<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>         Kadernota
         2020 – 2023
         Samen bouwen we verder




Versie 1 mei 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

1      Inleiding                                                                                                                                        1

2      Ontwikkelingen per programma                                                                                                                     2
2.1    Veilige Gemeente ........................................................................................................... 2
       2.1.1     Aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit .......................................................... 2
       2.1.2     Aanpak High Impact Crimes ................................................................................................ 2
       2.1.3     Jeugd en omgeving ............................................................................................................. 2
       2.1.4     Veilige leef- en woonomgeving ........................................................................................... 2
       2.1.5     Cybercrime .......................................................................................................................... 2
       2.1.6     Burgerparticipatie ................................................................................................................ 2
       2.1.7     Fysieke veiligheid en rampenbestrijding ............................................................................. 2
       2.1.8     Claims programma Veilige Gemeente ................................................................................ 3
2.2    Onderwijs ....................................................................................................................... 3
2.3    Gezondheidsbevordering................................................................................................ 4
       2.3.1     Claims programma Gezondheidsbevordering ..................................................................... 4
2.4    Woon-, Werk- en Leefklimaat ......................................................................................... 4
       2.4.1     Omgevingswet ..................................................................................................................... 4
       2.4.2     Agrarische ontwikkelingen ................................................................................................... 5
       2.4.3     Veranderende bevolkingssamenstelling.............................................................................. 5
       2.4.4     Klimaatopgaven ................................................................................................................... 5
       2.4.5     Claims programma Woon-, Werk- en Leefklimaat .............................................................. 5
2.5    Sport en Cultuur ............................................................................................................. 7
       2.5.1     Claims programma Sport en Cultuur ................................................................................... 7
2.6    Jeugdzorg ...................................................................................................................... 8
       2.6.1     Claims programma Jeugdzorg ............................................................................................ 9
2.7    Participatie ..................................................................................................................... 9
       2.7.1     Maatwerkvoorzieningen WMO ............................................................................................ 9
       2.7.2     Participatie ........................................................................................................................... 9
       2.7.3     Armoedebeleid .................................................................................................................. 10
       2.7.4     Doelgroepenvervoer Omnibuzz ......................................................................................... 10
       2.7.5     Maatschappelijke opvang en beschermd wonen .............................................................. 10
       2.7.6     Claims programma Participatie ......................................................................................... 10
2.8    Dienstverlening aan burgers en bedrijven ..................................................................... 11
2.9    Eigentijds besturen en netwerken ................................................................................. 11
       2.9.1     Claims programma Eigentijds besturen en netwerken ...................................................... 11
2.10   Financiën en belastingen .............................................................................................. 12
       2.10.1 Financiële kaders .............................................................................................................. 12
       2.10.2 Financieel risico ................................................................................................................. 12

2.11   Overige claims……………………………………………………………………………………….……13

3      Financieel meerjarenperspectief 2020 – 2023………………………………………………..15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1 Inleiding

Zoals de naam al aangeeft, brengt deze Kadernota de beleidsmatige contouren in beeld, die een inkleuring krijgen bij
de Programmabegroting 2020 – 2023. Aan de basis van deze kadernota ligt het coalitieakkoord van Samen Verder,
Ronduit Open en D66, getiteld: ”Samenspel”. Kern van dit akkoord is samenwerken met onze inwoners,
maatschappelijke organisaties, ondernemers, omliggende gemeenten, alle leden van de
gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie. De gemeente zal haar veranderde rol en positie in de samenleving
innemen en daarbij inwoners en maatschappelijke organisaties' in hun kracht' zetten. Daarnaast gaan wij ons de
komende periode sterk maken voor een vitale economie, duurzaamheid in denken en doen en voor een toegankelijk
sociaal domein waar maatwerk het uitgangspunt is, met aandacht voor de financiële beheersbaarheid. Op deze
manier kunnen wij een bijdrage leveren aan het behouden van een leefbare, prettige en financieel gezonde
gemeente, nu én op de lange termijn.

In deze Kadernota wordt de afgesproken lijn uit het coalitieakkoord versterkt voortgezet: de focus op resultaat en het
verbeteren van onze eigen organisatie, zowel ambtelijk als bestuurlijk.

In de Programmabegroting 2020-2023 wordt in het aanstaande najaar aan de raad de majeure projectenlijst en de
ontwikkelingen in het sociaal domein voorgelegd.

Het op orde brengen van de basis vergt meer aandacht en tijd dan gedacht. Wij zijn nu bezig met de “beklimming”
door zowel aan proces als inhoud de juiste aandacht te schenken. Het accent ligt op resultaatsturing en daarmee ligt
de focus op het afmaken van dingen die we opstarten. Er is aandacht voor vakinhoudelijke, operationele taken en de
afstemming van resultaat in relatie met tijd, geld en kwaliteit in de primaire processen.

Ontwikkelingen in onze directe omgeving en binnen onze organisatie hebben impact op het begrotingsjaar 2020 e.v.,
waarvoor in deze Kadernota de eerste kaders worden geschetst. Uiteraard hebben ook ontwikkelingen en
gebeurtenissen op macro-niveau (via de Algemene Uitkering van het Rijk) een effect op het begrotingsjaar 2020.
Denk hierbij aan de uitkering uit het Gemeentefonds, de Meicirculaire of de Septembercirculaire.

Hieronder zijn per programma de ontwikkelingen en in het zwart de onvermijdelijke en in het rood de te kiezen claims
opgenomen.

In totaal zijn er 29 claims ingediend, waarvan er 22 zijn aangemerkt als onvermijdelijk en 7 als te kiezen.




                                                            1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2 Ontwikkelingen per programma
2.1 Veilige Gemeente

Gestreefd wordt naar een omgeving waar burgers en ondernemers zich beschermd en veilig voelen. Dit willen we
bereiken door samen te werken met partners, burgers en ondernemers. Als prioriteiten zijn de onderstaande items
vastgesteld. Tegelijkertijd is aangegeven welk resultaat per item wordt nagestreefd.

         2.1.1   Aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit
Bij ondermijnende criminaliteit is sprake van verwevenheid van de onder- en bovenwereld. Het gaat om crimineel
handelen dat sluipenderwijs een zodanige sociale en economische invloed heeft dat daarmee de veiligheid,
leefbaarheid en integriteit wordt aangetast.
Gewerkt wordt aan het creëren van een veilig en maatschappelijk integer buitengebied. Burgers, medewerkers en
bestuurders van gemeente zijn zich bewust van de gevaren van ondermijning en zijn zich bewust van signalen waar
men op moet letten en melden signalen. Tegen ondermijnende criminele activiteiten worden gepaste maatregelen
genomen. Door het optreden van de gemeente en partners is het niet aantrekkelijk voor criminelen om zich in de
gemeente te vestigen.

         2.1.2   Aanpak High Impact Crimes
Voorbeeld hiervan is woninginbraken. Door preventieve aanpak zijn deze woninginbraken de laatste jaren aanzienlijk
gedaald. Dit niveau willen we behouden.

         2.1.3   Jeugd en omgeving
Preventieve activiteiten gericht op het vroegtijdig actief signaleren van radicalisering, polarisering, extremisme. We
willen bereiken dat signalen vroegtijdig worden herkend en bij signalering hier de juiste actie opgezet wordt.

         2.1.4   Veilige leef- en woonomgeving
Het treffen van maatregelen/voorzieningen waardoor voorkomen wordt dat personen met verward gedrag overlast
geven of zich gevaarlijk gedragen. Dit willen we bereiken door persoonsgerichte, gebiedsgerichte en thema gerichte
maatregelen. Gestreefd wordt naar een aanzienlijke afname van het aantal meldingen personen met verward gedrag
bij de politie.

         2.1.5   Cybercrime
Preventie activiteiten gericht op bewustwording van cybercrime. Door deze voorlichting wordt ernaar gestreefd dat het
aantal aangiften van horizontale fraude afneemt.

         2.1.6   Burgerparticipatie
Het bevorderen van burgerparticipatie door stimuleren buurtpreventie, buurtwhatsapp, burgernet en buurtbemiddeling.

         2.1.7   Fysieke veiligheid en rampenbestrijding
Preventie alsook repressie op het gebied van fysieke veiligheid is een integraal onderdeel in de bescherming van
burgers. Lokaal en regionaal wordt door middel van stevig gezondheidsbeleid, goed georganiseerde hulpdiensten,
een duidelijke (gemeentelijke) crisisorganisatie gewerkt aan het continu verhogen van het veiligheidsniveau en het
verlagen van gevarensetting. Het thema borging brandweer is een belangrijke zet in het kunnen garanderen van een
stevige brandweerzorg in de regio, welke ook voor Leudal van groot belang is.




                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>         2.1.8   Claims programma Veilige Gemeente
Veiligheidsregio LN (claim 1)
Eind 2019 wordt het beleidsplan Veiligheidsregio Limburg-Noord 2020-2024 ter besluitvorming aan het Algemeen
Bestuur van de veiligheidsregio aangeboden. Voor het programma brandweerzorg betekent dit dat er een solide
beleidsfundament komt dat risicobeheersing, incidentbestrijding en ondersteunende taakvelden zoals
materiaalbeheer, vakbekwaamheid en ontwikkeling zal samenbrengen. Het programma crisisbeheersing zal zich
verder richten op de doorontwikkeling van een integrale aanpak van crisis- en rampenbestrijding,
evenementenadvisering, het creëren van een veiligheidsinformatiecentrum en verdere ondersteuning van
gemeentelijke processen tijdens een crisis of ramp.
De raad is middels een raadsinformatiebrief van 18 februari 2019 geïnformeerd over financiële consequenties
betreffende de kadernota 2020 van de Veiligheidsregio Limburg-Noord. Dit omvat een toename van de Leudalse
gemeentelijke bijdrage van € 177.000 (2020), € 196.000 (2021), € 201.000 (2022) en € 215.000 (2023). Dit betreft
kosten loonstijging, ingroeipost 2020, weerstandsvermogen en nieuw beleid (borging brandweer).

Ondermijning (claim 2: € 17.000 structureel)
Aan de aanpak van georganiseerde criminaliteit is prioriteit gegeven. Voor het uitvoeren van het uitvoeringsplan
ondermijning aanpak buitengebied 2019-2021 ontvangt de gemeente een bijdrage van het Rijk. Dit project voert de
gemeente Leudal samen met gemeente Nederweert uit. Deze toegekende middelen zijn een aanvulling op de lokale
gelden. Voorwaarde is dat de door de geïntensiveerde aanpak behaalde resultaten niet verloren mogen gaan na
afloop van de projectperiode. De aanpak van ondermijnende criminaliteit zal structureel aandacht vragen. Per 2020
zijn er lokaal geen structurele middelen opgenomen voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Naast de
rijksmiddelen zijn er ook financiële middelen nodig voor lokale zaken zoals onkosten flexcontroles, structurele kosten
analysetool, communicatiekosten.


2.2 Onderwijs

We vinden de kwaliteit van leven en een goed woonklimaat van de inwoners erg belangrijk. Toegankelijke en
kwalitatief goede voorzieningen op het gebied van onderwijs en kinderopvang horen hierbij. Stip op de horizon is
daarbij zoveel als mogelijk inclusief onderwijs, thuisnabij en waar nodig gecombineerd met een zorgaanbod. De
gemeente zet in op doorgaande ontwikkelingslijnen van jeugdigen en wil graag dat alle jongeren met een diploma van
school gaan en naar vermogen gaan deelnemen in de maatschappij. Samenwerking van partners zoals scholen,
kinderopvangorganisaties, zorg- en welzijnsorganisaties en bibliotheken, bij voorkeur in een integraal kindcentra is
hierbij essentieel.




                                                          3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2.3 Gezondheidsbevordering

We sluiten met de visie op gezondheid aan bij het concept ‘positieve gezondheid’’ Niet ‘ziekte’ of ‘beperkingen’ van
mensen maar de ‘eigen regie’ en ’mogelijkheden’ van mensen staan daarbij centraal. De professional ondersteunt
daarbij inwoners om gezonde keuzes te maken. Positieve gezondheid is een breed begrip en richt zich op de
onderstaande 6 pijlers:




In het nog op te stellen lokale gezondheidsbeleid vindt nadere uitwerking van dit thema plaats.

         2.3.1   Claims programma Gezondheidsbevordering
Bijdrage GGD (claim 3)
Voor de gemeentelijke bijdrage aan de GGD is voorzien dat in 2020 hier €60.000 extra voor nodig is. Dit blijkt uit de
concept begroting van de VLRN. Voor deze begroting geldt een aparte procedure. Deze begroting wordt nog apart
voorgelegd aan de gemeenteraad (van alle gemeente in Noord en Midden Limburg). Waarbij de gemeenteraad de
mogelijkheid heeft om zienswijzen in te dienen. De € 60.000 bestaat hoofdzakelijk uit kostenstijgingen, loonkosten,
materiele kostenstijging en extra kosten vanwege weerstandsvermogen, ingroeimodel.


2.4 Woon-, Werk- en Leefklimaat

         2.4.1   Omgevingswet
De rode draad in dit programma is de implementatie van de Omgevingswet. 1 januari 2021 is de Omgevingswet van
kracht. De Omgevingswet is naast een stelselwijziging een veranderopgave in de manier van werken voor de
gemeente. Wij werken aan de implementatie van de wet langs 4 sporen: 1) anders werken (gebiedsgericht en
interactief), 2) ontwikkeling van nieuwe instrumenten (o.a. de omgevingsvisie en regeldruk vermindering), 3)
dienstverlening en werkprocessen (sneller en beter) en 4) de ontwikkeling van het digitaal stelsel.

De geest van de Omgevingswet wordt – zoveel als mogelijk – toegepast in het programma Buitengebied in Beweging.
Dit doen wij door het ontwikkelen van en werken in proeftuinen, het aangaan van interactieve sessies met de
samenleving en het pro- actief benutten van kansen.




                                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>         2.4.2    Agrarische ontwikkelingen
De agrarische sector verandert en mede daarom ook ons buitengebied. In het programma Buitengebied in Beweging
werken wij in de geest van de Omgevingswet en experimenteren en leren wij om te gaan met de uitdagingen van de
toekomst (de transitie van de agrarische sector). Wij gebruiken daarbij natuurlijke momenten, zoals de verandering in
de veehouderijsector en de landelijke regelingen die in dat kader zijn ontstaan. De komende jaren zullen vele
veehouders stoppen en de blijvers worden groter in omvang. Voor beide groepen is het nodig dat wij creatief
samenwerken en verbindingen leggen. Hierdoor pakken wij kansen om de leefomgeving te verbeteren (emissie
reduceren, woonomgeving verbeteren) en ondernemers die hun toekomst in Leudal zien te faciliteren (de
(verplaatsing naar) duurzame locaties).

         2.4.3    Veranderende bevolkingssamenstelling
Binnen onze gemeente is er ruimte voor de bouw van nieuwe woningen. Wij zetten in op het omvormen en activeren
van bestaande plannen, die beter aansluiten op de veranderende woonwensen van onze inwoners. Daarnaast
worden onbenutte bouwtitels ingetrokken om ruimte te maken voor nieuwe initiatieven. Onze bestaande
woningvoorraad zal toekomstbestendig moeten worden gemaakt om aan te sluiten bij de klimaatopgaven en de
wensen langer zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen.

         2.4.4    Klimaatopgaven
Door de urgentie die gepaard gaat met klimaatverandering hebben de thema’s klimaatadaptatie en duurzaamheid een
steeds nadrukkelijkere plek gekregen in ons beleid. Klimaatadaptatie is (ook) nodig in onze eigen openbare ruimte en
kan worden ondervangen in de reconstructie van onze infrastructuur. Ondanks het goede onderhoudsniveau van onze
wegen is het namelijk onvermijdelijk dat een weg of een groenelement aan het einde van de levensduur vervangen
moet worden. Dit biedt kansen om andere uitdagingen die op ons af komen op te lossen en een toekomstbestendige
openbare ruimte te hebben en te houden. Het gaat hierbij niet alleen om de gevolgen van klimaatverandering, zoals
hittestress, verdroging en wateroverlast, maar ook om de verandering van de samenstelling van de bevolking. Door
gepaste maatregelen te treffen bij reconstructies kunnen de gevolgen hiervan verkleind worden (klimaatadaptatiever
en levensloopbestendiger).

Dit sluit aan bij de ambitie van de gemeente Leudal op het gebied van duurzaamheid. Het begrip duurzaam betekent
voor Leudal immers ‘passend bij de toekomst’. Wij zetten het thema duurzaamheid kracht bij door uitvoering van het
Duurzaamheidsplan en -programma. Hierdoor versterken wij dit thema en verankeren dit in ons handelen. Hierdoor
ontstaat beleid waarmee Leudal klaar is voor de dag van morgen.

         2.4.5    Claims programma Woon-, Werk- en Leefklimaat
Vervangingsinvesteringen groen en wegen (claim 4)
Op 25 september 2018 is het Beheerplan groen en wegen 2019-2022 door de Raad vastgesteld. Bij het vaststellen
van het beheerplan is tevens ingestemd met het beschikbaar stellen van de benodigde budgetten voor het uitvoeren
van het onderhoud aan de wegen en het groen op kwaliteitsniveau B. In het beheerplan is de maximale technische
levensduur van de wegen en de groenelementen als aandachtspunt benoemd. Want ondanks dat de openbare ruimte
op een goed niveau wordt onderhouden, is het onvermijdelijk dat een weg of een groenelement aan het einde van de
levensduur vervangen dient te worden. Voor het vervangen van de wegen is in de huidige begroting € 1.000.000,- per
jaar beschikbaar. In het beheerplan is berekend dat hiervoor jaarlijks € 2.214.000,- nodig is. Voor groen is volgens het
beheerplan € 634.000,- per jaar nodig, terwijl hiervoor in de begroting geen budget is opgenomen. Via de begroting
2020-2023 willen wij via een andere financieringsconstructie structureel investeringsmogelijkheden creëren voor de
verbetering van de openbare infrastructuur. Dit versterkt de mobiliteit en draagt bij aan een goed woon- en
vestigingsklimaat en een prettige leefomgeving. Door de voorgestelde financiële verankering (2021: € 62.355, 2022:
€ 124.711 en 2023: € 187.066) ontstaat een investeringsmogelijkheid van ca. € 1,5 miljoen per jaar. Nadere
onderbouwing via raadsvoorstel dat wordt voorgelegd in de vergadering van juni 2019.

Groenonderhoud en vervangingsinvesteringen groenelementen (claims 5 en 6)
Structureel: € 69.000 (vervangingsopgave groen, die niet via kapitaallasten constructie kan worden gerealiseerd).
Betreft € 190.000 initieel voor vervangingsinvesteringen groenelementen gras/beplanting en € 121.000 lagere lasten


                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>voor groen in buitengebied vanwege het bijstellen van het onderhoudsniveau van B naar C. De prioriteit ligt echter bij
de vervangingsopgave zoals weergegeven onder a tot en met c.

Warme sanering varkenshouderijen en stoppersregeling (claim 7)
In de begroting 2019-2022 is aangekondigd dat de komende jaren veel gaat veranderen met betrekking tot
veehouderijen. Vele zullen stoppen en de blijvers worden groter in omvang. Voor beide groepen is het nodig om in
overleg met burgers, ondernemers, belangengroeperingen, kennisinstituten en overheden, verbindingen te leggen en
zo het buitengebied kwalitatief te verbeteren en de landbouw te moderniseren. Het is belangrijk hierop goed op
voorbereid te zijn. Om deze transitie verder mogelijk te maken en onze wettelijke taken uit te voeren vragen wij voor
2020 en 2021: € 168.000 per jaar. Dit is gebaseerd op € 126.000 voor het oppakken van 35 trajecten in het kader van
de stoppersregeling en de regeling voor Warme Sanering. Het restant (€ 42.000) is bedoeld voor toezicht op en
stimulering van het Besluit Emissiearme huisvesting. Hierdoor pakken wij kansen om de leefomgeving te verbeteren
(emissie reduceren, woonomgeving verbeteren) en ondernemers die hun toekomst in Leudal zien te faciliteren (de
(verplaatsing naar) duurzame locaties).

Energietransitie (claim 8)
De energietransitie krijgt veel aandacht en is ook voor de gemeente Leudal noodzakelijk. De gemeente zet in op het
verlagen van het energieverbruik en het stimuleren van het zelf opwekken van energie. Onze ambities en
doelstellingen op het gebied van duurzaamheid zijn echter breder en omvatten dus meer dan alleen energie. Onze
ambities en doelstellingen op het gebied van duurzaamheid worden vastgelegd in het Duurzaamheidsplan en –
programma. Voor de uitvoering van het pakket aan maatregelen uit het programma vragen wij € 50.000 per jaar. Met
de gemeenteraad wordt in een themasessie een keuze gemaakt uit de uit te voeren projecten.

Uitbreiding woonwagenlocaties (claim 9)
Vaststellen van het nieuwe woonwagenbeleid en de uitbreiding met 4 standplaatsen en 4 woonwagens op korte
termijn (2019 / 2020) á € 755.000.
Daarnaast is gebleken dat op de woonwagenlocaties op alle gemeentelijke domeinen een inhaalslag gemaakt dient te
worden. Dit in het kader van het proces tot normalisatie en overdracht van de locaties aan de woningcorporaties.
Deze inhaalslag zal een investering vergen waarvan de omvang nog niet inzichtelijk is. Hierover zal in de tweede helft
van 2019 meer duidelijkheid komen.

Kerkenvisie en verduurzaming monumentale panden (claims 23 en 24)
In het belang van de transitie van het bebouwd gebied, het (her)gebruiken van bebouwing en het behouden van
cultureel erfgoed wordt gevraagd om € 20.000 in 2020 en € 50.000 in 2022. Dit is gebaseerd op de volgende
onderbouwing. De komende jaren verliest een groot deel van de kerken haar religieuze functie. Voor het behoud van
deze kerkgebouwen is het noodzakelijk dat zij een nieuwe en duurzame functie krijgen. Hiervoor wordt een
strategische visie ontwikkeld op een duurzame toekomst voor het totale kerkenbestand binnen Leudal. Hiervoor is een
subsidiebedrag beschikbaar van € 25.000. Dit betekent wel dat de gemeente de aanvullende € 10.000 moet
investeren (2020). Daarnaast (2020): Er bestaat een grote behoefte om monumenten aan te passen aan de
hedendaagse gebruiksnormen zoals gebruikscomfort en duurzaamheid. Dit geeft vaak strijdigheden met het behoud
van de monumentale waarden van een monument. Om eigenaren handvatten te geven voor het aanpassen van hun
monument ten behoeve van energiebesparing en verduurzaming wordt voorgesteld een onderzoek te verrichten naar
de mogelijkheden en onmogelijkheden bij bepaalde typen monumenten. Landelijk zijn hier instrumenten voor
ontwikkeld zoals de DuMo-doorlichting (Duurzame Monumentenzorg). Als pilot kunnen onderzoeken uitgevoerd
worden bij vrijkomende monumentale gebouwen die herbestemd worden (o.a. kerken, boerderijen). Kostenraming
voor uitvoeren pilot: € 10.000. Tot slot (2022): Uitwerken landschapsbiografieën, zoals al is gedaan voor Neeritter.

EC-Geo (claim 25)
De dekking voor de kostenraming wordt ten dele gevonden binnen de decentrale budgetten van de afdeling Ruimte
en Bedrijfsvoering, omdat de Geo taken die nu uitgevoerd worden door de EC Geo Samenwerking voorheen
gefinancierd werden vanuit de budgetten van deze afdelingen. Deze budgetten zijn niet toereikend. Bovendien
worden de kosten EC-Geo samenwerking hoger. Deze hogere kosten zijn een gevolg van:
    - toename uren uitvoeringsprogramma t.o.v. de uren die wij voor de samenwerking inzetten voor Geo taken
        binnen ruimte en burgerbedrijvenplein (toename: € 70.000),
    - toename collectieve kosten: mutaties BAG in de BGT (toename: € 40.000) en overige kosten bestaande uit:
        hogere opleidingskosten; kosten meetmateriaal en servicekosten (toename: € 32.565).
                                                                   6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.5 Sport en Cultuur

Cultuur hoort bij mensen. Het biedt de mogelijkheid om te boeien, betekenis te geven, om te verbazen, te troosten, te
inspireren, te ontwikkelen, te vormen en te vermaken. Daarom vinden we het belangrijk dat cultuur laagdrempelig en
toegankelijk is. Cultuur moet zoveel mogelijk bereikbaar zijn, daar waar mensen wonen en werken, dus in de wijken
en buurten en door en voor de inwoners. Daarnaast heeft cultuur ook een economische en sociale betekenis.
Economisch omdat culturele voorzieningen het voor mensen aantrekkelijk maken om in een gemeente te komen
wonen en werken. Sociaal omdat via bijvoorbeeld cultuureducatie en -participatie de leefbaarheid in buurten verbeterd
kan worden.

Sporten en bewegen is één van de meest beoefende vrijetijdsactiviteiten van onze inwoners. Sporten bevordert
onderlinge sociale betrokkenheid en maatschappelijke participatie. En sporten en bewegen draagt bij aan een
gezonde(re) leefstijl. Daarmee is sporten en bewegen ook een belangrijk instrument in het voorkomen van fysieke en
psychische klachten. We stimuleren daarom in de breedte dat iedereen aan sport- en beweegactiviteiten kan
deelnemen en zetten in op een gezonde leefstijl van inwoners.

Ontmoeten neemt een steeds grotere rol in binnen onze wijken, buurten en kernen. Naast ‘georganiseerd’ ontmoeten
in verenigingsverband, is er steeds meer behoefte aan het spontaan binnenlopen in een ‘huiskamer’ van een dorp.
Dat komt voort uit onze toegenomen verantwoordelijkheden op het gebied van de Wmo. Steeds vaker zien we dat
inwoners in hun eigen buurt iets organiseren en ondernemen. Deze initiatieven leveren een belangrijke bijdrage aan
de leefbaarheid. Ontmoeten kan op steeds meer manieren en in steeds meer vormen plaatsvinden. Van dagbesteding
tot bewegen, van kinderopvang tot samen koken. Het is de uitdaging om die vele vormen van ontmoeten ook in de
toekomst goed te faciliteren.
Ook in de sectoren sport en cultuur is de afgelopen jaren over de eigen schutting gekeken. Sport- en
cultuurverenigingen of -groepen hebben kansen gegrepen om - al dan niet door de gemeente gestimuleerd - elkaar te
ontmoeten en samen te ondernemen.

Met het proces van accommodatiebeleid willen we in onze dorpen ons maatschappelijk vastgoed goed afstemmen op
de (toekomstige) behoeften. Samen met inwoners komen we tot gedragen plannen, die passen binnen de
gemeentelijke kaders. Dat zijn duurzame oplossingen met draagvlak van de gemeenschap.

         2.5.1   Claims programma Sport en Cultuur
Synthese (claim 10)
Het werkplan voor Synthese is ingericht volgens het concept “Positieve Gezondheid”. Conform coalitieprogramma
krijgen dementievriendelijk Leudal en het jongerenwerk (zorg in het algemeen en gespecialiseerde ‘zwaardere’
jeugdzorg in het bijzonder) de komende periode extra aandacht. Daarnaast zal aan bestrijding van armoede en aan
preventie een stevige impuls worden gegeven, om zo zwaardere zorg te voorkomen, samen-redzaamheid te
versterken en het algehele welzijn van de inwoners te bevorderen. De gelden voor preventie zijn structureel geclaimd.
De gelden voor extra inzet op jongerenwerk, dementie en armoede (ad €38.000 euro) zijn in 2019 via de
gecommitteerde reserves aan het budget toegevoegd. Voor 2020 en eventueel volgende jaren wordt als dekking
voorgesteld het budget voor gemeentelijk armoedebeleid en de Subsidieregeling Maatschappelijke Ondersteuning. De
extra inzet wordt in 2019 en 2020 geëvalueerd en verwerkt in de begroting 2021.

Muziekonderwijs en bibliotheekwerk (claims 11 en 12)
Ultimo 2019 wordt een kunst- en cultuurbeleid voor vaststelling aangeboden. Onderdeel van het kunst- en
cultuurbeleid vormen muziekonderwijs en bibliotheekwerk. Het college heeft in zijn vergadering van 09-04-2019
aangegeven nog voor de zomer 2019 een besluit te willen nemen over de subsidiëring van muziekonderwijs, zonder
daarbij eerst te hoeven wachten op de vaststelling van het kunst- en cultuurbeleid. Rekening houdend met het
collegebesluit van 09-04-2019 en om juridische redenen wordt voorgesteld om de subsidiebudgetten voor
muziekonderwijs en bibliotheekwerk voor 2020 te handhaven op het niveau van 2019. Dit betekent een verhoging van
het subsidiebudget voor 2020 met respectievelijk €54.529 en €26.500. De overige budgetten kunst- en cultuur
behoeven voor 2020 geen aanpassing.




                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Invoering en uitrol combinatiefunctionarissen (claim 13)
Tot en met 2019 is volstaan met inzet van de rijksbijdrage, waardoor slechts beperkte resultaten werden geboekt. In
de nieuwe opzet is een eigen bijdrage noodzakelijk. We sluiten daarbij aan bij een bij combinatiefunctionarissen vaak
voorkomend financieringsmodel 40-30-30 (dus 40% Rijk; 30% gemeente en 30% partners). Dit houdt in dat met
ingang van 2020 een bedrag ad € 100.000 per jaar extra geraamd moet worden.
De inzet van een gemeentelijke bijdrage is absoluut noodzakelijk (dus onvermijdelijk) voor het slagen van de inzet van
7,87 fte combinatiefunctionarissen. Indien er geen extra bijdrage combinatiefunctionarissen beschikbaar komt, moeten
we de werkzaamheden als zodanig stopzetten en het ministerie berichten dat we voortaan afzien van de rijksbijdrage
combinatiefunctionarissen. Het is niet mogelijk om enkel met inzet van de rijksbijdrage uitvoering te (blijven) geven
aan combinatiefunctionarissen.


2.6 Jeugdzorg

Sociaal Domein
We gaan voor een solidaire samenleving in een omgeving waar alle inwoners zich thuis voelen en mee kunnen doen
naar vermogen. De behoefte en het talent van de inwoner staan centraal. Dit betekent dat mensen iets voor elkaar
betekenen, dat er respect is voor elkaars eigenheid en dat er ruimte is voor individuele keuzes.

Transformatie
Het vitaal houden van onze samenleving is cruciaal voor het bouwen aan een solide toekomst voor onze inwoners.
Het sociaal domein ondergaat een grote verandering: van een verzorgingsstaat (voor iemand zorgen) naar een
participatiesamenleving (zelfredzaamheid). Een transformatie van het sociaal domein is nodig om deze omslag te
kunnen maken. Het is bekend dat wij de transformatie en de daarmee gepaarde afname van de uitgaven niet in
hetzelfde tempo kunnen laten verlopen dan de afname van onze inkomsten. Vooral in de Jeugdhulp hebben we te
maken met forse tekorten. De transformatie binnen het sociaal domein is een proces van lange adem. In de afgelopen
jaren hebben de gemeenten in Midden- Limburg West het stelsel ingrijpend aangepast om stapsgewijs tot een
transformatie te komen. Deze stelselwijziging moet de kans krijgen om zich te bewijzen. Over bijna alle transformatie-
onderwerpen zijn (al dan niet kleine) vorderingen gemaakt, maar de beoogde transformatiedoelen zijn nog niet bereikt
en het inhoudelijke veranderproces vraagt tijd.

Integraal beleidsplan 2020 en verder
De gemeenten in Midden-Limburg West maken samen voor 2020 en verder een integraal beleidsplan sociaal domein.
In dit beleidsplan wordt niet opnieuw het wiel uitgevonden, we borduren voort op eerder vastgelegde visies,
uitgangspunten en we stellen bij waar dit nodig is.
Het beleidsplan wordt vertaald in een uitvoeringsagenda waarin de uitvoeringsactiviteiten uitgewerkt worden. We gaan
op een gefaseerde wijze investeren op het meetbaar maken van de beoogde maatschappelijke effecten. Hierbij is het
van belang te onderkennen dat dit alleen gefaseerd kan en dat vanuit gemeentelijk beleid en uitvoering niet alles
beïnvloed kan worden.

Financieel
De uitgaven in het sociaal domein stijgen. Echter hieruit kunnen we niet concluderen dat de effecten van de
transformatie achter blijven, omdat er tegelijkertijd ook sprake is van een autonome stijging van de kosten. De
ingezette transformatie moet een reële kans krijgen.
Landelijk staan veel gemeenten in het sociaal domein financieel zwaar onder druk. Dit staat dan ook hoog op de
agenda van de landelijke politiek. Het huidige verdeelsysteem staat ter discussie en een 'nieuw' verdeelmodel wordt
verwacht voor 2021.
Uit een aantal landelijke onderzoeken blijkt dat het aantal jongeren dat jeugdhulp ontvangt toeneemt en dat
begrenzen in de Jeugdwet niet eenvoudig is. Hoogst waarschijnlijk worden gemeenten financieel gecompenseerd.
Uiteraard zullen we blijven werken aan een beheersing van de kosten en het optimaliseren van de resultaten van
ondersteuning.




                                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>         2.6.1    Claims programma Jeugdzorg
Ontoereikendheid budgetten Jeugd (Claim 14: € 3.500.000 structureel)
Wij zijn bezorgd over het toenemende tekort in de Jeugdzorg voor onze gemeente. Over 2018 voor Leudal circa € 3,5
miljoen (te compenseren uit de reserve ‘Sociaal Domein’, waarvan de bodem snel in zicht komt). Ook landelijk staan
veel gemeenten zwaar onder druk. Wij hebben als gemeente taken op het terrein van de jeugdzorg erbij gekregen
(decentralisatie) met een grote korting op het budget, terwijl het aantal jongeren in de jeugdzorg stijgt. Het Rijk heeft
aangegeven dat er een nieuw verdeelmodel na 2021 te verwachten is. De nieuwe hoogte van de Rijksbijdrage (als
reactie op de tekorten van gemeenten) wordt bekend met de meicirculaire. Bij de inboeking van de claim is rekening
gehouden met een tegemoetkoming vanuit het rijk; eenmalig in 2020 € 300.000 en structureel € 200.000 vanaf 2020.


2.7 Participatie

         2.7.1    Maatwerkvoorzieningen WMO
Bouwen aan een sterk sociaal domein gebeurt in samenwerking met onze regiogemeenten.
Speerpunt in de regionale samenwerking Midden Limburg West is op dit moment de gezamenlijke, resultaatgerichte
verwerving van Wmo en Jeugd sinds 2018. Centraal in deze verwerving staan de klantprofielen. Ook voor de
aankomende jaren is alles erop gericht met de nieuwe manier van verwerven sinds 1-1-2018 dat zorgvuldigheid
boven snelheid gaat. De aankomende jaren zullen we goed moeten blijven monitoren wat de inhoudelijke en
financiële effecten van deze nieuwe manier van verwerven zijn.

Door het resultaatgericht werken hebben we een positieve kwaliteitsslag gemaakt. Hierbij moet opgemerkt worden dat
het een flinke cultuuromslag vraagt bij de cliënten, de toegangsmedewerkers en de aanbieders. Voor 2019 is een plan
van aanpak gemaakt voor de optimalisatie van dit proces. Ook is in 2018 gebleken dat niet alle profielen passend
waren bij de zorgvraag. Omdat we zoveel mogelijk hulp in een profiel willen brengen, hebben gemeenten de prijzen
voor 2019 op basis van meer volledige historische data opnieuw vastgesteld. Dit is gebeurd in overleg tussen
gemeenten en aanbieders, vanuit de insteek van een reële kostprijs. Over het algemeen zijn de profielprijzen voor
jeugdhulp gestegen en voor Wmo gedaald.

         2.7.2    Participatie

Leudal werkt aan de re-integratie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt binnen haar eigen
(succesvolle) mensontwikkelbedrijf. In 2018 en 2019 is gewerkt aan de doorontwikkeling van het
mensontwikkelbedrijf naar een Werkbedrijf. In 2020 wordt verder gewerkt aan het Werkbedrijf en zal ingezet
worden op een extra investering om meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan een baan te
helpen. Dit moet uiteindelijk leiden tot een afname van het aantal uitkeringen.


In 2019 is een regionaal onderzoek gestart naar de verbetering van de re-integratieketen. Het doel is te komen tot een
door de raden vastgestelde nieuwe strategie voor de uitvoering van het werkdeel van de Participatiewet voor de vijf
gemeenten in oostelijk Midden-Limburg.
    - Hoe kunnen de beleidsdoelen van de Participatiewet in de komende jaren het best worden gerealiseerd;
    - Welke (andere) partijen kunnen/moeten een bijdrage leveren; en
    - Hoe moet de uitvoeringsstructuur bestuurlijk en operationeel worden ingericht om tot het beste resultaat te
      komen.

De uitkomsten van dit onderzoek worden begin 2020 bekend.

Bij Westrom is in 2019 een onderzoek gestart naar het terugdringen van de tekorten op de uitvoering van de
WSW. In afwachting van de rapportage is hierover is het opstellen van de begroting 2020 uitgesteld tot het 3 e
kwartaal 2019. De begroting 2020 wordt in september 2019 aan de raden voorgelegd. Dan is ook hoogte van
de bijdrage aan Westrom voor 2020 bekend.




                                                           9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>         2.7.3   Armoedebeleid
In 2019 is gestart met het opstellen en uitvoeren van de programma-aanpak armoede en schulden voor de periode
2019 – 2023. De ontwikkelingen op deze terreinen volgen elkaar snel op. Het programma is dan ook geen vaststaand
document. Op basis van de laatste ontwikkelingen zal voortdurend bijsturing plaatsvinden. Binnen de aanpak wordt
gewerkt aan 6 pijlers: - informatie, communicatie en educatie, participeren van de doelgroep, vroegsignalering,
gradaties in dienstverlening, jongeren (waaronder ook doelgroep 18- / 18+) en vertrouwenspersonen.

         2.7.4   Doelgroepenvervoer Omnibuzz
Omnibuzz werkt vanuit een vervoersvisie, die gebaseerd is op de bundeling en aansturing van de verschillende
vormen van doelgroepenvervoer (en OV-mogelijkheden) vanuit een publieke mobiliteitscentrale, voor alle Limburgse
gemeenten. Sinds 11 mei 2016 maakt de gemeente Leudal onderdeel uit van de gemeenschappelijke regeling
Omnibuzz en is de eerste stap gezet in de realisatie van deze vervoersvisie.

Vanaf 1 april 2019 is de eigen bijdrage van de klanten niet meer als vervoersopbrengst meegenomen in de
programmabegroting van Omnibuzz, maar wordt deze opgenomen in de programmabegroting van de gemeente
Leudal. De begroting na wijziging voor het jaar 2019 en de meerjarenbegroting voor 2020-2023 laten een tekort zien
in de gemeentelijke begroting van Leudal. Het tekort van 2019 en 2020 zal worden gedekt uit de reserves 3D. De
tekorten vanaf 2021 e.v. zullen worden meegenomen in de kadernota ten laste van de begrotingsruimte.

         2.7.5   Maatschappelijke opvang en beschermd wonen
Op landelijk niveau wordt er gewerkt aan een objectief verdeelmodel beschermd wonen, maatschappelijke opvang en
Wmo nieuwe taken. Het is de bedoeling dat per 1-1-2021 elke gemeente zelf middelen ontvangt via de uitkering uit
het gemeentefonds om beschermd wonen en maatschappelijke opvang vorm te geven. Dat is op landelijk niveau
afgesproken tussen het Rijk en de VNG. Concreet betekent het dat de centrumgemeenteconstructie voor beschermd
wonen en maatschappelijke opvang met de gemeente Venlo komt te vervallen en dat de gemeenten nieuwe
afspraken moeten maken over de wijze waarop deze taken worden georganiseerd. Bij beschermd wonen en
maatschappelijke opvang gaat het om een beperkte groep zeer kwetsbare burgers, die om een bijzondere aanpak
vragen. Gemeentelijke samenwerking is noodzakelijk om een goede sluitende aanpak voor de ondersteuning van
deze burgers te organiseren.

De gemeenten in Midden-Limburg hebben aangegeven deze taken samen te willen oppakken op de schaal van
Midden-Limburg. De gemeenten hebben een projectteam opgesteld en zijn bezig met een regiovisie om te komen tot
nieuwe kaders. Het projectteam Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Midden Limburg blijft consequent
en pro actief in samenwerking met alle Midden Limburgse gemeente en centrumgemeenten Venlo.

         2.7.6   Claims programma Participatie
Omnibuzz (claim 15)
De vervoerskosten stijgen de komende jaren. De planning, regie en bedrijfsvoeringskosten blijven vrijwel gelijk.
(2021: € 9.288, 2022: € 10.228, 2023: € 22.361)

Subsidieregeling gemeenschapshuizen (claim 16)
Sinds 2017 beschikken we over een subsidieregeling gemeenschapshuizen. Deze subsidieregeling heeft geen
einddatum. Uit de subsidieregeling worden een select aantal gemeenschapshuizen gesubsidieerd. Het hiertoe
benodigde budget bedraagt €76.000 per jaar.
De subsidieregeling gemeenschapshuizen is tijdelijk in de begroting opgenomen, in afwachting van
accommodatiebeleid. De subsidieregeling zelf bevat echter niet deze restrictie en geen einddatum. In
beschikkingen is nooit aangegeven dat het hier om een tijdelijke subsidie gaat. De subsidie is bedoeld voor
betaling van de kapitaallasten van de gemeenschapshuizen die geen gemeentelijk eigendom zijn. Daarnaast
ontvangen 3 gemeenschapshuisbesturen nog een bedrag ad elk €10.000 per jaar voor betaling van de
exploitatiekosten van de gymzaal die in hun gemeenschapshuis is gevestigd.
Vooralsnog wordt hiervoor in 2020 € 76.000 opgenomen, in afwachting van het accommodatiebeleid.




                                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>2.8 Dienstverlening aan burgers en bedrijven

Voor de gemeentelijke dienstverlening in de toekomst zijn er grote veranderingen te verwachten. De toekomstige
dienstverlening is gebaseerd op life events voor onze inwoners. De behoefte van de inwoner om contact te hebben
met de gemeente zijn vaak op het moment dat er een life event plaatsvind. Life events zijn verhuizing, huwelijk,
geboorte, overlijden en dergelijke. De klantvraag hangt samen met deze life events. In de trends en ontwikkelingen is
een koppeling met life events en klantreizen te zien.

Naast deze life events is er de gestandaardiseerde dienstverlening voor de producten zoals paspoorten, rijbewijzen
en dergelijke. Ook hiervoor zijn de klantreizen te standaardiseren en af te stemmen op de behoefte van onze
inwoners, bedrijven en verenigingen. In de toekomst zal de klant het bij hem passende kanaal voor de dienstverlening
kiezen afgestemd op zijn mogelijkheden en behoefte.

Om de klant op lange termijn goed te kunnen bedienen zal er worden geïnvesteerd in digitalisering, vereenvoudiging
van processen en communicatievormen afgestemd op de verschillende doelgroepen. Deze nieuwe vorm van
dienstverlening en klantreizen vragen een andere inrichting van de organisatie en er vind een verschuiving in taken
plaats. Dit vraagt andere kennis en vaardigheden van onze medewerkers omdat de complexiteit in wet en regelgeving
verder toeneemt. Hiertoe is de transformatie van de afdeling burgerzaken noodzakelijk.


2.9 Eigentijds besturen en netwerken

Een eigentijdse overheid met een eigentijds bestuur staat midden in onze Leudalse samenleving. De rol die wij als
overheid vervullen, verandert steeds afhankelijk van de maatschappelijke opgaves die voor ons liggen. Soms kunnen
we loslaten en ruimte scheppen, soms moeten we internsief samenwerken en soms is het noodzakelijk om regie te
nemen.

Een moderne overheid is in staat om interactief samen te werken met de samenleving. Begrippen als
burgerparticipatie en overheidsparticipatie zijn ons niet vreemd. In het koersdocument interactief werken 2019-2021 is
vastgelegd dat wij als overheid in een zo’n vroeg mogelijk stadium de samenleving te betrekken om samen tot
voorbereiding, bepaling, uitvoering en evaluatie van beleid te komen (burgerparticipatie). Daarnaast staan wij als
overheid open voor initiatieven van inwoners, beoordelen we deze naar hun waarde en helpen mee om de initiatieven
mogelijk te maken (overheidsparticipatie).

Volgens deze koers zijn we in 2019 gestart met enkele acties die we in 2020 gaan doorpakken. Zo brengen we
bijvoorbeeld procesregie in de praktijk in onze werkzaamheden, bieden we opleidingen, borgen we participatie in onze
voorstellen, maken wij interactief werken zichtbaar en vormen een helder afwegingskader voor overheidsparticipatie.
Veel van deze ontwikkelingen zijn geborgd binnen bestaande budgeten en moeten uiteindelijk landen in ons dagelijks
functioneren als bestuur en organisatie. Een van de omvangrijkste trajecten waarin interactief werken is
geïmplementeerd, is het proces om te komen tot een nieuwe strategische visie.

         2.9.1   Claims programma Eigentijds besturen en netwerken
Digitaal platform (claim 26)
Verder gaan we in 2020 aan de slag met het ontwikkelen van een digitaal platform. Dit platform heeft als doel dat de
samenleving in de buurten en kernen laagdrempelig met elkaar in contact kan treden. Onderdeel hiervan is dat
initiatiefnemers zelfstandig met hun buurt in dialoog kunnen om initiatieven te ontplooien. Hierbij faciliteren wij als
gemeente het medium, maar bieden we vooral de mogelijkheid aan de samenleving om elkaar op te zoeken. Het
wordt een platform dat voor en door onze inwoners wordt beheert.
Voor het realiseren van een digitaal platform is budget nodig. Dit budget is noodzakelijk voor zowel de aanschaf als de
implementatie van het platform. Voor 2020 wordt incidenteel een budget van € 20.000 opgenomen. Vanaf 2021 is
structureel €15.000 nodig voor de beheer, onderhoud en doorontwikkeling van dit platform.




                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Afronding strategische visie (claim 27)
In 2020 gaan we op het vlak van burgerparticipatie niets nieuws oppakken ten aanzien van de ingezette koers en
acties in 2019. Wel gaan we de ingezette aanpak verder ontwikkelen, implementeren en professionaliseren. Wij
streven ernaar dat de ingezette koers dus in 2020 echt zijn vruchten gaat afwerpen.
De strategische visie wordt begin 2020 uitgewerkt en vertaalt richting andere visies en beleidskaders. Omdat we de
richting in samenspraak met onze inwoners bepalen, is het onmogelijk om nu te voorspellen hoe dit proces en de
opbrengst er exact uitziet. Belangrijk is wel dat we in 2020 voldoende aandacht en ruimte bieden aan de uitwerking en
implementatie van de strategische visie om recht te doen aan de inbreng van onze inwoners.
Er wordt in 2020 eenmalig extra budget gevraagd (€ 30.000) voor de afronding en implementatie van het proces
strategische visie.

Interactief werken (claim 28)
Interactief werken landt uiteindelijk in onze gehele organisatie en al onze programma’s in de begroting. Volgens die
gedachte worden de budgeten voor interactief werken in projecten en processen uiteindelijk ook in onze inhoudelijke
programma’s opgenomen. De praktijk is echter dat het in vele gevallen nog niet op deze manier is geborgd. Om te
voorkomen dat interactie in projecten of processen niet kan plaatsvinden wordt structureel een budget van €10.000
gevraagd. Dit budget kan ook worden ingezet om interactief werken aan te jagen.


2.10 Financiën en belastingen

         2.10.1 Financiële kaders
Voorgesteld wordt om voor de begroting 2020-2023 de onderstaande uitgangspunten te hanteren:
1. Een structureel meerjarig en reëel sluitende begroting. Structurele lasten worden gedekt door structurele baten.
2. Specifiek toe te rekenen compensaties, bezuinigingen en efficiencykortingen die concreet het gevolg zijn van
   taakmutaties worden financieel door vertaald ten laste en/of ten gunste van de beleidsposten in de begroting.
3. Taakstellingen worden doorvertaald en doorgezet naar de gemeenschappelijke regelingen.
4. Specifiek met betrekking tot de VLRN; scenario’s moeten bekend zijn alvorens hierop te beslissen.

         2.10.2 Financieel risico
De toe- of afname van de algemene uitkering is rechtstreeks afhankelijk van de rijksuitgaven. De meicirculaire 2019
zal de eerste globale uitkomsten bieden, maar het ligt meer in de lijn van de verwachtingen dat dit bij het presenteren
van de rijksbegroting en de daaruit voortvloeiende septembercirculaire 2019 gebeurt. Daarom wordt voorgesteld om
niet vooruit te lopen op eventuele gevolgen van de autonome ontwikkelingen (van buitenaf opgelegd). Dit heeft een
financieel risico tot gevolg, hetzij dat meerjaren budgetten uit de algemene uitkering neerwaarts worden bijgesteld,
waardoor er plots ombuigingen nodig kunnen zijn, hetzij dat er plotselinge financiële impulsen door de Rijksoverheid
kunnen worden afgegeven, waarmee beleidsmatig nog geen rekening werd gehouden. Wij zullen in elk geval de
ontwikkelingen van het Gemeentefonds nauwlettend volgen en de raad hierover informeren.




                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>2.11 Overige claims

BsGW verhoogde bijdrage uitvoeringskosten (claim 17)
De totale kosten stijgen met € 1.700.000 t.o.v. 2019. Deze stijging wordt veroorzaakt door:
1. Loonindexering en indexering kosten goederen en diensten van € 550.000.
2. Doorbelasting gebruikskosten MijnOverheid en DigiD van € 300.000.
3. Aanvulling post onvoorzien met € 230.000 tot een bedrag van € 300.000.
4. Aanvulling post proceskosten met € 670.000 tot een bedrag van € 2.000.000.

Bovengenoemde kostenstijgingen betekenen voor Leudal in 2020 een stijging van de bijdrage aan BsGW van
€ 40.000 t.o.v. 2019. De meerkosten lopen op van € 33.000 in 2020 tot € 53.000 in 2023. De begroting dient hier
structureel op aangepast te worden.

Kwaliteitsverbetering organisatie (claim 18)
In 2017 bleek uit een onderzoek naar de kwaliteit van onze dienstverlening dat de inwoners deze nog niet
waardeerden op het niveau dat wij zelf wensen. Mede om deze reden zijn wij het organisatieontwikkelingstraject
gestart ‘Leudal uit het dal’. Aangezien dienstverlening mensenwerk is hebben wij in dit programma veel aandacht
besteed aan de wijze waarop wij werken en de voorwaarden om het werk te doen. Tevens was het nodig het gebrek
aan aandacht voor de organisatie van de afgelopen jaren op een verantwoord peil te brengen door het uitvoeren van
maatregelen op terreinen die duidelijk achterstand hadden. Deze ontwikkeling bestaat uit een aantal stappen:
    1. Verbetering arbeidsmarktpositie door harmonisering beloningsniveaus. In 2017 hebben wij de
         beloningsniveaus van het personeel geharmoniseerd naar een marktconform niveau. Het effect hiervan – en
         van het betere imago van de organisatie van Leudal op de regionale arbeidsmarkt - laat zich duidelijk zien in
         succesvolle wervingsprocedures.
    2. Verbetering sturing door aanstellen leidinggevenden. De beheersing van het werk en de aandacht voor
         medewerkers is duidelijk toegenomen.
    3. Waarborgen realisatie bestuursprogramma door aanpassing omvang formatie. In 2018 heeft de Raad
         ingestemd met een op de omvang van het werkprogramma passende uitbreiding van de capaciteit. In 2019
         leidt dit tot de vervulling van de noodzakelijke vacatures, waarmee de kwantiteit op orde komt en reeds deels
         is gekomen.
    4. Beter presteren door aandacht voor kwaliteit van de medewerkers. Nu staan we voor de veel complexere
         vraag de kwaliteit op een hoger plan te brengen en het personeel in staat te stellen te functioneren op het
         niveau dat een moderne overheidsorganisatie vraagt. Hierbij moeten we denken aan extra opleidingen, aan
         mensen begeleiden naar functies die meer passend zijn en aan het oplossen van situaties die, door gebrek
         aan leidinggevenden, te lang onvoldoende aandacht hebben gekregen. Daarvoor hebben wij in 2020 een
         extra budget nodig in de Reserve Bedrijfsvoering van minimaal € 500.000 voor WW-uitgaven, omdat wij eigen
         risicodrager zijn voor de WW.

Dit jaar voeren wij opnieuw een meting naar de kwaliteit van de dienstverlening uit.

Digitalisering archieven (claim 19)
Vanuit het verbeter traject VTH is de behoefte om volledig digitaal te werken. Met de komst van de nieuwe, provincie
brede, VTH applicatie is voor het digitaal uitvoeren van de toezicht controles van belang dat de
(activiteiten)vergunningen worden gedigitaliseerd. Daarmee wordt een efficiency slag gemaakt voor de planmatige
controles van de toezichthouders en is opvragen van dossiers uit het archief niet meer nodig. De prioriteit wordt hier
gelegd omdat dit de meeste efficiency oplevert.
De kosten voor het digitaliseren van dossiers zijn hoog. Een goede kosten baten afweging is van belang bij het
beoordelen van dossiers die in aanmerking komen voor digitalisering. In 2019 wordt dit onderzocht en in beeld
gebracht. De kosten voor het digitaliseren en registreren van de VTH dossiers worden geraamd op € 200.000
(investering wordt afgeschreven in vijf jaar).

Vervangen intranet (claim 20)
De verbetering van het internet is 1 januari 2019 live gegaan. De intranet site voor de medewerkers is ook aan
vervanging toe. De techniek is verouderd. Goed intranet ondersteunt het samenwerken en communiceren in een

                                                          13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>organisatie met nieuwe technologieën en een nieuwe inrichting. De interactiviteit wordt verhoogd en de informatie is
beter vindbaar. De kosten voor het vervangen van de intranet zijn € 100.000 (investering wordt afgeschreven in vijf
jaar).

E-facturering Avelon (claim 21)
In de EU-richtlijn (2014/55/EU) staat dat alle (aanbestedende diensten) per 18 april 2019 e-facturen van leveranciers
kunnen verwerken. Gemeenten vallen hier ook onder en dienen ervoor te zorgen dat zij e-facturen kunnen verwerken.
Hiervoor is een leverancier gezocht die ons hierbij faciliteren. Deze dienstverlening kost
€ 12.000 per jaar afhankelijk van het aantal facturen en de wijze van ontvangst.

Integriteitsonderzoek wethouders (claim 22)
In het eerstvolgende verkiezingsjaar €4.500 budget ophogen voor het laten uitvoeren van het integriteitsonderzoek
voor nieuwe wethouders.

Loon- prijscompensatie (claim 29)
De VNG heeft namens de gemeenten een voorstel gedaan tot loonsverhoging van 4,5%: per 1 april 2019 2% en per 1
april 2020 2,5%. Concreet betekent dit vanaf 2020 een verhoging van €650.000. De vakbonden eisen 4,0% voor 2019
en 3,5% voor 2020. Concreet betekent dit vanaf 2020 een verhoging van €1080.000.

De dekking hiervoor vindt plaats binnen de stelpost loon/prijscompensatie.

Prijsstijgingen
Indexering van de overige kosten binnen de exploitatie moeten met de restantgelden binnen deze stelpost worden
opgelost. Derhalve is in de claimlijst een pm post opgenomen.



Financieel meerjarenperspectief 2020 - 2023
In deze bijlage wordt het financieel perspectief voor de jaren 2020-2023 in beeld gebracht.

Financieel vertrekpunt
Het financiële vertrekpunt van deze kadernota is gebaseerd op:
    - de vastgestelde programmabegroting 2019-2022;
    - de goedgekeurde begrotingswijzigingen tot en met de raadsvergadering van april 2019;
    - de concept jaarrekening 2018;
    - de 1e raadsrapportage 2019.

Financiële gevolgen kadernota
De financiële gevolgen van de voorstellen die in deze kadernota zijn opgenomen geven het volgende beeld:




                                                                      14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> Onvermijdelijke Claims   Programma                            Extra claims kadernota 2020-2024                               € in 2020       € in 2021      € in 2022      € in 2023
          1               1 Veilige gemeente                   Veiligheidsregio LN (incl. brandweer paraatheidsbeleid)            -177.000        -196.000       -201.000       -215.000
          2               1 Veilige gemeente                   Ondermijning                                                        -17.000         -17.000        -17.000        -17.000
                          2 Onderwijs                          Geen claims                                                               -               -              -              -
           3              3 Gezondheidsbevordering             Bijdrage GGD                                                        -60.000         -60.000        -60.000        -60.000
           4              4 Woon-, werk- en leefklimaat        Vervangingsinvesteringen groen en wegen t/m 2078                          -         -62.355       -124.711       -187.066
           5              4 Woon-, werk- en leefklimaat        Groenonderhoud (B --> C buitengebied) t/m 2078                            -               -        121.000        121.000
           6              4 Woon-, werk- en leefklimaat        Vervangingsinvesteringen groenelementen gras/beplanting                   -               -       -190.000       -190.000
           7              4 Woon-, werk- en leefklimaat        Warme sanering varkenshouderijen en stoppersregeling               -168.000        -168.000              -              -
           8              4 Woon-, werk- en leefklimaat        Energietransitie                                                    -50.000         -50.000        -50.000        -50.000
           9              4 Woon-, werk- en leefklimaat        Uitbreiding woonwagenlocaties                                             -         -37.750        -37.448        -37.146
                                                               Dekking: Huuropbrengsten                                                  -          18.875         18.724         18.573
                                                               Dekking: algemene reserve                                                 -          18.875              -              -
           10             5 Sport en cultuur                   Synthese (armoede, dementie, jongerenwerker)                        -38.000         -38.000        -38.000        -38.000
                                                               Dekkking: budget gemeentelijk armoedebeleid en
                                                               Subsidieregeling Maatschappelijke Ondersteuning                       38.000        38.000         38.000         38.000
           11             5 Sport en cultuur                   Muziekonderwijs                                                      -55.000              -              -              -
           12             5 Sport en cultuur                   Bibliotheekwerk                                                      -26.500              -              -              -
           13             5 Sport en cultuur                   Invoering en uitrol combinatiefunctionarissen                      -100.000       -100.000       -100.000       -100.000
           14             6 Jeugdzorg                          Bijstellen budgetten Jeugd                                       -3.500.000     -3.500.000     -3.500.000     -3.500.000
                                                               Rijksbijdrage                                                       500.000        200.000        200.000        200.000
                                                               Dekking: taakstelling                                                      -       200.000      1.200.000      1.200.000
                                                               Verwachte verevening                                                500.000
           15             7 Participatie                       Omnibuzz                                                                   -         -9.288        -10.228        -22.361
           16             7 Participatie                       Subsidieregeling gemeenschapshuizen                                  -76.000              -              -              -
                                                               Dekking: MJOP gelden                                                  76.000              -              -              -
           17             Overige:                             BsGW verhoogde bijdrage uitvoeringskosten                            -33.000        -36.000        -39.000        -53.000
           18                                                  Kwaliteitsverbetering organisatie                                  -500.000               -              -              -
                                                               Dekking: algemene reserve                                           500.000               -              -              -
           19                                                  Digitalisering archieven                                             -40.000        -40.000        -40.000        -40.000
                                                               Dekking: P-taakstelling                                               40.000         40.000         40.000         40.000
           20                                                  Vervangen intranet                                                   -20.000        -20.000        -20.000        -20.000
                                                               Dekking: Budgetten E-dienstverlening                                  20.000         20.000         20.000         20.000
           21                                                  E-facturering Avelon                                                 -12.000        -12.000        -12.000        -12.000
                                                               Dekking: bezuiniging                                                  12.000         12.000         12.000         12.000
           22                                                  Integriteitsonderzoek wethouders                                           -              -         -4.500              -
                                                               Totaal onvermijdelijke claims                                    -3.186.500      -3.798.643     -2.794.163     -2.892.000
    Te kiezen claims:     Programma                            Extra claims kadernota 2020-2023                               € in 2020       € in 2021      € in 2022      € in 2023
           23             4 Woon-, werk- en leefklimaat        Kerkenvisie                                                          -20.000              -              -              -
           24             4 Woon-, werk- en leefklimaat        Verduurzaming monumentale panden                                           -              -        -50.000              -
           25             4 Woon-, werk- en leefklimaat        EC-Geo                                                               -78.792        -91.842       -105.425       -105.425
           26             9 Eigentijds besturen en netwerken   Digitaal platform (abonnement)                                       -20.000        -15.000        -15.000        -15.000
           27             9 Eigentijds besturen en netwerken   Afronding strategische visie                                         -30.000              -              -              -
           28             9 Eigentijds besturen en netwerken   Interactief werken                                                   -10.000        -10.000        -10.000        -10.000
           29             Overige:                             Loon- prijscompensatie                                                   pm             pm             pm             pm
                                                               Totaal te kiezen claims                                            -158.792        -116.842       -180.425       -130.425
                                                               Totaal claims                                                    -3.345.292      -3.915.485     -2.974.588     -3.022.425

                                                                                                                              € in 2020       € in 2021      € in 2022      € in 2023
                                                               Begrotingsruimte obv begroting 2019-2022                           -253.195         229.737      1.790.050      1.790.050
                                                               1e Rarap effecten                                                    62.574        -495.623       -773.412        909.879
                                                               Overige effecten na vaststellen begroting                           -71.177         -70.727        -70.277       -170.891
                                                               Begrotingsruimte inclusief 1e Rarap en overige effecten            -261.798        -336.613        946.361      2.529.038
                                                               Kadernota claims (exclusief te kiezen claims)                    -3.186.500      -3.798.643     -2.794.163     -2.892.000
                                                               Aframing budget Brandweer                                            54.000          54.000         54.000         54.000
                                                               Aframing budget externe adviezen                                    120.000         120.000        120.000        120.000
                                                               Bezuiniging efficiency onderzoek                                  1.500.000       2.000.000      3.000.000      3.000.000
                                                               Aanvullende maatregelen begrotingsruimte:
                                                               1. Kaasschaafmethode (2% korting op beïnvloedbare budgetten)       800.000         800.000        800.000        800.000
                                                               2. Essentreserve (incidenteel 1 of 2 jaar)                             pm              pm               -              -
                                                               3. Algemene reserve (incidenteel 1 of 2 jaar)                          pm              pm               -              -
                                                               4. OZB (jaarlijkse verhoging van 2%)                               116.630         235.593        356.934        480.703
                                                               5. Meicirculaire (nnb)                                                 pm              pm             pm             pm
                                                               6. Legesonderzoek (kostendekkendheid)                                  pm              pm             pm             pm
                                                               Begrotingsruimte na 1e rarap en kadernota (exclusief
                                                               aanvullende maatregelen)                                        -1.774.298      -1.961.256      1.326.198      2.811.038



Naast de onvermijdelijke claims worden in deze kadernota ook de te kiezen claims genoemd.
Het aanvullen van de begrotingsruimte/ dan wel het mogelijk maken van de eventueel te kiezen claims kan
gerealiseerd worden door:
    - het hanteren van de kaasschaafmethode voor de beïnvloedbare budgetten (per 1% plusminus € 400.000),
    - het incidenteel inzetten van de essentreserve in 2020 en/of 2021 (bedrag nader te bepalen en rekening
        houdend met het minimum van € 20.000.000).
    - het incidenteel inzetten van de algemene reserve in 2020 en/of 2021 (bedrag nader te bepalen en rekening
        houdend met de weerstandsratio).
    - Eventueel toekomstig positieve effecten uit de meicirculaire.
    - Het kostendekkend maken van de leges (opstarten legesonderzoek).
    -   De onroerende zaakbelasting met jaarlijks x % naar boven bijstellen (per 1% plusminus € 60.000)
    -   De besparingen meenemen uit het efficiencyonderzoek.

                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>