<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Toelichting Verordening Sociaal Domein
Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
Hoofdstuk 2. Toegang
Hoofdstuk 3. Cliëntenparticipatie
Hoofdstuk 4. WMO
Hoofdstuk 5. Jeugd
Hoofdstuk 6. Werk, re-integratie en tegenprestatie
Hoofdstuk 7. Inkomen
Hoofdstuk 8. Slotbepalingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
De bepalingen in dit hoofdstuk spreken voor zich.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2. Toegang
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 2:1 Begrippen
De definities van ‘gesprek’ en ‘melding’ zijn nodig omdat deze begrippen niet zijn gedefinieerd in de wet
en het gebruik hier afwijkt van het normaal spraakgebruik.
De melding is het eerste contact van inwoners en/of vertegenwoordigers met het college om aan te
geven dat zij behoefte hebben aan een oplossing voor hun hulpvraag.. De melding is iets anders dan de
aanvraag om een individuele voorziening.
Het gesprek is het mondeling contact bij het onderzoek naar de hulpvraag waarin het college - in de
praktijk zal het college deze bevoegdheid mandateren aan deskundigen - met degene die een hulpvraag
heeft zijn gehele situatie bespreekt ten aanzien van de ondervonden problemen en de gevolgen daarvan
en de gewenste resultaten van de te kiezen oplossingen.
De definitie van ‘pgb’ is opgenomen omdat de afkorting pgb in het spraakgebruik inmiddels meer is
ingeburgerd dan voluit ‘persoonsgebonden budget’.
Het aantal definities van artikel 2:1 is beperkt aangezien de wetten al een flink aantal definities kennen
die ook bindend zijn voor deze verordening. Deze wettelijke definities zijn dan ook niet nogmaals
opgenomen in de verordening.
Ook de Algemene wet bestuursrecht (hierna: AWB) kent een aantal definitiebepalingen die voor deze
verordening van belang zijn, zoals: ‘aanvraag’ (artikel 1:3, derde lid, van de AWB) en ‘beschikking’
(artikel 1:2 van de AWB).
Artikel 2:2 Melding van een hulpvraag
Deze bepaling regelt de toegang van jeugdhulp of maatschappelijke ondersteuning via de gemeente en is
opgenomen om een zorgvuldige procedure te waarborgen. Dit alles ter uitvoering van artikel 2.9, onder
a, van de Jeugdwet en artikel Artikel 2.3.2 lid 1 van de wet maatschappelijke ondersteuning waarin is
bepaald dat de gemeente bij verordening in ieder geval regels stelt over de door het college te verlenen
individuele voorzieningen en overige voorzieningen, met betrekking tot de voorwaarden voor toekenning
en de wijze van beoordeling van, en de afwegingsfactoren bij een individuele voorziening.
De cliënt doet een melding van een behoefte aan ondersteuning, de hulpvraag. De melding is gebonden
aan een vorm of locatie. De melding kan elektronisch of telefonisch worden gedaan. In het eerste lid van
artikel 2 is nog eens benadrukt dat de melding het middel is van een cliënt om zijn hulpvraag bij het
college neer te leggen en dat deze vormvrij is. De melding kan door of namens de cliënt worden gedaan,
wat betekent dat ook iemand uit de omgeving van de cliënt als vertegenwoordiger kan optreden
Bij het onderzoek ter beoordeling van een aangemelde hulpvraag zal, zoals beschreven in artikel 2:4, in
een gesprek met de inwoner de gehele situatie worden bekeken en kan bijvoorbeeld alsnog worden
verwezen naar een overige voorziening in plaats van, of naast, mogelijke toekenning van een individuele
voorziening.
Eerste lid: het college is verantwoordelijk voor de inzet van de noodzakelijke voorzieningen op het
gebied van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Het college is bevoegd om de toegang tot
jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning te verlenen op grond van de wet. In de praktijk zal het
college de beslissing over het inzetten van jeugdhulp of maatschappelijke ondersteuning niet zelf
uitvoeren, maar mandateren aan deskundigen. Ook op andere plaatsen in deze verordening en in de wet
waar staat “het college”, kan het college deze bevoegdheid mandateren naar ondergeschikten dan wel
niet-ondergeschikten op grond van de algemene regels van de AWB.
vierde lid: inwoners die een beroep willen doen op een overige voorziening kunnen hier direct naar toe
zonder meldingsprocedure in de zin van (artikel 2:1 en volgende) deze verordening.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Zoals in de algemene toelichting al is aangehaald hebben inwoners onder de Jeugdwet of WMO geen
wettelijk recht op zorg en geen individuele aanspraken op zorg. Wel is er een voorzieningenplicht voor de
gemeente en het daaruit voortvloeiende recht van inwoners op een zorgvuldige procedure. Deze
verordening bevat een aantal bepalingen die dit moeten waarborgen. Hiermee kan ten onrechte de schijn
worden gewekt dat het telkens om een uitvoerig, onnodig bureaucratische proces gaat. Dit is echter
geenszins de bedoeling. Zo kan het onderzoek (artikel 2:4), afhankelijk van de inhoud van de melding,
meer of minder uitgebreid zijn. Er kan bovendien hiervan – en in bepaalde gevallen ook van het gesprek
(artikel 2:5) – in overleg met de inwoner afgezien worden. Daartegenover staat dat, als dat nodig is, er
ook sprake kan zijn van meerdere (opeenvolgende gesprekken). Als de inwoner al bij de gemeente
bekend is, zullen een aantal gespreksonderwerpen niet meer uitgediept hoeven te worden. Komen een
inwoner of zijn vertegenwoordiger voor het eerst bij de gemeente, dan zal een gesprek nodig zijn om een
totaalbeeld van de inwoner en zijn situatie te krijgen. Een vooronderzoek en gesprek zullen uiteindelijk
vaak wel in enige vorm nodig zijn, omdat voor een zorgvuldig te nemen besluit het van belang is dat alle
feiten en omstandigheden van de specifieke hulpvraag worden onderzocht. Ook andere bepalingen
(Verslag van het gesprek (artikel 2:6) en aanvraag (artikel 2:7)) zijn opgenomen met het oog op een
zorgvuldige procedure en in het belang van een zorgvuldige dossiervorming.
Het college moet het tijdstip van de melding registreren.
Artikel 2:3 Informatie en identificatie
In het kader van de rechtmatigheid wordt in ieder geval de identiteit van de inwoner vastgesteld aan de
hand van een document als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht. 4.
Artikel 2:4 Onderzoek
Het eerste lid dient ter voorbereiding van het gesprek waarbij voor het onderzoek naar aanleiding van de
melding relevante bekende gegevens in kaart worden gebracht, zodat cliënten niet worden belast met
vragen over zaken die bij de gemeente al bekend zijn en een goede afstemming mogelijk is met
eventuele andere voorzieningen op het gebied van zorg, onderwijs, maatschappelijke ondersteuning of
werk en inkomen. De regels met betrekking tot de privacy van betrokkenen en gegevensuitwisseling die
gelden op grond van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet bescherming
persoonsgegevens zijn hierop van overeenkomstige toepassing. Indien gegevens nodig zijn waartoe het
college geen toegang heeft in verband met de privacyregels, kan het college de inwoner vragen om
toestemming om deze op te vragen of in te zien. Het vooronderzoek kan afhankelijk van de inhoud van
de melding meer of minder uitgebreid zijn en omvat ook de uitnodiging voor het gesprek.
Tweede lid: bij de vaststelling van de datum, het tijdstip en de locatie voor het gesprek kunnen dan ook
al wat concrete vragen worden gesteld of aan de inwoner worden verzocht om nog een aantal stukken te
overleggen. Tevens kan worden beoordeeld of sprake is van een voorliggende voorziening en of het
college op grond van artikel 1.2 van de Jeugdwet en artikel 2.3.2 lid 3 van de wet maatschappelijke
ondersteuning al dan niet is gehouden om een voorziening op basis van deze wet te treffen.
Derde lid: Met name het wijzen op de beschikbare cliëntondersteuning zal een specifieke plek gaan
innemen in de procedure na de melding. In het kader van de volledigheid is het dan ook hier als optionele
bepaling opgenomen. Cliëntondersteuning is gedefinieerd in artikel 1.1.1 van de wet Maatschappelijke
ondersteuning. De cliëntondersteuning moet gratis zijn en er kan dan ook geen bijdrage in de kosten voor
worden gevraagd
In het vijfde lid is een bepaling opgenomen ter voorkoming van onnodige bureaucratie. Als de gemeente
al een dossier heeft van de inwoner, en de inwoner geeft toestemming om dit dossier te gebruiken, dan
kan een vooronderzoek achterwege blijven. Een gesprek over de acute hulpvraag is dan in de regel nog
wel nodig. Indien de hulpvraag ook al bekend is, en het bijvoorbeeld over een vervolgvraag gaat, dan kan
in overleg met de inwoner ook van het gesprek worden afgezien.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Artikel 2:5 Het gesprek
Voor een zorgvuldig te nemen besluit is het van belang dat alle feiten en omstandigheden van de
specifieke hulpvraag worden onderzocht. Daarbij is het van belang dat het onderzoek in samenspraak
met de inwoner wordt verricht. Voor een zorgvuldig onderzoek is veelal persoonlijk contact nodig om een
totaalbeeld van de inwoner te krijgen. Het ligt daarom ook voor de hand dat tijdens een gesprek met de
inwoner het een en ander wordt besproken. Of dit gesprek op een gemeentelocatie plaatsvindt, op
school, bij de inwoner thuis, of bij een andere deskundige zal afhankelijk van de concrete situatie
worden besloten. Indien nodig voor het onderzoek, kan ook sprake zijn van meerdere (opeenvolgende)
gesprekken.
In het gesprek zou duidelijk moeten worden hoe ook de meest complexe voorzieningen kunnen worden
getroffen. De wetgever omkleedt de procedure om te komen tot een voorziening met allerlei waarborgen
rond een deskundige beoordeling.
In de onderdelen a tot en met j zijn de onderwerpen van het gesprek weergegeven. Het betreft uiteraard
altijd maatwerk. Indien de inwoner al bij de gemeente bekend is, zullen een aantal gespreksonderwerpen
niet meer uitgediept hoeven te worden en zal bijvoorbeeld alleen kunnen worden gevraagd of er nog
nieuwe ontwikkelingen zijn. Komt een inwoner voor het eerst bij de gemeente, dan zal het gesprek
dienen om een totaalbeeld van de inwoner en zijn situatie te krijgen. In onderdeel c wordt de eigen
kracht van inwoners voorop gesteld overeenkomstig het in de considerans van de Jeugdwet en Wmo
vermelde uitgangspunt dat de verantwoordelijkheid voor het gezond en veilig opgroeien van jeugdigen
allereerst bij de ouders en de jeugdige zelf ligt. Een te verstrekken voorziening kan ook juist nodig zijn
om de mate van probleemoplossend vermogen van de inwoners en die van de naaste omgeving te
versterken.
Ten aanzien van de afstemmingsplicht in onderdeel g valt te denken aan een voorziening die een inwoner
ontvangt op grond van de AWBZ of de ZVW en een voorziening op het gebied van passend onderwijs.
Onderdeel j geeft hiervan een grotere uitwerking
Het vijfde lid dient ertoe inwoners te informeren. Het college neemt niet de hoogte van de bijdrage in de
kosten in de beschikking op. Dat loopt via het door het college daartoe aangewezen bestuursorgaan,
evenals de mogelijkheid van bezwaar en beroep daartegen.
Artikel 2:6 Verslag van het gesprek
Deze bepaling is opgenomen in het belang van een zorgvuldige dossiervorming en een zorgvuldige
procedure. De invulling van deze verslagplicht is vormvrij. Hierbij is een voorbeeld genomen aan de
praktijk van de WMO. In de memorie van toelichting op het wetsvoorstel WMO 2015 (Kamerstukken II
2013/14 33 841, nr.3) staat hierover dat het college een weergave van de uitkomsten van het onderzoek
verstrekt om de cliënt in staat te stellen een aanvraag te doen voor een maatwerkvoorziening. Dat moet
in beginsel schriftelijk. Een goede weergave maakt het voor de gemeente inzichtelijk om een juiste
beslissing te nemen te nemen op een aanvraag en draagt bij aan een inzichtelijke communicatie met de
cliënt. Uiteraard zal de weergave van de uitkomsten van het onderzoek variëren met de uitkomsten van
het onderzoek. Zo zal de weergave van het onderzoek bijvoorbeeld heel beperkt kunnen zijn als de
inwoner van mening is goed geholpen te zijn en de uitkomst is dat geen aanvraag van een
maatwerkvoorziening noodzakelijk is. Bij meer complexe onderzoeken zal uiteraard een uitgebreidere
weergave noodzakelijk zijn. Desgewenst kan de gemeente de schriftelijke weergave van de uitkomsten
van het onderzoek ook gebruiken als een met de inwoner overeengekomen plan (arrangement) waarin de
gemaakte afspraken en de verplichtingen die daaruit voortvloeien, zijn vastgelegd. Het is in dat geval
passend dat het college en de cliënt dit plan ondertekenen.
Het later toevoegen van opmerkingen of het aanbrengen van wijzigingen of het herstellen van feitelijke
onjuistheden is eveneens vormvrij (vierde lid).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Artikel 2:7 De aanvraag
Deze bepaling is een uitwerking van de verplichte delegatiebepaling van artikel 2.9, onder a, van de
Jeugdwet en artikel artikel 2.3.5 van de WMO, waarbij is bepaald dat de gemeente bij verordening in
ieder geval regels stelt met betrekking tot de voorwaarden voor toekenning en de wijze van beoordeling
van, en de afwegingsfactoren bij een individuele voorziening. Een aanvraag is nodig om een
verleningsbeschikking voor een individuele voorziening te verkrijgen.
In de AWB worden regels gegeven omtrent de aanvraag. Deze verordening wijkt daarvan niet af.
Op grond van artikel 4:1 van de AWB wordt een aanvraag tot het geven van een beschikking schriftelijk
ingediend bij het bestuursorgaan dat bevoegd is op de aanvraag te beslissen (hier het college), tenzij bij
wettelijk voorschrift anders is bepaald.
Artikel 2:8 Expertteam
Afdeling 3:3 van de Algemene wet bestuursrecht, geeft in een aantal artikelen enige algemene
bepalingen over (externe) advisering. Artikel 3:5 lid 1 Algemene wet bestuursrecht geeft aan dat in deze
afdeling onder adviseur verstaan wordt: een persoon of college, bij of krachtens wettelijk voorschrift
belast met het adviseren inzake door een bestuursorgaan te nemen besluiten en niet werkzaam onder
verantwoordelijkheid van dat bestuursorgaan.
In de wet is niet geregeld dat er een adviseur benoemd moet worden. Advies zal in het kader van de
uitvoering van de wet echter vaak onontbeerlijk zijn. Het college dient één of meer adviseurs aan te
wijzen om in het kader van de wet advies uit te brengen. In de verordening wordt niet opgenomen wie de
adviseur is. Men kan immers meer adviseurs in verschillende, zelfs wisselende situaties hebben, wat een
eenduidige vermelding onmogelijk maakt.
Beslistermijnen AWB
In de verordening is geen termijn opgenomen om te beslissen op een aanvraag. De regeling in de AWB
geldt onverkort. In artikel 4:13 van de Awb is bepaald dat een beschikking dient te worden gegeven
binnen een redelijke termijn van acht weken na ontvangst van de aanvraag. Indien een beschikking niet
binnen acht weken kan worden gegeven, dient het bestuursorgaan dit binnen deze termijn aan de
aanvrager mede te delen en daarbij een redelijk termijn te noemen waarbinnen de beschikking wel
tegemoet kan worden gezien (artikel 4:14, derde lid, van de Awb).
Deze termijnen zijn maximumtermijnen. Indien nodig kan na een melding binnen enkele dagen een
individuele voorziening worden verstrekt, in complexe situaties zal in de regel in het belang van een
zorgvuldig onderzoek een langere termijn nodig zijn. Bijvoorbeeld, indien een langer durend
diagnosetraject benodigd is, kan dit ook tot een wat langere afhandelingsduur van de aanvraag leiden.
Ter voorkoming van onnodige administratieve lasten is in het tweede lid de mogelijkheid opgenomen om
een door de inwoner of zijn vertegenwoordiger ondertekend verslag als aanvraag aan te merken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 3. Cliëntenparticipatie
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 3:1 Inspraak en medezeggenschap
In dit artikel zijn bepalingen opgenomen over inspraak en medezeggenschap bij de gemeente. De
mogelijkheid tot inspraak en medezeggenschap tegenover de aanbieder is al geregeld in artikel 4.2.4 e.v.
van de Jeugdwet.
Regeling van de inspraak en medezeggenschap is verplicht op grond van artikel 2.10 van de wet in
samenhang met artikel 2.1.3, derde lid, van de Wmo 2015. In artikel 2.10 (in de redactie van de Nota van
wijziging op het wetsvoorstel Wmo 2015 van 12 maart 2014, kamerstukken II 22841, nr. 35) worden de
artikelen 2.1.3, derde lid, en 2.5.1 (jaarlijks klantentevredenheid onderzoek) van de Wmo 2015 van
overeenkomstige toepassing verklaard. Ingevolge artikel 2.1.3, derde lid, van de Wmo 2015 dient bij
verordening te worden bepaald op welke wijze ingezetenen worden betrokken bij de uitvoering van deze
wet.
In het eerste lid is verwezen naar de krachtens artikel 150 van de Gemeentewet vastgestelde
inspraakverordening. Op deze manier wordt gewaarborgd dat eenzelfde inspraakprocedure geldt voor
meerdere terreinen. De inspraak geldt voor alle inwoners. Dit is uitdrukkelijk de bedoeling van de
wetgever, omdat iedereen op enig moment aangewezen kan raken op ondersteuning.
Met het vierde lid wordt het aan het college overgelaten om de exacte invulling van de medezeggenschap
vorm te geven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 4. Maatschappelijke ondersteuning
Artikelsgewijze toelichting
Paragraaf 4.1. Algemene bepalingen
Artikel 4:1 Begrippen
Ad. a Algemene voorziening
Deze definitie spreekt voor zich.
Ad. b Andere voorziening
Deze definitie spreekt voor zich.
Ad. c Algemeen gebruikelijke voorziening
Het is niet de bedoeling dat de gemeentelijke overheid voorzieningen verstrekt, waarvan gelet op de
omstandigheden van de cliënt, aannemelijk is te achten dat deze daarover, ook als hij of zij geen
beperkingen had, zou (hebben kunnen) beschikken (zie o.a. CRvB 03-07-2001, nr. 00/764 WVG, CRvB 16-
04-2008, nr. 06/4668 WVG, CRvB 14-07-2010, nr. 09/562 WVG en Rechtbank Arnhem 16-08-2012, nr. AWB
11/5564).
Het college moet steeds onderzoeken of een voorziening ook algemeen gebruikelijk is voor de cliënt (zie
CRvB 17-11-2009, nr. 08/3352 WMO). De beoordeling of sprake is van een algemeen gebruikelijke
voorziening voor de cliënt ziet op het beantwoorden van de vraag of de cliënt over de voorziening zou
(hebben kunnen) beschikken als hij geen beperkingen zou hebben gehad. Bij die beoordeling kunnen, zo
blijkt uit de jurisprudentie, de volgende criteria een rol spelen:
     -   Is de voorziening gewoon te koop?
     -   Is de prijs van de voorziening vergelijkbaar met soortgelijke producten die algemeen gebruikelijk
          worden geacht?
     -   Is de voorziening specifiek voor personen met een beperking ontworpen?
Ad. d Beleidsregels
Deze definitie spreekt voor zich.
Ad. e Bijdrage in de kosten
Uit artikel 2.1.4 van de wet vloeit de bevoegdheid voort tot het vragen van een bijdrage in de kosten.
Cliёnten zullen voor hun ondersteuning, als de gemeente daarvoor kiest, een bijdrage moeten betalen.
Deze bijdrage kan, als het een maatwerkvoorziening betreft, afhankelijk worden gesteld van het inkomen
en het vermogen. Op grond van artikel 2.1.4 lid 4 van de wet zijn bij Algemene Maatregel van Bestuur
nadere regels (Uitvoeringsbesluit Wmo 2015) gesteld. Daarin is bepaald wat de ruimte is die de
gemeenteraad (het college bij delegatie door de gemeenteraad) heeft voor het bepalen van de omvang
van de eigen bijdrage.
Ook voor een algemene voorziening kan eventueel een bijdrage van de cliёnt in de kosten worden
gevraagd (m.u.v. cliëntondersteuning), maar deze bijdrage kan, anders dan die voor een
maatwerkvoorziening, niet inkomensafhankelijk zijn.
Ad. f    Hulpvraag
De hulpvraag is de behoefte aan maatschappelijke ondersteuning als bedoeld in artikel 2.1.4 lid 1 van de
wet. Als iemand die behoefte heeft aan maatschappelijke ondersteuning zich tot het college wendt, is
het van belang dat allereerst wordt onderzocht wat de hulpvraag van betrokkene is. Wanneer de
betrokkene zich voor het eerst meldt, is in veel gevallen niet op voorhand duidelijk of en in welke vorm
het college in actie moet komen. Een zorgvuldig onderzoek als bedoeld in artikel 2.3.2 lid 4 van de wet is
noodzakelijk.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Ad. g    Ingezetene
De cliënt kan als hij ingezetene is van een gemeente in aanmerking komen voor een maatwerkvoorziening
gericht op zelfredzaamheid en participatie (artikel 1.2.1 Wmo). Om voor een maatwerkvoorziening
gericht op beschermd wonen en opvang in aanmerking te komen moet de cliënt in ieder geval ingezetene
van Nederland zijn, maar niet persé van de gemeente. Uit de Memorie van Toelichting volgt dat een
ingezetene zich, voor een maatwerkvoorziening, moet wenden tot het college van de gemeente waar hij
woont. De term 'wonen' is niet verder uitgelegd. Uit de jurisprudentie bij de Wmo 2007 (CRvB 22-09-
2010, nr. 09/1743 WMO ) volgt dat het gaat om de feitelijke verblijfplaats, waarbij een inschrijving in
het Brp belangrijk is maar niet doorslaggevend.
Ad. h Maatwerkvoorziening
Deze definitie spreekt voor zich.
Ad. i     Meerkosten
Deze definitie spreekt voor zich.
Ad. j    Melding
Eenieder kan zich melden bij zijn gemeente met een hulpvraag. Door het melden maakt de cliënt de
hulpvraag aan het college kenbaar. In vervolg op deze melding zal het college in samenspraak met de
cliënt zo spoedig mogelijk een onderzoek (laten) instellen. Indien een ingezetene alleen informeert naar
bijvoorbeeld de beschikbaarheid van een algemene voorziening of kenbaar maakt gebruik te willen
maken van een algemene voorziening, is er geen aanleiding om een onderzoek in te stellen.
Ad. k Onverwijld
De wet en deze verordening spreken op verschillende momenten van ‘onverwijld’. Het ligt altijd aan de
concrete omstandigheden van een zaak wat daaronder moet worden verstaan. Het is echter ook van
belang voor de cliënt dat hij een indruk heeft waar hij vanuit kan gaan. Dit tweede perspectief zou men
zodanig van belang kunnen vinden, dat deze passage in de verordening wordt opgenomen. Het komt de
rechtszekerheid ten goede en laat binnen de drie werkdagen voldoende ruimte voor maatwerk.
Ad. l    Persoonlijk plan
In het plan kan de cliënt – al dan niet tezamen met zijn persoonlijke netwerk - de omstandigheden,
bedoeld in artikel 2.3.2 lid 2 onderdelen a tot en met e van de wet, en de maatschappelijke
ondersteuning die door hem wordt gewenst, beschrijven. Doordat de cliënt voorafgaand aan het gesprek
door het college een persoonlijk plan kan overleggen, is het college direct bekend met de wijze waarop
de cliënt zelf vorm wil geven aan zijn persoonlijk arrangement dat nodig is om zelfredzaam te kunnen
zijn en te participeren. Door de cliënt een persoonlijk plan te laten opstellen, wordt de eigen regie en de
betrokkenheid van het sociale netwerk van cliënten in de Wmo versterkt.
Ad. m Sociaal Netwerk
Deze definitie spreekt voor zich.
Ad. l    Uitvoeringsbesluit
Deze definitie spreekt voor zich.
Ad. m Wet
Deze definitie spreekt voor zich.
Artikel 4:2 Overige
Dit artikel spreekt voor zich.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Paragraaf 4.2. Procedure
Artikel 4:3 Criteria voor maatwerkvoorziening
In dit artikel is het algemene afwegingskader dat in deze Wmo centraal staat nogmaals uiteengezet. De
nadruk ligt, nog meer dan onder de Wmo 2007, op de eigen kracht en hulp van anderen. De
maatwerkvoorziening vormt slechts het sluitstuk van de maatschappelijke ondersteuning.
In artikel 2.1.3 lid 2 onderdeel a van de wet is bepaald dat de raad bij verordening moet aangeven op
basis van welke criteria het college kan vaststellen of een cliënt voor een maatwerkvoorziening voor
zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen of opvang in aanmerking komt. In de memorie van
toelichting op deze bepaling (TK 2013-2014, 33 841, nr. 3, blz. 134) wordt aangegeven dat het bij het
verstrekken van een maatwerkvoorziening op maatwerk aankomt. Gemeentelijke vrijheid is nodig omdat
de behoeften van inwoners per gemeente kunnen verschillen en de sociale en fysieke infrastructuur per
gemeente anders is. Ook het aanbod van algemene voorzieningen is niet in iedere gemeente gelijk. Het is
daarom niet mogelijk of wenselijk dat in de verordening limitatief wordt geregeld welke
maatwerkvoorzieningen zullen worden verstrekt. De gemeente moet wel aan de hand van geschikte en
toepasbare criteria meer in detail en concreet nader afbakenen in welke gevallen iemand een
maatwerkvoorziening kan krijgen. In dit artikel is deze verplichting uitgewerkt.
In lid 3 van dit artikel is bepaald dat het college kan volstaan met de goedkoopst compenserende
voorziening. Voorzieningen die in het kader van deze verordening worden verstrekt dienen naar
objectieve maatstaven gemeten zowel compenserend als de meest goedkope voorziening te zijn. Met
nadruk wordt hierbij gesteld dat met het begrip compenserend bedoeld wordt: volgens objectieve
maatstaven nog toereikend. Eigenschappen die kostenverhogend werken zonder dat zij de voorziening
meer adequaat maken, zullen in principe niet voor vergoeding in aanmerking komen. Daarbij kan een
overweging zijn dat de bruikbaarheid van een voorziening niet alleen door technische en functionele
aspecten bepaald wordt. Tevens is het denkbaar dat een product dat duurder is dan een vergelijkbaar
product, langer meegaat en dus uiteindelijk goedkoper is. Wat betreft het kwaliteitsniveau waarvan
uitgegaan kan worden, moge het duidelijk zijn dat bij een verantwoord, maar ook niet meer dan dat,
niveau dient te worden aangesloten. Het is uiteraard wel mogelijk een compenserende voorziening te
verstrekken die duurder is dan de goedkoopst compenserende voorziening, mits de belanghebbende
bereid is het prijsverschil uit eigen middelen te betalen. Het begrip goedkoopst compenserend geeft het
college mogelijkheden tot sturen binnen het beleid.
Artikel 4:4 Voorwaarden en weigeringsgronden
In rechtbankjurisprudentie is inmiddels herhaaldelijk bepaald dat afwijzingsgronden, wil er een beroep
op kunnen worden gedaan, een grondslag in de verordening moeten hebben. Zie bijvoorbeeld Rechtbank
Gelderland 8-11-2013, nr. ZUT 12/1823. Ook in het kader van rechtszekerheid is hier iets voor te zeggen:
bij het ontbreken van afwijzingsgronden of het hanteren van zeer ruime afwijzingsgronden is het voor de
cliënt niet mogelijk om zijn rechtspositie te bepalen of te voorzien. Bovendien is met dit artikel invulling
gegeven aan de verplichting van artikel 2.1.3, tweede lid onder a van de wet, omdat is aangegeven op
grond van welke criteria iemand voor een maatwerkvoorziening in aanmerking kan komen.
Ad. a
De wet kent niet een bepaling zoals die wel was opgenomen in artikel 2 van de Wmo 2007. Het is echter
wel van belang om een duidelijke afbakening te hebben met andere wetten. Vandaar dat deze bepaling
in de verordening is opgenomen. Voor zover er met betrekking tot de problematiek die in het gegeven
geval aanleiding geeft voor de noodzaak tot ondersteuning, een voorziening op grond van een andere
wettelijke bepaling bestaat, wordt er geen maatwerkvoorziening toegekend.
Uit de jurisprudentie tot stand gekomen ten tijde van de Wmo 2007 volgt dat de cliënt aanspraak moet
hebben op de voorziening, om te kunnen spreken van een voorliggende voorziening (CRvB 09-11-2011, nr.
11/3583 WMO en CRvB 28-09-2011, nr. 10/2587 WMO). Dat wil niet zeggen dat cliënt de voorziening
daadwerkelijk moet hebben, maar dat hij daarop aanspraak heeft. Er is geen sprake van een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>voorliggende voorziening indien de voorziening op grond van een andere wettelijke bepaling is afgewezen
(CRvB 03-08-2011, nr. 11/517 WMO) of indien vaststaat dat cliënt daarvoor niet in aanmerking komt
(CRvB 19-04-2010, nr. 09/1082 WMO).
Indien de voorziening op grond van een andere specifieke wettelijke regeling slechts gedeeltelijk voor
vergoeding in aanmerking komt, is er sprake van een voorliggende voorziening (CRvB 22-05-2013, nr.
10/6782 WMO). De cliënt kan dan niet voor het overige gedeelte van de kosten een beroep doen op de
Wmo.
Het is niet duidelijk hoe de rechter zal oordelen over deze verordeningsbepaling. Om die reden is de
bepaling als optioneel bestempeld.
Ad. b
Dit betreft de herhaling van het algemene toetsingskader, zoals dat in de wet centraal staat. Door het
hier te herhalen kan het dienst doen als afwijzingsgrond.
Ad. c
Een algemene voorziening gaat voor op verstrekking van een maatwerkvoorziening. Ook dit is een
uitvloeisel van het algemene toetsingskader van de wet. Het is hier opgenomen om dienst te doen als
afwijzingsgrond.
Ad. d
Het is niet de bedoeling dat de gemeentelijke overheid voorzieningen verstrekt, waarvan gelet op de
omstandigheden van de cliënt, aannemelijk is te achten dat deze daarover, ook als hij of zij geen
beperkingen had, zou (hebben kunnen) beschikken (zie o.a. CRvB 03-07-2001, nr. 00/764 WVG, CRvB 16-
04-2008, nr. 06/4668 WVG, CRvB 14-07-2010, nr. 09/562 WVG en Rechtbank Arnhem 16-08-2012, nr. AWB
11/5564).
Het college moet steeds onderzoeken of een voorziening ook algemeen gebruikelijk is voor de cliënt (zie
CRvB 17-11-2009, nr. 08/3352 WMO). De beoordeling of sprake is van een algemeen gebruikelijke
voorziening voor de cliënt ziet op het beantwoorden van de vraag of de cliënt over de voorziening zou
(hebben kunnen) beschikken als hij geen beperkingen zou hebben gehad. Bij die beoordeling kunnen, zo
blijkt uit de jurisprudentie, de volgende criteria een rol spelen:
Is de voorziening gewoon te koop?
Is de prijs van de voorziening vergelijkbaar met soortgelijke producten die algemeen gebruikelijk worden
geacht?
Is de voorziening specifiek voor personen met een beperking ontworpen?
Ad. f
Hier wordt gedoeld op de situatie dat de cliënt een voorziening aanvraagt nadat deze reeds door de
cliënt gerealiseerd of aangekocht is. Omdat het college dan geen mogelijkheden meer heeft de
voorziening volgens het vastgestelde beleid te verstrekken, noch anderszins invloed heeft op de te
verstrekken voorziening, kan in deze situatie de voorziening worden geweigerd. Door deze regeling wordt
voorkomen dat een voorziening waar vroegtijdig mee is begonnen uiteindelijk niet overeenstemt met
hetgeen het college als goedkoopst adequate voorziening beschouwt.
Ad. g en h
In dit onderdeel wordt aangegeven dat de aanvraag geweigerd kan worden als het gaat om een
vergoeding of verstrekking die reeds eerder heeft plaatsgehad, terwijl het de cliënt verwijtbaar is dat
het middel verloren is gegaan, bijvoorbeeld door roekeloosheid of verwijtbare onachtzaamheid, dus niet
indien de cliënt geen schuld treft. Ook hier kan de eigen verantwoordelijkheid van een cliënt een rol
spelen. Indien bijvoorbeeld in een woning een verstelbare keuken of een andere dure voorziening is
aangebracht heeft dit gevolgen voor de te verzekeren waarde van de opstal. Dit risico dient in de
opstalverzekering gedekt te worden. Indien vervolgens bij brand blijkt dat de woning onvoldoende
verzekerd is, dan kan op dat moment geen beroep op deze verordening worden gedaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>De maatwerkvoorziening is gericht op een individuele cliënt. Het past hier niet om generieke
voorzieningen te treffen. Daarvoor zijn de algemene maatregelen en algemene voorzieningen geschikte
instrumenten.
Ad. h
De eigen verantwoordelijkheid van cliënten speelt een prominentere rol in de Wmo, getuige bijvoorbeeld
CRvB 21-5-2012, nr. 11/5321 WMO. Onderdeel h is optioneel opgenomen om de eigen
verantwoordelijkheid daadwerkelijk weer te geven in de verordening zodat het kan dienen als
beoordelings- en afwijzingsgrond. De CRvB heeft echter herhaaldelijk (zo ook in de hier genoemde
uitspraak) geoordeeld dat de eigen verantwoordelijkheid binnen de Wmo een grote rol speelt, zodat een
grondslag niet expliciet nodig lijkt te zijn.
De in het tweede lid opgenomen gronden zijn specifiek van toepassing op maatwerkvoorzieningen ter
ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie.
In het derde lid zijn enkele afwijzingsgronden opgenomen die specifiek zien op een maatwerkvoorziening
die onder de Wmo 2007 zouden worden aangeduid met de term 'woonvoorziening', een term die binnen
de Wmo 2015 ook gebruikt kan worden. Hier is ook de term voorzienbaarheid ondergebracht om een
woningaanpassing te toetsen aan voorzienbaarheid. De term wordt verder uitgewerkt in de beleidsregels.
In het vierde lid heeft het primaat van collectief vervoer een grondslag gekregen. Wanneer dit in de
gemeente niet aanwezig is, hoeft het artikellid uiteraard niet overgenomen te worden.
Artikel 4:5 Oproep personen
Lid 1 van dit artikel in de verordening bepaalt dat het college bevoegd is de degene door of namens wie
een melding is gedaan of door of namens wie een aanvraag is ingediend, alsmede diens huisgenoten op te
roepen in persoon te verschijnen en te bevragen op een door het college te bepalen plaats en tijdstip en
te laten onderzoeken en/of bevragen door een of meer daartoe aangewezen deskundigen. Dit alles met
de beperking dat dit in het belang moet zijn van de beoordeling van de aanspraak op een voorziening
Artikel 4:6 Beschikking
De cliënt moet op basis van de beschikking die hij ontvangt de informatie krijgen die nodig is om zijn
rechtspositie te bepalen en te begrijpen. Hiervoor is nodig dat de beschikking de cliënt goed en volledig
informeert. In dit artikel zijn de essentialia opgenomen die in ieder geval in de beschikking moeten
worden opgenomen.
Artikel 4:7 Persoonsgebonden budget
Het college kan op grond van artikel 2.3.6 van de wet een pgb verstrekken. Als aan alle wettelijke
voorwaarden daartoe is voldaan, kan zelfs van een verplichting van het college worden gesproken. Van
belang is dat een pgb alleen wordt verstrekt indien de cliёnt dit gemotiveerd vraagt (zie artikel 2.3.6,
tweede lid, onder b). Met behoud van de motivatie-eis wordt geborgd dat duidelijk is dat het de
beslissing van de aanvrager zelf is om een pgb aan te vragen (zie de toelichting op amendement
Voortman c.s., Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 103).
In de volgende leden wordt gehoor gegeven aan artikel 2.1.3, tweede lid, onder b, van de wet. Hierin
staat dat in de verordening in ieder geval wordt bepaald op welke wijze de hoogte van een pgb wordt
vastgesteld, waarbij geldt dat de hoogte toereikend moet zijn. In de memorie van toelichting
(Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 39) is vermeld dat de gemeente bijvoorbeeld kan bepalen
dat het pgb niet hoger mag zijn dan een percentage van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn
aan het verlenen van adequate ondersteuning in natura. Gemeenten hebben daarmee ook de
mogelijkheid om differentiatie aan te brengen in de hoogte van het pgb. Gemeenten kunnen
verschillende tarieven hanteren voor verschillende vormen van ondersteuning en voor verschillende typen
hulpverleners. Gemeenten kunnen bij het vaststellen van tarieven in de verordening bijvoorbeeld
onderscheid maken tussen ondersteuning die wordt geleverd door het sociale netwerk, door
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>hulpverleners die werken volgens de kwaliteitsstandaarden en hulpverleners die dat niet doen (zoals
werkstudenten, zzp’ers zonder diploma’s e.d.).
Een aanvraag voor een pgb kan geweigerd worden voor zover de kosten van het pgb hoger zijn dan de
kosten van de maatwerkvoorziening (artikel 2.3.6, vijfde lid, onder a, van de wet). De situatie waarin het
door de cliënt beoogde aanbod duurder is dan het aanbod van het college betekent dus niet bij voorbaat
dat het pgb om die reden geheel geweigerd kan worden. Cliënten kunnen zelf bijbetalen wanneer het
tarief van de door hen gewenste aanbieder duurder is dan het door het college voorgestelde aanbod. Het
college kan het pgb slechts weigeren voor dat gedeelte dat duurder is dan het door het college
voorgestelde aanbod. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen doordat de gemeente vanwege inkoopvoordelen
maatwerkvoorzieningen al snel goedkoper zal kunnen leveren dan wanneer iemand zelf ondersteuning
inkoopt met een pgb. Daarbij kan gedacht worden aan vervoers- of opvangvoorzieningen.
Een pgb is gemiddeld genomen ook goedkoper dan zorg in natura omdat er minder overheadkosten
hoeven te worden meegerekend. De maximale hoogte van een pgb is in de verordening begrensd op de
kostprijs van de in de betreffende situatie goedkoopst adequate door het college ingekochte
maatwerkvoorziening in natura.
Ten aanzien van het vierde lid is van belang dat in de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken
II 2013/14, 33 841, nr. 34) de regering heeft aangegeven dat onder dit sociale netwerk ook mantelzorgers
kunnen vallen. Wel is de regering van mening dat de beloning van het sociale netwerk in elk geval
beperkt moet blijven tot die gevallen waarin het de gebruikelijke hulp overstijgt en dit aantoonbaar tot
betere en effectievere ondersteuning leidt en aantoonbaar doelmatiger is. Overeenkomstig de huidige
Wmo-praktijk met betrekking tot informele hulp wordt hierbij in ieder geval gedacht aan diensten (zorg
van mantelzorgers bijvoorbeeld). Informele hulp bij hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere
maatregelen is minder goed denkbaar. Ingeval ook hiervoor een pgb wordt aangevraagd is voor
gemeenten van belang dat slechts een pgb wordt verstrekt indien naar het oordeel van het college is
gewaarborgd dat de in te kopen diensten, hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere maatregelen
veilig, doeltreffend en cliëntgericht worden verstrekt (artikel 2.3.6, tweede lid, onder c, van de wet). Bij
het beoordelen van de kwaliteit als bedoeld in artikel 2.3.6, tweede lid, onder c, van de wet weegt het
college mee of de diensten, hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere maatregelen in redelijkheid
geschikt zijn voor het doel waarvoor het persoonsgebonden budget wordt verstrekt (artikel 2.3.6, derde
lid, van de wet).
In het vijfde lid is geconcretiseerd welke termijn is verbonden aan de besteding van het
persoonsgebonden budget. Dit dient de rechtszekerheid en voorkomt de situatie waarin het recht
oneindig open zou moeten staan.
Artikel 4:8 Controle
Op grond van artikel 2.3.6 vierde lid dienen in de verordening regels te worden gesteld over de
bestrijding van ten onrechte ontvangen van maatwerkvoorzieningen of persoonsgebonden budget
alsmede van misbruik of oneigenlijk gebruik van de wet. Essentieel daarbij is dat het college periodiek
controles uitvoert naar het gebruik en de besteding van voorzieningen op grond van deze wet.
Paragraaf 4.3 Bijdrage in de kosten
Artikel 4:9 Bijdrage in de kosten
De gemeente mag van cliënten een bijdrage in de kosten vragen voor maatwerkvoorzieningen in natura
en in de vorm van een persoonsgebonden budget alsmede voor algemene voorzieningen. In het tweede lid
is het uitgangspunt benadrukt dat de bijdrage de kostprijs van de voorziening niet mag overstijgen: de
gemeente mag geen winst maken op de bijdragen. In het derde en vierde lid is uiteengezet hoe de
kostprijs tot stand komt. In het vijfde lid zijn de bedragen en percentages van het uitvoeringsbesluit van
overeenkomstige toepassing verklaard. In lid 6 is gevolg gegeven aan artikel 2.1.4, zevende lid, waar is
bepaald dat in de verordening wordt bepaald welke instantie de bijdrage voor een maatwerkvoorziening
in natura of in de vorm van een persoonsgebonden budget voor opvang vaststelt en int. In lid 7 en lid 8 is
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>de mogelijkheid van artikel 2.1.5, om de bijdrage ook aan de ouders van minderjarige cliënten op te
leggen, benut.
Paragraaf 4.4 Kwaliteit en veiligheid
Artikel 4:10 Kwaliteitseisen maatschappelijke ondersteuning
Deze bepaling betreft een uitwerking van de verordeningsplicht in artikel 2.1.3, tweede lid, onder c, van
de wet, waarin is bepaald dat in de verordening in ieder geval wordt bepaald welke eisen worden gesteld
aan de kwaliteit van voorzieningen, eisen met betrekking tot de deskundigheid van beroepskrachten
daaronder begrepen.
De regering legt de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van voorzieningen bij de gemeente en de
aanbieder. Het is aan de gemeente om in de verordening te bepalen welke kwaliteitseisen worden
gesteld aan aanbieders van voorzieningen. Die eisen zullen ook betrekking kunnen hebben op de
deskundigheid van het in te schakelen personeel. De regering benadrukt in de memorie van toelichting op
artikel 2.1.3, tweede lid, onder c, van de wet (Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3) dat de
kwaliteitseisen die zijn vervat in de artikelen 3.1 e.v. van de wet en die zich rechtstreeks tot aanbieders
richten, daarbij uitgangspunt zijn. De eis dat een voorziening van goede kwaliteit wordt verleend, biedt
veel ruimte voor de gemeenten om in overleg met organisaties van cliënten en aanbieders te werken aan
kwaliteitsstandaarden voor de ondersteuning.
In het eerste lid is een aantal voor de hand liggende kwaliteitseisen uitgewerkt. Het in het derde lid
genoemde jaarlijkse cliëntervaringsonderzoek is verplicht op grond van artikel 2.5.1, eerste lid, van de
wet.
Artikel 4:11 Verhouding prijs en kwaliteit levering voorziening door derden
Het college kan de uitvoering van de wet, met uitzondering van de vaststelling van de rechten en
plichten van de cliënt, door aanbieders laten verrichten (artikel 2.6.4, eerste lid, van de wet). Met het
oog op gevallen waarin dit ten aanzien van een voorziening gebeurt, moeten bij verordening regels
worden gesteld ter waarborging van een goede verhouding tussen de prijs voor de levering van een
voorziening en de eisen die worden gesteld aan de kwaliteit daarvan (artikel 2.6.6, eerste lid, van de
wet). Daarbij dient in ieder rekening gehouden te worden met de deskundigheid van de beroepskrachten
en de arbeidsvoorwaarden.
Om te voorkomen dat alleen gekeken wordt naar de laagste prijs voor de uitvoering worden in dit artikel
een aantal andere aspecten genoemd waarmee het college bij het vaststellen van tarieven (naast de
prijs) rekening dient te houden. Hiermee wordt bereikt dat een beter beeld ontstaat van reële kostprijs
voor de activiteiten die zij door aanbieders willen laten uitvoeren. Uitgangspunt is dat de aanbieder
kundig personeel inzet tegen de arbeidsvoorwaarden die passen bij de vereiste vaardigheden. Hiervoor is
ten minste een beeld nodig van de vereiste activiteiten en de arbeidsvoorwaarden die daarbij horen. Dit
biedt een waarborg voor werknemers dat hun werkzaamheden aansluiten bij de daarvoor geldende
arbeidsvoorwaarden.
Artikel 4:12 Meldingsregeling calamiteiten en geweld
In artikel 3.4, eerste lid, van de wet is bepaald dat de aanbieder bij de toezichthoudend ambtenaar,
bedoeld in artikel 6.1 van de wet onverwijld melding doet van iedere calamiteit die bij de verstrekking
van een voorziening heeft plaatsgevonden en van geweld bij de verstrekking van een voorziening. In
artikel 6.1 van de wet is bepaald dat het college personen aanwijst die zijn belast met het houden van
toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens de wet.
In aanvulling op het bovenstaande regelt dit artikel dat er door het college een regeling wordt opgesteld
over het doen van meldingen en dat de toezichthoudend ambtenaar deze meldingen onderzoekt en het
college adviseert over het voorkomen van verdere calamiteiten en het bestrijden van geweld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Paragraaf 4.5 Waardering mantelzorgers en tegemoetkoming meerkosten
Artikel 4:13 Jaarlijkse waardering mantelzorgers
Deze bepaling betreft een uitwerking van de verordeningsplicht in artikel 2.1.6 van de wet. Hierin is
opgenomen dat bij verordening wordt bepaald op welke wijze het college zorg draagt voor een jaarlijkse
blijk van waardering voor de mantelzorgers van cliënten in de gemeente.
Artikel 2.1.6 stelt dat het moet gaan om mantelzorgers van cliënten in de gemeente. Artikel 1.1.1 van de
wet definieert een cliënt als een persoon die gebruik maakt van een algemene voorziening,
maatwerkvoorziening of pgb, of door of namens wie een melding is gedaan. Het gaat dus ook om
mantelzorgers van cliënten die een hulpvraag hebben aangemeld, ook al is daar geen voorziening op basis
van deze wet uitgekomen. Voorts is de woonplaats van de cliënt bepalend, zodat het dus ook
mantelzorgers kan betreffen die in andere gemeenten wonen.
Artikel 4:13 Financiële tegemoetkoming meerkosten
In artikel 2.1.7 van de wet is opgenomen dat bij verordening kan worden bepaald dat door het college
aan personen met een beperking of chronische psychische of psychosociale problemen die daarmee
verband houdende aannemelijke meerkosten hebben, een tegemoetkoming wordt verstrekt ter
ondersteuning van de zelfredzaamheid en de participatie. In dit artikel is in lid 2 helder aangegeven
welke voorzieningen het betreft. Alleen hiervoor kan men een tegemoetkoming ontvangen.
Paragraaf 4.6 Klachten, medezeggenschap en inspraak
Artikel 4:15 Klachtregeling
In het eerste lid is een bepaling over klachten ten aanzien van aanbieders opgenomen. Een dergelijke
bepaling is verplicht op grond van artikel 2.1.3, tweede lid, onder e, van de wet, waarin is bepaald dat in
de verordening in ieder geval wordt bepaald ten aanzien van welke voorzieningen een regeling voor de
afhandeling van klachten van cliënten is vereist. De aanbieder is ten aanzien van de in de verordening
genoemde voorzieningen verplicht een klachtregeling op te stellen (artikel 3.2, eerste lid, onder a, van
de wet).
In de Memorie van Toelichting (Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 57-58) staat dat cliënten in
beginsel moeten kunnen klagen over alles wat hen niet aanstaat in de manier waarop zij zich bejegend
voelen. De cliënt kan ontevreden zijn over het gedrag van een gemeenteambtenaar, bijvoorbeeld over de
wijze waarop een gesprek is gevoerd of over diens (vermeende) gebrek aan deskundigheid. Is de cliënt
niet tevreden over een gedraging van de aanbieder, dan kan het ook gaan om bijvoorbeeld de kwaliteit
van de geleverde maatschappelijke ondersteuning (in verband met de deskundigheid van de medewerker
of een bepaalde houding of uitlating, gebrekkige communicatie of (on)bereikbaarheid van de aanbieder).
Het ligt voor de hand dat cliënten die zich benadeeld voelen zo veel mogelijk deze klacht eerst bij de
betreffende aanbieder deponeren. Zij moeten erop kunnen vertrouwen dat de aanbieder de klacht snel in
behandeling neemt en de klacht ook snel afhandelt. Daar waar de afhandeling niet naar wens is, staat de
weg naar de gemeente voor het indienen van de klacht open.
In het tweede lid is een aantal instrumenten voor het college aangegeven om te zorgen dat de
verplichting tot medezeggenschap door aanbieders goed wordt uitgevoerd
Artikel 4:16 Medezeggenschap
Dit artikel geeft uitvoering aan artikel 2.1.3, tweede lid, onder f, van de wet, waarin is bepaald dat in
ieder geval moet worden bepaald ten aanzien van welke voorzieningen een regeling voor
medezeggenschap van cliënten over voorgenomen besluiten van de aanbieder welke voor de gebruikers
van belang zijn, vereist is.
In dit artikel gaat het dus om medezeggenschap van cliënten tegenover de aanbieder. Voorheen moest de
aanbieder voldoen aan de in de Wet klachtrecht cliënten en de Wet medezeggenschap cliënten
zorginstellingen (Wmcz) gestelde regels. Onder de Wmcz werd inspraak tegenover de aanbieder reeds
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>verwezenlijkt via de cliëntenraad. Onder de Wmo 2015 is het stellen van regels geheel aan gemeenten
overgelaten.
In het eerste lid is dit uitgewerkt door te bepalen dat aanbieders een regeling voor medezeggenschap
dienen vast te stellen. De aanbieder is ten aanzien van de in de verordening genoemde voorzieningen
verplicht een medezeggenschapsregeling op te stellen (artikel 3.2, eerste lid, onder b, van de wet).
In het tweede lid is een aantal instrumenten voor het college aangegeven om te zorgen dat de
verplichting tot medezeggenschap door aanbieders goed wordt uitgevoerd.
Paragraaf 4.7 Overgangsrecht en slotbepalingen
Artikel 4:17 Nadere regels en hardheidsclausule
Juist omdat het in de Wmo om maatwerk gaat zal het college er niet aan ontkomen om, ook al is er een
zorgvuldige afweging gemaakt, uiteindelijk toch te beoordelen of deze afweging niet leidt tot
onbillijkheden van overwegende aard. Deze afweging zal minder vaak voorkomen dan in normale
omstandigheden te verwachten is, Immers, bij de afwegingen gaat het al om een zeer persoonlijke
beoordeling. Als desondanks die zeer persoonlijke afweging toch nog sprake is van een niet billijke
situatie is de hardheidsclausule een vangnet. Daarbij kan de aanvrager ook een beroep doen op deze
clausule. Wordt de hardheidsclausule vaker voor één onderwerp gebruikt dan kan men zich afvragen of
het beleid terzake niet aangepast zou moeten worden.
Artikel 4:18 Overgangsrecht
De wet zelf bevat overgangsrecht voor cliënten die vanuit de AWBZ overgaan naar de Wmo, zie de
artikelen 8.1 tot en met 8.4. In dit artikel is het overgangsrecht op gemeentelijk niveau geregeld. In het
tweede lid is duidelijk gemaakt dat bestaande rechten doorlopen, totdat een nieuwe beoordeling heeft
plaatsgevonden. In het derde lid is als hoofdregel neergelegd dat aanvragen die nog bij het college in
behandeling zijn, op grond van deze verordening beoordeeld zullen worden. Omdat dit voor de cliënt
nadelige gevolgen kan hebben, is in het vierde lid bepaald dat de vorige verordening gebruikt mag
worden, als dit evident voordeliger is voor de cliënt. Dit moet voorkomen dat de cliënt gedupeerd is als
zijn aanvraag enige tijd bij het college in behandeling is geweest en zijn rechtspositie door het
tijdverloop wordt aangetast.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 5. Jeugd
Algemeen
Dit hoofdstuk van de verordening geeft uitvoering aan de Jeugdwet. Deze wet maakt onderdeel uit van
de bestuurlijke en financiële decentralisatie naar gemeenten van de jeugdzorg, de Jeugd-GGZ, de zorg
voor verstandelijk beperkte jeugdigen en de begeleiding en persoonlijke verzorging van jeugdigen.
Daarnaast wordt met deze wet een omslag gemaakt van een stelsel gebaseerd op een wettelijk recht op
zorg (aanspraak) naar een stelsel op basis van een voorzieningenplicht voor gemeenten (voorziening), op
een wijze zoals eerder is gebeurd met de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). Het wettelijke
recht op jeugdzorg en individuele aanspraken op jeugdzorg worden hierbij vervangen door een
voorzieningenplicht waarvan de aard en omvang in beginsel door de gemeente worden bepaald
(maatwerk). Het doel van het jeugdzorgstelsel blijft echter onverminderd overeind: jeugdigen en ouders
krijgen waar nodig tijdig bij hun situatie passende hulp, met als beoogd doel ervoor te zorgen de eigen
kracht van de jeugdige en het zorgend en probleemoplossend vermogen van het gezin te versterken.
De Jeugdwet schrijft in de artikelen 2.9, 2.10 en 2.12 voor dat de gemeenteraad per verordening in ieder
geval regels opstelt:
 over de door het college te verlenen individuele voorzieningen en overige (jeugdhulp)voorzieningen;
 met betrekking tot de voorwaarden voor toekenning, de wijze van beoordeling van en de
    afwegingsfactoren bij een individuele voorziening;
 over de wijze waarop de toegang tot en de toekenning van een individuele voorziening wordt
    afgestemd met andere voorzieningen op gebied van zorg, onderwijs, maatschappelijke ondersteuning,
    werk en inkomen;
 over de wijze waarop de hoogte van een persoonsgebonden budget wordt vastgesteld;
 voor de bestrijding van het ten onrechte ontvangen van een individuele voorziening of
    persoonsgebonden budget, alsmede van misbruik of oneigenlijke gebruik van de Jeugdwet;
 over de wijze waarop ingezetenen worden betrokken bij de uitvoering van de Jeugdwet, en
 ter waarborging van een goede verhouding tussen de prijs voor de levering en de eisen die worden
    gesteld aan de kwaliteit van jeugdhulp, kinderbeschermingsmaatregelen of jeugdreclassering, waar
    het college ten aanzien daarvan de uitvoering van de Jeugdwet door derden laat verrichten. Hierbij
    dient rekening gehouden te worden met de deskundigheid van de beroepskrachten en de toepasselijke
    arbeidsvoorwaarden.
Artikel 2.9 van de Jeugdwet biedt verder ruimte om met inachtneming van het bepaalde bij of krachtens
de Jeugdwet andere regels te stellen. Deze verordening maakt hier spaarzaam gebruik van; om een meer
compleet beeld te geven van de rechten en plichten van burgers en de gemeente. Daarnaast kan op
grond van artikel 8.1.1, vierde lid, bij verordening bepaald worden onder welke voorwaarden de persoon
aan wie een persoonsgebonden budget wordt verstrekt, de jeugdhulp kan betrekken van een persoon die
behoort tot zijn sociale netwerk.
Deze verordening kan niet los worden gezien van het beleidsplan, dat de raad op grond van artikel 2.2
van de Jeugdwet eveneens dient vast te stellen. In dit beleidsplan wordt het door het gemeentebestuur
te voeren beleid vastgelegd met betrekking tot preventie en jeugdhulp, de uitvoering van
kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering.
Toeleiding naar de jeugdhulp
De toeleiding naar de jeugdhulp kan op verschillende manieren plaatsvinden.
Vrij toegankelijk
In de verordening is onderscheid gemaakt tussen overige (vrij-toegankelijke) en individuele (niet vrij-
toegankelijke) voorzieningen op het gebied van jeugdhulp (zie artikel 5:1, eerste, respectievelijk tweede
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>lid). Voor een deel van de hulpvragen zal volstaan kunnen worden met een vrij-toegankelijke
voorziening. Hier kan de inwoner gebruik van maken zonder dat zij daarvoor een verwijzing of een
besluit van de gemeente nodig hebben. De inwoner kan zich voor deze jeugdhulp dus rechtstreeks tot de
jeugdhulpaanbieder wenden.
Toegang jeugdhulp via de gemeente
Ook kan een hulpvraag van een inwoner binnenkomen bij de gemeente. De beslissing door de gemeente
welke zorg een inwoner precies nodig heeft, komt vervolgens tot stand in overleg met die inwoner. In
een gesprek tussen een door de gemeente ingezette deskundige en de inwoner zal gekeken worden wat
de inwoner eventueel zelf of met behulp van zijn netwerk kan doen aan het probleem. Als aanvullend
daarop een voorziening op het gebied van jeugdhulp nodig is, dan zal eerst gekeken worden of dit een
vrij-toegankelijke voorziening is of een niet vrij-toegankelijke voorziening. Is het laatste het geval dan
neemt deze deskundige, namens het college, een besluit en verwijst hij de inwoner door naar de
jeugdhulpaanbieder die volgens de deskundige de aangewezene is om de betreffende problematiek aan
te pakken.
Toegang via de huisarts, de jeugdarts en de medisch specialist
De Jeugdwet regelt daarnaast dat de jeugdhulp toegankelijk is na een verwijzing door de huisarts, de
jeugdarts en de medisch specialist. Na een dergelijke verwijzing staat echter nog niet vast welke
specifieke behandelvorm van jeugdhulp (dus bijvoorbeeld welke therapie) een inwoner precies nodig
heeft. Een inwoner kan op dat moment terecht bij de jeugdhulpaanbieders die de gemeente heeft
ingekocht. In de praktijk zal het de jeugdhulpaanbieder zelf zijn die op basis van zijn professionele
autonomie na de verwijzing beoordeelt welke voorziening precies nodig is (de behandelvorm), hoe vaak
iemand moet komen (de omvang) en hoe lang (de duur). Bij deze beoordeling dient de
jeugdhulpaanbieder zich te houden aan de afspraken die hij daarover met de gemeente heeft gemaakt in
het kader van de contract- of subsidierelatie. Deze afspraken zien op hoe de gemeente haar regierol kan
waarmaken en op de omvang van het pakket. Deze afspraken zullen verder ook ingaan op hoe de artsen
en de gemeentelijke toegang goed van elkaar op de hoogte zijn van de doorverwijzing of behandeling van
een kind, zodat de integrale benadering rond het kind en het principe van 1 gezin – 1 regisseur – 1 plan,
met name bij multiproblematiek, kan worden geborgd en er geen nieuwe ‘verkokering’ zal plaatsvinden,
waarbij professionals niet goed van elkaar weten dat zij bij het gezin betrokken zijn. Daarnaast zal de
jeugdhulpaanbieder rekening moeten houden met de regels die de gemeente bij verordening heeft
gesteld. Deze verordening regelt welk aanbod van de gemeente alleen via verwijzing of met een besluit
van de gemeente toegankelijk is (zie artikel 2). Omdat de gemeente verder geen nadrukkelijke rol speelt
in bij de toegang via de huisarts, de jeugdarts en de medisch specialist, regelt deze slechts een enkel
aspect met betrekking tot het proces (zie artikel 3). Artikel 9 en verder zijn wel van overeenkomstige
toepassing.
Toegang via de gecertificeerde instelling, de kinderrechter, het openbaar ministerie en de directeur of
de selectiefunctionaris van de justitiële jeugdinrichting
Een andere ingang tot de jeugdhulp is via de gecertificeerde instelling, de kinderrechter (via een
kinderbeschermingsmaatregel of een maatregel tot jeugdreclassering), het openbaar ministerie en de
directeur of de selectiefunctionaris van de justitiële jeugdinrichting. De gecertificeerde instelling is
verplicht om bij de bepaling van de in te zetten jeugdhulp in het kader van een door de rechter
opgelegde kinderbeschermingsmaatregel of jeugdreclassering te overleggen met de gemeente. Uiteraard
kan bij dit overleg een kostenafweging plaatsvinden. De gemeente is op haar beurt vervolgens gehouden
de jeugdhulp in te zetten die deze partijen nodig achten ter uitvoering van de
kinderbeschermingsmaatregel of de jeugdreclassering. Deze leveringsplicht van de gemeente vloeit voort
uit het feit dat uitspraken van rechters te allen tijde moeten worden uitgevoerd om rechtsgelijkheid en
rechtszekerheid te kunnen garanderen. Ook hier geldt dat de gecertificeerde instelling in beginsel
gebonden is aan de jeugdhulp die de gemeente heeft ingekocht. Als de kinderrechter een
ondertoezichtstelling of gezagsbeëindiging uitspreekt, wijst hij gelijktijdig in de beschikking de
gecertificeerde instelling aan die de maatregel gaat uitvoeren. Dit kan de rechter juist omdat de raad
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>voor de kinderbescherming in zijn verzoekschrift een concreet advies geeft over welke gecertificeerde
instelling de maatregel zou moeten uitvoeren. De raad voor de kinderbescherming neemt een
gecertificeerde instelling in zijn verzoekschrift op die na overleg met de gemeente en gezien de concrete
omstandigheden van het geval hiervoor het meest geschikt lijkt. De raad voor de kinderbescherming is
verplicht om hierover met de gemeente te overleggen. Deze toegang wordt al in de Jeugdwet zelf
geregeld en komt verder dus niet terug in deze verordening.
Toegang via de advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling (AMHK)
Ten slotte vormt ook het AMHK een toegang tot onder andere jeugdhulp. Het AMHK geeft advies over
vermoedens en gevallen van huiselijk geweld en kindermishandeling, onderzoekt indien nodig op basis
van een melding of er sprake is van kindermishandeling, motiveert zo nodig ouders tot accepteren van
jeugdhulp en legt daartoe contacten met de hulpverlening. Deze toegang wordt al in de Jeugdwet zelf
geregeld en komt verder dus niet terug in deze verordening.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 5:2 Vormen van jeugdhulp
Dit artikel geeft een nadere uitwerking van de verplichte delegatiebepaling van artikel 2.9, onder a, van
de wet, waarin is bepaald dat de gemeente bij verordening regels stelt over de door het college te
verlenen individuele voorzieningen en overige (jeugdhulp)voorzieningen. Uit de memorie van toelichting
op de wet (Kamerstukken II 2012/13, 33 684, nr. 3) komt naar voren dat de burger recht heeft op een
duidelijk beeld van het aanbod van voorzieningen binnen de gemeente.
Het begrip 'voorziening' is een lastig te vatten begrip. De wetgever waagt zich dan ook niet aan een
definitie, maar geeft wel in de memorie van toelichting aan dat de door de gemeente te treffen
voorziening zowel een algemene, vrij toegankelijke voorziening kan zijn als een individuele voorziening.
Een individuele voorziening zal vaak betrekking hebben op meer gespecialiseerde zorg. De gemeente
bepaalt zelf welke hulp vrij toegankelijk is en welke niet. Voor de niet vrij toegankelijke vormen van
ondersteuning zal door de gemeente (artikel 2:1 tot en met artikel 2:10) of door de huisarts, medisch
specialist of jeugdarts en de jeugdhulpaanbieder (artikel 5:2) eerst beoordeeld moeten worden of de
jeugdige of zijn ouders deze ondersteuning daadwerkelijk nodig hebben.
Voorzieningen in de zin van de Jeugdwet zijn gerelateerd aan de drieledige wettelijke definitie van
jeugdhulp (zie de toelichting op artikel 1:1). Een voorziening kan derhalve een breed spectrum van
verschillende soorten ondersteuning, hulp en zorg omvatten. Een beschrijving is gewenst omdat de
wetgever gemeenten opdraagt ervoor te zorgen dat de burger zich een beeld kan vormen van de
voorzieningen in het kader van jeugdhulp.
Artikel 5:3 Toegang jeugdhulp via de huisarts, medisch specialist of jeugdarts
In artikel 2.6, eerste lid, onderdeel g, van de Jeugdwet is geregeld dat, naast de gemeentelijk
georganiseerde toegang tot jeugdhulp, ook de directe verwijzingsmogelijkheid door de huisarts, medisch
specialist en jeugdarts naar de jeugdhulp blijft bestaan. Dit laatste geldt zowel voor de vrij-
toegankelijke (overige) voorzieningen als de niet vrij-toegankelijke (individuele) voorzieningen. Met een
dergelijke verwijzing kan de inwoner rechtstreeks aankloppen bij de jeugdhulpaanbieder. In de praktijk
zal het de jeugdhulpaanbieder (bijvoorbeeld de jeugdpsychiater, de gezinswerker of orthopedagoog) zijn
die na de verwijzing (stap 1) beoordeelt welke jeugdhulp precies nodig is. Deze bepaalt in overleg met
de inwoner daadwerkelijk de concrete inhoud, vorm, omvang en duur van de benodigde jeugdhulp. Deze
aanbieder stelt dus feitelijk vast wat naar zijn oordeel de inhoud van de benodigde voorziening dient te
zijn en hij zal zijn oordeel mede baseren op de protocollen en richtlijnen die voor een professional de
basis van zijn handelen vormen (stap 2). Zie ook de algemene toelichting.
Als de jeugdige of zijn ouders dit wensen òf in het uitzonderlijke geval dat het college een besluit
neemt dat afwijkt van het oordeel van de jeugdhulpaanbieder, legt het college de te verlenen
individuele voorziening, dan wel het afwijzen daarvan, vast in een beschikking aan de jeugdige of
zijn ouders. Op die manier wordt de jeugdige en zijn ouders de benodigde rechtsbescherming
geboden en wordt voorkomen dat het college talloze beschikkingen moet afgeven die hetzelfde
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>luiden als hetgeen de jeugdige of zijn ouders naar het oordeel van de jeugdhulpaanbieder nodig
hebben.
Artikel 5:4 Voorwaarden voor het toekennen van individuele voorzieningen
In dit artikel wordt duidelijk gemaakt welke afwegingsfactoren het college hanteert bij toekenning van
individuele voorzieningen. Hierbij is het voor het college van belang de mate van ‘eigen kracht’ en het al
of niet gedeeltelijk gebruik kunnen maken van een overige of andere voorziening, goed te beoordelen.
Artikel 5:5 Inhoud beschikking
Indien de inwoner een formele aanvraag bij het college indient (artikel 2:6) of er overeenkomstig artikel
5:2, tweede lid, een beschikking afgegeven wordt, dient het college een schriftelijke beschikking op te
stellen, waartegen zij bezwaar en beroep op grond van de AWB kunnen indienen. Uitgangspunt van de
wetten is dat de inwoner een voorziening in ‘natura’ krijgt. Indien gewenst door de jeugdige of zijn
ouders bestaat echter de mogelijkheid van het toekennen van een pgb.
Het eerste lid bevestigt de regeling van deze onderwerpen in de Jeugdwet, wet maatschappelijke
ondersteuning en de AWB en is hier opgenomen in het belang van burgers om hen in de verordening een
zo compleet mogelijk beeld te geven van hun rechten en plichten. De mogelijkheid om bezwaar in te
dienen tegen de beschikking en ook de daarop volgende mogelijkheid van beroep bij de rechter is
geregeld in de AWB en geldt in beginsel voor alle beschikkingen. Indien een inwoner in bezwaar en
beroep wil gaan, hebben zij op grond van de AWB het recht op het indienen van een aanvraag, waarmee
een voor bezwaar en beroep vatbaar besluit kan worden uitgelokt. Ook de weigering, of het te lang
uitblijven van een beschikking, geeft de burger op grond van de AWB de ingang van bezwaar en beroep.
In de beschikking wordt alleen ter informatie opgenomen dat een ouderbijdrage is verschuldigd (vierde
lid). De vaststelling en inning geschiedt door het bestuursorgaan dat namens de gemeente met de inning
is belast.
Artikel 5:6 Regels voor persoonsgebonden budget
Bij nota van wijziging (Kamerstukken II 2013/14 33 684, nr. 11, artikel MM) is de regeling in artikel 8.1.1
van de wet voor het pgb aangepast (“gestandaardiseerd”) aan de verwante regelgeving met betrekking
tot de maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015), In deze regeling stond dat een pgb slechts wordt
verstrekt indien aan de in het derde lid gestelde voorwaarden is voldaan. Bij amendement
Bergkamp/Voortman (Kamerstukken II 2013/14 33 684, nr. 109) is het woord ‘slechts’ geschrapt omdat
dit een onnodige en overbodige inperking van het recht op een pgb leek te suggereren. Bij amendement
Bisschop en Voortman (Kamerstukken II 2013/14 33 684, nr. 100) is het vijfde lid zo aangepast dat
duidelijk is geworden dat inwoners zelf kunnen bijbetalen wanneer het tarief van de door hen gewenste
aanbieder duurder is dan de in de betreffende situatie goedkoopst adequate door het college te bieden
individuele voorziening in natura. Het college kan het pgb slechts weigeren voor dat gedeelte dat
duurder is dan deze door het college te bieden individuele voorziening in natura.
In het eerste lid is een verwijzing opgenomen naar het centrale pgb-artikel (8.1.1 )van de wet. Dit lid is
opgenomen teneinde in de verordening een compleet beeld van rechten en plichten van de inwoner te
geven. In het eerste lid is verankerd dat het college op grond van artikel 8.1.1 van de Jeugdwet een pgb
kan verstrekken. Als aan alle wettelijke voorwaarden daartoe is voldaan, kan zelfs van een verplichting
van het college worden gesproken. Voor gemeenten is ondermeer van belang dat een pgb slechts wordt
verstrekt indien de inwoner gemotiveerd kan aantonen dat de individuele voorziening die door een
aanbieder wordt geleverd, niet passend is (zie artikel 8.1.1, derde lid, onder b ).
Het tweede tot en met vierde lid berusten op artikel 2.9, onder c, van de Jeugdwet. In deze
wetsbepaling staat dat in de verordening in ieder geval wordt bepaald op welke wijze de hoogte van een
pgb wordt vastgesteld.
In artikel 8.1.1, vijfde lid, onderdeel a, van de Jeugdwet is bepaald dat het college een pgb kan weigeren
voor zover de kosten van het betrekken van de hulp van derden hoger zijn dan de kosten van de
individuele voorziening. Zo wordt voorkomen dat inkoopvoordelen zouden wegvallen als te veel personen
zelf ondersteuning willen inkopen met een pgb. Een pgb is gemiddeld genomen ook goedkoper dan zorg
in natura omdat er minder overheadkosten hoeven te worden meegerekend. De maximale hoogte van een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>pgb is in de verordening begrensd op de kostprijs van de in de betreffende situatie goedkoopst adequate
door het college ingekochte individuele voorziening in natura.
Artikel 5:7 Nieuwe feiten en omstandigheden, herziening, intrekking of terugvordering
Deze bepaling is een uitwerking van de bij nota van wijziging ( Kamerstukken II 2013/14 33 684, nr. 11,
artikel D) ingevoegde verplichte delegatiebepaling van artikel 2.9, onder d, van de Jeugdwet, waarbij is
bepaald dat de gemeente bij verordening regels stelt voor de bestrijding van het ten onrechte ontvangen
van een individuele voorziening, alsmede van misbruik of oneigenlijk gebruik van de wet. Ook deze
bepaling beoogt het standaardiseren met de regelgeving met betrekking tot de aan elkaar verwante
beleidsterreinen van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Zie ook de toelichting onder artikel
10.
In de toelichting op de nota van wijziging is voorts vermeld dat het tot de gemeentelijke
verantwoordelijkheid behoort misbruik van de geboden voorzieningen te voorkomen en, waar nodig, op
te treden tegen onterecht gebruik van individuele voorzieningen of persoonsgebonden budgetten. Een
zorgvuldig gebruik van collectieve middelen is wezenlijk voor het draagvlak daarvan. De artikelen 8.1.2
tot en met 8.1.4 (oorspronkelijk genummerd: 8.1.1a tot en met 8.1.1c) zijn eveneens bij nota van
wijziging en ter standaardisering van de regelgeving aan het wetsvoorstel toegevoegd.
Het eerste lid berust mede op artikel 8.1.2, eerste lid, van de wet. Ook de overige onderdelen van artikel
8.1.2 en artikel 8.1.3 en 8.1.4 geven handen en voeten aan de bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruik en zijn opgenomen in deze verordening. De wettekst van de artikelen 8.1.2 tot en met 8.1.4 is
veelal beperkt tot de pgb. Waar mogelijk en zinvol, is dit ter uitwerking van de delegatiebepaling in
artikel 2.9, onder d, van de Jeugdwet, in de verordening uitgebreid tot de individuele voorziening in
natura. Hiervoor kan ook steun gevonden worden in de tekst van de toelichting op artikel 8.1.2, waarbij
is vermeld dat de in het eerste lid geregelde inlichtingenverplichting als uitgangspunt heeft dat van de
inwoner aan wie een individuele voorziening of een daaraan gekoppeld pgb is verstrekt, verlangd kan
worden dat hij voldoende gegevens en inlichtingen verstrekt om het college in staat te stellen te
beoordelen of het beroep op die individuele voorziening of het daaraan gekoppelde pgb terecht is
gedaan. Indien het de inwoner redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat er feiten en omstandigheden, of
daarin opgetreden wijzigingen, zijn die van invloed kunnen zijn op de toekenning van de individuele
voorziening of het daaraan gekoppelde pgb, dient hij dit onverwijld aan het college te melden. Verstrekt
hij niet onverwijld uit eigen beweging of op verzoek van het college alle gevraagde inlichtingen en
bewijsstukken, dan heeft dat gevolgen voor de toekenning van de voorziening of het daaraan gekoppelde
pgb. Het college kan niet alleen bij een aanvraag, maar ook in andere stadia concrete informatie en
bewijsstukken van de belanghebbende vragen.
Het tweede lid is geënt op artikel 8.1.4 van de wet. Ook hier is de tot de pgb beperkte reikwijdte van
artikel 8.1.4 van de wet op grond van het bepaalde in artikel 2.9, onder d, van de wet uitgebreid tot de
individuele voorziening in natura.
Artikel 5:8 Verhouding prijs en kwaliteit aanbieders jeugdhulp en uitvoerders
kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering
Het college kan de uitvoering van de Jeugdwet, met uitzondering van de vaststelling van de rechten en
plichten van de inwoner, door aanbieders laten verrichten (artikel 2.11, eerste lid, van de Jeugdwet).
Met het oog op gevallen waarin dit ten aanzien van jeugdhulp, kinderbeschermingsmaatregelen of
jeugdreclassering gebeurt, moeten bij verordening regels worden gesteld ter waarborging van een goede
verhouding tussen de prijs voor de levering van jeugdhulp of de uitvoering van een
kinderbeschermingsmaatregel of jeugdreclassering en de eisen die worden gesteld aan de kwaliteit
daarvan (artikel 2.12 va de Jeugdwet). Daarbij dient in ieder rekening gehouden te worden met de
deskundigheid van de beroepskrachten en de toepasselijke arbeidsvoorwaarden.
Om te voorkomen dat er alleen gekeken wordt naar de laagste prijs voor de uitvoering worden in dit
artikel een aantal andere aspecten genoemd waarmee het college bij het vaststellen van tarieven (naast
de prijs) rekening dient te houden. Hiermee wordt bereikt dat er een beter beeld ontstaat van reële
kostprijs voor de activiteiten die zij door aanbieders willen laten uitvoeren. Uitgangspunt is dat de
aanbieder kundig personeel inzet tegen de arbeidsvoorwaarden die passen bij de vereiste vaardigheden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Hiervoor is ten minste een beeld nodig van de vereiste activiteiten en de arbeidsvoorwaarden die daarbij
horen. Dit biedt een waarborg voor werknemers dat hun werkzaamheden aansluiten bij de daarvoor
geldende arbeidsvoorwaarden.
Artikel 5:9 Vertrouwenspersoon
In artikel 2.6, eerste lid, onder f, van de wet is bepaald dat het college ervoor verantwoordelijk is dat
jeugdigen, hun ouders of pleegouders een beroep kunnen doen op een vertrouwenspersoon. Met de
vertrouwenspersoon wordt een functionaris bedoeld zoals deze nu al werkzaam is binnen de jeugdzorg.
Onafhankelijkheid, beschikbaarheid en toegankelijkheid zijn belangrijke factoren (wettelijke vereisten)
voor een goede invulling van deze functie.
De wet adresseert het college rechtstreeks en vraagt niet om hierover bij verordening een regeling op te
stellen. De bepaling uit de wet is toch in de verordening opgenomen vanwege het in het belang om in de
verordening een compleet overzicht van rechten en plichten van jeugdigen en ouders te geven. Bij
algemene maatregel van bestuur (het Uitvoeringsbesluit Jeugdwet) zal een nadere uitwerking worden
gegeven van de taken en bevoegdheden van de vertrouwenspersoon.
Artikel 5:10 Klachtregeling
Dit artikel regelt het gemeentelijke klachtrecht. De gemeente is al op grond van de AWB in het algemeen
verplicht tot een behoorlijke behandeling van mondelinge en schriftelijke klachten over gedragingen van
personen en bestuursorganen die onder haar verantwoordelijkheid werkzaam zijn.
Gelet op het van toepassing zijnde hoofdstuk 9 van de AWB, waarin een uitvoerige regeling omtrent
klachtbehandeling is gegeven, en ook het recht is neergelegd om na de afhandeling van de klacht de
bevoegde ombudsman te verzoeken een onderzoek in te stellen, kan in deze verordening met een enkele
bepaling worden volstaan.
In de regel zal eerst de aanbieder worden aangesproken bij klachten over de wijze van behandeling. De
klachtmogelijkheid tegenover de aanbieder is geregeld in artikel 4.2.1 e.v. van de wet. Pas wanneer dit
klachtrecht niet bevredigend is, of niet logisch, bijvoorbeeld bij gedragingen van gemeenteambtenaren,
dan komt de gemeentelijke klachtmogelijkheid in zicht.
Artikel 5:11 Evaluatie
Deze evaluatie is niet hetzelfde als de evaluatie die op rijksniveau zal plaatsvinden, maar kan wel de
daarin verzamelde gegevens benutten. Na aanvaarding van het amendement Bergkamp (Kamerstukken II
2013/14 33 684, nr. 30) is in artikel 12.2 van de wet opgenomen dat binnen drie jaar na de
inwerkingtreding een evaluatie moet plaatsvinden over de doeltreffendheid en de effecten van deze wet
in de praktijk.
Omdat sprake is van nieuwe wet- en regelgeving en uitvoeringsregels, waarvan in de praktijk moet
blijken of die doeltreffend en efficiënt zijn, is in dit artikel opgenomen dat eenmaal per twee jaar de
verordening wordt geëvalueerd.
Artikel 5:12 Inspraak en medezeggenschap
In dit artikel zijn bepalingen opgenomen over inspraak en medezeggenschap bij de gemeente. De
mogelijkheid tot inspraak en medezeggenschap tegenover de aanbieder is al geregeld in artikel 4.2.4 e.v.
van de wet.
Regeling van de inspraak en medezeggenschap is verplicht op grond van artikel 2.10 van de wet in
samenhang met artikel 2.1.3, derde lid, van de Wmo 2015. In artikel 2.10 (in de redactie van de Nota van
wijziging op het wetsvoorstel Wmo 2015 van 12 maart 2014, kamerstukken II 22841, nr. 35) worden de
artikelen 2.1.3, derde lid, en 2.5.1 (jaarlijks cliëntervaringsonderzoek) van de Wmo 2015 van
overeenkomstige toepassing verklaard. Ingevolge artikel 2.1.3, derde lid, van de Wmo 2015 dient bij
verordening te worden bepaald op welke wijze ingezetenen worden betrokken bij de uitvoering van deze
wet.
In het eerste lid is verwezen naar de krachtens artikel 150 van de Gemeentewet vastgestelde
inspraakverordening. Op deze manier wordt gewaarborgd dat eenzelfde inspraakprocedure geldt voor het
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>jeugdhulpbeleid als op andere terreinen. De inspraak geldt voor alle inwoners. Dit is uitdrukkelijk de
bedoeling van de wetgever, omdat iedereen op enig moment aangewezen kan raken op ondersteuning.
Met het vierde lid wordt het aan het college overgelaten om de exacte invulling van de medezeggenschap
vorm te geven.
Artikel 5:13 Hardheidsclausule
Dit artikel biedt het college de mogelijkheid om in bijzondere gevallen die niet voorzien zijn af te
kunnen wijken van de bepalingen in de verordening indien toepassing daarvan tot onbillijkheden van
overwegende aard leidt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 6. Werk, re-integratie en tegenprestatie
Onderdeel 6.1 Werk en re-integratie
Algemeen
Er is gekozen voor een algemeen, globaal onderdeel over re-integratie. Dit heeft te maken met de aard
van de opdracht die de raad heeft gekregen, te weten het bij verordening regels stellen waarin het
beleid van de gemeente ten aanzien van haar re-integratietaak wordt neergelegd. Hieruit moet onder
andere aandacht blijken voor de in de Participatiewet onderscheiden doelgroepen en de daarbinnen te
onderscheiden subgroepen. Dit leent zich niet tot het formuleren van gedetailleerde regels die op iedere
situatie van toepassing zijn. Immers, re-integratie is maatwerk. Het is helemaal afhankelijk van iemands
mogelijkheden en beperkingen wat in het concrete geval een passend re-integratietraject is. Daarom
wordt aan het college de bevoegdheid gegeven om op een aantal punten eigen afwegingen te maken.
Artikel 10 van de Participatiewet bepaalt dat personen uit de doelgroep aanspraak hebben op
ondersteuning bij de arbeidsinschakeling en de door het college noodzakelijk geachte voorziening binnen
de kaders van de re-integratieverordening. Daarom is ervoor gekozen in dit onderdeel de voorzieningen
vast te leggen die het college in ieder geval kan aanbieden.
Met betrekking tot de volgende voorzieningen is de gemeenteraad verplicht om regels op te nemen:
- scholing of opleiding, bedoeld in artikel 10a, vijfde lid, van de Participatiewet (artikelen 8a, eerste lid,
  onderdeel c, en tweede lid, onderdeel c, van de Participatiewet);
- de premie, bedoeld in artikel 10a, zesde lid, Participatiewet (artikelen 8a, eerste lid, sub d, en tweede
  lid, sub c, van de Participatiewet);
- participatievoorziening beschut werk, bedoeld in artikel 10b van de Participatiewet (artikelen 8a,
  eerste lid, sub e, en 10b, vierde lid, van de Participatiewet), en
- no-riskpolis (artikel 8a, tweede lid, sub b, van de Participatiewet).
Artikelsgewijze toelichting
Enkel die bepalingen die verdere toelichting behoeven worden hieronder behandeld.
Artikel 6:1 Begrippen
Begrippen die al zijn omschreven in de Participatiewet, Algemene wet bestuursrecht of de Gemeentewet
worden niet afzonderlijk gedefinieerd in deze verordening. Deze zijn vanzelfsprekend van toepassing op
deze verordening.
Doelgroep
De doelgroep wordt gevormd door personen zoals bedoeld in artikel 7, eerste lid, sub a, van de
Participatiewet. Het betreft personen:
- die algemene bijstand ontvangen;
- als bedoeld in artikel 34a, vijfde lid onderdelen b en c, van de Wet werk en inkomen naar
  arbeidsvermogen (hierna: WIA), artikel 35, vierde lid, sub b en c, van de WIA en artikel 36, derde lid,
  sub b en c, van de WIA tot het moment dat het inkomen uit arbeid in dienstbetrekking gedurende twee
  aaneengesloten jaren ten minste het minimumloon bedraagt en ten behoeve van die persoon in die
  twee jaren geen loonkostensubsidie als bedoeld in artikel 10d van de Participatiewet is verleend;
- als bedoeld in artikel 10, tweede lid, van de Participatiewet;
- met een nabestaanden- of wezenuitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet (hierna: ANW);
- met een uitkering ingevolge de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
  werkloze werknemers (hierna: IOAW);
- met een uitkering ingevolge de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
  gewezen zelfstandigen (hierna: IOAZ);
- zonder uitkering; en
- die voor de arbeidsinschakeling zijn aangewezen op een door het college aangeboden voorziening.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Korte afstand tot de arbeidsmarkt
Onder een korte afstand tot de arbeidsmarkt wordt verstaan dat een persoon redelijkerwijs binnen een
half jaar geschikt is voor deelname aan de arbeidsmarkt. Zie verder de toelichting bij artikel 7:2 van
deze verordening.
Grote afstand tot de arbeidsmarkt
Onder een grote afstand tot de arbeidsmarkt wordt verstaan dat een persoon redelijkerwijs niet binnen
een half jaar geschikt is voor deelname aan de arbeidsmarkt. Zie verder de toelichting bij artikel 6:2 van
deze verordening.
Artikel 6:2 Evenwichtige verdeling en financiering
Op grond van artikel 8a, tweede lid, sub a, van de Participatiewet moet de gemeenteraad in de
verordening de verdeling van de voorzieningen over personen opnemen, waarbij rekening wordt
gehouden met de omstandigheden en de functionele beperkingen van die personen. Hierin ligt besloten
dat de gemeenteraad ook rekening houdt met de omstandigheden en functionele beperkingen van
personen met een handicap. Daarbij streeft het college ernaar om de voorzieningen zo goed mogelijk aan
te laten sluiten op de specifieke ondersteuningsbehoefte van de klant. Dus niet de gebruikelijke effecten
van de voorzieningen staan centraal, maar de manier waarop een individuele inwoner de beoogde doelen
kan bereiken met een bepaalde voorziening. Sommige voorzieningen kunnen dus zowel ingezet worden
voor mensen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt, als voor mensen met een grote afstand tot de
arbeidsmarkt (bijvoorbeeld 6:5 en 6:12). Dit is in overeenstemming met het VN-verdrag inzake de
rechten van personen met een handicap. De doelstelling van dit verdrag is het bevorderen, beschermen
en waarborgen van het volledige genot door alle personen met een handicap van alle mensenrechten en
fundamentele vrijheden op voet van gelijkheid en het bevorderen van de eerbiediging van hun inherente
waardigheid. In dit artikel is aan het voorgaande uitvoering gegeven.
Grote afstand tot arbeidsmarkt
Het college biedt voorzieningen als bedoeld in de artikelen 6:5 (werkstages), 6:6 (sociale activering), 6:8
(scholing), 6:9 (participatieplaats), 6:11 (ondersteuning bij leer-werktraject) en 6:12 (persoonlijke
ondersteuning) aan personen aan die behoren tot de doelgroep met een grote afstand tot de
arbeidsmarkt. De doelgroep is gedefinieerd in artikel 6:1.
Korte afstand tot arbeidsmarkt
Het college biedt de voorzieningen zoals bedoeld in artikelen 6:5 (werkstages), 6:7 (detacheringsbaan) en
6:12 (persoonlijke ondersteuning) aan, aan personen die behoren tot de doelgroep met een korte afstand
tot de arbeidsmarkt. De doelgroep is gedefinieerd in artikel 6:1.
Overige voorzieningen
Voor de overige klanten die niet eenduidig in te delen zijn in ‘korte’ of ‘grote afstand tot de
arbeidsmarkt’ volgt al uit de doelgroepomschrijving van de voorzieningen aan wie het college deze
voorzieningen kan aanbieden. Het gaat om: beschut werk (artikel 6:10), ondersteuning bij leer-
werktrajecten (artikel 6:11), persoonlijke ondersteuning (artikel 6:12), no-riskpolis (artikel 6:13),
loonkostensubsidie (artikel 6:14) en uitstroompremies (artikel 6:15).
Rekening houden met omstandigheden en beperkingen
Het college moet bij de inzet van de voorzieningen rekening houden met de omstandigheden en
functionele beperkingen van een persoon. In artikel 6:2, derde lid, is opgenomen waarmee het college in
ieder geval rekening moet houden.
Verslag doeltreffendheid
Het college zendt elke vier jaar een verslag over de doeltreffendheid van het re-integratiebeleid. Dit
verslag moet het oordeel van de cliëntenraad bevatten. Dit is geregeld in artikel 6:2, vierde lid.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Artikel 6:3 Budget- en subsidieplafonds
Het college kan, om de financiële risico’s te beheersen, een verdeling maken van de middelen over de
verschillende voorzieningen. Het uitgeput zijn van begrotingsposten kan echter nooit een reden zijn om
aanvragen voor voorzieningen te weigeren. Om dat wel mogelijk te maken kan de gemeenteraad bij
verordening budget- en subsidieplafonds instellen. Per voorziening wordt dan een plafond ingebouwd; dit
laat de mogelijkheid open dat een andere voorziening wordt aangeboden. In dit artikel geeft de
gemeenteraad het college de bevoegdheid om plafonds in te stellen. Een mogelijkheid is dat bij de
vaststelling van de plafonds wordt verwezen naar de bijdragen die bijvoorbeeld in de begroting voor de
verschillende voorzieningen worden gereserveerd. Een budgetplafond geldt voor de uitgaven die het
college doet in het kader van voorzieningen. Een subsidieplafond geldt voor voorzieningen die subsidies
inhouden. Een subsidieplafond dient wel bekendgemaakt te worden vóór d periode waarvoor deze geldt
(art. 4:27, eerste lid, Awb).
Artikel 6:4 Algemene bepalingen over voorzieningen
De Participatiewet schrijft niet uitputtend voor welke voorzieningen het college aan moet bieden. Het
enige criterium is dat de voorziening gericht moet zijn op de arbeidsinschakeling en moet bijdragen aan
het (op termijn) mogelijk maken van reguliere arbeid door een persoon. Al naar gelang de afstand van
een persoon tot de arbeidsmarkt kan een voorziening gericht zijn op bijvoorbeeld sociale activering en
het voorkomen van een isolement (zoals het doen van vrijwilligerswerk met behoud van uitkering), het
leren van vaardigheden of kennis, of het opdoen van werkervaring (bijvoorbeeld via gesubsidieerd werk).
Ook is het mogelijk dat een gemeente in individuele gevallen een persoonsgebonden re-integratiebudget
ter beschikking stelt.
Beëindigingsgronden
Het tweede lid geeft aan dat het college een voorziening kan beëindigen en in welke gevallen het dat kan
doen. Onder beëindigen wordt hierbij ook verstaan het stopzetten van de subsidie aan een werkgever of
het opzeggen van de arbeidsovereenkomst bij een detacheringsbaan. Bij deze laatste wijze van
beëindigen dienen vanzelfsprekend de toepasselijke bepalingen uit het arbeidsrecht en de eventueel
aanwezige rechtspositieregeling in acht te worden genomen.
Het college kan een voorziening beëindigen in de gevallen zoals opgenomen in artikel 6:4, tweede lid,
van deze verordening. Een voorziening wordt bijvoorbeeld beëindigd als een persoon algemeen
geaccepteerde arbeid aanvaardt. Voor de persoon zoals bedoeld in artikel 7, eerste lid, sub a onder 2,
van de Participatiewet wordt op dit punt een uitzondering gemaakt. Het gaat om de persoon zoals
bedoeld in artikel 34a, vijfde lid, sub b en c, 35, vierde lid, sub b en c en 36, derde lid, sub b en c, van
de WIA. Voor deze doelgroep geldt dat het college ondersteuning bij de arbeidsinschakeling moet bieden
gedurende twee aaneengesloten jaren ten minste het minimumloon bedraagt en ten behoeve van die
persoon in die twee jaren geen loonkostensubsidie is verstrekt.
De Participatiewet voorziet niet in een terugvorderingsgrond van re-integratiekosten die onnodig zijn
gemaakt. Noch van een bijstandsgerechtigde, noch van een niet bijstandsgerechtigde kunnen die kosten
worden teruggevorderd.1 Terugvordering dient te geschieden op grond van het Burgerlijk Wetboek.
Artikel 6:5 Werkstage
Een werkstage onderscheidt zich van een gewone arbeidsovereenkomst. Bij een beoordeling of er al dan
niet sprake is van een arbeidsovereenkomst toetst de rechter aan de drie criteria voor het bestaan van
een arbeidsovereenkomst: persoonlijk verrichten van arbeid, loon en gezagsverhouding. Daarbij wordt
gekeken naar een aantal aspecten zoals de bedoeling van de partijen en wat al dan niet schriftelijk is
overeengekomen. De rechter besteedt vooral aandacht aan de feitelijke invulling van de overeenkomst.
1
  Rechtbank Arnhem 14-09-2006, nr. AWB 06/999, ECLI:NL:RBARN:2006:AZ3540
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Werkstage is gericht op uitbreiden kennis en ervaring
De Hoge Raad heeft bepaald dat er bij werkstages weliswaar sprake is van het persoonlijk verrichten van
arbeid, maar dat dit overwegend gericht is op het uitbreiden van de kennis en ervaring van de
werknemer. Daarnaast is bij een werkstage in de regel geen sprake van beloning. Terughoudend zijn met
het verstrekken van een gerichte stagevergoeding ligt daarom voor de hand. Er kan wel een
onkostenvergoeding worden gegeven, mits er daadwerkelijk sprake is van een vergoeding van gemaakte
kosten.
Doelgroep aanbieden werkstage
Het college kan een persoon die behoort tot de doelgroep een werkstage aanbieden voor zover hij een
afstand tot de arbeidsmarkt heeft. Dit kan een korte of grote afstand zijn tot de arbeidsmarkt.
Doel van de werkstage
Het tweede lid geeft nog eens specifiek aan wat het doel is van de werkstage, om het verschil met een
normale arbeidsverhouding aan te geven. Dit is vooral van belang om te voorkomen dat een persoon
claimt dat sprake is van een arbeidsovereenkomst en bij de rechter loonbetaling afdwingt.
De werkstage kan twee doelen hebben. Op de eerste plaats kan het gaan om het opdoen van specifieke
werkervaring. Dit is vergelijkbaar met de zogenaamde ‘snuffelstage’, waarbij een persoon de
gelegenheid krijgt om te bezien of het soort werk als passend kan worden beschouwd. Op de tweede
plaats kan het gaan om het leren werken in een arbeidsrelatie. In de werkstage kan een persoon wennen
aan aspecten als gezag, op tijd komen, werkritme en samenwerken met collega’s.
Geen verdringing
In het derde lid is bepaald dat de werkstage uitsluitend wordt verstrekt als er geen verdringing van de
arbeidsmarkt plaatsvindt. Het opvullen van een vacature is alleen toegestaan als de vacature niet is
ontstaan door afvloeiing, maar door ontslag op grond van een van de volgende redenen:
- eigen initiatief van de werknemer;
- handicap;
- ouderdomspensioen;
- vermindering van werktijd op initiatief van de werknemer, of
- gewettigd ontslag om dringende redenen.
Opstellen schriftelijke overeenkomst
In het vierde is bepaald dat voor de werkstage een schriftelijke overeenkomst wordt opgesteld. Hierin
kan expliciet het doel van de stage worden opgenomen, evenals de wijze van begeleiding. Door deze
schriftelijke overeenkomst kan nog eens worden gewaarborgd dat het bij een werkstage niet gaat om een
reguliere arbeidsverhouding.
Artikel 6:6 Sociale activering
Volgens de Participatiewet dient ook sociale activering uiteindelijk gericht te zijn op arbeidsinschakeling.
Voor bepaalde doelgroepen is arbeidsinschakeling echter een te hoog gegrepen doel. Voor deze personen
staat dan ook niet re-integratie, maar participatie voorop.
Begrip sociale activering
Onder 'sociale activering' wordt verstaan: het verrichten van onbeloonde maatschappelijk zinvolle
activiteiten gericht op arbeidsinschakeling of, als arbeidsinschakeling nog niet mogelijk is, op
zelfstandige maatschappelijke participatie (artikel 6, eerste lid, onderdeel c, Participatiewet). Bij
activiteiten in het kader van sociale activering kan worden gedacht aan het zelfstandig, zonder externe
begeleiding, verrichten van vrijwilligerswerk of deelnemen aan activiteiten in de wijk of buurt. 2
2
  Kamerstukken II 2002/03 28870, nr. 3, blz. 35.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Doelgroep sociale activering
Het college kan aan een persoon die behoort tot de doelgroep activiteiten aanbieden in het kader van
sociale activering voor zover de mogelijkheid bestaat dat hij op enig moment algemeen geaccepteerde
arbeid kan verkrijgen waarbij geen gebruik wordt gemaakt van een voorziening (artikel 6:6, eerste lid).
Voor de verplichting op grond van artikel 9, eerste lid, onderdeel b, van de Participatiewet gebruik te
maken van een voorziening gericht op sociale activering is vereist dat de mogelijkheid bestaat dat een
persoon op enig moment algemeen geaccepteerde arbeid kan verkrijgen waarbij geen gebruik wordt
gemaakt van een voorziening. Bestaat die mogelijkheid niet, dan kan een persoon niet worden verplicht
gebruik te maken van een dergelijke voorziening. Sociale activering heeft tot doel personen met een
grote afstand tot de arbeidsmarkt terug te leiden naar de arbeidsmarkt, of als dit nog niet mogelijk is,
als tussendoel te bevorderen dat personen zelfstandig kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven.
Hieruit volgt dat als het einddoel, arbeidsinschakeling, niet kan worden bereikt, er geen grond is die
persoon te verplichten om gebruik te maken van een voorziening gericht op sociale activering.3
College stemt duur activiteiten af op de persoon
Het tweede lid geeft het college de mogelijkheid om de duur van activiteiten in het kader van sociale
activering nader te bepalen. Het college moet de duur afstemmen op de mogelijkheden en capaciteiten
van een persoon. Gezien de mogelijk sterk verschillende behoeften op dit gebied, zal een al te rigide
termijn moeilijk zijn.
Geen verdringing
Zie wat hierover is opgemerkt in de toelichting bij artikel 6:5 van deze verordening.
Artikel 6:7 Detacheringsbaan
De Participatiewet biedt de mogelijkheid personen uit de doelgroep een dienstverband aan te bieden om
op detacheringsbasis werkervaring op te doen. In de verordening zijn de randvoorwaarden vastgelegd
waarbinnen de banen vormgegeven worden.
Het eerste lid biedt de mogelijkheid tot het aangaan van het dienstverband. Het college zorgt ervoor dat
een persoon een dienstverband krijgt aangeboden door een derde, de werkgever. Die derde kan
bijvoorbeeld een detacheringsbureau zijn. In het tweede lid wordt bepaald dat het gaat om detachering.
Daarbij worden op twee vlakken afspraken gemaakt. Ten eerste tussen het inlenende bedrijf en de
werkgever. Hierin worden zaken geregeld als de verhouding tot de werkgever, de hoogte van de
inleenvergoeding en de wijze waarop de begeleiding wordt vormgegeven. In de overeenkomst tussen
werknemer en inlener worden afspraken gemaakt over werktijden, verlof en de inhoud van het werk.
Geen verdringing
Zie wat hierover is opgemerkt in de toelichting bij artikel 6:5 van deze verordening.
Artikel 6:8 Scholing en training
Startkwalificatie
Onder startkwalificatie wordt verstaan een havo of VWO-diploma of een diploma van het middelbaar
beroepsonderwijs (mbo), niveau twee. Scholing kan worden aangeboden aan personen met of zonder een
dergelijke startkwalificatie. Vooral voor personen zonder startkwalificatie kan scholing noodzakelijk zijn
voor de re-integratie.
Jongeren
Personen jonger dan 27 jaar die nog mogelijkheden hebben binnen het uit 's Rijks kas bekostigde
onderwijs kunnen sinds 1 juli 2012 geen voorziening ontvangen die hen ondersteunt bij de
3
  CRvB 24-04-2012, nr. 11/2062 WWB, ECLI:NL:CRVB:2012:BW4400.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>arbeidsinschakeling (artikel 7, derde lid, onderdeel a, van de Participatiewet).
Scholing in combinatie met participatieplaats
Wanneer een persoon die in aanmerking is gebracht voor een participatieplaats niet over een
startkwalificatie beschikt, dient het college aan deze persoon scholing of opleiding aan te bieden. Dit
geldt vanaf zes maanden na aanvang van de werkzaamheden op de participatieplaats. De scholing of
opleiding moet zijn gericht zijn vergroting van de kansen op de arbeidsmarkt. Het college hoeft aan een
persoon alleen geen scholing of opleiding aan te bieden als dergelijke scholing of opleiding naar zijn
oordeel de krachten of bekwaamheden van de persoon te boven gaan of als naar zijn oordeel scholing of
opleiding niet bijdraagt aan vergroting van de kans op inschakeling in het arbeidsproces van de persoon.
Dit volgt uit artikel 10a, vijfde lid, van de Participatiewet.
Zie artikel 6:9 van deze verordening over de voorziening participatieplaatsen.
Artikel 6:9 Participatieplaats
Een participatieplaats is bedoeld voor personen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Voor
personen jonger dan 27 jaar is ondersteuning in de vorm van een participatieplaats niet mogelijk (artikel
7, achtste lid, van de Participatiewet. Het college kan dan ook enkel aan personen van 27 jaar of ouder
met recht op algemene bijstand een participatieplaats aanbieden.
Additionele werkzaamheden
Op een participatieplaats worden additionele werkzaamheden verricht. Niet de te verrichten
werkzaamheden staan centraal maar het leren werken of het (opnieuw) wennen aan werken. Aspecten
als omgaan met gezag, op tijd komen, werkritme en samenwerking met collega’s zijn allemaal zaken
waaraan in een participatieplaats gewerkt kan worden. Ook kan hiermee worden beoordeeld of het
werkterrein past bij de capaciteiten van de uitkeringsgerechtigde, zodat een persoon bijvoorbeeld een
opleiding op het betreffende terrein kan gaan volgen en daarmee voor zichzelf een duurzaam perspectief
op arbeid kan realiseren. De duur van de participatieplaats is wettelijk beperkt tot maximaal vier jaar
(artikel 10a van de Participatiewet). Na negen maanden wordt beoordeeld door het college of de
participatieplaats de kans op arbeidsinschakeling heeft vergroot (artikel 10a, achtste lid, van de
Participatiewet). Zo niet dan wordt de participatieplaats beëindigd. Uiterlijk 24 maanden na aanvang van
de participatieplaats wordt opnieuw beoordeeld of de participatieplaats wordt voorgezet. Als de
gemeente concludeert dat voortzetting van de participatieplaats met het oog op in de persoon gelegen
factoren aanmerkelijk bijdraagt tot de arbeidsinschakeling, dan kan de participatieplaats nog één jaar
verlengd worden. Echter in dat geval dient een andere werkomgeving geboden te worden (artikel 10a,
negende lid, van de Participatiewet). Na 36 maanden vindt opnieuw een dergelijke beoordeling plaats
(artikel 10a, tiende lid, van de Participatiewet).
Premie
De persoon die werkzaamheden verricht op een participatieplaats heeft recht op een premie voor het
eerst na zes maanden en vervolgens iedere zes maanden na aanvang van de additionele werkzaamheden
(artikel 10a, zesde lid, van de Participatiewet). Voorwaarde is dat de persoon naar het oordeel van het
college voldoende heeft meegewerkt aan het vergroten van zijn kansen op de arbeidsmarkt. De hoogte
van de premie moet in de verordening vastgelegd worden (artikel 8a, eerste lid, onderdeel d, van de
Participatiewet). De premie wordt niet met de uitkering verrekend op grond van artikel 31, tweede lid,
onderdeel j, van de Participatiewet. In verband hiermee is de hoogte van de premie begrensd door het in
de vrijlatingsbepaling genoemde bedrag. Daarnaast moet bij het bepalen van de hoogte van de premie
ook de risico's van de armoedeval worden betrokken.4 Er is gekozen voor een premie van telkens € 100,-
per zes maanden.
4
  Kamerstukken II 2007/08 31 577, nr. 3, blz. 12.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Artikel 6:10 Participatievoorziening beschut werk
Het college kan de voorziening beschut werk aanbieden aan een persoon uit de doelgroep die door een
lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking een zodanige mate van begeleiding en van op- en
aanpassingen van de werkplek nodig heeft dat niet van een reguliere werkgever redelijkerwijs niet kan
worden verwacht dat hij deze in dienst neemt (eerste lid).
Stap 1: voorselectie
Ten behoeve van de participatievoorziening beschut werk voert de gemeente een voorselectie uit.
Tijdens de voorselectie bepaalt het college welke mensen in aanmerking kunnen komen voor beschut
werk, en op welk moment. In de verordening moet vastgelegd worden hoe zij deze voorselectie
uitvoeren.5 Daarom is in het tweede lid bepaald dat het college uitsluitend personen met een grote
afstand tot de arbeidsmarkt selecteert voor de beoordeling of zij uitsluitend in een beschutte omgeving
mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben. Voor dit criterium is gekozen omdat personen met een
korte afstand tot de arbeidsmarkt veelal niet uitsluitend in een beschutte omgeving mogelijkheden tot
arbeidsparticipatie hebben. Onder de personen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt is het
aannemelijk dat daartoe personen behoren die uitsluitend in een beschutte omgeving kunnen werken.
Het college kan ambtshalve vaststellen of een persoon uitsluitend in een beschutte omgeving onder
aangepaste omstandigheden mogelijkheden tot arbeidsparticipatie heeft (artikel 10b, eerste lid, van de
Participatiewet). Hiervoor is dus geen aanvraag van een persoon nodig. Het college maakt uit de
personen uit de doelgroep een voorselectie. Het college moet bij het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen advies inwinnen voor de beoordeling of de geselecteerde personen uitsluitend
in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden mogelijkheden tot arbeidsparticipatie
hebben.
Stap 2: advies Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen adviseert het college met betrekking tot het oordeel
of een persoon tot de doelgroep beschut werk behoort. Het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen voert op basis van landelijke criteria een beoordeling uit (artikel 10b, tweede
lid, van de Participatiewet).
Stap 3: besluit gemeente
Op basis van het advies van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen beslist de gemeente of
iemand tot de doelgroep 'beschut werk' behoort. Alleen als sprake is van een onzorgvuldige
totstandkoming van het advies van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, kan de gemeente
besluiten het advies niet te volgen.6
Stap 4: dienstbetrekking 'beschut werk'
Nadat is vastgesteld dat iemand tot de doelgroep 'beschut werk' behoort, zorgt de gemeente ervoor dat
deze persoon in een dienstbetrekking onder beschutte omstandigheden aan de slag gaat (artikel 10b,
derde lid, van de Participatiewet). Het kan dan gaan om een privaatrechtelijke of een publiekrechtelijke
dienstbetrekking (artikel 6, eerste lid, onderdeel f, van de Participatiewet). Hoe de dienstbetrekking
wordt georganiseerd, behoort tot de beleidsvrijheid van gemeenten. Een dienstbetrekking kan
bijvoorbeeld worden georganiseerd via een gemeentelijke dienst, NV, BV of stichting. Ook kunnen
personen (via detachering) in een beschutte omgeving bij reguliere werkgevers werken. 7
Naast het bepalen van wie in aanmerking kan komen voor beschut zijn in deze verordening vastgelegd
welke voorzieningen voor arbeidsinschakeling ingezet worden om deze dienstbetrekking mogelijk te
maken (derde lid). Tevens is in deze verordening vastgelegd op welke wijze de gemeente de omvang van
5
  Kamerstukken II 2013/14, 33 161, nr. 113, blz. 3.
6
  Kamerstukken II 2013/14, 33 161, nr. 113.
7
  Kamerstukken II 2013/14, 33 161, nr. 107, blz. 66.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>het aanbod van beschut werk, het aantal beschikbare plekken, vaststelt. Gemeenten kunnen het werk
zelf organiseren via bijvoorbeeld een aan de gemeente gelieerd bedrijf zoals een SW-bedrijf. Ook kunnen
zij afspraken maken met andere reguliere werkgevers over de voorwaarden waarop zij deze mensen een
dergelijke dienstbetrekking aanbieden.8
Omvang beschut werk
Het college bepaalt de omvang van het aanbod beschut werk en legt vast hoeveel plekken voor beschut
werk de gemeente beschikbaar stelt. Het aanbod is mede afhankelijk van het aantal geschikte en
beschikbare plaatsen bij werkgevers. Daarom moet het college overleg voeren met partners om de
omvang van het aanbod te kunnen bepalen (vierde lid).
Artikel 6:11 Ondersteuning bij leer-werktraject
Personen uit de doelgroep kunnen in aanmerking komen voor de voorziening ondersteuning bij leer-
werktrajecten. Het college moet dan wel van oordeel zijn dat een leer-werktraject nodig is en de
ondersteuning nodig moet zijn voor het volgen van dat leer-werktraject. Dit is geregeld in artikel 10 en
volgt uit artikel 10f van de Participatiewet.
Artikel 10f van de Participatiewet bepaalt voorts dat het college uitsluitend ondersteuning bij een leer-
werktraject kan aanbieden aan personen:
- van zestien of zeventien jaar van wie de leerplicht of de kwalificatieplicht, bedoeld in de Leerplichtwet
1969, nog niet is geëindigd, of
- van 18 tot 27 jaar die nog geen startkwalificatie hebben behaald.
De voorziening ondersteuning bij leer-werktrajecten is inzetbaar voor jongeren van zestien of zeventien
jaar oud die dreigen uit te vallen uit school, maar middels een leer/werktraject alsnog een
startkwalificatie kunnen behalen. Om te voorkomen dat jongeren onnodig uitvallen, wordt de
mogelijkheid geboden extra ondersteuning te bieden. Deze voorziening kan ook worden ingezet ter
voorkoming van schooluitval bij jongeren van 18 tot 27 jaar die door een leer-werktraject alsnog een
startkwalificatie kunnen behalen.
Bijstandsgerechtigden jonger dan 27 jaar die uit 's Rijks kas bekostigd onderwijs kunnen volgen, zijn
uitgesloten van ondersteuning op grond van artikel 7, derde lid, sub a, van de Participatiewet. Voor de
conclusie dat een jongere uit 's Rijks kas bekostigd onderwijs kan volgen is vereist dat de jongere uit 's
Rijks kas bekostigd onderwijs volgt of daarvoor in aanmerking komt.9 In het kader van artikel 7, derde
lid, sub a, van de Participatiewet betekent dit dat het college vanaf het moment dat de jongere uit 's
Rijks kas bekostigd onderwijs volgt of kan volgen geen ondersteuning bij de arbeidsinschakeling kan
bieden.
In artikel 10f van de Participatiewet is bepaald dat het college onder omstandigheden ondersteuning kan
bieden aan personen jonger dan achttien jaar en aan personen van achttien tot 27 jaar die nog geen
startkwalificatie hebben behaald en voor wie een leer-werktraject nodig is. Er wordt vanuit gegaan dat
het mogelijk is een leer-werktraject aan te bieden aan personen die voldoen aan het bepaalde in de
artikelen 10 en 10f van de Participatiewet, in afwijking van artikel 7, derde lid, sub a, van de
Participatiewet.
Artikel 6:12 Persoonlijke ondersteuning
In artikel 6:12 wordt de voorziening persoonlijke ondersteuning nader geduid. Het gaat dan om een
voorziening zoals een jobcoach, die op vaste tijden en gedurende een tijdelijke of langere periode de
werknemer met beperkingen bij het verrichten van zijn taken ondersteunt. Het moet dan ook gaan om
een systematische ondersteuning, dat wil zeggen ondersteuning met specifieke leerdoelen en/of
8
  Kamerstukken II 2013/14, 33 161, nr. 107, blz. 115-116.
9
  Kamerstukken II 2010/11, 32 815, nr. 3, blz. 49.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>vaardigheidsdoelen en/of gedragsverbeteringen die worden beoogd. Afhankelijk van de individuele
werknemer en diens werksituatie zal ofwel langere tijd ondersteuning nodig zijn, ofwel een tijdelijke,
kortere periode van ondersteuning volstaan. Voor beide situaties moet jobcoaching worden ingezet en is
het belangrijk, dat met alle betrokkenen een inschatting gemaakt wordt van de benodigde duur van de
ondersteuning. Zo nodig, kan deze worden bijgesteld, als betrokkenen merken dat langdurigere
ondersteuning nuttig blijkt. Daarnaast moet de ondersteuning noodzakelijk zijn in die zin, dat de
werknemer zonder die ondersteuning in redelijkheid niet zijn werkzaamheden zou kunnen verrichten.
Persoonlijke ondersteuning heeft tot doel dat een werknemer wordt begeleid naar een situatie dat hij
uiteindelijk zonder begeleiding via een dergelijke voorziening bij een reguliere werkgever werkzaam kan
zijn.10
Artikel 6:13 No-riskpolis
De no-riskpolis kan worden ingezet als ondersteuning bij de arbeidsinschakeling (artikel 8a, tweede lid,
onderdeel b, van de Participatiewet). Het college kan de kosten van de no-riskpolis voor werkgevers
vergoeden (eerste lid). De no-riskpolis is een belangrijk instrument om aarzelingen bij werkgevers weg te
nemen om mensen met arbeidsbeperkingen in dienst te nemen. De no-riskpolis zorgt ervoor dat de
werkgever compensatie ontvangt voor de loonkosten, wanneer een werknemer met arbeidsbeperkingen
ziek wordt. Een werkgever komt niet in aanmerking voor een no-risk polis als artikel 29b van de
Ziektewet van toepassing is (artikel 8a, tweede lid, sub b, van de Participatiewet).
De no-riskpolis is een verzekering waarbij de werkgever bij ziekte van de werknemer die een structurele
functionele of andere beperking heeft of ten behoeve van wie die werkgever een loonkostensubsidie in
aanmerking komt voor de no-riskpolis.
Voorwaarden
In het eerste lid is opgenomen wanneer een werkgever in aanmerking komt voor een no-risk polis. Er is
voor gekozen om de mogelijkheid tot inzet van een no-riskpolis te beperken voor arbeidsovereenkomsten
die minimaal twaalf maanden duren.
Voorts is voor inzet van de no-risk polis vereist dat de werknemer behoort tot de doelgroep (zie artikel 1
van deze verordening) en hij een structurele functionele of andere beperking heeft of ten behoeve van
hem de werkgever een loonkostensubsidie als bedoeld in artikel 10d van de Participatiewet ontvangt.
Ook ligt voor de hand dat de werknemer zijn woonplaats moet hebben binnen de gemeente.
Hoogte vergoeding
Het college kan de kosten van de no-riskpolis vergoeden voor werkgevers. Niet elke verzekering komt
voor vergoeding in aanmerking. Hiervoor zijn regels gesteld in het tweede lid. Voor vergoeding komt
uitsluitend een no-riskpolis in aanmerking die ten hoogste vergoedt:
- het loon van de werknemer tot 120% van het minimumloon;
- 15% boven de dekking voor extra werkgeverslasten.
Het college zal voor toekeninning van de vergoeding moeten toetsen of de door de werkgever gekozen
verzekering voldoet aan deze voorwaarden.
Werkgever sluit verzekering af
De werkgever moet ten behoeve van het verstrekken van een no-riskpolis een verzekering afsluiten. De
werkgever treedt op als verzekeringsnemer. Het college vergoedt uitsluitend de kosten van de no-
riskpolis.
Duur vergoeding no-riskpolis
Het college vergoedt de no-riskpolis tot twaalf maanden na indiensttreding van de werknemer bij de
10
   Kamerstukken II 2013-2014, 33 161, nr. 107, blz. 115.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>werkgever (derde lid).
Na twee jaar is het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen verantwoordelijk
De no-riskpolis kan maximaal voor de duur van twee jaar worden ingezet. Nadat betrokkene twee jaar
zelfstandig het minimumloon heeft verdiend, dus zonder loonkostensubsidie, gaat de
verantwoordelijkheid voor de no-riskpolis over naar Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en kan
artikel 29b van de Ziektewet van toepassing zijn.
Artikel 6:14 Werkgeverscheque
Gesubsidieerde arbeid kan als één van de voorzieningen worden ingezet om de arbeidsinschakeling te
bevorderen. In de Participatiewet is geregeld dat alle voorzieningen moeten dienen om een persoon
uiteindelijk aan regulier werk te helpen.
Compensatie
Het doel van de werkgeverscheque is het bieden van compensatie voor het feit dat voor een persoon ten
minste het wettelijk minimumloon moet worden betaald, terwijl de werkgever een persoon (nog) niet
ten volle kan inzetten. Zo kan het college een werkgeverscheque aan de werkgever verstrekken om
tijdelijk het verschil in arbeidsproductiviteit te compenseren en zo de re-integratie van de
bijstandsgerechtigde te bewerkstelligen.11 In het eerste lid is de doelgroep opgenomen en in het tweede
lid de maximaal toe te kennen vergoeding opgenomen. Een nadere uitwerking van de doelgroep is
opgenomen in het derde en vierde lid.
Geen verdringing
Zie wat hierover is opgemerkt in de toelichting bij artikel 6:5 van deze verordening.
De in artikel 6:14 van deze verordening geregelde werkgeverscheque moet worden onderscheiden van de
loonkostensubsidie zoals bedoeld in de artikelen 10c en 10d van de Participatiewet. De laatstgenoemde
loonkostensubsidie is geïntroduceerd in de Participatiewet door de Invoeringswet Participatiewet en is
specifiek bedoeld voor personen met een arbeidsbeperking. De in artikel 6:14 opgenomen
werkgeverscheque is niet noodzakelijk gericht op personen met een arbeidsbeperking, maar ondersteunt
personen die kwetsbaar of uiterst kwetsbaar zijn.
Het gaat in hier dus niet om de loonkostensubsidie die verstrekt kan worden aan personen als bedoeld in
artikel 7, eerste lid, sub a, van de Participatiewet van wie is vastgesteld dat zij met voltijdse arbeid niet
in staat zijn tot het verdienen van een wettelijk minimumloon, doch wel mogelijkheden tot
arbeidsparticipatie hebben (artikel 6, eerste lid, sub e, van de Participatiewet).
Artikel 6:15 Uitstroompremie
Het verstrekken van een uitstroompremie is alleen mogelijk als een persoon die algemene bijstand
ontving, uitstroomt. De premie kan worden aangevraagd vanaf zeven maanden na indiensttreding. Onder
langdurig werkloze wordt verstaan een persoon die gedurende een aaneengesloten periode van twaalf
maanden of langer aangewezen is (geweest) op een uitkering. In de Participatiewet is geregeld dat
jaarlijks een eenmalige premie kan worden verstrekt (artikel 31, tweede lid, onderdeel j, van de
Participatiewet). Voor personen jonger dan 27 jaar is deze premie vrijgelaten (artikel 31, zevende lid,
van de Participatiewet).
Artikel 6:16 Hardheidsclausule
Dit artikel behoeft geen nadere toelichting
Artikel 6:17 Overgangsrecht
In artikel 6:17 is onder andere het overgangsrecht neergelegd. Het kan voorkomen dat personen een
11
   Kamerstukken II 2004/05, 28 870, nr. 125.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>voorziening toegekend hebben gekregen op grond van de oude re-integratieverordening, die niet meer
voldoet aan de voorwaarden uit deze verordening. Hierbij kan worden gedacht aan de situatie waarin de
oude re-integratieverordening voorzieningen bevat die na inwerkingtreding van deze verordening niet
meer worden verstrekt. Ook is het denkbaar dat een persoon op grond van de oude re-
integratieverordening wel in aanmerking zou komen voor een voorziening, maar door inwerkingtreding
van deze verordening niet meer. De toegekende voorziening zou dan op grond van artikel 6:4, tweede lid,
van deze verordening moeten worden beëindigd. Om dit te voorkomen is in artikel 6:17, tweede lid,
geregeld dat dergelijke voorzieningen worden behouden voor een bepaalde duur. Een dergelijke
voorzieningen wordt behouden voor ten hoogste de duur van twaalf maanden of - als dit eerder is - voor
de duur dat deze is verstrekt. Dit uiteraard voor zover wordt voldaan aan de voorwaarden uit de
Verordening Re-integratie en Activering Lansingerland 2013. Wordt niet meer aan die voorwaarden
voldaan, dan moet de voorziening worden beëindigd, bijvoorbeeld als een belanghebbende geen
aanspraak meer heeft op ondersteuning bij de arbeidsinschakeling. De periode van twaalf maanden
begint te lopen vanaf het moment van inwerkingtreding van deze verordening.
Voortzetten toegekende voorzieningen
Toegekende voorzieningen op grond van de Verordening Re-integratie en Activering Lansingerland 2013
worden dus in beginsel behouden tot twaalf maanden na inwerkingtreding van deze verordening. Na
afloop van die periode kan het college besluiten of een voorziening wordt voortgezet (artikel 6:17,
tweede lid). Hierbij kan het college rekening houden met al gesloten overeenkomsten. Voortzetting van
een voorziening ligt bijvoorbeeld voor de hand als het college is gehouden de kosten van een dergelijke
voorziening te voldoen, ongeacht of een persoon nog gebruik maakt van de voorziening. Lopende re-
integratievoorzieningen kunnen in beginsel ná inwerkingtreding van deze verordening worden afgerond
conform de overeenkomst.
Voortzetting is niet mogelijk
Voortzetting van een toegekende voorziening na twaalf maanden is niet mogelijk als de voorziening
binnen die periode is beëindigd wegens het niet meer voldoen aan de voorwaarden voor die voorziening
op grond van de Verordening Re-integratie en Activering Lansingerland 2013 of als de voorziening is
toegekend voor een kortere duur dan twaalf maanden na inwerkingtreding van de verordening. Een
voorziening dient immers niet langer te worden voortgezet dan de duur van de oorspronkelijke
toekenning.
Ten aanzien van die voorziening blijft de Verordening Re-integratie en Activering Lansingerland 2013 van
toepassing (artikel 7:17, derde lid, van deze verordening).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Onderdeel 6.2 Tegenprestatie
Algemene toelichting
Het college is bevoegd een belanghebbende te verplichten naar vermogen een tegenprestatie te
verrichten, ook als die tegenprestatie niet direct samenhangt met arbeidsinschakeling. Een
belanghebbende van achttien jaar of ouder doch jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd is vanaf de
dag van melding gehouden naar vermogen een tegenprestatie te verrichten. Dit is vastgelegd in artikel 9,
eerste lid, sub c, van de Participatiewet. De tegenprestatie bestaat uit de plicht om naar vermogen door
het college opgedragen onbeloonde maatschappelijk nuttige werkzaamheden te verrichten, naast of in
aanvulling op reguliere arbeid en die niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt.
Individuele omstandigheden
Het college bepaalt aan de hand van de individuele omstandigheden en de voorhanden zijnde onbeloonde
maatschappelijk nuttige werkzaamheden, de aard, de duur en de omvang van de aan een persoon op te
leggen tegenprestatie. Hierbij moet het college de in dit onderdeel neergelegde criteria in acht nemen.
Als het college een tegenprestatie vraagt van belanghebbende, moet het een duidelijke omschrijving
geven van de te verrichten werkzaamheden. Het moet voor een belanghebbende immers duidelijk zijn
welke tegenprestatie van hem verwacht wordt (zie Rechtbank Zeeland-West-Brabant 25-02-2013, nr.
12/3649, ECLI:NL:RBZWB:2013:BZ5171).
Geen tegenprestatie
Indien daarvoor dringende redenen - zoals zorgtaken - aanwezig zijn, kan het college in individuele
gevallen tijdelijk ontheffing verlenen van de plicht tot het verrichten van een tegenprestatie (artikel 9,
tweede lid, van de Participatiewet). De plicht tot tegenprestatie is niet van toepassing op een
belanghebbende die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is als bedoeld in artikel 4 van de Wet werk
en inkomen naar arbeidsvermogen (artikel 9, vijfde lid, van de Participatiewet). De plicht tot
tegenprestatie is ook niet van toepassing op een alleenstaande ouder met een ontheffing als bedoeld in
artikel 9a, eerste lid, van de Participatiewet (artikel 9, zevende lid, van de Participatiewet).
Afstemmen
Net als bij het niet nakomen van de arbeids- en re-integratieverplichting geldt voor het niet nakomen van
de tegenprestatie dat de bijstand kan worden afgestemd overeenkomstig de gemeentelijke
afstemmingsverordening.
Bevoegdheid opdragen tegenprestatie
De bevoegdheid van het college om een belanghebbende te verplichten naar vermogen een
tegenprestatie te verrichten geldt al sinds 1 januari 2012. De regering meent dat de tegenprestatie voor
uitkeringsgerechtigden een gelegenheid is om te blijven participeren in de samenleving en om een sociaal
netwerk, arbeidsritme en regelmaat te behouden. Dit zijn volgens de regering ook noodzakelijke
voorwaarden om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten (TK 2013-2014, 33 801, nr. 3, p. 29).
Tegenprestatie is geen re-integratieinstrument
De plicht tot tegenprestatie heeft tot doel om maatschappelijk nuttige werkzaamheden te doen in de
samenleving als tegenprestatie voor het ontvangen van een uitkering. Het opdragen van een
tegenprestatie heeft niet primair tot doel de re-integratie van een belanghebbende te bevorderen, maar
moet worden gezien als een nuttige bijdrage aan de samenleving (TK 2013-2014, 33 801, nr. 7, p. 49-50).
De tegenprestatie is daarom naar zijn aard niet gericht op toeleiding tot de arbeidsmarkt en is niet
bedoeld als re-integratieinstrument. Voorts mag een tegenprestatie het accepteren van passende arbeid
of van re-integratie-inspanningen niet belemmeren. Immers, als uitgangspunt geldt werk boven uitkering.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Verordeningsplicht
De Wet maatregelen WWB legt de gemeenteraad de verplichting op om bij verordening regels vast te
stellen over het opdragen van een tegenprestatie aan mensen met een bijstandsuitkering in de leeftijd
van 18 jaar tot de pensioengerechtigde leeftijd. Deze verordeningsopdracht is neergelegd in artikel 8a,
eerste lid, sub b Participatiewet. Het is aan de gemeente om de duur, omvang en inhoud van de
tegenprestatie te regelen (zie TK 2013-2014, 33 801, nr. 24, p. 6).
Ontwikkelen beleid door college
Het college heeft de opdracht beleid te ontwikkelen ten behoeve van het verrichten van een
tegenprestatie en het uitvoeren ervan overeenkomstig de verordening tegenprestatie. Dit volgt uit artikel
7, eerste lid, sub c, van de Participatiewet.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 6:18 Begrippen
Begrippen die al zijn omschreven in de Participatiewet, de Algemene wet bestuursrecht of de
Gemeentewet zijn overeenkomstig van toepassing op dit onderdeel
Korte afstand tot de arbeidsmarkt
In artikel 6:18 is een definitie opgenomen van het begrip 'korte afstand tot de arbeidsmarkt'. Onder een
korte afstand tot de arbeidsmarkt wordt verstaan dat een persoon redelijkerwijs binnen een half jaar
geschikt is voor deelname aan de arbeidsmarkt. Dit begrip is van belang in verband met de mogelijkheid
tot het opdragen van een tegenprestatie. Zie hierover artikel 6:21.
Grote afstand tot de arbeidsmarkt
In artikel 6:18 is een definitie opgenomen van het begrip 'grote afstand tot de arbeidsmarkt'. Onder een
grote afstand tot de arbeidsmarkt wordt verstaan dat een persoon redelijkerwijs niet binnen een half
jaar geschikt is voor deelname aan de arbeidsmarkt. Dit begrip is van belang in verband met de
mogelijkheid tot het opdragen van een tegenprestatie. Zie hierover artikel 6:21.
Mantelzorg
In artikel 6:18 is de definitie opgenomen van mantelzorg. Deze begripsbepaling is gebaseerd op het
begrip zoals dat wordt gehanteerd in de Wet maatschappelijke ondersteuning (zie artikel 1, eerste lid,
sub b, van de Wet maatschappelijke ondersteuning). Onder mantelzorg wordt verstaan: langdurige zorg
die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden aan een hulpbehoevende door
personen uit diens directe omgeving, waarbij zorgverlening rechtstreeks voortvloeit uit de sociale relatie
en de gebruikelijke zorg van huisgenoten voor elkaar overstijgt. Het begrip 'mantelzorg' is van belang
omdat artikel 6 van deze verordening bepaalt dat het college geen tegenprestatie opdraagt indien een
belanghebbende mantelzorg verricht voor zover het verrichten van mantelzorg naar het oordeel van het
college redelijkerwijs noodzakelijk is.
Uit kamerstukken met betrekking tot het begrip 'mantelzorg' zoals neergelegd in de Wet
maatschappelijke ondersteuning volgt dat de vier belangrijkste kenmerken van mantelzorg zijn:
      er is een bestaande sociale relatie tussen de zorgvrager en de zorgverlener;
      mantelzorg wordt niet verricht in een georganiseerd verband;
      het verrichten van mantelzorg is veelal geen bewuste keuze;
      het verlenen van mantelzorg is nooit afdwingbaar.
Deze kenmerken zijn ontleend aan diverse kamerstukken zoals TK 2004-2005, 30 169, nr. 1 (Notitie "De
mantelzorger in beeld") en TK 2005-2006, 30 131, nr. C.
Voor mantelzorg is vereist dat de verleende zorg de gebruikelijke zorg van huisgenoten voor elkaar
overstijgt. Voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning hanteren gemeenten veelal
het protocol Gebruikelijke Zorg van het Centrum Indicatiestelling Zorg om vast te stellen of sprake is van
gebruikelijke zorg. Voor de uitleg van wat onder gebruikelijke zorg kan worden aangesloten bij de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>definitie van gebruikelijke zorg in het protocol Gebruikelijke Zorg. Gebruikelijke zorg wordt in dat
Protocol als volgt omschreven: de normale, dagelijkse zorg die partners of ouders en inwonende kinderen
geacht worden elkaar onderling te bieden omdat ze als leefeenheid een gezamenlijk huishouden voeren
en op die grond een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben voor het functioneren van dat
huishouden.
Artikel 6:19 Verslag over beleid
Het college zendt elke vier jaar aan de gemeenteraad een verslag over de doeltreffendheid van het
beleid inzake het opdragen van een tegenprestatie.
Adviesraad Sociaal Domein betrekken bij beleid
Uit artikel 6:19, tweede lid volgt nadrukkelijk dat de Adviesraad Sociaal Domein moet worden betrokken
bij de verantwoording over het beleid. Hier kan een relatie worden gelegd met de verordening
cliëntenparticipatie, die de gemeenteraad moet vaststellen op grond van artikel 47 Participatiewet. Het
verslag over het beleid inzake het opdragen van een tegenprestatie moet het oordeel van de cliëntenraad
bevatten.
Artikel 6:20 Inhoud van een tegenprestatie
Het college bepaalt aan de hand van de individuele omstandigheden en de voorhanden zijnde onbeloonde
maatschappelijk nuttige werkzaamheden, de aard, de duur en de omvang van de aan een persoon op te
leggen tegenprestatie. Hierbij moet het college de in deze verordening neergelegde criteria in acht
nemen. Artikel 6:20 stelt voorwaarden ten aanzien van de inhoud van de tegenprestatie. Het college
dient maatwerk toe te passen bij het opdragen van een tegenprestatie. Rekening moet worden gehouden
met de individuele omstandigheden van belanghebbende, waaronder leeftijd, opleiding, werkervaring en
andere relevante persoonlijke omstandigheden. De werkzaamheden worden immers opgedragen ‘naar
vermogen’. Het is dus van belang dat belanghebbende ook in staat is de werkzaamheden te verrichten
(zie Rechtbank Zeeland-West-Brabant 25-02-2013, nr. 12/3649, ECLI:NL:RBZWB:2013:BZ5171). Als het
college een tegenprestatie vraagt van belanghebbende, moet het een duidelijke omschrijving geven van
de te verrichten werkzaamheden. Het moet voor een belanghebbende immers duidelijk zijn welke
tegenpresatie van hem wordt verwacht (zie Rechtbank Zeeland-West-Brabant 25-02-2013, nr. 12/3649,
ECLI:NL:RBZWB:2013:BZ5171).
Additionele onbeloonde maatschappelijk nuttige werkzaamheden
In artikel 6:20, eerste lid is bepaald dat de tegenprestatie onbeloonde maatschappelijk nuttige
werkzaamheden betreffen die additioneel van aard zijn. De maatschappelijk nuttige werkzaamheden in
het kader van de tegenprestatie dienen zich te onderscheiden van werkzaamheden die door de reguliere
arbeidsmarkt verricht worden. Het onderscheid tussen betaalde en onbetaalde werkzaamheden is
afhankelijk van onder meer economische factoren en van keuzes die mede op basis daarvan door het
bedrijfsleven en/of de overheid worden gemaakt (TK 2013-2014, 33 801, nr. 3, p. 30).
Het college kan onbeloonde maatschappelijk nuttige werkzaamheden, die additioneel van aard zijn,
inzetten als tegenprestatie voor zover die werkzaamheden voldoen aan de in artikel 6:20, eerste lid
genoemde voorwaarden. Dit betekent dat de als tegenprestatie in te zetten werkzaamheid:
a) naar zijn aard niet is gericht op toeleiding tot de arbeidsmarkt;
b) niet is bedoeld als re-integratie instrument;
c) wordt verricht naast of in aanvulling op reguliere arbeid in de organisatie waarin deze worden
verricht; en
d) niet leidt tot verdringing.
Deze voorwaarden zijn gebaseerd op de belangrijkste kenmerken van de tegenprestatie die volgen uit de
parlementaire geschiedenis (zie TK 2010-2011, 32 815, nr. 3, p. 14).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>In een beleidsplan kan het college vastleggen welke werkzaamheden in ieder geval als tegenprestatie
kunnen worden ingezet (artikel 6:22, tweede lid, van deze verordening). Deze werkzaamheden voldoen
aan de in artikel 6:20, eerste lid gestelde voorwaarden.
Samenwerking met maatschappelijke organisaties
De gemeente kan voor het werven van maatschappelijk nuttige werkzaamheden samenwerken met
maatschappelijke organisaties zoals: welzijnsinstellingen, vrijwilligerswerkorganisaties, buurthuizen
en/of sportvoorzieningen. Om ervoor te zorgen dat voldoende maatschappelijk nuttige werkzaamheden
voorhanden zijn, is het van belang dat contacten worden onderhouden met maatschappelijke
organisaties. Een vrijwilligersvacaturebank bij een vrijwilligerscentrale kan een belangrijk hulpmiddel
zijn om het aanbod van maatschappelijk nuttige werkzaamheden te bepalen. De gemeente kan ervoor
kiezen uitsluitend werkzaamheden binnen de gemeentegrenzen als tegenprestatie in te zetten of
werkzaamheden zowel binnen als buiten de gemeentegrenzen in te zetten. Zie hierover de toelichting bij
artikel 6:24 van deze verordening.
Tegenprestatie mag niet leiden tot verdringing
De tegenprestatie mag niet worden ingezet in het kader van de re-integratie. De tegenprestatie mag
bovendien niet direct gericht zijn op toeleiding naar de arbeidsmarkt en is dan ook niet bedoeld als re-
integratie instrument. Het betreffen werkzaamheden die worden verricht naast of in aanvulling op
reguliere arbeid en die niet mogen leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt. Reguliere werkzaamheden
kunnen daarom niet als tegenprestatie worden ingezet. De tegenprestatie mag het accepteren van
passende arbeid of van re-integratie-inspanningen niet belemmeren. Het uitgangspunt werk boven
uitkering staat voorop. Dit volgt uit artikel 9, eerste lid, sub c, van de Participatiewet en de
parlementaire geschiedenis (zie TK 2010-2011, 32 815, nr. 3, p. 14).
Artikel 6:21 Het opdragen van een tegenprestatie
Het college heeft beleidsvrijheid om een tegenprestatie op te leggen. Het college bepaalt uiteindelijk of,
en zo ja welke tegenprestatie wordt opgedragen. Tegen een besluit tot het opdragen van een
tegenprestatie kan bezwaar en beroep worden aangetekend (TK 2013-2014, 33 801, nr. 7, p. 49).
Tegenprestatie opdragen aan belanghebbenden met grote afstand tot arbeidsmarkt
De gemeenteraad kiest er voor te bepalen dat het college een tegenprestatie in beginsel uitsluitend kan
opdragen aan een belanghebbende die een grote afstand tot de arbeidsmarkt heeft. Dit impliceert dat
aan belanghebbenden die een korte afstand tot de arbeidsmarkt hebben geen tegenprestatie wordt
opgedragen, tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden (zie hierover de toelichting bij artikel 6:21,
tweede lid, onder de kop " Belanghebbenden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt"). Zie artikel
6:18 voor de begrippen korte en grote afstand tot de arbeidsmarkt.
De gemeenteraad heeft hiervoor gekozen opdat personen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt zich
volledig kunnen richten op de arbeidsplicht en de re-integratieplicht, zoals het naar vermogen algemeen
geaccepteerde arbeid verkrijgen. Bij personen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt kan
redelijkerwijs worden verwacht dat hun inspanningen eerder zullen leiden tot uitstroom. Daarom wordt
in beginsel aan personen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt geen tegenprestatie opgedragen. De
tegenprestatie mag immers het accepteren van passende arbeid of van re-integratie-inspanningen niet
belemmeren aangezien werk boven uitkering als uitgangspunt geldt. Aan personen met een lange afstand
tot de arbeidsmarkt kan het college wel een tegenprestatie opdragen.
Belanghebbenden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt
Artikel 6:21, tweede lid bepaalt dat het college een belanghebbende met een korte afstand tot de
arbeidsmarkt een tegenprestatie kan opdragen als bijzondere omstandigheden dat rechtvaardigen.
Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de situatie waarin geen re-integratieactiviteiten worden
verricht door belanghebbende en het verrichten van re-integratieactiviteiten op korte termijn
redelijkerwijs niet kan worden verwacht. In dat geval bestaat er ruimte een tegenprestatie op te leggen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Geen tegenprestatie
Indien daarvoor dringende redenen - zoals zorgtaken - aanwezig zijn, kan het college in individuele
gevallen tijdelijk ontheffing verlenen van de plicht tot het verrichten van een tegenprestatie (artikel 9,
tweede lid, van de Participatiewet). De verplichting tot het verrichten van een tegenprestatie is niet van
toepassing op een belanghebbende die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, als bedoeld in artikel 4
van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (artikel 9, vijfde lid, van de Participatiewet) De
verplichting tot tegenprestatie is niet van toepassing op een alleenstaande ouder die in het bezit is van
een ontheffing als bedoeld in artikel 9a, eerste lid, van de Participatiewet (artikel 9, zevende lid, van de
Participatiewet).
Weigering tegenprestatie
Het college dient bij weigering van belanghebbende om de tegenprestatie te verrichten, op basis van het
individuele geval de hoogte en de duur van de op te leggen verlaging te bepalen (TK 2013-2014, 33 801,
nr. 3, p. 29).
Factoren opdragen tegenprestatie
In artikel 6:21, derde lid is neergelegd met welke factoren het college rekening moet houden bij het
opdragen van een tegenprestatie. Deze factoren worden hierna toegelicht.
Factor: tegenprestatie 'naar vermogen'
De werkzaamheden die als tegenprestatie ingezet worden, moeten naar vermogen door een
belanghebbende verricht kunnen worden. De term 'naar vermogen' heeft betrekking op de mogelijkheden
waarover een belanghebbende beschikt om deze werkzaamheden te verrichten. Immers, niet alle
onbeloonde maatschappelijk nuttige werkzaamheden kunnen worden opgedragen aan elke
uitkeringsgerechtigde (TK 2013-2014, 33 801, nr. 3, p. 30).
Factor: persoonlijke situatie en individuele omstandigheden belanghebbende
Bij het opdragen van de tegenprestatie houdt het college rekening met de persoonlijke situatie en
individuele omstandigheden van een belanghebbende, waaronder leeftijd, opleiding en werkervaring
(Rechtbank Zeeland-West-Brabant 25-02-2013, nr. 12/3649, ECLI:NL:RBZWB:2013:BZ5171). Hierbij wordt
rekening gehouden met het fysieke en psychische vermogen van een belanghebbende. Bij het opdragen
van de tegenprestatie dient het college maatwerk te leveren. Voorts wordt bij opdragen van een
tegenprestatie rekening gehouden met praktische omstandigheden zoals reistijd, beschikbaarheid van
kinderopvang en/of belanghebbende al maatschappelijke activiteiten verricht.
Artikel 6:22 Duur en omvang van een tegenprestatie
Het college bepaalt aan de hand van de individuele omstandigheden en de voorhanden zijnde onbeloonde
maatschappelijk nuttige werkzaamheden, de aard, de duur en de omvang van de aan een persoon op te
leggen tegenprestatie. Hierbij moet het college de in deze verordening neergelegde criteria in acht
nemen. Artikel 6:22 stelt voorwaarden ten aanzien van de duur en omvang van de tegenprestatie.
Individuele omstandigheden
Het college beoordeelt op basis van de individuele omstandigheden van een belanghebbende de omvang
en de duur van de tegenprestatie. De omvang van de werkzaamheden en de duur in de tijd dienen in de
regel beperkt te zijn. Dat betekent dat het college steeds een afweging maakt op basis van de situatie in
welke mate een tegenprestatie verlangd kan worden (TK 2013-2014, 33 801, nr. 30).
Maximale duur tegenprestatie in dagen
Artikel 6:22, eerste lid, regelt dat de tegenprestatie wordt ingezet voor een maximale duur. De
tegenprestatie kan worden opgedragen voor de maximale duur van dertien weken. Uit het
onderzoeksrapport "Voor wat hoort wat" blijkt dat bij ongeveer de helft van de gemeenten die de
tegenprestatie uitvoeren de gemiddelde duur korter is dan een half jaar en bij iets minder dan de helft is
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>de gemiddelde duur meer dan een half jaar. Het is van belang dat de duur beperkt is. Het opdragen van
de tegenprestatie tot aan het einde van de uitkering is in ieder geval niet beperkt in duur en in omvang.
Maximale duur tegenprestatie in uren
Artikel 6:22, tweede lid, regelt dat de tegenprestatie wordt ingezet voor een maximaal aantal uren. De
tegenprestatie wordt opgedragen voor maximaal twintig uren per week. Voor het maximaal aantal uren is
gekozen om personen werkzaamheden te laten verrichten van enige omvang.
Maximaal aantal keer opleggen
Artikel 6:22, derde lid, regelt dat het opdragen van een tegenprestatie binnen een periode van twaalf
maanden slechts twee keer worden. Het gaat hierbij om een aaneengesloten periode van twaalf
maanden. Deze bepaling waarborgt dat de tegenprestatie relatief gering wordt ingezet. De
tegenprestatie dient immers niet in de weg te staan aan de re-integratie van een belanghebbende.
Bovendien is het verstandig de tegenprestatie relatief gering in omvang en duur in te zetten om aan de
veilige kant van de internationale bepalingen met betrekking tot het verbod op dwangarbeid en
verplichte arbeid te blijven (artikel 4 EVRM). Het is volgens de gemeenteraad onwenselijk om een
belanghebbende vaker dan tweemaal per periode van twaalf maanden in te zetten.
Artikel 6:23 Uitzonderingen
Artikel 6:23 geeft een aantal gronden op basis waarvan het college af kan zien van het opleggen van een
tegenprestatie aan een belanghebbende.
Mantelzorg
Het eerste lid bepaalt dat geen tegenprestatie wordt opgedragen indien een belanghebbende minimaal
14 uur per week mantelzorg verricht en het college het verrichten hiervan redelijkerwijze noodzakelijk
vindt. De regering heeft deze mogelijkheid uitdrukkelijk benoemd in de nota van wijziging met
betrekking tot de Wet maatregelen WWB (TK 2013-2014, 33 801, nr. 24, p. 6). Of sprake is van
mantelzorg wordt getoetst aan de criteria van het begrip mantelzorg zoals neergelegd in artikel 6:18 van
deze verordening. Verricht een belanghebbende mantelzorg in de zin van deze verordening en is het
verrichten van mantelzorg volgens het college redelijkerwijs noodzakelijk, dan draagt het college een
belanghebbende geen tegenprestatie op.
Vrijwilligerswerk
Het tweede lid bepaalt dat geen tegenprestatie wordt opgedragen indien een belanghebbende minimaal
16 uur per week vrijwilligerswerk verricht. Omdat vrijwilligerswerk veelzijdig van aard is, is geen
begripsomschrijving opgenomen. Wel moet er altijd sprake zijn van maatschappelijk nut. Het college
beoordeelt per individueel geval of er sprake is van vrijwilligerswerk of een andere vorm van
tijdsbesteding zoals een hobby.
Re-integratie
Het derde lid bepaalt dat geen tegenprestatie wordt opgedragen indien een belanghebbende minimaal 16
uur per week een re-integratietraject volgt. Deze bepaling geeft uiting aan het principe van werk voor de
tegenprestatie.
Combinatie van de vorige drie
Het kan voorkomen dat iemand bijvoorbeeld acht uur per week mantelzorg verricht en tien uur per week
vrijwilligerswerk doet. Deze persoon voldoet niet aan een van de bovengenoemde uitzonderingsgronden
maar zet zich per week toch al 18 uur in. Het vierde lid voorkomt dat deze persoon bovenop zijn andere
activiteiten nog een tegenprestatie opgelegd krijgt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Artikel 6:24 Geen werkzaamheden voorhanden
Geen werkzaamheden voorhanden
Artikel 6:24, eerste lid bepaalt dat geen tegenprestatie wordt opgedragen indien geen onbeloonde
maatschappelijk nuttige werkzaamheden voorhanden zijn. In deze verordening kiest de gemeenteraad
ervoor dat geen tegenprestatie wordt opgedragen indien geen maatschappelijk nuttige werkzaamheden
binnen de eigen gemeentegrenzen voorhanden zijn. De Participatiewet verplicht gemeenten niet om
buiten de eigen gemeentegrens een tegenprestatie te laten verrichten (TK 2013-2014, 33 801, nr. 7, p.
51). Indien het college besluit geen tegenprestatie op te leggen omdat binnen de eigen gemeentegrenzen
geen onbeloonde maatschappelijk nuttige werkzaamheden voorhanden zijn, wordt binnen vier maanden
een heronderzoek uitgevoerd om te beoordelen of op dat moment wel maatschappelijk nuttige
werkzaamheden binnen de eigen gemeentegrenzen voorhanden zijn. Dit is geregeld in artikel 6:24,
tweede lid.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Onderdeel 6.3 Loonkostensubsidie
Bijlage bij artikel 6:25 - wijze waarop loonwaarde wordt vastgesteld
Het college maakt gebruik van een regionaal ingekochte loonwaardemethodiek om de loonwaarde van
een persoon te bepalen.
Aan deze loonwaardemethodiek zijn in ieder geval de volgende eisen gesteld.
De loonwaarde van een werknemer wordt berekend op basis van:
•        gegevens verkregen van de werkgever;
•        gegevens verkregen van de werknemer zelf
Het instrument genereert een goed leesbare rapportage waarin ten minste de volgende gegevens zijn
opgenomen:
•        onderbouwing van de loonwaarde;
•        begeleidingsbehoefte van de werknemer;
•        inzicht in inzetbaarheid op taken;
•        aanvullingen gedaan door de loonwaardespecialist.
De beschrijving van de methodiek geeft inzicht in de bestanddelen van de meting en de wijze waarop de
meting tot stand komt. De meting kan in eigen beheer door of in opdracht van de gemeente worden
uitgevoerd door een deskundige. Voldaan moet worden aan de bepalingen van de Wet Bescherming
Persoonsgegevens en alle daaruit voortvloeiende beperkingen en verplichtingen ten aanzien van de in de
applicatie opgeslagen gegevens.
Artikelsgewijze toelichting
Enkel die bepalingen die verdere toelichting behoeven worden hieronder behandeld.
Artikel 6:25 Vaststelling wie tot doelgroep loonkostensubsidie behoort
In artikel 10c van de Participatiewet is geregeld wanneer wordt vastgesteld of een persoon tot de
doelgroep loonkostensubsidie behoort: op schriftelijke aanvraag of ambtshalve. Ambtshalve vaststelling is
alleen mogelijk bij:
- personen die algemene bijstand ontvangen;
- personen als bedoeld in artikel 34a, vijfde lid, onderdelen b en c, van de Wet werk en inkomen naar
  arbeidsvermogen (hierna: WIA), artikel 35, vierde lid onderdelen b en c, van de WIA en artikel 36,
  derde lid, onderdelen b en c, van de WIA tot het moment dat het inkomen uit arbeid in
  dienstbetrekking gedurende twee aaneengesloten jaren ten minste het minimumloon bedraagt en ten
  behoeve van die persoon in die twee jaren geen loonkostensubsidie als bedoeld in artikel 10d van de
  Participatiewet is verleend;
- personen als bedoeld in artikel 10, tweede lid, van de Participatiewet;
- personen met een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
  arbeidsongeschikte werkloze werknemers, en
- personen met een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
  arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen.
In artikel 10c van de Participatiewet is ook bepaald dat het aan college is om vast te stellen of een
persoon tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort. Binnen de kaders van de wet is het aan de
gemeente om vast te stellen op welke wijze zij bepalen of mensen tot de doelgroep loonkostensubsidie
behoren en of loonkostensubsidie voor hen wordt ingezet (zie Kamerstukken II 2013/14, 33 161, nr. 107,
blz. 62). In artikel 6:25, tweede lid, is vastgelegd welke criteria daarbij in acht genomen worden. Deze
cumulatieve criteria zijn ontleend aan artikel 6, eerste lid, onderdeel e, van de Participatiewet. Daarin is
immers wettelijk de doelgroep loonkostensubsidie vastgelegd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bij de vaststelling op iemand behoort tot de doelgroep loonkostensubsidie kan het college zich laten
adviseren door een derde. Het college draagt personen voor die zouden kunnen behoren tot de doelgroep
loonkostensubsidie, de derde adviseert en neemt daarbij eveneens de in het tweede lid neergelegde
criteria in acht. Op basis van het advies beslist het college of iemand tot de doelgroep loonkostensubsidie
behoort. Alleen als sprake is van een onzorgvuldige totstandkoming van het advies, kan besloten worden
het advies niet te volgen.
Artikel 6:26 Vaststelling loonwaarde
In artikel 10d, eerste lid, van de Participatiewet is bepaald dat als een persoon behoort tot de doelgroep
loonkostensubsidie en een werkgever voornemens is een dienstbetrekking aan te gaan met die persoon,
het college de loonwaarde van die persoon vaststelt. Hiervoor is geen aanvraag vereist. De vastgestelde
loonwaarde legt het college vast in een beschikking waartegen zowel de betrokken persoon als diens
(potentiële) werkgever bezwaar en beroep kunnen instellen.
In de bijlage bij artikel 6:25 wordt de methode die het college gebruikt om de loonwaarde van die
persoon te bepalen omschreven.
Als een dienstbetrekking tot stand komt, verleent het college loonkostensubsidie aan de werkgever met
inachtneming van artikel 10d van de Participatiewet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 7. Inkomen
Onderdeel 7.1 Individuele inkomenstoeslag
Algemeen
Aan de bijstand ligt het uitgangspunt ten grondslag dat het normbedrag, bedoeld ter voorziening in de
algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan met inbegrip van een component reservering, in beginsel
toereikend is. Toch kan de financiële positie van mensen die langdurig op een minimuminkomen zijn
aangewezen onder druk komen te staan als er na verloop van tijd geen enkel perspectief lijkt te zijn om
door inkomen uit arbeid het inkomen te verhogen. Om die reden is bij de invoering van de Wet werk en
bijstand (hierna: WWB) in 2004 de langdurigheidstoeslag in het leven geroepen. Sinds 1 januari 2009 is de
langdurigheidstoeslag gedecentraliseerd. Ook is de langdurigheidstoeslag sinds die datum een bijzondere
vorm van (categoriale) bijzondere bijstand. Per 1 januari 2015 vervangt de individuele inkomenstoeslag
de langdurigheidstoeslag. Sindsdien is het verlenen van de toeslag geen gebonden bevoegdheid meer,
maar een discretionaire bevoegdheid. Dit betekent dat het college een individuele inkomenstoeslag kan
verlenen als een persoon voldoet aan de voorwaarden daarvoor. Het college kan in beleidsregels
aangeven welke groepen niet in aanmerking komen voor individuele inkomenstoeslag en in welke
gevallen personen uitzicht hebben op inkomensverbetering. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan
personen aan wie in de referteperiode een maatregel is opgelegd wegens een schending van een
arbeidsverplichting of een re-integratieverplichting of aan personen die uit 's Rijks kas bekostigd
onderwijs volgen.
Vast te leggen regels in verordening
De individuele inkomenstoeslag is niet gerelateerd aan bepaalde kosten. Het is een
inkomensondersteunende maatregel voor bepaalde personen die langdurig een laag inkomen hebben en
daarbij, gelet op de omstandigheden van die persoon, geen uitzicht hebben op inkomensverbetering
(artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet). Bij verordening moeten regels vastgesteld worden over
het verlenen van een individuele inkomenstoeslag als bedoeld in artikel 36 van de Participatiewet. Deze
regels moeten in ieder geval betrekking hebben op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de
begrippen ‘langdurig’ en ‘laag inkomen’. Op grond van dit onderdeel is geen sprake van een laag inkomen
bij een inkomen hoger dan 100% van de toepasselijke bijstandsnorm. Daarnaast moet bij verordening de
hoogte van de individuele inkomenstoeslag bepaald worden. Het college kan in (wetsinterpreterende)
beleidsregels aangeven wanneer sprake is van 'geen uitzicht op inkomensverbetering'. Gelet op de tekst
van artikel 8, tweede lid, van de Participatiewet hoeft dit criterium niet te worden vastgelegd in de
verordening. Bij de beoordeling van het criterium 'geen uitzicht op inkomensverbetering' moet het
college rekening houden met de omstandigheden van de persoon. In artikel 36, tweede lid, van de
Participatiewet is bepaald dat tot die omstandigheden in ieder geval worden gerekend:
- de krachten en bekwaamheden van de persoon, en
- de inspanningen die de persoon heeft verricht om tot inkomensverbetering te komen.
Overgangsrecht
Per 1 januari 2015 vervangt de individuele inkomenstoeslag de langdurigheidstoeslag. Het is niet nodig
om in deze verordening overgangsrecht op te nemen met betrekking tot eerder verstrekte
langdurigheidstoeslagen, omdat artikel 78z van de Participatiewet voorziet in algemeen overgangsrecht
met betrekking tot de wijzigingen in de Participatiewet als gevolg van de inwerkingtreding van de
Invoeringswet Participatiewet en de Wet maatregelen WWB op 1 januari 2015. De individuele
inkomenstoeslag en voorheen de langdurigheidstoeslag worden immers toegekend tegen een peildatum.
Zaken die na de peildatum gebeuren hebben geen betekenis voor het recht op een dergelijke toeslag.
Wie op een datum gelegen vóór 1 januari 2015 op basis van de toepasselijke verordening recht had op
langdurigheidstoeslag, behoudt dat onverkort, ongeacht of hij voldoet aan de voorwaarden die per 1
januari 2015 zijn gesteld in artikel 36 van de Participatiewet en deze verordening. Toekenning van het
recht op individuele inkomenstoeslag tegen een datum gelegen op of ná 1 januari 2015 is uitsluitend
mogelijk als wordt voldaan aan de in artikel 36 van de Participatiewet en deze verordening opgenomen
voorwaarden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Wijziging leefvorm
De leefvorm (alleenstaande, alleenstaande ouder of gehuwd) van een persoon kan wijzigen binnen de
referteperiode. Dit is bijvoorbeeld het geval indien gehuwden individuele inkomenstoeslag aanvragen,
maar zij over een gedeelte van de referteperiode als alleenstaande moeten worden aangemerkt.
Personen moeten dan ook over dat deel van de referteperiode aan de voorwaarden voldoen om voor
individuele inkomenstoeslag in aanmerking te komen. Gehuwden moeten immers zowel gezamenlijk als
afzonderlijk aan de voorwaarden voldoen.
Artikelsgewijze toelichting
Enkel die bepalingen die nadere toelichting behoeven worden hier behandeld.
Artikel 7:1 Begrippen
Begrippen die al zijn omschreven in de Participatiewet, Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) of de
Gemeentewet worden niet afzonderlijk gedefinieerd in deze verordening. Deze zijn vanzelfsprekend van
toepassing op deze verordening.
Inkomen
Met inkomen wordt bedoeld het inkomen zoals bedoeld in artikel 32 van de Participatiewet. In afwijking
hiervan wordt algemene bijstand voor de beoordeling van het recht op individuele inkomenstoeslag ook
in aanmerking genomen als inkomen. Bijzondere bijstand kan niet als inkomen in aanmerking worden
genomen. Aangezien individuele inkomenstoeslag een vorm van bijzondere bijstand is, is het niet nodig
expliciet te bepalen dat een eerder verstrekte individuele inkomenstoeslag buiten beschouwing moet
worden gelaten bij de vaststelling van het inkomen. Het wordt niet wenselijk geacht een eerder
verstrekte individuele inkomenstoeslag in aanmerking te nemen als inkomen, omdat dit het ongewenst
effect kan hebben dat een persoon geen recht op een individuele inkomenstoeslag heeft omdat hij een te
hoog inkomen heeft gehad in de referteperiode vanwege een eerder verstrekte toeslag. Wat voor een
eerder verstrekte individuele inkomenstoeslag geldt, dat geldt ook voor een eerder verstrekte
langdurigheidstoeslag op grond van de WWB zoals die luidde vóór 1 januari 2015.
Peildatum
De peildatum is de datum waartegen een persoon individuele inkomenstoeslag aanvraagt (artikel 7:1).
Het gaat om de datum waarop een persoon langdurig een laag inkomen heeft, geen in aanmerking te
nemen vermogen heeft als bedoeld in artikel 34 van de Participatiewet en, gelet op de omstandigheden
van die persoon, geen uitzicht op inkomensverbetering heeft. De peildatum komt meestal overeen met
de meldingsdatum. De peildatum kan in beginsel niet liggen vóór de dag waarop een persoon zich heeft
gemeld om individuele inkomenstoeslag aan te vragen, tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden.
Dit volgt uit artikel 44, eerste lid, van de Participatiewet en de jurisprudentie rondom dat artikel.
Referteperiode
Verder is bepaald wat onder de referteperiode moet worden verstaan: een periode van 36 maanden
voorafgaand aan de peildatum. Zie ook de toelichting bij artikel 7:3 onder ‘Langdurig’.
Artikel 7:2 Indienen verzoek
De Wet Maatregelen WWB heeft artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet dusdanig gewijzigd dat een
persoon een verzoek tot verlening van individuele inkomenstoeslag kan indienen. Voorheen was de
langdurigheidstoeslag alleen op aanvraag verkrijgbaar. Onder aanvraag wordt verstaan: een verzoek van
een persoon, een besluit te nemen (artikel 1:3, derde lid, van de Awb). Een aanvraag dient in beginsel
schriftelijk te worden ingediend (artikel 4:1 van de Awb).
Om onduidelijkheid te voorkomen over de wijze waarop het verzoek moet worden ingediend, bepaalt
artikel 7:2 van deze verordening dat het verzoek moet worden gedaan middels een door het college
vastgesteld formulier. Een verzoek wordt dan gezien als een aanvraag zoals bedoeld in afdeling 4.1.1 van
de Awb. Het gaat dan om een schriftelijke aanvraag (artikel 4:1 van de Awb) die wordt ondertekend door
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>de aanvrager en ten minste de naam en het adres van de aanvrager bevat, de dagtekening en een
aanduiding van de beschikking die wordt gevraagd (artikel 4:2, eerste lid, van de Awb). De aanvrager
verschaft ook de gegevens en bescheiden die voor de beslissing op de aanvraag nodig zijn en waarover hij
redelijkerwijs de beschikking kan krijgen (artikel 4:2, tweede lid, van de Awb). Een mondeling verzoek
kan hiermee dus niet worden aangemerkt als een verzoek om individuele inkomenstoeslag zoals bedoeld
in artikel 36 van de Participatiewet.
Artikel 7:3 Langdurig laag inkomen
Van belang bij het bepalen wat een langdurig laag inkomen is, is wat onder ‘langdurig’ en onder ‘laag’
wordt verstaan.
Langdurig
De door de gemeenteraad vastgestelde langdurige periode voorafgaand aan de peildatum, wordt
aangeduid als referteperiode. De referteperiode is vastgesteld in artikel 1 van deze verordening.
Laag inkomen
Een inkomen is laag als het niet hoger is dan 100% van de toepasselijke bijstandsnorm.
De vraag of het inkomen van een persoon gedurende de referteperiode niet hoger is dan het langdurig
lage inkomen van 100% van de toepasselijke bijstandsnorm, zal niet al te rigide mogen worden
beoordeeld. Een marginale overschrijding van dit lage inkomen moet worden genegeerd. 12 Gaat het
inkomen van een persoon gedurende (een deel van) de referteperiode de toepasselijke bijstandsnorm
maandelijks met ongeveer € 5,- of meer te boven, dan is geen sprake meer van een marginale
overschrijding van de bijstandsnorm die niet aan toekenning van een individuele inkomenstoeslag in de
weg staat. Er is immers geen sprake van een incidentele geringe overschrijding van de bijstandsnorm of
van te verwaarlozen bedragen van enkele eurocenten. 13
Artikel 7:4 Hoogte individuele inkomenstoeslag
Bij de hoogte van de individuele inkomenstoeslag wordt onderscheid gemaakt tussen een alleenstaande,
een alleenstaande ouder en gehuwden.
Gehuwden
Bij gehuwden moet in het oog worden gehouden dat het recht op individuele inkomenstoeslag de
gehuwden gezamenlijk toekomt. Worden personen op de peildatum als gehuwden aangemerkt, dan
moeten beide gehuwden voldoen aan de voorwaarden van artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet.
Voldoet één van hen niet aan deze voorwaarden, dan bestaat voor beiden geen recht op individuele
inkomenstoeslag.14
Is één van de echtgenoten uitgesloten van het recht op individuele inkomenstoeslag, anders dan vanwege
het niet voldoen aan de voorwaarden van artikel 36, eerste lid, van de Participatiewet, dan komt de
rechthebbende partner wel in aanmerking voor een individuele inkomenstoeslag. Het gaat hier om een
partner die op een van de in artikelen 11 of 13, eerste lid, van de Participatiewet genoemde gronden
geen recht heeft op bijstand. Als slechts één partner recht heeft op individuele inkomenstoeslag, komt
deze rechthebbende partner in aanmerking voor een individuele inkomenstoeslag naar de hoogte die voor
hem als alleenstaande of alleenstaande ouder zou gelden. Dat is geregeld in het tweede lid.
12
   CRvB 19-08-2008, nrs. 06/1163 WWB e.a., ECLI:NL:CRVB:2008:BE8918 en CRvB 15-02-2011, nr. 08/5141
WWB, ECLI:NL:CRVB:2011:BP5532.
13
   (CRvB 27-03-2012, nr. 10/2488 WWB, ECLI:NL:CRVB:2012:BW0068 en CRvB 31-07-2012, nr. 12/1825 WWB,
ECLI:NL:CRVB:2012:BX7178.
14
   CRvB 13-07-2010, nr. 08/2345 WWB, ECLI:NL:CRVB:2010:BN2529.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Indexering
In het vierde lid is een indexeringsbepaling opgenomen. Deze bepaling voorkomt dat de verordening
telkens opnieuw moet worden vastgesteld, enkel voor indexatie van de bedragen. Het is van belang de
nieuwe bedragen (na indexatie) duidelijk te communiceren.
Artikel 7:5 Hardheidsclausule
Toepassing van de hardheidsclausule kan bijvoorbeeld aan de orde zijn in de volgende situatie: een
belanghebbende heeft zich ingespannen om werk te verkrijgen met een inkomen hoger dan de
toepasselijke bijstandsnorm en dit is ook daadwerkelijk gelukt. Echter zonder dat sprake is van enige
verwijtbaarheid is belanghebbende na een betrekkelijk korte periode (2 maanden) weer werkloos
geworden met een inkomen op bijstandsniveau.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Onderdeel 7.2 Individuele studietoeslag
Algemene toelichting
De Invoeringswet Participatiewet introduceert een studieregeling in de Participatiewet: de individuele
studietoeslag. Hiermee krijgt het college de mogelijkheid mensen, van wie is vastgesteld dat ze niet in
staat zijn het minimumloon te verdienen, een individuele studietoeslag te verstrekken als ze studeren.
Mensen met een arbeidshandicap hebben volgens de regering een extra steuntje in de rug nodig als het
gaat om studeren. Voor hen is de drempel om te lenen een stuk hoger, omdat de kans op een baan later
lager is.
De individuele studietoeslag moet worden aangemerkt als een vorm van bijzondere bijstand (artikel 5,
sub d, van de Participatiewet). De individuele studietoeslag is niet gerelateerd aan bepaalde kosten. Het
is een inkomensondersteunende maatregel voor mensen van wie is vastgesteld dat ze niet in staat zijn
het minimumloon te verdienen.
Verordeningsplicht
De Invoeringswet Participatiewet legt de gemeenteraad de verplichting op in een verordening regels vast
te stellen over het verlenen van een individuele studietoeslag. Deze verordeningsopdracht is neergelegd
in artikel 8, eerste lid, sub c, van de Participatiewet. De regels moeten in ieder geval betrekking hebben
op de hoogte en de frequentie van de betaling van de individuele studietoeslag (artikel 8, derde lid, van
de Participatiewet).
Discretionaire bevoegdheid
Het verlenen van een individuele studietoeslag is een discretionaire bevoegdheid van het college. Dit
betekent dat het college aan personen die voldoen aan de voorwaarden van artikel 36b, eerste lid, van
de Participatiewet, een individuele studietoeslag kan toekennen, maar hiertoe niet is gehouden. Het
college kan in beleidsregels aangeven of bepaalde groepen niet in aanmerking komen voor een
studietoeslag. Het college kan in plaats daarvan - en in aanvulling op artikel 36b, eerste lid, van de
Participatiewet - in beleidsregels aangeven wie, wanneer en op grond van welke nadere voorwaarden
recht heeft op een individuele studietoeslag.
Voorwaarden individuele studietoeslag
Een persoon die behoort tot de doelgroep voor ondersteuning bij de arbeidsinschakeling als bedoeld in
artikel 7, eerste lid, sub a, van de Participatiewet kan een aanvraag indienen voor een individuele
studietoeslag. Artikel 36b, eerste lid, van de Participatiewet spreekt overigens zowel over verzoek als
aanvraag. Het college kan op een dergelijk verzoek – gelet op de individuele omstandigheden van een
persoon - een individuele studietoeslag verlenen. Hiervoor is vereist dat deze persoon op de datum van
de aanvraag:
      18 jaar of ouder is;
         recht heeft op studiefinanciering op grond van de Wet studiefinanciering 2000 of recht heeft op
          een tegemoetkoming op grond van hoofdstuk 4 van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
          en schoolkosten;
         geen in aanmerking te nemen vermogen als bedoeld in artikel 34 van de Participatiewet heeft;
          en
         een persoon is van wie is vastgesteld dat hij met voltijdse arbeid niet in staat is tot het
          verdienen van het wettelijk minimumloon, doch wel mogelijkheden tot arbeidsparticipatie
          heeft.
Dat een persoon recht moet hebben op studiefinanciering of een WTOS-tegemoetkoming, betekent niet
dat deze persoon ook daadwerkelijk studiefinanciering of een tegemoetkoming moet ontvangen. Het
recht op studiefinanciering bestaat, afhankelijk van iemands gekozen opleiding, leeftijd en inkomen. Of
van dit recht gebruik gemaakt wordt is niet in de Participatiewet geregeld en is geen vereiste voor het
ontvangen van een individuele studietoeslag op grond van de Participatiewet. Voor het recht op een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>individuele studietoeslag is het dan ook voldoende dat een persoon recht heeft op studiefinanciering of
een tegemoetkoming. De persoon zal - als aanvrager van de toeslag - aannemelijk moeten maken dat hij
recht op studiefinanciering of een tegemoetkoming heeft, bijvoorbeeld door een beschikking van DUO of
door een bewijs van inschrijving bij een bepaalde opleiding te overleggen.
Verdere voorwaarden
De artikelen 12, 43, 49 en 52 van de Participatiewet zijn niet van toepassing bij verlening van de
individuele studietoeslag (artikel 36b, tweede lid, van de Participatiewet). De aanvraag moet worden
ingediend bij het college. Een individuele studietoeslag kan niet als lening worden verstrekt als een
persoon met de studietoeslag schulden wil aflossen. Artikel 49 van de Participatiewet is namelijk niet van
toepassing op de individuele studietoeslag (artikel 36b, tweede lid, van de Participatiewet). Ook artikel
52 van de Participatiewet is niet van toepassing op de individuele studietoeslag (artikel 36b, tweede lid,
van de Participatiewet). Dit maakt dat de individuele studietoeslag niet kan worden verstrekt in de vorm
van een voorschot.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 7:6 Indienen verzoek
Een verzoek om een individuele studietoeslag kan worden ingediend door personen als bedoeld in artikel
7, eerste lid, sub a, van de Participatiewet. Dit betreft personen die het college ondersteunt bij
arbeidsinschakeling:
  personen die algemene bijstand ontvangen;
     personen als bedoeld in de artikelen 34a, vijfde lid, sub b en c, 35, vierde lid, sub b en c, en 36,
      derde lid, sub b en c, van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen tot het moment dat het
      inkomen uit arbeid in dienstbetrekking gedurende twee aaneengesloten jaren ten minste het
      minimumloon bedraagt en ten behoeve van die persoon in die twee jaren geen loonkostensubsidie
      als bedoeld in artikel 10d is verleend;
     personen als bedoeld in artikel 10, tweede lid, van de Participatiewet;
     personen met een nabestaanden- of wezenuitkering op grond van de Algemene nabestaandenwet;
     personen met een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
      arbeidsongeschikte werkloze werknemers,
     personen met een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
      arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen, en.
     niet-uitkeringsgerechtigden.
Het college kan aan deze personen, op een daartoe strekkend verzoek, een individuele studietoeslag
verlenen (artikel 36b, eerste lid, van de Participatiewet). Een persoon dient op datum van de aanvraag
aan de voorwaarden te voldoen zoals genoemd in artikel 36b, eerste lid, van de Participatiewet. Onder
aanvraag wordt verstaan: een verzoek van een persoon, een besluit te nemen (artikel 1:3, derde lid, van
de Awb). Een aanvraag dient in beginsel schriftelijk te worden ingediend (artikel 4:1 van de Awb).
Om onduidelijkheid te voorkomen omtrent de wijze waarop het verzoek als bedoeld in artikel 36b, eerste
lid, van de Participatiewet moet worden ingediend, bepaalt artikel 7:6 dat het verzoek moet worden
gedaan middels een door het college vastgesteld formulier. Een verzoek wordt dan gezien als een
aanvraag zoals bedoeld in afdeling 4.1.1 van de Awb. Het gaat dan om een schriftelijke aanvraag (artikel
4:1 van de Awb) die wordt ondertekend door de aanvrager en ten minste de naam en het adres van de
aanvrager bevat, de dagtekening en een aanduiding van de beschikking die wordt gevraagd (artikel 4:2,
eerste lid, van de Awb). De aanvrager verschaft ook de gegevens en bescheiden die voor de beslissing op
de aanvraag nodig zijn en waarover hij redelijkerwijs de beschikking kan krijgen (artikel 4:2, tweede lid,
van de Awb). Een mondeling verzoek kan hiermee dus niet worden aangemerkt als een verzoek om
individuele studietoeslag zoals bedoeld in artikel 36b van de Participatiewet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Artikel 7:7 Dringende redenen
Dit artikel geeft uiting aan de hierboven genoemde discretionaire bevoegdheid van het college. Het
college kan in beleidsregels nadere voorwaarden opnemen waaraan iemand moet voldoen om de
individuele studietoeslag te krijgen. In deze beleidsregels wordt uitgewerkt wanneer er sprake is van de
in artikel 7:7 genoemde dringende redenen.
Artikel 7:8 Eenmaal per periode individuele studietoeslag verlenen
Doorgaans kan een persoon halfjaarlijks starten met een opleiding. Voor de beoordeling of een
belanghebbende in aanmerking komt voor een individuele studietoeslag wordt de situatie op de datum
van de aanvraag beoordeeld (artikel 36b, eerste lid, van de Participatiewet). Om deze reden is geregeld
dat een persoon slechts eenmaal binnen een periode van zes maanden in aanmerking kan komen voor een
individuele studietoeslag. Studeert een persoon na die zes maanden nog steeds en voldoet hij aan de
voorwaarden van artikel 36b, eerste lid, van de Participatiewet, dan kan hij opnieuw in aanmerking
komen voor een individuele studietoeslag.
Artikel 7:9 Hoogte individuele studietoeslag
In artikel 7:9 is de hoogte van de individuele studietoeslag geregeld. Hierbij wordt de studietoeslag per
persoon die voldoet aan de voorwaarden toegekend. Een individuele studietoeslag bedraagt
 € 900,-. Is sprake van gehuwden die allebei afzonderlijk voldoen aan de voorwaarden voor een
individuele studietoeslag, dan komen zij afzonderlijk in aanmerking voor een individuele studietoeslag.
Artikel 7:9, tweede lid, bevat een indexeringsbepaling. Deze bepaling voorkomt dat de verordening
telkens opnieuw moet worden vastgesteld, enkel voor indexatie van de bedragen. Het is van belang de
nieuwe bedragen (na indexatie) intern duidelijk te communiceren.
Artikel 7:10 Betaling individuele studietoeslag
In dit artikel wordt de frequentie van de betaling van de individuele studietoeslag geregeld. Een
individuele studietoeslag wordt eenmalig in één bedrag uitbetaald. Dit is het bedrag zoals neergelegd in
artikel 7:9. Na zes maanden kan een persoon opnieuw in aanmerking komen voor een individuele
studietoeslag. Dit volgt uit artikel 7:8.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Onderdeel 7.3 Afstemming
Algemene toelichting
Rechten en plichten in de Participatiewet
De gemeente heeft een verantwoordelijkheid met betrekking tot de invulling van de rechten en plichten
van bijstandsgerechtigden. Mede gelet op de rechtszekerheid van een bijstandsgerechtigde moet het
gemeentelijk beleid vastgelegd worden in een verordening. Rechten en plichten zijn echter twee kanten
van één medaille. Het recht op algemene bijstand is altijd verbonden aan de plicht zich in te zetten om
weer onafhankelijk te worden van de uitkering.
Artikel 18, eerste lid, van de Participatiewet spreekt over het afstemmen van de bijstand en de daaraan
verbonden verplichtingen op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen van een belanghebbende.
In deze bepaling wordt benadrukt dat het vaststellen van de hoogte van de uitkering en de daaraan
verbonden verplichtingen voor bijstandsgerechtigden maatwerk is. Daarbij moet recht worden gedaan
aan de individuele situatie en de persoonlijke omstandigheden van bijstandsgerechtigden. Artikel 18,
tweede lid, van de Participatiewet legt een directe koppeling tussen de rechten en plichten van
uitkeringsgerechtigden: het recht op een uitkering is altijd verbonden aan de plicht zich in te zetten om
weer onafhankelijk te worden van de uitkering. Dit betekent dat de vaststelling van de hoogte van de
uitkering niet alleen afhangt van de toepasselijke uitkeringsnorm en de beschikbare middelen van de
bijstandsgerechtigde, maar ook van de mate waarin de verplichtingen worden nagekomen. De
inspanningen die van de bijstandsgerechtigde naar vermogen kunnen worden verwacht, spelen ook een
rol.
Wanneer het college tot het oordeel komt dat een bijstandsgerechtigde zijn verplichtingen niet of in
onvoldoende mate nakomt, verlaagt het tijdelijk de uitkering. Er is dus geen sprake van een
bevoegdheid, maar van een verplichting. Alleen wanneer iedere vorm van verwijtbaarheid ontbreekt,
ziet het college af van een dergelijke verlaging. Het college moet niettemin bij de vaststelling van de
verlaging rekening houden met de persoonlijke omstandigheden en de individueel vastgestelde
verplichtingen. Het college kan dan ook van een verlaging afzien als het daartoe zeer dringende reden
aanwezig acht.
Met ingang van 1 januari 2015 staan in artikel 18, vierde lid, van de Participatiewet geüniformeerde
arbeidsverplichtingen. Voor schending van deze verplichting geldt dat de bijstand in beginsel moet
worden verlaagd met honderd procent gedurende één tot drie maanden. In een verordening is de duur
van de verlaging vastgelegd (artikel 18, vijfde lid, van de Participatiewet).
Is afgezien van een verlaging wegens het ontbreken van elke vorm van verwijtbaarheid, dan is het niet
mogelijk om bij toepassing van bepalingen ten aanzien van recidive deze gedraging mee te tellen. Is
vanwege de afstemming op grond van artikel 18, eerste lid, van de Participatiewet of vanwege dringende
redenen afgezien van het opleggen van een verlaging, dan is daarin geen reden gelegen om de
betreffende gedraging buiten beschouwing te laten in geval van recidive.
Het college beoordeelt uiterlijk drie maanden na de datum van de beschikking of de omstandigheden en
het gedrag van belanghebbende aanleiding geven de beslissing te herzien (artikel 18, derde lid, van de
Participatiewet). Bij een dergelijke herbeoordeling hoeft niet opnieuw een besluit te worden genomen,
waarbij alle feiten en omstandigheden opnieuw tegen het licht worden gehouden. Het heeft slechts als
doel vast te stellen of belanghebbende tussentijds (binnen de periode waarover de verlaging zich
uitstrekt) blijk heeft gegeven van een zodanige gedragsverandering of dat sprake is van een zodanige
wijziging van omstandigheden, dat aanleiding bestaat de eerder opgelegde verlaging in zwaarte of duur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>bij te stellen.15 Artikel 18, derde lid, van de Participatiewet is naar oordeel van het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid niet van toepassing als sprake is van schending van een van de
geüniformeerde arbeidsverplichtingen (artikel 18, vierde lid, van de Participatiewet). Ten aanzien van
geüniformeerde arbeidsverplichtingen is artikel 18, elfde lid, van de Participatiewet van toepassing.
Verschil tussen artikel 18, derde lid, en artikel 18, elfde lid, van de Participatiewet is dat artikel 18,
elfde lid, pas wordt toegepast als belanghebbende daarom vraagt.
Een verlaging krachtens de afstemmingsverordening is een punitieve sanctie voor zover de verlaging
wordt opgelegd omdat belanghebbende zich zeer ernstig heeft misdragen.16 Als een betreffende
gedraging ook een strafbaar feit oplevert, kan belanghebbende hier strafrechtelijk voor worden vervolgd.
Deze verlaging en de strafvervolging kunnen alleen naast elkaar bestaan als sprake is van juridisch te
onderscheiden feiten. Bijvoorbeeld: belanghebbende beledigt opzettelijk een ambtenaar. Strafrechtelijk
bezien kan een geldboete worden opgelegd of een gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden.
Daarnaast is sprake van zich zeer ernstig misdragen zoals bedoeld in artikel 9, zesde lid, van de
Participatiewet op grond waarvan de bijstand kan worden verlaagd.
In andere gevallen waarin een verlaging wordt opgelegd krachtens de afstemmingsverordening is sprake
van een reparatoire sanctie (bijvoorbeeld bij schending arbeidsverplichting). Als een betreffende
gedraging ook een strafbaar feit oplevert, kan belanghebbende hier strafrechtelijk voor worden vervolgd.
De verlaging en de strafvervolging kunnen naast elkaar bestaan omdat het hier gaat om een reparatoire
maatregel en een punitieve sanctie.
Afstemmen in de IOAW en de IOAZ
Het college kan een uitkering op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk
arbeidsongeschikte werkloze werknemers (hierna: IOAW) of Wet inkomensvoorziening oudere en
gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (hierna: IOAZ) verlagen of weigeren als een
belanghebbende de aan het recht op uitkering verbonden verplichtingen niet of onvoldoende nakomt
(artikel 20 van de IOAW en artikel van de 20 IOAZ). Het gemeentelijk beleid moet vastgelegd worden in
een verordening (artikel van de 35 IOAW en artikel 35 van de IOAZ).
Schenden van de inlichtingenplicht
De bestuurlijke boete is per 1 januari 2013 opnieuw ingevoerd in de Wet werk en bijstand (hierna: WWB)
(thans: Participatiewet), IOAW en IOAZ. Deze moet worden opgelegd bij een schending van de
inlichtingenplicht en komt in de plaats van de verlaging van de bijstand.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 7:11 Begrippen
Begrippen die al zijn omschreven in de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ, de Algemene wet
bestuursrecht (hierna: Awb) of de Gemeentewet worden niet afzonderlijk gedefinieerd in dit onderdeel.
Deze zijn vanzelfsprekend van toepassing op dit onderdeel.
Bijstandsnorm
Onder de ‘bijstandsnorm’ wordt in dit onderdeel verstaan de in de situatie van belanghebbende geldende
bijstandsnorm. Dit is de toepasselijke norm, vermeerderd met toeslagen, en verminderd met
verlagingen, alles inclusief vakantietoeslag. Voor zover sprake is van een uitkering op grond van de IOAW
of de IOAZ wordt onder bijstandsnorm verstaan de toepasselijke grondslag zoals bedoeld in artikel 5 van
de IOAW en artikel 5 van de IOAZ.
15
   CRvB 19-04-2011, nr. 10/4882 WWB, ECLI:NL:CRVB:2011:BQ3002.
16
   CRvB 31-12-2007, nrs. 06/4510 WWB, ECLI:NL:CRVB:2007:BC1811, CRvB 29-07-2008, nrs. 07/2262 WWB e.a.,
ECLI:NL:CRVB:2008:BD9023, CRvB 19-08-2008, nrs. 07/2416 WWB e.a., ECLI:NL:CRVB:2008:BE8919 en CRvB 19-
01-2010, nr. 08/1012 WWB, ECLI:NL:CRVB:2010:BL0052.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Benadelingsbedrag
Het benadelingsbedrag is de netto-uitkering waarop eerder, langer of tot een hoger bedrag een beroep
wordt of is gedaan ten gevolge van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening
in het bestaan. Voor het bepalen van het benadelingsbedrag wordt uitgegaan van het nettobedrag van de
uitkering, zoals ook het geval is bij het benadelingsbedrag in het kader van de bestuurlijke boete.17
Artikel 7:13 Het besluit tot opleggen van een verlaging
Het verlagen van een uitkering op grond van dit onderdeel vindt plaats door middel van een besluit.
Tegen dit besluit kan een belanghebbende bezwaar en beroep indienen. In dit artikel is aangegeven wat
in het besluit in ieder geval moet worden vermeld. Deze eisen vloeien rechtstreeks voort uit de Awb en
dan vooral uit het motiveringsvereiste. Het motiveringsvereiste houdt onder andere in dat een besluit
kenbaar is en van een deugdelijke motivering is voorzien.
Artikel 7:15 Afzien van verlaging
Afzien van verlagen
Het afzien van het opleggen van een verlaging “indien elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt", is
overgenomen uit artikel 18, negende lid, van de Participatiewet, respectievelijk artikel 20, derde lid, van
de IOAW en artikel 20, derde lid, van de IOAZ. Aangenomen moet worden dat hiervan uitsluitend sprake
is bij evidente afwezigheid van verwijtbaarheid.18 Het is aan het college te beoordelen of elke vorm van
verwijtbaarheid ontbreekt aan het betreffende gedrag. Is vanwege de afwezigheid van elke vorm van
verwijtbaarheid afgezien van een verlaging, dan is het niet mogelijk om bij toepassing van recidive deze
gedraging mee te tellen (zie artikel 7:27 van deze verordening). Is vanwege de afstemming op grond van
artikel 18, eerste lid, van de Participatiewet van een verlaging afgezien dan is daarin geen reden gelegen
om de betreffende gedraging buiten beschouwing te laten in geval van recidive.
Een andere reden om af te zien van het opleggen van een verlaging is dat de gedraging te lang geleden
heeft plaatsgevonden (verjaring). Omwille van de effectiviteit (“lik op stuk”) is het nodig dat een
verlaging spoedig nadat de gedraging heeft plaatsgehad, wordt opgelegd.
Om deze reden regelt artikel 7:15, eerste lid, sub b, van deze verordening dat het college geen
verlagingen oplegt voor gedragingen die langer dan één jaar geleden hebben plaatsgevonden. Dit heeft
tevens als voordeel dat een uitkeringsgerechtigde niet te lang in onzekerheid wordt gehouden over de
vraag of het college overgaat tot het opleggen van een verlaging.
Afzien van verlagen in verband met dringende redenen
In het tweede lid is geregeld dat het college kan afzien van het opleggen van een verlaging als daarvoor
dringende redenen aanwezig zijn. Dit onderdeel stelt een algemene verplichting tot het opleggen van
een verlaging voorop. Uitzonderingen moeten echter mogelijk zijn als voor de belanghebbende
onaanvaardbare consequenties zouden optreden. Uit het woord "dringend" blijkt dat er wel iets heel
bijzonders en uitzonderlijks aan de hand moet zijn, wil een afwijking van het algemene principe
gerechtvaardigd zijn. Wat dringende redenen zijn, is afhankelijk van de concrete situatie en kan dus niet
op voorhand worden vastgelegd. Er kan worden gedacht aan enerzijds een mindere mate van
verwijtbaarheid ten aanzien van de gedraging en anderzijds aan de financiële of sociale gevolgen voor
belanghebbende en/of diens gezin. Daarbij moet worden opgemerkt dat ernstige financiële gevolgen op
zichzelf geen reden zijn om van een verlaging af te zien, omdat dit inherent is aan het verlagen van een
uitkering.
Afzien verlagen ook mogelijk bij geüniformeerde arbeidsverplichtingen
De wet schrijft bij overtreding van een geüniformeerde arbeidsverplichting een afstemming voor van
honderd procent van de bijstand gedurende één tot drie maanden. Op grond van artikel 18, tiende lid,
17
   Kamerstukken II 2011/12, 33 207, nr. 3, blz. 43.
18
   CRvB 24-07-2001, nr. 99/1857 NABW, ECLI:NL:CRVB:2001:AD4887.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>van de Participatiewet moet het college een op te leggen maatregel of een opgelegde maatregel
afstemmen op de omstandigheden van een belanghebbende en diens mogelijkheden om middelen te
verwerven. Dit als - volgens het college - dringende redenen daartoe noodzaken, gelet op bijzondere
omstandigheden. Op grond van bijzondere omstandigheden kan het college besluiten de maatregel op
een lager niveau, voor een kortere duur of op nul vast te stellen.
Schriftelijke mededeling in verband met recidive
Het doen van een schriftelijke mededeling in een beschikking dat het college afziet van het opleggen van
een verlaging wegens dringende redenen is van belang in verband met eventuele recidive (artikel 7:15,
derde lid). Het opleggen van een verlaging bij recidive is geregeld in artikel 7:27 van deze verordening.
Artikel 7:16 Ingangsdatum en tijdvak van een verlaging
Het verlagen van de uitkering die in de nabije toekomst wordt verstrekt, is de gemakkelijkste methode
van het opleggen van een verlaging. Dan hoeft niet te worden overgegaan tot herziening van de uitkering
en terugvordering van het te veel betaalde bedrag. In de praktijk zal dit meestal inhouden dat een
verlaging wordt opgelegd met ingang van de eerste dag van de kalendermaand, die volgt op de
kalendermaand waarin het besluit bekend is gemaakt. Voor de berekening van de hoogte van de verlaging
moet worden uitgegaan van de voor die maand geldende bijstandsnorm.
Het is niet altijd mogelijk om een lopende uitkering af te stemmen. In die gevallen kan de verlaging met
terugwerkende kracht te worden toegepast. Het afstemmingsbesluit dat in dat geval wordt genomen, is
een bijzondere vorm van herziening van de uitkering. Het besluit leidt namelijk tot te veel verstrekte
uitkering. De uitkering die op grond van het afstemmingsbesluit te veel is verstrekt kan met toepassing
van artikel 58, tweede lid, sub a, van de Participatiewet, respectievelijk artikel 25, tweede lid, van de
IOAW en van de IOAZ, worden teruggevorderd. Afstemming met terugwerkende kracht is echter niet
altijd mogelijk. Als alle bijstand over de betreffende periode is ingetrokken en teruggevorderd, is er
niets meer om te verlagen. Is geen duidelijke datum te koppelen aan de gedraging van een
belanghebbende of is de verlaging het gevolg van een gedraging voorafgaande aan de aanvraag, dan is
verlagen met terugwerkende kracht evenmin mogelijk en kan de verlaging uitsluitend naar de toekomst
toe worden toegepast. Denk bijvoorbeeld aan het niet voldoende solliciteren.
Een verlaging kan niet los worden gezien van het recht op bijstand. Het opleggen van een verlaging is
niet mogelijk als een belanghebbende geen recht op bijstand (meer) heeft.19 Als een verlaging niet of
niet geheel ten uitvoer kan worden gelegd als gevolg van de beëindiging of intrekking van de uitkering, is
het ook mogelijk om de verlaging of dat deel van de verlaging dat nog niet is uitgevoerd, alsnog op te
leggen als belanghebbende binnen een bepaalde termijn na beëindiging van de uitkering opnieuw een
uitkering op grond van de wet ontvangt. Het college moet wel rekening houden met de vervaltermijn
voor het opleggen van een maatregel zoals bedoeld in artikel 7:15, eerste lid, sub b.
Een dergelijke maatregel kan vanwege de samenhang met het recht op bijstand niet bij voorbaat worden
opgelegd. Het college moet bij het opnieuw toekennen van het recht op bijstand beoordelen in hoeverre
er nog aanleiding bestaat om een verlaging toe te passen. Pas dan is sprake van een afstemmingsbesluit
en staat de mogelijkheid van bezwaar tegen de maatregel open. 20
Artikel 7:17 Berekeningsgrondslag
Bijstandsnorm
In het eerste lid is het uitgangspunt vastgelegd dat een verlaging wordt berekend over de bijstandsnorm.
Onder de bijstandsnorm wordt verstaan de wettelijke norm, inclusief gemeentelijke toeslag of verlaging
en inclusief vakantietoeslag. Bij een uitkering op grond van de IOAW of de IOAZ wordt gekeken naar de
grondslag als bedoeld in artikel 5 van de IOAW respectievelijk van de IOAZ.
19
   CRvB 07-08-2012, nr. 10/3435 WWB, ECLI:NL:CRVB:2012:BX3978.
20
   CRvB 08-09-2009, nrs. 07/6337 WWB e.a., ECLI:NL:CRVB:2009:BJ7732 en CRvB 07-12-2010, nr. 09/1094
WWB, ECLI:NL:CRVB:2010:BO6721.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Bijzondere bijstand
In het tweede lid is bepaald dat een verlaging ook kan worden toegepast op de bijzondere bijstand als
aan een belanghebbende bijzondere bijstand wordt verleend met toepassing van artikel 12 van de
Participatiewet. Personen tussen de 18 en 21 jaar ontvangen een lage jongerennorm, die indien
noodzakelijk wordt aangevuld door middel van aanvullende bijzondere bijstand in de kosten van
levensonderhoud. Als een verlaging uitsluitend op de lage jongerennorm wordt opgelegd, zou dit leiden
tot rechtsongelijkheid ten opzichte van de 21-jarigen. Daarom is in het derde lid, sub a, geregeld dat de
berekeningsgrondslag in dat geval bestaat uit de bijstandsnorm inclusief de verleende bijzondere bijstand
op grond van artikel 12 van de Participatiewet.
Op grond van het tweede lid, sub b, is het mogelijk dat het college in incidentele gevallen een verlaging
oplegt over de bijzondere bijstand. Er moet dan wel een verband bestaan tussen de gedraging van een
belanghebbende en zijn recht op bijzondere bijstand. Een verlaging kan uitsluitend worden opgelegd als
daadwerkelijk bijzondere bijstand is verstrekt.
De verordening biedt geen ruimte om een verlaging toe te passen op een individuele inkomenstoeslag.
Artikel 7:18 Gedragingen Participatiewet
De artikelen 7:18 en 7:20 moeten in onderlinge samenhang worden gelezen. In artikel 7:18 worden
schendingen van verplichtingen uit de Participatiewet geformuleerd. De verwijtbare gedragingen die zijn
genoemd in artikel 7:18 zijn ondergebracht in categorieën. Aan die categorieën wordt in artikel 7:20 een
gewicht toegekend in de vorm van een verlagingspercentage. De categorieën zijn gerangschikt naar
toenemende zwaarte. Een gedraging wordt ernstiger geacht naarmate de gedraging meer concrete
gevolgen heeft voor het niet verkrijgen of behouden van betaalde arbeid.
Niet of onvoldoende nakomen van verplichtingen
De verwijtbare gedragingen omvatten zowel het niet als het onvoldoende nakomen van diverse
verplichtingen. Artikel 18, tweede lid, van de WWB zoals dat luidde vóór 1 januari 2015 bepaalt dat het
college moest afstemmen als een belanghebbende de verplichtingen "niet of onvoldoende nakomt". Met
het huidige artikel 18, tweede lid, van de Participatiewet wordt dit gewijzigd in "het niet nakomen van
de verplichtingen". Het woord "onvoldoende" valt hiermee weg. Gemeend wordt dat de wetgever hiermee
echter geen inhoudelijke wijziging heeft beoogd en dat dit moet worden gelezen als het niet of
onvoldoende nakomen van verplichtingen. Om onduidelijkheid hierover te voorkomen is daarom in artikel
7:18 opgenomen dat sprake is van een verwijtbare gedraging bij het niet of onvoldoende nakomen van de
verplichtingen.
Het niet naar vermogen proberen algemeen geaccepteerde arbeid te verkrijgen
Deze verwijtbare gedraging is niet aan de orde voor zover het gaat om het niet naar vermogen proberen
te verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid als dit het gevolg is van een gedraging zoals bedoeld in
artikel 18, vierde lid, van de Participatiewet. In artikel 18, vierde lid, van de Participatiewet staan de
geüniformeerde arbeidsverplichtingen. Voor schending van een geüniformeerde arbeidsverplichting geldt
een apart afstemmingsregime: verlaging van de bijstand met honderd procent gedurende een in de
afstemmingsverordening vastgelegde duur van ten minste een maand en ten hoogste drie maanden
(artikel 18, vijfde lid, van de Participatiewet). In deze verordening is de duur vastgelegd in artikel 7:21.
Er is dus geen sprake van een verwijtbare gedraging zoals bedoeld in artikel 7:18, sub c, onder 1 als het
niet naar vermogen proberen te verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid voortvloeit uit een
gedraging zoals bedoeld in artikel 18, vierde lid, van de Participatiewet zoals:
- het niet verkrijgen of niet behouden van kennis en vaardigheden die noodzakelijk zijn voor het
verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid, en
- het belemmeren van het verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid door kleding, gebrek aan
persoonlijke verzorging en gedrag.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Inspanningen in eerste vier weken na de melding
De plicht tot arbeidsinschakeling geldt vanaf datum melding (zie artikel 9, eerste lid, van de
Participatiewet). Specifiek voor personen jonger dan 27 jaar geldt dat zij worden beoordeeld op hun
inspanningen in de eerste vier weken na de melding (artikel 43, vierde en vijfde lid, van de
Participatiewet). Is geen enkele inspanning verricht, dan bestaat op grond van artikel 13, tweede lid, sub
d, van de Participatiewet geen recht op bijstand. Zijn er wel inspanningen verricht, maar naar het
oordeel van het college onvoldoende, dan verlaagt het college de uitkering. De verlaging kan in principe
al worden toegepast op basis van de grondslagen zoals genoemd in artikel 7:17 van deze verordening. Een
aparte grondslag is strikt genomen niet noodzakelijk. Het zou wellicht zelfs tot verwarring kunnen leiden
als het bijvoorbeeld gaat om een belanghebbende die in de vijfde of zesde week na de melding de fout in
gaat. Desalniettemin is het niet of onvoldoende verrichten van inspanningen vanwege de herkenbaarheid
toch als aparte gedraging genoemd opgenomen in deze verordening (zie artikel 7:18, sub b, onder 2).
Artikel 7:19 Gedragingen IOAW en IOAZ
De artikelen 7:19 en 7:20 moeten in onderlinge samenhang worden gelezen. In artikel 7:19 worden
schendingen van verplichtingen uit de IOAW en IOAZ geformuleerd. De verwijtbare gedragingen die zijn
genoemd in artikel 7:19, zijn ondergebracht in categorieën. Aan die categorieën wordt in artikel 6:10 een
gewicht toegekend in de vorm van een verlagingspercentage. De categorieën zijn gerangschikt naar
toenemende zwaarte. Een gedraging wordt ernstiger geacht naarmate de gedraging meer concrete
gevolgen heeft voor het niet aanvaarden, verkrijgen of behouden van betaalde arbeid.
Artikel 7:20 Hoogte en duur van de verlaging
Zie voor de verlagingswaardige gedragingen de toelichting bij de artikelen 7:18 en 7:19. Er is gekozen
voor een afstemmingsregime bij gedragingen zoals bedoeld in de artikelen 7:18 en 7:19 dat afwijkt van
de maatregel bij schending van de geüniformeerde arbeidsverplichtingen als bedoeld in artikel 18, vierde
lid, van de Participatiewet. Dit ondanks dat enkele van de in de artikelen 7:18 en 7:19 genoemde
gedragingen verwant zijn aan de geüniformeerde arbeidsverplichtingen.
Artikel 7:21 Duur verlaging bij schending geüniformeerde arbeidsverplichting
De eerste keer dat het college een verwijtbaar niet naleven van een geüniformeerde arbeidsverplichting
vaststelt, bedraagt de verlaging honderd procent van de bijstandsnorm gedurende een bij dit onderdeel
vastgestelde periode (artikel 18, vijfde lid, eerste volzin, van de Participatiewet). Hier is gekozen voor
een periode van één maand. Een verlaging van deze duur geeft een duidelijk signaal af dat
bijstandsgerechtigden zich aan hun verplichtingen dienen te houden. Ook is de afstemming in verhouding
met de geschonden verplichting.
Artikel 7:22 Verrekenen verlaging
Het college heeft de mogelijkheid bij verlaging van de bijstand wegens schending van een
geüniformeerde arbeidsverplichting, de verlaging te verrekenen. Dit kan over de maand van oplegging
van de maatregel en ten hoogste over de twee volgende maanden. Over de eerste maand moet minimaal
een derde van het bedrag van de verlaging worden verrekend (artikel 18, vijfde lid, tweede volzin, van
de Participatiewet). Wanneer belanghebbende tot inkeer komt, wordt de verlaging stopgezet en ontvangt
belanghebbende weer de volledige uitkering (artikel 18, elfde lid, van de Participatiewet). Het gaat hier
om een facultatieve bepaling.
De maand van oplegging
In het eerste lid wordt gesproken over de "maand van oplegging". Deze term is overgenomen uit artikel
18, vijfde lid, van de Participatiewet. Met de "maand van oplegging" wordt in dit onderdeel bedoeld: de
maand waarin het besluit aan belanghebbende is bekend gemaakt.
Er is voor gekozen om de verlaging van 100 procent over drie maanden te verrekenen bij schending van
een geüniformeerde arbeidsverplichting, met uitzondering van het niet aanvaarden of behouden van
algemeen geaccepteerde arbeid. Aan de maand van oplegging en aan de twee daaropvolgende maanden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>wordt een derde van het bedrag van de verlaging toebedeeld. Dit betekent dat in de maand van
oplegging van de maatregel en de daaropvolgende maanden de inhouding in beginsel 33,3 procent
bedraagt (artikel 7:22, eerste lid).
Geen verrekening bij niet aanvaarden of behouden algemeen geaccepteerde arbeid
In het tweede lid is bepaald dat als sprake is van een verlaging op grond van artikel 18, vierde lid, sub a,
van de Participatiewet, geen verrekening plaatsvindt zoals bedoeld in artikel 7:22, eerste lid. De
verlaging van 100 procent wordt dan geheel aan de maand van oplegging toebedeeld. Het betreft het
niet aanvaarden of behouden van algemeen geaccepteerde arbeid. Deze keuze is gebaseerd op de
zwaarte van de gedraging.
Geen verrekening bij recidive
Is sprake van een tweede of volgende schending van een geüniformeerde arbeidsverplichting binnen de
recidivetermijn, dan is verrekenen van de maatregel niet mogelijk. Artikel 7:22 bepaalt immers dat
verrekenen uitsluitend mogelijk is bij een gedraging zoals bedoeld in artikel 7:21. Recidive is niet
geregeld in artikel 7:21, maar in artikel 7:27, derde lid van deze verordening en artikel 18, zesde,
zevende en achtste lid, van de Participatiewet. Daarom is verrekenen bij recidive niet mogelijk.
Geen verrekening bij maatregel wegens schending andere gedragingen
Verrekening bij maatregelen voor schendingen van andere gedragingen dan de geüniformeerde
arbeidsverplichtingen, is niet mogelijk. Dit volgt uit artikel 7:22 van deze verordening en artikel 18,
vijfde lid, van de Participatiewet.
Artikel 7:23 Tekortschietend besef van verantwoordelijkheid
Aan de Participatiewet ligt het beginsel ten grondslag dat iedereen in eerste instantie in zijn eigen
bestaan(skosten) dient te voorzien. Pas wanneer dat niet mogelijk is, kan men een beroep doen op
bijstand. Hoofdregel is dus dat iedereen alles zal moeten doen en nalaten om een beroep op bijstand te
voorkomen. Leidt een gedraging ertoe dat belanghebbende eerder, langer of voor een hoger bedrag is
aangewezen op bijstand, dan is veelal sprake van een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid
voor de voorziening in het bestaan. Hiervan is in ieder geval sprake bij de volgende gedragingen (als die
er toe leiden dat belanghebbende eerder, langer of voor een hoger bedrag is aangewezen op bijstand):
- het te snel interen van vermogen;
- het door eigen schuld verliezen van het recht op een uitkering;
- het door eigen schuld te laat aanvragen van een voorliggende voorziening.
Het door eigen toedoen niet behouden van algemeen geaccepteerde arbeid moet worden aangemerkt als
een geüniformeerde arbeidsverplichting (zie de artikelen 9, eerste lid, sub a, en 18, vierde lid, sub g, van
de Participatiewet). Is sprake van het door eigen toedoen niet behouden van algemeen geaccepteerde
arbeid, dan moet afstemming plaatsvinden volgens de regels van artikel 18 van de Participatiewet en
artikel 7:21 en 7:23.
Op grond van artikel 7:23 kan een verlaging worden opgelegd wegens het betonen van tekortschietend
besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan. De ernst van de gedraging komt tot
uitdrukking in de hoogte van het benadelingsbedrag. Dat is in dit geval het gedeelte van de uitkering
waarop eerder, langer of tot een hoger bedrag een beroep wordt gedaan.
Bijstand in de vorm van een geldlening
Als sprake is van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid kan het college tevens besluiten de
bijstand in de vorm van een geldlening te verstrekken. Dit volgt uit artikel 48, tweede lid, sub b, van de
Participatiewet. Als het college besluit beide instrumenten te gebruiken (leenbijstand én verlaging) moet
het wel voldoende acht slaan op het totale effect hiervan voor de bijstandsgerechtigde.21
21
   CRvB 20-03-2007, nrs. 06/515 NABW e.a., ECLI:NL:CRVB:2007:BA2344.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Artikel 7:24 Zeer ernstige misdragingen
Participatiewet (eerste lid)
Onder de term 'zeer ernstige misdraging' dient in elk geval te worden verstaan: elke vorm van ongewenst
en agressief fysiek contact met een persoon of het ondernemen van pogingen daartoe. Hieronder valt
bijvoorbeeld schoppen, slaan of het (dreigen met) gooien van voorwerpen naar een persoon. Ook het
toebrengen van schade aan een gebouw of inventarisonderdeel, evenals het ondernemen van pogingen
daartoe in enige vorm wordt als zeer ernstige misdraging gezien. Handelingen die door hun grote en
mogelijk blijvende impact op de desbetreffende persoon of personen grote invloed hebben zoals het
opzetten van gerichte lastercampagnes, seksuele intimidatie, het tonen van steek en/of vuurwapens
evenals (pogingen tot) opsluiting in een ruimte zijn eveneens als zeer ernstige misdraging te
beschouwen.22 Ook verbaal geweld valt onder de noemer 'zeer ernstige misdraging'.23
Het gaat dus om alle vormen van zeer ernstige misdragingen tegenover de met de uitvoering van de
Participatiewet belaste personen en instanties (college, SVB en re-integratiebedrijven) tijdens het
verrichten van hun werkzaamheden.24 Met de zinsnede 'tijdens het verrichten van de werkzaamheden'
wordt aangegeven dat de misdraging dient plaats te vinden in het kader van de uitvoering van de
Participatiewet. Dat is anders als betrokkenen elkaar buiten werktijd tegen komen: dan is alleen het
strafrecht van toepassing.25
Met ingang van 1 januari 2015 is de verplichting om zich te onthouden van zeer ernstige misdragingen een
zelfstandige verplichting die is opgenomen in artikel 9, zesde lid, van de Participatiewet. Deze
verplichting staat dus op zichzelf. Vóór 1 januari 2015 was dit een onzelfstandige verplichting. Om een
belanghebbende te sanctioneren wegens zeer ernstige misdragingen, moest sprake zijn van een
samenhang tussen de zeer ernstige misdragingen met het niet nakomen van een of meer verplichtingen
die voortvloeien uit de toenmalige WWB, IOAW of IOAZ.26
IOAW en IOAZ (tweede lid)
Onder de term ‘zeer ernstige misdragingen’ kunnen diverse vormen van agressie worden verstaan, zij het
dat er sprake moet zijn van verwijtbaarheid en van gedrag dat in het normale menselijke verkeer in alle
gevallen als onacceptabel wordt beschouwd. Ook verbaal geweld valt onder de noemer 'zeer ernstige
misdraging'.27 Het college kan alleen een verlaging opleggen als er een verband bestaat tussen de ernstige
misdraging en (mogelijke) belemmeringen bij het vaststellen van het recht op een uitkering. De IOAW en
IOAZ bevatten immers geen afzonderlijke plicht tot het nalaten van zeer ernstige misdragingen. Het
recht op uitkering kan daarom alleen worden afgestemd wegens het zich zeer ernstig misdragen als dit
heeft plaatsgevonden bij het (niet) nakomen van een (andere) aan de uitkering verbonden verplichting.28
Vandaar dat in het tweede lid wordt bepaald dat de zeer ernstige misdragingen moeten hebben
plaatsgevonden onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met de uitvoering van IOAW of
IOAZ. Als een belanghebbende zich zeer ernstig misdraagt, geheel los van een (andere) aan de uitkering
verbonden verplichting - hij komt bijvoorbeeld uit eigen beweging stennis maken - dan is binnen de IOAW
en IOAZ tegen deze gedraging geen sanctie mogelijk.
Artikel 7:25 Niet nakomen van overige verplichtingen
De Participatiewet geeft het college de bevoegdheid om personen verplichtingen op te leggen die
volledig individueel bepaald zijn. Artikel 55 van de Participatiewet biedt daartoe de mogelijkheid en
beperkt deze tot een viertal categorieën, te weten:
22
   Kamerstukken II 2013/14, 33 801, nr. 3, blz. 24.
23
   CRvB 19-08-2008, nrs. 07/2416 WWB e.a., ECLI:NL:CRVB:2008:BE8919.
24
   Kamerstukken II 2013/14, 33 801, nr. 3, blz. 55.
25
   Kamerstukken II 2013/14, 33 801, nr. 3, blz. 25-26.
26
   CRvB 06-07-2010, nr. 08/2025 WWB, ECLI:NL:CRVB:2010:BN0660.
27
   CRvB 19-08-2008, nrs. 07/2416 WWB e.a., ECLI:NL:CRVB:2008:BE8919.
28
   CRvB 06-07-2010, nr. 08/2025 WWB, ECLI:NL:CRVB:2010:BN0660.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>    1. verplichtingen die strekken tot arbeidsinschakeling;
    2. verplichtingen die verband houden met de aard en het doel van een bepaalde vorm van bijstand;
    3. verplichtingen die strekken tot vermindering van de bijstand, en
    4. verplichtingen die strekken tot beëindiging van de bijstand.
De hoogte van de verlaging is in dit onderdeel per categorie verschillend vastgesteld. Omdat de
verplichtingen die het college op grond van artikel 55 van de Participatiewet kan opleggen een zeer
individueel karakter hebben, kan het voorkomen dat de in dit onderdeel vastgestelde verlaging niet is
afgestemd op de individuele omstandigheden van een belanghebbende. Het college zal daarom altijd
rekening moeten houden met de individualiseringsbepaling van artikel 18, eerste lid, van de
Participatiewet. Deze bepaling verplicht het college de bijstand af te stemmen op de omstandigheden,
mogelijkheden en middelen van een belanghebbende. In individuele gevallen kan dus worden afgeweken
van de in dit artikel vastgestelde verlaging.
Artikel 7:26 Samenloop van gedragingen
Samenloop bij één gedraging waardoor meerdere verplichtingen worden geschonden
Het eerste lid regelt samenloop als sprake is van één gedraging die schending oplevert van meerdere
verplichtingen, die zijn genoemd in dit onderdeel, artikel 18, vierde lid, van de Participatiewet of in
beide regelingen. In dat geval wordt één verlaging opgelegd. Voor het bepalen van de hoogte en de duur
van de verlaging wordt uitgegaan van de gedraging waarop de hoogste verlaging is gesteld.
Samenloop bij meerdere gedraging waardoor één of meerdere verplichtingen worden geschonden
Het tweede regelt samenloop als sprake is van meerdere gedraging die schending opleveren van één of
meerdere verplichtingen, die zijn genoemd in dit onderdeel, artikel 18, vierde lid, van de Participatiewet
of in beide regelingen. Dit wordt 'meerdaadse samenloop' genoemd. In dat geval wordt voor iedere
gedraging een afzonderlijke verlaging toegepast. Deze verlagingen worden in principe gelijktijdig
opgelegd. Dit is anders als dit niet verantwoord is. Hierbij spelen factoren zoals de ernst van de
gedraging, de mate van verwijtbaarheid en de omstandigheden van een belanghebbende een rol.
Daarvoor moet altijd gekeken worden naar de individuele omstandigheden. De verlaging wordt dan over
meerdere maanden uitgesmeerd.
Samenloop met een bestuurlijke boete
Het derde en vierde lid regelen in hoeverre een verlaging kan worden opgelegd als sprake is van een
verlagingswaardige gedraging die tevens een boetewaardige gedragingen is.
Als sprake is van één gedraging die zowel schending van een in deze verordening opgenomen verplichting
als schending van de inlichtingenplicht oplevert, kan de schending van deze verplichtingen niet
gezamenlijk worden afgedaan, omdat schending van de inlichtingenplicht (wettelijk) is geregeld in de
vorm van een bestuurlijke boete. In het geval zich de situatie voordoet dat er sprake is van samenloop
tussen de bestuurlijke boete en afstemming dient het college in het individuele geval te beoordelen
welke sanctie wordt opgelegd. Bij eendaadse samenloop ligt het voor de hand één sanctie op te leggen.
Het college bepaalt of al dan niet een boete wordt opgelegd. Is dit het geval, dan wordt geen verlaging
meer opgelegd (derde lid).
Bij meerdaagse samenloop ligt het voor de hand de gedraging te sanctioneren door het opleggen van een
bestuurlijke boete voor zover sprake is van een gedraging waarin ook een beboetbare gedraging zit.
Daarnaast kan het college in dit geval nog een of meer maatregelen opleggen, waarbij bij de hoogte van
de afstemming zo nodig rekening kan worden gehouden met de boete en de eventuele andere
maatregelen (vierde lid).
Als sprake is van één gedraging die zowel schending van een in artikel 18, vierde lid, van de
Participatiewet benoemde verplichting als schending van de inlichtingenplicht oplevert, is het
voorgaande ook van toepassing.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Artikel 7:27 Recidive
Verdubbeling duur verlaging
Als binnen 24 maanden na een eerste verwijtbare gedraging wederom sprake is van een verwijtbare
gedraging waarmee dezelfde verplichting wordt geschonden, wordt de grotere mate van verwijtbaarheid
tot uitdrukking gebracht in een verdubbeling van de duur van de verlaging. Met de eerste verwijtbare
gedraging wordt de eerste gedraging bedoeld die aanleiding is geweest tot een verlaging, ook als wegens
dringende redenen – op grond van artikel 7:14, tweede lid, van deze verordening en eventueel 18, tiende
lid, van de Participatiewet – is afgezien van het opleggen van een verlaging. Dit geldt ook als van
afstemming op grond van artikel 18, eerste lid, van de Participatiewet is afgezien van het opleggen van
een verlaging. Is vanwege de afwezigheid van elke vorm van verwijtbaarheid afgezien van een verlaging,
dan is het niet mogelijk om bij toepassing van recidive deze gedraging mee te tellen. Voor het bepalen
van de aanvang van de termijn van 24 maanden, geldt het tijdstip waarop het besluit waarmee de
verlaging is opgelegd, is verzonden.
Recidive op recidive bij niet geüniformeerde arbeidsverplichtingen
Ook in het geval dat een belanghebbende voor een derde of volgende keer een niet geüniformeerde
arbeidsverplichting schendt, is de recidivebepaling van artikel 7:27, eerste of tweede lid, van toepassing.
Dit wordt tot uitdrukking gebracht door het woord "telkens" in de recidivebepaling. Voor toepassing van
de recidivebepaling is vereist dat het opnieuw schenden van dezelfde verplichting plaatsvindt binnen 24
maanden na bekendmaking van het vorige besluit waarmee een verlaging is toegepast.
Is sprake van een derde of volgende schending, dan geldt – evenals bij de eerste keer recidive – dat de
duur van de vorige verlaging wordt verdubbeld. Er is expliciet voor gekozen de duur van de vorige
verlaging te verdubbelen. Hiermee wordt uiting gegeven aan het principe dat herhaalde schending een
zwaardere consequentie dient te hebben.
Eenzelfde gedraging vereist voor recidive
Voor recidive als bedoeld in het eerste en tweede lid is vereist dat sprake moet zijn van "eenzelfde
verwijtbare gedraging" als de gedraging waarvoor de eerste verlaging is opgelegd. Voorwaarde is dus dat
dezelfde verplichting wordt geschonden. Is dit niet het geval, dan moet de verwijtbare gedraging worden
aangemerkt als een eerste schending van een verplichting. Heeft een persoon zich zeer ernstig misdragen
(artikel 7:24) binnen 24 maanden nadat een verlaging is opgelegd wegens het zich niet tijdig laten
registreren als werkzoekende bij Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (artikel 7:18, sub a,
onder 1), dan is geen sprake van recidive aangezien het niet "eenzelfde gedraging" betreft.
Recidive schending geüniformeerde arbeidsverplichting
Is sprake van het niet of onvoldoende nakomen van een geüniformeerde arbeidsverplichting binnen
twaalf maanden nadat aan een belanghebbende een eerste maatregel is opgelegd wegens schending van
een geüniformeerde arbeidsverplichting, dan bedraagt de verlaging honderd procent gedurende twee
maanden. Dit valt binnen de in artikel 18, zesde lid, van de Participatiewet gegeven marges.
Bij een derde, vierde en volgende schending van een geüniformeerde arbeidsverplichting, telkens binnen
twaalf maanden na oplegging van de vorige maatregel, bedraagt de verlaging honderd procent gedurende
drie maanden (artikel 18, zevende en achtste lid, van de Participatiewet).
Artikel 7:28 Samenloop bij weigeren uitkering IOAW/IOAZ
Het college is op grond van artikel 20 van de IOAW en artikel 20 van de IOAZ bevoegd de uitkering
blijvend of tijdelijk te weigeren als een belanghebbende, kort gezegd, inkomen uit arbeid had kunnen
verwerven, maar dit nalaat. Dit is een discretionaire bevoegdheid van het college. De vraag of een
verlaging moet worden toegepast, zal pas aan de orde komen als het college zich een oordeel heeft
gevormd over de eventuele weigering van de uitkering. Deze beoordeling gaat in beginsel voor. Pas als
het college concludeert dat van een weigering geen sprake is, kan op grond van deze verordening een
verlaging worden toegepast. Artikel 7:28 is derhalve bedoeld om samenloop te voorkomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Onderdeel 7.4 Verrekening bestuurlijke boete bij recidive
Algemeen deel
De Participatiewet kent een bestuurlijke boete bij een verwijtbare schending van de inlichtingenplicht.
Een bestuurlijke boete is een geldboete ten hoogte van maximaal het benadelingsbedrag voor de
gemeente. Het college van burgemeester en wethouders is verplicht de bestuurlijke boete met de
lopende uitkering te verrekenen. In beginsel moet bij deze verrekening de bescherming van de
beslagvrije voet (garantie tot het behouden van 90 procent van de toepasselijke bijstandsnorm) in acht
genomen worden. Is echter sprake van een bestuurlijke boete wegens herhaalde schending van de
inlichtingenplicht (recidive), dan kan het college besluiten gedurende maximaal drie maanden te
verrekenen zonder rekening te houden met de bescherming die de beslagvrije voet biedt. De
gemeenteraad is verplicht in een verordening nadere regels te stellen over de bevoegdheid om de
beslagvrije voet tijdelijk buiten werking te stellen bij verrekening van de recidiveboete. Gemeenten
krijgen daarmee de ruimte een afweging te maken van situaties of omstandigheden waarin het buiten
werking stellen van de beslagvrije voet niet proportioneel wordt geacht. De nieuwe bevoegdheid kan op
veel verschillende manieren worden ingevuld.
Beslagvrije voet
De beslagvrije voet is het deel van de uitkering waarover geen beslag gelegd kan worden of verrekening
kan plaatsvinden vanwege rechtsbescherming van een minimum inkomen. Dit is bepaald in het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering. Belanghebbenden blijven door de bescherming van de beslagvrije voet
over 90 procent van het geldende minimuminkomen beschikken voor het levensonderhoud. De
bevoegdheid van de gemeenteraad betreft het al dan niet in acht nemen van de beslagvrije voet bij
verrekening van de recidiveboete.
De gemeente Lansingerland kiest ervoor om de recidiveboete volledig en maximaal te verrekenen voor de
duur van drie maanden. Het gaat immers om een boete bij recidive: de belanghebbende heeft voor de
tweede maal verwijtbaar zijn inlichtingenplicht geschonden, waarbij volledige verrekening proportioneel
wordt geacht. In de verordening wordt wel de mogelijkheid aan de recidivist geboden, om aan te tonen,
dat verrekening van de bestuurlijke boete niet proportioneel is.
Hiervoor is aansluiting gemaakt bij het actuele banksaldo van de belanghebbende en diens gezinsleden
om tijdens de verrekening van de recidiveboete te individualiseren. Tevens wordt in de verordening
aangegeven dat er van verrekening met de beslagvrije voet wordt afgezien, als er sprake is van dringende
redenen die leiden tot een situatie van onredelijke en onbillijke aard. Door een individuele beoordeling
te maken rondom de verrekening, houdt het college op verzoek van de belanghebbende rekening met de
omstandigheden in de individuele situatie. Het niet kunnen betalen van de vaste lasten kan immers
leiden tot een schuldenproblematiek met gevolgen voor de woonsituatie van de belanghebbende en zijn
gezinsleden. Uiteraard moet de belanghebbende deze problematiek deels zelf oplossen, maar biedt het
college de mogelijkheid tot maatwerk. Door dit maatwerk is er balans tussen de aanscherping van de
handhaving en de zorgplicht van de gemeente. De bevoegdheid van de gemeenteraad strekt zich slechts
uit over het al dan niet in acht nemen van de beslagvrije voet bij verrekening van de recidiveboete.
Terugvordering van ten onrechte verstrekte uitkering als gevolg van een schending van de
inlichtingenplicht, is een wettelijke verplichting. Bij verrekening van de terugvordering dient echter
altijd rekening gehouden te worden met de beslagvrije voet.
Gemeenten kunnen te maken krijgen met verzoeken van andere gemeenten om een door hen opgelegde
recidiveboete te verrekenen. De bevoegdheid tot verrekenen kan plaatsvinden zonder machtiging van de
belanghebbende, een zogenaamde pseudoverrekening, welke op grond van artikel 60a van de
Participatiewet kan worden toegepast. Het college, dat de boete heeft opgelegd, zal in dat geval
aangeven in hoeverre het de beslagvrije voet in acht wil nemen (volgens de regels van de gemeentelijke
verordening). De gemeente die de uitkering verstrekt, moet in beginsel gehoor geven aan dit verzoek.
Mocht de beslagvrije voet buiten beschouwing worden gelaten, dan kan de belanghebbende het college
waarvan hij uitkering ontvangt, verzoeken de beslagvrije voet toch in acht te nemen. In artikel 60b,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>tweede lid, van de Participatiewet is geregeld dat het college die de uitkering verstrekt, de bevoegdheid
heeft aan dit verzoek van belanghebbende tegemoet te komen. Het ligt voor de hand dat het college bij
de beslissing op dat verzoek handelt analoog aan de regels die in de eigen gemeentelijke verordening zijn
vastgelegd.
Periode
Een bestuurlijke boete wordt verrekend in de maand volgend op het besluit. Van recidive is sprake tot
vijf jaar na het opleggen van de (eerste) boete.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 7:29 Begrippen
In deze bepaling zijn een aantal begrippen nader omschreven. De meeste behoeven geen nadere
toelichting.
Beslagvrije voet
De beslagvrije voet is het deel van de uitkering waarover geen beslag gelegd kan worden of verrekening
kan plaatsvinden vanwege rechtsbescherming van een minimum inkomen. Dit op grond van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering. Belanghebbenden blijven door de bescherming van de beslagvrije voet
over 90 procent van het geldende minimum inkomen beschikken voor zijn of haar levensonderhoud.
Verrekenen
De Participatiewet kent een ruimer begrip van verrekenen dan het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering. Voor de duidelijkheid is daarom een aparte begripsbepaling opgenomen in de
verordening.
Artikel 7:30 Verrekenen bij voldoende saldo
Uitgangspunt van deze verordening is dat volledige verrekening zonder toepassing van de beslagvrije voet
plaats vindt gedurende de maximale termijn van drie maanden als de belanghebbende en diens
gezinsleden over voldoende saldo beschikken om dit op te kunnen vangen. Dat uitgangspunt is vastgelegd
in artikel 7:30. Van voldoende saldo is sprake als het saldo van alle bank- en spaarrekeningen waarover
belanghebbende en diens gezinsleden beschikt op de datum van het besluit tot het opleggen van de
recidiveboete, ten minste tweemaal de toepasselijke bijstandsnorm bedraagt. Immers, bij aanwending
van deze gelden, zou een periode van drie maanden overbrugd moeten kunnen worden. Voor deze keuze
is aansluiting gezocht bij de mogelijkheid tot afstemming voor een maand met 100 procent, zoals deze in
paragraaf 7.3 van deze verordening van toepassing is. Bijvoorbeeld als een belanghebbende door eigen
toedoen algemeen geaccepteerde arbeid niet heeft behouden, vindt afstemming plaats van 100 procent
op de toepasselijke bijstandsnorm. Hierdoor heeft de belanghebbende een maand geen bijstand om in
zijn levensonderhoud te voorzien.
Saldo bankrekeningen
De VNG verordening kent de definitie 'bezit'. Het gaat daarbij om (de waarde van) alle bezittingen
waarover een belanghebbende of diens gezinsleden beschikken of redelijkerwijs kunnen beschikken.
Bezittingen kunnen zowel bestaan uit geld als op geld waardeerbare goederen. In de uitvoering moet,
voordat de verrekening toegepast kan worden, een onderzoek plaatsvinden naar gelden en op geld
waardeerbare goederen. Om de verrekening uitvoeringstechnisch efficiënt en simpel te houden is de
keuze gemaakt om niet het begrip 'bezit' toe te passen, maar te kiezen voor het actieve saldo van alle
bank- en spaarrekeningen van de belanghebbende en diens gezinsleden. Een belanghebbende die
vanwege de volledige verrekening met de beslagvrije voet zonder inkomsten komt te zitten, zal het saldo
van de bankrekeningen waarover hij of zijn gezinsleden beschikt of redelijkerwijs kan beschikken,
volledig moeten aanwenden om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te kunnen voorzien.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Artikel 7:31 Verrekenen bij geen of onvoldoende saldo
Het college biedt de mogelijkheid tot individualisering op schriftelijk verzoek van de belanghebbende.
Indien wordt aangetoond dat belanghebbende en diens gezinsleden over onvoldoende saldo beschikken,
om een periode van drie maanden door volledige verrekening zonder toepassing van de beslagvrije voet
te kunnen overbruggen, vanaf de datum van het besluit tot het opleggen van de recidiveboete is
genomen. Als het saldo van alle bank- en spaarrekeningen, waar men per direct over kan beschikken, van
de belanghebbende of diens gezinsleden, minder bedragen dan tweemaal de toepasselijke bijstandsnorm,
dan verrekent het college slechts één maand zonder inachtneming van de beslagvrije voet. Voor de
overige twee maanden vindt weliswaar verrekening met de beslagvrije voet plaats, maar niet volledig.
Belanghebbende blijft beschikken over een
inkomen ter hoogte van 80 procent van de toepasselijke bijstandsnorm.
Voor het percentage van 80 procent is aansluiting gezocht bij de invorderingsmogelijkheden die de
Belastingdienst heeft bij notoire wanbetalers . Onder omstandigheden kan deze de beslagvrije voet (90
procent van de toepasselijke bijstandsnorm) verlagen met 10 procent op grond van artikel 19, eerste lid,
van de Invorderingswet 1990. De mogelijkheid tot individualiseren in dit artikel wordt toegepast, tenzij
een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid heeft plaatsgevonden. Als blijkt dat in de
voorliggende twee maanden voorafgaand aan de datum van het indienen van het schriftelijk verzoek, een
tekortschietend besef van verantwoordelijkheid heeft plaatsgevonden, dat heeft geleid tot onvoldoende
saldo op de bank- en spaarrekeningen van de belanghebbende en diens gezinsleden, ziet het college
gemotiveerd af van individualisering. Met de gekozen opzet wordt enerzijds uiting gegeven aan het
principe dat fraude niet mag lonen. Het gaat hier immers om belanghebbenden die herhaaldelijk hun
inlichtingenplicht hebben geschonden. Daar mag een duidelijk signaal tegenover staan. Anderzijds wordt
rekening gehouden met de zorgplicht van gemeenten. Het volledig buiten werking stellen van de
beslagvrije voet gedurende drie maanden kan kwalijke maatschappelijke consequenties hebben. Dat
moet voorkomen worden, omdat de regeling daarmee zijn doel voorbij zou schieten.
Artikel 7:32 Verrekenen met inachtneming beslagvrije voet
Hoewel het hier gaat om een herhaaldelijke schending van de inlichtingenplicht, zijn situaties denkbaar
waarin volledige verrekening zonder toepassing van de beslagvrije voet niet aanvaardbaar wordt geacht.
Die situaties komen aan de orde in artikel 7:32. Het gaat daarbij altijd om individuele omstandigheden
waaraan het college zal moeten toetsen. In sub a is geregeld dat het college kan besluiten in afwijking
van de artikelen 7:30 en 7:31 toch de beslagvrije voet te respecteren wanneer volledige verrekening
waarschijnlijk leidt tot huisuitzetting van belanghebbende en diens gezin. Voorkomen moet worden dat
een belanghebbende door de volledige verrekening op straat komt te staan, nu dit de problematiek
alleen maar verergert, met alle maatschappelijke kosten van dien. Het is aan de belanghebbende(n) om
met een schriftelijk verzoek aan te tonen dat verrekenen zonder inachtneming van de beslagvrije voet
zou leiden tot huisuitzetting. Een dreigende huisuitzetting wordt in deze verordening gezien als een
dringende reden om van verrekening met de beslagvrije voet af te zien. Dat volgt uit het woord
'anderszins' in sub b. Ook bij aanwezigheid van andere dringende redenen dan een dreigende
huisuitzetting, kan het college rekening houden met de bescherming van de beslagvrije voet. Van
dringende redenen is niet snel sprake. Het gaat slechts om incidentele gevallen, waarbij de behoeftige
omstandigheden waarin de belanghebbende en diens gezinsleden verkeren op geen enkele andere wijze
te verhelpen zijn. Het enkele feit dat het belanghebbende door de verrekening aan middelen ontbreekt
om in het bestaan te voorzien, is op zich geen voldoende voorwaarde om te kunnen spreken van
dringende redenen.
Artikel 7:33 Eerder opgelegde bestuurlijke boetes
In artikel 60b, derde lid, van de Participatiewet is bepaald dat de bevoegdheid om te verrekenen met de
beslagvrije voet ook van toepassing is op eerder opgelegde bestuurlijke boetes voor zover op het moment
van verrekening van de recidiveboete, die eerdere boetes nog niet zijn betaald. Mocht het college die
eerdere, nog openstaande boetes gaan verrekenen, dan regelt artikel 7:33 dat de bepalingen in dit
onderdeel van overeenkomstige toepassing zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 8. Slotbepalingen
De bepalingen in dit hoofdstuk spreken voor zich.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>