                  Aa
                 120 z3s1       h1      dgr                    Apb?
                                                                          gevlekt, venige brokken, scherpe
                 150 z3s1               br/gr                  Aa         ondergrens                                V4
                 200 z3s1               gr                     C          zand loopt uit boor
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                                               Boorbeschrijvingen

tuin
         Diepte in
Boring   cm - mv     Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels      Horizont   Opmerkingen                             Vondst
                                                                            gevlekt recente bovengrond, scherpe
10               65 z3s1       h1      dbrgr                     Aap        ondergrens
                 80 z3s1               brgr                      Aa         gevlekt, scherpe ondergrens             V5
                110 z3s1       h1      dgr                       Apb        scherpe ondergrens
                200 z3s1               gr                        C


tuin
         Diepte in
Boring   cm - mv     Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels      Horizont   Opmerkingen                             Vondst
                                                                            gevlekt recente bovengrond, scherpe
11               65 z3s1       h1      dbrgr                     Aap        ondergrens
                                                pu1, kalk,
                100 z3s1               brgr     houtmolm         Aa         gevlekt, scherpe ondergrens
                160 z3s1               gr                        C          zand loopt uit boor


tuin
         Diepte in
Boring   cm - mv     Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels      Horizont   Opmerkingen                             Vondst
                                                                            gevlekt recente bovengrond, scherpe
13               80 z3s1       h1      brgr     pu1, bs1         Aap        ondergrens
                                                                            scherpe ondergrens, flinke brokken bs
                110 z3s1       h2      dgr      bs1 --> bs2      Apb        ME-NT                                   V6
                180 z3s1               gr       bs1              C?         verstoord / archeologisch spoor
                200 kz3                gr                        C


tuin
         Diepte in
Boring   cm - mv     Textuur   Humus   Kleur    Insluitsels      Horizont   Opmerkingen                             Vondst
                                                                            gevlekt recente bovengrond, scherpe
14               80 z3s1       h1      brgr     pu1, bs1, kalk   Aap        ondergrens
                100 z3s1       h2      dgr                       Apb        scherpe ondergrens                      V7
                110 z3s1       h1      dgr/gr                    A/C        gevlekt, scherpe ondergrens
                160 z3s1               gr                        C
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>57510-57511 BO & IVO K aan de Kaagstraat, Norremeerstraat en Vlietwei te Warmond        Archeodienst BV




Bijlage 8: Vondstenlijst

Vondstgegevens
Administratie                            Eigenschappen
booronderzoek                            vondstmateriaal                                                    Archis-codering             Datering
Vondstnr. Boring            Diepte       Aantal                Omschrijving                                 Materiaal         Code      begin-eind
    1          1             120 cm             1              Roodbakkend, geglazuurd                      KER               ROOD      LMEB-LMEB
    2          3             120 cm             1              Roodbakkend, geglazuurd                      KER               ROOD      LMEB-LMEB
    3          4             130 cm             1              Kogelpot, eerder laat dan vroegmiddeleeuws   KER               KGP       VMEC-LMEA
    4          9             140 cm             1              Fayence 1700-1900                            KER               FAYENCE   NTB-NTC
    5         10              75 cm             1              Roodbakkend, geglazuurd 1600-1800            KER               ROOD      NTA-NTB
    6         13             100 cm             1              Roodbakkend, geglazuurd                      KER               ROOD      LMEB-LMEB
    7         14              85 cm             1              Proto-steengoed 1200-1300                    KER               PSTG      LMEA-LMEB
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>