<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                




Leven lang
meedoen
We maken samen onze dorpen




Maatschappelijke agenda gemeente Teylingen
December, 2021

                                                     1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Samenvatting				                                                                              3
Uitleg over deze maatschappelijke agenda			                                                   4
Ontwikkelingen om rekening mee te houden		                                                    5
Visie op een leven lang meedoen				                                                           7
De opgaven							                                                                            10
   1. Vitaliteit			                                                                          12
		     Onze inwoners hebben gelijke kansen op gezondheid van –9 maanden tot 100+             12
   2. Talentontwikkeling                                                                     14
		     Onze inwoners kunnen zich hun leven lang ontwikkelen                                  14
   3. Zorg voor elkaar                                                                       16
		 Onze inwoners steunen elkaar en zetten zich in voor leefbare en veilige wijken            16
   4. Werk en Inkomen                                                                        18
		     Onze inwoners hebben voldoende inkomen voor hun levensonderhoud en
		     om mee te kunnen doen naar vermogen			                                                18
   5. Opgroeien en opvoeden                                                                  20
		     Onze kinderen groeien op in een gezonde en veilige omgeving en ouders en opvoeders
		     voelen zich gesteund als dat nodig is                                                 20
   6. Thuis wonen                                                                            22
		     Onze inwoners wonen zo lang mogelijk comfortabel en veilig thuis                      22
   7. Hulp bij meedoen                                                                       24
		     Onze inwoners zijn in staat zichzelf te redden en kunnen rekenen op hulp als ze dat
		     nodig hebben.                                                                         24


Bijlagen                                                                                     26
Bijlage 1 - Begrippenlijst                                                                   26
Bijlage 2 - De relatie tussen de maatschappelijke agenda en andere nota’s                    27
Bijlage 3 - Samenwerkingspartners                                                            28
Bijlage 4 - Positieve gezondheid                                                             29
Bijlage 5 - Nul-meting: hoe staan we er nu voor                                              30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                            




Samenvatting
Maatschappelijke agenda

Onze visie
In onze gemeente krijgt iedereen de kans om mee te kunnen doen. We vertrouwen en bouwen op de
kracht van inwoners. Iedereen heeft talenten. Samen zijn inwoners tot veel in staat, want in onze samen-
leving helpen mensen elkaar. Problemen hebben hoort bij het normale leven. Er is ondersteuning als dat
nodig is.


Een maatschappelijke agenda
Deze maatschappelijke agenda gaat over wat er nodig is in het dagelijks leven: wonen, leren, werken,
gezondheid, bewegen, cultuur, zorgen voor elkaar en ondersteuning als dat nodig is. We werken vanuit
één gezamenlijke visie. Deze agenda bundelt en verbindt ons beleid daarvoor.


Aan de slag
• Samen bouwen: voor elke opgave maken we een uitvoeringsprogramma en gebruiken we wat er al is.
• Samen doen: we gaan aan de slag, we leren met elkaar en stellen bij waar nodig.
• Samen met: inwoners, verenigingen, religieuze gemeenschappen, maatschappelijke organisaties,
  ondernemers en de gemeente. Ieder met een eigen rol en verantwoordelijkheid.



                                   Dit willen we voor onze inwoners!


                1   Vitaliteit                                        5   Opgroeien
                                                                     Opgroeien in een gezonde en veilige omgeving,
               Gelijke kansen op gezondheid van
                                                                     steun voor ouders en opvoeders als dat nodig is.
               –9 maanden tot 100+.


                                                                      6   Thuis wonen
                2   Talentontwikkeling
                                                                     Zo lang mogelijk comfortabel en veilig thuis
               Een leven lang kunnen ontwikkelen.
                                                                     wonen.



                3   Zorg voor elkaar                                  7   Hulp bij meedoen

               Elkaar steunen en je inzetten voor                    Jezelf kunnen redden en kunnen rekenen op
               leefbare en veilige wijken.                           hulp als dat nodig is.



                4   Werk en inkomen
               Voldoende inkomen voor levensonderhoud
               en om mee te kunnen doen naar vermogen.




                                                                                                                        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                            




    Uitleg over deze
    maatschappelijke agenda



    Deze maatschappelijke agenda gaat over onze visie en de opgaven in het brede
    sociale domein. Het gaat over het (gewone) leven: wonen, leren, werken, gezondheid,
    bewegen, cultuur, zorgen voor elkaar en ondersteuning als dat nodig is. We maken
    deze maatschappelijke agenda zodat we elkaar ‘verstaan’ en kunnen werken vanuit een
    gezamenlijke visie voor een Teylingen ‘van morgen’. De opgaven geven focus, zodat we
    weten wat ons te doen staat.


    De toenemende complexiteit van onze opdracht als gemeente en de beperkte middelen, vragen om een
    integrale aanpak. Teylingen is daar al langer mee bezig. Deze agenda is een volgende stap die nodig is
    om de samenhang te verbeteren in ons beleid en uitvoering. De opgaven in het brede sociaal domein zijn
    onlosmakelijk met elkaar verbonden. Inkomen is bijvoorbeeld nodig om te kunnen meedoen en meedoen leidt
    tot ontplooiing, zelfstandigheid en eigenwaarde.

    Deze agenda bundelt en verbindt bestaand beleid. Inwoners en maatschappelijke partners hebben actief
    bijgedragen aan dit bestaande beleid. Met deze integrale maatschappelijke agenda ‘in de hand’ zullen we dit
    gesprek voortzetten. We gaan dan de opgaven uitwerken in concretere plannen. We verleggen hiermee ook de
    focus van beleid maken, naar samen bouwen. Het wordt een proces van samen doen, leren en bijstellen.

    De maatschappelijke agenda geeft invulling aan de wettelijke plicht van de gemeenteraad en politiek
    bestuurlijke afspraken om periodiek beleidsplannen te maken voor onder andere de Jeugdwet, Wet
    maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Participatiewet en de Wet publieke gezondheid. Het is ook een stap
    om te voldoen de eisen van het VN-verdrag Handicap. De maatschappelijke agenda is, samen met de (nog op
    te stellen) omgevingsvisie, het brede kader voor het beleid van Teylingen.

    Deze agenda vervangt een aantal beleidsnota’s. Andere actuele nota’s voeren we uit binnen het kader van deze
    agenda. Later willen we deze nota’s niet vervangen. In de bijlage is een overzicht opgenomen van deze nota’s.
    Stap voor stap groeien we toe naar een integraal kader voor het brede sociaal domein. Twee jaar na vaststelling
    bekijken we of deze agenda moet worden geactualiseerd.



    Leeswijzer
    De maatschappelijke agenda start met: welke (maatschapelijke) ontwikkelingen zien we? Daarna vertellen we
    over onze (toekomst)visie over onze samenleving in Teylingen. Deze visie geeft samenhang en richting aan de
    opgaven die daarna aan bod komen.




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                           




Ontwikkelingen om
rekening mee te houden



In 2015 kreeg de gemeente er belangrijke taken bij op het gebied van de Wmo en
jeugdhulp. Ook de Participatiewet veranderde en het Passend Onderwijs werd ingevoerd.
Inmiddels hebben we daar aardig wat ervaring mee opgedaan. In deze maatschappelijke
agenda bouwen we daar op door. Daarbij houden we rekening met een aantal
belangrijke ontwikkelingen.


Gezondheidsachterstanden dreigen steeds groter te worden
We weten dat meedoen en gezondheid samenhangen. Het besef groeit dat een gezonde leefstijl belangrijk
is en kansen biedt. Het gedachtengoed van het concept positieve gezondheid die ook in de landelijke nota
gezondheid staat1, komt terug in onze visie.


We kunnen er niet vanuit gaan dat iedereen zelfredzaam is
Uit onderzoek naar eigen kracht2 blijkt duidelijk dat er grenzen zijn. Het luistert nauw wanneer en hoe een
beroep gedaan kan worden op eigen kracht van de inwoner en van het sociaal netwerk3. Zelfredzaamheid
vraagt denk- én doenvermogen. Dit vermogen komt onder druk te staan als gebeurtenissen in een
mensenleven veel stress veroorzaken. De draaglast wordt dan groter dan de draagkracht. Het kan zijn dat dit
tijdelijk is, maar het kan ook lang duren. In deze nota staat eigen kracht nog steeds voorop en tegelijkertijd
realiseren we ons dat er inwoners zijn die ondersteuning nodig hebben.




1   Gezondheid breed op de agenda. Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024.
2   Weten is nog geen doen: een realistisch perspectief op redzaamheid. WRR 2017.
3   De verhuizing van de verzorgingsstaat. Tijdschrift Sociale Vraagstukken, 2018

                                                                                                                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                         




    In onze regio is er een gebrek aan betaalbare woningen
    Zorgen over huisvesting veroorzaken veel stress en vergroten het beroep hulp- en ondersteuning. Een
    hulpvraag voor ondersteuning is dan eigenlijk een huisvestingsvraag.


    De samenleving wordt steeds digitaler
    Aan de ene kant biedt dit enorme kansen. Aan de andere kan zet het sommige mensen juist op achterstand.


    Onze inwoners worden ouder
    Door dubbele vergrijzing en langer thuis wonen zijn meer mensen afhankelijk van steun en zorg. Daarnaast
    krijgen we te maken met een afnemende beroepsbevolking (om bijvoorbeeld zorg te leveren) en
    mantelzorgers die ook ouder worden.


    Er zijn financiële tekorten in het sociaal domein
    De verwachting van de decentralisatie van taken naar gemeenten was, dat gemeenten ondersteuning op
    maat konden bieden voor minder financiële middelen. Dat laatste is nog niet gebleken. Daarom moeten we
    scherp zijn op kwaliteit én kosten. Ondere andere datagedreven werken en stevig opdrachtgeverschap kunnen
    daarbij helpen.




6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                         




Visie op een leven
lang meedoen



De basis van deze agenda is een integrale visie op het brede sociale domein. Deze visie
verbindt de opgaven waar we voor staan. Het is een visie op meedoen. Het gaat over
inwoners, maatschappelijke partners en samen doen. Deze visie en de kernwaarden4 die
we noemen, geven sturing aan ons beleid en de uitvoering daarvan.

Vertrouwen en bouwen op kracht van inwoners
We gaan uit van een positief mensbeeld: iedereen heeft talenten en mogelijkheden om mee te doen. Iedereen
moet de kans krijgen om mee te doen. Discriminatie of uitsluiting, op welke grond dan ook, is niet acceptabel.
De sociale en fysieke samenleving moeten zo ingericht zijn, dat iedereen kan meedoen. We bouwen aan een
duurzame en inclusieve samenleving, die ook voldoet aan de eisen van het VN-verdrag Handicap.


De benadering van positieve gezondheid is voor ons een belangrijke leidraad en biedt een brede en
positieve kijk op het leven van onze inwoners. De brede kijk is dat lichamelijke en mentale gezondheid nauw
samenhangen met zingeving, meedoen en een gezonde leefstijl. Daarbij gaan we uit van mogelijkheden en
kracht die mensen hebben en niet van ziekte en wat niet kan. Dit betekent dat we altijd een beroep doen op
zelfredzaamheid van inwoners. Natuurlijk houden we daarbij rekening met hun mogelijkheden.


We gaan ook uit van samenredzaamheid. Samen zijn inwoners tot veel in staat. In onze betrokken samenleving
helpen en ondersteunen families en buren elkaar. Dit is de sociale basis waar we een beroep op doen én
waar we samen aan willen bouwen. We werken daarom samen met inwoners, vrijwilligers, mantelzorgers,
buurtcommite’s, sport- en culturele verenigingen, stichtingen en religieuze gemeenschappen; want zij zijn het
cement van de samenleving.


Kernwaarden die hier bij horen:
•   Iedereen doet mee aan de samenleving
•   Inwoners zijn volwaardige partners van de gemeente
•   Inwoners zijn in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor hun leven en zetten zich daarvoor in
•   Voorkomen is beter dan genezen




4    Deze kernwaarden zijn ontleend aan de Omgekeerde Verordening van Stimulansz



                                                                                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                             




    Ondersteuning op maat als dat nodig is
    Wij vinden dat zorgen en problemen hebben, bij het normale leven hoort. We gaan er vanuit dat mensen zo
    veel mogelijk zelf hun eigen problemen oplossen, samen met hun naasten. Ondersteuning via de gemeente
    komt in beeld als dat nodig is. Er moet dan ondersteuning op maat beschikbaar zijn. Inwoners hebben nu
    eenmaal niet allemaal dezelfde kansen en iedereen kan in een situatie terecht komen waarbij je het (tijdelijk)
    niet zelf redt.


    We bevorderen dat inwoners zich eigenaar voelen van eigen leven en gezondheid. Professionals en vrijwilligers
    richten zich op dit eigenaarschap. Ze gaan uit van persoonlijke drijfveren en wensen van inwoners, vanuit
    de benadering van positieve gezondheid. De behoeften en plannen van onze inwoners, zijn leidend voor de
    ondersteuning, binnen de mogelijkheden die er zijn.


    We vinden dat ondersteuning goed te vinden moet zijn. Inwoners hebben recht op goede informatie en een
    korte weg naar ondersteuning. Daarnaast is ondersteuning zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Als het
    kan en zinvol is, wordt de ondersteuning geboden in eigen leefomgeving en is het gericht op het weer zelf
    kunnen. De ondersteuning is altijd aanvullend op de zelfredzaamheid van inwoners. Deze zelfredzaamheid
    zoeken we ook in het netwerk van mensen die ondersteuning vragen. Juist voor een duurzaam herstel, zijn
    eigen regie en het eigen netwerk heel belangrijk. Immers, vrijwilligers en professionals komen en gaan en het
    netwerk blijft vaak wel.


    Als specialistische voorzieningen nodig zijn, willen we dat betrokken partijen goed samenwerken. zodat
    inwoners zo lang mogelijk hun normale leven kunnen leiden. Dit betekent dat alle organisaties die
    ondersteuning bieden, werken vanuit 1 gezamenlijk plan en met de uitgangspunten van 1Gezin/1Plan5.


    Kernwaarden :
    •   De vraag van de inwoner staat centraal
    •   De eigen mogelijkheden en het sociale netwerk van de inwoner gaan voor
    •   Vrij toegankelijke hulp gaat voor hulp-op-maat
    •   De gemeente helpt waar dat echt nodig is, denkt mee en stimuleert inwoners oplossingen te vinden
    •   Ondersteuning is makkelijk bereikbaar
    •   Diensten en producten van de gemeente zijn van goede kwaliteit en passen bij de behoefte van de inwoner




    5    https://1gezin1plan.nu/uitgangspunten



8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                                  




Samenwerken en samen doen
Het is voor ons duidelijk dat als we echt resultaten willen halen, samenwerken essentieel is. Ieder vanuit zijn
eigen rol en eigen verantwoordelijkheid: inwoners, verenigingen, ondernemers, maatschappelijke organisaties,
onderwijs, overheden en afdelingen van de gemeente zelf. De maatschappelijke agenda geeft richting aan
deze samenwerking. De gemeente Teylingen werkt gebiedsgericht, proactief zodat wij optimaal aansluiten
bij de leefwereld van onze inwoners. Wij gaan actief op pad om te zien en horen wat er speelt, zodat ons
beleid is afgestemd op de wensen en behoeften van inwoners. We nodigen partners uit samen te werken en
bij te dragen aan de opgaven die we in deze maatschappelijke agenda formuleren. We werken samen met
gemeenten in de regio.


De rol van de gemeente
Hiervoor beschreven we onze visie op een leven lang meedoen. Daar willen we nog aan toevoegen hoe
wij onze rol zien bij het uitvoeren er van. We zitten als gemeente nog volop in de transformatie van ons
sociale domein. Dat gaat niet vanzelf. We gebruiken deze maatschappelijk agenda daarom ook voor de
doorontwikkeling van onze eigen verschillende rollen. Dat doen we vanuit onze visie op de krachten van
inwoners en ondersteuning en hulp als dat nodig is. Hieronder staan onze drie rollen en hoe we vanuit onze
taken, werken aan resultaten. Daarbij bepalen onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties
(deels) zelf wat nodig is en laten we los waar dat kan; in vertrouwen.


 Rol van gemeente        Taak                      Resultaat                   Hoe
 Opdrachtgever           • Sturen en regisseren    Gewenste verandering in     Door contracten en subsidies
                         • Wettelijke taken        het sociaal domein en       zorgt de gemeente ervoor dat
                                                   inwoners ontvangen          beleidsvoornemens worden
                                                   passende hulp               ‘vertaald’ naar de uitvoering bij
                                                                               aanbieders

 Facilitator             Faciliteren               Samenwerking met en         Waar nodig zorgt de gemeente
                         ondersteuning, hulp en    tussen maatschappelijke     voor kaders en randvoorwaarden
                         zorg                      organisaties, ondernemers   voor de uitvoering
                                                   en inwoners

 Participerende          Participeren als één      Bijdrage aan creatieve      De gemeente neemt als
 overheid                van de partijen die een   initiatieven van anderen    gesprekspartner
                         bijdrage levert           die bijdragen aan           zelf actief deel in het netwerk en
                                                   maatschappelijke opgaven    krachtenveld van de samenleving




                                                                                                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                              




     De opgaven


     Onze maatschappelijke opgaven vormen de maatschappelijke agenda van Teylingen
     voor de toekomst. De visie over onze opgaven beschreven we in het vorige hoofdstuk.
     In dit hoofdstuk beschrijven we voor elke opgave onze ambities, hoe we daar (op
     hoofdlijnen) aan werken en hoe we weten of het lukt. Onze ambities zijn stevig. We weten
     dat het vrijwel onmogelijk is om ze volledig te bereiken. En toch, dit is wel waar we met
     onze partners aan werken, binnen de mogelijkheden die er zijn en in de wetenschap dat
     niet alles beheersbaar is.
     De nulmeting, hoe we er nu voorstaan, staat in de bijlage. Niet alles is meetbaar,
     daarom zullen we er ook altijd over praten hoe het gaat. Het financiële kader van de
     maatschappelijke agenda is de gemeentelijke programmabegroting.

     De opgaven
     Dit zijn de opgaven waar we aan gaan werken. De indeling komt voort uit belangrijke ontwikkelingen en
     problemen in de samenleving en wettelijke taken van de gemeente. De opgaven hangen met elkaar samen en
     zijn niet los van elkaar te zien. Ze versterken én zijn afhankelijk van elkaar. In de volgorde van onze opgaven,
     volgen we ‘losjes’ de lijn van de individuele inwoner, van elkaar helpen, naar hulp en steun van de gemeente als
     dat nodig is. De eerste drie opgaven zorgen voor een sterke sociale basis die bijdraagt aan het voorkomen van
     problemen later. Bij de ambities; dus wat willen we bereiken, geven we ook aan hoe we werken aan inclusie.
     Met inclusie bedoelen we de inzet voor specifieke groepen inwoners om te zorgen dat zij mee kunnen doen.




10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                                   




 Thema                       Opgave
 1 Vitaliteit                Onze inwoners hebben gelijke kansen op gezondheid van –9 maanden tot 100+

 2 Talentontwikkelin         Onze inwoners kunnen zich hun leven lang ontwikkelen

 3 Zorg voor elkaar          Onze inwoners steunen elkaar en zetten zich in voor leefbare en veilige wijken.

 4 Werk en inkomen           Onze inwoners hebben voldoende inkomen voor hun levensonderhoud en om mee
                             te kunnen doen naar vermogen.

 5 Opgroeien en opvoeden     Onze kinderen groeien op in een gezonde en veilige omgeving en ouders en
                             opvoeders voelen zich gesteund als dat nodig is

 6 Thuis wonen               Onze inwoners wonen zo lang mogelijk comfortabel en veilig thuis

 7 Hulp bij meedoen          Onze inwoners zijn in staat zichzelf te redden en kunnen daarbij rekenen op hulp als
                             ze dat nodig hebben



Aan de slag met de MAG
De volgende stap na deze agenda is het maken van uitvoeringsprogramma’s. In deze programma’s zullen
we opschrijven wat we gaan doen om de ambities uit deze maatschappelijke agenda dichter bij te brengen.
Dan wordt het concreter. De programma’s zijn met opzet nog niet uitgewerkt. Dat doen we samen met onze
partners en inwoners. Deze agenda helpt ons in het gesprek met elkaar, over de uitvoering. We nodigen ook
kleinere doelgroepen uit om mee te doen, zoals mensen met een beperking of ervaringsdeskundigen GGZ. In
de bijlage noemen we de partners met wie we samenwerken in de opgaven. We beginnen natuurlijk niet bij
nul. Per opgave kijken we wat er nodig is. We gaan stap voor stap op weg en samen bouwen we verder aan
onze samenleving in Teylingen.




                                                                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                        




     1. Vitaliteit


     Onze inwoners hebben gelijke kansen op gezondheid van
     –9 maanden tot 100+
     Gezondheid zien we als het als het vermogen om met de fysieke, emotionele en sociale
     uitdagingen van het leven om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren.
     Daarvoor is een gezonde leefstijl nodig; lichamelijk, mentaal en sociaal. Dat is niet voor
     iedereen vanzelfsprekend. Daarom willen we dit stimuleren. We willen dat alle inwoners
     gelijke kansen hebben op gezondheid, van jong tot oud. Een gezonde leefstijl is al op
     jonge leeftijd belangrijk, daar willen we een goede basis leggen. We hebben oog voor
     kwetsbare inwoners; door ouder worden, een beperking, uitsluiting of tegenslag in het
     leven. We stimuleren vooral beschermende en gezondheidsbevorderende factoren;
     zowel bij onze bewoners als hun omgeving. Daarnaast hebben we aandacht voor risico’s
     en onderliggende problemen op sociaal en maatschappelijk vlak. We kiezen vitaliteit als
     eerste opgave omdat het de basis is voor de volgende opgaven en aansluit bij onze visie
     over meedoen en de kracht van onze inwoners.

     Onze ambitie: wat willen we bereiken?
     • De gezonde keuze moet de makkelijke keuze worden. We willen een fysieke en sociale omgeving die
       uitnodigt tot gezond gedrag, zodat:
       - Meer kinderen en volwassenen sporten bewegen en spelen en voldoen aan de beweegrichtlijnen
       - De rookvrije generatie en omgeving dichterbij komen
       - Het aandeel mensen dat een gezond gewicht heeft, gelijk blijft of groeit
       - Meer inwoners gaan verstandig om met alcohol en drugs
       - Meer inwoners kiezen voor gezonde voeding6
     • Onze inwoners worden gezonder ouder, zowel fysiek als mentaal, en hebben meer gezonde levensjaren
       door levenslang investeren in een positieve en gezonde leefstijl




     6   Volgens de richtlijn van het Voedingscentrum



12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                       




Inclusie:
• Inclusief sporten en bewegen wordt meer vanzelfsprekend voor mensen met een beperking en kwetsbare
  inwoners


Wat gaan we doen
• We voeren acties uit de nota sportbeleid en het Lokaal sportakkoord uit, dit draagt ook bij aan de andere
  opgaven, bijvoorbeeld aan talentontwikkeling, zorg voor elkaar, opgroeien en thuis wonen
• Wij maken verbindingen tussen sport bewegen en inwoners, jong en oud, die gebruik maken
  vanondersteuning
• In de omgevingsvisie formuleren we onze doelen voor een gezonde fysieke leefomgeving;voldoende
  ruimte voor sport en bewegen, zowel door accommodaties als een openbare ruimte die uitnodigt tot
  bewegen
• We voeren de acties uit het speelruimtebeleid uit
• Met partners werken we ambities uit voor een gezonde fysieke en sociale omgeving in praktische plannen,
  vanuit de benadering van positieve gezondheid
• In overleg met de welzijn, eerstelijnzorg, welzijn, jeugdgezondheidszorg en ons loket creëren we een goede
  verwijsstructuur met de benadering van positieve gezondheid als leidraad


Hoe weten we of het lukt?
Dit is wat we gaan meten en willen bereiken:
• De score beweegvriendelijke omgeving stijgt
• Het % inwoners dat voldoende beweegt stijgt
• Het % jongeren dat geen genotmiddelen gebruikt stijgt
• Het % inwoners dat rookt daalt
• Het % inwoners met gezond gewicht stijgt
• Het % vitale inwoners stijgt




                                                                                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         




     2. Talentontwikkeling


     Onze inwoners kunnen zich hun leven lang ontwikkelen
     Lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden zijn basisvoorwaarden om te kunnen
     functioneren in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Om mee te kunnen doen en om
     jezelf te kunnen ontwikkelen. Jezelf ontwikkelen is belangrijk voor veerkracht, zingeving
     en het gevoel van eigenwaarde en identiteit. Iedereen heeft talenten en eigen kracht.
     We willen ruimte geven dit te ontdekken en te ontwikkelen. Cultuur7, sport en een goede
     bibliotheek zijn daarvoor krachtige middelen, van jong tot oud. Daarmee bevorderen we
     ook ontmoetingen en dus sociale cohesie. Cultuur is de zuurstof van onze samenleving,
     zonder kunst en cultuur verstikt zij. Cultuur kan ons verbinden, raken, veranderen en
     verwonderen8.


     Onze ambitie: wat willen we bereiken?
     • Talenten van inwoners worden meer benut
     • Iedereen kan lezen, schrijven, rekenen, met geld en computers omgaan
     • Iedereen, jong en oud, krijgt kansen en wordt gestimuleerd tot een zinvolle vrijetijdsbesteding
     • Meer kinderen en volwassenen kunnen kennismaken met diverse vormen van expressie en culturele
       uitingen
     • Er zijn in de buurten voldoende gelegenheden om elkaar te ontmoeten, te bewegen en voor
       cultuurparticipatie: kleinschalig, laagdrempelig, toegankelijk en betaalbaar




     7   Met cultuur bedoelen we cultuurparticipatie (zoals podiumkunsten, dans, zang, muziek en literatuur), cultuureducatie en beeldende kunst
     8   Advies Cultuurbestel 2021-2024, Raad voor Cultuur



14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                       




Inclusie:
• Iedereen kan gebruik maken van (culturele) voorzieningen; ook inwoners die moeite hebben mee te doen
  aan de samenleving bijvoorbeeld door een laag inkomen of een beperking


Wat gaan we doen
• We voeren de acties uit de nota cultuur uit, als belangrijk middel voor de andere opgaven uit deze agenda
  zoals bijvoorbeeld vitaliteit, zorg voor elkaar, opgroeien en thuis wonen
• We voeren het accommodatiebeleid uit, en dragen daarmee ook bij aan de beschikbaarheid van
  voorzieningen voor de verschillende opgaven van deze agenda.
• We voeren de acties uit het regionale convenant Bondgenootschap voor Geletterdheid uit
• De inburgeringstrajecten bieden aandacht voor taal en cultuur
• We voeren het onderwijskansenbeleid uit


Hoe weten we of het lukt?
Dit is wat we gaan meten en willen bereiken:
• Het % inwoners dat deelneemt aan het verenigingsleven stijgt




                                                                                                              15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                         




     3. Zorg voor elkaar


     Onze inwoners steunen elkaar en zetten zich in voor
     leefbare en veilige wijken
     We zien het belang van de gezamenlijke betrokkenheid van onze inwoners, die elkaar
     helpen en steunen waar nodig. Dit gaat vooraf aan steun en hulp van de gemeente. Zo
     versterken we de veerkracht, leefbaarheid en veiligheid van ons dorp en samenleving. Dit
     is de kracht van Teylingen, die gelukkig een lange traditie kent van omkijken naar elkaar.
     We hebben oog voor de inspanningen van vrijwilligers en mantelzorgers die zich soms
     overbelast voelen en inwoners die zich eenzaam voelen. We streven naar een gevoel van
     veiligheid en samenhorigheid voor al onze inwoners, zodat iedereen zich uitgenodigd
     voelt om mee te doen, elkaar te ontmoeten en te helpen; van jong tot oud!

     Onze ambitie: wat willen we bereiken?
     •   Inwoners zijn (meer) betrokken bij hun buurt en kijken naar elkaar om
     •   Jong en oud voelt zich prettig en veilig in de wijk en op straat
     •   Minder mensen voelen zich eenzaam
     •   De draagkracht en draaglast van mantelzorgers zijn in balans
     •   Mantelzorgers en vrijwilligers weten zich gesteund door de gemeente




16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                         




Inclusie:
• Inwoners hebben begrip en zijn behulpzaam voor kwetsbare inwoners, zoals mensen met psychische
  problematiek


Wat gaan we doen
• We stellen met ervaringsdeskundigen een praktische inclusieagenda op, waarmee we stap voor stap
  werken aan een inclusieve samenleving. Daarin is, voor zover gewenst en afhankelijk van prioriteiten,
  aandacht voor alle opgaven uit deze MAG.
• We voeren het integraal veiligheidsbeleid uit, voor zowel veilige buurten, als het gevoel van veiligheid van
  de individuele burger
• We voeren het actieplan Éen tegen eenzaamheid9 uit
• We waarderen en ondersteunen onze vrijwilligers en mantelzorgers
• We moedigen buurtinitiatieven aan, bijvoorbeeld met onze wijkregisseur en de wijkavonden
• We bouwen verder aan een integrale toegang met de uitgangspunten van 1Gezin/1Plan, onder andere voor
  goede informatie
• We werken aan een fysieke inrichting die uitnodigt tot ontmoeten


Hoe weten we of het lukt?
Dit is wat we gaan meten en willen bereiken:
• De schaalscore samenredzaamheid buurt stijgt
• Het rapportcijfer van inwoners over veiligheid in de buurt blijft gelijk of stijgt
• Het % inwoners dat zich ernstig eenzaam voelt daalt
• Het % overbelaste mantelzorgers daalt
• Het % inwoners dat vrijwilligerswerk doet stijgt
• De score voor sociale inclusie stijgt




9   Landelijke campagne: https://www.eentegeneenzaamheid.nl/



                                                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                        




     4. Werk en Inkomen


     Onze inwoners hebben voldoende inkomen voor hun
     levensonderhoud en om mee te kunnen doen naar
     vermogen
     We vinden het belangrijk dat onze inwoners in hun levensonderhoud kunnen voorzien
     om mee te kunnen doen in onze samenleving. De meeste inwoners werken en
     redden zich goed. Sommige inwoners hebben de hulp nodig van de gemeente om te
     voorkomen dat werkloosheid of armoede, leiden tot zorgen over inkomen, schulden
     en sociale uitsluiting. We willen dat de kinderen in gezinnen met (dreigende) armoede
     veilig opgroeien, gelijke kansen krijgen en op tijd gezien worden, bijvoorbeeld in
     het onderwijs. We weten dat lang geldzorgen hebben, leidt tot chronische stress,
     gezondheidsproblemen en dus minder denk- en doevermogen. Daardoor wordt
     meedoen aan de samenleving en het oplossen van problemen nog moeilijker. Informatie
     en hulp moet daarom makkelijk toegankelijk zijn. Een vraag om hulp vereist een
     integraal plan op maat. Het bestrijden van armoede en schulden maakt de inzet op de
     andere opgaven van deze agenda effectiever.


     Onze ambitie: wat willen we bereiken?
     • Zo veel mogelijk inwoners zijn in staat in hun eigen inkomen te voorzien
     • Inwoners zonder betaald werk kunnen meedoen en ervaren een zinvolle bijdrage aan de samenleving
     • Het aantal inwoners dat leeft op of onder de armoedegrens neemt af, het besteedbaar inkomen wordt
       hoger
     • Het gebruik van minimaregelingen verbetert
     • Het aantal inwoners met problematische schulden neemt af
     • Inwoners met geldzorgen weten waar ze terecht kunnen voor hulp en hulp is toegankelijk en effectief
     • Financieel misbruik van kwetsbare inwoners neemt af




18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                                       




Inclusie:
• Kinderen kunnen meedoen, ook als het de ouders/opvoeders ontbreekt aan de middelen daarvoor


Wat gaan we doen
• We bieden inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen op participatie door werk of
  vrijwilligerswerk, bijvoorbeeld met het Project Meedoen!
• We voeren acties uit de de nota’s armoedebeleid en schulddienstverlening uit. Dit betekent o.a. dat
  we inzetten op vroegsignalering en preventie van schulden en op bewustwording. Met preventieve
  programma’s, de integrale toegang en voorzieningen bereiken we inwoners en gezinnen in (dreigende)
  armoede
• We doen actief mee aan de Alliantie Financieel Misbruik
• We bieden statushouders steun bij hun inburgeringstraject


Hoe weten we of het lukt?
Dit is wat we gaan meten en willen bereiken:
• Het % huishoudens met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum daalt
• Het % inwoners met risicovolle of problematische schulden daalt
• Het gebruik van minimaregelingen als percentage van het totaal wat er voor in aanmerking komt,
    uitgesplitst naar regeling stijgt
• De netto arbeidsparticipatie stijgt
• Het % inwoners waarbij financiën geen belemmering vormt om mee te doen stijgt




                                                                                                            19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                                




     5. Opgroeien en
     opvoeden

     Onze kinderen groeien op in een gezonde en veilige
     omgeving en ouders en opvoeders voelen zich gesteund als
     dat nodig is

     De jeugd heeft de toekomst en daarom willen we dat onze jonge inwoners, de kinderen,
     opgroeien in een gezonde en veilige omgeving in Teylingen. We vinden het belangrijk
     dat ouders, met hun sociale omgeving, hun kinderen opvoeden. Opvoeden is soms pittig:
     dat is normaal en soms is ondersteuning nodig voor ouders die overbelast zijn en bij wie
     het niet goed gaat. In sommige gezinnen zijn problemen op meerdere levensgebieden,
     dan bieden we een integrale aanpak. Dit is van belang voor het doorbreken van
     generatie op generatie problematiek en voor gelijke ontwikkelingskansen van kinderen.
     Hulp en ondersteuning voor kinderen en ouders, is zo licht als mogelijk en zo zwaar
     als nodig. We hebben oog voor kinderen die het thuis, op school of in de wijk, moeilijk
     hebben en minder goed mee kunnen doen, bijvoorbeeld door spanningen over
     armoede, schulden, scheiding van ouders of zich buitengesloten voelen. Het nieuwe
     nationale gezondheidsbeleid geeft aandacht aan het verlagen van deze spanningen in
     het dagelijks leven van kinderen en jongvolwassenen. Door deze agenda dragen wij hier
     aan bij. Zodat kinderen zich op hun gemak voelen en worden uitgedaagd om gezond te
     bewegen en sociaal mee te doen en te leren.


     Onze ambitie: wat willen we bereiken?
     •   Ieder kind kan zich ontwikkelen en gaat naar school, opvang/zorg of (leer)werktraject
     •   Kinderen hebben gelijke kansen, ongeacht hun herkomst of problemen van hun ouders
     •   Zorg en ondersteuning op school is algemeen toegankelijk, ongeacht leeftijd of woonplaats
     •   Als je 18 jaar wordt, is er een soepele overgang naar ondersteuning voor volwassenen als dat nodig is




20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                                     




Inclusie:
• We hebben passende onderwijs-zorgarrangementen en specifiek maatwerk, voor kinderen met specifieke
  vragen of behoeften
• Informatie en hulp of vraagbaak is (ook) afgestemd op kinderen en ouders die moeite hebben mee te doen
  aan de samenleving
• Algemene voorzieningen zijn zo veel mogelijk toegankelijk voor iedereen, dus ook voor kwetsbare kinderen


Wat gaan we doen
• Preventie start bij kinderen: we bevorderen een gezonde leefstijl en talentontwikkeling via de
  jeugdgezondheidszorg, ons sport- en beweegbeleid, Kansrijke Start, Gezonde scholen, cultuureducatie etc.
• We bouwen verder aan een laagdrempelige integrale toegang
• We kopen met de regio passende jeugdhulp in. In het inkoopbeleid vertalen we de ambities van ons beleid:
  normaliseren, passende onderwijsplekken en snel passende hulp
• Bij de inzet van ondersteuning wordt het netwerk van kinderen en ouders betrokken voor een duurzaam
  resultaat, 1Gezin/1Plan is daar onderdeel van
• We voeren de Ontwikkelagenda Regionale Educatieve Agenda uit
• We voeren het onderwijskansenbeleid uit
• We voeren de arrangementen Passend onderwijs uit, en verzorgen noodzakelijk leerlingenvervoer
• We werken met goede (afwegings)kaders zodat kinderen en hun ouders niet onnodig of te dure hulp
  krijgen. Hierdoor blijft ondersteuning betaalbaar en toegankelijk voor wie het echt nodig hebben
• We gaan door met de zorg- en veiligheidstafels


Hoe weten we of het lukt?
Dit is wat we gaan meten en willen bereiken:
• Het % kinderen met problematisch verzuim op school daalt
• Het % jongeren zonder startkwalificatie daalt
• Het % kinderen dat psychosociaal gezond is stijgt
• Het % kinderen dat gepest wordt daalt
• Het % jeugdigen dat jeugdhulp krijgt daalt




                                                                                                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                                                      




     6. Thuis wonen


     Onze inwoners wonen zo lang mogelijk comfortabel en
     veilig thuis
     Thuis voelen is van belang voor al onze inwoners. Dit geldt ook voor kwetsbare jonge of
     volwassen inwoners en ouderen. Als gemeente zijn wij ervoor verantwoordelijk dat onze
     inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Ook als zij zorg nodig hebben.
     Veel inwoners willen dat ook graag, zodat ze dichtbij hun netwerk wonen. Mantelzorg
     is belangrijk om thuis te kunnen blijven wonen. Het is belangrijk dat onze inwoners
     mee kunnen (blijven) doen en elkaar kunnen ontmoeten; thuis en in de wijk; ook om
     eenzaamheid te voorkomen. Door landelijk beleid en maatschappelijke ontwikkelingen,
     blijven kwetsbare inwoners langer thuis wonen. Dit geldt ook voor inwoners in Teylingen
     met sociale of psychische problematiek. We hebben oog voor de spanningen die dit soms
     geeft in de wijk en sociale contacten.

     Onze ambitie: wat willen we bereiken?
     • Er zijn voldoende geschikte en betaalbare woningen, ook voor specifieke doelgroepen en voor wonen met
       zorg
     • Inwoners nemen ook zelf de verantwoordelijkheid om zo zelfstandig mogelijk te kunnen blijven wonen,
       bijvoorbeeld door hun woning tijdig aan te passen
     • De woonomgeving is veilig, leefbaar en nodigt uit om te ontmoeten
     • Er is een goed integraal voorzieningen- en dienstenaanbod verspreid over de wijken/kernen (o.a.
       ontmoeting, vervoer, dagbesteding)
     • Voor degene die dat nodig hebben, is er hulp bij het meedoen
     • Iedereen heeft een dak boven het hoofd. Niemand wordt op straat gezet
     • Inwoners die een beroep doen op maatschappelijke zorg (maatschappelijke opvang en beschermd wonen)
       wordt passende ondersteuning geboden, bij voorkeur ambulant. De ondersteuning is gericht op voorkomen
       van instroom in de maatschappelijke zorg en op herstel en uitstroom uit de maatschappelijke zorg.




22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                                     




Inclusie:
• De woonomgeving is toegankelijk voor mensen met een beperking


Wat gaan we doen
• We voeren de acties van de woonvisie uit
• We maken een plan van aanpak wonen met zorg, waarbij we ons eerst richten op ouderen (75+)
• We stellen een samenwerkingsagenda op met Zorg en Zekerheid, voor bijvoorbeeld betere afstemming
  tussen het medische en sociaal domein en kortdurend verblijf
• We voeren het Uitvoeringsprogramma maatschappelijke zorg uit en het convenant Maatschappelijke
  Opvang


Hoe weten we of het lukt?
Dit is wat we gaan meten en willen bereiken:
• De gemiddelde zoektijd naar een sociale huurwoning, in maanden, daalt
• Het % tevredenheid met voorzieningen stijgt
• In de verhouding aantal ouderen (75+) zelfstandig wonend en wonend in een instelling, is er een toename
    in het aantal zelfstandig wonend
• Het aantal huisuitzettingen daalt (naar nul)
• De instroom maatschappelijke opvang daalt




                                                                                                            23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                                                    




     7. Hulp bij meedoen


     Onze inwoners zijn in staat zichzelf te redden en kunnen
     rekenen op hulp als ze dat nodig hebben

     Dit is onze laatste opgave van de maatschappelijke agenda. We hebben uitgelegd dat
     de gemeente (pas) ondersteunt als dat nodig is, daarover gaat deze laatste opgave.
     Als kwetsbare inwoners met eigen kracht of hulp van hun familie en netwerk er niet
     uitkomen, bieden we natuurlijk hulp en steun. Werk en inkomen, steun bij opgroeien
     kwamen eerder al aan bod. Deze laatste opgave gaat over de weg vinden naar hulp en
     een integrale toegang. Die weg moet laagdrempelig, duidelijk en snel zijn. Eenvoudige
     vragen moeten snel en simpel worden afgehandeld. Bij complexe vragen denken we
     samen met de inwoner na over wat een passende antwoord is en wie daar aan kan
     bijdragen10. Het is nodig dat (verwijs)systemen goed samen werken zodat onze inwoners
     niet steeds opnieuw hun verhaal of hulpvraag hoeven te vertellen. De gemeente biedt
     ondersteuning door algemene en individuele Wmo voorzieningen en werkt samen met
     gespecialiseerde hulp als dat nodig is. Hulp en ondersteuning is zo licht als mogelijk en
     zo zwaar als nodig.

     Onze ambitie: wat willen we bereiken?
     •    Inwoners weten de weg te vinden naar hulp als zij die nodig hebben
     •    Inwoners die het nodig hebben krijgen snel en eenvoudig de juiste hulp
     •    Inwoners die hulp nodig hebben zijn tevreden over het resultaat van de hulp
     •    Huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling nemen af




     10    De Serviceformules die de VNG heeft ontwikkeld gebruiken we daarvoor als richtlijn.



24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                       




Inclusie:
• Mensen met psychische kwetsbaarheid voelen zich welkom en kunnen meedoen en zij krijgen steun,
  daarmee voorkomen we ook terugval
• Algemene voorzieningen zijn zo veel mogelijk toegankelijk voor iedereen, dus ook voor mensen met een
  beperking en kwetsbare inwoners
• Statushouders en vluchtelingen integreren en krijgen hulp om mee te kunnen doen aan de samenleving


Wat gaan we doen
• We onderhouden een actief toegankelijk netwerk van meedenkers en cliëntondersteuning
• We bouwen verder aan een laagdrempelige integrale toegang
• We werken aan goede verwijssystemen tussen zorg, welzijn en maatschappelijk werk
• We gaan verder met het ontwikkelen van algemene en collectieve voorzieningen voor mensen met
  behoefte aan ondersteuning
• We werken met goede (afwegings)kaders zodat inwoners niet onnodig of te dure hulp krijgen
• Bij de inzet van ondersteuning wordt het netwerk betrokken voor een duurzaam resultaat, 1Gezin/1Plan is
  daar onderdeel van
• We voeren de regiovisie voor de aanpak en bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling uit


Hoe weten we of het lukt?
Dit is wat we gaan meten en willen bereiken:
• De schaalscore eigen kracht blijft gelijk
• De cliëntervaring Wmo stijgt
• Meldingen huiselijk geweld11
• Meldingen kindermishandeling
• Het % werkende statushouders stijgt




11   We geven bij huiselijk geweld en kindermishandeling geen gewenste richting aan. Enerzijds willen we dat huiselijk geweld/		
     kindermishandeling daalt. Anderszijds willen we dat zoveel mogelijk mensen het melden zodat de ondersteuning gegeven kan worden.



                                                                                                                                            25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                                                                                           




     Bijlagen


     Bijlage 1 Begrippenlijst
     Datagedreven         Werken op basis van feiten uit de samenleving. We verzamelen en analyseren data. Dit levert
     werken               informatie op voor het nemen van onze besluiten.

     Integraal            Allesomvattend. Een integrale aanpak is samenhangend en heeft aandacht voor alle leefgebieden.

     Opgave               Complex maatschappelijk probleem. Een probleem dat alleen samen opgelost kan worden,
                          bijvoorbeeld door inwoners, organisaties en overheid.

     VN-verdrag           Verdrag van de Verenigde Naties dat sinds 2016 ook geldt in Nederland. Het doel van dit verdrag
     Handicap             is dat de positie van mensen met een beperking verbetert. Op alle terreinen die voor hen, net
                          als voor ieder ander, belangrijk zijn. Bijvoorbeeld werk, onderwijs, vervoer, cultuur, sport en
                          vrijetijdsbesteding.

     Voorzieningen        Middel waar iemand gebruik van kan maken.

     Sociaal domein       Dat wat de gemeente doet voor inwoners vanwege de Wmo, Participatiewet en Jeugdwet. In deze
                          maatschappelijke agenda hebben we over het brede sociaal domein. Dat doen we om duidelijk te
                          maken dat voor ons sport, cultuur, onderwijs, gezondheid, schuldhulp en inburgering ook bij het
                          sociaal domein horen.

     Omgevingsvisie       Visie en beleid van de gemeente voor de fysieke leefomgeving voor de langere termijn. De
                          gemeenteraad is verplicht deze visie op te stellen vanwege de Omgevingswet.

     Dubbele vergrijzing Het verschijnsel dat het aantal ouderen toeneemt en dat tegelijkertijd ook de gemiddelde leeftijd
                          van ouderen stijgt.

     Kernwaarden          De belangrijkste waarden. Ze beschrijven waar we voor staan en wat we willen bereiken. Ze bepalen
                          ons handelen.

     Inclusie             De inzet voor specifieke groepen inwoners om te zorgen dat zij mee kunnen doen.

     1Gezin/1Plan         Een methode voor gezinnen die met verschillende hulpverleners te maken hebben. In een
                          gezinsplan worden doelen gesteld en afspraken gemaakt.

     Integrale toegang    Eén toegang voor alle hulpvragen van inwoners aan de gemeente. Deze noemen we integraal omdat
                          bij het beantwoorden van vragen aandacht is voor alle leefgebieden.

     Mantelzorg           Lange tijd of vaak voor een ander zorgen zonder dat je ervoor betaald wordt. Dit gaat verder dan wat
                          je normaal voor bijvoorbeeld je ouder of kind doet.

     Maatschappelijke     De ondersteuning aan mensen die niet goed in staat zijn om voor zichzelf te zorgen, door problemen
     zorg                 op meerdere leefgebieden. Er kan sprake zijn van isolement, uitsluiting, overlast en soms zijn ze
                          dakloos.

26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                                       




Bijlage 2
De relatie tussen de maatschappelijke agenda en andere
nota’s

De maatschappelijke agenda zal de                       • Investeren in de basis. Armoedebeleid Teylingen
volgende nota’s vervangen:                                2018-2021
• Kadernota Wmo Bollen5 2015-2018                       • Integrale schuldhulpverlening: een ketenaanpak van
• Transformatieagenda Wmo en haar omgeving                preventie tot nazorg. 2017-2021. Deze nota wordt
  (2017-2018)                                             binnenkort (onder voorbehoud van vaststelling
• Regionaal beleidsplan transitie Jeugdzorg Holland       door de raad) opgevolgd door een nieuwe nota
  Rijnland Hart voor de Jeugd                             schuldhulpverlening.
                                                        • Contourennota Servicepunt Werk Duin- en
Beleidsplannen uit het brede sociaal                      Bollenstreek
domein die bijdragen aan de uitvoering                  • Onderwijsachterstandenbeleid Teylingen 2020-2023
van de maatschappelijke agenda:                         • Ontwikkelagenda Regionale Educatieve Agenda
• Vitaliteitsakkoord                                      D&B 2019-2023
• Nota Sport en bewegen 2018-2021                       • Programmaplan Jeugdhulpaanbod vanaf 2021 Duin-
• Gezondheidsnota Teylingen positief gezond 2021–         & Bollenstreek
  2024                                                  • Regionaal Inkoopplan Jeugdhulp 2020
• Evaluatie combinatiefuncties 2015                     • Sturingsplan Jeugdhulp Holland Rijnland 2018-2019
• Nota herziening opzet sport- en cultuurregeling       • Nota inburgering (onder voorbehoud van
• Kunst in de buitenruimte van Teylingen 2016             vaststelling van de raad)
• Beleidsnota kunst en cultuur Leren en meedoen!        • Omzien naar elkaar, Uitvoeringsprogramma
  2010-2012. Deze nota wordt (onder voorbehoud            maatschappelijke zorg en beschermd wonen Duin-
  van vaststelling door de raad) binnenkort opgevolgd     en Bollenstreek 2018-2020
  door een nieuwe nota cultuur.
• Beleidskompas Bibliotheek Bollenstreek 2020-2023      Beleidsplannen die ook belangrijk zijn:
• Tarievennota maatschappelijke accommodaties           • Integraal veiligheidsbeleid 2020-2023 Teylingen
• Voorzieningennota voor sociaal-maatschappelijke en    • Woonprogramma 2020–2024: naar een
  culturele organisaties: het toetsingskader              evenwichtige woningmarkt
• Doelenboom mantelzorg




                                                                                                               27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                                                        




     Bijlagen


     Bijlage 3
     Samenwerkingspartners

     We werken samen met iedereen die een bijdrage wil leveren aan de doelen uit deze maatschappelijke agenda.
     Dit zijn bijvoorbeeld:
     • inwoners
     • buurtverenigingen
     • sportverenigingen
     • culturele verenigingen
     • vrijwilligersorganisaties
     • ouderenbonden
     • kerken
     • scholen
     • samenwerkingsverbanden onderwijs
     • ondernemers
     • woningcorporaties
     • kinderopvang
     • welzijnsorganisaties
     • jongerenwerk
     • bibliotheek
     • eerstelijnsgezondheidszorg
     • maatschappelijk werk
     • zorgaanbieders
     • zorgkantoor
     • politie
     • Centrum jeugd en gezin
     • GGD
     • ISD
     • SPW/Maregroep
     • adviesraad sociaal domein
     • gemeenten




28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                                           




Bijlage 4
Positieve gezondheid
Het concept positieve gezondheid gaat uit van wat iemand kán en wil en niet van wat iemand als aandoening
heeft. Het begrip sluit sterk aan bij de motivatie van de cliënt. Het gaat om een positieve en brede benadering
van gezondheid. In het concept positieve gezondheid wordt gezondheid niet langer alleen gezien als de
af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale
levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren.


Deze brede definitie van gezondheid van huisarts en onderzoeker Machteld Huber kent zes dimensies:
lichaamsfuncties, dagelijks functioneren, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en sociaal
maatschappelijk participeren.




                                                                                                                  29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          




     Bijlagen


     Bijlage 5
     Nul-meting: hoe staan we er nu voor
     We willen meten of het lukt om de ambities van de maatschappelijke agenda te bereiken. Daarvoor hebben we indicatoren
     gekozen. De indicatoren zijn een middel voor dialoog. We beseffen dat het om tellen én vertellen gaat.


     De volgende uitgangspunten zijn belangrijk geweest bij het kiezen van de indicatoren:
     •    ze moeten op hoofdlijnen een beeld geven van de voortgang op onze ambities
     •    het moet een beperkte set van indicatoren zijn, zodat het overzichtelijk blijft
     •    ze worden periodiek en structureel gemeten, zodat we ook echt de voortgang kunnen bewaken
     •    ze komen uit een betrouwbare bron


     Sommige indicatoren zeggen iets over meerdere opgaven. Om het overzichtelijk te houden wordt elke indicator één keer
     genoemd. We hebben de indicatoren geplaatst bij de opgave waar hij het beste past. Deze set is de eerste stap. Er zijn nog
     een paar indicatoren in ontwikkeling. Ze worden genoemd in de voetnoot. Ook bij het meten van de voortgang geldt: we
     gaan doen, leren en weer bijstellen als dat nodig is.




     1. Vitaliteit
     Opgave: Onze inwoners hebben gelijke kansen op een goede gezondheid van –9 maanden tot 100+


                                                                                 Hoe is de situatie
         Wat gaan we meten                                                       nu?                    Bron

         Score beweegvriendelijke omgeving                                       2,46 (2017)            Mulier instituut


         Dit is een score voor de openbare ruimte op de mogelijkheid om
         te sporten en te bewegen. Het gaat o.a. over aanwezigheid sport-
         accommodaties, sport- en speelplekken en parken.

         % inwoners dat voldoende beweegt                                        17% (2019) jeugd       GGD

                                                                                 50% (2020) volwasse-   GGD
                                                                                 nen 18+




30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          




                                                                                    Hoe is de situatie
     Wat gaan we meten                                                              nu?                            Bron

     % jongeren dat geen genotmiddelen gebruikt, zoals alcohol en                   76% (2021)                     GGD
     drugs


     Dit is het percentage 15-16-jarigen dat niet rookt en de afgelopen
     maand geen alcohol en drugs heeft gebruikt.

     % inwoners dat rookt                                                           3,7% (2019) jeugd              GGD

                                                                                    11% (2020)                     GGD
                                                                                    volwassen 18+

     % inwoners met gezond gewicht                                                  78% (2020) jeugd               GGD

                                                                                    52% (2016)                     GGD
                                                                                    Volwassenen 18+

     % vitale inwoners (18+)                                                        88% (2020)                     GGD


     Dit zijn inwoners vol energie, die gemotiveerd zijn en goed om
     kunnen gaan met tegenslag. Dat blijkt uit hun antwoorden op
     een gevalideerde vitaliteitsvragenlijst.




2. Talentontwikkeling12
Opgave: Inwoners kunnen zich hun leven lang blijven ontwikkelen


                                                                                     Hoe is de situatie
     Wat gaan we meten                                                               nu?                           Bron

     % inwoners dat deelneemt aan het verenigingsleven                               59% (2020)                    Burgerpeiling VNG




12      Opgave 2 heeft weinig indicatoren omdat er vooralsnog geen andere passende en ook structureel gemeten indicatoren zijn gevonden.



                                                                                                                                               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                                                               




     Bijlagen


     3. Zorg voor elkaar
     Opgave: Onze inwoners ondersteunen elkaar en zetten zich in voor leefbare wijken


      Wat gaan we meten                                                    Hoe is de situatie
                                                                           nu? Teylingen        Bron

      Schaalscore samenredzaamheid buurt                                   5,38 (2020)          Burgerpeiling VNG

      Deze score geeft o.a. aan of buurtbewoners voor elkaar klaarstaan
      en of ze zich inzetten voor de leefbaarheid in hun buurt.

      Rapportcijfer van inwoners over veiligheid in de buurt               7,8 (2019)           Veiligheidsmonitor
                                                                                                CBS/I&O Research

      % inwoners dat zich ernstig eenzaam voelt                            5,8% (2019) jeugd    GGD

                                                                           7% (2020)            GGD/RIVM
                                                                           volwassenen 18+

                                                                           10 (2016) 75+        GGD/RIVM

      % overbelaste mantelzorgers                                          15% (2020)           GGD

      % inwoners dat vrijwilligerswerk doet                                40%, waarvan 20%     Burgerpeiling VNG
                                                                           incidenteel, 20%
                                                                           intensief (2020)

      Score voor sociale inclusie                                          89% (2020)           Burgerpeiling VNG

      Dit is het percentage inwoners dat aangeeft dat het gevoel er
      niet bij te horen/zich niet thuis te voelen hen niet of nauwelijks
      belemmert in deelname aan het maatschappelijk leven.




32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                           




4. Werk en Inkomen13
Opgave: Onze inwoners hebben voldoende middelen voor hun levensonderhouden en om mee te kun-
nen doen naar vermogen


                                                                                      Hoe is de situatie
     Wat gaan we meten                                                                nu?                             Bron

     % huishoudens met een inkomen tot 130% van het sociaal mini-                     9,2% (201914)                   CBS
     mum

     Dit inkomen houdt rekening met de grens van inkomensonder-
     steunende maatregelen en biedt ruimte voor mensen die met
     stapeling van kosten te maken hebben.

     % inwoners met risicovolle of problematische schulden                            4% (2020)                       GGD
                                                                                      volwassenen 18+

     Netto arbeidsparticipatie                                                        72,9% (2020)                    CBS

     % inwoners waarbij financiën geen belemmering vormen om                          86% (2020)                      Burgerpeiling VNG
     mee te doen

     Dit is het percentage inwoners dat aangeeft dat hun financiële
     situatie hen niet of nauwelijks belemmert in deelname aan het
     maatschappelijk leven.




13     Er is een Minimadashboard in ontwikkeling. Hieruit wordt t.z.t. een extra indicator opgenomen, namelijk: het gebruik van minimaregelingen
       als percentage van het totaal wat er voor in aanmerking komt. Dit wordt uitgesplitst naar regeling, waaronder ook het gebruik van Jeugd
       Sport en cultuurfonds.
14     Dit zijn voorlopige cijfers.



                                                                                                                                                   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                




     Bijlagen


     5. Opvoeden en opgroeien15
     Opgave: Onze kinderen groeien op in een gezonde en veilige omgeving en ouders en opvoeders voelen
     zich gesteund als dat nodig is


                                                                                            Hoe is de situatie
          Wat gaan we meten                                                                 nu?                             Bron

          % kinderen met problematisch verzuim op school                                    1,2% (2020)                     Ingrado/GGD

          % jongeren zonder startkwalificatie                                               1,47% (schooljaar               DUO
                                                                                            2019-2020)

          % kinderen dat psychosociaal gezond is                                            83% (2020)                      GGD

          % kinderen dat regelmatig gepest wordt op school                                  3,4% (2019)                     GGD

          % jeugdigen dat jeugdhulp krijgt                                                  14,5% (2020)                    CBS Jeugd

          Jeugdhulp is hulp en zorg vanuit de Jeugdwet. Het gaat om hulp
          en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale
          en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de
          jongere of opvoedingsproblemen van de ouders.




     6. Thuis wonen16
     Opgave: Onze inwoners wonen zo lang mogelijk comfortabel en veilig thuis


                                                                                            Hoe is de situatie
          Wat gaan we meten                                                                 nu?                             Bron

          Gemiddelde zoektijd sociale huurwoning, in maanden                                22,8 maanden (2019)             Holland Rijnland

          Tevredenheid met voorzieningen, %                                                 88% Gezondheid/                 Burgerpeiling VNG
                                                                                            zorg
                                                                                            60% Welzijn
                                                                                            84% OV
                                                                                            79% Sport (2020)



     15     Er is een Monitor integrale toegang in ontwikkeling. Hieruit wordt t.z.t. een indicator opgenomen over de soepele overgang van 18- naar 18+.
     16     Er is een Monitor maatschappelijke zorg in ontwikkeling. Hieruit wordt t.z.t. een indicator opgenomen over de instroom in de
            maatschappelijke zorg.



34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                            




                                                                 Hoe is de situatie
 Wat gaan we meten                                               nu?                     Bron

 Verhouding aantal ouderen (75+) zelfstandig wonend en wonend    3020 zelfstandig,       CBS
 in een instelling                                               317 in een instelling
                                                                 (2020)

 Aantal huisuitzettingen                                         3 (2018)                Stek




7. Hulp bij meedoen
Opgave: Onze inwoners zijn in staat zichzelf te redden en kunnen daarbij rekenen op hulp als ze dat
nodig hebben


                                                                 Hoe is de situatie
 Wat gaan we meten                                               nu?                     Bron

 Schaalscore eigen kracht                                        8,71 (2020)             Burgerpeiling VNG

 Mate waarin inwoners geen beperkingen ervaren om mee te
 doen. Zij hebben geen lichamelijke en psychische beperkingen,
 problemen met taal of financiële problemen.

 Clientervaring Wmo                                              81% (2020)              ISD

 Meldingen huiselijk geweld                                      9,3 (2020)              GGD

 Meldingen kindermishandeling                                    4,6% (2020)             GGD

 % werkende statushouders                                        30% (2020, q2 HLT)      Divosa




                                                                                                                 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>   
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>