<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Een propositie van gemeenten aan het nieuwe Kabinet



De winst van het sociaal domein
Een slimme investering in bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Colofon
Deze propositie is tot stand gekomen met medewerking vanuit de gemeentelijke netwerken VNG, G4, G40, M50, P10, Divosa en NDSD. Daarnaast hebben diverse inhoudelijke experts een
bijdrage geleverd: Sjef Czyzewski , Albert Jan Kruiter (IPW), Merei Lubbe (LPBL), Irene Niessen (AEF), Arjan Ogink (KPMG) en Thomas Plochg (Federatie voor Gezondheid).

Procesbegeleiding en penvoering: Ben Hammer en Sophie Hoogeboom (Common Eye)


                                                                                                                                      Vereniging van Nederlandse Gemeenten         2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>De winst van het sociaal domein
Investeren in het sociaal domein is investeren in een vitale en inclusieve samenleving. Na zes jaar ervaring weten we goed wat werkt en wat verbetering behoeft. Inwoners zijn in
toenemende mate tevreden én de kosten stijgen minder hard dan elders in het zorgstelsel. Het sociaal domein bedient vele gezichten: van jongeren met een licht verstandelijke
beperking, tot ouderen met dementie. Van ouders met zorgen over een verslaafde puber tot mantelzorgers die overbelast dreigen te raken. Corona laat zien dat iedereen zomaar in
een kwetsbare positie kan komen. Het sociaal domein biedt wat nodig is, vaak even, en soms structureel. Zodat mensen in een kwetsbare positie altijd op ons kunnen rekenen en
de samenleving als geheel gezonder wordt dan ze nu is. Met oog voor de menselijke maat en de verschillen die er zijn tussen inwoners, gemeenten en regio’s. Investeren in
bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid rendeert in het sociaal domein en breder in de maatschappij. We nodigen Rijk en maatschappelijke partners uit om samen te
investeren in één sterk sociaal domein.

Drie opgaven vragen de komende jaren de volle aandacht:       maar de aanpak verschilt. Passend bij de lokale situatie. We
het herstellen van bestaanszekerheid, het vergroten van       benutten deze verschillen als kracht door meer van elkaar te
kansengelijkheid en het makkelijker maken van gezond          leren en elkaar te inspireren met oplossingen voor inwo-
leven. Het zijn grote opgaven die sterk met elkaar samen-     ners.
hangen en daarom een langjarige en niet vrijblijvende                                                                                       Voorkomen van geldzorgen
                                                                                                                                            reduceert stress en maakt
samenwerking van de overheid en alle maatschappelijke         Wat vragen we daarbij aan het Rijk?                                               mensen gezonder

partners in en rondom het sociaal domein vragen.              Stap in om deze ambities samen te realiseren. De samen-
                                                              hang tussen de opgaven is wat we met prioriteit hebben op
Dit doen wij:                                                 te pakken. Samenhang die de huidige grenzen en blokka-                          Bestaanszekerheid                      Gezond leven
                                                                                                                                                  herstellen                        makkelijker maken
Doorgaan op de huidige manier levert onvoldoende resul-       des opheft tussen vraagstukken, domeinen en financiers.                     We zorgen voor voldoende                  We werken over alle
                                                                                                                                            inkomen, een geschikte                 beleidsterreinen vanuit
taat. Het moet echt anders. De meerwaarde van het sociaal     We weten dat we daarmee veel vragen, maar alleen in                            woning en een veilige               positieve gezondheid. We
                                                                                                                                          leefomgeving. Vanuit deze               investeren in een gezonde
domein ontketenen we door breed te investeren in boven-       samenhang rendeert de aanpak en creëren we meerwaarde                       basis is meedoen mogelijk.                omgeving en stimuleren
                                                                                                                                                Samen met een                    gezond leven. Voor wie niet
genoemde opgaven. Hiervoor sluiten wij coalities met onze     voor inwoners. De kern van de propositie is dan ook die                      mensgerichte benadering                 gezond is of wordt bieden
                                                                                                                                          voorkomen we zo onnodig                  we ondersteuning op alle
maatschappelijke partners en het bedrijfsleven.               hefboomwerking: investeren in het sociaal domein ontke-                     leed en oplopende kosten.                    levensgebieden.

                                                              tent maatschappelijke besparingen!                                                                                                         Investeren in positieve
                                                                                                                                                                                                          gezondheid bevordert
We nemen onze verantwoordelijkheid voor regionale                                                                                                                                                        kansen voor mensen in
                                                                                                                                                                                                           kwetsbare situaties
samenhang. We luisteren naar onze inwoners. We geven          Daarvoor zijn de juiste randvoorwaarden nodig:                                                        Kansengelijkheid
                                                                                                                                                                       vergroten
meer ruimte en waardering aan professionals. We verbete-      • Voldoende financiële middelen: het wegwerken van de                                       We kiezen voor die mensen die ons het
                                                                                                                                                         hardste nodig hebben. We investeren in
ren uitvoering en beleid door te leren van wat goed gaat en      huidige tekorten in het sociaal domein en ruimte voor       Een doorlopende aanpak        een kansrijke start voor kinderen. We
                                                                                                                                 van onderwijs en       hebben extra aandacht voor de positie van
nog beter kan. We investeren gebiedsgericht in de collec-        gemeenten om te kunnen investeren.                            ontwikkeling richting     jongeren en jongvolwassenen. Inwoners
                                                                                                                              arbeidsmarkt bevordert    voor wie kansen niet vanzelfsprekend zijn,
tieve voorzieningen. We werken samen langjarig aan een        • Een logisch, voorspelbaar systeem met sturing vanuit            bestaanszekerheid            bieden we gericht ondersteuning.

(financieel) systeem met duidelijke, eenvoudige regels           wat werkt in de uitvoering.
zonder verrassingen.                                          • Goede bestuurlijke verhoudingen waarbij we als één
                                                                 overheid gezamenlijk de opdracht voor één sterk sociaal
Elke gemeente gaat voor één sterk sociaal domein. We             domein oppakken, met ruimte voor ieders rol en verant-
werken allemaal vanuit dezelfde ambitie en bedoeling,            woordelijkheid.


                                                                                                                                                       Vereniging van Nederlandse Gemeenten                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samen gereed voor de toekomst
Deze propositie is een voorstel van gemeenten om samen met het Rijk het sociaal domein             heeft de prioriteit: de maatschappelijke opgaven in het sociaal domein zijn niet los van
‘gereed te maken’ voor de toekomst vanuit de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor onze           elkaar op te pakken.
samenleving. Achterliggend doel is om samenhang aan te brengen in de drie belangrijkste        •   De afgelopen jaren zijn in de meeste gemeenten allerlei nieuwe aanpakken ontwikkeld,
maatschappelijke opgaven die we momenteel voor ons zien: bestaanszekerheid herstellen,             veelal samen met maatschappelijke partners en ondernemers. Hierin zijn veel kennis en
kansengelijkheid vergroten en gezond leven makkelijker maken. Hiermee pakken we de                 inzichten opgedaan. In geen enkele gemeente gaat alles al helemaal vlekkeloos. Dat zou
onderliggende oorzaken van problematiek aan. De corona-pandemie heeft duidelijk gemaakt            ook niet realistisch zijn.
dat elke Nederlander door onvoorziene omstandigheden kwetsbaar kan worden. De urgentie         •   Gemeenten kunnen nog meer van elkaar leren en meer structureel samenwerken, in de
is nu extra groot om juist deze maatschappelijke uitdagingen met verve én met elkaar aan te        regio en landelijk. De geïntroduceerde Norm voor Opdrachtgeverschap voor Jeugd,
gaan.                                                                                              Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang en de intensieve regionale samenwer-
                                                                                                   king met zorgverzekeraars laten zien dat gemeenten beseffen dat de samenwerking nood-
Samenwerken aan dezelfde opgaven is in het belang van inwoners                                     zakelijk en niet vrijblijvend is.
• De coronacrisis heeft laten zien dat we als gezamenlijke overheden in staat zijn een com-
  plexe opdracht goed op te pakken. De crisis toont bovendien de meerwaarde van een            Gezamenlijke actie is nodig, vanuit gemeenten én Rijk
  goed functionerend lokaal sociaal domein.                                                    • Als gemeenten gaan we de komende tijd gezamenlijk op deze weg verder. De menselijke
• Het belangrijkste inzicht, en tegelijk de grootste uitdaging, is om het sociaal domein als     maat mag en moet samengaan met doelmatigheid en efficiëntie. Dat vraagt naast
  investeringsmogelijkheid en niet als kostenpost te zien. Juist door zorg te voorkomen          aandacht voor uitvoerbaarheid ook meer gemeenschappelijkheid in werkwijzen. Daar mag
  en de totale kosten van zorg en ondersteuning terug te brengen. En door de investeringen       het Rijk ons op aanspreken.
  in andere domeinen terug te verdienen: een gezondere samenleving, een sterkere               • Tegelijk lopen gemeenten ook tegen fundamentele taaiheden aan die niet op praktijk- en
  arbeidsmarkt, een aantrekkende economie. We noemen dit de hefboomwerking van het               uitvoeringsniveau liggen. Dat geldt zeker ook voor de drie maatschappelijke opgaven die
  sociaal domein.                                                                                in deze propositie centraal staan: bestaanszekerheid, kansengelijkheid en (positieve)
• We bieden inwoners mogelijkheden om mee te blijven doen, ook bij sociaal-economi-              gezondheid.
  sche achterstanden, langdurige beperkingen of andere factoren die meedoen belemme-           • Om daar verschil te maken is gezamenlijke inzet nodig en een samenhangende benade-
  ren. We versterken de eigen kracht van inwoners, stimuleren verbinding in wijken, buurten      ring van maatschappelijke problemen en van de verschillende wettelijke domeinen.
  en dorpen. We ondersteunen, wanneer nodig, onze inwoners bij de uitdagingen van het
  leven, bij stress, ziekte, woon- en inkomensproblemen.                                       Het Rijk kan helpen op het niveau van wet- en regelgeving en de noodzakelijke randvoorwaar-
                                                                                               den. Daar spreken we met deze propositie het Rijk op aan, omdat we ervan overtuigd zijn dat
Zes jaar na de decentralisaties is de transformatie vol in ontwikkeling                        een slimme investering in het sociaal domein zowel de noodzakelijke, krachtige aanpak van
• De afgelopen zes jaar is er veel bereikt. Inwoners zijn meer tevreden met de dienstverle-    maatschappelijke opgaven mogelijk maakt, als uiteindelijk maatschappelijke besparingen
   ning vanuit gemeenten. We weten beter wat wel en wat niet werkt. We weten ook wat er        oplevert.
   moet veranderen, vanuit gemeenten en vanuit het Rijk, om het sociaal domein robuuster
   en stabieler te maken.
• Het moet en kan beter in zowel de uitvoering, als in het systeem van wet- en regelgeving
   en beleid. Hoe het beter kan en moet, beschrijven we in deze propositie. De samenhang




                                                                                                                                            Vereniging van Nederlandse Gemeenten          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Bestaanszekerheid herstellen
Bestaanszekerheid bieden is de basisvoorwaarden op orde brengen: de zekerheid van vol-          Hierbij vragen we aan het Rijk:
doende en voorspelbaar inkomen, de zekerheid van werk en van mee kunnen doen in de              • Herzie de Participatiewet fundamenteel, met ruimte voor gemeenten om een totaalar-
samenleving. Maar ook de zekerheid van een dak boven je hoofd in een geschikte en betaal-          rangement te maken voor de kwetsbare groepen met maatwerk voor passende ondersteu-
bare woning. En in een veilige en prettige omgeving, met snelle en toegankelijke dienstverle-      ning. Inkomen mag bij ontwikkelstappen richting activering en werk niet onzeker
ning in situaties die de veiligheid bedreigen.                                                     worden. Maak inkomen onderdeel van de samenhangende en eenvoudige regeling voor
                                                                                                   de basis van de arbeidsmarkt. Onderzoek de mogelijkheden van het introduceren van
Dit doen wij:                                                                                      basisbanen.
Wet- en regelgeving vereenvoudigen en de menselijke maat terugbrengen                           • Voorkom langdurige uitval van inwoners in kwetsbare situaties door een verhoging
• Sleutel is de menselijke maat. We reduceren stress en begeleiden inwoners vanuit ver-            van de structurele middelen voor de aanpak van armoede, schuldhulpverlening en re-inte-
    trouwen, met persoonlijke aandacht en maatwerk. We stimuleren dat mensen meedoen.              gratie/participatie. Dit is extra van belang gezien de te verwachten toename van het
• We stellen de behoeften van inwoners centraal in het ontwerp van de regels. We bren-             beroep hierop na afloop van de steun- en herstelpakketten vanwege de coronacrisis.
    gen samenhang aan in de verschillende regelingen die er zijn.                               • Maak soepele overgangen mogelijk in de ondersteuning van inwoners door samenhang
• We doen wat nodig is voor inwoners die ondersteuning nodig hebben en dat niet zelf               aan te brengen tussen de wetten rondom zorg en ondersteuning (Wmo, Zvw, Wlz en
    kunnen regelen en organiseren. Dat levert toenemende participatie op, zowel in de              Jeugdwet) en ontwikkeling (Participatiewet, Wet Educatie Beroepsonderwijs en Wet
    samenleving als op de arbeidsmarkt. We borgen de rechtmatigheid van onze inzet door            Inburgering).
    structureel te investeren in de competenties en het vakmanschap van professionals.          • Zorg voor een voorspelbaar toeslagensysteem, gekenmerkt door duidelijkheid en een-
                                                                                                   voud. Ontzie kwetsbare inwoners bij de implementatie van wijzigingen in het stelsel.
Inwoners zekerheid bieden op betekenisvol en betaald werk                                       • Maak participatiebudgetten toereikend en meebewegend in de tijd: zorg voor een anticy-
• We organiseren dat inwoners betaald en betekenisvol werk kunnen verrichten. Voor veel            clisch investeringsmodel voor de Participatiewet en het arbeidsmarktbeleid. Schaf
   inwoners is dat op de arbeidsmarkt, voor sommigen is dat niet haalbaar. We stimuleren dat       de BUIG-prikkel af om mensen zo snel mogelijk te laten uitstromen, en biedt een passend
   iedereen een startkwalificatie heeft of een zinvolle dagbesteding. We bieden inwoners in        activeringsbudget voor de begeleiding die nodig is voor mensen voor wie het lastiger is
   de meest kwetsbare situaties persoonlijke begeleiding om deel te nemen aan een inclu-           om uit te stromen. Financier de loonkostensubsidie op basis van realisatie. Onderzoek
   sieve arbeidsmarkt.                                                                             hoe shared savings bereikt kunnen worden met de betrokken partners.
• We hebben extra aandacht voor activering in kwetsbare wijken, buurten en dorpen;              • Bundel en vereenvoudig financieringsmogelijkheden voor scholing. Financier leer-
   daar werken we aan sterke netwerken met inwoners en ervaringsdeskundigen, scholen,              werkloketten structureel voor een ‘leven lang ontwikkelen’ en een goede match tussen
   sociale voorzieningen, werkgevers en vrijwilligersorganisaties.                                 werkzoekenden, het veranderend arbeidsaanbod en onderwijs.




                                                                                                                                            Vereniging van Nederlandse Gemeenten         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Bestaanszekerheid herstellen
Dit doen wij:                                                                                Hierbij vragen we aan het Rijk:
Voor iedereen voldoende en stabiel besteedbaar inkomen garanderen                            • Maak het mogelijk om schulden sneller op te lossen. Maak faillissement voor inwoners
• Elke inwoner moet uit kunnen gaan van de basisvoorwaarde van een voldoende en stabiel         laagdrempeliger. Breng gemeenten meer in positie door meldingen te sturen van alle
    besteedbaar inkomen. Met helderheid vooraf over de regelingen die van toepassing zijn.      overheidsschuldeisers en andere schuldeisers in een zo vroeg mogelijk stadium en creëer
    Zonder verrassingen achteraf.                                                               bijpassende wetgeving om deze signalen op proportionele en effectieve manier te kunnen
• Er is een grote groep inwoners die zich ternauwernood redt. Wij benutten onze netwerken       gebruiken.
    om mensen met financiële zorgen eerder in beeld te hebben en te ondersteunen. Door       • Schaf de kostendelersnorm af voor jongeren tot 27 jaar en versoepel de norm voor
    vroegtijdig geldzorgen te voorkomen of op te lossen, reduceren we stress in gezinnen.       mensen in de bijstand, zodat maatwerk mogelijk is. Zorg voor een minder dwingende
                                                                                                vermogensbepaling voor mensen die langdurig niet werken en verruim de vrijlating van
                                                                                                inkomsten.
 Hoe kan het anders: Health Impact Bond met de Doorbraak Methode
                                                                                             • Maak de inkomenspositie van minima feitelijk toereikend. Hiervoor zijn meerdere
 In Den Haag zijn met behulp van het ‘Sociaal Hospitaal’ 157 huishoudens geholpen door          instrumenten mogelijk: verhogen van het wettelijk minimumloon, verhogen van het sociaal
 uitzonderingen op de (beleids)regel te bieden. Deze kwetsbare huishoudens zijn door            minimum, heroverweging afschaffen van de dubbele algemene heffingskorting in de bij-
 middel van maatwerkplannen stappen verder geholpen.                                            stand, en de herziening van het toeslagensysteem.
 De Doorbraakmethode® is een gestructureerde methodiek om maatwerkplannen uit te             • Geef gemeenten de bevoegdheid om aan bepaalde groepen categoriale bijzondere
 leggen en te onderbouwen. Ze breken met bureaucratische routines en ‘voorkomen door-           bijstand te verstrekken.
 modderen’.                                                                                  • Verhoog bijstandsnorm en minimumloon voor jongeren van 18-20 jaar naar het niveau
                                                                                                van 21-jarigen. Maak het mogelijk voor gemeenten om ‘collectieve uitzonderingen’ te
 Resultaten:                                                                                    maken voor jongeren die risico lopen op dak- en thuisloosheid.
 • 81% van de deelnemers geeft aan dat hun algemene kwaliteit van leven hoger is na
    deelname
 • Voorkomen van opvoedproblemen en jeugdbescherming
 • Voorkomen van suïcide
 • Voorkomen van huisuitzettingen
 • Voorkomen van Wmo-zorg
 • Gerealiseerde besparing van €3.081.580 (bij 21 huishoudens kwam een plan niet tot
    stand of bleek niet nodig)

 Zie ook: https://www.doorbraakmethode.nl/




                                                                                                                                         Vereniging van Nederlandse Gemeenten         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Bestaanszekerheid herstellen
Dit doen wij:                                                                                     Hierbij vragen we aan het Rijk:
Betaalbaar en geschikt wonen mogelijk maken voor iedereen                                         • Ministeries van VWS en BZK, investeer samen met gemeenten in een lange-termijnplan
• We investeren in betaalbare woningen en maken het makkelijker om woningen te splitsen.             om een stevige impuls te geven aan de woningbouw en daarmee de groeiende vraag naar
    In de Actieagenda Wonen en de regionale afspraken in woon(zorg)akkoorden, maken we               woningen en zorginfrastructuren aan te pakken (zoals woonvormen tussen thuis en het
    ons sterk voor duurzame passende woonoplossingen voor inwoners.                                  verpleeghuis). Investeer mee in gebiedsontwikkeling, betaalbare woningbouw en de
• We ontwikkelen hiervoor, samen met het Rijk en partners, een structurele aanpak, inclu-            benodigde mobiliteitsvoorzieningen.
    sief aandacht voor dak- en thuisloosheid (housing first, tegengaan van huisuitzettingen) en   • Schaf de verhuurdersheffing af, zodat de investeringscapaciteit van corporaties toe-
    passende woonoplossingen voor zwerfjongeren.                                                     neemt en zij voldoende middelen hebben voor de opgaven waar zij voor staan (nieuw-
• We sturen actief op goed gemengde wijken, buurten en dorpen. Minder concentratie                   bouw, verduurzaming, leefbaarheid) en bij kunnen dragen aan de woonzorgopgaven.
    van problematiek in een gebied draagt bij aan prettig en veilig wonen voor alle inwoners.     • Breng woningcorporaties meer en beter in positie (met financiële en wettelijke prikkels)
• We voeren integraal beleid om specifieke groepen kwetsbare inwoners te huisvesten                  om in afstemming met gemeenten en zorgkantoren op regionale schaal voldoende pas-
    (zoals inwoners met een urgentieverklaring, ouderen en mensen met een zorgbehoefte,              sende woonvormen te realiseren voor kwetsbare doelgroepen.
    arbeidsmigranten en statushouders).                                                           • Geef met gemeenten vorm aan een integrale opdracht voor kwetsbare groepen, om
                                                                                                     de bredere opgaven voor opvang, huisvesting, inburgering, arbeidsmigranten, statushou-
Samenhangend handelen bij dreigende onveiligheid                                                     ders en andere doelgroepen in kwetsbare situaties beter op elkaar af te stemmen.
• We bieden vroegtijdig integrale ondersteuning voor ouders wanneer zij hun rol als opvoe-        • Maak de zorgverzekeringswet passend voor inzet van de Volwassen-GGZ in het jeugddo-
  der onvoldoende waar kunnen maken, bijvoorbeeld door trauma, verslaving of ziekte.                 mein, zodat jeugdprofessionals dit kunnen betrekken in hun aanpak.
  Kinderen gedijen in een stabiele veilige omgeving, ongeacht welke ’aandoening’ of               • Vereenvoudig de jeugdbeschermingsketen, zodat kinderen en jongeren snel en tijdig
  ‘gedragsprobleem’ ze zelf hebben.                                                                  hulp en bescherming krijgen met oog voor de gehele sociale omgeving en een goede
• We werken met zorg- en veiligheidspartners aan een domeinoverstijgende aanpak bij                  aansluiting tussen de jeugdbescherming en het brede sociaal domein. Faciliteer de ont-
  multiproblematiek. We maken duidelijke regionale afspraken over op- en afschalen en de             wikkeling van een integraal veiligheidsteam, waarin alle rollen en taken van de huidige
  beschikbaarheid van zorg. Voor de inwoners met een (dreigend) veiligheidsrisico zijn de            veiligheidspartners ondergebracht zijn.
  zorg- en veiligheidshuizen een cruciaal samenwerkingsverband.                                   • Zorg voor één familierechter die niet alleen een gezins-ondertoezichtstelling kan uitspre-
• We spelen in op de kracht van de samenleving en investeren structureel in het vakman-              ken maar ook een tijdelijk huisverbod kan opleggen, alsmede verplichte hulp op basis van
  schap van professionals. We optimaliseren de (keten)samenwerking om interventies zo                de Wet verplichte ggz en de Wet zorg en dwang.
  kort mogelijk te laten duren.                                                                   • Verstevig de positionering van zorg- en veiligheidshuizen door betere randvoorwaarden,
                                                                                                     zoals voldoende mandaat en budget om hun procesregie en basistaken te kunnen uitvoe-
                                                                                                     ren.




                                                                                                                                               Vereniging van Nederlandse Gemeenten          7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Kansengelijkheid vergroten
Kansengelijkheid vergroten, vraagt ongelijk investeren en structurele oorzaken aanpakken.          Hoe kan het anders: Aanpak jeugdwerkeloosheid Amsterdam
Niet iedereen heeft ondersteuning vanuit de overheid nodig voor een goede uitgangsposi-
tie in de samenleving. We leggen de focus dan ook op die (groepen) inwoners die ons het            Per stadsdeel is er één Jongerenpunt, waar jongeren terecht kunnen voor ondersteuning.
hardste nodig hebben, omdat hun kansen op het gebied van gezondheid, talentontwikkeling            Er werken generalistische jongerenadviseurs die tijdens de gehele begeleiding regie
of inzet op de arbeidsmarkt niet altijd vanzelfsprekend zijn.                                      voeren. Intensieve begeleiding is mogelijk doordat er extra investeringen zijn gedaan en
                                                                                                   de caseload voor de jongerenadviseurs 1 op 50 is. Daarnaast is geïnvesteerd in snelle mat-
Investeren in kansengelijkheid is ook investeren in het onderwijs. Goed onderwijs biedt inte-      ching op maat en passende instrumenten/trajecten. Gemiddeld waren de extra kosten per
grale en inclusieve basisvoorzieningen voor kinderen van 0-12 jaar, met integrale kindcentra en    jongere €1.250,-.
passend onderwijs. De kwaliteit van onderwijs omvat veel meer dan voldoen aan prestatiekwa-
lificaties. De sociaal-maatschappelijke rol van het onderwijs is ook belangrijk bij wat we mee-    Analyse laat zien dat het programma slaagt: de effecten zijn het grootst voor laagopge-
geven aan de volwassenen van de toekomst.                                                          leide jongeren. Door de aanpak wordt voorkomen dat zij maatschappelijke uitvaller
                                                                                                   worden. De verwachte baten zijn 2,5 keer zo groot als de kosten. Een groot deel van de
De opdracht voor onderwijs, sociaal domein en werkgevers is om het onderwijs en het pad            baten, extra startkwalificaties en lagere kans op werkloosheid, valt op langere termijn. In de
naar de arbeidsmarkt inclusiever te maken. Om kinderen en jongeren te kunnen bieden wat zij        periode 2014-2018 is de jeugdwerkloosheid gedaald van 13,3% naar 6,2%.
nodig hebben om hun weg te vinden in onze samenleving.
                                                                                                   Zie ook: https://amsterdam.raadsinformatie.nl
Dit doen wij:
Investeren in een kansrijke start en prettig en veilig opgroeien
• We voorkomen dat problemen van nu zich doorzetten naar de volgende generatie.                   Hierbij vragen we aan het Rijk:
    Daarom investeren we in een kansrijke start in de eerste 1000 dagen van een kind. We          • Maak kinderopvang en vroeg- en voorschoolse educatie voor alle kinderen toegankelijk,
    bieden ondersteuning in het versterken van het ouderschap, spreken open over de kinder-          bijvoorbeeld door van kinderopvang een open basisvoorziening te maken en aanbie-
    wens met ouders in kwetsbare situaties en begeleiden ouders tijdens de zwangerschap en           ders uit te dagen om kinderopvang meer op maat mogelijk te maken. Organiseer landelijk
    als jong gezin.                                                                                  aandacht voor ouderschap (‘it takes a village to raise a child’). Financier ondersteuning en
• We pakken signalen van zorgen in gezinnen, bij kinderen en ouders, vroeg op. We zetten             begeleiding van aanstaande en jonge ouders in kwetsbare situaties.
    behoeften van kind én gezin centraal in onze aanpak en maken maatwerk mogelijk. We            • Faciliteer landelijk onderzoek naar de mogelijkheden om kansen te vergroten in het
    bevorderen de samenwerking tussen kinderen, ouders, ervaringsdeskundigen en profes-              (basis-) onderwijs, zoals een verlengde schooldag, kleinere klassen, brede school, een
    sionals op gebied van onderwijs, participatie en zorg.                                           later selectiemoment en het verlengen van het vmbo.
• We versterken de kwaliteit van voorschoolse educatie en investeren in programma’s om            • Zorg voor positieve prikkels voor scholen om leraren aan te trekken en professionals te
    onderwijsachterstanden in te lopen. We bevorderen samen met het onderwijs ouderbe-               stimuleren een overstap te maken naar het onderwijs.
    trokkenheid op scholen. Dit benutten we als ingang om ook ouders te verleiden om te
    investeren in hun eigen ontwikkeling (basisvaardigheden; taal, rekenen, digitaal).




                                                                                                                                                 Vereniging van Nederlandse Gemeenten               8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Kansengelijkheid vergroten
Dit doen wij:                                                                                    Hierbij vragen we aan het Rijk:
Passende ondersteuning en begeleiding bieden voor jongeren en jongvolwassenen                    • Zorg voor structureel extra middelen om de tekorten rondom de jeugdhulp en jeugd-
• We bieden jongeren en jongvolwassenen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteu-              zorg aan te pakken. Ontwikkel samen met gemeenten aanvullende maatregelen om de
    ning en begeleiding op de ‘Big5 van leefgebieden’ die in orde moeten zijn: support,             uitvoering van jeugdhulp ook duurzaam financieel beheersbaar én rendabel te houden.
    wonen, school en werk, inkomen en schulden, en welzijn en gezondheid. Dit doen we               Onderzoek naar de baten van jeugdhulp/-zorg op andere terreinen helpt daarbij.
    onder meer door monitoring en signalering van jongeren die uit beeld raken, door             • Maak een doorgaande aanpak voor jongeren en jongvolwassenen van 16-27 jaar
    gerichte begeleiding en ondersteuning (life coaching) van jongeren in kwetsbare situaties,      mogelijk door betere aansluiting van de Jeugdwet op de Wmo, Participatiewet en Wlz.
    door vroegtijdig schoolverlaten zonder diploma als gevolg van dak- en thuisloosheid             Maak het gemeenten mogelijk om op maat af te wijken van de bestaande wet- en regelge-
    tegen te gaan, en door een aanpak op alle levensgebieden bij uitstroom na beschermd             ving. Geef gemeenten de ruimte om Rijksmiddelen ook in te mogen zetten voor op activa-
    wonen, maatschappelijke opvang en ook bij nazorg na detentie.                                   tie en participatie gerichte activiteiten naast niveau verhogende (leer)trajecten.
• We pakken de oorzaken van problematiek in deze belangrijke levensfase aan. We reali-           • Faciliteer een toereikend inkomen voor jongeren die geen ondersteuning krijgen van hun
    seren soepele overgangen in ondersteuning en begeleiding, vanuit onderwijs, (jeugd)zorg,        ouders. Geef jongeren onder de 23 evenveel huurtoeslag voor een kamer als jongeren
    maatschappelijke ondersteuning en begeleiding op gebied van werk en participatie in een         boven de 23.
    doorgaande aanpak van 16-27 jaar.                                                            • Zorg voor substantieel en structurele middelen om derde leerwegtrajecten te faciliteren
• Een substantieel deel van de uitstromende jongeren, bijvoorbeeld uit het MBO, is onvol-           voor jongeren en jongvolwassenen met beperktere basisvaardigen.
    doende geletterd. We werken met het onderwijs en werkgevers samen aan onderwijs-             • Stimuleer landelijk dat gemeenten en maatschappelijke partners meebouwen aan digi-
    vormen en -kwalificaties die aansluiten bij de sterke kanten en motivatie van jongeren en       tale inclusie. Ongeacht ieders vaardigheden moeten mensen mee kunnen komen in de
    jongvolwassenen en hen zo perspectief op werk biedt.                                            samenleving. Het is daarbij volstrekt normaal dat niet alles voor iedereen direct duidelijk is.
• We vergroten kansen voor praktisch onderwijs, door uit te dragen hoe hard we praktisch            Een fysieke test-en-uitleg-functie is en blijft cruciaal.
    geschoolden nodig hebben.                                                                    • Doorbreek samen met werkgevers landelijk het taboe op laaggeletterdheid en stimuleer
                                                                                                    dat werkgevers het werken aan basisvaardigheden faciliteren op de werkplek.
Extra aandacht geven aan inwoners voor wie kansen niet vanzelfsprekend zijn
• We maken van gewoon meedoen niet een individueel gevecht, maar een collectief belang
   en een taak die we als samenleving hebben te vervullen. Zo nemen we maatregelen om
   inwoners die een licht verstandelijke beperking hebben of laaggeletterd zijn meer
   aansluiting te bieden in de steeds complexere samenleving. Dit doen we in hechte samen-
   werking met ervaringsdeskundigen, maatschappelijke partners en werkgevers.
• We zoeken de verbinding met mensen die zich niet meer thuis voelen in de samenleving
   en daardoor polariserend gedrag vertonen. We werken aan het terugwinnen van hun
   vertrouwen in de samenleving.
• Daarom investeren we ook in de benaderbaarheid van onze eigen gemeentelijke organi-
   satie, door zelf de wijken, buurten en dorpen in te trekken, mensen op te zoeken in hun
   eigen leefomgeving en te luisteren naar wat er in hun leven speelt.




                                                                                                                                                 Vereniging van Nederlandse Gemeenten             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Gezond leven makkelijker maken
De samenleving is niet zo gezond als deze zou kunnen zijn. De gezondheid van de samenle-           Dit doen wij:
ving is af te meten aan de mate waarin mensen een gezond en gelukkig leven leiden, en er zijn      Verder bouwen aan een sterk gezondheidsstelsel
veel factoren die daarop van invloed zijn. Zowel negatief, maar vooral positief – in de mate van   • We initiëren samen met het Rijk een maatschappelijk gesprek over wat we van inwoners
kwaliteit van leven, de economie, productiviteit, en het voorkomen van zorg. Sociale proble-           mogen verwachten (eigen kracht, omgaan met het ongemak dat bij het leven hoort) en
matiek vraagt om sociale oplossingen, en daarmee inzet op gebied van welzijn en zorg,                  waar inwoners op mogen rekenen vanuit de overheid (het niveau van geboden voorzienin-
maar bijvoorbeeld ook op gebied van participatie, werk en inkomen, en huisvesting.                     gen)
Gezondheid heeft daarmee een bredere scope dan de inzet van (medische) zorg en onder-              • We maken het makkelijker dat inwoners gezond leven. Het inmiddels erkende concept
steuning. Die samenhang van inzet stimuleren we met een gedeelde gezondheidsvisie en een               van positieve gezondheid is voor ons de basis voor gezond beleid op alle beleidsterrei-
brede investering in gezondheidsbevordering.                                                           nen. We betrekken gezondheid in de beleidsontwikkeling van het gehele gemeentelijke
                                                                                                       domein. We zorgen voor een gezonde omgeving. We maken sport en bewegen voor
Een sterk gezondheidsstelsel is noodzakelijk voor het tegengaan van de groeiende tweede-               iedereen toegankelijk. We bieden ondersteuning en begeleiding vanuit positieve gezond-
ling in de samenleving door sociaaleconomische gezondheidsverschillen. En ook met het                  heid. En we investeren in digitalisering van ondersteuning en zorg.
oog op de groeiende groep ouderen (‘vergrijzing’) van nu en van de toekomst. Het                   • We leggen de focus op het gezonder maken van de omgeving, zodat een gezonde leefstijl
Expertiseteam Reikwijdte Wmo bracht hierover aan de VNG waardevolle adviezen uit. Deze                 voor iedereen bereikbaar wordt. We bieden maatwerk passend bij elke inwoner en diens
adviezen vragen geen grote stelselwijziging, maar zijn haalbaar met verbeteringen binnen het           situatie. Dit maatwerk betekent niet dat elke inwoner met eenzelfde vraag ook een-
bestaande stelsel.                                                                                     zelfde antwoord krijgt.
                                                                                                   • We ontwikkelen een brede preventiestrategie met welzijns- en zorgpartners, wijkverple-
 Hoe kan het anders: Samen gezonder in de Noordelijke Maasvallei                                       ging, huisartsen, zorgverzekeraars, kennispartners, ondernemers en vrijwilligersorganisa-
                                                                                                       ties (sociale basisinfrastructuur). In sommige wijken, buurten en dorpen gaat dit redelijk
 Een huisartsenpraktijk in Afferden zet, gefinancierd door verzekeraar VGZ, extra tijd in voor         vanzelf, in andere gebieden is meer actieve inzet en regie vanuit de overheid en professio-
 hun contact met inwoners om vanuit het concept van de positieve gezondheid breder in                  nals nodig.
 gesprek te gaan.
                                                                                                   Versterken van verbindingen tussen inwoners
 Het effect van deze maatregel:                                                                    • We versterken de sociale veerkracht van de samenleving door te stimuleren en facilite-
 • 25% minder verwijzingen naar het ziekenhuis                                                        ren dat inwoners naar elkaar omkijken en mede zorgdragen voor elkaars welzijn en
 • Medewerkers (+11%) en patiënten (+19%) meer tevreden                                               bestaan. Zo creëren we een sterke sociale basis.
 • Meer doorverwijzing naar het sociaal domein; medewerker Welzijn aanwezig in de prak-            • We voorkomen eenzaamheid. We organiseren verbindingen tussen inwoners op wie je
   tijk (‘Welzijn Op Recept’)                                                                         kunt rekenen (laagdrempelige collectieve voorzieningen, maatjes, mantelzorgondersteu-
 • Zorgkosten van praktijkpopulatie €0,5 miljoen lager dan verwacht door inzet van 0,4 fte            ning) zodat we de zorg voor elkaar versterken. We versterken de samenwerking tussen
   extra personeel                                                                                    betrokken professionals om mensen heen.
 • Extra kosten in sociaal domein, maar duidelijk minder uitgaven in Zvw

  Zie ook: https://www.medischcontact.nl/




                                                                                                                                                 Vereniging van Nederlandse Gemeenten           10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Gezond leven makkelijker maken
Dit doen wij:                                                                                   Hierbij vragen we aan het Rijk:
Passende ondersteuning en zorg bieden voor wie dat nodig heeft                                  • Mensen positief gezonder laten leven gaat niet vanzelf. Het vraagt een lange adem, focus
• Inwoners zullen merken dat gemeenten alleen die mensen helpen die ondersteuning                  op baten en het organiseren van structurele financiële middelen voor het sociaal domein.
    en zorg niet zelf kunnen organiseren of betalen. Natuurlijk, in de basis zijn we er voor       Verbeter het zorgstelsel met een gezamenlijke opdracht en gezamenlijke verantwoor-
    iedereen, maar als we door schaarste moeten kiezen dan ligt de focus op die mensen die         delijkheden voor gemeenten, zorgverzekeraars en zorgkantoren voor gezondheid en
    de steun vanuit overheid het hardste nodig hebben​. We zijn solidair met die mensen die        preventie. Dit vraagt een spiegelbepaling in de Zvw voor gezondheid en preventie ten
    het zonder onze hulp en ondersteuning niet redden.                                             opzichte van de Wpg, Jeugdwet en Wmo.
• We bevorderen gelijke gezondheidskansen zodat inwoners economische en maatschap-              • Zorg voor een structureel budget voor sociale veerkracht en lokaal gezondheidsbe-
    pelijk kunnen meedoen. We investeren in het bereiken van inwoners die op de aspecten           leid, met een samenhangende financiële strategie voor preventieve interventies, welzijn en
    van positieve gezondheid te kwetsbaar zijn geraakt. We richten ons in het bijzonder op de      zorg die co-financiering, populatiebekostiging, innoveren en experimenteren, shared
    aanpak van de achterliggende ongelijkheid van gezondheidsverschillen tussen soci-              investments en shared savings voor het collectief van betrokken partners mogelijk maakt.
    aaleconomische groepen in de samenleving.                                                      Stimuleer partners met positieve prikkels om samen (en niet vrijblijvend) te sturen op de
• We investeren in begeleiding bij leefstijlveranderingen voor inwoners met (een ver-              laagst maatschappelijke kosten.
    hoogd risico op) leefstijl gerelateerde ziekten en aandoeningen.                            • Investeer in langdurige, domeinoverstijgende toekomstgerichte programma’s/pro-
• We organiseren één toegang naar ondersteuning en hulp op alle leefgebieden met een               jecten in plaats van tijdelijke experimentgelden. Bundel landelijke preventieprogram-
    passende aanpak vanuit positieve gezondheid en reablement. We leggen daarvoor in               ma’s zoals Kansrijke Start, Nu niet Zwanger, etc. zodat deze in alle regio’s ingebed kunnen
    de ondersteuning van inwoners de focus op wat mensen zelf kunnen en ondersteunen               worden in de aanpak. Stimuleer landelijk ontmoediging van ongezond gedrag, bijvoor-
    mensen om iets (weer) zelf te leren doen. We betrekken mantelzorgers hierbij en zorgen         beeld door een suikertaks en belasting voor ongezonde voeding.
    dat inwoners mantelzorgondersteuning en onafhankelijke cliëntondersteuning kunnen           • Investeer in kennisbevordering en dataverzameling op nationaal en regionaal niveau
    krijgen.                                                                                       om met gemeenten en partners tot een (meer) effectieve inzet van preventieve interventies
• We geven meer aandacht aan psychische gezondheid. We bieden inwoners met ernstige                te komen.
    psychiatrische aandoeningen behandeling en begeleiding in hun eigen omgeving, zodat         • Bied structurele inzet om met GGD’en, zorgverzekeraars, en andere partners te komen tot
    zij volwaardig mee kunnen doen in de samenleving.                                              gedeelde regiobeelden over de gezondheid van inwoners en daarop gebaseerde regio-
• Inwoners kunnen rekenen op continuïteit van zorg als zij hun leven lang aangewezen zijn          visies op preventie.
    op een bepaalde mate van hulp of ondersteuning. We kijken wat passend is in elke levens-    • Faciliteer mantelzorg voor werkenden. Intensiveer het gesprek met brancheverenigin-
    fase, zonder onzekerheid van herindicaties of gewijzigd (inkoop)beleid.                        gen over mantelzorgvriendelijke cao’s en onderzoek mogelijkheden voor de compensatie
                                                                                                   van inkomstenverlies.
                                                                                                • Geef gemeenten ruimte in de financiering binnen de Wmo en Zvw om per gebied tot een
                                                                                                   ambulante beschikbaarheidsfunctie te komen die voorziet in behandeling en begelei-
                                                                                                   ding van de groep mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen en die voorziet in
                                                                                                   consultatie.




                                                                                                                                              Vereniging van Nederlandse Gemeenten         11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke waarde ontketenen
Doen wat werkt
De afgelopen jaren hebben gemeenten en maatschappelijke partners veel kennis opgedaan over wat werkt waar het gaat om de ondersteuning van mensen met (complexe) hulpvragen. Deze
ervaring leert dat juist het sociaal domein, als geen ander, in staat is om recht te doen aan de menselijke maat. En partners verbindt aan een gemeenschappelijk doel; het welzijn van inwoners
met een tijdelijke of structurele behoefte aan (professionele) ondersteuning. Helaas zien we ook dat de wijze waarop het sociaal domein gefinancierd én georganiseerd is, maakt dat de meest
kwetsbare groep nog onvoldoende baat heeft bij de huidige manier van werken.

Daarbij komt dat de grote tekorten bij gemeenten maken dat er nauwelijks ruimte voor innovatie is. Doorgaan op dezelfde weg leidt niet tot verbetering en maakt het stelsel onnodig kost-
baar. De gevolgen van Covid-19 maken extra duidelijk dat een stevig sociaal domein onmisbaar is. Om die reden nemen wij het initiatief voor de ontwikkeling van een andere gezamenlijke
visie voor één sterk sociaal domein. De opgebouwde kennis over wat daarin werkt vatten we samen in onderstaande zeven bewegingen. In het volste vertrouwen dat investeren in deze bewe-
gingen resulteert in maatschappelijke impact die verder gaat dan louter financieel.



 1. Investeren in de basisvoorwaarden: om te kunnen meedoen in onze samenleving,                  5. Vereenvoudigen van het systeem en de uitvoeringspraktijk: zolang de kans op indi-
    moeten de basisvoorwaarden op orde zijn. We bieden nog te vaak zorg terwijl die basis er         vidueel verlies groter is dan de kans op gemeenschappelijke winst, komen betrokken
    niet is. Die investeringen renderen niet. Bestaanszekerheid moet voorop gesteld worden,          partijen niet tot gezamenlijk investeren. Schotten tussen wetten en systemen en strope-
    als deze in het geding is. Kansen moeten gecreëerd voor die inwoners die anders achter-          rige verkokerde verantwoording remmen ons om de samenwerking (financieel) haalbaar
    blijven. Gezond leven moet makkelijker gemaakt.                                                  te maken. Belangrijker nog: inwoners en gezinnen worden daardoor via meldpunten,
 2. Verschil durven maken: recht doen aan de verschillen die er zijn tussen mensen, de               formulieren en intakes vooral geconfronteerd met het feit dat ze ‘afwijken’ en moeten aan
    vragen die zij stellen en de oplossingen die hen passen vraagt om een mensgerichte               elkaar knopen wat in het stelsel versnipperd is ingeregeld.
    benadering. Door daadwerkelijk aan te sluiten bij de vraag die leeft en de persoonlijke       6. Gebiedsgericht werken met langdurige aandacht: in een flink aantal wijken en buur-
    omstandigheden, zijn oplossingen eerder voorhanden, duurzamer en op termijn voordeli-            ten is er geen gezonde balans tussen draagkrachtige en zorgvragende bewoners. Dit
    ger.                                                                                             heeft directe gevolgen voor de leefbaarheid en draagt daarmee bij aan kansenongelijk-
 3. Van individuele naar collectieve oplossingen: veel beleid is individueel en vanuit               heid. Hier is een niet vrijblijvende coalitie nodig die de beschikbare capaciteit op het
    ondersteuning en zorg gericht. Het versterken van bestaande en ontwikkelen van collec-           gebied van menskracht en financiële middelen slim bij elkaar brengt.
    tieve voorzieningen zowel in als naast het professionele veld, leidt tot gezondheidswinst,    7. Leren, falen, volgen: een paradigmashift van systeem- en probleem-georiënteerd naar
    tot meedoen en het is goedkoper.                                                                 mens- en herstelgericht. Deze beweging kost tijd en aandacht. En vraagt gedegen onder-
 4. Waarderen van de uitvoering: extra aandacht voor mensen werkt. Professionals kunnen              zoek en daarmee betrokkenheid van de wetenschap.
    het beste inschatten wanneer welke aandacht, en hoeveel, nodig is. Zij worden belem-
    merd door regels en druk om hun werk goed te doen en krijgen hier ook niet de passende
    (financiële) waardering voor.




                                                                                                                                               Vereniging van Nederlandse Gemeenten          12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke waarde ontketenen
Leunen op de schouders van de goede voorbeelden                                                   Financiële ruimte creëren om te kunnen investeren
Dat investeren in bovenstaande bewegingen daadwerkelijk rendeert bewijzen de vele voor-           De ondertitel van deze propositie luidt “Een slimme investering in bestaanszekerheid, kansen-
beelden uit buiten- en binnenland1. Ondanks de beperkingen binnen de huidige systematiek          gelijkheid en gezondheid”. Investeren gaat om het totaal van middelen en regelgeving,
lukt het op kleine schaal en op onderdelen om die nieuwe coalities tot stand te brengen en        opdracht en strategie voor een krachtige aanpak van de kernopgaven. Om daadwerkelijk te
te laten renderen.                                                                                kunnen investeren is financiële ruimte nodig. Die is er momenteel niet. Recente rapporten,
                                                                                                  zoals die naar de tekorten in de jeugdhulp, onderschrijven dat. De tekorten in het sociaal
Een kansrijk onderliggend mechanisme is dat een deel van de besparingen terugvloeit naar          domein zijn momenteel zo groot dat we inwoners niet langer de ondersteuning, begeleiding
een partij die bijdraagt aan het realiseren van de kostenbesparing die integraal wordt bereikt.   en zorg kunnen bieden die nodig is. We teren teveel in op ons eigen vermogen en veel
Vanwege de verschillende financieringsstromen met bijhorende eigen verantwoordingseisen,          gemeenten dreigen in serieuze problemen te komen.
komt het vaak voor dat de partij die een besparing realiseert daar vervolgens niet zelf van
profiteert. Shared savings kunnen gezien worden als een eerste stap in risicoverdeling en         De aanpak van de financiële opgave in het sociaal domein vraagt de volgende inzet van Rijk
stimulans om te innoveren in het algemeen nut.                                                    en gemeenten:
                                                                                                  • Structurele aanpak van de financiële tekorten in het sociaal domein
Naast deze meer technische interventie, dragen ook bepaalde inhoudelijke keuzes bij aan het       • Aanleggen van substantiële ruimte om te kunnen investeren
vergroten van het welzijn en een financieel houdbaar systeem:                                     • Ontwikkelen van een financiële strategie voor duurzame investeringen
• Voorkomen en wegnemen van giftige stress door te investeren in bestaanszekerheid
• Verkleinen van kansenongelijkheid door te investeren in onderwijs, kwetsbare wijken en
                                                                                                   Naar een batenstrategie
   mensen met een lage sociaaleconomische status
• Uitgaan van positieve gezondheid en de juiste zorg op de juiste plek                             We nodigen onze maatschappelijke partners en het Rijk uit om samen met ons de nieuwe
                                                                                                   manier van organiseren en financieren nader uitwerken. In de praktijk, lerend, maar niet
Naast investeringen in de techniek en de inhoud pleiten we voor een maatschappelijk                vrijblijvend. Omdat een sterk sociaal domein de basis is van onze samenleving en bij kan
gesprek over de toenemende behoefte in de samenleving aan zorg en ondersteuning. De                dragen aan het terugdringen van de groeiende zorgkosten.
behoefte aan zorg en ondersteuning stijgt onder meer door de vergrijzing en andere demo-
grafische ontwikkelingen, en daar komen de effecten van corona en de maatregelen nog bij.          Maatschappelijke waarde ontketenen we uiteindelijk vooral door de strategie en de mid-
Dit maatschappelijk gesprek gaat ook over de kwaliteit van dienstverlening die we willen           delen om te buigen: van een focus op kostenbesparing binnen het sociaal domein naar
kunnen bieden en wat dit mag kosten. Dit zijn vragen die de lokale overheid overstijgen.           een focus op bredere maatschappelijke baten.




1 Zie het verdiepingsdocument dat bij deze propositie is gevoegd.




                                                                                                                                               Vereniging van Nederlandse Gemeenten            13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke verhoudingen versterken
Eén overheid, eén opdracht                                                                    Dit doen wij:
Om de drie opgaven in het sociaal domein goed op te pakken is het belangrijk dat we als één   Transformatie vanuit de behoeften van inwoners en professionals
overheid optrekken. Partnerschap en rolvastheid zijn daarbij voor ons belangrijke vertrek-    • Inwoners mogen ons aanspreken op wat zij van ons mogen verwachten. Daarover gaan wij
punten. We werken daarbij samen met maatschappelijke partners en ondernemers. Zes jaar            met inwoners in gesprek. Dat geeft duidelijkheid, aan inwoners en aan professionals.
sociaal domein leert ons dat de bestuurlijke verhoudingen nog onvoldoende zijn meege-         • Inwoners voelen zich gehoord in hun behoeften en ideeën over wat hij of zij nodig heeft.
groeid met de nieuwe werkelijkheid.                                                               We investeren in de competenties van professionals om outreachend en coachend te
                                                                                                  werken en mee te denken met inwoners. We blijven in gesprek met inwoners- en cliënten-
                                                                                                  organisaties over onze dienstverlening en het wegwijs maken van inwoners in de mogelijk-
 De Studiegroep Interbestuurlijke en Financiële Verhoudingen heeft vier oplossingsrichtin-        heden voor verbinding, ondersteuning en begeleiding.
 gen aangedragen om slagvaardig als één overheid de toekomst tegemoet te gaan. Deze           • Inwoners en professionals krijgen de ruimte om uit te proberen wat werkt en wat
 oplossingsrichtingen zijn voor gemeenten exact de bouwstenen waar het om gaat in de              helpt. Zij worden nog te vaak belemmerd door regels. We zoeken samen naar de moge-
 komende jaren:                                                                                   lijkheden, zodat er gedaan kan worden wat nodig is binnen financiële kaders of veiligheids-
 • Opgavegericht samenwerken: wij groeien naar één overheid met één opdracht. Dat                 aspecten.
    vraagt lokaal, regionaal én landelijk langjarig commitment, waarbij we op alle niveaus
    beleid voeren dat bij die opdracht past.                                                  Gedeeld eigenaarschap voor de maatschappelijke opgaven
 • Versterken van regie op maatschappelijke opgaven: bij regie voeren op maatschappe-         • We werken actiever vanuit partnership samen met maatschappelijke partners. Gedeeld
    lijke opgaven hoort ook de samenwerking met tal van partners. Die samenwerking              eigenaarschap voor de maatschappelijke opgave is het vertrekpunt in de aanpak, waar-
    kan niet vrijblijvend zijn. We willen samen met het Rijk werken aan heldere opdrach-        bij we aandacht hebben voor de raakvlakken tussen opgaven. We kiezen voor langdurige
    ten die leiden tot gezamenlijke doelstellingen. Met voor gemeenten, zorgverzekeraars        samenwerkingen en zo min mogelijk voor korte contracteringsperiodes.
    en maatschappelijke partners de uitdaging om een duurzaam partnership te ontwikke-        • Regionaal leggen we vast hoe we de samenwerking met aanbieders organiseren, bijvoor-
    len, en voor het Rijk om systeemknelpunten te doorbreken.                                   beeld op basis van de Norm voor Opdrachtgeverschap.
 • Vergroot de gelijkwaardigheid tussen overheden: samen één overheid betekent gelijk-        • We richten ons opdrachtgeverschap meer op kwalitatieve uitkomsten. Professionals in het
    waardige verhoudingen en overleg. Taken en verantwoordelijkheden horen bij dat              sociaal domein mogen zich gesteund weten door gemeenten; we sturen vanuit vertrou-
    deel van de overheid dat ze het best kan uitvoeren. De financiële verhoudingen tussen       wen in hun professionaliteit.
    Rijk en gemeenten moeten stabieler en meer voorspelbaar worden vormgegeven.               • Met medefinanciers en systeempartijen sturen we over domeinen heen. We maken
 • Divers instrumentarium: de huidige manier van het bestuurlijk en financieel inrichten        afspraken met samenwerkingspartners over gezamenlijke doelstellingen. Waar meer-
    van de samenwerking is niet altijd meer passend. We hebben behoefte aan meer vari-          dere financiers in beeld zijn, werken we toe naar een gezamenlijke opdrachtverlening
    ëteit.                                                                                      samen met het Rijk, zodat financiële stromen en budgetten elkaar aanvullen en niet in de
                                                                                                weg zitten.




                                                                                                                                            Vereniging van Nederlandse Gemeenten          14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke verhoudingen versterken
Hierbij vragen we aan het Rijk:
• Organiseer de samenhang over de drie opgaven heen, tussen departementen enerzijds en
   tussen Rijk en gemeenten anderzijds. Initieer, in plaats van landelijke programma’s op deel-
   gebieden, bijvoorbeeld intersectorale bestuurlijke overleggen per kernopgave:
   bestaanszekerheid, gezondheid, kansengelijkheid.
• Voorkom stapeling van maatregelen en procedures in de uitvoering. Dichtgeregelde
   wet- en regelgeving en perverse prikkels belemmeren de ontwikkeling van maatwerkop-
   lossingen voor inwoners en gezinnen.
• Vereenvoudig wet- en regelgeving. We hebben het voor veel inwoners en professionals
   te ingewikkeld gemaakt. De herziening van het toeslagenstelsel en het organiseren van
   ‘systeempreventie’ om problematische schulden te voorkomen zijn hier voorbeelden van.
• Maak de resultaten van uitvoeringstoetsen leidend in het ontwerp én de evaluatie van
   beleid, wet- en regelgeving. Betrek de uitvoering vroeger in het proces van beleidsontwik-
   keling, door inwoners en professionals uit te nodigen en bijvoorbeeld met simulaties te
   werken. Voor een goede werking van beleid, wet- en regelgeving is cruciaal dat deze
   doordacht is met en in de uitvoeringspraktijk.
• Werk samen met gemeenten uit hoe we kunnen differentiëren in het takenpakket per
   regio, per opgave en passend bij de regionale ontwikkelingen. Gemeenten doen een
   voorstel hiertoe.
• Borg de goede verhoudingen tussen Rijk en gemeenten en organiseer gezamenlijke
   besluitvoering over afwegingen voor decentralisatie van taken. Benoem de Minister van
   Binnenlandse Zaken als bewaker van de goede samenwerking en verhouding met
   gemeenten (zoals reeds uitgewerkt in een voorstel voor de Wet op het Decentraal
   Bestuur). Maak de Minister van Binnenlandse zaken ook vicepremier, gezien het grote
   belang van die samenwerking.




                                                                                                  Vereniging van Nederlandse Gemeenten   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Onderliggende Documentatie
In de ontwikkeling van deze propositie is gebruik gemaakt van een groot aantal achterliggende documenten, opgeleverd door tal van commissies, bureaus en organisaties.

•   Beleidsreactie Tweede Kamer voortgangsrapportage Kwetsbare kinderen. Ministerie             •   Oud en zelfstandig in 2030. Aangepast REISadvies. Commissie Bos, 2020.
    Justitie en veiligheid, 2020.                                                               •   Position paper JZOJP. VNG, 2019.
•   Bestuurlijke brief VNG consultatie jeugdwet. VNG, 2020.                                     •   Position paper voor het Rondetafelgesprek Evaluatie Participatiewet. DIVOSA, 2020
•   Blijvend verzekerd van goede zorg. ZN, 2020.                                                •   Reactie op Brede Maatschappelijke Heroverwegingen. Amsterdam, DIVOSA en provincie
•   De kracht van wijd reiken. VNG, 2020.                                                           Flevoland, 2020.
•   Eindrapportage Merkbaar beter thuis. VWS en VNG, 2020.                                      •   Reactie op houtskoolschets acute zorg. VNG, 2020.
•   Eindrapportage quickscan JZOJP. Kennisplatform JZOJP, 2020.                                 •   Rondetafelgesprek over personen met verward gedrag. VNG, 2019.
•   Eindverslag werkgroep sociale impact coronacrisis. Werkgroep sociale impact coronacrisis,   •   Samenwerken op de meent. VNG, 2019.
    2020.                                                                                       •   Slagvaardig de toekomst tegemoet. Studiegroep interbestuurlijke en financiële verhoudin-
•   Gezondheidsverschillen voorbij. De Raad Volksgezondheid en Samenleving, 2020.                   gen, 2020.
•   Het verschil durven maken. VNG, 2020                                                        •   Sociaal domein op koers. SCP, 2020.
•   Hoe Participatiewet en Wmo elkaar kunnen versterken. Movisie, 2019.                         •   Stapelingsproblematiek in het sociale domein. Instituut voor publieke waarden, 2019.
•   In wat voor land willen wij werken? Commissie Borstlap, 2020.                               •   Tijdig en doordacht. VNG, 2019.
•   Kansen voor een kansrijke start. VWS, 2020.                                                 •   Visie op Werk, Participatie en Arbeidsmarkt. DIVOSA, 2020
•   Landelijke agenda zorg en veiligheid perspectief 2025. Landelijke stuurgroep zorg en vei-   •   VNG Reactie op rapport Commissie Bos. VNG, 2020.
    ligheid, 2021.                                                                              •   Voorstel tegen kansenongelijkheid. G4, 2020.
•   Leg de taak waar die hoort. VNG, 2019.                                                      •   Voortgangsrapportage levenslang ontwikkelen. SER, 2020.
•   Met andere ogen. Advies voor versnelling en bestendiging van de samenwerking onder-         •   Wanneer rondkomen niet vanzelfsprekend is. DIVOSA, 2020
    wijs-zorg-jeugd. Coalitie onderwijs-zorg-jeugd, 2018.                                       •   Woordvoeringslijn en persbericht inspecties. VNG, 2020.
•   Meta-analyse Businesscases Sociaal Werk, Sociaal Werk werkt!, 2020.




                                                                                                                                             Vereniging van Nederlandse Gemeenten         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>         Vereniging van
Nederlandse Gemeenten

          Nassaulaan 12
      2514 JS Den Haag
        +31 70 373 83 93
             info@vng.nl

             maart 2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>