<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Begroting Document Programma : jaar 2015
Inhoudsopgave
 1. Aanbiedingsbrief
 2. Leeswijzer programmabegroting
 3. Strategische visie en beleidspunten
 4. Financieel in vogelvlucht
 5. Vitale samenleving
 6. Zelfredzaamheid en individuele ontwikkeling
 7. Veilige en aantrekkelijke samenleving
 8. Sterk besturen en organiseren
 9. Overzicht dekkingsmiddelen
 10. Paragrafen
                                                1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>1. Aanbiedingsbrief
  Burgerkracht in Leudal
Inleiding
Leudal mag zich gelukkig prijzen met krachtige dorpsgemeenschappen en met een hoog voorzieningenniveau in elke kern. Die kwaliteit
heeft echter ook een prijskaartje. Leudal heeft bijvoorbeeld 170 accommodaties die moeten worden onderhouden en geëxploiteerd. De
kosten daarvan ten laste van de gemeente zijn aanzienlijk hoger dan die in vergelijkbare gemeenten. Vergelijkend onderzoek bevestigt dat
beeld met cijfers. Datzelfde onderzoek toont aan dat de lastendruk in onze gemeente laag is. De gemeentelijke kosten en baten lopen al
geruime tijd niet met elkaar in de pas. Eerdere (taken)discussies hebben onvoldoende concreet resultaat opgeleverd. Daarbij komen de
dalende inkomsten van de gemeente als gevolg van het feit dat het Rijk de afgelopen jaren flink heeft bezuinigd. Leudal heeft de afgelopen
€ 3 miljoen minder inkomsten van het Rijk gekreven. Uit onze meest recente financiële meerjarenverkenning wordt duidelijk dat Leudal
afstevent op een structureel tekort van € 5,4 miljoen in 2018. Het licht staat vandaag op oranje. Voor het college is dat aanleiding om vanuit
een ambitieus coalitieakkoord de stap te maken naar de conrete invulling van een ombuigingsprogramma. Het doel daarvan is het op orde
brengen en houden van het gemeentelijke huishoudboekje. Het licht moet duurzaam op groen om baas in eigen huis te kunnen blijven. Het
college rekent er op de raad in die ambitie aan zijn zijde te vinden.
Zoals in het coalitieakkoord “samen de schouders eronder” al is verwoord wil het college in deze bestuursperiode werken aan een nieuw
samenspel tussen inwoners en gemeente. Daarin treedt de gemeente terug om plaats te maken voor het eigen initiatief en de
zelfwerkzaamheid van burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De gemeente van de toekomst bepaalt niet maar stimuleert
en maakt mogelijk. De gemeente zal in gesprek met de inwoners inzetten op eigen ambities en op de eigen kracht van de samenleving. Dat
is ook nodig omdat de gemeente steeds minder financiële middelen beschikbaar zal hebben om de beschikbaarheid van maatschappelijke
voorzieningen te garanderen. We moeten er samen over nadenken hoe we dat gaan invullen, met inbreng vanuit de samenleving zelf.
Het college geeft met deze begroting een niet vrijblijvende voorzet. Daarin is het college niet over 1 nacht ijs gegaan. Er is niet
voortgeborduurd op afgelopen jaren maar de begroting is van de grond af aan opnieuw opgebouwd. Die begroting nieuwe stijl bieden wij u
hierbij aan. De begroting bevat een fors pakket van ombuigingsvoorstellen met als doel een sluitende begroting en een sluitende
meerjarenraming tot stand te brengen. Het college pretendeert niet de wijsheid in pacht te hebben en staat open voor constructieve
alternatieven. Daarin is geen plaats voor vrijblijvendheid. Het college zal alternatieven steeds toetsen aan het doel van de financiële
strategie en dat is het gezond maken en houden van de gemeentelijke huishouding.
Over de kenmerken van de belangrijkste ombuigingsmaatregelen informeren wij u als volgt.
Met ingang van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het hele sociale domein inclusief jeugdzorg. Zij krijgen de opdracht om de zorg
anders in te richten en daarmee ook een belangrijke kostenbesparing te realiseren. De herinrichting van de zorg gaat uit van de eigen
kracht van mensen en hun omgeving. Die kracht ontstaat doordat iedereen naar vermogen bijdraagt aan de samenleving. De zorg die door
de samenleving wordt geboden is aanvullend. Iedere zorgvraag is daardoor uniek en vraagt om een persoonlijke benadering. Iemand krijgt
in de toekomst waar hij behoefte aan heeft en niet waar hij automatisch recht op heeft. De gemeente faciliteert waar nodig in aanvullende
collectieve voorzieningen. Is er dan nog sprake van een individuele behoefte, dan zal maatwerk worden geleverd. Dit in relatie tot de
prestaties die de burgers zelf leveren.
Het college onderkent het grote belang van sport, kunst en cultuur maar vindt de subsidiering daarvan niet langer een kerntaak van de
gemeente. Vrijwilligers, verenigingsleden en gebruikers van verenigingsvoorzieningen zijn volgens het college in staat om zelf te zorgen
voor draagvlak. Een aantal subsidies zal worden beëindigd of verminderd. Dat traject zal met zorg en in overleg met belanghebbenden
worden gerealiseerd. Het college zal daarbij steeds oog hebben voor het voortbestaan en voor de vitaliteit van de organisatie die het
betreft. Wel blijft de gemeente zich inzetten om de deelname vanuit specifieke doelgroepen zoals jeugd te stimuleren.
Het college is bovendien van plan om de 170 accommodaties waarvoor de gemeente verantwoordelijk is kritisch onder het vergrootglas te
leggen. Bezettingsgraad, kostendekkendheid, onderhouds- en vervangingskosten maar ook mogelijkheden om accommodaties te
concentreren en multifunctioneel in te zetten zullen worden onderzocht. De noodzakelijke vermindering van het aantal accommodaties ten
laste van de gemeente vraagt om een zorgvuldige aanpak. Waarbij soms investeringen nodig zijn.
Om voor 2015, 2016 en 2017 tot een sluitende begroting te kunnen komen zijn aanvullende maatregelen nodig. Het college wil daarom het
totale budget voor onderhoud van de openbare ruimte gedurende enkele jaren verminderen. Er blijft een budget beschikbaar voor
calamiteiten en voor het noodzakelijke onderhoud. Na 3 jaar zal het budget weer kunnen toenemen. In de tussentijd wil het college graag
met de bewoners en kernen spreken over de bijdrage die bewoners zelf willen en kunnen leveren bij het onderhoud van hun eigen
leefomgeving. Zo wordt de keuze voor de eigen kracht van mensen ook in de openbare ruimte zichtbaar.
De gemeente Leudal van de toekomst bedenkt en doet veel minder zelf maar luistert naar inwoners en organisaties, benut hun kennis en
ervaring en rekent op hun inzet. Die keuze wordt ook steeds beter zichtbaar in de gemeentelijke organisatie van Leudal. Werkzaamheden
worden uitbesteed. Doelgerichte samenwerking met andere partijen wordt gezocht en gevonden. De gemeentelijke organisatie gaat verder
op de ingeslagen weg en wordt beter, kleiner, flexibeler en goedkoper.
Verhoging van de lastendruk is zeker in een periode van economische crisis en teruglopende inkomens weinig populair. In het totaal van
afwegingen komt het college desondanks met een voorstel voor een tijdelijke extra verhoging van de OZB. De raad wordt voorgesteld de
lastendruk jaarlijks met 2 procent te verhogen om de inflatie op te vangen. Om aanvullende bezuingingen te vermijden wil het college in
2015 en 2016 de OZB met 3% extra verhogen om zo een sluitende begroting te krijgen. Na 2 jaar is de extra verhoging niet meer nodig.
Het voorgestelde bezuinigingspakket mag er niet toe leiden dat burgers niet meer mee kunnen doen aan de samenleving. Om dit te
verwezenlijken wordt compensatie binnen het minimabeleid geregeld.
Wij zijn ons ervan bewust dat de voorgestelde ombuigingsmaatregelen grote gevolgen hebben voor de samenleving. Het betekent een
omslag naar een nieuwe verhouding tussen de gemeente en de samenleving. Wij zijn er van overtuigd dat de Leudalse samenleving de
kracht en de vitaliteit heeft om het mooie en waardevolle dat we samen hebben opgebouwd in stand te houden.
College van burgemeester en wethouders
John van den Beuken
                                                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Arno Verhoeven
Piet Verlinden
Paul Vogels
Arno Walraven
               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>2. Leeswijzer programmabegroting
De voorliggende programmabegroting is opgebouwd in drie delen. Tevens is een boekwerk bijlagen bij de begroting 2015-2018
opgenomen.
Deel 1. Strategische visie
Hier wordt onder andere ingegaan op de nieuwe rol van de gemeente, de nieuwe aanpak van de begroting en de uitgangspunten die bij de
keuzes zijn gehanteerd. Verder is hier het onderdeel financieel in vogelvlucht opgenomen. In dit gedeelte is het financieel perspectief, het
nieuwe beleid en de intensivering van het bestaande beleid in beeld gebracht.
Digitaal binnen Navigus te raadplegen onder: document programma (tabbladen: strategische visie; financieel)
Deel 2. Programmaplan
Aan het begin van elk programma wordt ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen van dit programma en welke thema’s onder dit
programma vallen.
Digitaal binnen Navigus te raadplegen onder: document programma (tabbladen: Vitale samenleving; zelfredzaamheid, veilige samenleving,
sterk besturen en organiseren (sterk B&O)
Daarna wordt per thema expliciet ingegaan op de doelen en de wijze waarop er naar gestreefd zal worden die effecten te verwezenlijken.
Dit wordt gedaan aan de hand van de volgende 3 vragen:
o Wat willen we bereiken?
Per thema wordt het hoofddoel (beoogd maatschappelijk effect) aangegeven. Verder worden de doelen (output) aangegeven die bijdragen
om het hoofddoel te bewerkstelligen.
Digitaal binnen Navigus te raadplegen onder: begroting thema
o Wat gaan we ervoor doen?
Per thema zijn de subdoelstellingen aangegeven. Hier wordt beschreven welke situatie moet worden bereikt om de doelen (output) te
verwezenlijken.
Digitaal binnen Navigus te raadplegen onder: begroting thema
Om beoordelen (te meten) of de (sub)doelen worden gerealiseerd is het noodzakelijk dat indicatoren worden ontwikkeld. Deze indicatoren
zullen worden gebruikt voor de (tussentijdse) verantwoording. De indicatoren zullen in het begin 2015 gereed zijn. De doelindicatoren en
subdoelindicatoren zijn daarom in de voorliggende programmabegroting nog niet gevuld.
Per product is beschreven welke activiteiten worden uitgevoerd om de (sub) doelen te verwezenlijken.
Digitaal binnen Navigus te raadplegen onder: begroting product
o Wat gaat het kosten?
Elk thema wordt afgesloten met een financieel blok. Hier wordt beschreven welke middelen moeten worden ingezet om de activiteiten uit te
voeren en de doelen te realiseren. In een tabel wordt per product inzicht gegeven in verwachte baten en lasten. Tevens wordt de
belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2014 toegelicht.
Digitaal binnen Navigus te raadplegen onder: begroting thema
Deel 3. Paragrafen
In de paragrafen staat informatie die voor de gemeente beleidsmatig, financieel of bestuurlijk van belang is bij de betreffende paragraaf. De
paragrafen lokale heffingen, weerstandsvermogen, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen,
grondbeleid en demografische ontwikkeling geven een 'dwarsdoorsnede' van de begroting bezien vanuit deze perspectieven.
Digitaal binnen Navigus te raadplegen onder: document programma
Bijlagen begroting 2015-2018 (als apart boekwerk)
Hier treft u de volgende financiële overzichten aan:
o Overzicht van baten en lasten;
o Specificatie van incidentele baten en lasten;
o Meerjarig investeringsprogramma 2015-2018;
o Reserves en voorzieningen;
o Kerngegevens;
o Risicobeheermatrix;
o Overzicht verbonden partijen;
o Woonlasten Midden Limburg;
o Lijst van gebruikte afkortingen;
o Lijst opvraagbare bijlagen.
Digitaal niet binnen Navigus te raadplegen.
                                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>3. Strategische visie en beleidspunten
Nieuwe rol gemeente
De gemeente Leudal is een gemeente van 16 kernen, ieder met een eigen identiteit, met verschillende waarden en oriëntaties en eigen
activiteiten en voorzieningen. De gemeente Leudal verbindt op regionaal niveau de steden Weert en Roermond in Midden-Limburg.
Samenwerking in deze driehoek versterkt de samenhang in Midden-Limburg, zowel sociaal, economisch als fysiek. Midden-Limburg
verbindt op zijn beurt economisch sterke regio’s in drie landen (Nederland, België en Duitsland). De gemeente Leudal is binnen
bovengenoemde contexten steeds een verbindende factor en voegt daaraan een aantrekkelijk woon-, werk- en verblijfsklimaat toe. Het
landelijke en natuurlijke karakter van de gemeente Leudal wordt gekoesterd. De inwoners van Leudal voelen zich verbonden met hun
dorpen, de dorpen hebben sterke banden onderling. De oriëntatie op de regio en op de grensoverschrijdende omgeving is vanzelfsprekend.
Om invulling te geven aan de gegroeide verbindende rol wil de gemeente Leudal de transitie maken naar een netwerkorganisatie. Kern van
een netwerkorganisatie is dat via onderlinge afspraken en samenwerking resultaten tot stand komen. Bij deze transitie hoort een
veranderende rol van de organisatie (focus op regierol), van het bestuur en van de raad. De andere rol van de gemeente vraagt om andere
sturingsinstrumenten, te beginnen met een transparante programmabegroting.
Sluitend maken begroting vergt veel inspanning
De financiële positie van de gemeente Leudal staat onder druk. Er ligt een forse bezuinigingsopgave die van € 3,7 miljoen in 2015 op loopt
tot € 5,4 miljoen in 2018. In het verdiepingsonderzoek 2014 van de provincie Limburg heeft Leudal het oranje stoplicht gekregen. Oranje
betekent dat de provincie de financiële positie van Leudal als voldoende beoordeelt met uitzondering van het structurele en duurzame
financieel evenwicht. Om weer groen licht te krijgen zal de begroting 2015 en de meerjarenbegroting 2015-2018 aan voorwaarden moeten
voldoen:
    1.   De programmabegroting 2015 en de meerjarenramingen voor de jaren tot en met 2018 moeten sluitend zijn.
    2.   Opgenomen taakstellingen moeten tijdig worden ingevuld en gerealiseerd. Als voorgenomen bezuinigingen en taakstelling niet
         gerealiseerd kunnen worden, moeten deze tijdig door alternatieven worden vervangen.
    3.   De raad moet na invulling van de taakstellingen bepalen of ingestemd wordt met de gevolgen daarvan. Bijvoorbeeld, als tot een
         ingrijpende beperking van het onderhoud van de openbare ruimte wordt besloten, dan zal de raad zich moeten uitspreken over de
         aanvaardbaarheid van de gevolgen daarvan voor wegen, groen en andere kapitaalgoederen.
Nieuwe aanpak begroting
De andere manier van werken waarbij transparantie voorop staat en waarin de forse bezuinigingsopgave een plaats moet krijgen hebben
het college doen besluiten om bij het opstellen van de begroting 2015 drie nieuwe parallelle trajecten te doorlopen:
    1.   Een nieuwe indeling van de begroting op basis van doelenbomen: De vorige indeling van de begroting was 7 jaar oud en sloot niet
         meer aan bij de ontwikkelingen van deze tijd. De opzet en invulling van begroting is herzien. Door met doelenbomen te werken wordt
         het inzicht in de begroting verbeterd. De structuur die aangebracht wordt en de presentatie van de gegevens ondersteunen de raad
         en het college bij het maken van politieke en bestuurlijke keuzes. De raad gaat over de indeling van de programmabegroting. Het
         college stelt nu voor om met 4 programma’s en 16 thema’s te gaan werken. De thema’s sluiten aan bij de actuele majeure
         ontwikkelingen. Zo zijn bijvoorbeeld de drie decentralisaties (nieuwe taken op het gebied van jeugdzorg, werk en zorg) in de nieuwe
         indeling onder 1 dak gebracht.
Verder worden alle budgetten, ook de investeringsbu dgetten, in het keuze proces van de begroting meegenomen. Daarmee wordt een
integrale afweging mogelijk gemaakt
Programma 1: Vitale samenleving                Programma 2: Zelfredzaamheid en
                                               individuele ontwikkeling
Thema’s:
                                               Thema’s:
        Economie
        Kunst & Cultuur                              Arbeidsparticipatie
        Sport                                        Gezondheidszorg
        Toerisme & Recreatie                         Jeugdhulp
        Onderwijs                                    Maatschappelijke ondersteuning
Programma 3:                                   Programma 4: Sterk besturen en
Veilige en aantrekkelijke leefomgeving         organiseren
Thema’s:                                       Thema’s:
        Veiligheid                                 Dienstverlening aan burgers
        Milieu                                     Dienstverlening aan bestuur en
        Openbare ruimte en verkeer                    organisatie
        Wonen en bouwen                            Dienstverlening aan raad
    2.   Zero Based Budgetting: via de Zero Based methode wordt een nieuwe balans gezocht tussen beleid (taken), de manier van
                                                                         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>        uitvoering van die taken (taakuitvoering) en de middelen (financiën). De methode wordt gebruikt als hulpmiddel bij het maken van
        keuzes op weg naar een sluitende begroting en meerjarenraming. Zero Based gaat uit van een minimum-uitvoeringsniveau. Het
        minimumniveau is op basis van een vergelijking met 10 gemeenten bepaald. Leudal is vergeleken met die kenmerken en data van
        gemeenten die op grootte en kenmerken vergelijkbaar zijn. Relevante kenmerken zijn onder meer het aantal inwoners, het aantal
        kernen, de sociale structuur, grondoppervlak, centrumfuncties en economische structuur. Alle budgetten van Leudal zijn doorgelicht.
        Per budget is gekeken naar het bestaansrecht ervan–is het een wettelijke taak, voert Leudal dit uit vanuit visie of zijn er andere
        zwaarwegende redenen van uitvoering –bijvoorbeeld omdat er contracten zijn afgesloten-. Vanuit het totale pakket aan Zero Based
        formulieren zijn mogelijke keuzes in beeld gebracht en gepresenteerd. Het college heeft op basis van beschikbare keuzes zijn koers
        uitgezet en de raadsvoorstellen voor de begroting vastgesteld.
    3.  Begrotingsapp: De ervaring leert dat de begroting voor het brede publiek niet toegankelijk is. Men wordt geconfronteerd met een dik
        pak papier waarin het lastig manoeuvreren is. Met de digitale techniek van vandaag moeten er betere vormen van presentatie
        mogelijk zijn. We denken die gevonden te hebben in de begrotingsapp. Leudal werkt voor Planning en Control al een aantal jaren
        met het digitale instrument Navigus. De begrotingsapp waarmee nu gewerkt gaat worden is een aanvulling op Navigus. Deze app
        faciliteert een eenvoudige en inzichtelijk presentatie van de begroting. De app is beschikbaar voor de raad en voor alle inwoners van
        Leudal. Alle planning en control documenten worden in de begrotingsapp opgenomen. Zo wordt het eenvoudig schakelen tussen
        begroting, voortgangsrapportages en jaarrekening. Door de app te gebruiken kan papierloos gewerkt worden, is snelle en
        laagdrempelige communicatie mogelijk door bijvoorbeeld videofragmenten te gebruiken en kunnen de burgersvan Leudal zelf zien
        waar de middelen aan besteed worden en welke resultaten er geboekt zijn.
Belastingdruk
De gemeentelijke woonlasten zullen de komende jaren toenemen. Onder woonlasten wordt verstaan: het totale bedrag dat een gemiddeld
huishouden betaalt aan onroerendezaakbelasting, rioolrecht en afvalstoffenheffing. Leudal heeft een laag onroerendzaakbelasting niveau.
Uit het belastingoverzicht 2014 van de provi ncie Limburg komt naar voren dat Leudal op de 3e plaats staat van de Limburgse gemeenten
met de laagste onroerendzaakbelasting voor woningen. Voor niet-woningen heeft Leudal het laagste tarief van Limburg.
De onbenutte belastingcapaciteit (dat is de ruimte die een gemeente heeft ten opzichte van het landelijk bepaald redelijk peil van
belastingheffing) bedraagt in Leudal € 3,1 miljoen. De verhoging van de onroerendzaakbelasting met 1% betekent voor een gemiddeld
huishouden € 2 extra belasting.
De gemaakte keuzes
Gezien de veranderende rol van de gemeente en financiële noodzaak zijn ingrijpende keuzes gemaakt. Uitgangspunten die bij deze keuzes
gehanteerd zijn:
      De gemeente treedt terug om plaats te maken voor meer initiatief en verantwoordelijkheid bij inwoners, ondernemers en
        maatschappelijke organisaties. Het college zet in op de kracht en het vertrouwen in de samenleving zoals we die in Leudal kennen
        en koesteren. De bezuinigingen kunnen dit proces in een stroomversnelling brengen.
       Sommige bezuinigingen vragen om een investering. Daarmee wordt een ontwikkeling op gang gebracht die in een latere fase volop
        gaat opleveren. De kost gaat voor de baat uit.
       De bezuinigingen mogen niet lijden tot kapitaalvernietiging of onveilige situaties.
       De jeugd van Leudal wordt zoveel mogelijk ontzien bij de bezuinigingen.
       Specifieke rijksbezuinigingen worden doorgezet naar de doelgroepen of gemeenschap. Bij de uitvoering van de drie decentralisaties
        (jeugdzorg, werk en zorg) worden alleen die middelen ingezet die het rijk hiervoor beschikbaar stelt.
       Geen enkel terrein is uitgesloten, ook de gemeentelijke organisatie niet.
       Het voorgestelde bezuinigingspakket mag er niet toe leiden dat burgers niet meer mee kunnen doen aan de samenleving. Om dit te
        verwezenlijken wordt compensatie binnen het minimabeleid geregeld.
                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>4. Financieel in vogelvlucht
 In dit onderdeel van de programmabegroting wordt het financieel perspectief van de gemeente samengevat. Ook wordt nieuw beleid in
beeld gebracht en worden de belangrijkste voorgestelde maatregelen weergegeven.
    1.   Begrotingsevenwicht
De moeilijke economische situatie van de laatste jaren heeft de financiën onder zware druk gezet. Dit betekent dat de gemeente Leudal net
als vele andere gemeenten in de komende jaren fors minder geld te besteden heeft. In de afgelopen jaren zijn bezuinigingsprogramma’s en
taakstellingen opgenomen met als doel de balans tussen kosten en baten te herstellen. Dat doel is niet bereikt. Voorgestelde bezuinigingen
bleken niet haalbaar en taakstellingen werden niet ingevuld. De bezuinigingen van afgelopen jaren hebben dus niet geleid tot een financieel
gezond huishoudboekje voor de gemeente. Inmiddels is de bezuinigingsopdracht voor Leudal opgelopen naar € 5,4 miljoen in 2018. In het
nieuwe coalitieakkoord “Samen de schouders eronder” hebben de samenwerkende partijen vastgelegd dat er een structureel meerjarig
sluitende begroting (begrotingsevenwicht) tot stand gebracht moet worden.
Om dit begrotingsevenwicht te realiseren moet de broekriem worden aangehaald. Het college heeft daarom in de afgelopen maanden
gewerkt aan een bezuinigingspakket. Als de voorgestelde maatregelen gerealiseerd worden is de begroting voor de komende jaren
sluitend.
Gehanteerde uitgangspunten
De uitgangspunten voor de begroting 2015-2018 zijn:
    1.   Het coalitieakkoord “Samen de schouders eronder”;
    2.   Een sluitende begroting en meerjarenraming zijn het vertrekpunt. Structurele lasten worden gedekt door structurele baten;
    3.   Degelijk financieel beleid met daaraan gekoppelde verantwoorde lastendruk;
    4.   Sobere en doelmatige uitvoering van beleid;
    5.   Beheersplannen zijn meegenomen bij de integrale afwegingen van de begroting;
    6.   Budgetten van de 3 decentralisaties worden als taakstellend gezien. Niet bestede middelen blijven in de eerste jaren geoormerkt.
    7.   Specifieke rijksbezuinigingen worden doorgezet naar de doelgroep of gemeenschap. Er vindt in principe geen ‘reparatie’ plaats uit
         de algemene middelen;
    8.   Specifiek toe te rekenen compensaties, bezuinigingen en efficiencykortingen welke concreet het gevolg zijn van taakmutaties
         worden financieel doorvertaald ten laste en/of ten gunste van de beleidsposten in de begroting;
    9.   Voor het jaar 2015 wordt de compensatie binnen de algemene uitkering ingezet om de ontwikkeling van de loonkosten en
         prijsontwikkeling van de materiële budgetten op te kunnen vangen;
   10.   Het rentepercentage is 3,5%;
   11.   De vastgestelde begroting 2014-2017 en de eerste raadsrapportage 2014;
   12.   De mei circulaire 2014.
Ontwikkeling begrotingssaldo
De resultaten van de voorliggende programmabegroting geven op basis van de genoemde uitgangspunten het volgende meerjarige beeld:
 begroting 2015-2018                                           2015          2016           2017           2018
                                                                  &
 Saldi, incl. incidentele baten en lasten             nbsp;        -         -150              -7        -1.385
                                                                   6
 Saldo incidentele baten en lasten                             -130           nihil          nihil           nihil
 structurele Saldi (structurele baten en lasten)               -136          -150              -7        -1.385
+ = nadeel - = voordeel
De bovenstaande voordelige resultaten van de programmabegroting 2015-2018 worden alleen gerealiseerd als het voorgestelde
bezuinigingspakket wordt uitgevoerd. De komende jaren zijn daarom met name gericht op het realiseren van voorgestelde maatregelen.
Voorgestelde maatregelen die niet worden uitgevoerd leveren een structureel nadeel op voor de resultaten van de begroting.
Nieuw beleid
Met inbegrip van de voorgestelde maatregelen is er beperkt ruimte voor nieuw beleid en voor intensivering van bestaand beleid. Hieronder
ziet u het belangrijkste nieuwe beleid en intensivering van bestaand beleid dat in de begroting is opgenomen.
 Nr. zzb   Onderwerp nieuw beleid                                                          bedrag
 305       Nieuwe omgevingswet                                                              50.000        incidenteel
 305       Veegplannen (kosten worden gedekt door leges)                                   neutraal        structureel
 301       Ruimte economische ontwikkeling; ondersteuning startersplatform                  14.000         structureel
 301       Ruimte economische ontwikkeling; o.a. accountmanagement, BIZ                     45.000        incidenteel
 302       Atletiekbaan (investering € 140.000)                                             14.000        incidenteel
           Uitvoeringsprogramma leisure Midden -Limburg (investeringen o.a.
 302       Euregionaal molenproject, Maaspromenade Neer, Herinrichting                      55.000         structureel
           toegangspoort Leudal / Bezoekerscentrum Leudal)
 302       Buurtsportcoaches                                                               neutraal       incidenteel
                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>303       Intensivering activiteiten high impact crimes                                     10.000        structureel
Voor een toelichting wordt verwezen naar de zbb formulieren.
Bestaand beleid
Nr.                                                                                                     Investering
         Onderwerp bestaand beleid                                                          bedrag
zbb                                                                                                             2015
206      Rehabilitatie wegen en omvormen plantsoenen                                            p.m       1.000.000
208      Uitvoering Gemeentelijk Verkeers Veiligheids Plan (GVVP)                               p.m          383.000
205      Beleidsplan openbare verlichting                                                       p.m          147.425
209      Uitvoeren verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013-2017                               p.m          925.500
201      Renovatie sportvelden en tennisbanen                                                                156.000
De investeringsbedragen voor deze onderdelen zijn in het Meerjarig Investeringsprogramma (MIP) opgenomen. Voor een toelichting wordt
verwezen naar de zbb formulieren.
Dekkingsplan
Hieronder ziet u de belangrijkste voorgestelde maatregelen (keuzes) die in de begroting zijn opgenomen.
Prgr    Maatregel                                                            2015            2016             2017          2018
4       Vastgoed en accommodaties                                          660.000        800.000       1.100.000      1.600.000
3       Onderhoud openbare ruimte                                        1.185.000      1.132.000       1.194.000 400.000
4       Personeel en organisatie (bestaand en extra)                       527.000        629.000         629.000      1.629.000
2       3 decentralisaties; nieuwe taken                                                                                 800.000
1       Subsidie bibliotheken                                              275.000        510.000         510.000        510.000
1       Subsidies                                                          110.000        305.000         469.000        469.000
1       Subsidie peuterspeelzalen                                                          96.000         192.000        192.000
1       Leerlingenvervoer                                                   38.000         75.000          75.000         75.000
4       Extra rentevoordeel                                                210.000         70.000          70.000
3       100% kostendekking riool en afval                                  170.000        170.000         170.000        170.000
dm      3% extra ozb-verhoging 2015 en 2016                                150.000        300.000         300.000        300.000
dm      Toeristenbelasting                                                  92.000         92.000 240.000                240.000
Weerstandsvermogen en onzekerheden
Weerstandsvermogen
Uit de geactualiseerde risicobeheermatrix blijkt dat voor de risico’s die onderkend worden een weerstandscapaciteit tussen € 2,7 en 5,4
miljoen nodig is. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 7,5 mln, waarvan € 4,3 mln algemene reserve. De beschikbare
weerstandscapaciteit is derhalve voldoende. De ratio weerstandsvermogen is 2,8 (was 2,5). De nagestreefde ratio (conform de nota
reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen) tussen minimaal 1 en 2 wordt daarmee gehaald. De risicobeheermatrix is in het
bijlageboek bij deze begroting opgenomen.
Onzekerheden
De grootste risico’s uit de risicobeheermatrix zitten in:
      de 3 decentralisaties, WMO, Jeugd en Participatie. De inkoopprocedures zijn nog niet afgerond, de te verwachte uitgaven en het
        objectief verdeelmodel voor de jeugd en participatie zijn nog niet bekend. Hiervoor zijn geen buffers gevormd. Deze risico’s zijn
        momenteel nog niet gekwantificeerd, omdat het financiële beeld nog niet compleet is. Wel worden er op dit moment
        beheersmaatregelen getroffen om de risico’s te beperken;
      een stagnerende vastgoedmarkt. De gemeente Leudal heeft het voornemen tot verkoop van veel vastgoed objecten. Een deel van
        deze objecten zijn deels ook al ingezet als dekking op projecten;
      de verslechterde arbeidsmarkt met als gevolg een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden;
      planschaderisico’s als gevolg van besluitvorming bestemmingsplan intensieve veehouderij.
Bij de behandeling van de begroting 2015-2018 wordt ook een voorstel voor actualisatie van de nota reserves, voorzieningen en
weerstandsvermogen aangeboden.
                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>5. Vitale samenleving
Onder dit programma vallen vallen de thema's economie, kunst
en cultuur, sport, onderwijs en toerisme & recreatie.
Inzet van dit programma is de versterking van het eigen vermogen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie om vorm
en inhoud te geven aan hun dagelijks leven en hun toekomst. Het initiatief ligt nadrukkelijk in de samenleving zelf en de gemeente faciliteert
daar waar dat wordt gevraagd en binnen de (financiële) mogelijkheden. Het voor subsidies aan verenigingen en maatschappelijke
organisaties beschikbare bedrag wordt in een aantal jaren verlaagd. We appelleren daarmee aan het vermogen van die organisaties om
hun exploitatie daarop aan te passen.
De economische ontwikkeling van Leudal vraagt om een passend vestigingsklimaat voor ondernemers. De gemeente ondersteunt
initiatieven van (startende) ondernemers gericht op de versterking daarvan. In dat kader wil de gemeente de inzet van leegstaande panden
voor de huisvesting van kleinschalige (starters)ondernemingen stimuleren. In de ontwikkeling van bedrijventerreinen zal het college de
keuze voor een thematische benadering ondersteunen en uitdragen.
Het bestemmingsplan buitengebied wordt voortvarend tot ontwikkeling gebracht. Het college staat positief tegenover initiatieven voor de
(her)ontwikkeling van bedrijfslocaties in de agrarische sector en zal die waar mogelijk stimuleren en ondersteunen.
De toeristisch/recreatieve sector maakt gebruik van en draagt bij aan de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van Leudal. We nodigen
ondernemers uit om die kwaliteiten en potentie nog beter te benutten door hun aanbod verder te verruimen. Daarbij gaat het niet alleen om
verblijfstijd en bestedingen van bezoekers van buiten de gemeente maar ook om de inzet van recreatieve voorzieningen voor onze eigen
inwoners.
Samenwerking tussen inwoners en verenigingen en verenigingen onderling binnen de kernen van onze gemeente geeft antwoorden op de
vraag naar activiteiten op het gebied van kunst en cultuur. De gemeente speelt in op vragen en behoeften uit de samenleving maar laat de
verantwoordelijkheid daarvoor bij de initiatiefnemers.
De toegang tot bibliotheekvoorzieningen wordt veranderd. Leudal zal aansluiting zoeken bij de centrale bibliotheekvoorzieningen in de regio.
De jeugd zal via de scholen de boeken kunnen verkrijgen. Volwassenen zullen aangewezen zijn op de regionale en de digitale bibliotheek.
Sport en de breedtesport in het bijzonder is en blijft belangrijk. De beschikbaarheid daarvan en de toegang tot activiteiten is een zaak van
de verenigingen. Zij zijn aan zet. De gemeente zal daarin terughoudend zijn. Verenigingsinitiatieven die gericht zijn op kostenreductie
waardoor deelname aan sportvoorzieningen betaalbaar blijft kunnen rekenen op een positieve opstelling vanuit de gemeente. De
mogelijkheden om de deelname door jeugdigen aan sport te bevorderen blijven beschikbaar.
Bij het onderhoud van de sportaccommodaties en/of sportvelden zal de gemeente zich beperken tot de landelijke normen zoals NOC/NSF
die stellen. Als een vereniging kiest voor meer, dan kan dat maar dat is dan voor rekening van de vereniging zelf.
Het college komt met voorstellen om met de gebruikersorganisatie afspraken te maken over de beperking van het aantal accommodaties tot
een voor onze gemeente betaalbaar niveau. De beoogde beperking kan onder meer bereikt worden door concentratie van accommodaties
en door de inrichting daarvan voor multifunctioneel gebruik. Er zullen geen nieuwe accommodaties worden aangekocht. Vastgoed en
accommodaties waarvan onvoldoende gebruik gemaakt wordt en die niet meer passen in de gemeentelijke taken worden verkocht.
5.1. Thema T101 - Toerisme en recreatie
 Programma              PR1 Vitale samenleving
 Thema                  T101 - Toerisme en recreatie
 Thema-
                        Ton Donders
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                        Arno Walraven
 (s)
 Periode                Jaar 2015
 Status                 niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoelen
 1. Toerisme en recreatie heeft gezorgd voor meer werkgelegenheid en meer inkomsten.
 2. Leudal is een aantrekkelijke gemeente waar het goed wonen en recreëren is.
 Thema Toerisme en recreatie omvat de volgende onderdelen:
        Recreatieve voorzieningen
        Promoten van Leudal
        Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Toename toerisme
   Leudal heeft meer recreanten en toeristen getrokken, die langer blijven en meer besteden.
2  Recreatie inwoners
   Leudal heeft de recreatieve bestedingen van eigen inwoners gestimuleerd.
Doelindicatoren voor 2015                                                          Bron      Meeteenheid Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Positionering Leudal
      Leudal is gepositioneerd als een aantrekkelijke groene toeristisch-recreatieve bestemming.
2.01 Voorzieningen
      Er is een nog aantrekkelijker pakket aan toeristische en (openlucht-) recreatieve voorzieningen tot stand gekomen.
2.02 Fiets-, wandel- en ruiterroutes
      Er is een betere ontsluiting gerealiseerd van toeristische recreatieve fiets-, wandel- en ruiterroutes.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                             Bron         Meeteenheid       Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                   Begroting      Primitieve
                                                    Realisatie                                  Begroting      Begroting   Begroting
Exploitatie                                                        2014 (wijz.    begroting
                                                        2013                                       2016           2017       2018
                                                                    t/m 31-8)        2015
1101 - Recreatieve voorzieningen                         584.804        723.513       616.302        552.725       547.196    545.307
1102 - Promoten van Leudal                               292.329        297.781       199.313        198.874       198.434    197.995
Saldo van baten en lasten                                877.133      1.021.294       815.615        751.599       745.630    743.302
RESULTAAT BESTEMMING                                      -53.749      -315.480         3.403          3.403         3.403      3.403
Resultaat                                                823.384        705.814       819.018        755.002       749.033    746.705
                                                                   Begroting      Primitieve
                                                    Realisatie                                  Begroting      Begroting   Begroting
Exploitatie                                                        2014 (wijz.    begroting
                                                        2013                                       2016           2017       2018
                                                                    t/m 31-8)        2015
Directe lasten                                           400.893        448.182       342.194        318.061       318.429    318.799
Indirecte lasten                                         531.453        366.604       366.604        366.604       366.604    366.604
Kapitaallasten                                           102.673        315.972       216.281        176.398       170.061    167.363
TOTAAL LASTEN                                          1.035.019      1.130.758       925.079        861.063       855.094    852.766
Baten                                                   -157.886       -109.464      -109.464       -109.464      -109.464   -109.464
Saldo van baten en lasten                                877.133      1.021.294       815.615        751.599       745.630    743.302
Toevoeging                                               108.732          3.403         3.403          3.403         3.403      3.403
Onttrekking                                             -162.481       -318.883
RESULTAAT BESTEMMING                                      -53.749      -315.480         3.403          3.403         3.403      3.403
Resultaat Thema                                          823.384        705.814       819.018        755.002       749.033    746.705
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
1101 Recreatieve voorzieningen:
Ten opzichte van 2014 zijn de kapitaallasten € 107.000 lager. Dit wordt met name veroorzaakt door:
- een extra afschrijving in 2014 van Hof van Leudal € 190.000 (lagere kapitaallasten in 2015);
- extra afschrijving in 2015 routing jachthaven dorpskern Neer € 75.000 (hogere kapitaallasten in 2015).
1102 Promoten van Leudal:
In 2014 is eenmalig een budget beschikbaar van € 61.000 voor het wandelroutenetwerk en € 50.000 voor het project knopen lopen.
1103 mutaties reserves
 T/O      Reserve                         I/S    Omschrijving                                  Raming 2014        Raming 2015
          Dekkingsreserve BMV
 O                                        I      realisatie Markt Roggel                                  -17.530
          Roggel
 O        Groenfonds                      I      extra afschrijving Hof van Leudal                      -190.000
 O        Gecommitteerde reserve          I      aanwending programma 4                                   -61.353
 O        Regionale samenwerking          I      project wandelroutenetwerk Knopen Lopen                  -50.000
                                                 Totaal onttrekkingen                                   -318.883              0
                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>12</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>5.2. Thema T102 - Economie
 Programma            PR1 Vitale samenleving
 Thema                T102 - Economie
 Thema-
                      Erik Lucassen
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                      Piet Verlinden
 (s)
 Periode              Jaar 2015
 Status               niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 Werkgelegenheid is behouden en banen zijn gecreëerd in de gemeente en in de regio.
 Thema Economie omvat de volgende onderdelen:
       Markten/Kermissen
       Bedrijvencontacten
       Bedrijventerreinen
       Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Bedrijven
   Bestaande bedrijven zijn uitgebreid of verplaatst en nieuwe bedrijven hebben zich gevestigd.
2  Regionale samenwerking
   Er is sprake van regionale samenwerking van de Midden-Limburgse gemeenten Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Nederweert,
   Roermond, Roerdalen, Weert, ondernemers en onderwijsinstellingen.
3  Detailhandelstructuur
   Er is een evenwichtige en vitale detailhandelsstructuur in Midden-Limburg gerealiseerd.
Doelindicatoren voor 2015                                                          Bron       Meeteenheid Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Meedenken
      Leudal heeft met bestaande en nieuwe bedrijven meegedacht en geadviseerd rond voortzetten en/of uitbreiden en/of verplaatsing
      dan wel vestiging van hun onderneming.
1.02 Top 10 MKB
      Leudal heeft de plek in de top 10 MKB vriendelijkste gemeenten van Limburg volgens de MKB Nederland meting behouden.
1.03 Aantrekkelijke bedrijventerreinen
      Leudal heeft de bedrijventerreinen aantrekkelijk gemaakt voor ondernemers om zich te vestigen.
1.04 Keurmerk
      Leudal heeft voldaan aan het keurmerk Veilig Ondernemen voor bedrijventerreinen.
1.05 Parkmanagement
      Parkmanagement is bij bedrijventerreinen Ittervoort en Haelen onderzocht en/of gerealiseerd.
2.01 Innovatie en onderwijs
      Innovaties zijn gestimuleerd.
      Onderwijs sluit beter aan bij bedrijfsleven.
3.01 Voorraadbeheer
      Er zijn regionale afspraken gemaakt over het dynamische voorraadbeheer van winkels in de regio.
3.02 Investeringszone en reclame
      Er is een bedrijveninvesteringszone/reclameverordening ingevoerd voor het winkelcentrum van Heythuysen.
3.03 Veiligheidseisen keurmerk
      Leudal heeft voldaan aan de veiligheideisen van het winkelcentrum van Heythuysen volgens het Keurmerk Veilig Ondernemen-
      Winkelgebied.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                        Bron        Meeteenheid      Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                Begroting    Primitieve
                                                   Realisatie                              Begroting   Begroting     Begroting
Exploitatie                                                     2014 (wijz.  begroting
                                                      2013                                    2016        2017         2018
                                                                 t/m 31-8)      2015
1201 - Markten/Kermissen                               128.775        93.976      93.976        79.086      79.086       79.086
1202 - Bedrijvencontacten                              280.288       299.614     358.614       308.614     308.614      308.614
1203 - Bedrijventerreinen                            1.067.961        20.535      20.535        20.535      20.535       20.535
Saldo van baten en lasten                            1.477.024       414.125     473.125       408.235     408.235      408.235
RESULTAAT BESTEMMING                                -1.531.956       -54.163      10.000        15.000      15.000       15.000
Resultaat                                              -54.933       359.962     483.125       423.235     423.235      423.235
                                                                Begroting Primitieve
                                                   Realisatie                              Begroting Begroting Begroting
Exploitatie                                                     2014 (wijz. begroting
                                                      2013                                    2016        2017         2018
                                                                 t/m 31-8)      2015
Directe lasten                                       1.287.791       118.865     177.865        45.397      45.397       45.397
Indirecte lasten                                       325.288       321.860     321.860       321.860     321.860      321.860
Kapitaallasten                                         273.096       247.335     190.801       181.237     168.623      155.505
TOTAAL LASTEN                                        1.886.175       688.060     690.526       548.494     535.880      522.762
Baten                                                 -409.151      -273.935    -217.401      -140.259    -127.645     -114.527
Saldo van baten en lasten                            1.477.024       414.125     473.125       408.235     408.235      408.235
Toevoeging                                             310.369     1.037.412      15.000        15.000      15.000       15.000
Onttrekking                                         -1.842.325    -1.091.575      -5.000
RESULTAAT BESTEMMING                                -1.531.956       -54.163      10.000        15.000      15.000       15.000
Resultaat Thema                                        -54.933       359.962     483.125       423.235     423.235      423.235
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
1202 Bedrijvencontacten
De toename van € 59.000 in 2015 t.o.v. 2014 wordt veroorzaakt door nieuw beleid. Dit nieuwe beleid heeft betrekking op
accountmanagement, bedrijventerreinenvisie, winkelgebied Heythuysen en ondersteuning van het startersplatform.
                                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>1204 mutaties reserves
T/O    Reserve                I/S Omschrijving                               Raming 2014 Raming 2015
T      Grondexploitatie       I   opbrengst verkoop grondstroken                    32.412
                                  overheveling van reserve Boekwinst
T      Grondexploitatie       I                                                    990.000
                                  Essent
                                  Totaal toevoegingen                            1.022.412           0
O      Regionale samenwerking I   correctie deelname OML                           -96.811
O      Boekwinst Essent       I   overheveling naar reserve grondexploitatie      -990.000
                                  Totaal onttrekkingen                          -1.086.811           0
                                                       16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>5.3. Thema T103 - Onderwijs
 Programma           PR1 Vitale samenleving
 Thema               T103 - Onderwijs
 Thema-
                     Erik Lucassen
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                     Paul Vogels
 (s)
 Periode             Jaar 2015
 Status              niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 De mogelijkheid voor alle jeugdigen om zich te kunnen ontwikkelen is gewaarborgd.
 Thema Onderwijs omvat de volgende onderdelen:
       Onderwijsvoorziening
       Leer- en ontwikkelachterstanden
       Leerplicht
       Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                  17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Voorzieningen
   Onderwijsvoorzieningen zijn beschikbaar en bereikbaar.
2  Leerplicht
   Alle leerplichtigen hebben school bezocht.
3  Leer- en ontwikkelachterstanden
   Leer- en ontwikkelachterstanden bij jeugdigen (2,5 -4 jaar) zijn vroegtijdig onderkent en een passend aanbod is voorhanden.
Doelindicatoren voor 2015                                                             Bron       Meeteenheid     Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Multifunctioneel gebruik
      Voorzieningen zijn dusdanig ingericht dat multifunctioneel gebruik tot de mogelijkheden behoort.
2.01 Toezicht
      Toezicht op leerplicht is gerealiseerd.
3.01 Kwaliteit Voor- en vroegschoolse educatie
      Kwaliteit Voor- en vroegschoolse (Vve) is gehandhaafd.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                           Bron      Meeteenheid     Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                 Begroting      Primitieve
                                                   Realisatie                               Begroting   Begroting      Begroting
Exploitatie                                                      2014 (wijz.    begroting
                                                      2013                                     2016        2017          2018
                                                                  t/m 31-8)        2015
1301 - Onderwijsvoorziening                         4.431.243       3.644.215     3.255.170   3.168.920   3.109.367     3.038.453
1302 - Leer- en ontwikkelachterstanden                 470.274        466.317       483.775     384.884     287.493       281.478
1303 - Leerplicht                                       87.935         93.688        93.688      93.688      93.688        93.688
Saldo van baten en lasten                           4.989.452       4.204.220     3.832.633   3.647.492   3.490.548     3.413.619
RESULTAAT BESTEMMING                                   -24.334       -106.781      -136.070    -136.070    -136.070      -136.070
Resultaat                                           4.965.118       4.097.439     3.696.563   3.511.422   3.354.478     3.277.549
                                                                 Begroting Primitieve
                                                   Realisatie                               Begroting Begroting Begroting
Exploitatie                                                      2014 (wijz. begroting
                                                      2013                                     2016        2017          2018
                                                                  t/m 31-8)        2015
Directe lasten                                      1.838.771       1.648.052     1.503.722   1.368.873   1.273.023     1.273.023
Indirecte lasten                                    1.011.753         539.780       374.136     374.136     374.136       374.136
Kapitaallasten                                      2.235.508       2.104.994     2.030.654   1.980.362   1.919.268     1.842.339
TOTAAL LASTEN                                       5.086.033       4.292.826     3.908.512   3.723.371   3.566.427     3.489.498
Baten                                                  -96.581        -88.606       -75.879     -75.879     -75.879       -75.879
Saldo van baten en lasten                           4.989.452       4.204.220     3.832.633   3.647.492   3.490.548     3.413.619
Toevoeging                                             372.857        215.126       268.178     261.725     255.269       248.815
Onttrekking                                           -397.191       -321.907      -404.248    -397.795    -391.339      -384.885
RESULTAAT BESTEMMING                                   -24.334       -106.781      -136.070    -136.070    -136.070      -136.070
Resultaat Thema                                     4.965.118       4.097.439     3.696.563   3.511.422   3.354.478     3.277.549
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
1301 Onderwijsvoorziening
De lagere kosten 2015 t.o.v. 2014 ad € 389.000 worden voornamelijk veroorzaakt door:
- in 2014 is een eenmalig budget beschikbaar gesteld van € 30.000 voor muziekonderwijs basisscholen.
- voorgesteld wordt om in 2015 wordt het subsidie voor het stimuleren van cultuureducatie op basisscholen met 25% te korten (€ 7.000).
- in 2015 zijn de kapitaallasten € 73.000 lager.
- in 2015 worden voor de onderwijsgebouwen geen gelden meer gestort in de onderhoudsvoorziening vastgoed (€ 166.000). De
verantwoordelijkheid
  voor het buitenonderhoud van schoolgebouwen gaat met ingang van 2015 over naar de schoolbesturen. Deze gelden worden met
ingang van 2015
  gekort via de algemene uitkering.
- Tot en met 2014 is er een budget beschikbaar gesteld van € 26.000 voor maatschappelijke stage in het voortgezet onderwijs.
- Als onderdeel van het bezuinigingspakket wordt voorgesteld om de bijdrage in het leerlingenvervoer gefaseerd af te bouwen tot €
790.000. Voor 2015
  betekent dit een ombuiging van € 38.000.
1304 mutaties reserves
 T/O      Reserve                        I/S     Omschrijving                              Raming 2014 Raming 2015
                                                                      19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>  Dekkingsreserve BMV
T                          S rentekosten                        56.364
  Grathem
T Dekkingsreserve diversen S rentekosten                 3.312
                             Totaal toevoegingen         3.312  56.364
  Dekkingsreserve BMV
O                          S rentekosten/afschrijvingen        -85.653
  Roggel
O Dekkingsreserve diversen S r entekosten               -3.312
                             Totaal onttrekkingen       -3.312 -85.653
                                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>5.4. Thema T104 - Kunst en cultuur
 Programma            PR1 Vitale samenleving
 Thema                T104 - Kunst en cultuur
 Thema-
                      Erik Lucassen
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                      Arno Verhoeven
 (s)
 Periode              Jaar 2015
 Status               niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 Culturele ontwikkeling en kunstzinnige vorming heeft bijgedragen aan de leefbaarheid van de gemeente.
 Thema Kunst en cultuur omvat de volgende onderdelen:
      Bibliotheek
      Ondersteunen kunst en cultuur
      Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Aanbod
   De gemeente heeft cultuuraanbod gefaciliteerd.
2  Nieuwe vormen
   Nieuwe kunstvormen of samenwerkingsvormen in de kunst en cultuur zijn gefaciliteerd.
3  Jeugddeelname
   Deelname van de jeugd aan culturele en kunstzinnige maatschappelijke infrastructuren is behouden (verenigingen, projecten,
   activiteiten etc.).
Doelindicatoren voor 2015                                                        Bron        Meeteenheid      Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                              22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Faciliteren
      Inwoners zijn door instellingen en verenigingen gefaciliteerd om actief of passief deel te nemen aan cultuur.
1.02 Kwaliteit en spreiding huisvesting
      Helder is welke kwaliteit en spreiding van huisvesting culturele verenigingen wenselijk en haalbaar is (integraal vastgoed- ,
      accommodatie- en subsidiebeleid).
1.03 Centrumbibliotheek
      In de regio is één centrumbibliotheek behouden, de bibliotheekvoorzieningen en filialen in Leudal zijn overgedragen en
      ondergebracht in scholen of brede maatschappelijke voorzieningen.
2.01 Nieuwe vormen
      Nieuwe kunstvormen of samenwerkingsvormen in de kunst en cultuur zijn gefaciliteerd.
3.01 Samenhang disciplines
      Er is meer samenhang van disciplines (kunst, muziek, dans etc.) binnen het leergebied kunstzinnige oriëntatie gerealiseerd.
3.02 Jeugd
      De jeugd heeft kennis gemaakt met alle verschillende kunst en cultuur disciplines.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                           Bron         Meeteenheid       Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                  Begroting     Primitieve
                                                   Realisatie                                  Begroting    Begroting      Begroting
Exploitatie                                                       2014 (wijz.    begroting
                                                      2013                                        2016          2017         2018
                                                                   t/m 31-8)       2015
1401 - Bibliotheek                                     689.003         664.509      407.189        169.869       167.549      165.229
1402 - Ondersteunen kunst en cultuur                   710.752         658.717      560.284        458.819       389.395      389.135
Saldo van baten en lasten                            1.399.755       1.323.226      967.473        628.688       556.944      554.364
RESULTAAT BESTEMMING                                   -19.000          -7.000      -17.004        -17.004       -17.004       -17.004
Resultaat                                            1.380.755       1.316.226      950.469        611.684       539.940      537.360
                                                                  Begroting Primitieve
Exploitatie                                        Realisatie     2014 (wijz. begroting Begroting Begroting Begroting
                                                      2013                                        2016          2017         2018
                                                                   t/m 31-8)       2015
Directe lasten                                       1.370.097       1.286.690      922.924        464.178       395.013      395.013
Indirecte lasten                                        48.646          58.621       57.435         57.435        57.435        57.435
Kapitaallasten                                         105.341         102.941      112.140        107.881       105.302      102.722
TOTAAL LASTEN                                        1.524.084       1.448.252    1.092.499        629.494       557.750      555.170
Baten                                                 -124.330        -125.026     -125.026           -806          -806          -806
Saldo van baten en lasten                            1.399.755       1.323.226      967.473        628.688       556.944      554.364
Toevoeging                                                     0             0       18.337         17.784        17.233        16.680
Onttrekking                                            -19.000          -7.000      -35.341        -34.788       -34.237       -33.684
RESULTAAT BESTEMMING                                   -19.000          -7.000      -17.004        -17.004       -17.004       -17.004
Resultaat Thema                                      1.380.755       1.316.226      950.469        611.684       539.940      537.360
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
1401 Bibliotheken
Als onderdeel van het bezuinigingspakket wordt voorgesteld om het subsidie aan de bibliotheken gefaseerd af te bouwen tot een bedrag
van € 50.000. Voor 2015 is hiervoor een bezuiniging van € 275.000 geraamd.
1402 Ondersteunen kunst en cultuur
De lagere kosten 2015 t.o.v. 2014 ad € 98.000 wordt voornamelijk veroorzaakt door de voorstellen die in het bezuinigingspakket zijn
opgenomen. De volgende voorstellen zijn gedaan:
- in 2015 het subsidie voor professioneel muziekonderwijs, kunst en cultuureducatie met 25% korten. Dit levert een besparing van
€ 83.500 op.
- omvorming van een waarderingssubsidie aan heemkundeverenigingen naar een subsidie voor activiteiten. Dit levert een besparing van
€ 7.000 op.
- de waarderingssubsidie aan kerkbesturen wordt met ingang van 2015 afgebouwd met € 12.000.
                                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>1403 mutaties reserves
T/O    Reserve                    I/S Omschrijving                          Raming 2014  Raming 2015
T      Dekkingsreserve BMV        S   rentekosten                                              10.561
       Roggel
       Dekkingsreserve schutterij
T                                 S   rentekosten                                               3.888
       Hunsel
       Dekkingsreserve schutterij
T                                 S   rentekosten                                               3.888
       Ell
                                      Totaal toevoegingen                              0       18.337
       Dekkingsreserve BMV
O                                 S   rentekosten/afschrijvingen                              -21.085
       Roggel
       Dekkingsreserve schutterij
O                                 S   rentekosten/afschrijvingen                               -7.128
       Hunsel
       Dekkingsreserve schutterij
O                                 S   rentekosten/afschrijvingen                               -7.128
       Ell
O      Algemene reserve           I   stimuleringsbudget theater CC de Zaal       -7.000
                                      Totaal onttrekkingen                        -7.000      -35.341
                                                              24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>5.5. Thema T105 - Sport
 Programma           PR1 Vitale samenleving
 Thema               T105 - Sport
 Thema-
                     Erik Lucassen
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                     John van den Beuken
 (s)
 Periode             Jaar 2015
 Status              niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 De sport- en beweegdeelname van de inwoners is behouden.
 Thema Sport omvat de volgende onderdelen:
      Faciliteren sport
      Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Sportfaciliteiten
   Iedere inwoner heeft toegang tot sportfaciliteiten kunnen krijgen en heeft de mogelijkheid gehad om te sporten.
2  Sociale integratie
   De sociale integratie en ontwikkeling van inwoners is verbeterd.
Doelindicatoren voor 2015                                                           Bron        Meeteenheid       Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Faciliteiten
      Verenigingen hebben faciliteiten om te sporten aangeboden aan alle inwoners en met name jeugd en ouderen.
1.02 Gebundelde spreiding
      Sportaccommodaties worden gebundeld verspreid over woongebieden.
1.03 Trapveldjes
      Trapveldjes zijn behouden.
1.04 Bezettingsgraad
      De sportaccommodaties met een bezettingsgraad van meer dan 50% zijn geëxploiteerd (binnensport) en onderhouden (binnen- en
      buitensport).
2.01 Normen en waarden
      Normen en waarden zijn ontwikkeld door deelname aan (sport)verenigingsactiviteiten.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                        Bron      Meeteenheid        Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                               Begroting     Primitieve
                                                  Realisatie                              Begroting    Begroting     Begroting
Exploitatie                                                    2014 (wijz.   begroting
                                                     2013                                   2016           2017         2018
                                                                t/m 31-8)       2015
1501 - Faciliteren sport                            1.988.875     1.993.705    2.256.142   2.215.974      2.092.552    2.008.747
Saldo van baten en lasten                           1.988.875     1.993.705    2.256.142   2.215.974      2.092.552    2.008.747
RESULTAAT BESTEMMING                                  -30.000             0     -126.932    -126.932       -126.932     -126.932
Resultaat                                           1.958.875     1.993.705    2.129.210   2.089.042      1.965.620    1.881.815
                                                               Begroting     Primitieve
                                                  Realisatie                              Begroting    Begroting     Begroting
Exploitatie                                                    2014 (wijz.   begroting
                                                     2013       t/m 31-8)       2015        2016           2017         2018
Directe lasten                                      1.294.663     1.250.935    1.361.669   1.352.491      1.295.520    1.287.302
Indirecte lasten                                      483.336       460.385      460.385     459.335        458.810      458.810
Kapitaallasten                                        561.070       607.212      760.849     718.842        645.850      569.197
TOTAAL LASTEN                                       2.339.069     2.318.532    2.582.903   2.530.668      2.400.180    2.315.309
Baten                                                -350.194      -324.827     -326.761    -314.694       -307.628     -306.562
Saldo van baten en lasten                           1.988.875     1.993.705    2.256.142   2.215.974      2.092.552    2.008.747
Toevoeging                                                   0            0       99.798      94.709         89.619       84.529
Onttrekking                                           -30.000             0     -226.730    -221.641       -216.551     -211.461
RESULTAAT BESTEMMING                                  -30.000             0     -126.932    -126.932       -126.932     -126.932
Resultaat Thema                                     1.958.875     1.993.705    2.129.210   2.089.042      1.965.620    1.881.815
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
1501 Faciliteren sport
De hogere kosten 2015 t.o.v. 2014 met € 262.000 wordt voornamelijk veroorzaakt door:
- Hogere kosten kapitaallasten tennispark Galgenberg ad € 96.000. Vanaf 2015 wordt afgeschreven op dit tennispark.
- het voorstel om vanaf 2015 het budget voor het project buurtsportcoaches te verhogen met € 132.000. Dit bedrag wordt binnen de
algemene
  uitkering terugontvangen.
- Hogere kapitaallasten voetbalvereniging RKVB in Baexem. Vanaf 2015 wordt afgeschreven op dit complex.
1502 mutaties reserves
 T/O      Reserve                       I/S    Omschrijving                             Raming 2014     Raming 2015
          Dekkingsreserve BMV
 T                                      S      rentekosten                                                      34.701
          Roggel
          Dekkingsreserve
 T        accommodatie RKVB             S      rentekosten                                                      27.072
          Tennisaccommodatie
                                                                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>T Galgenberg          S rentekosten                    38.025
                        Totaal toevoegingen        0   99.798
  Dekkingsreserve BMV
O                     S rentekosten/afschrijvingen    -67.431
  Roggel
  Dekkingsreserve
O                     S rentekosten/afschrijvingen    -49.632
  accommodatie RKVB
  Tennisaccommodatie
O                     S rentekosten/afschrijvingen   -109.667
  Galgenberg
                        Totaal onttrekkingen       0 -226.730
                                              28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>6. Zelfredzaamheid en individuele ontwikkeling
Onder dit programma vallen de thema's jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning,
arbeidsparticipatie en gezondheidszorg.
Dit programma wordt gedomineerd door de drie grote decentralisaties op het brede terrein van de jeugd, werk en zorg. De overheveling van
taken gaat uit van het gedachtengoed van de participatiemaatschappij. Iedereen doet mee naar vermogen en levert een bijdrage in de
ondersteuning van anderen. De achterliggende gedachte van de wetgever is dat gemeenten dichter bij de burger staan en daarom de zorg
efficiënter en effectiever kunnen organiseren. De instroom in verpleeg- en verzorgingstehuizen wordt beperkt. Mensen blijven langer in hun
eigen omgeving wonen. Daardoor neemt de druk op voorzieningen dicht bij huis verder toe.
De decentralisatie gaat vergezeld van forse efficiencykortingen. Daarnaast is er sprake van open-eind regelingen. De gemeente heeft een
plicht tot levering van zorg ongeacht het beschikbare budget. Zekerheid over de hoogte van beschikbare budgetten in volgende jaren is er
niet. Volgende kortingen op de budgetten voor jeugdzorg en participatie zijn reeds aangekondigd.
Het college deelt de doelen die met deze decentralisatieoperatie worden nagestreefd. Die liggen in lijn met het motto van Leudal “Eigen
kracht, samen aanpakken”. De financiële vertaling van de decentralisatie leidt tot aanzienlijke risico’s. Die risico’s bedreigen de kwetsbare
financiële positie van de gemeente. De beschikbaarheid van de zorg en de toegang tot die zorg zijn de knoppen waaraan gedraaid zal gaan
worden. Leudal laat zich daarin leiden door de volgende financiële kaders:
     1.  De budgetten die vanuit het Rijk aan de gemeente beschikbaar gesteld worden zijn taakstellend;
     2.  In de lopende aanbestedingen van zorg worden die taakstellingen 1 op 1 naar de aanbieders van zorg doorberekend;
     3.  Het open eind karakter van regelingen wordt gerespecteerd; niemand wordt noodzakelijke zorg onthouden omdat het budget is
         uitgeput.
Voorkomen is beter dan genezen. Extra investeren in preventie levert een bijdrage aan het terugdringen van de zorgbehoefte. Vroeg
signalering en valpreventie zijn voorbeelden van simpele maar doeltreffende voorzieningen.
De toenemende vergrijzing zal leiden tot een toename van de behoefte aan informele zorg (vrijwilligers en mantelzorg) voor ouderen. Waar
mogelijk zal de gemeente deze informele zorg stimuleren en faciliteren.
Het college legt de nadruk op algemene voorzieningen. Maatwerkvoorzieningen zijn per definitie duurder dan algemene voorzieningen.
Door een verschuiving naar algemene voorzieningen en door slimme combinaties van algemene voorzieningen kunnen kosten worden
bespaard. Huiskamerprojecten bij voorbeeld zijn daarvan een goed voorbeeld doordat deze zowel effectief als doelmatig zijn.
Op termijn zijn vernieuwende zorgconcepten nodig. Daarbij moet verder gekeken worden dan de huidige decentralisaties. Een voorbeeld
daarvan is de combinatie van dagbesteding, beschut werk en “werkprojecten”. Qua problematiek en begeleidingsbehoefte hebben deze
doelgroepen een groot aantal overeenkomsten.
Bijstandsgerechtigden kunnen als tegenprestatie ingezet worden ter ondersteuning van mensen die op WMO-voorzieningen zijn
aangewezen. Intensivering van de samenwerking tussen zorgkantoren en gemeenten kan leiden tot combinaties en ontschotting van
beschikbare budgetten. In de samenwerking van zorgaanbieders in gebiedsteams experimenteren zorgprofessionals volop met
vernieuwende aanpakken.
Bundeling en schaalvergroting van de samenwerking tussen gemeenten kan inzicht bieden in verdergaande kostenefficiëntie.
Ook verhoging van inkomsten is mogelijk. Voor maatwerkvoorzieningen kunnen gemeenten op grond van landelijke richtlijnen een
inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage vragen. Ond erzocht kan worden in hoeverre hier nog ruimte is om extra inkomsten te
genereren. Aan de eigen bijdrage in de kosten van algemene voorzieningen is geen maximum gekoppeld. De vaststelling van de hoogte
van zo’n bijdrage is een gemeentelijke bevoegdheid.
Niet alleen het college ziet de nieuwe taken in de zorg als een uitdaging van formaat. Als het gaat om de toekomst van de zorg zijn we
aangewezen op de kracht van onze lokale samenleving en van onze zorgprofessionals. Versterking van preventie, vrijwilligers- en
mantelzorg, vraaggerichte combinaties van professionele zorg dichtbij de zorgvrager en de beschikbaarheid van specialistische zorg waar
nodig doen een appèl op alle betrokkenen. De gemeente staat open voor veelbelovende initiatieven en zal die waar mogelijk ondersteunen.
6.1. Thema T201 - Maatschappelijke ondersteuning
  Programma             PR2 Zelfredzaamheid en individuele ontwikkel
  Thema                 T201 - Maatschappelijke ondersteuning
  Thema-
                        Ton Donders
  verantwoordelijke
  Portefeuillehouder
                        John van den Beuken
  (s)
  Periode               Jaar 2015
  Status                niet gestart
  Omschrijving
  Hoofddoelen
  1. Inwoners zijn zo lang mogelijk zelfredzaam.
  2. De gemeenschap is zelfsturend.
  Thema Maatschappelijke ondersteuning omvat de volgende onderdelen:
         Zelfsturing
         Algemene- en maatwerk voorzieningen
         Maatschappelijke accommodaties
                                                                      29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Thema Maatschappelijke ondersteuning omvat de volgende onderdelen:
     Vrijwilligers
     Mutaties reserves
Toelichting algemene ontwikkeling
                                                         30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Langer thuiswonen
   Inwoners wonen langer zelfstandig thuis.
2  'Tussen wal en schip'
   Niemand is ‘tussen wal en schip’ terecht gekomen.
3  Erkenning
   Vrijwilligers en mantelzorgers voelen zich erkend, herkend en gesteund.
4  Eigen kracht
   Inwoners zijn zich bewust van hun eigen verantwoordelijkheid en inzet van eigen kracht.
5  Bundeling van maatschappelijke voorzieningen
   Een bundeling van maatschappelijke voorzieningen (accommodaties, activiteiten en diensten/subsidies) op woongebiedsniveau is in
   gang gezet.
Doelindicatoren voor 2015                                                         Bron     Meeteenheid       Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                  31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Langer thuiswonen
      Inwoners wonen langer zelfstandig thuis.
2.01 Instrumenten
      Instrumenten voor de burgers zijn verder ontwikkeld.
3.01 Erkenning
      Vrijwilligers en mantelzorgers voelen zich erkend, herkend en gesteund.
4.01 Eigen kracht
      Inwoners zijn zich bewust van hun eigen verantwoordelijkheid en inzet van eigen kracht.
5.01 Bundeling en ontlasting
      Voorzieningen worden gebundeld en dure voorzieningen zijn ontlast.
5.02 Maatwerk
      Maatwerk is in gang gezet.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                         Bron        Meeteenheid     Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                Begroting     Primitieve
                                                   Realisatie                               Begroting    Begroting    Begroting
Exploitatie                                                     2014 (wijz.   begroting
                                                      2013                                     2016        2017          2018
                                                                 t/m 31-8)       2015
2101 - Zelfsturing                                     309.481       392.134      334.230       234.230     234.230       234.230
2102 - Algemene- en maatwerk voorzieningen           5.553.553     6.108.748    9.635.089     9.692.522   9.406.072     8.991.553
2103 - Maatschappelijke accommodaties                1.477.569     1.199.273    1.259.852     1.310.964   1.291.482     1.257.966
2104 - Vrijwilligers                                   367.810       353.369      355.049       355.049     355.049       355.049
Saldo van baten en lasten                            7.708.414     8.053.524  11.584.220    11.592.765   11.286.833    10.838.798
RESULTAAT BESTEMMING                                    98.046      -893.369     -349.782      -239.836    -182.836      -125.836
Resultaat                                            7.806.460     7.160.155  11.234.438    11.352.929   11.103.997    10.712.962
                                                                Begroting     Primitieve
                                                   Realisatie                               Begroting    Begroting    Begroting
Exploitatie                                                     2014 (wijz.   begroting
                                                      2013                                     2016        2017          2018
                                                                 t/m 31-8)       2015
Directe lasten                                       6.552.787     7.241.630  10.415.829    10.239.708    9.953.565     9.539.336
Indirecte lasten                                     1.474.521     1.187.208    1.188.131     1.189.055   1.189.055     1.189.055
Kapitaallasten                                         803.438       800.775      902.320     1.085.865   1.065.864     1.031.829
TOTAAL LASTEN                                        8.830.746     9.229.613  12.506.280    12.514.628   12.208.484    11.760.220
Baten                                               -1.122.333    -1.176.089     -922.060      -921.863    -921.651      -921.422
Saldo van baten en lasten                            7.708.414     8.053.524  11.584.220    11.592.765   11.286.833    10.838.798
Toevoeging                                           1.218.933       277.848      197.445       278.503     327.436       376.370
Onttrekking                                         -1.120.886    -1.171.217     -547.227      -518.339    -510.272      -502.206
RESULTAAT BESTEMMING                                    98.046      -893.369     -349.782      -239.836    -182.836      -125.836
Resultaat Thema                                      7.806.460     7.160.155  11.234.438    11.352.929   11.103.997    10.712.962
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
2101 Zelfsturing
In 2014 is een subsidiebedrag van afgerond € 56.000 geraamd voor het maken van een Dorpsontwikkelingsvisie/DOP. In Buggenum,
Haler, Nunhem en Neeritter zijn initiatieven opgestart om te komen tot een DOP. Dorpsoverleggen bepalen zelf wanneer
een Dorpsontwikkelingsvisie en DOP worden opgesteld. De gemeente faciliteert hierin.
2102 Algemene- en maatwerkvoorzieningen
Uitgangspunt is dat Leudal de taken van de 3 decentralisaties (jeugd, werk en zorg) gaat uitvoeren met de middelen die het Rijk daarvoor
beschikbaar stelt. De stijging van de kosten wordt hierdoor veroorzaakt.
2105 mutaties reserves
                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>T/O Reserve                  I/S Omschrijving                            Raming 2014 Raming 2015
    Dekkingsreserves diverse
T                                rente toevoeging                              80.403
    accommodaties
                                 Totaal toevoegingen                           80.403          0
O   Boekwinst Essent         S   WMO bruikleenvoorzieningen                   -54.000
    Dekkingsreserves diverse
O   accommodaties            S   dekking rente en afschrijving              -152.946
    Egalisatiereserve            sociaal domein, specifieke uitkering en
O                            I/S                                            -268.383
    Gemeentefonds                taakmutaties
O   Gecommitteerde reserve   I   vrijval restant budget 2013 tgv 2014       -148.661
                                 Totaal onttrekkingen                       -623.990           0
                                                        33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>6.2. Thema T202 - Arbeidsparticipatie
 Programma             PR2 Zelfredzaamheid en individuele ontwikkel
 Thema                 T202 - Arbeidsparticipatie
 Thema-
                       Ton Donders
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                       John van den Beuken
 (s)
 Periode               Jaar 2015
 Status                niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 Burgers kunnen in hun eigen levensonderhoud voorzien en kunnen zo optimaal mogelijk deelnemen aan het maatschappelijk verkeer.
 Thema Arbeidsparticipatie omvat de volgende onderdelen:
       Participatie- en bijstandsverlening
       Sociale werkvoorziening
       Armoede- en schuldenbeleid
       Re-integratie instrument
       Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                    34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Deelname naar vermogen
   Iedereen heeft naar vermogen deelgenomen aan het economische en maatschappelijke verkeer.
2  Schulden
   Schulden zijn geen belemmering geweest voor participatie.
3  Aanbod re-integratie
   Er is voldoende aanbod aan ondersteuning en voorzieningen op het gebied van re-integratie.
Doelindicatoren voor 2015                                                      Bron         Meeteenheid Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                              35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Instroom personen met verdiencapaciteit
      60% (incl. instroom) van personen met verdiencapaciteit 20%-100% is doorgeleid naar betaald werk in 2017. Daarvan is in 2015
      10% een realistisch doel.
1.02 Voormalig Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en beschut werk
      75% voormalige WSW & 30% beschut werk, werkt bij reguliere werkgevers in 2017. Daarvan is in 2015 15% voormalig WSW en
      30% beschut werk een realistisch doel.
1.03 Participatie inwoners met uitkering
      95% van de inwoners met een uitkering heeft maatschappelijk of economisch geparticipeerd in 2017. Daarvan is in 2015 30% een
      realistisch doel.
1.04 Minima-armoedebeleid
      Voorzieningen, geld en al dan niet tijdelijke inkomensondersteuning zijn verstrekt volgens het vastgestelde minima- armoedebeleid.
2.01 Integraal beleid
      Een integraal beleid en bijbehorende aanpak met andere betrokken organisaties ten aanzien van Schuldhulpverlening is
      gerealiseerd.
3.01 Passend aanbod
      Binnen 1 week is voor alle betrokkenen een passend aanbod gedaan aan werkgevers in 2017. In 2015 is Leudal aangesloten bij een
      werkgeversservicepunt.
3.02 Multidisciplinaire aanpak
      Een multidisciplinaire aanpak van onderwijs, arbeid en hulpverlening is gerealiseerd waarbij iedere jongere met een grote afstand tot
      onderwijs en arbeid een passend aanbod heeft gekregen.
3.03 Eigen werkbedrijf
      Re-integratie aanbod is hervormd met daarin een eigen werkbedrijf.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                          Bron         Meeteenheid      Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                 Begroting Primitieve
Exploitatie                                          Realisatie  2014 (wijz. begroting Begroting Begroting Begroting
                                                        2013                                     2016         2017          2018
                                                                  t/m 31-8)       2015
2201 - Participatie- en bijstandsverlening               813.751      980.465    1.426.265      1.426.265    1.426.265     1.426.265
2202 - Sociale werkvoorziening                           344.418      400.197    5.245.726      5.240.726    5.240.726     5.240.726
2203 - Armoede- en schuldenbeleid                        633.753      663.543      708.743        708.743      708.743       708.743
2204 - Re-integratie instrument                          370.741      165.783      446.538        446.538      443.538       443.538
Saldo van baten en lasten                              2.162.663    2.209.988    7.827.272      7.822.272    7.819.272     7.819.272
RESULTAAT BESTEMMING                                    -248.350      -48.045
Resultaat                                              1.914.313    2.161.943    7.827.272      7.822.272    7.819.272     7.819.272
                                                                 Begroting Primitieve
Exploitatie                                          Realisatie  2014 (wijz. begroting Begroting Begroting Begroting
                                                        2013                                     2016         2017          2018
                                                                  t/m 31-8)       2015
Directe lasten                                        11.675.144 10.454.173 10.866.968 10.861.968 10.858.968 10.858.968
Indirecte lasten                                       1.133.024    1.113.614    1.113.614      1.113.614    1.113.614     1.113.614
TOTAAL LASTEN                                         12.808.168  11.567.787    11.980.582    11.975.582    11.972.582   11.972.582
Baten                                                -10.645.505   -9.357.799   -4.153.310     -4.153.310   -4.153.310    -4.153.310
Saldo van baten en lasten                              2.162.663    2.209.988    7.827.272      7.822.272    7.819.272     7.819.272
Toevoeging                                                 1.750            0
Onttrekking                                             -250.100      -48.045
RESULTAAT BESTEMMING                                    -248.350      -48.045
Resultaat Thema                                        1.914.313    2.161.943    7.827.272      7.822.272    7.819.272     7.819.272
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
2201 Participatie- en bijstandsverlening
De stijging ten opzichte van 2014 wordt veroorzaakt doordat het aantal uitkeringsgerechtigen fors stijgt.
                                                                      36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>2202 sociale werkvoorziening
Door de invoering van de 3 decentralisaties is de rijksbijdrage wsw vanaf 2015 overgeheveld naar de algemene uitkering uit het
gemeentefonds(sociaal deelfonds).
2203 armoede en schuldenbeleid
Het voorgestelde bezuinigingspakket mag er niet toe leiden dat burgers niet meer mee kunnen doen aan de samenleving. Om dit de
verwezenlijken wordt compensatie binnen het minimabeleid geregeld.
2204 re-integratie instrument
Uitgangspunt is dat Leudal de taken van de 3 decentralisaties (jeugd, werk en zorg) gaat uitvoeren met de middelen die het Rijk daarvoor
beschikbaar stelt. De stijging van de kosten wordt hierdoor veroorzaakt.
                                                                    37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>6.3. Thema T203 - Jeugdhulp
 Programma            PR2 Zelfredzaamheid en individuele ontwikkel
 Thema                T203 - Jeugdhulp
 Thema-
                      Ton Donders
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                      John van den Beuken
 (s)
 Periode              Jaar 2015
 Status               niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 Een evenwichtig opgroeiende jeugd, die actief deelneemt aan de samenleving.
 Thema Jeugdhulp omvat de volgende onderdelen:
       Voorzieningen jeugd
       Preventief jeugdbeleid
       Opvoeding jeugd
       Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Ondersteuning bij vraag
   Alle gezinnen en basisvoorzieningen met een vraag bij opvoeden of opgroeien zijn bereikt en ondersteund.
2  Kwaliteit en gebruik
   De kwaliteit van de jeugdhulp is verhoogd en het gebruik van (zware) gespecialiseerde jeugdhulp is verminderd.
3  Verantwoordelijkheid
   Alle betrokkenen hebben verantwoordelijkheid genomen voor de opvoeding van de jeugd.
Doelindicatoren voor 2015                                                         Bron       Meeteenheid       Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                  39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Toegankelijke voorzieningen
     Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen beschikbaar gesteld.
1.02 Gespecialiseerde jeugdhulp
     Gespecialiseerde jeugdhulp is aangeboden volgens de normen kwalitatief goed, beschikbaar, op maat, snel inzetbaar en flexibel,
     passend bij de problematiek van jeugdigen in de regio.
1.03 Integrale jeugdhulp
     Voor gezinnen en kinderen met complexe, meervoudige problemen is integrale jeugdhulp beschikbaar gesteld door de gezamenlijke
     partners.
2.01 Preventie
     Het preventieve jeugdbeleid is versterkt (het voorliggende veld).
3.01 Eigen kracht
     Beroepskrachten hebben ouders en jeugdigen gefaciliteerd en aangesproken op hun eigen kracht.
3.02 Sociale draagkracht
     Sociale draagkracht en betrokkenheid in de buurten is bevorderd.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                       Bron        Meeteenheid     Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                    40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Wat gaat het kosten
                                                                Begroting Primitieve
Exploitatie                                       Realisatie    2014 (wijz. begroting Begroting Begroting Begroting
                                                     2013                                     2016         2017          2018
                                                                 t/m 31-8)      2015
2301 - Voorzieningen jeugd                            399.419       414.086 10.598.086 10.453.086 10.113.086            9.774.086
2303 - Opvoeding jeugd                                  62.781       57.651       56.830         56.010       55.190        54.369
Saldo van baten en lasten                             462.201       471.737   10.654.916    10.509.096   10.168.276     9.828.455
RESULTAAT BESTEMMING                                    -8.397      -19.475       -7.218         -7.218       -7.218        -7.218
Resultaat                                             453.803       452.262   10.647.698    10.501.878   10.161.058     9.821.237
                                                                Begroting    Primitieve
                                                  Realisatie                                Begroting    Begroting    Begroting
Exploitatie                                                     2014 (wijz.  begroting
                                                     2013                                     2016         2017          2018
                                                                 t/m 31-8)      2015
Directe lasten                                        434.792       347.345   10.531.345    10.386.345   10.046.345     9.707.345
Indirecte lasten                                        74.442       91.083       91.083         91.083       91.083        91.083
Kapitaallasten                                          49.447       48.627       47.806         46.986       46.166        45.345
TOTAAL LASTEN                                         558.681       487.055   10.670.234    10.524.414   10.183.594     9.843.773
Baten                                                  -96.480      -15.318      -15.318        -15.318      -15.318       -15.318
Saldo van baten en lasten                             462.201       471.737   10.654.916    10.509.096   10.168.276     9.828.455
Toevoeging                                               4.986        4.650       10.971         10.682       10.394        10.105
Onttrekking                                            -13.383      -24.125      -18.189        -17.900      -17.612       -17.323
RESULTAAT BESTEMMING                                    -8.397      -19.475       -7.218         -7.218       -7.218        -7.218
Resultaat Thema                                       453.803       452.262   10.647.698    10.501.878   10.161.058     9.821.237
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
2301 Voorzieningen jeugd
Uitgangspunt is dat Leudal de taken van de 3 decentralisaties (jeugd, werk en zorg) gaat uitvoeren met de middelen die het Rijk daarvoor
beschikbaar stelt. De stijging van de kosten wordt hierdoor veroorzaakt.
                                                                    41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>6.4. Thema T204 - Gezondheidszorg
 Programma             PR2 Zelfredzaamheid en individuele ontwikkel
 Thema                 T204 - Gezondheidszorg
 Thema-
                       Ton Donders
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                       John van den Beuken
 (s)
 Periode               Jaar 2015
 Status                niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 Inwoners zijn in staat gesteld om lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond te zijn.
 Thema Gezondheidszorg omvat de volgende onderdelen:
      Gezondheid
      Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                       42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Bewustwording leefstijl
   Inwoners zijn zich bewust van de invloed van hun leefstijl op hun gezondheid.
2  Zorgnetwerk
   Het zorgnetwerk heeft vroegtijdige ondersteuning geboden.
3  Hulp in nood
   Hulp in nood is geboden daar waar nodig.
Doelindicatoren voor 2015                                                        Bron Meeteenheid Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                   43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Bewustwording leefstijl
     Inwoners zijn zich bewust van de invloed van hun leefstijl op hun gezondheid.
2.01 Zorgnetwerk
     Het zorgnetwerk heeft vroegtijdige ondersteuning geboden.
3.01 Hulp in nood
     Hulp in nood is geboden daar waar nodig.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                       Bron Meeteenheid Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                    44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Wat gaat het kosten
                                                            Begroting Primitieve
Exploitatie                                    Realisatie   2014 (wijz. begroting Begroting Begroting Begroting
                                                 2013                                  2016       2017       2018
                                                             t/m 31-8)      2015
2401 - Gezondheid                               1.390.774      1.395.112   1.444.074  1.498.950  1.498.651  1.495.528
Saldo van baten en lasten                       1.390.774      1.395.112   1.444.074  1.498.950  1.498.651  1.495.528
RESULTAAT BESTEMMING                                      0            0
Resultaat                                       1.390.774      1.395.112   1.444.074  1.498.950  1.498.651  1.495.528
                                                            Begroting    Primitieve
                                               Realisatie                            Begroting  Begroting  Begroting
Exploitatie                                      2013       2014 (wijz.  begroting     2016       2017       2018
                                                             t/m 31-8)      2015
Directe lasten                                  1.338.264      1.320.175   1.367.931  1.428.680  1.428.680  1.428.680
Indirecte lasten                                   51.333         76.137      76.137     76.137     76.137     76.137
Kapitaallasten                                     14.169         13.805      15.011      9.138      8.839      5.716
TOTAAL LASTEN                                   1.403.766      1.410.117   1.459.079  1.513.955  1.513.656  1.510.533
Baten                                             -12.992        -15.005     -15.005    -15.005    -15.005    -15.005
Saldo van baten en lasten                       1.390.774      1.395.112   1.444.074  1.498.950  1.498.651  1.495.528
Toevoeging                                                0            0
Onttrekking                                               0            0
RESULTAAT BESTEMMING                                      0            0
Resultaat Thema                                 1.390.774      1.395.112   1.444.074  1.498.950  1.498.651  1.495.528
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
                                                                 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>7. Veilige en aantrekkelijke samenleving
Onder dit programma vallen de thema's veiligheid, milieu,
openbare ruimte en verkeer en wonen & bouwen.
De veranderende rolverdeling tussen gemeente en samenleving en de noodzaak van financiële ombuigingen gaan niet aan dit programma
voorbij. Er zal een nieuwe balans gevonden moeten worden tussen de verantwoordelijkheden van inwoners en bedrijven enerzijds en de
inspanningen van de gemeente anderzijds.
De openbare orde en veiligheid zijn en blijven kerntaken van de gemeente maar ook daarvoor geldt dat we de kosten zullen moeten
beheersen. Dat zal niet eenvoudig zijn omdat een aanzienlijk deel van deze kosten ontstaan in de samenwerking met andere gemeenten.
Leudal kan daarin niet autonoom handelen. Op het gebied van de sociale veiligheid zal de gemeente een stapje terug moeten doen en
wordt een grotere rol van de inwoners zelf gevraagd.
De terugtredende gemeente zal ook tot uitdrukking komen in minder en andere regelgeving. Regelgeving die niet past bij de nieuwe
verhouding tussen gemeente en samenleving wordt aangepast of afgeschaft. Doel daarvan is het stimuleren van initiatiefnemers door hen
meer eigen verantwoordelijkheid te geven. Afspraken vooraf met marktpartijen en andere initiatiefnemers komen in de plaats van controle
achteraf.
De nieuwe balans komt ook tot uitdrukking in de woningmarkt. De vraag naar nieuwe woningen en de planologische ruimte daarvoor is per
definitie beperkt. Er zijn te veel plannen voor te weinig vraag. Als gevolg daarvan kunnen ontwikkelingen stagneren. Het college is
terughoudend als het gaat om het functioneren van de woningmarkt. Wel zal de gemeente aanbieders bij elkaar brengen als dat nodig is om
stagnatie te voorkomen. Ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid zullen door de gemeente worden ondersteund vanuit een
faciliterende rol, het initiatief ligt bij de markt.
De gevolgen van de ombuigingen zullen tijdelijk vooral in de openbare ruimte merkbaar worden. Het college kiest voor een verlaging van de
beeldkwaliteit. Het onderhoud van de wegen, het groen en de openbare verlichting zal de komende jaren daarop worden afgestemd. Het
college zal daarbij kapitaalvernietiging tegengaan. Ook het aantal voorzieningen in de openbare ruimte zoals zitbanken, afvalbakken e.d.
wordt teruggebracht. Het college verwacht dat de geplande verlaging van het kwaliteitsniveau een tijdelijk karakter zal hebben. Als het
ombuigingsbeleid van het college succesvol is, zal er na een periode van drie jaar nieuwe budgettaire ruimte beschikbaar gesteld kunnen
worden. Burgers, dorpen of buurten die ondertussen meer kwaliteit willen zullen zelf de handen uit de mouwen moeten steken. De
gemeente zal hen constructief tegemoet treden.
7.1. Thema T301 - Openbare ruimte en verkeer
 Programma               PR3 Veilige en aantrekkelijke samenleving
 Thema                   T301 - Openbare ruimte en verkeer
 Thema-
                         Erik Lucassen
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                         Piet Verlinden
 (s)
 Periode                 Jaar 2015
 Status                  niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 De gemeente heeft een duurzame, leefbare en veilige openbare ruimte gerealiseerd.
 Thema Openbare ruimte en verkeer omvat de volgende onderdelen:
         Veilige wegen
         Infrastructuur wegen
         Infrastructuur water
         Natuur
         Groenvoorzieningen
         Speelvoorzieningen
         Ongediertebestrijding
         Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
 Doel : Wat willen we bereiken
 1     Wegen
       Wegen zijn veilig en geschikt voor het beoogd gebruik.
 2     Groenvoorziening
       Groenvoorzieningen zijn minimaal onderhouden.
                                                                       46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
3  Waterkwaliteit
   Waterkwaliteit draagt bij aan een betere volksgezondheid en bevordert een goede leefomgeving.
4  Ongedierte
   Overlast en gevaar van ongedierte is beheersbaar gehouden.
5  Speelvoorziening
   Speelvoorzieningen dragen bij aan de leefbaarheid in dorp of wijk.
Doelindicatoren voor 2015                                                        Bron      Meeteenheid Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Onderhoud wegen
      Wegen worden dermate onderhouden zodat er geen achterstallig onderhoud en kapitaalvernietiging optreedt.
1.02 Verkeersveiligheid
      Wegen zijn verkeersveilig.
2.01 Onderhoud groen
      Groen wordt dermate onderhouden zodat er geen kapitaalvernietiging optreedt.
3.01 Riolering
      De riolering voldoet aan kwalitatief en kwantitatief aan normen en is toekomstbestendig.
4.01 Ongedierte
      Overlast en gevaar van ongedierte is beheersbaar gehouden.
5.01 Veiligheidsnormen
      Speelvoorzieningen voldoen aan actuele veiligheidsnormen en zijn in alle dorpen aanwezig.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                           Bron       Meeteenheid       Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                  Begroting     Primitieve
                                                    Realisatie                               Begroting   Begroting     Begroting
Exploitatie                                                       2014 (wijz.   begroting
                                                       2013                                     2016          2017         2018
                                                                   t/m 31-8)       2015
3101 - Veilige wegen                                  2.185.328      1.977.189    1.564.222    1.507.890    1.374.310     1.517.975
3102 - Infrastructuur wegen                           5.370.717      4.736.087    2.891.668    2.050.687    2.044.272     2.431.357
3103 - Infrastructuur water                               65.951      -503.901     -490.115     -475.407      -459.567     -465.954
3104 - Natuur                                           139.366        123.897      130.272      130.377       129.859      129.341
3105 - Groenvoorzieningen                             2.509.064      2.390.722    1.925.722    1.925.722    1.925.722     2.175.722
3106 - Speelvoorzieningen                               284.171        309.738      334.605      328.019       321.434      314.849
3107 - Ongediertebestrijding                            210.956        210.708      210.708      210.708       210.708      210.708
Saldo van baten en lasten                            10.765.553      9.244.440    6.567.082    5.677.996    5.546.738     6.313.998
RESULTAAT BESTEMMING                                 -3.550.978     -2.394.130   -1.099.936      -39.973       -39.545      -39.027
Resultaat                                             7.214.575      6.850.310    5.467.146    5.638.023    5.507.193     6.274.971
                                                                  Begroting     Primitieve
                                                    Realisatie                               Begroting   Begroting     Begroting
Exploitatie                                            2013       2014 (wijz.   begroting       2016          2017         2018
                                                                   t/m 31-8)       2015
Directe lasten                                        5.307.002      4.827.040    3.565.683    3.657.713    3.605.076     4.392.189
Indirecte lasten                                      6.888.019      6.172.306    6.182.373    6.211.273    6.246.487     6.246.487
Kapitaallasten                                        3.214.842      2.775.798    1.520.481      563.687       478.589      458.736
TOTAAL LASTEN                                        15.409.863    13.775.144   11.268.537    10.432.673   10.330.152   11.097.412
Baten                                                -4.644.310     -4.530.704   -4.701.455   -4.754.677   -4.783.414    -4.783.414
Saldo van baten en lasten                            10.765.553      9.244.440    6.567.082    5.677.996    5.546.738     6.313.998
Toevoeging                                                59.356             0        8.989        8.864         8.738        8.612
Onttrekking                                          -3.610.334     -2.394.130   -1.108.925      -48.837       -48.283      -47.639
RESULTAAT BESTEMMING                                 -3.550.978     -2.394.130   -1.099.936      -39.973       -39.545      -39.027
Resultaat Thema                                       7.214.575      6.850.310    5.467.146    5.638.023    5.507.193     6.274.971
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
3101 Veilige wegen
De lagere kosten 2015 t.o.v. 2014 van € 413.000 worden voornamelijk veroorzaakt door:
- lagere kapitaallasten openbare verlichting € 172.000 door extra afschrijving investeringen maatschappelijk in 2014
- het voorstel binnen het ombuigingspakket om tijdelijk de onderhoudskosten openbare verlichting met € 169.000 te verlagen
- het voorstel binnen het ombuigingspakket om het budget voor verkeerborden tijdelijk te verlagen (€ 15.000);
- het vervallen van de onderhoudsbijdrage aan het Rijk van een verkeersregelinstallatie vanaf 2015.
                                                                       48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>3102 Infrastructuur wegen
De lagere kosten 2015 t.o.v. 2014 van € 1.844.000 wordt voornamelijk veroorzaakt door:
- lagere kapitaallasten wegen, straten en pleinen ad € 1.121.000 door extra afschrijving investeringen maatschappelijk in 2014
- het voorstel binnen het ombuigingspakket om onderhoudskosten op wegen straten en pleinen tijdelijk te verlagen met € 452.000. Deze
lagere
  onderhoudskosten hebben betrekking op:
   -onderhoud asfaltwerken                 € 320.000
   -onderhoud straatmeubilair              € 21.500
   -onderhoud wegmarkeringen               € 15.000
   -onderhoud wegbermen                     € 35.000
   -onderhoud zand- grind en stolwegen € 60.000
- lagere kosten straatreiniging ad € 160.000. Als onderdeel van het bezuingingspakket wordt voorgesteld om de kosten van straatreiniging
vanaf
  2015 door te belasten in het rioolrecht en de afvalstoffenheffing.
- het voorstel binnen het ombuigingspakket om tijdelijk het onderhoudsbudget voor bruggen te verlagen met € 85.000.
3105 Groenvoorzieningen
Als onderdeel van het bezuinigingspakket wordt voorgesteld om de onderhoudbudgetten van groen tijdelijk te verlagen met €
405.000. Deze ombuigingen hebben betrekking op:
- bermbeheer                         150.000
- onderhoud groen                   150.000
- aankoop materialen (inboet)      50.000
- onderhoud bomen                    55.000
3106 Speelvoorzieningen
De stijging van de kosten van speelvoorzieningen in 2015 t.o.v. 2014 ad € 25.000 wordt enerzijds veroorzaakt door hogere kapitaallasten
speelvoorzieningen (€ 36.000). Anderzijds wordt in het bezuigiginspakket een ombuiging voorgesteld op speeltoestellen van € 11.000.
3108 mutaties reserves
 T/O     Reserve                        I/S    Omschrijving                            Raming 2014      Raming 2015
         Dekkingsreserve BMV
 O                                      I      Kapitaallasten (extra afschrijving MN)  -333.440
         Roggel
                                               Doorschuiving wandelplaats
 O       Landschapsontwikkeling         I      Maasoever                               -91.485
 O       Groenfonds                     I      Voetgangersbrug Nunhem                  -21.100
 O       Boekwinst Essent               I      Extra afschrijvingen investeringen MN   -836.789
 O       Diverse reserves               I      Diverse onttrekkingen                   -2.391
                                               totaal onttrekkingen                    -1.285.205       0
|
                                                                      49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>7.2. Thema T302 - Veiligheid
 Programma          PR3 Veilige en aantrekkelijke samenleving
 Thema              T302 - Veiligheid
 Thema-
                    Erik Lucassen
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                    Arno Verhoeven
 (s)
 Periode            Jaar 2015
 Status             niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 Inwoners en ondernemers hebben zich veilig en beschermd gevoeld.
 Thema Veiligheid omvat de volgende onderdelen:
      Brandweerzorg en crisisbeheersing
      Preventie criminaliteit en overlast
      Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                               50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Criminaliteit en overlast
   Er is minder criminaliteit en overlast gerealiseerd, door preventie en bemiddeling per doelgroep of thema.
2  Rampen en crises
   Er is een toekomstbestendige organisatie van brandweerzorg, rampenbestrijding/crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening bij
   rampen en crises.
Doelindicatoren voor 2015                                                            Bron        Meeteenheid  Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                     51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Actieve inwoners
      Meer inwoners en ondernemers zijn actief geweest rond hun eigen en andermans veiligheid.
1.02 Hanggroepjongeren
      Er heeft geen verschuiving plaatsgevonden van hinderlijke en overlastgevende hanggroepjongeren naar criminele
      hanggroepjongeren.
1.03 High-impact crimes
      Aantal High-impact-crimes is afgenomen.
1.04 Sociale calamiteiten
      Sociale calamiteiten zijn voorkomen en/of adequaat afgehandeld.
1.05 Gemeente
      Er zijn geen criminele activiteiten gefaciliteerd door de gemeente.
1.06 Dieren en verkeer
      Verkeer is gevrijwaard van dieren.
2.01 Preventieve bestrijdingsorganisatie
      De preventieve bestrijdingsorganisatie is op orde.
2.02 Repressieve bestrijdingsorganisatie
      De repressieve bestrijdingsorganisatie is op orde.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                         Bron      Meeteenheid     Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                   Begroting Primitieve
                                                      Realisatie                          Begroting Begroting Begroting
Exploitatie                                                        2014 (wijz. begroting
                                                         2013                                2016       2017         2018
                                                                    t/m 31-8)    2015
3201 - Brandweerzorg en crisisbeheersing                2.058.893     2.609.646 1.902.599   1.901.827  1.901.395    1.892.679
3202 - Preventie criminaliteit en overlast                832.549       735.941   754.957     748.176     748.061     747.947
Saldo van baten en lasten                               2.891.442     3.345.587 2.657.556   2.650.003  2.649.456    2.640.626
RESULTAAT BESTEMMING                                     -364.939      -649.359
Resultaat                                               2.526.503     2.696.228 2.657.556   2.650.003  2.649.456    2.640.626
                                                                   Begroting Primitieve
                                                      Realisatie                          Begroting Begroting Begroting
Exploitatie                                              2013      2014 (wijz. begroting     2016       2017         2018
                                                                    t/m 31-8)    2015
Directe lasten                                          2.523.780     2.828.210 2.129.376   2.129.274  2.129.513    2.129.513
Indirecte lasten                                          512.682       613.977   613.977     613.977     613.977     613.977
Kapitaallasten                                             26.471        25.716    36.519      29.068      28.282      19.452
TOTAAL LASTEN                                           3.062.933     3.467.903 2.779.872   2.772.319  2.771.772    2.762.942
Baten                                                    -171.491      -122.316  -122.316    -122.316    -122.316    -122.316
Saldo van baten en lasten                               2.891.442     3.345.587 2.657.556   2.650.003  2.649.456    2.640.626
Toevoeging                                                124.911             0
Onttrekking                                              -489.850      -649.359
RESULTAAT BESTEMMING                                     -364.939      -649.359
Resultaat Thema                                         2.526.503     2.696.228 2.657.556   2.650.003  2.649.456    2.640.626
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
3201 Brandweerzorg en crisisbeheer
De lagere kosten worden voornamelijk veroorzaakt doordat in 2014 een bedrag is geraamd van € 649.000 voor het uitvoeren van de
bomenregeling op het terrein van Zevenellen.
3203 mutaties reserves
 T/O      Reserve                         I/S      Omschrijving                           Raming 2014 Raming 2015
                                                                        52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>O Gecommitteerde reserve I aanwending programma 1 -649.359
                           Totaal onttrekkingen   -649.359 0
                                              53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>7.3. Thema T303 - Wonen en bouwen
 Programma            PR3 Veilige en aantrekkelijke samenleving
 Thema                T303 - Wonen en bouwen
 Thema-
                      Erik Lucassen
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                      Arno Verhoeven
 (s)
 Periode              Jaar 2015
 Status               niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoelen
 1. Leudal heeft een aantrekkelijk en leefbaar woonklimaat gerealiseerd.
 2. Werkgelegenheid is behouden en banen zijn gecreëerd in de gemeente en in de regio.
 Thema Wonen en bouwen omvat de volgende onderdelen:
       Volkshuisvesting
       Ruimtelijke plannen
       Bouw- en woningtoezicht
       Woningbouw locaties
       Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                    54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Woonkwaliteit
   De woonkwaliteit is behouden en voor starters, gezinnen, ouderen, forensen, gehandicapten en migranten verbeterd.
2  Regels
   De naleving van regels is bevorderd.
3  Passende woningen
   Passende woningen zijn beschikbaar en financieel bereikbaar voor huurders en kopers.
4  Innovatieve bedrijven
   Kansrijke en innovatieve (agrarische) bedrijven zijn ontwikkeld op duurzame locaties.
Doelindicatoren voor 2015                                                          Bron     Meeteenheid      Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                   55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Locatie
      Mensen hebben zo lang als ze willen in hun eigen dorp en omgeving gewoond.
1.02 Vraag en aanbod
      Vraag en aanbod van woningen is beter op elkaar afgestemd.
1.03 Ruimtelijke kwaliteit
      De (integrale) cultuur-historische ruimtelijke kwaliteit van de gemeente Leudal is versterkt.
2.01 Overtredingen
      De op grond van het uitvoeringsplan geprioriteerde overtredingen zijn voorkomen en er is tegen opgetreden (preventief en
      repressief).
2.02 Transparant en toegankelijk
      Beleid, werkwijze en procedures zijn eenvoudig, transparant, toegankelijk en geven ruimte aan ontwikkeling.
3.01 Huur
      In elke kern is minimaal 10% van de woningen beschikbaar voor de huursector.
3.02 Woningbezit
      Eigen woningbezit voor met name starters is gestimuleerd.
4.01 Ruimtelijke ontwikkelingen
      Gewenste ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk gemaakt.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                           Bron          Meeteenheid     Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                    Begroting Primitieve
                                                     Realisatie                                Begroting Begroting Begroting
Exploitatie                                                         2014 (wijz. begroting
                                                        2013                                      2016         2017         2018
                                                                     t/m 31-8)     2015
3301 - Volkshuisvesting                                1.062.945         852.132  1.626.732      1.617.151    1.137.059    1.131.970
3302 - Ruimtelijke plannen                             2.383.056       1.789.367  1.939.207      1.854.130    1.854.053    1.853.976
3303 - Bouw- en woningtoezicht                           677.869         597.553    587.553         587.553     587.553      587.553
3304 - Woningbouw locaties                             3.134.349        -228.715    -28.195         -28.195     -28.195      -28.195
Saldo van baten en lasten                              7.258.219       3.010.337  4.125.297      4.030.639    3.550.470    3.545.304
RESULTAAT BESTEMMING                                  -3.801.226         345.361   -571.338       -525.000
Resultaat                                              3.456.993       3.355.698  3.553.959      3.505.639    3.550.470    3.545.304
                                                                    Begroting Primitieve
                                                     Realisatie                                Begroting Begroting Begroting
Exploitatie                                                         2014 (wijz. begroting
                                                        2013                                      2016         2017         2018
                                                                     t/m 31-8)     2015
Directe lasten                                         4.252.333         375.778    379.841         295.281     275.921      276.165
Indirecte lasten                                       4.451.060       4.243.190  4.243.190      4.243.190    4.243.190    4.243.190
Kapitaallasten                                           651.027         777.586    846.108         812.647     329.127      320.555
TOTAAL LASTEN                                          9.354.420       5.396.554  5.469.139      5.351.118    4.848.238    4.839.910
Baten                                                 -2.096.201      -2.386.217 -1.343.842     -1.320.479   -1.297.768   -1.294.606
Saldo van baten en lasten                              7.258.219       3.010.337  4.125.297      4.030.639    3.550.470    3.545.304
Toevoeging                                               223.432       4.677.520
Onttrekking                                           -4.024.658      -4.332.159   -571.338       -525.000
RESULTAAT BESTEMMING                                  -3.801.226         345.361   -571.338       -525.000
Resultaat Thema                                        3.456.993       3.355.698  3.553.959      3.505.639    3.550.470    3.545.304
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
3301 Volkshuisvesting
De per saldo hogere kosten ad € 775.000 worden voornamelijk veroorzaakt door:
- opbrengsten grondverkopen in 2014 voor een bedrag van € 39.000.
- hogere kapitaallasten In 2015 kapitaallasten (€ 129.000);
- een ontvangen compensatiebijdrage in 2014 ad € 618.000 groen voor rood. Deze gelden worden gestort in het groenfonds.
- Als onderdeel van het bezuingingspakket wordt voorgesteld om de kosten voor de welstandscommissie met € 16.000 te verlagen.
                                                                         56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>3302 Ruimtelijke plannen
De hogere kosten ad € 150.000 worden voornamelijk veroorzaakt door:
- Hogere kosten structuur en bestemmingsplannen ad € 190.000. Deze kosten worden voornamelijk veroorzaakt door:
   - nieuw beleid: voorbereiding nieuwe omgevingswet       € 50.000
   - minder inhuur extern personeel                           € 40.000 -/-
   -minder geraamde inkomsten volgens de Grex-wet          € 184.000
- In 2015 zal ingezet worden op het kostendekkend afhandelen van planschades, waardoor het budget verlaagd kan worden met
€ 30.000.
3304 Woningbouw locaties
In 2014 is een bedrag geaamd ad € 201.000 wegens verkoop perceel Kapittelstraat te Baexem. Dit bedrag wordt gestort in de
dekkingsreserve basisschool St. Jan Baexem.
3305 mutaties reserves
 T/O       Reserve                       I/S     Omschrijving                                Raming 2014    Raming 2015
           Dekkingsreserve BS St. Jan
 T                                       I       grond Kapittelstraat Baexem                        200.520
           Baexem
 T         Groenfonds                    I       compensatiebijdrage 2 bedrijven                    618.000
 T         Grondexploitatie              I       overheveling reserve Boekwinst Essent            3.859.000 < /td>
                                                 Totaal toevoegingen                              4.677.520               0
 O         Grondexploitatie              S       afbouw opbrengst grondexploitatie                                   50.000
                                                 bijstelling extra afschrijving centrumvisie
 O         Algemene reserve              S                                                                         -136.248
                                                 Heythuysen
 O         Boekwinst Essent              I       overheveling naar reserve                       -3.859.000
                                                 Grondexploitatie
 O         Groenfonds                    I       pilotproject volkstuinen Heythuysen                                -11.931
                                                 Totaal onttrekkingen                            -3.859.000         -98.179
                                                                    57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>7.4. Thema T304 - Milieu
 Programma           PR3 Veilige en aantrekkelijke samenleving
 Thema               T304 - Milieu
 Thema-
                     Erik Lucassen
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                     Piet Verlinden
 (s)
 Periode             Jaar 2015
 Status              niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 De gemeente heeft een duurzame, schone, veilige en gezonde leefomgeving gerealiseerd.
 Thema Milieu omvat de volgende onderdelen:
       Afvalverwijdering
       Milieubeheer
       Duurzaamheid
       Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Duurzaamste gemeente
   Er is in samenwerking met partners een basis gelegd voor Leudal als duurzaamste gemeente in Midden-Limburg in 2020.
2  Wet milieubeheer
   Leudal heeft voldaan aan de inzamelverplichtingen van de Wet Milieubeheer.
3  Milieucompartimenten
   Leudal heeft voldaan aan wettelijke en lokale bepalingen van de milieucompartimenten.
4  Regels
   De naleving van regels is bevorderd.
Doelindicatoren voor 2015                                                         Bron    Meeteenheid      Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                 59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Energie, voeding en mobiliteit
      Initiatieven en investeringen in Leudal hebben een nadrukkelijke focus op energie, voeding en mobiliteit.
2.01 Inzamelstructuur
      Er is een duurzame inzamelstructuur voor afval gerealiseerd.
3.01 Geluidsbelasting
      De gemeente heeft voldaan aan de wettelijke en lokale bepalingen rond geluidsbelasting wegverkeers- en industrielawaai.
3.02 Luchtkwaliteit
      De gemeente heeft voldaan aan de wettelijke en lokale bepalingen rond luchtkwaliteit.
3.03 Externe veiligheid
      De gemeente heeft voldaan aan de wettelijke eisen en lokale bepalingen rond externe veiligheid.
3.04 Bodemkwaliteit
      De gemeente heeft voldaan aan de wettelijke en lokale bepalingen rond bodemkwaliteit.
3.05 Vergunningen/meldingen milieu
      De gemeente heeft voldaan aan de wettelijke en lokale bepalingen rond procedures vergunningen/meldingen op het gebied van
      milieu.
4.01 Overtredingen
      De op grond van het Uitvoeringsprogramma (UP) geprioriteerde overtredingen zijn voorkomen en er is tegen opgetreden (preventief
      en repressief).
Subdoelindicatoren voor 2015                                                         Bron        Meeteenheid         Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                               Begroting      Primitieve
                                                   Realisatie                               Begroting     Begroting     Begroting
Exploitatie                                           2013     2014 (wijz.    begroting        2016           2017          2018
                                                                t/m 31-8)        2015
3401 - Afvalverwijdering                              -287.452     -225.486      -219.867      -220.429       -218.886      -238.153
3402 - Milieubeheer                                    904.233      934.527       858.476       858.311         848.145      847.980
3403 - Duurzaamheid                                     96.159      116.959        82.855        82.855          82.855       82.855
Saldo van baten en lasten                              712.940      826.000       721.464       720.737         712.114      692.682
RESULTAAT BESTEMMING                                       476     -303.578      -193.169      -192.637       -191.941      -191.833
Resultaat                                              713.416      522.422       528.295       528.100         520.173      500.849
                                                               Begroting Primitieve
Exploitatie                                        Realisatie  2014 (wijz. begroting Begroting Begroting Begroting
                                                      2013                                     2016           2017          2018
                                                                t/m 31-8)        2015
Directe lasten                                       2.588.667    2.409.265     2.263.881     2.263.881     2.235.985      2.217.365
Indirecte lasten                                     1.098.708    1.099.625     1.099.625     1.099.625     1.099.625      1.099.625
Kapitaallasten                                          20.962       24.117        35.997        35.045          34.093       33.141
TOTAAL LASTEN                                        3.708.338    3.533.007     3.399.503     3.398.551     3.369.703      3.350.131
Baten                                               -2.995.398   -2.707.007    -2.678.039    -2.677.814    -2.657.589     -2.657.449
Saldo van baten en lasten                              712.940      826.000       721.464       720.737         712.114      692.682
Toevoeging                                             169.990         2.400        2.763         2.863           2.967        3.075
Onttrekking                                           -169.514     -305.978      -195.932      -195.500       -194.908      -194.908
RESULTAAT BESTEMMING                                       476     -303.578      -193.169      -192.637       -191.941      -191.833
Resultaat Thema                                        713.416      522.422       528.295       528.100         520.173      500.849
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
3402 Milieubeheer
De lagere kosten in hoofdzaak veroorzaakt doordat in 2014 een bedrag is geraamd van € 73.000 voor de saneringskosten bodemsanering
Buitenhof De Leistert.
3403 Duurzaamheid
In 2014 is een bedrag opgenomen van € 59.000 voor onderzoekskosten duurzaamheid tegenover € 25.000 in 2015.
                                                                    60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>3404mutaties reserves
T/O    Reserve                I/S Omschrijving                 Raming 2014 Raming 2015
O      Gecommitteerde reserve I   aanwending programma 5          -109.990
       Egalisatiereserve
O                             S   diverse kleine onttrekkingen         -56
       afvalstoffenheffing
                                  Totaal                          -110.046           0
                                                        61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>8. Sterk besturen en organiseren
Onder dit programma vallen de thema's dienstverlening aan burgers, dienstverlening aan
bestuur & organisatie en dienstverlening aan Raad.
De komende bestuursperiode wordt Leudal gedomineerd door twee majeure opgaven. De eerste opgave is die van de terugtredende
gemeente die ruimte maakt voor het eigen initiatief van burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De tweede opgave is het
realiseren van een stevig ombuigingsprogramma met als doel de financiële huishouding van de gemeente op orde te brengen en te houden.
Beide opgaven zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en vragen een forse inspanning van de gemeenschap en van de gemeente. De
realisering van beide opgaven vraagt tijd voor de groei van nieuwe verhoudingen, niet alleen tussen de gemeente en de samenleving maar
ook binnen de muren van het gemeentehuis.
Het college wil daarin richting geven door inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties uit te dagen tot het nemen van
initiatieven. Dat doet het college door zelf in deze begroting een goed voorbereide voorzet te geven.
Bij de terugtredende gemeente hoort terughoudendheid in regelgeving. Regelgeving die daarmee niet in overeenstemming is, wordt
geschrapt of aangepast. De veranderende rol van de gemeente werkt ook door in de gemeentelijke dienstverlening. De beschikbaarheid
van informatie en de toegang tot gemeentelijke dienstverlening wordt door digitalisering en door het gebruik van nieuwe media steeds
verder ontwikkeld. Vanaf 2017 zullen alle producten digitaal beschikbaar zijn voor onze inwoners. In 2015 zal met servicenormen gewerkt
worden, zodat vooraf bekend is wat er wanneer van de gemeente verwacht mag worden.
Een andere gemeente vraagt ook om een andere gemeentelijke organisatie, beter, flexibeler, kleiner en goedkoper. De koers op weg naar
die organisatie is al ingeslagen en zal met kracht worden vervolgd. De gemeentelijke organisatie van de toekomst is veelzijdig. Soms zijn
we leverancier van producten en diensten, soms regisseur, soms controleur en vaak zullen we samen met de inwoners op zoek gaan naar
oplossingen voor de vraagstukken die er zijn in Leudal. De nieuwe organisatie vraagt om medewerkers die moeiteloos kunnen schakelen
tussen de vragen uit de samenleving en de mogelijkheden die ketens en netwerken van beschikbare maatschappelijke organisaties daarin
kunnen bieden.
In de samenwerking met anderen is het uitgangspunt dat we zelf doen wat lokaal kan maar de samenwerking zoeken als dat leidt tot een
betere kosten/kwaliteitsverhouding in het belang van een hoogwaardige en betaalbare dienstverlening. De nieuwe organisatie stelt zich daar
open voor en zoekt mogelijke partners op.
De keuze voor een nieuwe rol van de gemeente vraagt van bestuurders en van medewerkers van onze organisatie dat zij hun oor te
luisteren leggen in de samenleving om daar te horen welke vragen en behoeften er leven om vervolgens op zoek te gaan naar
mogelijkheden om daarin te voorzien en de juiste verbindingen tot stand te brengen.
8.1. Thema T401 - Dienstverlening aan raad
 Programma              PR4 Sterk besturen en organiseren
 Thema                  T401 - Dienstverlening aan raad
 Thema-
                        José van Aaken
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                        Arno Verhoeven
 (s)
 Periode                Jaar 2015
 Status                 niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 De gemeente is bestuurd.
 Thema Dienstverlening aan raad omvat de volgende onderdelen:
        Volksvertegenwoordiging
        Controlerende taak raad
        Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
 Doel : Wat willen we bereiken
 1     Burgers gehoord
       Burgers, bedrijven en instellingen zijn gehoord en betrokken.
 2     Betrouwbaar
       Het bestuur is goed en betrouwbaar geweest voor burgers, bedrijven en instellingen.
 3     Naleving regels
       Er is gezorgd voor naleving van regels en afspraken.
                                                                      62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Doelindicatoren voor 2015         Bron Meeteenheid Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                               63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Volksvertegenwoordiging
     Het volk is vertegenwoordigd.
2.01 Kaders
     Kaders voor het gemeentebestuur zijn gesteld.
2.02 Zeggen en doen
     Er is gedaan wat is gezegd en gezegd wat is gedaan.
3.01 Controle
     Het gemeentebestuur is gecontroleerd.
Subdoelindicatoren voor 2015                                Bron Meeteenheid Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                         64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Wat gaat het kosten
                                                               Begroting Primitieve
Exploitatie                                    Realisatie      2014 (wijz. begroting Begroting Begroting Begroting
                                                  2013                                    2016         2017       2018
                                                                t/m 31-8)      2015
4101 - Volksvertegenwoordiging                     781.689         802.313      753.351    751.619      751.557    750.138
4102 - Controlerende taak raad                      73.496          71.211       68.983      68.983      68.983     68.983
Saldo van baten en lasten                          855.185         873.524      822.334    820.602      820.540    819.121
RESULTAAT BESTEMMING                                       0              0
Resultaat                                          855.185         873.524      822.334    820.602      820.540    819.121
                                                               Begroting    Primitieve
                                               Realisatie                               Begroting    Begroting  Begroting
Exploitatie                                                    2014 (wijz.  begroting
                                                  2013                                    2016         2017       2018
                                                                t/m 31-8)      2015
Directe lasten                                     438.027         454.834      415.834    415.834      415.834    415.834
Indirecte lasten                                   414.662         414.888      412.850    413.287      413.287    413.287
Kapitaallasten                                       2.496           3.802        3.650       1.481       1.419
TOTAAL LASTEN                                      855.185         873.524      832.334    830.602      830.540    829.121
Baten                                                                           -10.000     -10.000     -10.000    -10.000
Saldo van baten en lasten                          855.185         873.524      822.334    820.602      820.540    819.121
Toevoeging                                                 0              0
Onttrekking                                                0              0
RESULTAAT BESTEMMING                                       0              0
Resultaat Thema                                    855.185         873.524      822.334    820.602      820.540    819.121
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
4101 volksvertegenwoordiging
Als onderdeel van het bezuingingspakket wordt van de griffie/rekenkamer een ombuiging van € 20.000 verwacht..
                                                                   65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>8.2. Thema T402 - Dienstverlening bestuur en organisatie
 Programma             PR4 Sterk besturen en organiseren
 Thema                 T402 - Dienstverlening bestuur en organisatie
 Thema-
                       José van Aaken
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                       Piet Verlinden
 (s)
 Periode               Jaar 2015
 Status                niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 Er is een slanke en flexibele organisatie die zorgt voor een goed functionerende gemeente.
 Thema Dienstverlening bestuur en organisatie omvat de volgende onderdelen:
        Interne dienstverlening
        Samenwerking
        Vitaal Leudal
        Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                     66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Netwerkorganisatie
   De eerste aanzet van de netwerkorganisatie is gerealiseerd zoals beschreven in Vitaal Leudal.
2  Ondersteuning bestuur en organisatie
   De kwaliteit van de ondersteuning aan bestuur en organisatie is verbeterd, kosten zijn gereduceerd en de gemeente is minder
   kwetsbaar op personeel geworden.
3  Vastgoed
   Gemeentelijk vastgoed is gereduceerd.
Doelindicatoren voor 2015                                                          Bron        Meeteenheid     Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                  67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Vitaal Leudal
      De activiteiten van Vitaal Leudal zijn uitgevoerd.
2.01 Digitaal zaakgericht
      Alle producten en diensten zijn in 2017 digitaal, zaakgericht gerealiseerd. Centralisatie en kanalisering zijn uitgangspunt.
2.02 Informatie
      We beschikken over toegankelijke en duidelijke informatie. De administratie' s, waaronder de basisregistraties zijn op orde.
2.03 Werkgever
      Leudal is een aantrekkelijke werkgever met kwalitatief goede medewerkers die flexibel inzetbaar zijn.
2.04 Advies
      Er is professioneel ambtelijk advies gegeven.
2.05 Begroting
      De begroting is structureel in evenwicht en de jaarrekening is goedgekeurd door de accountant.
2.06 Samenwerking
      Samenwerkingsverbanden met meerwaarde zijn gerealiseerd.
2.07 Uitbesteding
      Kwaliteit uitbestede diensten is geborgd.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                           Bron        Meeteenheid          Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                 Begroting     Primitieve
                                                    Realisatie                                Begroting      Begroting      Begroting
Exploitatie                                                      2014 (wijz.   begroting
                                                       2013                                      2016           2017           2018
                                                                  t/m 31-8)        2015
4201 - Interne dienstverlening                        1.996.570     1.297.818     3.063.956     2.849.470      3.144.071      2.022.455
4202 - Samenwerking                                      575.052    2.081.729       231.555       249.424        248.690        238.391
4203 - Vitaal Leudal                                      40.735      139.265
Saldo van baten en lasten                             2.612.357     3.518.812     3.295.511     3.098.894      3.392.761      2.260.846
RESULTAAT BESTEMMING                                     956.369     -244.091      -387.868      -269.673       -263.614       -254.814
Resultaat                                             3.568.726     3.274.721     2.907.643     2.829.221      3.129.147      2.006.032
                                                                 Begroting Primitieve
                                                    Realisatie                                Begroting Begroting Begroting
Exploitatie                                                      2014 (wijz. begroting
                                                       2013                                      2016           2017           2018
                                                                  t/m 31-8)        2015
Directe lasten                                        1.880.281     3.038.646     1.052.261       993.266        945.076        929.144
Indirecte lasten                                      3.405.110     2.732.117     2.678.977     2.484.471      2.717.539      2.534.288
Kapitaallasten                                            16.866        4.095        13.095         30.964         30.230        29.498
TOTAAL LASTEN                                         5.302.257     5.774.858     3.744.333     3.508.701      3.692.845      3.492.930
Baten                                                -2.689.900    -2.256.046      -448.822      -409.807       -300.084     -1.232.084
Saldo van baten en lasten                             2.612.357     3.518.812     3.295.511     3.098.894      3.392.761      2.260.846
Toevoeging                                            2.514.782     3.253.075       108.028       104.084        100.141         96.197
Onttrekking                                          -1.558.414    -3.497.166      -495.896      -373.757       -363.755       -351.011
RESULTAAT BESTEMMING                                     956.369     -244.091      -387.868      -269.673       -263.614       -254.814
Resultaat Thema                                       3.568.726     3.274.721     2.907.643     2.829.221      3.129.147      2.006.032
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
4201 Interne dienstverlening
De afwijking wordt veroorzaakt doordat in 2014 opbrengsten in verband met verkoop vastgoed zijn geraamd. De gerealiseerde boekwinst
wordt in een bestemmingsreserve gestort.
4202 Samenwerking
In 2014 is de bijdrage aan GOML voor de uitvoering van de projecten van het MIP 6 verantwoord.
4203 Vitaal Leudal
                                                                      68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>De wijze waarop de budgetten duurzame inzetbaarheid en investeren in medewerkers wordt ingezet is mede afhankelijk van de uitvoering
van de O&F rapporten. In 2014 is hiervoor een incidenteel budget geraamd van € 139.000.
4204 Mutaties reserves
Onderstaand overzicht maakt de verschillen in toevoegingen en onttrekkingen binnan de verschillende reserves inzichtelijk.
T/O    reserve                       I/S    omschrijving                            raming 2014     raming 2015
       Dekkingsreserves diverse
T                                    S      storting boekwinst verkoop activa            2.593.627
       accommodaties
T      Regionale samenwerking        I      doorschuiven storting GOML                     551.420
                                            totaal toevoegingen                          3.145.047               0
O      Bedrijfsvoering               I      inzet voor realiseren P-taakstelling          -278.760
O      Boekwinst Essent              S      Vitaal Leudal interne E-dienstverlening                      -175.380
       Dekkingsreserves diverse             extra afschrijving restant boekwaar
O                                    S                                                    -554.651
       accommodaties                        verkochte activa
       Egalisatiereserve
O                                    I      vrijval niet benutte taakmutaties              -15.725
       Gemeentefonds
O      Gecommitteerde reserve        I      vrijval restant budget 2013 tgv 2014          -195.079
O      Regionale samenwerking        I      dekking bijdrage GOML MIP 6                 -1.832.435
O      Vastgoed                      I      vanuit MOP afbouw reserve Vastgoed            -300.000
                                            totaal onttrekkingen                        -3.176.650       -175.380
                                                                    69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>8.3. Thema T403 - Dienstverlening aan burgers
 Programma             PR4 Sterk besturen en organiseren
 Thema                 T403 - Dienstverlening aan burgers
 Thema-
                       José van Aaken
 verantwoordelijke
 Portefeuillehouder
                       Paul Vogels
 (s)
 Periode               Jaar 2015
 Status                niet gestart
 Omschrijving
 Hoofddoel
 Leudal heeft snelle, kwalitatief goede en toegankelijke dienstverlening gerealiseerd, die aansluit bij de wensen van de klant.
 Thema Dienstverlening aan burgers omvat de volgende onderdelen:
      Doorontwikkeling externe dienstverlening
      Verkiezingen
      Mutaties reserves
 Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                      70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
1  Regie op (door)ontwikkeling
   Organisatiebreed heeft regie plaatsgevonden op de (door)ontwikkeling van de gemeentelijke dienstverlening en beleid. Burgers,
   bedrijven en instellingen zijn hierbij betrokken.
2  Dienstverlening vanuit centraal onderdeel
   Dienstverlening is zoveel mogelijk verleend vanuit een centraal onderdeel van de organisatie via de kanalen website, telefoon, balie
   (op locatie) en post.
3  Invloed stemgerechtigden
   Stemgerechtigden zijn in staat gesteld om invloed uit te oefenen op de samenstelling van openbare bestuursorganen.
Doelindicatoren voor 2015                                                         Bron         Meeteenheid      Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                  71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
1.01 Antwoordconcept
     Leudal heeft dienstverlening geleverd volgens fase 4 van het antwoordconcept.
1.02 Servicenormen
     Leudal heeft dienstverlening geleverd volgens vastgestelde servicenormen.
1.03 Vraaggestuurde dienstverlening
     Leudal heeft een vraaggestuurde dienstverlening gerealiseerd.
2.01 Digitaal
     Digitaal en website zijn gehanteerd als voorkeurskanalen.
3.01 Invloed stemgerechtigden
     Stemgerechtigden zijn in staat gesteld om invloed uit te oefenen op de samenstelling van openbare bestuursorganen.
Subdoelindicatoren voor 2015                                                       Bron        Meeteenheid      Norm
Geen Indicatoren gedefinieerd.
                                                                   72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Wat gaat het kosten
                                                               Begroting     Primitieve
Exploitatie                                       Realisatie   2014 (wijz.   begroting     Begroting     Begroting     Begroting
                                                    2013                                     2016           2017          2018
                                                                t/m 31-8)       2015
4301 - Doorontwikkeling externe
                                                   2.155.822      2.234.007    2.050.323    2.050.323     2.050.323      2.050.323
dienstverlening
4302 - Verkiezingen                                   27.140        150.508      143.604        92.604        92.604        92.604
Saldo van baten en lasten                          2.182.962      2.384.515    2.193.927    2.142.927     2.142.927      2.142.927
RESULTAAT BESTEMMING                                         0     -240.588
Resultaat                                          2.182.962      2.143.927    2.193.927    2.142.927     2.142.927      2.142.927
                                                               Begroting Primitieve
Exploitatie                                       Realisatie   2014 (wijz. begroting Begroting Begroting Begroting
                                                    2013                                     2016           2017          2018
                                                                t/m 31-8)       2015
Directe lasten                                       275.398        594.384      404.796       353.796       353.796       353.796
Indirecte lasten                                   2.443.822      2.382.330    2.382.330    2.382.330     2.382.330      2.382.330
TOTAAL LASTEN                                      2.719.220      2.976.714    2.787.126    2.736.126     2.736.126      2.736.126
Baten                                               -536.258       -592.199     -593.199      -593.199      -593.199      -593.199
Saldo van baten en lasten                          2.182.962      2.384.515    2.193.927    2.142.927     2.142.927      2.142.927
Toevoeging                                                   0            0
Onttrekking                                                  0     -240.588
RESULTAAT BESTEMMING                                         0     -240.588
Resultaat Thema                                    2.182.962      2.143.927    2.193.927    2.142.927     2.142.927      2.142.927
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
4301 doorontwikkeling externe dienstverlening
Het project KCC verkeert nog volop in de uitvoeringsfase. Uitvoering van het project KCC loopt formeel door tot en met 2014. In 2014 is
hiervoor een incidenteel budget van € 182.000 beschikbaar.
                                                                    73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>9. Overzicht dekkingsmiddelen
 Leudal heeft een laag ozb niveau. Uit het belastingoverzicht 2014 van de provincie komt naar voren dat Leudal op de 3e plaats staat van de
Limburgse gemeente met de laagste ozb voor woningen. Voor niet-woningen heeft Leudal het laagste tarief van Limburg.
Algemeen
Onder dit hoofdstuk vallen producten zoals OZB, toeristenbelasting, hondenbelasting en de uitkeringen uit het gemeentefonds. Deze
opbrengsten gaan naar de algemene middelen. Dit wil zeggen dat de gemeenteraad zelf kan bepalen waaraan de gemeente dit geld
besteedt. Ook de opbrengsten uit aandelenbezit en de rendementen van de beleggingsportefeuille aandelenverkoop Essent vallen
hieronder. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de post onvoorzien.
    1.   Lokale heffingen
       Vrij besteedbaar
Voor een uiteenzetting hiervan wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen.
       Niet vrij besteedbaar
Naast de OZB, hondenbelasting, toeristenbelasting en baatbelasting zijn de afvalstoffenheffing en de rioolrechten van belang voor de
dekking van de exploitatielasten. Voor een uiteenzetting hiervan wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen.
    2.   Onroerende zaakbelasting
De onroerende zaakbelasting wordt geheven als een percentage van de waarde van de onroerende zaak.
Algemene uitgangspunten zijn:
        vanaf het begrotingsjaar 2012 tariefdifferentiatie woningen en niet-woningen;
        gelijke tariefstelling OZB eigendom en gebruik;
        gemiddelde waardestijging (of daling) n.a.v. jaarlijkse hertaxatie verrekenen in tariefstelling;
        stijging ozb in 2015 en 2016: 5%. Vanaf 2017: stijging met gemiddeld inflatiepercentage 2%
Leudal heeft een laag ozb niveau. Uit het belastingoverzicht 2014 van de provincie komt naar voren dat Leudal op de 3e plaats staat van de
Limburgse gemeente met de laagste ozb voor woningen. Voor niet-woningen heeft Leudal het laagste tarief van Limburg.1% ozb verhoging
betekent voor een huishouden met een gemiddelde woning een lastenstijging van € 2,00. Voor de gemeente resulteert dit in een
meeropbrengst van € 50.000.
    3.   Toeristenbelasting
Het tarief voor Leudal bedraagt momenteel € 1,00. Voor het begrotingsjaar 2015 wordt een tariefsverhoging van € 0,20 voorgesteld. In de
meerjarenraming 2016-2018 is in 2017 een verhoging van € 0,30 per overnachting opgenomen.
    4.   Hondenbelasting
Ongeveer 72% van alle gemeenten kent momenteel een hondenbelasting. Gemiddeld betaalt de eigenaar van één hond in Nederland € 72.
Het tarief in Leudal bedraagt momenteel € 48 voor de eerste hond. Voor iedere volgende hond bedraagt het tarief € 72. Voor het
begrotingsjaar 2015 wordt geen tariefsverhoging voorgesteld.
    5.   Gemeentefonds (algemene uitkering)
       meicirculaire 2014
De berekening van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2014. De effecten van deze circulaire zijn opgenomen in de
begroting 2015-2018. In de kaderbrief 2015-2018 zijn de belangrijkste ontwikkelingen van de algemene uitkering opgenomen. De
belangrijkste ontwikkelingen zijn:
- instellen sociaal deelfonds voor de 3 decentralisaties;
- korting WMO bestaande taken;
- de herverdeling van het gemeentefonds (1e fase);
- uitname buitenonderhoud schoolgebouwen, omdat de verantwoordelijkheid voor het buitenonderhoud van
  schoolgebouwen naar de schoolbesturen gaat;
- de lagere apparaatskosten door opschaling;
- de effecten van het regeerakkoord via de normeringssystematiek "samen de trap op en samen de trap af".
    6.    Dividend
De gemeente Leudal ontvangt jaarlijks een dividenduitkering uit hoofde van haar aandelenbezit in de Bank Nederlandse Gemeenten (€
182.000). De winst van de BNG staat onder druk omdat de kapitaalvereisten voor banken aanzienlijk zijn verscherpt als gevolg van de
financiële crisis. Het Basels Comité heeft voorgesteld de minimumwaarden voor de BIS tier 1-ratio te verhogen en een ondergrens voor de
leverage ratio van 3% in te stellen. BNG Bank voldoet met een ratio van 20% ruimschoots aan de aangescherpte eisen voor de BIS tier 1-
ratio. Maar niet aan de voorgestelde leverage ratio. De hiervoor noodzakelijke groei van het eigen vermogen moet worden opgebracht door
                                                                        74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>inhouding van een groter deel van de winst.
Onderdeel van de verkoop van de Essent aandelen aan RWE Aktiengesellschaft was dat de gemeente ging deelnemen in Enexis Holding
BV, Attero en Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV (PBE). De meerjarenramingen van het dividend zijn gebaseerd op de door Enexis,
Attero en PBE in de jaarrekeningen van het jaar 2012 opgenomen dividendverwachtingen. In de begroting 2013-2016 zijn de volgende
rendementen opgenomen.
                                                                                                          (bedragen x € 1.000)
                                       Realisatie     Verwacht       Raming         Raming       Raming        Raming
 Omschrijving
                                            2013           2014          2015          2016          2017         2018
 Dividenden
 Enexis Holding BV                          -691           -691           -623         -623          -623          -623
 Attero                                      -45            -45
 Publiek Belang
 Elektriciteitsproductie BV
 Uitkering dividend general
 Escrow
 tota al dividenden                         -736           -736           -623         -623          -623          -623
 Overige rendementen
 Beleggingen verkoop Essent               -1.642         -1.642        -1.613        -1.585        -1.481        -1.481
 Bruglening Essent                          -491           -292           -292         -292          -292          -292
 Escrows
 Extra voordeel afronding
 verkoop Essent (ingezet als                -152           -352           -352         -378          -463          -463
 incidenteel dekkingsmiddel)
 (Dis) agio                                  -88            -88            -88          -78           -80           -80
 totaal rendementen                       -2.339         -2.374        -2.345        -2.333        -2.316        -2.316
 Totaal generaal                          -3.072         -3.110        -2.968        -2.956        -2.939        -2.939
+ = nadeel - = voordeel
Onvoorzien
Vanaf 2015 bedraagt de post onvoorzien circa € 84.000. De post onvoorzien zal alleen worden gebruikt om incidentele tegenvallers die
onvoorzien, onontkoombaar en onuitstelbaar zijn en in principe groter zijn dan € 10.000 op te vangen.
9.1. Thema T501 - Dekkingsmiddel
  Programma             PR5 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
  Thema                 T501 - Dekkingsmiddel
  Thema-
                        José van Aaken
  verantwoordelijke
  Portefeuillehouder
                        Piet Verlinden
  (s)
  Periode               Jaar 2015
  Status                niet gestart
  Omschrijving
  Thema Dekkingsmiddel omvat de volgende onderdelen:
         Dividend
         Rijksuitkeringen
         Onvoorzien
         Algemene baten en lasten
         Taakstelling DM
         Uitvoeringskosten belastingen
         Lokale heffingen
         Financieringsfuntie
         Mutaties reserves
  Toelichting algemene ontwikkeling
                                                                    75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Doel : Wat willen we bereiken
Geen Doel gedefinieerd.
                              76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Subdoel: Wat doen we daarvoor
Geen Subdoel gedefinieerd.
Wat gaat het kosten
                                                                Begroting     Primitieve
                                                   Realisatie                               Begroting     Begroting    Begroting
Exploitatie                                                     2014 (wijz.   begroting
                                                      2013       t/m 31-8)         2015        2016          2017         2018
5101 - Dividend                                     -4.643.900 -4.307.585 -3.568.814 -3.409.273 -3.354.311 -3.440.298
5102 - Rijksuitkeringen                            -30.596.896 -30.609.000 -48.112.000 -47.861.000 -47.103.000 -46.803.000
5103 - Onvoorzien                                                     87.578         83.849      83.849        83.849        83.849
5104 - Algemene baten en lasten                                      611.952        331.344     863.306     1.214.208       990.671
5105 - Taakstelling DM                                  52.000        25.000         25.000      25.000
5106 - Uitvoeringskosten belastingen                   482.512       384.657        338.309     338.309       343.442       300.449
5107 - Lokale heffingen                             -5.676.112    -5.727.423    -6.070.423   -6.372.423    -6.610.423   -6.710.423
5108 - Financieringsfuntie                            -412.612      -144.246       -757.031    -886.912      -925.838      -891.451
Saldo van baten en lasten                          -40.795.009 -39.679.067 -57.729.766 -57.219.144 -56.352.073 -56.470.203
RESULTAAT BESTEMMING                                   447.718       -31.878        361.275     388.275       410.275       439.582
Resultaat                                          -40.347.290 -39.710.945 -57.368.491 -56.830.869 -55.941.798 -56.030.621
                                                                Begroting     Primitieve
                                                   Realisatie                               Begroting     Begroting    Begroting
Exploitatie                                                     2014 (wijz.   begroting
                                                      2013                                     2016          2017         2018
                                                                 t/m 31-8)         2015
Directe lasten                                         614.057     1.116.857      1.506.941   2.234.319     2.900.158    3.165.798
Kapitaallasten                                       1.624.761     1.490.491      1.494.022   1.497.552     1.460.671    1.315.854
TOTAAL LASTEN                                        2.238.818     2.607.348      3.000.963   3.731.871     4.360.829    4.481.652
Baten                                              -43.033.826 -42.286.415 -60.730.729 -60.951.015 -60.712.902 -60.951.855
Saldo van baten en lasten                          -40.795.009 -39.679.067 -57.729.766 -57.219.144 -56.352.073 -56.470.203
Toevoeging                                           1.305.593       697.200        361.275     388.275       410.275       439.582
Onttrekking                                           -857.875      -729.078
RESULTAAT BESTEMMING                                   447.718       -31.878        361.275     388.275       410.275       439.582
Resultaat Thema                                    -40.347.290 -39.710.945 -57.368.491 -56.830.869 -55.941.798 -56.030.621
Belangrijkste ontwikkelingen t.o.v. begroting 2014 na wijziging
5101 Dividend
Op grond van het herziene dividendbeleid van Enexis Holding NV wordt de uitkering geraamd op maximaal € 0,67 per aandeel om
jaarlijkse schommelingen te voorkomen. Dit betekent vanaf 2015 een neerwaartse bijstelling van € 68.000 per jaar. In verband met de
verkoop van de aandelen Attero Holding NV in 2014 wordt vanaf 2015 geen dividend ad € 45.200 meer ontvangen.
Gemeente Leudal begroot rente over haar interne financieringsmiddelen. De hierover berekende fictieve rente wordt bespaarde rente
genoemd. Deze bespaarde rente wordt in de meerjarenraming berekend over het geprognosticeerde verloop van de reserves en
voorzieningen en komt ten gunste van de exploitatie. Mede omdat het rentepercentage bij de begroting 2015 is verlaagd naar 3,5% (was
4%) ontstaat op dit product een (fictief) nadeel. Aangezien zowel aan de opbrengstenkant als aan de kostenkant van de begroting de
(bespaarde) rente wordt toegerekend is het effect voor de totale begroting nihil.
5102 Rijksuitkeringen
Gemeenten worden vanaf 2015 verantwoordelijk voor de 3 decentralisaties. Door de decentralisaties stijgt de uitkering uit het
gemeentefonds met afgerond € 20,1 miljoen.
Verder leiden een aantal ontwikkelingen in 2015 tot een lagere algemene uitkering van afgerond € 2.600.000. Zo gaat de
verantwoordelijkheid voor buitenonderhoud en aanpassingen van schoolgebouwen voor primair onderwijs en scholen voor speciaal
onderwijs over van de gemeenten naar de schoolbesturen, is er een belangrijke korting plaats op de huidige WMO-uitkering en pakt de
herverdeling van het gemeentefonds nadelig uit voor onze Leudal.
5104 Algemene baten en lasten
De stelpost loon- en prijscompensatie houdt verband met de compensatie voor loon- en prijsstijgingen in het gemeentefonds. Vanaf 2015
is sprake van een structurele verhoging van de compensatie welke wordt gereserveerd om de ontwikkeling van de loon- en
prijsontwikkeling van de materiële budgetten op te kunnen vangen. In 2015 stijgt de stelpost hierdoor met afgerond € 382.000.
Als onderdeel van het bezuinigingspakket is in 2015 een bezuinigingen op vastgoed (accommodatiebeleid) van € 660.000 verantwoord.
                                                                     77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>5106 Uitvoeringskosten belastingen
De budget voor het bijhouden van de Basis Administratie Gebouwen en de Basisregistratie Grootschalige Topografie is per 2015
overgeheveld naar Informatievoorziening.
5107 lokale heffingen
De opbrengsten lokale heffingen nemen per saldo met € 343.000 toe. De Onroerend Zaak Belastingen wordt vanaf 2015 verhoogd met de
inflatiecorrectie (2%). Om verdere ombuigingen te vermijden wordt voorgesteld om de komende twee jaren de OZB belasting tijdelijk met
3% extra te verhogen. Vanaf 2017 vervalt deze extra verhoging weer.
Bij de toeristenbelasting wordt voorgesteld om het tarief in 2015 te verhogen van € 1,00 naar € 1,20 per 2015. Voor de toeristenbelasting
wordt een meeropbrengst van € 92.000 geraamd.
5105 Financieringsruimte
Mede gelet op de uitzonderlijk lage rentestand op de kapitaalmarkt is bij het samenstellen van de begroting 2015 gerekend met een
rentepercentage van 3,5% (was 4%). Door de verlaging van het rentepercentage zijn de rentekosten voor financiering van het verwachte
financieringstekort lager.
5109 Mutaties reserves
Onderstaand overzicht maat de verschillen in toevoegingen en onttrekkingen binnen de verschillende reserves inzichtelijk.
 T/O      reserve                                     I/S     omschrijving                  raming 2014   raming 2015
 T        Egalisatiereserve gemeentefonds             I/S     taakmutaties
                                                                                          335.925
                                                              Totaal toevoegingen
                                                                                          335.925                        -
                                                              dekkingsmiddel 1e bgw
 O        Egalisatiereserve gemeentefonds             I                                        -630.000
                                                              2014                                                    -
                                                              vrijval restant budget 2013        -
 O        Gecommitteerde reserve                      I
                                                              tgv 2014                    99.078
                                                              Totaal onttrekkingen             -729.078
                                                                                                                      -
                                                                       78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>10. Paragrafen
##.A. Paragraaf lokale heffingen
Algemeen
De gemeenteraad heeft de bevoegdheid te bepalen welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en
welke tarieven daarbij gelden. Hiertoe stelt de raad belastingverordeningen vast. Het belastinggebied van een gemeente is begrensd. De
Gemeentewet bepaalt limitatief welke belastingen door een gemeente mogen worden geheven. Daarnaast kan bij wet aan de gemeente de
bevoegdheid worden toegekend om een specifieke belasting te heffen. De afvalstoffenheffing, die zijn grondslag vindt in de wet
Milieubeheer, is hiervan een voorbeeld.
Verder zijn de gemeentelijke belastingen in economische zin te onderscheiden in ‘echte belastingen’, waarvan de opbrengst naar de
algemene middelen vloeit en bestemmingsheffingen (rechten) waarvan de opbrengst voor een bepaald doel gebruikt dient te worden. De
begrote opbrengst van een bestemmingsheffing mag de begrote kosten niet overschrijden (maximaal 100 % kostendekkendheid).
De uitvoering van de belastingtaak van de gemeente Leudal is per 1 januari 2013 volledig overgegaan naar de gemeenschappelijke
regeling Belasting Samenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW).
In Leudal worden de volgende belastingen en rechten geheven:
Belastingen                                                      Rechten
Onroerendezaakbelastingen                                        Afvalstoffenheffing
Hondenbelasting                                                  Rioolheffing
Toeristenbelasting                                               Leges
Hiernaast worden nog enkele belastingen en rechten geheven met een beperkte omvang o.a. baatbelastingen, BIZ-heffing en marktgelden.
Beleid en tariefstelling
De gemeenteraad heeft geen integrale visie voor lokale heffingen vastgesteld met daarin integrale beleidsuitgangspunten voor het heffen
van belastingen. Wel is bij legesheffing het algemene uitgangspunt een zoveel mogelijk kostendekkend tarief.
In het coalitie akkoord wordt niet uitgesloten dat de lasten voor de inwoners van Leudal stijgen voor het op orde brengen en houden van de
accommodaties die de leefbaarheid bevorderen.
 Heffing                        Realisatie 2013     Raming 2014        Raming 2015        Raming 2016      Raming 2017       Raming 2018
 OZB                                     -4.925             -4.992              -5.262           -5.564           -5.664           -5.764
 Rioolheffing                            -4.035             -4.098              -4.352           -4.471           -4.801           -4.801
 Reinigingsheffingen                     -2.670             -2.383              -2.455           -2.454           -2.454           -2.454
 Toeristenbelasting                        -494               -466                -558             -558             -696             -696
 Hondenbelasting                           -232               -255                -236             -236             -236             -236
 Baatbelasting                              -24                -14                  -14              -14             -14              -14
 Leges                                   -1.000             -1.220              -1.379           -1.379           -1.359           -1.359
 Totaal                                 -13.380            -13.428             -14.256          -14.676          -15.224          -15.324
* De ramingen van de rioolheffing in dit overzicht zijn gebaseerd op het vastgestelde GRP 2013-2016. De beknopte financiële actualisatie is
niet in dit overzicht verwerkt.
Onroerendezaakbelastingen [OZB]
Overzicht dekkingsmiddelen en onvoorzien / thema dekkingsmiddel.
Om aanvullende bezuinigingen te vermijden wordt voorgesteld om in het jaar 2015 en 2016 de OZB voor een huishouden met een
gemiddelde woning tijdelijk met € 10,00 te laten stijgen. Dit is een jaarlijkse verhoging van 5% in totaal. Waarbij geld dat 1% OZB belasting
verhoging ongeveer € 2,00 voor een huishouden betekent. Na 2017 is alleen een stijging van 2% per jaar aangehouden, dit staat gelijk aan
de inflatiepercentage. Voor de gemeente resulteert dit in 2018 in een meeropbrengst ten opzichte van 2014 van ruim € 750.000. Deze
verhogingen zijn noodzakelijk omdat bij een verdere daling van de gemeentelijke inkomsten het gewenste voorzieningenniveau in de
gemeente Leudal geen gelijke tred houdt met het belastingniveau binnen Leudal.
Leudal heeft een laag ozb niveau. Uit het belastingoverzicht 2014 van de provincie komt naar voren dat Leudal in de top 10 (plek 3) staat
van de Limburgse gemeente met de laagste ozb voor woningen. Voor niet-woningen heeft Leudal opgeteld het laagste tarief van Limburg.
Ten opzichte van het landelijk en limburgs gemiddelde heeft Leudal een ozb ruimte van € 1,1 miljoen respectievelijk € 2,1 miljoen. Uit de
paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing blijkt dat de ruimte binnen de onbenutte belastingcapaciteit € 3,1 miljoen bedraagt. Dit
is ruimte die een gemeente heeft ten opzichte van een landelijk bepaald redelijk peil van belastingheffing om in aanmerking te komen voor
een aanvullende uitkering op basis van artikel 12 Financiële verhoudingswet.
Rioolheffing
Programma 3 Veilige en aantrekkelijke samenleving/ Thema Openbare ruimte en verkeer.
Met het vaststellen van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2013-2016 (GRP) in november 2012 zijn ook de kaders voor de tariefstelling van de
rioolheffing vastgelegd. Bij de vaststelling van het GRP 2013-2016 is de egalisatiereserve ingebracht ten gunste van deze heffing. Hierdoor
is de omvang van deze reserve - zoals die gepresenteerd is in de jaarrekening 2012 - vanaf 2013 teruggebracht naar nihil. Volgens het
vastgestelde GRP zou het tarief in 2015 ten opzichte van 2013 moeten stijgen met het inflatiepercentage van 2 jaar, zijnde 5% (circa €
12,00). Een beknopte financiële actualisatie van het GRP geeft echter aan dat het tarief van 2013 gehandhaafd kan blijven, zonder
toerekening van inflatie.
Een van de kaders voor de tariefstelling van de rioolheffing is een kostendekkendheid van 100%. Leudal heeft geen 100% kostendekkend
tarief, omdat de kosten van het schoonhouden van de wegen niet in het tarief worden doorberekend. Jurispridentie geeft aan dat 25-60%
van de veegkosten aan h et rioolrecht kunnen worden toegerekend. Voorgesteld wordt om 60% van de kosten straatreiniging
(inclusief kosten veegvuil) aan he rioolrecht toe te te rekenen. Het rioolrecht stijgt hierdoor met € 8,50 ten opzichte van 2014.
                                                                       79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Afvalstoffenheffing
Programma 3 Veilige en aantrekkelijke samenleving/ Thema milieu.
In de raadsvergadering van 14 december 2010 zijn de uitgangspunten m.b.t. de afvalstoffenheffing bevestigd. Sinds 2007 hanteert de
gemeente Leudal de volgende uitgangspunten:
      Kostendekkendheid van 100%;
      Verdeling van de kosten in vaste en variabele kosten, waarbij de differentiatie plaats vindt op basis van de verwerkingskosten van
         het rest- en gft-afval;.
      Basisbelastingbedrag baseren op combinatie gft 40-literbak en rest 60-literbak.
      Groene container m.i.v. 2014 26 x wisselen als extra service.
 De voorgestelde tariefstelling 2015 is gebaseerd op bovengenoemde uitgangspunten.
      Kosten – baten analyse afvalstoffenheffingbegroting 2015
                                                                                                            (bedragen x € 1.000)
 Uitgaven                                    Begroot 2015      Inkomsten                                Begroot 2015
 Totaal 721.1000                                         2.314 Totaal 721.1000                                      -203
 Totaal 721.3000                                           125 Totaal 725.1000                                    -2.455
 Btw – component                                           419 Onttrekking reserve 980                              -200
 Totaal                                                  2.858                                                     2.858
Door de vaststelling van de begroting 2015 van de Reinigingsdienst Maasland stijgt de afvalstoffenheffing met ruim € 4,00 ten opzichte van
2014.
Leudal heeft geen 100% kostendekkend tarief, omdat de kosten van het schoonhouden van de wegen niet in het tarief worden
doorberekend. Jurispridentie geeft aan dat een derde van de kosten van straatreiniging aan afvalstoffenheffing kan worden toegerekend.
Voorgestel d wordt om 33% van de straatreinigingskosten (inclusief veegvuil) aan de afvalstoffenheffing toe te te rekenen. De
afvalstoffenheffing stijgt hierdoor met circa € 2,00 ten opzichte van 2014.
Landelijk is vanuit het Najaarsakkoord voorgesteld voor de invoering van de stortbelasting m.i.v. 2015 op de verwerkingskosten van het
Huishoudelijk Rest Afval (HRA). De staatsecretaris heeft bij de uitwerking van het Belastingplan 2015 gekozen voor een generiek tarief van
€ 13,- per ton afval voor zowel storten als verbranden. Uitgaande van 5.500 ton betekent dit extra verwerkingskosten ter hoogte van
€ 71.500. Deze extra kosten zijn nog niet in bovengenoemde tabel opgenomen, omdat het Belastingplan nog niet definitief is vastgesteld.
Voorgesteld wordt om de eventuele extra stortbelasting in 2015 te onttrekken uit de egalisatiereserve afvalstoffenheffing.
Bij de afvalstoffenheffing hanteert de gemeente Leudal een egalisatiereserve. Deze reserve is bedoeld om fluctuaties in tarieven op te
vangen. Op deze manier ontstaat een stabiele tariefstelling. Het wenselijk maximum van de reserve is door de gemeenteraad vastgesteld
op € 300.000. De huidige omvang van de reserve rechtvaardigt om voor de komende 3 jaren een aanwending van de reserve van €
200.000 per jaar in te rekenen.
Het verloop van de reserve is als volgt
                                                                                                                  (bedragen x € 1.000)
 omschrijving                                        eind 2014          eind 2015     eind 2016      eind 2017        eind 2018
 mutatie egalisatie reserve                                 843               647           452            257               63
Ontwikkeling tarief afvalstoffenheffing vanaf 2010
Jaar                Gemiddeld tarief
2010                203,00
2011                193, 80
2012                179,28
2013                167,04
2014                148,92
2015 (verwacht) 155,35
Hondenbelasting
Overzicht dekkingsmiddelen en onvoorzien / thema dekkingsmiddel
Voor 2015 wordt geen tariefaanpassing voorgesteld . De gehanteerde tarieven sluiten zowel m.b.t. de hoogte als de mate van differentiatie
aan bij de elders in onze regio gehanteerde tariefstelling.
Toeristenbelasting
Overzicht dekkingsmiddelen en onvoorzien / thema dekkingsmiddel
In artikel 224 van de Gemeentewet is geregeld dat voor het houden van verblijf binnen de gemeente door personen die niet als ingezetene
in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens zijn ingeschreven, een toeristenbelasting kan worden geheven. In de
raadsvergadering van 15 december 2009 is door de gemeenteraad van Leudal nogmaals bevestigd dat anders dan de naam
toeristenbelasting doet vermoeden in Leudal alle overnachtingen tegen een vergoeding tot een belastingplicht leiden.
                                                                       80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Bij de vaststelling van de meerjarenraming 2013- 2016 heeft uw raad besloten om met ingang van 2015 een verhoging van € 0,20 per
overnachting in te rekenen. Voorgesteld wordt om het tarief te verhogen van € 1,00 naar € 1,20. Deze verhoging leidt vanaf 2015 tot een
jaarlijkse structurele meeropbrengst van € 92.000. Verder wordt voorgesteld om het tarief voor de toeristenbelasting in 2017 te verhogen
met € 0,30 naar 1,50. Vanaf 2017 is een extra opbrengst van € 138.000 geraamd. De voorgestelde tarieven sluiten aan bij in onze regio
gehanteerde tarieven.
Meerdere programma’s
Al geruime tijd bestaat de wens om legestarieven transparanter en beter vergelijkbaar te maken. Om die reden heeft de VNG een model
kostentoerekening voor alle leges ontwikkeld. Het is de bedoeling dat gemeenten dit model gaan gebruiken ter onderbouwing van hun
tariefstelling. Ook de gemeente Leudal is bezig haar huidige legestarieven te toetsen aan het VNG model. In december 2014 zal een
geactualiseerde legesverordening aan uw raad ter vaststelling worden aangeboden.
Kwijtschelding gemeentelijke belastingen
Programma 2 Zelfredzaamheid en individuele ontwikkeling / thema arbeidsparticipatie
Bij de overgang van de uitvoering van de belastingtaak per 1 januari 2013 naar BsGW is de uitvoering op een aantal beleidsvlakken
geharmoniseerd. Uw raad heeft in haar vergadering van 18 december 2012 hiermee ingestemd. Bij de kwijtschelding betekende de
overgang naar BsGW feitelijk een verruiming van het beleid bij de verlening van automatische kwijtschelding.
Ook voor 2015 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
       Hantering kwijtscheldingsnorm van 100%;
       Kwijtschelding heeft alleen betrekking op de afvalstoffenheffing en de hondenbelasting (alleen 1ste hond);
       Automatische kwijtschelding (WWB / 65-plus en Wajong) vindt plaats conform toetsing door het Inlichtingenbureau.
Voor 2015 wordt voor kwijtschelding een bedrag geraamd van € 43.000.
Woonlasten
Onder woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing.
Onderstaand overzicht geeft de effecten van de voorgestelde tarieven voor 2015.
                                                      Afvalstoffen-          Totaal                    Eigenaar en
                             OZB      Rioolheffing                                        Gebruiker
                                                            heffing       eigenaar                        gebruiker
 2010                     -167,80           -216,00         -203,00         -383,80          -203,00         -586,80
 2011                     -181,00           -233,00         -193,80         -414,00          -193,80         -607,80
 2012                     -194,60           -244,65         -179,28         -439,25          -179,28         -618,53
 2013                     -194,40           -244,65         -167,04         -439,05          -167,04         -606,09
 2014                     -198,30           -244,65         -148,92         -442,95          -148,92         -591,87
 2015                     -208,30           -253,50         -155,35         -461,45          -155,35         -616,80
  * uitgangspunt woz-waarde tot 2012 € 200.000 en vanaf 2013 € 194.200
Met bovenstaande ontwikkelingen van de woonlasten blijft Leudal deel uit ma ken van de top 10 van goedkoopste gemeenten van Limburg
(gegevens Coelo).
##.B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Algemeen
De risico’s waarmee gemeenten worden geconfronteerd, zijn de laatste jaren fors toegenomen. Denk aan risico’s op het terrein van
aansprakelijkheid, financiën, imago en informatie. De complexiteit van projecten waarbij gemeenten zijn betrokken en nieuwe wet- en
regelgeving werken die risico’s onder meer in de hand. Bij publieke besluitvorming spelen veel aspecten een rol, zoals het beheersen van
deze risico’s. Bij behandeling van de begroting wordt een voorstel voor actualisatie van de nota reserves, voorzieningen en
weerstandsvermogen. aangeboden. In dit voorstel wordt ingegaan op de ontwikkelingen van het beleid rond risicomanagement.
Uitgangspunt is dat risicomanagement een onderdeel is van het integraal management. De regie wordt gehouden vanuit de matrix die twee
keer per jaar geactualiseerd wordt.
In deze paragraaf worden de belangrijkste zaken hiervan weergegeven. Achtereenvolgens wordt ingegaan op:
        weerstandsvermogen
        een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
        een inventarisatie van de risico’s;
        relatie risico's en weerstandscapaciteit;
        een inzicht in de reserves en voorzieningen.
Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen:
       de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet-begrote
                                                                      81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>          kosten te dekken;
       alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die materieel van invloed kunnen zijn op de meerjarige financiële positie.
De omvang van het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller
voordoet. Door alert te zijn op het weerstandsvermogen, kunnen we voorkomen dat elke financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigingen.
Inventarisatie weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente de beschikking heeft, c.q. kan beschikken om niet-
begrote kosten te dekken. De totale weerstandscapaciteit van de gemeente bestaat uit twee delen. Het eerste deel betreft de
weerstandscapaciteit van het vermogen, ook wel incidentele weerstandscapaciteit genoemd. Deze weerstandscapaciteit kan slechts
eenmalig worden ingezet om tegenvallers op te vangen.
Het tweede deel is de weerstandscapaciteit van de exploitatie, ook wel de structurele weerstandscapaciteit genoemd. Dit vanwege het feit
dat deze capaciteit permanent kan worden ingezet om tegenvallers op te vangen. Belangrijkste componenten hiervan voor Leudal zijn de
post (structureel) onvoorzien en de ruimte tot 100% kostendekkendheid van leges en heffingen.
Voor wat betreft beide delen wordt als voorwaarde gesteld dat de inzet moet plaatsvinden zonder dat het bestaande beleid in gevaar komt.
Vooral om die laatste reden is de algemene reserve in de weerstandscapaciteit van het vermogen de belangrijkste component.
Voor de gemeente Leudal bestaat de weerstandscapaciteit uit:
         de algemene reserve;
         de saldo jaarrekening (bij begroting post onvoorzien en begrotingsruimte);
         de stille reserves;
         de onbenutte belastingcapaciteit.
De beschikbare weerstandscapaciteit is:
                                                Rekening 2013            Begroting 2014          Begroting 2015
 Algemene reserve                         5.419.000                             5.687.000              4.301.000
 Onvoorzien/saldo rekening                              -809.000                    88.000                88.000
 Begrotingsruimte                                                                      nihil                6.000
 Stille reserves                                            p.m.                      p.m.                    PM
 Onbenutte belastingcapaciteit                        2.386.000                   3.054.00             3.135.000
 Totaal                                               6.996.000                   8.829.00             7.526.000
Samenvattend bedraagt de weerstandscapaciteit van de gemeente Leudal (€ 208 per inwoner, aantal inwoners 36.200).
Inventarisatie risico’s
Voor de begroting 2015-2018 is de risicobeheermatrix opgesteld. De risicobeheermatrix is ogenomen in het boekwerk “bijlagen
programmabegroting 2015-2018”.
De risico's die in de risicomatrix worden onderkend zijn onder te verdelen in:
- structurele risico's (€ 0,9 mln); en
- incidentele risico's (€ 1,8 mln)
 De grootste risico’s uit de risicobeheermatrix zitten in:
       de 3 decentralisaties, WMO, Jeugd en Participatie. De inkoopprocedures zijn nog niet afgerond, de te verwachte uitgaven en het
          objectief verdeelmodel voor de jeugd en participatie zijn nog niet bekend. Hiervoor zijn geen buffers gevormd. Deze risico’s zijn
          momenteel nog niet gekwantificeerd, omdat het financiële beeld nog niet compleet is. Wel worden er op dit moment
          beheersmaatregelen getroffen om de risico’s te beperken;
       een stagnerende vastgoedmarkt. De gemeente Leudal heeft het voornemen tot verkoop van veel vastgoed objecten. Een deel van
          deze objecten zijn deels ook al ingezet als dekking op projecten;
       de verslechterde arbeidsmarkt met als gevolg een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden;
       planschaderisico’s als gevolg van besluitvorming bestemmingsplan intensieve veehouderij.
De incidentele risico's kunnen worden opgevangen binnen de algemene reserve. Hierbij moet in gedachten worden gehouden dat de
opvang met reserves altijd incidenteel van aard is, terwijl er risico’s zijn die structurele consequenties kunnen hebben. Als deze zich
voordoen zal dat consequenties hebben voor begrotingen van de komende jaren.
Relatie tussen risico's en weerstandscapaciteit
Uit de risicobeheermatrix blijkt dat voor de risico’s die onderkend worden een weerstandscapaciteit tussen € 2,7 en 5,4 mln nodig is. De
beschikbare weerstandscapaciteit is € 7,5 mln, waarvan € 4,3 mln algemene reserve. De beschikbare weerstandscapaciteit is derhalve
voldoende. De ratio weerstandsvermogen is 2,8 (was 2,5). De nagestreefde ratio (conform de nota reserves voorzieningen en
weerstandsvermogen) tussen 1 en 2 wordt gehaald.
Inzicht in de reserves en voorzieningen
Bij de behandeling van de begroting 2015-2018 wordt het voorstel actualisatie reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen
aangeboden. Bij de actualisatie wordt een voorstel gedaan voor herschikking van de reserves en voorzieningen. Voor het meerjarige
verloop van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar het boekwerk “bijlagenboek begroting 2015-2018”.
                                                                         82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>##.C. Onderhoud kapitaalgoederen
 Inleiding
In deze paragraaf wordt het beleidskader beschreven en de daaruit voortvloeiende consequenties met betrekking tot de grotere
kapitaalgoederen in onze gemeente. Onder kapitaalgoederen verstaan we in dit kader “ duurzame productiemiddelen”. Het betreft met
name grote goederen die meerdere jaren meegaan en veel waarde hebben, zoals de kosten voor het in stand houden van wegen,
verlichting, riolering, groen, civieltechnische kunstwerken en vastgoed.
Een groot deel van het “ vermogen” van de gemeente ligt in de grond, in het openbaar gebied of in gebouwen. Over dit vermogen dient
zorgvuldig beheer te worden gevoerd. Om hieraan invulling te geven heeft de gemeente beheerplannen opgesteld waarin de hoeveelheden,
kwaliteitsniveaus en de kosten zijn omschreven voor instandhouding van deze objecten.
Artikel 12 van het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft expliciet voor dat van de kapitaalgoederen de volgende zaken worden
omschreven:
- het beleidskader;
- de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties;
- vertaling van deze financiële consequenties naar de begroting.
In deze paragraaf worden de volgende kapitaalgoederen besproken:
- wegen;
- riolering;
- civieltechnische kunstwerken;
- openbare verlichting;
- groenvoorzieningen;
- gebouwen en sportaccommodaties.
Wegen
Doel
Wegen zijn veilig en geschikt voor het beoogd gebruik.
Beleidskader
Om het gemeentelijke wegennet goed te kunnen beheren, is begin 2014 het wegenbeheerplan 2014-2017 door de raad vastgesteld. In dit
plan is opgenomen hoe en met welke noodzakelijke onderhoudskosten een verantwoord beheer gevoerd kan worden van de in eigendom
zijnde wegen en verhardingen. In afwijking van het vastgestelde beheerplan wordt voorgesteld om de komende jaren te bezuinigen op het
onderhoudsbudget. De bezuiniging zal geen toename van het achterstallig onderhoud veroorzaken. Met het beschikbare onderhoudsbudget
vindt er geen kapitaalvernietiging plaats. Door het uitvoeren van alleen plaatselijke reparaties zal wel een ander (lager) beeld ontstaan van
de openbare ruimte (kwaliteitsniveau C volgens CROW).
In 2015 zal een nieuwe visuele weginspectie worden uitgevoerd van het totale areaal wegen. Hierin zal een eventuele
onderhoudsachterstand becijferd worden, inclusief weergave van de termijn van wegwerken van deze achterstand. Afhankelijk van de aard
en de omvang van de onderhoudsachterstand kunnen aanvullende incidentele middelen beschikbaar worden gesteld om de achterstanden
weg te werken.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Voor onderdeel wegen zijn binnen het thema openbare ruimte en verkeer de volgende bedragen beschikbaar:
                                                                                                       (bedragen x 1. 000)
                                                                      2015         2016         2017        2018
 In begroting opgenomen:
 Regulier onderhoud wegen                                              664          679          664          960
 Vervangingsinvestering infrastructurele werken                      1.000        1.000        1.000        1.000
 In plan opgenomen:
 Regulier onderhoud                                                  1.080        1.080        1.080        1.080
 Investeringen                                                       1.000        1.000        1.000        1.000
 Riolen
Doel
Waterkwaliteit draagt bij aan een betere volksgezondheid en bevordert een goede leefomgeving.
Beleidskader
In 2012 is het Gemeentelijk Rioleringsplan Leudal 2013-2016 vastgesteld door de gemeenteraad. De zorgplicht voor afvalwater, hemelwater
en grondwater is hierin opgenomen. Tevens heeft de gemeente meer mogelijkheden om particulieren en bedrijven te verplichten hun
hemelwater af te koppelen. De maatregelen en verbeteringen aan het rioolstelsel, zoals verwoord in het Gemeentelijk Rioleringsplan Leudal
2013-2016 zullen in de planperiode ten uitvoer gebracht worden. Door het uitvoeren van het GRP 2013-2016 zal geen achterstallig
onderhoud of kapitaalvernietiging optreden.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Voor het onderhoud aan de riolen zijn binnen het thema openbare ruimte en verkeer de volgende bed ragen beschikbaar:
                                                                                                      bedragen x € 1.000)
                                                                       83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

< /table>
Civieltechnische kunstwerken
Doel
Civieltechnische kunstwerken sober onderhouden.
Beleidskader
Naast een groot aantal duikers, heeft de gemeente Leudal bruggen en duikerbruggen in beheer en
onderhoud. Het gaat om 82 bruggen en 29 duikerbruggen. Omdat in de afgelopen jaren het achterstallig
onderhoud is weggewerkt is er geen achterstallig onderhoud voor civieltechnische kunstwerken.
In 2015 zal een nieuw onderhoudsplan opgesteld worden voor de bruggen en de duikers op basis van het
beschikbare budget. Met het beschikbare onderhoudsbudget vindt er geen kapitaalvernietiging plaats
(kwaliteitsniveau C volgens de CROW). Indien uit het nieuwe onderhoudsplan een niet voorziene
onderhoudsachterstand blijkt, kunnen (afhankelijk van de aard en omvang) aanvullende incidentele middelen
beschikbaar worden gesteld om de achterstanden weg te werken.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Voor het onderhoud aan de civieltechnische kunstwerken zijn binnen het thema openbare ruimte en verkeer
de volgende bedragen beschikbaar:
                                                                                               (bedragen x
€ 1.000)
                                                                  2015         2016        2017       2018
 In begroting opgenomen:
 Regulier onderhoud riolen                                        3.252       3.370       3.701       3.701
 Vervangingsinvestering riolen                                      926         915       1.442       1.478
 In plan opgenomen:
 Regulier onderhoud                                               3.143       3.261       3.592       3.592
 Investeringen                                                      926         915       1.442       1.478
                                                                  2015         2016        2017       2018
 In begroting opgenomen:
 Regulier onderhoud civieltechnische kunstwerken                      10         20          29           85
Openbare verlichting
Doel
Het beheer van de openbare verlichting minimaliseren.
Beleidskader
In maart 2013 is het beleidsplan openbare verlichting 2013 t/m 2017 in de gemeenteraad vastgesteld. Tevens heeft de gemeenteraad de
financiële kaders, waarin ook de bezuinigingen binnen de openbare verlicht ing voor de komende jaren zijn opgenomen, vastgesteld. Op dit
moment is er geen sprake van achterstallig onderhoud.
Met de voorgestelde bezuinigingen is in het plan geen rekening gehouden. Uitvoering van de voorgestelde bezuinigingen leidt niet tot
kapitaalvernietiging.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Voor het onderhoud openbare verlichting zijn binnen het thema openbare ruimte en verkeer de volgende bedragen beschikbaar:
                                                                                                (bedragen x € 1.000)
                                                                  2015         2016        2017       2018
 In begroting opgenomen:
 Regulier onderhoud openbare verlichting                            105         133          77         223
 Vervangingsinvestering openbare verlichting                        147         147         147         295
 In plan opgenomen:
 Regulier onderhoud                                                 273         273         273         273
 Investeringen                                                      147         147         147         147
Groen
Doel
Groenvoorzieningen zijn minimaal onderhouden.
Beleidskader
Op basis van de onderhoudsniveau's, bepaald in het door de gemeenteraad vastgesteld Beeldkwaliteitsplan, wordt het groen beheerd en
onderhouden. In februari 2014 is door de gemeenteraad het Groenbeheerplan “Kostenbesparingen in het groen 2014-2018” vastgesteld.
                                                                   84


====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Op dit moment is er geen sprake van achterstallig onderhoud.
Voorgesteld wordt om de komende jaren een aantal bezuinigingen door te voeren in het groenbeheer. Dat betekent dat afgeweken wordt
van het plan en dat de beeldkwaliteit van het openbaar groen bijgesteld moet worden naar categorie “D”. Het verlagen van de beeldkwaliteit
van het openbaar groen zal niet leiden tot kapitaalvernietiging.
Naast het verlagen van de beeldkwaliteit zullen ook duurdere beheergroepen omgevormd worden naar goedkopere. Hierbij zal ook
afgeweken worden van de voorstellen in het groenbeheerplan qua toe te passen beheergroep per functioneel gebied.
In het buitengebied zullen bermen één keer geklepeld worden, met uitzondering van die locaties waar de verkeersveiligheid in het gedrang
komt door onoverzichtelijk groen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Voor het onderhoud aan het groen zijn binnen het thema openbare ruimte en verkeer de volgende bedragen beschikbaar:
                                                                                                     (bedragen x € 1.000)
                                                                     2015         2016         2017         2018
 In begroting opgenomen:
 Regulier onderhoud groen                                             910          910          910           910
 In plan opgenomen:
 Regulier onderhoud                                                 1.315        1.315        1.315         1.315
Gebouwen en sportaccommodaties
Doel
Gemeentelijk vastgoed wordt gereduceerd
Beleidskader
Het beleidskader voor vastgoed is vastgelegd in het Meerjarig Onderhoudplan (MOP) 2011-2014. Verder is het uitvoeringprogramma 2013-
2022 actueel.
In 2015 zal een nieuw integraal beleid worden vastgesteld voor accommodaties, vastgoed, sport e.d, gericht op het reduceren van
gemeentelijk vastgoed en accommodaties. Dit nieuwe beleid is noodzakelijk om de volgende taakstellende bezuinigingen te realiseren.
2015               660.000
2016               800.000
2017             1.100.000
2018             1.600.000
Om deze ombuiging te realiseren wordt gedacht aan de volgende maatregelen:
    1.   Onderhoudsniveau terugbrengen tot het minimum (niveau 4 volgens NEN 2767). Hierbij ontstaat geen kapitaalvernietiging. Van het
         huidige bestand aan vastgoed zal het achterstallig onderhoud toenemen. De komende jaren zal fors worden ingezet om het
         vastgoedbestand versneld af te bouwen. Indien de aard en de omvang van het achterstallig onderhoud hiertoe aanleiding geeft
         kunnen aanvullend incidentele middelen beschikbaar worden gesteld om de achterstanden weg te werken.
    2.   Accommodaties en/of sportvelden met een bezettingsgraad van minder dan 50% worden uit het gemeentelijk
         onderhoudsprogramma gehaald in 2015. Deze accommodaties en/of sportvelden worden verkocht, afgebroken en/of voor ander
         gebruik ingezet.
    3.   Bij onderhoud van de overige “noodzakelijke” accommodaties en/of sportvelden heeft de vereniging (samenleving) de keuze om het
         onderhoud zelf uit te voeren voor 40% van de kosten die de gemeente nu besteedt aan onderhoud van de betreffende
         accommodatie en/of sportveld. Als de vereniging (samenleving) hier niet voor kiest, blijft het onderhoud bij de gemeente.
    4.   Bij keuze voor de “noodzakelijke” accommodaties en/of sportvelden bepaalt de markt potentie welke accommodaties en/of
         sportvelden als eerste in de verkoop worden gebracht. Dit betekent dat die accommodaties en/of sportvelden die geld kunnen
         generen in de verkoop worden gebracht. Ook de ontwikkelmogelijkheden van een accommodatie en/of sportveld zal hierbij
         betrokken worden.
    5.   Bij de “noodzakelijke” accommodaties en/of sportvelden zullen investeringen gedaan worden om het voor verenigi ngen
         (samenleving) aantrekkelijk te maken om de krachten te bundelen. Bijv. het aanleggen van gezamenlijk te gebruiken
         kunstgrasvelden of ervoor zorgen dat de energiekosten kunnen verminderen. Deze investeringen worden gedekt uit de boekwinst
         Essent.
    6.   Oplossingen zullen gezocht worden in het bundelen van accommodaties binnen de kernen en over de kernen heen om te komen tot
         multifunctioneel gebruik.
    7.   De raad wordt gevraagd om een duidelijk standpunt in te nemen op de vraag of het eerdere raadsbesluit tot nieuwbouw Ellenhof
         alsnog moet worden herzien. Dit in relatie met het voorgestelde gewijzigde beleid t.a.v. accommodaties en vastgoed.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Voor het onderhoud aan vastgoed zijn binnen het begroting de volgende bedragen beschikbaar:
                                                                                                       (bedragen x 1.000)
                                                                     2015         2016         2017         2018
 In begroting opgenomen:
 Regulier onderhoud                                                   700          700        1.100         1.100
 Vanuit de voorziening                                                400          400
                                                                      85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>##.D. Financiering
Paragraaf Financiering
Algemeen
De wet Financiering Decentrale Overheden verplicht tot het opstellen van een paragraaf financiering. Het doel van deze paragraaf is
informatie te geven over het treasurybeleid en de beheersing van de financiële risico’s. Het beleid voor de treasuryfunctie is vastgelegd in
het treasurystatuut gemeente Leudal 2010 en maakt onderdeel uit van de verordening financieel beheer artikel 212 Gemeentewet. Het
huidige treasurystatuut moet als gevolg van de wetswijziging op het gebied van schatkistbankieren worden aangepast. De gemeenteraad
krijgt in december 2014 een nieuw treasurystatuut aangeboden ter vaststelling
Ontwikkelingen
Interne ontwikkelingen
    1.    Door de invoering van de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof) per 1 januari 2014 hebben het Rijk en de medeoverheden
          een gelijkwaardige inspanningsverplichting om hun begroting binnen de EMU-norm te houden. Dit betekent dat gemeenten meer
          moeten gaan sturen op liquiditeiten en de ruimte voor investeringen wordt beperkt.
          Binnen Leudal wordt op basis van de informatie uit de organisatie een integrale liquiditeitsplanning opgesteld. Bij het doen van
          transacties op de geld- en kapitaalmarkt wordt rekening gehouden met deze liquiditeitsplanning en de rente op de kapitaalmarkt.
          De prognose van het EMU saldo geeft aan dat Leudal de voorgenomen investeringen in 2014 en 2015 niet binnen de EMU-norm
          kan realiseren.
    2.    BNG Vermogensbeheer beheert voor onze gemeente een belegd vermogen van € 37,5 miljoen. Door de ingezette beleidslijn van uw
          gemeenteraad wordt deze beleggingsportefeuille stapsgewijs afgebouwd. Door de invoering van schatkistbankieren per 1 januari
          2014 mogen mutaties in de portefeuille alleen plaatsvinden onder de voorwaarde dat de gemiddelde looptijd van de huidige
          portefeuille niet wijzigt.
          Dit heeft tot gevolg dat de liquide middelen die de komende jaren naar de gemeente vloeien in het kader van de afronding van de
          Essent verkoop (o.a. vrijval beleggingsportefeuille en aflossing van bruglening Enexis) niet herbelegd mogen worden. In plaats
          daarvan worden deze middelen aangewend:
                om de schuldenpositie terug te brengen;
                als intern financieringsmiddel;
                om uit te lenen aan mede overheden;
                om invulling te geven aan schatkistbankieren.
Externe ontwikkelingen
    1.    Voor de begroting 2015 - 2018 wordt een rentepercentage van 3,5% aangehouden. Voor 2015 voorziet het Centraal Planbureau een
          gematigde groei van de Nederlandse economie van 1,25 procent vooral als gevolg van een hogere uitvoer doordat de vraag van
          landen buiten de eurozone groeit. Net als in de rest van Europa is de inflatie laag. Het risico op deflatie blijft aanwezig, maar de
          Europese Centrale Bank is bereid is tot onconventioneel maatregelen om dit tegen te gaan. De arbeidsmarkt reageert vertraagd op
          het economisch herstel. Door de bezuinigingsmaatregelen daalt naar verwachting het overheidstekort waardoor de EMU schuld
          minder hard oploopt dan voorgaande jaren. De verwachting is dat de rente onder invloed van het gematigd economisch herstel gaan
          oplopen.
    2.    Decentrale overheden zijn verplicht haar tegoeden aan te houden in de Nederlandse schatkist. Verder hebben decentrale overheden
          de mogelijkheid om gelden onderling uit te lenen. Door de verplichting tot schatkistbankieren zal de Nederlandse staat minder geld
          hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Voor Leudal betekent dit dat er geen beleggingen meer
          mogen plaatsvinden en dat ‘Essent-portefeuille’ conform vervalkalender afbouwt. De begrote rendementen nemen af. In de
          risicobeheermatrix is opgenomen dat hierdoor een risico ontstaat oplopend naar € 300.000 in 2026.
Risicobeheer
De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van het treasurybeleid zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Valutarisico's
spelen hier niet. Ook bestaat er nog een informatierisico, namelijk het risico dat relevante informatie inzake treasury niet tijdig of volledig
wordt gemeld. Onderstaand staat een samenvatting van het verwachte risicoprofiel.
Koersrisico
Dit is het risico op een daling van de marktwaarde van de financiële activa. Dit risico loopt elke belegger. Omdat onze gemeente de “Essent-
gelden” heeft belegd in obligaties zijn de koersrisico’s op het einde van de looptijd beperkt. Vastrentende waarden garanderen namelijk dat
op de einddatum de nominale waarde wordt uitgekeerd. Als niet voor de einddatum wordt verkocht is er op dit moment geen sprake van
koersverlies. Onze beheerder van de beleggingsportefeuille volgt de ontwikkelingen op de markt nauwlettend en informeert de gemeente
periodiek hierover.
Renterisico’s
Renteschommelingen hebben niet alleen gevolgen voor de rentelasten of renteopbrengsten bij het aantrekken dan wel uitzetten van gelden
maar ook voor de koersen van obligaties. Het beheersen van renterisico’s op korte schuld geschiedt door de kasgeldlimiet en op
langlopende schulden door de renterisiconorm.
a) Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet is een percentage van de omzet van de gemeente dat de ruimte voor korte financiering aangeeft en heeft betrekking op
leningen met een looptijd van maximaal één jaar. De limiet bedraagt maximaal 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar.
Wanneer de vlottende schuld de norm herhaaldelijk overschrijdt moet er worden geconsolideerd. Dit betekent dat de kortlopende schuld
moet worden omgezet naar langlopende schuld. De overschrijding van de kasgeldlimiet en de liquiditeiten prognose noodzaken de
                                                                         86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>gemeente om in het
3e kwartaal 2014 in haar financieringsbehoefte te voorzien. In overleg met BNG Vermogensbeheer wordt bekeken op welke wijze onze
gemeente hierin het beste kan voorzien. Dit kan door het afsluiten van een vaste geldlening, het versneld verkopen van (een gedeelte van)
de beleggingsportefeuille of een combinatie hiervan.
(bedragen x € 1.000)
                                                                     3e kw          4e kw            1e kw           2e kw
Omschrijving
                                                                      2013           2013              2014           2014
kasgeldlimiet
begrotingstotaal per 1 januari                                      68.341         68.341           69.140          69.140
limiet percentage                                                   8,50%           8,50%            8,50%           8,50%
normbedrag                                                           5.809           5.809            5.877           5.877
netto vlottende positie
vlottende schuld                                                     6.665           4.305          11.147          10.550
vlottende middelen                                                     - 17            - 23             - 24            - 82
netto saldo                                                          6.648           4.282          11.122          10.468
onder - / overschrijding normbedrag                                                  1.527
onderschrijding kasgeldlimiet
overschrijding kasgeldlimiet                                           839                            5.245           4.591
b) Renterisiconorm
Deze norm geeft het kader om tot een zodanige opbouw van de leningenportefeuille te komen dat het renterisico door renteaanpassing en
herfinanciering van leningen in voldoende mate wordt beperkt. Renteaanpassing doet zich voor als de geldgever het lening percentage
gedurende de looptijd herziet. Van herfinanciering is sprake als een vervangende lening wordt aangetrokken om te voldoen aan de
aflossingsverplichtingen van bestaande leningen. Bij een gelijkmatige opbouw zal ook het renterisico over de vaste schuld in de tijd
gelijkmatig zijn verspreid. Op grond van de renterisiconorm mag maximaal 20% van het begrotingstotaal bij de realisatie niet worden
overschreden.
(bedragen x € 1.000)
renterisico                                                           2015           2016              2017           2018
begrotingstotaal per 1 januari                                      66.613         65.456           65.158          64.804
norm percentage                                                       20%             20%              20%             20%
renterisiconorm                                                     13.323         13.091           13.032          12.960
rente herziening                                                          0               0                0               0
aflossingen                                                          5.526           5.471            5.471           5.295
renterisico                                                          5.526           5.471            5.471           5.295
onder - / overschrijding normbedrag
onderschrijding renterisiconorm                                      7.797           7.620            7.561           7.655
overschrijding renterisiconorm
Gemeentefinanciering
Dit onderdeel geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringspositie van onze gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte
van de gemeente. De ontwikkeling van de financieringspositie is bepalend voor de leningenportefeuille.
Financieringspositie
Bij de aanvang van het begrotingsjaar 2015 verwachten wij een theoretisch financieringstekort van afgerond € 19 miljoen. Ten minste als
alle voor de meerjarenraming opgenomen investeringen voor genoemde datum daadwerkelijk worden gerealiseerd. Dit betekent dat het
beschikbare vermogen (reserves en voorzieningen; geldleningen) lager is dan de vaste activa. Het hebben van een tekort leidt ertoe dat de
noodzaak tot financiering met rentedragend vreemd vermogen wordt vergroot.
(bedragen x € 1.000)
financieringspositie per 1 januari                            2015             2016              2017             2018
activa
vaste activa                                               147.344          147.296           139.210          131.098
grondexploitaties                                             5.064            4.133             3.698            3.246
saldo                                                      152.408          151.429           142.908          134.344
passiva
reserves en voorzieningen                                  - 65.949         - 61.450          - 58.864         - 57.157
langlopende leningen                                       - 67.764         - 62.238          - 56.767         - 51.296
saldo                                                    - 133.713        - 123.688         - 115.631        - 108.453
financieringssaldo
tekort = plus en overschot = min                             18.695           27.742            27.277           25.891
Wanneer het financieringstekort de kasgeldlimiet overschrijdt moet de gemeente voorzien in vaste financiering.
Leningenportefeuille
                                                                       87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Dit overzicht geeft inzicht in de samenstelling, de grootte en de rentegevoeligheid van de opgenomen leningen.
bedragen x € 1.000)
 leningenportefeuille per 1 januari                             2015              2016             2017             2018
 vaste geldleningen                                         - 67.764          - 62.238        - 56.767         - 51.296
 af: reguliere aflossingen                                     5.526              5.471           5.471            5.295
 vervroegde aflossingen
 saldo                                                      - 62.238          - 56.767          -51.296        - 46.001
 gemiddeld rentepercentage geldleningen                       4,29%              4,28%           4,27%            4,26%
Relatiebeheer
Gemeente Leudal heeft de BNG als huisbankier. Nagenoeg alle financiële transacties worden bij deze bank afgewikkeld via de
concernrekening. Daarnaast heeft de gemeente een rekening-courantovereenkomst met de Rabobank Maas en Leudal. Eind 2013 is een
schatkistrekening geopend om dagelijks de rekeningensaldi bij de BNG en Rabo af te kunnen romen.
Beleggingsportefeuille
De verkoopopbrengst van de Essent-aandelen groot € 40 miljoen werd rentedragend uitgezet. Het beheer van de beleggingsportefeuille is
neergelegd bij BNG Vermogensbeheer. Het spreekt voor zich dat daarbij de wettelijke normen en kaders worden gerespecteerd. De raad
wordt periodiek geïnformeerd over de obligatieportefeuille.
Emu saldo
In de wet Hof zijn de Europese normen verankerd voor de hoogte - en de jaarlijkse groei van de overheidsschuld. De decentrale overheden
leveren een gelijkwaardige bijdrage aan het naleven van de EMU-normen. Bestuurlijk is afgesproken de komende jaren geen sanctie toe te
passen bij blijvende overschrijding van de norm. Gemeenten krijgen een individuele referentiewaarde voor het EMU-tekort in een jaar. Voor
het sturen op de ontwikkeling van de gemeenteschuld luidt het devies: Let bij het opstellen van de begroting op de ontwikkeling van de
hoogte van uw gemeenteschuld. Te hoge schulden zijn slecht voor de financiële gezondheid van de gemeenten. Pas als het plafond voor
het EMU-tekort van de gezamenlijke gemeenten wordt overschreden kan de individuele referentie waarde een rol gaan spelen.
In onderstaande tabel geeft inzicht in het EMU-saldo 2014 – 2016
(bedragen x € 1.000)
       EMU saldo                                                                2014              2015             2016
                                                                  volgens             volgens          volgens
       omschrijving                                               bijgestelde         begroting        meerjaren
                                                                  realisatie/raming 2015               begroting 2015
       Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan / onttrekking uit
 1 +/- reserves [artikel 17c BBV]                                             - 4.611          - 3.881          - 2.809
       [positief saldo = plus en negatief saldo = min]
 2
       Afschrijvingen ten laste van de exploitatie                              7.168            5.817            4.969
 +
 3     Bruto dotaties aan voorzie ningen ten laste van de
 +     exploitatie                                                              3.142            3.143            3.158
 4     Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de
                                                                              15.088             8.569            4.046
 -     balans worden geactiveerd.
       Bijdragen van andere overheden, de Europese Unie
 5
       en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord                 1.059              718            4.666
 +     en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4
       Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste
 6
       activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op de
 +
       exploitatie verantwoord.
       Aankoop van grond en uitgaven aan bouw-, woonrijp
 7
       maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op
 -
       de exploitatie staan).
 8     Baten bouwgrondexploitatie voorzover transacties
 +     niet op de exploitatie verantwoord.
 9     Lasten op de balanspost voorzieningen voorzover
                                                                                4.082            3.757            3.273
 -     deze transacties met derden betreffen.
 10 Lasten i.v.m. transacties met derden t.l.v. reserves,
 -     die niet vallen onder één van bovenstaande posten.
 11 Verkoop van effecten
       Gaat u effecten verkopen: ja / nee                                         nee              nee              nee
 -     Zo, ja wat is de verwachte boekwinst op de exploitatie
       berekend emu -saldo                                                  - 12.412           - 6.529            2.665
       Emu referentie waarde gemeente Leudal [Emu-
                                                                              - 2.574          - 2.574          - 2.574
       norm]
       Negatief bedrag is overschrijding - en positief bedrag is
       onderschrijding van de Emu-norm                                        - 9.838          - 3.955            5.239
##.E. Bedrijfsvoering
Algemeen
Aan overheden worden tegenwoordig steeds meer eisen gesteld. De burger verwacht van de gemeente dat deze rechtmatig handelt,
betrouwbaar, transparant, doelmatig, doeltreffend is en anticipeert en inspeelt op de maatschappelijke ontwikkelingen en wensen van de
                                                                        88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>burger. En dat betekent nogal wat voor onze manier van werken. De bedrijfsvoering wordt daarbij meer extern gericht (van “buiten” naar
“binnen” kijkend).
Het beleid van de gemeente voor deze paragraaf is vastgelegd in de beleidsnotities:
        Visie Leudal 2016
        Strategische visie 2020 leven in Leudal
        Visiedocument dienstverlening van de gemeente Leudal, bepaling van de streeforganisatie
        O & F rapport Vitaal Leudal
Waar staat Leudal in 2016. Leudal 2016 is een klantgestuurde, proactieve en toekomstbestendige gemeente waar bewoners, bedrijven en
instellingen graag een beroep op doen en mee in gesprek zijn. Een betrouwbare en bevlogen organisatie die actief betrokken is bij de
Leudalse gemeenschap. We zijn gericht op de klantvraag en het nemen/ondersteunen van initiatieven voor ontwikkelingen in onze
gemeente. Door onze eigen kwaliteiten maximaal te benutten en in te zetten, leveren we een hoge kwaliteit van diensten en producten.
In het verleden (2010) heeft de raad de organisatie een taakstelling op personeelskosten opgelegd oplopend naar ruim 14%. In totaal ging
het om een bedrag van € 2.172.500. De opgelegde taakstellingen t/m 2014 zijn gehaald.
O & F rapport Vitaal Leudal
De vertaling van de strategische visie is uitgewerkt in het O & F plan Vitaal Leudal. In dit plan is aangegeven dat Leudal de gemeentelijke
organisatie wil ontwikkelen naar een netwerkorganisatie waarbij wordt ingezet op veranderingen/verbeteringen in processen, aansturing en
leiderschap, structuur en formatie, cultuur (houding/gedrag) en systemen. Voor de primaire processen heeft Leudal de visie op het
hoofdproces opgesteld. De wijzigingen in de procesgerichte werkwijze leiden tot een nieuwe organisatiestructuur met vijf afdelingen:
Klantcentrum, Expertise en beheer, Beleid en samenwerking, Servicecentrum en Dienstencentrum.
Het organisatie ontwikkeltraject wordt verder uitgewerkt via drie sporen:
      Investeren in medewerkers
         De ontwikkelingen waar Leudal voor staat stelt hoge eisen aan de ambtelijke organisatie. De organisatie zal steeds meer deel gaan
         uitmaken van verschillende netwerken en daarin ook op verschillende manieren in opereren. Soms zijn we leverancier van
         producten en diensten, soms regisseur, soms controleur en soms zullen we samen met de inwoners op zoek gaan naar oplossingen
         voor de vraagstukken die er zijn in Leudal. Deze andere manier van werken vraagt ook om een andere organisatie. Door
         ontwikkelingen als digitalisering, werken met andere taken en rollen en werken met minder middelen moeten wij onze werkwijze
         aanpassen. Dit doet een groot beroep op de competenties en het meegroeivermogen van onze medewerkers. Deze andere manier
         van werken gaat ook gepaard met een noodzakelijke verandering van cultuur, houding en gedrag Het is daarom noodzakelijk te
         investeren in medewerkers die een plaats kunnen krijgen in de nieuwe toekomstbestendige organisatie, maar ook in medewerkers
         voor wie geen passende plek binnen de organisatie is. Dat alle medewerkers een toekomstperspectief hebben; hetzij binnen
         (plaatsingsproces) hetzij buiten de organisatie (invullen van Werk naar Werk trajecten)
                                         Budget in
         fase                                        resultaten
                                         euro's
                                                           Gap-Analyse
                                                           Talentenscans en loopbaanbegeleiding
         Fase1 in uitvoering                   80.000
                                                           Samenwerking in de regio
                                                           opleiding
                                                           Talentenscans en loopbaanbegeleiding
                                                           Samenwerking in de regio.
         Fase 2 nog opstarten                 475.000
                                                           Van werk naar werk.
                                                           opleiding
                                                           Talentenscans en loopbaanbegeleiding
                                                           Samenwerking in de regio.
         Fase 3 nog opstarten                 495.000
                                                           Van werk naar werk.
                                                           opleiding
         totaal                             1.050.000
      externe dienstverlening
De verschillende verbeterslagen richting externe dienstverlening worden opgehangen aan het project digitaal (zaakgericht werken). De
introductie van deze zaakgerichte werkwijze levert de volgende voordelen op:
 Integrale Dienstverlening                                        Efficiënte bedrijfsvoering
      Vereenvoudigde werkwijze zodat de klant sneller
                                                                        Inzicht in werkvoorraad.
          geholpen kan worden en het proces duidelijker is.
                                                                        Efficiëntere en snellere werkwijze door parallelle
      Integrale werkwijze waarbij de vraag van de klant
                                                                          uitvoering van werkzaamheden.
          centraal staat.
                                                                        Dossiers zijn centraal en voor iedere medewerker
      De statusinformatie wordt voor de klant zichtbaar
                                                                          vindbaar.
          (24/7) en direct opvraagbaar.
                                                                        Kostenreductie.
      Informatie is volledig, juist en actueel
                                                                        Hogere productiviteit.
      Mogelijkheid om digitale producten aan te vragen.
Daarnaast biedt deze werkwijze voordelen op het gebied van rechtmatigheid, door het vergroten van transparantie en verantwoording op
zaakniveau. De verbetering van onze externe dienstverlening wordt fasegewijs vormgegeven.
                                                                        89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>                      Budget in
fase                                 resultaten
                      euo's
Fase1                                       Voorbereiding blauwdruk project digitaal zaakgericht werken.
                            150.000
Reeds gerealiseerd                          Samen met Weert en Nederweert aanschaffen van centrale, technische voorzieningen.
                                            Realisatie van een aantal technische voorzieningen.
Fase 2 in                                   Starten met het beschrijven van de processen Uitrol zaakgerichte werkwijze en nazorg ten
                            300.000
uitvoering                                   aanzien van enkele processen
                                          
                                           Verder gevolg geven aan het beschrijven van de overige processen Uitrol van de zaakgerichte
Fase 3 Nog                                   werkwijze en nazorg van deze processen
opstarten                   450.000        Oplevering van het project digitaal zaakgericht werken
                                           Inhaalslag in digitalisering van analoge archieven.
Fase 4 nog                                 Inhaalslag in digitalisering van analoge archieven noodzakelijk om volledig digitaal te kunnen
opstarten                   290.000          werken.
totaal                    1.190.000
      interne dienstverlening en regionale samenwerking
Interne dienstverlening stelt medewerkers, collegeleden en griffie in staat om hun werk te doen. Hiermee is de interne dienstverlening,
weliswaar indirect, essentieel voor een goede dienstverlening aan de burger.
De opgave voor de gemeente Leudal is om met minder mensen en middelen op een zo efficiënt mogelijke wijze haar resultaten te bereiken.
Om aan deze uitdaging uitvoering te geven, wordt ingezet op de volgende zaken:
      Inrichten van een Servicecentrum voor de interne dienstverlening;
      Samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering met de gemeenten Roermond, Nederweert en Weert;
      Digitalisering en waar mogelijk automatisering van de P&O aangelegenheden en de personeels- en salarisadministratie (eHRM)
                Budget in
fase                       resultaten
                euro's
                                In regionaal verband aanschaffen van een nieuw eHRM systeem.
                                Inrichting van het servicecentrum door diverse producten op het gebied van ICT, facilitaire zaken en
                                  gebouwenbeheer bij het gedigitaliseerde systeem van het centrum onder te brengen.
Fase1 in
                   150.000      Zorgen voor een goede bemensing van het servicecentrum waarbij door het efficiënter werken capaciteit
uitvoering
                                  wordt vrijgespeeld.
                                Verder uitwerken van een aantal regionale samenwerkingsonderwerpen. Wanneer daadwerkelijk wordt
                                  overgegaan tot samenwerking worden separate voorstellen ingebracht.
                                Verdere inrichting van het servicecentrumdoor steeds meer producten op het gebied van archief,
                                  communicatie, inkoop van kleine leveringen en diensten en advisering op het gebied van P&O en financien
                                  bij het digitaliseerde systeem van het centrum onder te brengen.
Fase 2 nog
                   210.000      Verder uitwerken en realiseren van een aantal regionale samenwerkingsonderwerpen. Wanneer
opstarten                         daadwerkelijk wordt overgegaan tot samenwerking worden separate voorstellen ingebracht.
                                Besluitvorming over samenwerking op een aantal terreinen met ICT, BGT, inkoop etc met regio
                                  gemeenten dit vanwege schaalvoordelen en vermindering van de kwetsbaarheid.
totaal             360.000
Na afloop van elke fase wordt met uw bestuur gedeeld of beoogde resultaten behaald zijn, of bijsturing nodig is en wordt toestemming en
budget gevraagd voor de volgende fase.
Verder worden stappen gezet om samenwerking te intensiveren. Door de schaalvoordelen worden ook efficiëntievoordelen verwacht. Zo
zijn door de samenwerking met BsGW de belastingtaken van de gemeente uitbesteed. Met omliggende gemeenten wordt samengewerkt op
het terrein van verzekeringen, inkoop, HRM, GEO/ BGT (Basiskaart Grootschalige Topografie), BRP, financiën, digitaal zaakgericht werken,
mobiliteit, s ubsidieverwerving, belasting (accountmanagment) en ICT.
Bedrijfsvoering op het gebied van
Huisvesting
In de zomer van 2011 zijn alle medewerkers van de gemeente ondergebracht in het nieuwe gemeentehuis aan het Leudalplein 1 in
Heythuysen. Hier wordt gewerkt volgens het flexibel huisvestingsconcept. Medewerkers hebben geen vaste plaats meer. Zij kiezen
afhankelijk van het werk wat gedaan wordt een werkplek uit. Dit betekent veel meer informele contacten tussen de medewerkers hetgeen
het integraal werken bevordert. Door het verminderen van het aantal medewerkers gaat ruimte in het gemeentehuis ontstaan. Van de
voormalige gemeentehuizen staan de locaties in Heythuysen (WIZ-locatie bij voormalige Rabobank) en Hunsel nog in de verkoop.
Informatievoorziening en ICT
De komende jaren gaat het erom het ambitieniveau dat Leudal heeft op het vlak van dienstverlening en administratieve lastenverlichting met
behulp van een slimme inzet van informatievoorziening en ICT te realiseren en te komen tot een eigentijdse klantgestuurde e-Leudal. We
gaan werken aan een stabiele, veilige en flexibele informatiehuishouding gebaseerd op de landelijke referentiearchitectuur en
ondersteunend aan de werkprocessen. Kenmerkend voor een succesvolle e-gemeente is:
       Samenhang, eilanden en losse deeloplossingen worden met elkaar verbonden om integrale digitale diensten te kunnen leveren;
       Gegevens worden eenmalig vastgelegd en meervoudig (gemeenschappelijk) gebruikt;
       Er wordt aangesloten op landelijke voorzieningen;
       Processen worden op elkaar afgestemd;
       De beveiliging van informatie tegen verlies en oneigenlijk gebruik is adequaat en op orde.
Personeel en organisatie
In het kader van de organisatieontwikkeling “Vitaal Leudal” gaat een plaatsingsproces plaatsvinden met als doelstelling de juiste man/vrouw
                                                                        90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>op de juiste plek. Competentiemanagement en een nieuwe gesprekscyclus wordt ingevoerd zodat nog beter gestuurd kan worden op
aanwezige talenten die Leudal heeft. Van belang is dat medewerkers duurzaam inzetbaar zijn. Mobiliteit is hierbij een belangrijk speerpunt.
Tevens is aandacht voor het realiseren van een evenwichtige leeftijdsopbouw, waarbij het voor de toekomst van belang is om jongeren te
binden aan onze organisatie en kennis te borgen. Een E-HRM systeem wordt geïmplementeerd waarbij aandacht is voor het efficiënt en
digitaal inrichten van P&O-processen. Daarnaast wordt met ingang van 1-1-2015 de werkkostenregeling ingevoerd.
Monitoring P-ombuigingen
Bij de begroting 2010 heeft de gemeenteraad de organisatie een taakstellende ombuiging op de p-budgetten opgelegd, oplopend van 2% in
2011 naar 10% in 2014. Via amendement is in 2014 een extra taakstelling van 2,5% opgelegd en bij de kadernota 2013-2016 is nog een
aanvullende taakstelling opgelegd oplopend van 0,7% naar 2%. De totale P-ombuiging komt daarmee op 14,5%.
(Bedragen x € 1.000)
P-ombuiging                           Raming     Raming       Raming       Raming       Raming      Raming
per 1-7-2014                             2014        2015         2016        2017          2018        2019
Totaal P-taakstelling            - 1.973           - 2.073      - 2.173     - 2.173      - 2.173      - 2.173
Gerealiseerd P taakstelling            - 1.594     - 1.716      - 1.856     - 1.873      - 1.941      - 2.008
Resteert om te buigen                    - 379       - 357        - 315       - 299         - 231       - 164
Communicatie
De wens is om informatie meer en meer digitaal beschikbaar te stellen. Aan het digitaal publiceren worden strenge gesteld. Om hieraan te
voldoen heeft gemeente Leudal zich aangesloten bij de Gemeenschappelijke Voorziening Officiële Publicaties (GVOP). Met deze
voorziening kunnen gemeenten, provincies en waterschappen hun regelgeving bekendmaken in een eigen elektronisch blad. Dit blad staat
op www.officielebekendmakingen.nl. Om de gewenning soepel te laten verlopen vond in 2014 een uitgebreide communicatiecampagne
plaats en werden publicaties in het Leudal Nieuws geleidelijk afgebouwd.
Financieel beheer
       Nieuwe programmabegroting
Leudal heeft ervoor gekozen om de begroting 2015 op een nieuwe manier in te vullen. Er zijn nieuwe programma's met daaronder thema's
gekomen. Deze programma's en thema's sluiten beter aan bij de ontwikkelingen die op dit moment spelen in de maatschappij. Ook is er een
betere aansluiting bij de organisatieontwikkeling. Verder is ervoor gekozen om alle onderdelen waar Leudal geld aan besteed mee te nemen
in het keuze proces. Om de begroting sluitend te krijgen is gewerkt met de Zero Based Budgetting (ZBB) methode. Bij ZBB wordt gezocht
naar een nieuwe balans tussen beleid (taken), bedrijfsvoering (taakuitvoering) en middelen (financiën). Tot slot is er een begrotings app
aangekocht die ervoor zorgt dat de informatie van de begroting op hoofdlijnen digitaal beschikbaar is voor de raad en voor alle inwoners van
Leudal.
       Decentralisaties
Vanaf 2015 draagt de gemeente de verantwoordelijkheid voor beleid en uitvoering van de drie gedecentraliseerde taken op het gebied van
jeugd, zorg en participatie. Deze taakoverdracht gaat gepaard met grote en in tijd oplopende budgetkortingen.
       Vennootschapsbelasting
Per 2016 moeten gemeenten vennootschapsbelasting (Vpb) gaan betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. In
2015 moet de impact van deze maatregel voor onze administratie inzichtelijk worden gemaakt. Hierbij moet gedacht worden aan activiteiten
zoals:
       vastgoed (verhuur onroerend goed, exploitatie begraafplaatsen, exploitatie kermissen en mar kten, grondexploitaties, verkoop
         snippergroen);
        afvalverwerking en inzamelen bedrijfsafval;
        gemeentelijk vervoersbedrijf;
        gelegenheid geven tot sportbeoefening;
        exploitatie bibliotheek etc.
       Kostentoerekening
De toerekening van de organisatiekosten aan producten is geraamd op basis van de doorbelasting die in de meerjarenbegroting 2014-2017
is opgenomen. De doorbelasting vindt plaats op basis van de geraamde uren en een vooraf bepaald tarief. Afhankelijk van de voortgang
van het O&F rapport Vitaal Leudal zal in 2015 de toerekening worden geactualiseerd op basis van de nieuwe organisatiestructuur.
       Inkoop
Het inkoopbeleid is met de omliggende gemeenten Roermond, Nederweert en Weert aangepast aan de nieuwe Aanbestedingswet die 1
april 2014 in werking is getreden. Door het inkoopbeleid op elkaar af te stemmen hopen de gemeenten het regionale MKB tegemoet te
komen in de administratieve lasten door eenduidige regels te stellen. Verder is er in het inkoopbeleid nadrukkelijk aandacht besteed aan
actuele politieke en maatschappelijke thema’s, zoals de positie van het MKB, duurzaamheid en social return. Om het beleid beter te kunnen
opvolgen, is bepaald dat alle inkopen vanaf € 3.500,00 dienen te worden geregistreerd. Dit heeft tot doel een inkoop/aanbestedingsregister
bij te houden. Met dit register kunnen overzichten worden gemaakt voor in- en externe controle en wordt inzicht geboden.
Wat mag het kosten?
                                                                       91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>                                                                                                        ( Bedragen x € 1.000)
                                            Realisatie     Raming       Raming      Raming       Raming      Raming
Begroting incl. kadernota
                                                  2013        2014          2015        2016         2017        2018
5.200.1000 hkp Huisvesting                         867          857          845         833          823         812
5.200.2000 hkp ICT                               1.723        2.026        2.298       2.351        2.330       2.169
5.200.3000 hkp Facilitaire zaken                   476          490          487         486          486         486
5.300.4000 hkp P&O kosten                          468        1.005        1.063       1.063        1.063       1.063
5.300.0000 Organisatie-eenheden
inclusief griffie
- Loonsom                                       12.527       12.283      12.517       12.517      12.517       12.517
- Overige kosten                                 1.142        1.343          852         761          734         724
totaal                                          17.203       18.004      18.062       18.011      17.953       17.771
+ = nadeel      - = voordeel
##.F. Verbonden partijen
Algemeen
De uitvoering van een aantal gemeentelijke taken is overdragen aan verbonden partijen. De gemeente blijft verantwoordelijk, maar voert de
taken niet zelf meer uit. Voorbeelden zijn het onderbrengen van taken in de gemeenschappelijke regelingen (hierna GR). Andere verbonden
partijen van de gemeente zijn vennootschappen waarin Leudal ook aandeelhouder is (o.a. Enexis, Attero, BNG). Daarnaast participeert
Leudal in samenwerkingsverbanden (o.a. SML en Hoge Dunk) die vanuit hun aard en werkgebied een nauwe relatie hebben met de
gemeente, ook dit zijn verbonden partijen.
Verbonden partijen zijn rechtspersonen waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Hierbij kan onderscheid worden
gemaakt tussen deelnemingen door de gemeente in publiekrechtelijke samenwerkingsorganisaties (gemeenschappelijke regelingen) en
privaatrechtelijke samenwerkingsorganisaties (N.V.’s, B.V.’s, stichtingen etc.).
Een bestuurlijk belang bestaat als de gemeente enige zeggenschap kan uitoefenen via een bestuurszetel of stemrecht.
Een financieel belang houdt in dat:
      de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij;
      financiële problemen bij de verbonden partij kunnen worden verhaald op de gemeente;
      de door de gemeente verstrekte geldleningen die niet door derden zijn gegarandeerd en waarbij de gemeente haar geld kwijt is als
        de verbonden partij de lening niet kan terugbetalen.
Het beleid is vastgelegd in de nota verbonden partijen (2011). De nota heeft tot doel kaders en handvaten te bieden in de samenwerking
met verbonden partijen. In de strategische visie heeft de raad uitgesproken dat de gemeente in samenspraak en in samenwerking met
bewoners en bedrijven, met de regio en de provincie, de kansen die zich in Leudal voordoen wil benutten. De strategische visie is tot stand
gekomen door overleg met de (buur)gemeenten en de oriëntatie van het college op regionale samenwerking.
Hieronder volgt een overzicht van alle verbonden partijen. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar het bijlagenboek.
OVERZICHT VERBONDEN PARTIJEN
 Naam                                                                            Plaats
 GR; Veiligheidsregio Limburg Noord (incl. Brandweerdistrict Weert)              Venlo
 GR Maasland                                                                     Haelen
 Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW)                         Roermond
 GR Gemeente Venlo (internationale zaken)                                        Venlo
 Openbaar Lichaam D-NL Grenspark Maas-Swalm-Nette
                                                                                 Roermond
 Samenwerking Midden-Limburg                                                     Maastricht
 KEYPORT 2020                                                                    Roermond
                                                                      92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>IJzeren Rijn                                                                        Venlo
Leisure Port                                                                        Venlo
Euregio Rijn-Maas-Noord                                                             Munchengladbach
GR Gemeente Venlo (internationale zaken)                                            Venlo
Enexis Holding BV                                                                   Den Bosch
CBL Vennootschap BV                                                                 Den Bosch
Vordering op Enexis BV                                                              Den Bosch
Ontwikkelingsmaat-schappij Midden-Lim-burg BV (OML)                                 Roermond
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)                                                    Den Haag
Routebureau Noord- en Midden-Limburg                                                Venlo
##.G. Grondbeleid
 Grondbeleid is geen doel maar een middel dat in Leudal wordt ingezet om uitbreidingen van woningbouwplannen en bedrijventerreinen te
realiseren.
Door economische en demografische ontwikkelingen is er nauwelijks nog behoefte aan uitbreidingsplannen. Integendeel, de gemeente
Leudal heeft teveel bouwplannen en dient het aantal te beperken. Per kern moet een afweging worden gemaakt.
Ook ligt er geen doelstelling meer om bedrijventerreinen en/of uitbreidingen te ontwikkelen, met uitzondering wat nu in procedure is.
Het instrument van grondbeleid wordt steeds minder toegepast. Bovendien is het een trend dat door veranderende omstandigheden
ontwikkelingen kleinschaliger zijn en het toegepast grondbeleid minder actief en meer passief is.
De verschuiving naar een passief faciliterend grondbeleid betekent dat de gemeente de bouwinitiatieven over laat aan private partijen en het
ruimtelijk beleid aanstuurt via samenwerkingsovereenkomsten of via het publiekrechtelijke instrumentarium. De gemeente loopt daardoor
minder risico’s.
De noodzaak om een actief grondbeleid te voeren is ook minder omdat door diverse ontwikkelingen zoals economische omstandigheden en
de krimp, vraaggericht gebouwd wordt in plaats aanbodgericht.
Met de instrumenten die de Nota Grondbeleid van de gemeente Leudal biedt is het mogelijk om op ontwikkelingen in te spelen.
De belangrijkste beleidsregels van de gemeentelijke Nota Grondbeleid maken onderdeel uit van deze paragraaf.
      Grondbeleid
De gemeente kiest voor een actief/faciliterend grondbeleid. Dit houdt in dat:
       de gemeente actief beleid voert om regie te nemen wanneer dat kan en nodig is;
       de gemeente faciliterend grondbeleid voert wanneer het initiatief van de markt komt en regie niet nodig is;
       een combinatie van actief en faciliterend beleid uitoefent als dat past in een beoogde gebiedsontwikkeling;
       besluiten van de raad en B&W met betrekking tot planontwikkeling worden getoetst aan het raadsbesluit van 31 augustus 2010:
        ‘Prioritering woningbouwplannen Leudal 2010” of de meest recente actualisatie hiervan (prognose 2013 en planlijst 1-1-2014).
        Daarnaast is een nieuwe regionale woonvisie in voorbereiding, de Structuurvisie Wonen, Zorg en Woonomgeving Midden-Limburg.
        Deze structuurvisie geeft richting aan de wijze waarop het aantal woningbouwplannen moet worden afgestemd op de veranderende
        c.q. afnemende behoefte.
      Grondprijsbeleid woningbouw en bedrijventerreinen
      Jaarlijks worden door het College van B&W de grondprijzen voor verschillende functies opnieuw vastgesteld en/of aangepast aan de
        marktontwikkelingen, op basis van de residuele methode. De raad wordt achteraf in kennis gesteld van de aanpassingen.
      Voor incidentele ontwikkelingen kunnen B&W een afwijkende grondprijsmethode hanteren.
                                                                       93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>     Uitgiftebeleid reststroken
De verkoop van restgronden/groenstroken heeft de voorkeur boven verhuur/bruikleen, mits voldaan wordt aan de volgende condities:
       er is geen sprake (meer) van een functionele of structurele betekenis;
       er zijn geen kabels en/of leidingen aanwezig;
       bestemmingsplanvoorschriften;
       verkeersveiligheidaspecten;
       verkoop toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen niet in de weg staat/hindert;
       opbrengsten uit verkopen van percelen groter dan 1.000 m², € 1 per m² aanwenden om de boekwaarde te verlagen;
       opbrengsten uit verkopen van percelen kleiner dan 1.000 m² komen ten gunste van de reserve grondexploitaties .
     Verwervingsbeleid
De gemeente kiest ervoor om bij elke in ontwikkeling te brengen locatie op dat moment te kiezen voor een passend verwervingsbeleid,
waarbij zoveel mogelijk wordt gekozen voor verwerving, passend bij een actief/faciliterend grondbeleid.
     De gemeente Leudal hanteert het instrument van onteigening structureel en al vroeg in het onderhandelingsproces als een
        beleidsinstrument. Zodra een bestemmingsplan is vastgesteld, wordt zo nodig aan de hand van een onteigeningsplan een
        onteigeningsbesluit genomen. De onteigening zal al administratief worden ingezet;
     Primaire inzet zal blijven het bereiken van een minnelijke aankoop. Echter, het onteigeningsbesluit dient in eerste instantie als
        drukmiddel en in tweede instantie om tot daadwerkelijke onteigening over te gaan indien van zelfrealisatie geen sprake is en
        minnelijke aankoop is mislukt.
     Kostenverhaal
De inzet van de gemeente Leudal is er op gericht om zo vaak als mogelijk het kostenverhaal via vrijwillige overeenkomsten met een
grondeigenaar (anterieure overeenkomsten) te verzekeren, zodat het vaststellen (gelijk met het bestemmingsplan) van een exploitatieplan,
achterwege kan blijven.
     Herziening
De gemeente Leudal actualiseert jaarlijks alle actieve en niet-actieve grondexploitaties.
     Risicomanagement
De gemeente Leudal voert een actief risicomanagement door:
     de uitgangspunten van de planexploitatie continu te monitoren en zo nodig bij te stellen, zonder dat hiermee de kwaliteit van het plan
        substantieel wordt aangetast. In dat geval is nieuw bestuurlijk draagvlak vereist;
     de onderdelen van de planontwikkeling realistisch in te schatten;
     activiteiten in het planontwikkelingsproces te toetsen aan vastgestelde financiële kaders en het planresultaat te toetsen aan de
        mogelijkheden en onmogelijkheden m.b.t. het weerstandsvermogen van de gemeente.
     Exploitatieresultaten
Prognose van te verwachten resultaten.
Totaal grondexploitaties:
Onderdeel                                       Boekwaarde               Raming             Raming             Raming
Gemeentelijke exploitaties                          6.291.000          4.121.000         11.649.000          1.237.000
                                                                      94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Exploitaties door derden                          146.000            750.000           1.836.000                940.000
Structuurbeelden Haelen-Horn                       74.000         6.663.000 8.793.000                        1.356.000
Voorraad gronden                                  961.000                p.m.               p.m.
                                                7.472.000        11.534.000           22.278.000             3.533.000
Gemeentelijke exploitaties
                                                                  Raming               Raming
Nr     Plan                                 01.01.2015         resterende          resterende Raming eindsaldo
                                                                  uitgaven         inkomsten
       woningbouw
1      Baexem Kapittelstraat                      2.000            288.000            -306.000                 -16.000
2      Baexem Witte Huis                        154.000            117.000            -271.000                       -
3      Haelen De Heisterkes                    -294.000              83.000                  -              -211.000
4      Heibloem Agter Gesselts                  -13.000              13.000                  -                       -
5      Heibloem P. van Donstraat                106.000            230.000            -620.000              -284.000
6      Heythuysen De Bevelanden 1             1.810.000          1.403.000          -3.249.000                 -36.000
7      Heythuysen Walk                          496.000            203.000            -699.000                       -
8      Hunsel Velter                             49.000            206.000            -255.000                       -
       Bedrijven
1      Heythuysen, BT Arenbos                   752.000            380.000          -1.822.000              -690.000
2      Heythuysen, BT Leudalplein               261.000            143.000            -404.000                       -
3      Ittervoort, BT fase IV                 2.935.000          1.040.000          -3.975.000                       -
4      Ittervoort Napoleonsweg                   28.000                    -           -28.000                       -
5      Roggel, uitbreiding BT Laak                5.000              15.000            -20.000                       -
       totaal                                 6.291.000          4.121.000        -11.649.000             -1.237.000
Exploitaties door derden
                                                                                Raming               Raming
                                                                                                                          Raming
Nr          Plan                                        01.01.2015           resterende         resterende
                                                                                                                       eindsaldo
                                                                               uitgaven         inkomsten
            woningbouw
1           Baexem Mariabosch                               51.000                      -            -51.000                    -
            Gelissen Vastgoed bv
2           Ell Steenenbambt                               339.000              295.000             -634.000                    -
            Nieuwe Borg
3           Haelen De Lingst                                 1.000               19.000              -82.000              -62.000
            Meulen Projectontwikkeling
4           Horn Kloppeven                                   -               16.000                  -64.000              -48.000
            BBOM
5           Ittervoort Noord                               398.000               66.000             -464.000                    -
            Nieuwe Borg
6           Neeritter Op den Heuvel                       -279.000               81.000                      -           -198.000
            Nieuwe Borg
7           Roggel Pasveld                                 -21.000               21.000                      -                  -
            Ruimte voor Ruimte Limburg cv
8           Roggel Reppelveld                             -280.000              236.000             -149.000             -193.000
            Woongoed 2-Duizend
            Bedrijven                                                                                                       -
1           Haelen, BT Windmolenbos                          -                          -           -106.000             -106.000
            OML                                                                                                                 -
2           Haelen, BT Zevenellen                          -63.000               16.000             -286.000             -333.000
            OML
                                                           146.000              750.000          -1.836.000              -940.000
Structuurbeelden Haelen-Horn (herontwikkeling Haelen-Horn bv)
                                                                                 Raming               Raming
                                                                                                                           Raming
Nr           Plan                                        01.01.2015           resterende         resterende
                                                                                                                        eindsaldo
                                                                                uitgaven          inkomsten
                                                                 95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre> 1          Discotheek Haelen                                            -            34.000           -99.000            -65.000
 2          Franciscusschool Haelen                            ; -236.000               1.000           -2.000           -237.000
 3          Kerkplein 4, woning Haelen                            -47.000                   -                 -           -47.000
 4          Gemeentehuis Haelen                                    93.000             59.000        -1.015.000           -863.000
 5          Bibliotheek Haelen                                    183.000            685.000        -1.126.000           -258.000
 6          Rooswinkel Horn                                         1.000             54.000           -29.000             26.000
 7          Kerkpad Horn                                            4.000            275.000          -494.000           -215.000
 8          Sportvelden Horn                                       76.000          1.464.000        -5.826.000         -4.286.000
 9          Bethanie Horn                                                -           202.000          -202.000                  -
 10         Algemene bijdrage te betalen                            -              3.889.000                  -         3.889.000
            Bijdrage voor afdekking nieuwbouw
            gemeentehuis
                                                                   74.000          6.663.000        -8.793.000         -2.056.000
Voorraad gronden voor toekomstige woningbouw
                                                 boekwaarde       voorraad grond     boekwaarde per Raming jaar
 Nr.     Plan
                                                  01.01.2015           31.12.2014                 m2 in exploitatie
 1       Haler 3                                     234.000                800 m²              29,30           2015
 2       Heythuysen, de Bevelanden 2                 461.000            92.000 m²                5,00
 3       Hunsel, Brugger                             200.000            40.000 m²                5,00
 4       Neer Wijnbeek III                            66.000                312 m²             211,50           2015
                                                     961.000              149.722²               6,80
      Reserve grondexploitaties
Risico’s van grondexploitaties worden afgedekt door de reserve grondexploitaties.
De reserve bedraagt € 2,5 miljoen en de risico’s zijn als volgt gekwantificeerd.
 a.     Afwaardering naar marktconforme prijzen                                        200.000
 b.     Afzetrisico's als gevolg van marktvertraging                                   320.000
 c.     Risico's op lagere bijdragen van derden                                        210.000
 d.     Debiteurenrisico's                                                             470.000
 e.     Verplichte bijdrage aan de algemene dienst                                     300.000
        Diverse overige risico's (o.a. projecten Nieuwe borg en
 f.                                                                                  1.000.000
        structuurbeelden Haelen-Horn
        Totaal                                                                       2.500.000
      Risico’s
Verwezen wordt naar de risicoparagraaf in deze begroting.
De belangrijkste risico’s zijn:
    a.  Financiële problemen bij projectontwikkelaars (faillissementen Nieuwe Borg, Haegens Vastgoed en financiële problemen bij
        Herontwikkeling Haelen Horn BV)
    b.  Kostendekkendheid van de grote(re) exploitaties: woningbouwplan De Bevelanden Heythuysen en de uitbreiding van het
        bedrijventerrein Ittervoort
    c.  Mogelijke gevolgen voor de woningbouwexploitaties van de nog vast te stellen structuurvisie Wonen, Zorg en Woonomgeving
##.H. Demografische ontwikkelingen
Demografie: Leudal in 2030?
In 2013 is het aantal inwoners in de provincie Limburg sterker afgenomen dan in 2012. De afname bedroeg in 2013 1.900 personen, terwijl
een jaar eerder de afname nog beperkt bleef tot 1.200 personen (Etil, 2013). In Midden-Limburg is zichtbaar dat de steden nog steeds
groeien terwijl de plattelandsgemeenten in bevolkingsaantal afnemen. Leudal, had in 2013 vergeleken met rurale buurgemeenten in
Midden-Limburg een vergelijkbare bevolkingsafname (namelijk -0,5 %, ten opzicht van -0,8 % in Roerdalen, -0,3 % in Echt-Susteren en -0,6
% in Maasgouw). Uit de prognose van E,til (2013) blijkt dat de bevolking in Leudal in de periode van 2013 tot 2030 zal afnemen met 6 %.
Maar niet alleen de bevolkingsafname telt, ook de bevolkingssamenstelling is van groot belang. Zo zien we dat het aantal 65+’ers ten
opzichte van het jaar 2013, in 2030 procentueel toeneemt met 59%. In 2013 was 21 % procent van de bevolking 0-19 jaar. In 2030 is dat
nog maar 18 %. Dat heeft grote gevolgen voor de sociale-, culturele- en economische vitaliteit en de behoefte aan voorzieningen. Uit
leerlingenprognoses van SPOLT blijkt bijvoorbeeld dat in 2030 vier van de veertien basisscholen in Leudal onder het wettelijke minimum
                                                                       96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>van 64 leerlingen zit en de helft van de scholen onder de 100 leerlingen. Ook andere accommodaties zoals gemeenschapshuizen (waarvan
de bezetting ook momenteel al laag is) en sportvoorzieningen moeten aangepast worden aan de veranderende vraag. Bij een
bevolkingsafname van 3% krimpt de groep verenigingsleden volgens Huis van de Sport Limburg met 12 % (Huis van de Sport Limburg,
2013).
Hier staat tegenover dat Leudal nog steeds een actief verenigingsleden heeft en er, vanuit het gebrek aan georganiseerde mogelijkheden,
mooie initiatieven vanuit burgers zelf ontstaan. Als gemeente ondersteunen we daarin: we gaan het gesprek aan om zo een leefbare
omgeving te behouden die gedragen en gemaakt wordt door de burgers van Leudal. Ook de decentralisaties vragen om een aanpak waarin
we niet meer zorgen voor onze burgers, maar zorgen dát men kan meedoen; dát een vitale samenleving waarin we er voor elkaar zijn, blijft
bestaan. In de komende begrotingsperiode is het gelijkwaardige gesprek het uitgangspunt. Dit zal vormgegeven worden in een traject
waarin we gezamenlijk en stapsgewijs op zoek gaan naar de kansen en mogelijkheden die in de gemeenschap aanwezig zijn.
                                                                     97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>