<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Raadsvoorstel
                                                                      *BR1900117*
                                                                      *BR1900117*
 Datum Raad                                                           Portefeuillehouder
 7 november 2019                                                      Albert Abee
 Registratienummer
 BR1900117
 Onderwerp
  Meerjarenbegroting 2020-2023
 Gevraagde beslissing
 1. De Begroting 2020-2023 vast te stellen.
 2. De jaarschijf 2020 van het meerjarig investeringsprogramma (MIP) vast te stellen, met omvang
      van € 34,1 miljoen, en daarvan € 5,2 miljoen voor het jaar 2020 beschikbaar te stellen.
 3. De volgende reserves in te stellen:
           a. Een Reserve Onderzoekskosten in te stellen en € 1,665 miljoen te onttrekken uit de
               Algemene Reserve en dit toe te voegen aan deze reserve.
           b. Een Reserve Afschrijvingslasten in te stellen en € 10,42 miljoen te onttrekken uit de
               Algemene Reserve en dit toe te voegen aan deze reserve.
           c. een Reserve Ombuiging in te stellen en € 1,2 miljoen te onttrekken uit de Algemene
               Reserve en dit toe te voegen aan deze reserve.
           d. een Reserve Sociaal Domein in te stellen en € 3,0 miljoen te onttrekken uit de Algemene
               Reserve en dit toe te voegen aan deze reserve.
 4. € 419.717 uit de Reserve Fonds Bovenwijks te onttrekken en te doteren aan de Reserve
      Afschrijvingslasten en het restant van € 456.152 uit de Reserve Fonds Bovenwijks te laten
      vrijvallen en te doteren aan de algemene reserve.
 Samenvatting
 1. Begroting 2020-2023
 Hierbij presenteren wij u de Begroting 2020-2023 die is opgesteld op basis van de door de raad
 vastgestelde kaders bij de Kadernota 2020. Ten opzichte van de Kadernota actualiseerden we de
 cijfers in de begroting aan de hand van een aantal externe ontwikkelingen zoals de nieuwe cao en de
 septembercirculaire. Daarnaast zijn in deze begroting de structurele effecten uit de Zomerrapportage
 2019 verwerkt. De begroting 2020-2023 is structureel sluitend. Het begrotingsjaar 2022 kent nog een
 tekort van circa € 0,5 miljoen, maar de begroting 2023 is weer positief omdat in 2023 een lening
 wordt afgelost die naar verwachting maar beperkt hoeft te worden geherfinancierd. De rentelasten
 nemen in 2023 dus af ten opzichte van 2022. De begroting voldoet hiermee aan de eisen van de
 provincie.
 In deze begroting werkt het college de ambities uit het coalitieakkoord en de Kaderbrief 2020 verder
 uit. Het college wil Lansingerland – als groeigemeente in een veranderende omgeving - nóg mooier,
 socialer, leuker en veiliger maken. We hebben onze plannen en doelstellingen voor de komende vier
 jaar concreet geformuleerd en laten zien wat we daarvoor gaan doen, wanneer we dat gaan doen en
 wat de kosten zijn.
 Daarbij zetten we ook in deze begroting een verdere stap in het SMART formuleren van onze
 doelstellingen. Komende jaren ontwikkelen we dit door in lijn met de weg die we in de Kaderbrief
 2020 hebben ingezet. Het college concentreert zich op de opgaven die van wezenlijk belang zijn voor
 de toekomst van Lansingerland. Daarom kiest het college ervoor om te blijven investeren, maar doet
 zij dit wel op een verantwoorde wijze.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Lansingerland staat er financieel goed voor. Ondanks ons stevige ambitieprogramma voor de komende
jaren, is de Meerjarenbegroting 2020-2023 sluitend. Er is ruimte om eventuele risico’s en andere
toekomstige ontwikkelingen op het gebied van onder andere sociaal domein, onderwijs en sport op te
vangen. De afgelopen jaren hebben we hard gewerkt aan de financiële positie van onze gemeente. De
effecten daarvan zijn inmiddels zichtbaar in onze begrotingssaldi, de hoogte en afname van onze
schulden en ons weerstandsvermogen (algemene reserve). In de Kaderbrief 2020 en in deze begroting
maken we gebruik van de opgebouwde ruimte. Zowel voor de lopende (structurele) uitgaven als
incidentele uitgaven. We zetten daarvoor zoals aangekondigd in de Kaderbrief ook op een
verantwoorde manier de algemene reserve in. Het blijft daarbij belangrijk een juiste balans te vinden
tussen het verhogen van de uitgaven om onze plannen te realiseren en het houden van voldoende
flexibiliteit in de begroting om eventuele tegenvallers op de te kunnen vangen zonder daarvoor direct
te hoeven bezuinigen. Deze begroting laat daarom in elk jaar een overschot zien. Wij denken dat
deze overschotten ook nodig zijn de komende jaren. De afgelopen jaren creëerde het college
enerzijds zelf mogelijkheden om de uitgaven te verhogen (scherper begroten), maar een belangrijk
deel van de mogelijkheden kwam ook omdat het Rijk het gemeentefonds verhoogde. De
afhankelijkheid van het gemeentefonds is ook groter dan een aantal jaren terug en daarmee ook de
potentiele impact van het verlagen van dit fonds (of minder groei dan nu voorzien).
2. Meerjarig Investeringsprogramma (MIP)
Het Investeringsprogramma 2020-2023 is te vinden in de bijlagen van de begroting.
3. Reserves Kaderbrief 2020
In de Kaderbrief 2020 is voorgesteld om bij de Begroting 2020-2023 enkele reserves in te stellen en
deze te vullen middels onttrekkingen uit de algemene reserve. Conform onze Nota Reserves en
Voorzieningen 2016 geven we per reserve de uitgangspunten aan.
Reserve Onderzoekskosten
Het doel van de Reserve Onderzoekskosten is om de onderzoeksopgaven uit de Kaderbrief 2020 goed
in kaart te brengen. Deze reserve wordt gevoed met een eenmalige onttrekking uit de algemene
reserve van € 1.665.000. Dit is tevens de maximale hoogte van de reserve. De looptijd van de reserve
is t/m 31 december 2022. De onttrekkingen zijn als volgt geraamd:
 Onderzoek                                 Bedrag Onttrekking 2020 Onttrekking 2021 Onttrekking 2022
 Cultuurhuis Berkel Centrum         €     180.000  €          60.000  €         60.000   €         60.000
 Middengebied                       €     460.000  €         170.000  €        170.000   €        120.000
 Bosland                            €     300.000  €         150.000  €        150.000
 Regionale afspraken woningmarkt    €      25.000  €          25.000
 Mobiliteitsbeleid parkeerbeleid    €     100.000  €         100.000
 Netwerkstudie randstadrail         €     200.000  €         100.000  €        100.000
 Perspectief centrumontw Bhoek      €     400.000  €         200.000  €        200.000
 Totaal                             € 1.665.000    €        805.000   €       680.000    €       180.000
Reserve Afschrijvingslasten
In de Kaderbrief 2020 is voorgesteld om een reserve Kapitaallasten in te stellen. Deze reserve zou
zowel de rente als afschrijvingslasten van enkele investeringen dekken. In de Begroting 2020-2023
stellen we voor om deze reserve aan te passen naar een Reserve Afschrijvingslasten. De toegerekende
rentecomponent (renteomslag) is namelijk een rondrekening in onze begroting (uitgaven en inkomsten
zijn neutraal) en door de rentecomponent niet in deze reserve op te nemen hoeven we de reserve
niet jaarlijks te herrekenen op basis van het nieuwe omslagrentepercentage. Met de extra rentelasten
van de toegenomen financieringsbehoefte door de voorgestelde investeringen hebben we in de
begroting wel rekening gehouden.
Het doel van de reserve is om de afschrijvingslasten van enkele investeringen te dekken welke zorgen
voor een verandering van een actief/object. Deze reserve moet - op grond van BBV - voldoende zijn
om over de hele afschrijvingstermijn de kapitaallasten te dekken. De structurele lasten voor beheer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>en onderhoud (en instandhouding) dekken we niet met deze reserve; deze zijn structureel opgenomen
in de begroting.
De reserve wordt gevoed door een onttrekking uit de algemene reserve van € 10.420.000. Vanaf 2021
onttrekken wij de afschrijvingslasten van de gereedgekomen investeringen. Er is geen maximale
hoogte van de reserve, hierdoor kan er indien benodigd of gewenst in de toekomst nog een dotatie
aan de reserve worden gedaan, bijvoorbeeld indien een krediet wordt opgehoogd of als er een nieuwe
investering wordt opgenomen. Een eventuele extra dotatie aan de reserve wordt altijd ter
besluitvorming aan de raad voorgelegd. De maximale looptijd is oneindig.
 Investering                                                                    Bedrag
 De Snip                                                            €          200.000
 Cultuurfabriek Bergschenhoek verbouwkosten                         €           70.000
 Inzetten maatschappelijk vastgoed Götzenheinsinge: pecto´s         €          100.000
 Aanleg calamiteitenweg Klappolder                                  €       2.000.000
 Fietsvoorzieningen ZoRO baan                                       €          150.000
 Metropolitane fietsroutes                                          €       2.400.000
 Opwaardering Station Rodenrijs                                     €       1.450.000
 Verbinding Molenweg-Oudeland                                       €       1.200.000
 Afvalbrengstation: infra                                           €       1.000.000
 Afvalbrengstation                                                  €       1.000.000
 Noordeindseweg                                                     €          850.000
 Totaal                                                             €     10.420.000
Reserve Ombuiging
Het doel van de Reserve Ombuiging is het dekken van kosten voor een extra incidentele
inspanning die nodig is om een verandering (ombuiging) te krijgen in werkprocessen en/of
beleid. De reserve wordt gevoed met een eenmalige onttrekking uit de algemene reserve van
€ 1,2 mln. Dit is tevens de maximale hoogte van de reserve. De looptijd van de reserve is
t/m 31 december 2022. De onttrekkingen zijn als volgt geraamd:
 Ombuiging                                   Bedrag Onttrekking 2020 Onttrekking 2021 Onttrekking 2022
 Greenport LL centrum kennis innovatie €    750.000  €       250.000  €        250.000  €         250.000
 Combinatiefunctionarissen             €    183.000  €        61.000  €         61.000  €          61.000
 Aanpak ondermijning                   €    100.000  €       100.000
 Totaal                                € 1.033.000   €      411.000   €       311.000   €        311.000
Reserve Sociaal Domein
Het doel van de Reserve Sociaal Domein is om de transformatiekosten op het gebied van Jeugd
te dekken en het opvangen van eventuele tegenvallers op heel sociaal domein de komende
jaren. Deze reserve wordt gevoed met een onttrekking uit de algemene reserve van € 3,0 mln.
Dit is tevens de maximale hoogte van de reserve. De looptijd van de reserve is t/m 31 december
2021.
4. Reserve Fonds Bovenwijks
In 2016 is de toenmalige voorziening Bovenwijkse Voorzieningen omgezet naar een Reserve Fonds
Bovenwijks. Inmiddels zijn de geplande investeringen vanuit het Fonds Bovenwijks de afgelopen jaren
grotendeels uitgevoerd. In 2019 is de hoogte van de reserve nog € 875.869. Voor de komende jaren
waren onttrekkingen uit de reserve begroot om kapitaallasten van enkele nog resterende
investeringen te dekken. In de Begroting 2020 wordt echter een nieuwe Reserve Afschrijvingslasten
ingesteld met dezelfde systematiek. Zodoende stellen wij voor om de nog benodigde afschrijvings-
lasten voor investeringen over te hevelen naar deze nieuwe reserve en het restant te laten vrijvallen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    uit de reserve Fonds Bovenwijks. De komende jaren is € 419.717 benodigd om de afschrijvingslasten
    van de volgende investeringen te dekken:
    -    € 76.583 voor het krediet Bebording fietsnetwerk
    -    € 100.000 voor het krediet Bebording autonetwerk
    -    € 243.134 voor Fietspad Triangelpark Wilderszijde
    Het restant in de reserve was voornamelijk bedoeld voor Berkel Centrum-Oost. In de Kaderbrief 2020
    is voor Berkel Centrum-Oost een voorbereidingskrediet opgenomen van € 250.000. Zodoende is de
    onttrekking uit de reserve Fonds Bovenwijks op dit moment niet meer nodig en kan het restant uit de
    reserve vervallen ten gunste van de algemene reserve (€ 456.152).
    5. Van Begroting 2019 naar Begroting 2020-2023
    Het financiële vertrekpunt voor deze Begroting 2020-2023 is de in de Begroting 2019-2022 opgenomen
    meerjarenraming 2020-2022. In het overzicht hieronder wordt de oorspronkelijke meerjarenraming
    weergegeven om vervolgens te laten zien welke mutaties zich sindsdien hebben voorgedaan en wat
    dat uiteindelijk betekent voor de jaarschijven in de Begroting 2020-2023.
                                                                                                    Bedragen x € 1.000
Van Begroting 2019 naar Begroting 2020                  2020               2021              2022                2023
Begroting 2019-2022                                     3.234              4.202             4.076               4.721
Collegeprogramma 2018-2022                             -3.175             -3.458            -3.371              -3.371
Administratieve wijzigingen                                -10               -20                -20                -60
Septembercirculaire 2018                                  -124              -349               -352               -341
Decembercirculaire 2018                                     60                60                 60                 60
Begroting voor Kaderbrief 2020                             -15              435                393              1.009
Mutaties naar aanleiding kaderbrief
Meicirculaire 2019                                      2.781              1.786                804                700
Renteontwikkelingen                                    -1.092             -1.201            -1.194                -271
Openen GREX Wilderszijde                                     0               500                500                500
Loonkosten                                             -2.127             -2.492            -2.566              -2.621
Ambities kaderbrief                                        117                35               -905             -1.127
Indexatie verbonden partijen                              -310              -348               -348               -348
Begroting na Kaderbrief 2020                             -645            -1.284            -3.316              -2.159
Overige mutaties
Kapitaallasten                                          1.045              1.295             1.545               1.795
Eneco                                                      651                 1                  1                  1
Septembercirculaire 2019                                   194             1.038                962                707
Zomerrapportage 2019                                      -342              -574               -466               -605
Belastingen                                                 94               170                232                231
Overige mutaties                                            51               290                475                469
Begroting 2020-2023                                    1.049                935               -567                439
Effecten Kaderbrief 2020
In juli 2019 stelde de Raad de Kaderbrief 2020 vast. De Kaderbrief schetste in eerste instantie een
actueel beeld van de financiën van de gemeente. De meicirculaire 2019 pakte voor onze gemeente
voordelig uit, onder andere als gevolg van de compensatie van het Rijk voor de stijgende lasten van de
Jeugdzorg in de jaren 2019 t/m 2021. Bij het herzien van de grondexploitaties 2019 besloot de
gemeenteraad om het rentepercentage dat aan de grondexploitaties wordt toegerekend te verlagen en
daarmee (weer) in lijn te brengen met de gemiddelde rente die de gemeente betaald op de leningen. Dit
leidde tot een structureel nadeel. Dit nadeel werd deels gecompenseerd doordat grondverkopen sneller
dan gepland plaatsvinden en daarmee de financieringsbehoefte van de grondexploitaties sneller afneemt
dan gepland. Naar verwachting gaat het project Wilderszijde in 2020 in exploitatie en kan vanaf
begrotingsjaar 2021 weer rente aan Wilderszijde worden toegerekend. Dit zorgt voor een structureel
voordeel op de begroting. De jaarlijkse indexatie van de bijdragen aan verbonden partijen zorgt voor een
toename van de lasten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>In de Kaderbrief was rekening gehouden met een beperkte stijging van de cao voor 2019. Inmiddels is er
een vastgestelde cao voor de jaren 2019-2020 en een totale stijging van 6,25%. Per 1 oktober 2019 stijgen
de salarissen met 3,25%, daarna volgt in 2020 driemaal een stijging van 1% per 1, 1 juli en 1 oktober). De
stijgingen zijn verwerkt in deze begroting en verklaren grotendeels de verandering in de loonkosten. Dit
zorgt voor een hogere loonkostenstijging dan bij de Kaderbrief verwacht. Deze stijging is ook de
belangrijkste verklaring voor het feit dat het verwachte saldo van de begroting na Kaderbrief lager is dan
bij de Kaderbrief was voorzien.
Naast een actueel beeld van de financiën werkte het college in de Kaderbrief haar plannen en ambities
verder uit inclusief een duiding van de verwachte financiële gevolgen. In deze begroting zijn deze
plannen en ambities verder uitgewerkt. Op een paar onderdelen heeft dit geleid tot een beperkte
bijstelling van de bedragen.
Mutaties na de Kaderbrief - overige ontwikkelingen:
Behalve voostellen uit de Kaderbrief en meerjarige effecten van de Zomerrapportage, leiden enkele
nieuwe (onvermijdelijke) ontwikkelingen tot aanpassingen in de verwachte begrotingssaldi. De grootste
ontwikkelingen zijn de volgende:
    Kapitaallasten: Iedere beoogde investering wordt zo realistisch mogelijk ingeschat qua bedrag en
     planning. Toch gebeurt het (nog) te vaak dat een investering later dan gepland plaatsvindt. De
     afgelopen jaren is hier bij iedere begroting en tussentijdse rapportage aandacht voor geweest. Aan
     het eind van het jaar blijkt toch dan dat de investeringen (en dus ook de kapitaallasten) achterlopen
     ten opzichte van de planning in de begroting. Per project is er altijd een verklaring voor, maar
     onderaan de streep leidt het tot een te grote afwijking en een voordeel op het voorlopig rekening-
     resultaat. In de praktijk betekent dit dat er onnodig ruimte in de begroting wordt opgenomen. Om
     deze reden is er een afschrijvingslastenplafond ingesteld wat een besparing van circa € 985.000
     oplevert in 2020 en oploopt naar ruim € 2,3 miljoen in 2022.
    Eneco: het dividend van Eneco over 2020 bedraagt naar verwachting voor Lansingerland afgerond
     € 651.000 meer dan tot op heden begroot.
    Septembercirculaire 2019: In de Septembercirculaire, die op Prinsjesdag is verschenen, is vanaf 2020
     sprake van een groei ten opzichte van de stand van de Meicirculaire. Dit komt omdat het Rijk zelf
     meer geld verwacht uit te gaan geven de komende jaren. Voor het jaar 2019 is er nog wel een nadeel
     van € 200.000 voor onze gemeente.
     Dit komt doordat het Rijk aangeeft dat het in 2019 naar verwachting minder zal uitgeven dan is
     begroot. Dit nadeel verwerken we in de slotbegrotingswijziging voor 2019.
    Belastingen: De stijging van de baten OZB wordt in 2020 en 2021 verklaard door het feit dat de 8%
     korting in 2019 afgerond op € 400.000 in de begroting is opgenomen. Berekend had dit € 366.000
     moeten zijn in 2020. In 2022 en 2023 is er een positief verschil in de geprognotiseerde toename van
     de WOZ-waarde als gevolg van de groei van de gemeente. Met name bij de niet-woningen. Bij niet-
     woningen is er een verschil in de voorspelde toename van de WOZ-waarde (als gevolg van groei
     aantal woningen en niet-woningen) t.o.v. van de begroting 2019-2022 (toename van € 64,5 miljoen
     t.o.v. € 28 miljoen in de begroting 2019-2022). Ook in 2021 zit een positieve aanpassing, van € 5
     miljoen naar € 20 miljoen. Deze hogere WOZ-waarden leiden tot hogere OZB-opbrengsten. Dit heeft
     een cumulatief effect.
    Overige mutaties: De overige mutaties zijn in financiële omvang beperkt. Dit zijn veel verschillende
     posten. In de verschillenanalyse per programma wordt dit nader toegelicht.
    Financiële consequenties
    De begroting 2020-2023 is structureel sluitend. Het begrotingsjaar 2022 kent nog een tekort van circa
    € 0,5 miljoen, maar de begroting 2023 is weer positief omdat in 2023 een lening wordt afgelost die
    naar verwachting maar beperkt hoeft te worden geherfinancierd. De rentelasten nemen in 2023 dus af
    ten opzichte van 2022. De begroting voldoet hiermee aan de eisen van de provincie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Afvalstoffenheffing
De afvalstoffenheffing is in 2020 hoger dan in 2019. Voor een eenpersoonshuishouden is de lasten-
verzwaring € 40,- en een meerpersoonshuishouden € 50,-. De stijging van de tarieven wordt
veroorzaakt door hogere contractlasten, minder inkomsten uit restafval en een kostenstijging door de
cao-ontwikkelingen. Ook is er gerekend met een risico-opslag ter compensatie van de in 2019
vervallen reserve.
Verdere procedure
Deze begroting is ook digitaal beschikbaar via Pepperflow, te bereiken via
https://lansingerland.begrotingsapp.nl. Na vaststelling van de begroting door de raad wordt deze ter
goedkeuring naar de provincie gestuurd.
Juridische aspecten
Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college de raad jaarlijks een ontwerp aan voor de
begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste
drie op het begrotingsjaar volgende jaren.
Extern draagvlak/burgerparticipatie
N.v.t.
Duurzaamheid
N.v.t.
Bijlagen
 Meerjarenbegroting 2020-2023 (T19.14381)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Raadsbesluit
                                                                      *BR1900117*
                                                                      *BR1900117*
 Datum Raad
 7 november 2019
 Registratienummer
 BR1900117
 Onderwerp
 Meerjarenbegroting 2020-2023
 De raad van de gemeente Lansingerland;
 gelezen het bijgaande voorstel
 Overwegende dat
 –    de raad jaarlijks voor de aanvang van het begrotingsjaar de programmabegroting dient vast te
      stellen:
 –    de programmabegroting de kaders bevat voor de uitvoering van het beleid in enig jaar.
 Gelet op
 –    artikel 190 e.v. van de gemeentewet.
 Besluit(en)
 1. De Begroting 2020-2023 vast te stellen.
 2. De jaarschijf 2020 van het meerjarig investeringsprogramma (MIP) vast te stellen, met omvang
      van € 34,1 miljoen, en daarvan € 5,2 miljoen voor het jaar 2020 beschikbaar te stellen.
 3. De volgende reserves in te stellen:
           a. Een Reserve Onderzoekskosten in te stellen en € 1,665 miljoen te onttrekken uit de
               Algemene Reserve en dit toe te voegen aan deze reserve.
           b. Een Reserve Afschrijvingslasten in te stellen en € 10,42 miljoen te onttrekken uit de
               Algemene Reserve en dit toe te voegen aan deze reserve.
           c. een Reserve Ombuiging in te stellen en € 1,2 miljoen te onttrekken uit de Algemene
               Reserve en dit toe te voegen aan deze reserve.
           d. een Reserve Sociaal Domein in te stellen en € 3,0 miljoen te onttrekken uit de Algemene
               Reserve en dit toe te voegen aan deze reserve.
 4. € 419.717 uit de Reserve Fonds Bovenwijks te onttrekken en te doteren aan de Reserve
      Afschrijvingslasten en het restant van € 456.152 uit de Reserve Fonds Bovenwijks te laten
      vrijvallen en te doteren aan de algemene reserve.
 Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Lansingerland in zijn openbare vergadering
 van 7 november 2019,
 de griffier,
 drs. Marijke Walhout
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>