<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>  Concept
Energiestrategie
     Regio
Rotterdam
 Den Haag




             Samenvatting | 22 april 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                       Samenvatting


            Realisme, landschap en kansen in samenwerkende Energieregio Rotterdam Den Haag
            In de concept Regionale Energiestrategie (RES) van regio Rotterdam Den Haag worden nationale
            afspraken uit het Klimaatakkoord geconcretiseerd in lijn met de eisen van de Handreiking van het
            Nationaal Programma Regionale Energiestrategie.

            Sinds begin 2018 hebben in onze regio 23 gemeenten, vier waterschappen en de provincie, samen
            met deskundigen van netwerkbeheerders, maatschappelijke organisaties en ondernemingen, samen
            gekeken naar de mogelijkheden, kansen en voorwaarden voor de Energietransitie. Dit heeft in juni
            2019 geresulteerd in het Energieperspectief 2050; een toekomstbeeld met de leidende principes
            “betaalbaar, betrouwbaar, veilig, schoon en voor iedereen”.

            In de regio Rotterdam Den Haag wonen circa 2.3 miljoen mensen, liggen twee grote steden, enkele
            landelijke gemeenten, een wereldhaven en een toonaangevend glastuinbouwcluster. De grote
            concentratie van werkgelegenheid en economische activiteit resulteert in beperkte ruimte voor
            duurzame energieopwekking maar ook in veel kansen voor bijvoorbeeld rest- en aardwarmte.

            We kiezen in deze regio voor een haalbare aanpak, die past bij het landschap, de inwoners, de
            bedrijven en de intrinsieke regionale kwaliteiten. We zoeken naar verbindingsmogelijkheden tussen
            energiemaatregelen en andere maatschappelijke opgaven, rekening houdend met bestaand beleid.
            Zo wordt in het kader van het Omgevingsbeleid actief afstemming gezocht en heeft het Rotterdamse
            Havenindustrieel Complex, met een separate gebiedsopgave, ook een stevig partnerschap in dit
            proces.

            Er zijn op voorhand geen cijfermatige doelstellingen geformuleerd omdat we op basis van de vraag
            wat realiseerbaar is en wat past bij het landschap, open wilden zoeken naar een kwantitatieve
            ambitie zoals verwoord in deze concept RES.

            Regionale Structuur Warmte
            In de regio Rotterdam Den Haag is het potentiele aanbod van restwarmte en geothermie bijna
            tweemaal zo groot als de warmtevraag. De ideale uitgangspositie om warmte zowel binnen, als met
            aangrenzende regio’s uit te wisselen. Een regionale warmte infrastructuur en een betrouwbaar warm-
            tesysteem voor het verdelen en opslaan, zijn dus noodzakelijk.
            We kiezen voor een energiemix waarbij we hoogwaardige bronnen inzetten voor een hoogwaardi-
            ge vraag en schaarse bronnen selectief inzetten. We willen optimaal gebruik maken de beschikbare
            warmte in de regio en waar warmte een betaalbare en efficiënte oplossing is, elektrificatie van de
            verwarmingsvraag voorkomen. Het vertrekpunt is om gebruik te maken van wat er in de regio al ge-
            beurt, zoals het verder ontwikkelen van warmtenetten.




Concept RES | 22 april 2020                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>            De gemeenten zijn in het Klimaatakkoord aangewezen als de regisseurs van de warmtetransitie voor
            de gebouwde omgeving. Voor de individuele gemeenten start dit bij het opstellen van de Transitievisie
            Warmte, waarin de gemeente de afweging maakt welke wijken geschikt zijn voor warmtenetten, en
            waar ‘all-electric’ of een andere oplossing de voorkeur heeft. Het regionale traject draagt bij door een
            Regionale Structuur Warmte (RSW) te ontwikkelen die gemeentegrensoverschrijdend is. Vanuit die visie
            organiseren we samenwerking en taakverdeling tussen (semi-) publieke, private en maatschappelijke
            partijen.

            Er wordt richting de RES 1.0 doorgewerkt aan de RSW die zich richt op het koppelen van het regionale
            warmte-aanbod aan de lokale warmtevraag, en aan een regionale bronnenstrategie. Op het niveau van
            samenwerkingsclusters van gemeenten gaat de gezamenlijke vraag en de (potentiele) beschikbaarheid
            van bronnen bepaald worden. Dit vormt ook regionale input om investeringsbeslissingen te maken
            over de noodzakelijke transportstructuur. De bronnenstrategie geeft richting aan de inzet, verdeling en
            verduurzaming van regionale warmtebronnen, zowel binnen de regio als met de nabijgelegen energie-
            regio’s. Dit zorgt dat het warmtenet in 2050 vrijwel CO2-vrij is en zo aan de beoogde doelen bijdraagt.

            Om tot realisatie te komen moet aan randvoorwaarden worden voldaan te weten het borgen van de
            publieke belangen en het vergroten van het vertrouwen in de oplossing warmte bij bedrijven, inves-
            teerders en eindgebruikers. Op dit moment is de constatering dat heldere taakverdeling, wet & regelge-
            ving en financiële instrumenten nog ontoereikend zijn. De Warmtewet 2.0 die nu wordt ontwikkeld, zien
            we als een transitiewet die de mogelijkheid schept om toe te werken naar een integraal energiesysteem
            en zonder verstandige keuzes in de toekomst te bemoeilijken.
            Tegelijkertijd dienen zich kansen aan voor het daadwerkelijke realiseren van warmte-projecten die op
            korte termijn om besluitvorming vragen. Gemeenten moeten daarom naast wettelijke instrumenten
            ook financiële instrumenten krijgen om de transitie voor iedereen mogelijk te maken. De inzet vanuit
            de regio is om te zorgen dat aan de randvoorwaarden zal worden voldaan.

            Elektriciteit bandbreedte
            Met het Klimaatakkoord streven de 30 regio’s samen naar 35 TWh aan duurzame opwek op het land in
            2030. De energieregio Rotterdam Den Haag wil hieraan een significante bijdrage leveren. Dit doen we
            met een hoog ambitieniveau door alle mogelijkheden aan te wenden die daadwerkelijk passen in het
            landschap en vóór 2030 gerealiseerd kunnen worden.

            We willen de transitie zorgvuldig aanpakken omdat we het belangrijk vinden dat de oplossingen gedra-
            gen worden door de betrokkenen in de omgeving. Het vraagt daarom ook ruimte om oplossingen die
            toch niet gerealiseerd kunnen worden, in te ruilen voor andere oplossingen met een hogere slagings-
            kans. We kiezen daarom voor een bandbreedte waarvan ook de ondergrens direct aanzet tot urgentie
            en actie. Wanneer we er in slagen om de potentiële opbrengst volledig te realiseren halen we de boven-
            kant van de bandbreedte.

            De regionale inzet komt uit binnen de bandbreedte van 3,2 – 2,8 TWh aan grootschalige wind- en
            zonne-energie (tot 2030). We dragen hiermee tussen de 9 en 8 % bij aan de nationale opgave uit het
            Klimaatakkoord.

            Ook zetten we in op kleinschalige opwek zon- en windenergie afkomstig van installaties met een
            vermogen van minder dan 15 KWp, veelal te vinden op particuliere daken. Deze inzet bedraagt ca. 0,8
            TWh en draagt bij aan de geprognotiseerde 7 TWh landelijk volume aan kleinschalige opwekking. Deze
            bijdrage kan, indien met de 30 RES-regio’s 7 TWh wordt overschreden, ook bijdragen aan de inzet voor
            grootschalige elektriciteitsopwekking.




Concept RES | 22 april 2020                                                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>            Deze regionale inzet is een tussenstand richting de RES 1.0 waarmee we via gebiedsgerichte proces-
            sen aan de slag gaan. Centraal daarbij staan samenwerking op gebiedsniveau, landschapskenmer-
            ken en inpassing van duurzame energieproductie (windturbines en/of zonnepanelen). Ten behoeve
            van een effectieve gebiedsgerichte aanpak zijn zeven zoekgebieden geduid. Vier zoekgebieden zijn
            gebaseerd op geografische ordening, namelijk de A-wegen en het spoor c.q. de infrastructuurlijnen.
            De drie andere zoekgebieden zijn gebaseerd op een homogene vraag, namelijk ‘stedelijk gebied’,
            ‘glastuinbouw’ en ‘overig’ . In de zeven zoekgebieden zien we als regio kansen voor de opwek van
            duurzame energie. Deze kansen we hebben beschreven in een aantal verhaallijnen. Deze verhaallij-
            nen zijn een combinatie van landschapskenmerken en de ruimtelijk- energetische ontwerpprincipes
            uit het Energieperspectief 2050. Op basis daarvan kunnen stappen richting realisatie en aanscher-
            ping in de RES 1.0 worden gezet.

            Brandstoffen
            Duurzame brandstoffen hebben een belangrijke rol in het energiesysteem omdat ze goed opgesla-
            gen en over lange afstand getransporteerd kunnen worden en een hoge energiedichtheid hebben.
            Ze zijn echter schaars. Duurzaam geproduceerde waterstof heeft een beperkt productiepotentieel
            en ook de potentie van biomassa voor het produceren van groengas in de regio is beperkt. Een
            grote groei van groene waterstof vóór 2030 wordt niet realistisch geacht. De toekomstige vraag
            naar hernieuwbare brandstoffen in de regio, inclusief de vraag van de industrie (buiten het HIC), de
            glastuinbouw en mobiliteit, wordt ingeschat op 41 PJ.

            Specifiek voor de verwarmingsvraag van de gebouwde omgeving betekent dit dat de regio geen re-
            kening houdt met grootschalige beschikbaarheid van waterstof of groengas voor 2030. De regio zet
            voor de gebouwde omgeving dan ook vooral in op toekomstbestendigere strategieën zoals vraagre-
            ductie en het realiseren van de regionale warmte-infrastructuur voor die buurten waar dit een
            goede oplossing is. Een nationaal klimaat- en energiebeleid en duidelijke normen voor het veilig en
            duurzaam gebruik van waterstof zoals aangekondigd in het landelijke Waterstof Veiligheid Innovatie
            Programma (WVIP), kunnen randvoorwaarden scheppen om duurzame brandstoffen te stimuleren.

            Communicatie en participatie
            De communicatiestrategie draagt eraan bij om de energiedoelen in de regio te behalen, en om een
            eenduidige, krachtige regio neer te zetten met een resultaat dat aansluit bij het Klimaatakkoord. Ge-
            structureerde en transparante communicatie bevordert samenwerking, participatie, kennisdeling,
            verbondenheid en vertrouwen in de regio. Regionaal vastgestelde eisen aan de communicatie(mid-
            delen) zijn: begrijpelijk, laagdrempelig en doelgroepgericht.

            Het regionale proces biedt partijen naar behoefte ondersteuning, voor zover het regionale, ge-
            meente-overstijgende, onderwerpen betreft. Zo kunnen de RES-partners zelf effectief en doelmatig
            met hun doelgroepen (blijven) communiceren. De regionale (digitale) communicatiestrategie is
            gericht op het delen van informatie over het regioproces en bedoeld ter ondersteuning van lokale
            activiteiten.

            De gemeenten blijven verantwoordelijk voor het participatieproces. Om alle vormen van partici-
            patie, van meedenken tot eigenaarschap, te bevorderen delen we actief informatie ten behoeve
            van de rol van volksvertegenwoordigers en effectieve participatieprocessen in de praktijk. Het RES
            communicatieproces is een adaptief proces, waarin rekening wordt gehouden met de lange door-
            looptijd, de landelijke en regionale klimaatactualiteit en politieke en technologische ontwikkelingen.

            Meer informatie en uitgangsdocumenten via www.resrotterdamdenhaag.nl

            Voor verdieping op deze concept RES is rapport B beschikbaar.




Concept RES | 22 april 2020                                                                                          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>           De energieregio Rotterdam Den Haag bestaat uit de gemeenten Albrandswaard, Barendrecht,
           Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft, Den Haag, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel, Lansinger-
           land, Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-Delfland, Nissewaard, Pijnacker-Nootdorp,
           Ridderkerk, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Wassenaar, Westland, Westvoorne, Zoe-
           termeer, Waterschap Hollandse Delta en de Hoogheemraadschappen van Schieland en Krimpe-
           nerwaard, van Delfland en van Rijnland. Tezamen met de Provincie Zuid-Holland.

           Aan het Energieperspectief 2050, uitgangspunt voor de concept RES, werkten ook mee (alfabeti-
           sche volgorde): DCMR, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, MRDH, Omgevingsdienst
           Haaglanden, RVO, Rijksvastgoedbedrijf, Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, VNG, Natuur en Milieu
           Federatie, DUNEA, Economic Board Zuid-Holland, Greenport Westland Holland, Havenbedrijf Rot-
           terdam, Innovation Quarter, JUVA, Stedin, Eneco, Energiesamen, Engie, Glastuinbouw Nederland,
           LTO, Netwerk Energiecoöperaties Zuid-Holland, RESCOOP, Uniper Energy, Vereniging Dorp Stad &
           Land, Vidomes, Woningcorporatie Haag Wonen en Woonstad Rotterdam.




Concept RES | 22 april 2020                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                              Concept
                    Energiestrategie
                             Regio
                        Rotterdam
                         Den Haag




                                                   Samenvatting | 22 april 2020

Deze rapportage is tot stand gekomen door intensieve samenwerking binnen de energieregio Rotter-
dam Den Haag. Onze dank gaat uit aan de vele partijen die een bijdrage aan de inhoud en het proces
hebben geleverd.

Contactpersoon Ferry Beerepoot,    F.Beerepoot@bar-organisatie.nl.   www.resrotterdamdenhaag.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>