<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>           Aanvulling MER
           bestemmingsplan
           Buitengebied 2023




                               PCTUDEROYEN
                                 ^PNNAER

pouderoyentonnaer.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                       PCŕUDEROYEN
                                                                                                          J0NNAER




   Aanvulling MER
   bestemmingsplan
   Buitengebied 2023

   Gemeente Reusel-De Mierden




   Rapportnummer:                     P199237.010.R1

   Opdrachtgever:                     Gemeente Reusel-De Mierden
                                      Postbus 11
                                      5540 AA REUSEL

   Status:                            Definitief (t.b.v. vaststelling bestemmingsplan)

   Datum:                             15 mei 2024




pcŴderoyen
  TQNNAER

  Vestigingen te Nijmegen, Vught, Baexem en Voerendaal


  St. Stevenskerkhof 2
  6511 VZ Nijmegen
  T (024) 322 45 79
                                                                           Op onze dienstverlening zijn de
  info@pouderoyentonnaer.nl                                                DNR 2011 van toepassing die u vindt op
  pouderoyentonnaer.nl                                                     pouderoyentonnaer.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                  P199237.010.R1




ínhoud

Inleiding......................................................................................................................3
Zelfstandig leesbare samenvatting MER...................................................................... 4
1     Gezondheidsgevolgen fijnstof en endotoxinen..................................................... 5
      1.1 Advies Commissie voor de m.e.r........................................................................................... 5
      1.2 Fijnstof en endotoxinen......................................................................................................... 5
          1.2.1       Beleidsnormen en wetenschappelijke advieswaarden fijnstof.......................................................... 5
          1.2.2       Actuele situatie fijnstof en endotoxinen............................................................................................ 6
          1.2.3       Ontwikkelscenario's fijnstof................................................................................................................8
          1.2.4       Ontwikkelscenario's endotoxinen.....................................................................................................11

2     Effecten op watersysteem en beschermde natuur.............................................. 15
      2.1 Advies Commissie voor de m.e.r.......................................................................................... 15
      2.2 Verdroging beschermde natuurgebieden en het hydrologisch systeem............................ 15
      2.3 Gevolgen waterkwaliteit door uitbreiding agrarische bedrijven.........................................17
3     Milieugevolgen windturbines en zonnevelden.................................................... 21
      3.1 Advies Commissie voor de m.e.r.......................................................................................... 21
      3.2 Milieugevolgen windturbines en zonnevelden....................................................................21
4     Beoordeling beschermde diersoorten................................................................. 23
      4.1 Advies Commissie voor de m.e.r.......................................................................................... 23
      4.2 Beoordeling beschermde diersoorten..................................................................................23
5     Haalbaarheid uitbreiding veehouderijen............................................................. 26
      5.1 Advies Commissie voor de m.e.r.......................................................................................... 26
      5.2 Haalbaarheid uitbreiding veehouderijen.............................................................................26
6     Onzekerheden stikstof....................................................................................... 31
      6.1 Advies Commissie voor de m.e.r.......................................................................................... 31
      6.2 Toelichting stikstof.............................................................................................................. 31
7     Totaaloverzicht milieugevolgen.......................................................................... 34
      7.1 Advies commissie m.e.r........................................................................................................34
      7.2 Beoordeling effecten onderzochte scenario's per thema....................................................34
      7.3 Samenvattende scoretabel.................................................................................................. 43
8     Bijlagen...............................................................................................................44




2                                  Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>«ötľi
P UDEROYEN
  JPNNAER                                                                                                P199237.010.R1




   Inleiding

   De gemeente Reusel-De Mierden heeft op 30 juni 2023 het ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied
   2023 vastgesteld en vanaf 3 juli 2023 voor 8 weken ter inzage gelegd. De milieugevolgen zijn
   onderzocht in een milieueffectrapport (MER bestemmingsplan Buitengebied 2023, Pouderoyen
   Tonnaer, 8 juni 2023) dat als bijlage bij het bestemmingsplan is gevoegd.

   De gemeente heeft de Commissie voor de milieueffectrapportage (hierna 'de Commissie') gevraagd
   te adviseren over het MER en ook de zienswijzen op het ontwerp hierbij te betrekken. In het
   toetsingsadvies van 2 november 2023 (projectnummer 3761) spreekt de Commissie zich uit over de
   juistheid en de volledigheid van het MER.

   De Commissie signaleert bij de toetsing van het MER dat belangrijke informatie ontbreekt. Het
   aanvullen van die informatie is essentieel om het belang van de leefomgeving volwaardig mee te
   kunnen wegen bij het besluit over het bestemmingsplan door de gemeenteraad.

   Het MER moet op de volgende punten aangevuld worden:
       1. Gezondheidsgevolgen fijnstof en endotoxinen;
       2. Effecten op watersysteem en beschermde natuur;
       3. Milieugevolgen windturbines en zonnevelden;
       4. Beoordeling beschermde diersoorten;
       5. Haalbaarheid uitbreidingen veehouderijen;
       6. Onzekerheden stikstof;
       7. Totaaloverzicht milieugevolgen.

   De Commissie adviseert deze informatie in een aanvulling op het MER op te nemen, en dan pas een
   besluit te nemen over het bestemmingsplan. In deze aanvulling op het MER wordt de aanvullende
   informatie per hoofdstuk uitgewerkt.

   De samenvatting moet als zelfstandig document leesbaar zijn en een goede afspiegeling zijn van de
   inhoud van het MER. De samenvatting van het MER voldeed volgens de commissie nog niet aan dit
   vereiste en wordt aangevuld op basis van het advies en de aanvullingen op het MER.




                           Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




Zelfstandig leesbare samenvatting MER

De samenvatting moet is leesbaar als een zelfstandig document en is een afspiegeling van de inhoud
van het MER inclusief de aanvullingen.

Advies Commissie voor de m.e.r.
De samenvatting bevat geen totaaloverzicht van de milieugevolgen in beide scenario's, exclusief
mitigerende maatregelen, waardoor nu niet in één oogopslag zichtbaar is wat de gevolgen van het
bestemmingsplan zijn. Dit totaaloverzicht staat niet op een andere plek in het MER (in een
concluderend hoofdstuk bijvoorbeeld). Er zijn ook geen specifieke tabellen met scores voor
gezondheid en klimaatadaptatie opgenomen. Bij landschap klopt de samenvatting niet met de
hoofdtekst (negatieve gevolgen tot zeer negatieve gevolgen volgens de tabel in de samenvatting,
maar licht negatief tot negatieve gevolgen volgens de tabel in paragraaf 7.12.3). Een vergelijkbare
inconsistentie speelt op het thema cultuurhistorie.

Aanvulling MER
Navolgend is de geactualiseerde, zelfstandig leesbare samenvatting van het MER opgenomen.
Deze komt in de plaats van de samenvatting die is opgenomen in het MER van 8 juni 2023.

In hoofdstuk 7 is een totaaloverzicht van de milieugevolgen in één scoretabel opgenomen en is net
zoals in de samenvatting de effectscore per thema van een korte toelichting voorzien.




4                       Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>«ötľi
P UDEROYEN
  JPNNAER                                                                                                                   P199237.010.R1




   1 Gezondheidsgevolgen fijnstof en endotoxinen

   1.1 Advies Commissie voor de m.e.r.

   De Commissie adviseert om voor beide scenario's de totale PMio-concentratie op een kaart weer te
   geven en contouren voor endotoxinen op kaarten te laten zien. Beschrijf en beoordeel vervolgens
   hoe groot de bijdrage aan de PM10-concentratie ter plaatse van woningen is en in hoeverre de
   gezondheidskundige advieswaarden en/of wettelijke grenswaarden voor fijnstof en endotoxinen
   worden overschreden.



   1.2 Fijnstof en endotoxinen

   1.2.1 Beleidsnormen en wetenschappelijke advieswaarden fijnstof
   Beleidsnormen en wetenschappelijke advieswaarden zijn wat vrijblijvender dan de wettelijke
   grenswaarden. Het gaat bijvoorbeeld om (wettelijke) richtwaarden/streefwaarden, waarop het
   beleid zich op moet richten (inspanningsplicht). Nederland moet de EU-streefwaarden (de Wet
   milieubeheer noemt dit richtwaarden) zoveel mogelijk binnen een bepaalde termijn bereiken. Er is
   dan geen directe resultaatsverplichting, zoals bij grenswaarden wel het geval is. Bij
   wetenschappelijke advieswaarden staat gezondheidsbescherming centraal.

   Bronnen van beleidsnormen en wetenschappelijke advieswaarden zijn bijvoorbeeld:
   ^ Bijlage 2 van de Wet milieubeheer (richtwaarden)
   ^ Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): Air Quality Guidelines (september 2021 geactualiseerd)
   ^ RIVM-rapport: Luchtnormen geordend (2010)

   De volgende tabel geeft een overzicht van de fijnstof normen in de regelgeving voor luchtkwaliteit.
   Ook bevat deze tabel de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor fijnstof.


   Tabel 1: Toetsingskaders en normstellingen fijnstof PM10 (bronnen: InfoMil en RIVM)

    PM10           Jaargemiddelde concentratie                                           40 pg^3                EU-grenswaarde
                                                                                                                Wet milieubeheer
    PM10           24-uurgemiddelde (mag maximaal 35 keer per jaar                       50 pg/m3               EU-grenswaarde Z
                   worden overschreden)                                                                         Wet milieubeheer
                   Vertaling EU-norm max. 35 overschrijdingsdagen 24-                    31,2 pg/m3
                   uurgemiddelde naar jaargemiddelde
    PM10           Jaargemiddelde concentratie                                           15 pg/m3               WHO advieswaarde
    PM10           24-uurgemiddelde (3 a 4 overschrijdingen per jaar)                    45 pg/m3               WHO advieswaarde




                                  Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                            5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                              P199237.010.R1




1.2.2 Actuele situatie fijnstof en endotoxinen
De actuele achtergrondconcentratie fijnstof (PM10) is van het jaar 2022 en ligt volgens de
Grootschalige Concentratiekaart Nederland (GCN) in de grootste delen van het plangebied rond de
16-17 ^g/m3. Aan de oostelijke gemeentegrens ligt de achtergrondconcentratie iets hoger, ten
gevolge van veehouderijen in de gemeente Bladel. Rondom grote pluimveehouderijen en een
concentratie van grootschalige varkenshouderijen ligt lokaal de achtergrondconcentratie PM10
hoger. Dit is zichtbaar in de hogere achtergrondconcentratie ten westen van Reusel (circa 18-19
^g/m3) en in het zuidelijk deel van het plangebied (circa 17-18 ^g/m3). Zie volgend figuur 1. Er is in
de jaren sprake van een licht dalende achtergrondconcentratie fijnstof.


                                                                                                        Legenda

                                                                                                       actiterg rond concentratie fijn stof
                                                                                                       PM 10 in 2022 (pgftriT




                                                                                                        bron GCN, RIVM 2Ū23



                                                                                                              ,ee -ľi.i :l-; 1




                                                                                                J6.5




                                                                                                        Omgevingsplan/Bestemmingsplan
                                                                                                               Buitengebied 2019
                                                                                                         gemeente Reusel - De Mierden


                                                                                                       Achtergrondconcentratie fijn stof
                                                                                                       PM 10 in2022



                                                                                                            KkhüI'O Wimlm


Figuur 1: Kaart actuele achtergrondconcentraties PM10, jaar 2022 (Bijlage 2)

De jaargemiddelde achtergrondconcentraties van fijnstof (PM10) in het buitengebied van Reusel - De
Mierden benaderd of overschrijdt nergens de wettelijke grenswaarden. De actuele
achtergrondconcentratie overschrijdt de gezondheidskundige advieswaarde in grote delen van het
buitengebied met ongeveer 0 tot 2 ^g/m3. Lokaal kan de overschrijding groter zijn tot ongeveer een
overschrijding van 4 ^g/m3. In deze achtergrondconcentratie zitten ook de bronbijdragen van
veehouderijen.




6                               Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>«ötľi
P UDEROYEN
     NNAER                                                                                                             P199237.010.R1




   De indicatieve, cumulatieve bijdrage door veehouderijen aan deze actuele achtergrondconcentratie
   ligt in een groot deel van het buitengebied tussen de 0-1 Mg/m3. In gebieden met een concentratie
   van grootschalige varkens- en pluimveehouderijen zien we een bijdrage variërend van 1 tot 5 Mg/m3.
   Ten zuiden van Reusel is aan de Lange Dijk en Heibloem de cumulatieve bijdrage door veehouderijen
   lokaal 5-10 Mg/m3, echter hier zijn alleen de bedrijfswoningen van betreffende veehouderijen
   aanwezig. Deze gegevens staan in paragraaf 7.7 van het MER van juni 2023. Dit zijn indicatieve cijfers
   bedoeld voor een effectbeoordeling op gebiedsniveau, bepaald op basis van defaultwaarden voor
   veehouderijen. Voor het bepalen van de fijnstof-concentratie ter plaatse van woningen moet deze
   berekend worden op basis van de specifieke (emissiepunt)parameters in de rechtsgeldige
   vergunning. In de achtergrondconcentratie fijnstof zitten ook bijdragen van natuurlijke bronnen
   waaronder zeezout. De zeezoutcorrectie die verrekend mag worden in overschrijdingssituaties is
   staat in de Omgevingsregeling. Deze bedraagt voor de jaargemiddelde concentratie PM10 in de
   gemeente Reusel-De Mierden 2 Mg/m3 en 2 overschrijdingsdagen in de provincie Noord-Brabant.

   Endotoxinen
   In paragraaf 7.7.3 van het MER van juni 2023 is de referentiesituatie ten aanzien van endotoxinen
   uitgewerkt. Op enkele plaatsen liggen woningen van derden binnen de individuele en/of
   cumulatieve risico-contouren. Dit zijn woningen naast pluimveehouderijen:
       ^ Molenheide 1 Reusel: vleeskuikens
       ^ Hooge Mierdseweg 5a Reusel: leghennen
       ^ Neterselsedijk 37 Lage Mierde: vleeskuikens
       ^ Neterselsedijk 46 Lage Mierde: leghennen
       ^ Cluster Postelsedijk 5a-7-11-11a en Schepersweijer 2Z2a en 4Z4a Reusel: concentratie van
           varkens- en pluimveehouderijen. Hier liggen alleen bedrijfswoningen van veehouderijen in
           de cumulatieve endotoxinecontouren.

                                                                          Legenda

                                                                          veehouderij



                                                                          objecten
                                                                                  veblijfsobject BAG met woonfunctie
                                                                                  of logiesfunctīe niet behorend bij
                                                                                  bestaande veehouderij


                                                                          risicocontouren volksgezondheid
                                                                                  contour 30 EU/mJ
                                                                          O       (advieswaarde)

                                                                                   indicatieve cumulatieve belasting
                                                                                   » 30 EU t m3 (advieswaarde)




                                                                           Omgevingsplan/Bestemmingsplan
                                                                                  Buitengebied 2019
                                                                            gemeente Reusel - De Mierden

                                                                         Risicocontouren volksgezondheid
                                                                         obv fijnstof emissie en omrekening
                                                                         naar advieswaarde voor endotoxine

                                                                          huidige situatie vergund




   Figuur 2: Kaart endotoxine risicocontouren in de huidige vergunde situatie (Bijlage 2)




                                   Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                         P199237.010.R1




1.2.3      Ontwikkelscenario's fijnstof

Afhankelijk van de ligging zijn er veehouderijen binnen het plangebied aanwezig die geen of weinig
milieugebruiksruimte hebben ten aanzien van ammoniak en geur en bij uitbreidingsplannen emissie
reducerende maatregelen moeten treffen. Bij varkenshouderijen worden dan voornamelijk
luchtwassers toegepast en deze reduceren ook fijnstof (het verwijderingsrendement is afhankelijk
van het type luchtwasser). Nieuwe pluimveestallen moeten voldoen aan de maximale
emissiewaarden van het (voormalige) Beh, bijvoorbeeld door nageschakelde technieken. Dit kan
betekenen dat uitbreiding resulteert in een daling van de fijnstof emissies. Dit is niet meegenomen
in de scenario's (lastig te vóórspellen), maar kan dus voor een vermindering van de concentratie
fijnstof zorgen of een beperking van een toename van de fijnstofemissies uit stallen van
veehouderijen. Als door de gemeente het voorlopig toetsingskader voor endotoxinen wordt
toegepast, zal de theoretische ontwikkeling van de fijnstof belasting in het trendmatig en het
worstcase scenario minder negatief zijn dan als dit toetsingskader niet wordt toegepast.

In navolgende figuren wordt voor het trendmatig en worstcase scenario, zoals beschreven in
paragraaf 7.7. in het MER van juni 2023, aanvullend een indicatie gegeven van de cumulatieve
fijnstofconcentraties op gebiedsniveau.

    Uitgangspunten ontwikkelscenario's (bron: par. 4.3 en bijlage 5, MER 8 juni 2023)

    Trendmatig scenario intensieve veehouderij (iv)
    Uitgangspunten:
        ^ bouwvlakken groeien naar 1,5 ha (tenzij nu al groter)
        ^ groeien tot maximaal 300 Nge per hectare
        ^ voor groeiers is uitgegaan van 20% groei op intensieve veehouderij-locaties.
        ^ blijvers gaan voldoen aan de provinciale staleisen voor bestaande stallen
        ^ groeiers gaan voldoen aan de provinciale staleisen voor nieuwe stallen

    Worstcase scenario intensieve veehouderij (iv)
    Uitgangspunten:
        ^ bouwvlakken groeien naar 1,5 ha (tenzij nu al groter)
        ^ groeien tot maximaal 300 Nge per hectare
        ^ voor groeiers is uitgegaan van 20% groei op intensieve veehouderij-locaties.
        ^ blijvers gaan voldoen aan de provinciale staleisen voor bestaande stallen
        ^ groeiers gaan voldoen aan de provinciale staleisen voor nieuwe stallen
        ^ pluimveebedrijven buiten de zone beperking veehouderij schakelen voor de-worstcase
            fijnstof emissie om naar leghennen.
        ^ Overige iv-bedrijven die niet in de zone beperking veehouderij liggen schakelen om naar
            vleesvarkens voor zowel fijnstof emissie als endotoxinen risicocontouren;

    Per scenario is steeds gekozen voor een stal die voldoet aan het Besluit emissiearme huisvesting
    en aan de provinciale staleisen (2024-2028), maar de hoogste emissie voor fijnstof veroorzaakt.
    Vervolgens zijn alle bouwvlakken met vee uitgebreid tot de maximale omvang en gevuld met vee
    van de diersoort die toegestaan is volgens het bestemmingsplan.




8                          Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>PCÍUDEROYEN
•CTUC
    ĩp NNAER                                                                                                                                      P199237.010.R1




   Het trendmatig scenario wijkt ten aanzien van fijnstof emissie weinig af van de referentiesituatie en
   heeft daardoor ook geen nadelige gevolgen voor de achtergrondconcentratie fijnstof. De lokaal
   hogere achtergrondconcentratie ten westen van Reusel en in het zuidelijk deel van het plangebied
   blijft van dezelfde orde van grootte. Zoals hiervoor al toegelicht is kan er op bedrijfsniveau wel een
   toename van fijnstofemissie en -concentratie ter plaatse van woningen plaatsvinden. Maar in
   situaties waar woningen (te) dicht bij de veehouderij liggen zal de toepassing van het endotoxine
   toetsingskader voorkomen dat er een toename van fijnstofemissie en -concentratie plaatsvindt.


                                                                                                 Legenda

                                                                                                 vee-cucen
                                                                                                    «        veehoudenj

                                                                                                objecten
                                                                                                             veblijfsobject BAG met woonfunctie
                                                                                                   - -.      of logiesfunctìe niet behorend bij
                                                                                                             bestaande veehoudenj


                                                                                                indicatieve cumulatieve belasting fijnstof
                                                                                                PM 10 vanuit veehoudenjbedrijven in
                                                                                                Reusel - De Mierden (jjg/mT




                                                                                                ‘scenario trendmatig verminderd met de
                                                                                                huidige vergunde situatie en opgeteld bij
                                                                                                de achtergrondconcentratie 2022 (RIVM)




                                                                                                 Omgevingsplan/Bestemmingsplan
                                                                                                        Buitengebied 2019
                                                                                                  gemeente Reusel - De Mierden

                                                                                                Indicatieve cumulatieve belasting
                                                                                                fijnstof PM 10 vanuit veehoudembedri ven
                                                                                                in Reuse - De Mierden

                                                                                                 scenario trendmatig



                                                                                                          RrutH DrMwrto



   Figuur 3: Kaart achtergrondconcentratie PM10 met bronbijdragen veehouderijen in trendmatig scenario, jaar 2022 (Bijlage 2)

   In het worstcase scenario zoals weergegeven in figuur 4 zijn er gebieden waar ter plaatse van
   woningen van derden de wettelijke grenswaarden worden benaderd of overschreden. Dit is aan de
   orde bij de clusters van veehouderijen ten westen van Reusel ('t Holland, Hooge Mierdseweg en
   Kattenbos), ten zuidoosten van Reusel (Langedijk, Heibloem) en ten oosten van Lage-Mierde
   (Neterselsedijk). Overschrijding van de wettelijke grenswaarden is voor een individueel bedrijf niet
   vergunbaar. In de rekensystematiek voor de toets voor de omgevingsvergunning wordt ook rekening
   gehouden met cumulatieve effecten. Als een individueel bedrijf de fijnstof grenswaarden
   overschrijdt is er sprake van een zogenaamd 'fijnstof knelpunt', hetgeen niet aanvaardbaar is. In het
   worstcase scenario, is geen rekening gehouden met de toepassing van het endotoxine
   toetsingskader. De gemeente past dit toetsingskader wel toe door middel van de "Beleidsregel
   Toetsingskader fijnstof-endotoxine vergunningaanvragen in de varkens- en pluimveehouderij",




                                  Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         P199237.010.R1




vastgesteld in de raadsvergadering van 20 december 2016. Veehouderijen waar een woning binnen
de indicatieve endotoxine risicocontour ligt mogen op basis van dit toetsingskader niet uitbreiden in
fijnstof emissie. Dit voorkomt over het algemeen dat de achtergrondconcentratie fijnstof de
wettelijke grenswaarden zal benaderen. Dit neemt echter niet weg dat er ook veehouderijen
gevestigd zijn die niet in hun ontwikkelingsmogelijkheden beperkt worden door het aspect
endotoxinen en in een vergunningaanvraag binnen het milieuspoor nog mogen toenemen in fijnstof.
Andere milieuaspecten zullen dan beperkend zijn voor de ontwikkelingsmogelijkheden.

De veehouderijen met nog traditionele stallen zullen deze moeten aanpassen aan de provinciale
staleisen en moeten hiervoor ammoniak reducerende maatregelen treffen. Daarbij zal door
varkenshouderijen veelal gekozen (moeten) worden voor een gecombineerde luchtwasser in
combinatie met een uitbreiding in dieren. Deze gecombineerde luchtwassers hebben 80% fijnstof
reductie. Hoe groot die uitbreiding kan zijn hangt van de specifieke situatie af. Voor
pluimveehouderijen resulteert een ammoniak reducerend stalsysteem niet altijd in een fijnstof
reductie. Wel moet volgens het sectorplan pluimveehouderij bij alle bestaande pluimveestallen
uiterlijk 31 december 2030 minimaal 30% reductie van fijnstof zijn bereikt. Bij nieuwbouw van
pluimveestallen geldt sinds 1 januari 2022 een minimale fijnstof reductie van 50%.


                                                                                                 Legenda

                                                                                                veehouderij
                                                                                                           ueehouocfl
                                                                                                objecten
                                                                                                         veblijfsobject BAG met woonfunctie
                                                                                                         of logiesfuncüe met behorend bij
                                                                                                         bestaande veehouderij


                                                                                                indicatieve cumulatieve belasting íijnstoí
                                                                                                PM 10 vanuit veehouderijbedrijven in
                                                                                                Reusel - De Mierden (pgmn




                                                                                                 scenano worst-case verminderc met de
                                                                                                huidige vergunde situatie en opgeteld bij
                                                                                                de achtergrondconcentratie 2022 (RIVM)




                                                                                                 Omgevingsplan/Bestemmingsplan
                                                                                                        Buitengebied 2019
                                                                                                  gemeente Reusel - De Mierden

                                                                                                Indicatieve cumulatieve belasting
                                                                                                fijnstof PM 10 vanuit veehoudenjbednjven
                                                   XįľSìC                                       in Reuse - De Mierden

                                                                                                - scenano    worst-case




Figuur 4: Kaart achtergrondconcentraties PM10 met bronbijdragen veehouderijen in worstcase scenario, jaar 2022 (Bijlage 2)




10                             Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>PCÍUDEROYEN
•CTUC
    ĩp NNAER                                                                                              P199237.010.R1




   De mogelijkheden voor nieuwe emissiearme stalsystemen in combinatie met een uitbreiding in
   dieren worden in Reusel-De Mierden met name beperkt door de strenge gemeentelijke geurnormen
   en door stikstof. Vooral bij varkenshouderijen is het worstcase scenario ten aanzien van fijnstof niet
   realistisch. Op plekken met woningen op relatief korte afstand van de veehouderij zal het worstcase
   scenario ook voor pluimveehouderijen niet haalbaar zijn.

   Omschakelen naar pluimveehouderij niet toegestaan in (ontwerp) bestemmingsplan
   Er is geen noodzaak om in het bestemmingsplan aan bestaande (pluim)veehouderijen een algemeen
   verbod op toename van fijnstofemissie op te leggen, maar het is wel aan te bevelen om vanwege het
   gezondheidsbelang het omschakelen naar een pluimveehouderij uit te sluiten in de regels van het
   bestemmingsplan. Deze aanbeveling is overgenomen in het (ontwerp) bestemmingsplan door voor
   bestaande pluimveehouderijen een specifieke functieaanduiding 'pluimveehouderij' op te nemen en
   ten aanzien van deze aanduiding geen flexibiliteitsbepalingen op te nemen. Het verkrijgen van een
   nieuwe functieaanduiding pluimveehouderij is niet mogelijk binnen dit bestemmingsplan en zal altijd
   via een 'buitenplanse' toestemming verkregen moeten worden.

   1.2.4 Ontwikkelscenario's endotoxinen
   De gemeente Reusel-De Mierden past het endotoxine toetsingskader toe bij vergunningverlening
   aan veehouderij. Dit toetsingskader gaat uit van het voorzorgprincipe en hanteert een worstcase
   benadering. Op basis van de vergunde fijnstof emissie wordt een worstcase afstand bepaald,
   waarbuiten de gezondheidskundige advieswaarde van 30 EU/m3 gegarandeerd kan worden. De
   grafieken in het toetsingskader die zijn opgesteld voor de afstandsbepaling zijn gebaseerd op de
   worstcase diercategorieën vleesvarkens, leghennen en vleeskuikens. De bepaalde minimum afstand
   dient aangehouden te worden vanaf het emissiepunt dat het dichtstbij een woning ligt. Er is dus op
   meerdere aspecten sprake van een worstcase benadering. Van deze worstcase benadering kan
   gemotiveerd afgeweken worden. Met het toetsingskader worden de zogenaamde endotoxine
   risicocontouren bepaald. Dit betekent dat de veehouderijbedrijven met woningen van derden
   binnen de vergunde endotoxine risicocontour in beginsel niet mogen toenemen in fijnstof emissie
   als ze gaan ontwikkelen (emissie standstill). Omgekeerd kan dit toetsingskader ook gebruikt worden
   bij planvorming voor woningen en andere te beschermen objecten. Hiermee wordt een toename
   van het blootstellingsrisico voorkomen.

   Aanvullend op de referentiesituatie in het MER zijn in deze aanvulling voor het trendmatig en
   worstcase scenario de indicatieve endotoxine risicocontouren in beeld gebracht. Omdat het een
   analyse op gebiedsniveau betreft zijn de endotoxine risicocontouren gesitueerd op het middelpunt
   van het bedrijf (de coördinaten die per bedrijf geregistreerd zijn in het KRD). Deze kaarten zijn ook
   bijgevoegd in bijlage 2. In de ontwikkelscenario's is geen rekening met toepassing van het
   toetsingskader (emissie standstill) in situaties waar een woning in de endotoxine risicocontour ligt of
   komt te liggen. Ook wordt in deze analyse geen rekening gehouden met de beperkingen ten gevolge
   van de strenge gemeentelijke geurnormen. Het worstcase ontwikkelscenario zal voor de meeste
   veehouderijen in de gemeente Reusel-De Mierden een theoretisch ontwikkelscenario zijn. Zie ook de
   analyse in voorgaande paragraaf over fijnstof.

   In het trendmatig ontwikkelscenario ontstaan geen wezenlijke verschillen met de huidige vergunde
   situatie.




                            Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                              P199237.010.R1




                                                                                               Legenda

                                                                                               «ee-cucen
                                                                                                          .1C I :cr j

                                                                                               objecten
                                                                                                      veblijfsobject BAG met woonfunctie
                                                                                                      of logiesfunctie met behorend bij
                                                                                                      bestaande veenoudenj


                                                                                               nsicocontouren volksgezondheid
                                                                                                          contour 30 EU I m3
                                                                                                          (advieswaarde i

                                                                                                          indicatieve cumulatieve belasting
                                                                                                          » 30 EU I rrr (advieswaarde)




                                                                                                Omgevingsplan/Bestemmingsplan
                                                                                                       Buitengebied 2019
                                                                                                 gemeente Reusel - De Mierden

                                                                                              Risicocontouren volksgezondheid
                                                                                              obv fijnstof emissie en omrekening
                                                                                              naar advieswaarde voor endotoxine

                                                                                              - scenano     trendmatig



                                                                                                   Knnel DrUmti


Figuur 5: Kaart endotoxine risicocontouren in trendmatig scenario (Bijlage 2)



Uitgangspunt voor de indicatieve endotoxine risicocontouren in het worstcase scenario is de
worstcase fijnstof emissie waarbij vleeskuikens omschakelen naar leghennen. De afstandsgrafieken
in het endotoxine toetsingskader zijn voor grote vleeskuikenbedrijven de worstcase benadering.

Voor vleeskuikenbedrijven betekent een combinatie van worstcase fijnstof emissie (o.b.v. fictieve
omschakeling naar leghennen) en een worstcase endotoxine risicocontour (o.b.v. vleeskuikens) een
dubbele worstcase benadering en een overschatting van de maximale mogelijkheden van het plan.
Hierdoor worden er op figuur 6 grote contouren zichtbaar ter plaatse van de grote
vleeskuikenbedrijven, met name Neterselsedijk 37 Lage Mierde en Schepersweijer 2 Reusel.

Daarom is voor vleeskuikenbedrijven gekozen om (met de worstcase fijnstof emissie o.b.v.
leghennen) de endotoxine risicocontouren op basis van de afstandsgrafieken voor zowel
vleeskuikens (figuur 6) als leghennen (figuur 7) in beeld te brengen.




12                              Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>PCÍUDEROYEN
•CTUC
    ĩp NNAER                                                                                                                       P199237.010.R1




                                                                                    Legenda

                                                                                    /eenouderij
                                                                                              veehouderij

                                                                                   objecten
                                                                                              veblijfsobject BAG met woonfunctie
                                                                                              of logiesfunctie niet behorend bij
                                                                                              bestaande veehouderij


                                                                                   nsicocontouren volksgezondheid




                                                                                    Omgevingsplan/Bestemmingsplan
                                                                                          Buitengebied 2019
                                                                                     gemeente Reusel - De Mierden

                                                                                   Risicocontouren volksgezondheid
                                                                                   obv fijnstof emissie en omrekening
                                                                                   naar advieswaarde voor endotoxine

                                                                                    scenario worst-case




   Figuur 6: Kaart endotoxine risicocontouren in worstcase scenario; vleeskuikens o.b.v. afstandsgrafiek vleeskuikens (Bijlage 2)
                                                                                    Legenda

                                                                                   veehoudenj
                                                                                              veehouderij

                                                                                    :cec:e-
                                                                                              of logiesfuncùe met behorend bij
                                                                                              bestaande veehouderij


                                                                                   nsicocontouren volksgezondheid



                                                                                              indicatieve cumulatieve belasting
                                                                                              » 30 EU I ms (advieswaarde)




                                                                                    Omgevingsplan/Bestemmingsplan
                                                                                          Buitengebied 2019
                                                                                     gemeente Reusel - De Mierden^

                                                                                   Risicocontouren volksgezondheid
                                                                                   obv fijnstof emissie en omrekening
                                                                                   naar advieswaarde voor endotoxine




   Figuur 7: Kaart endotoxine risicocontouren in worstcase scenario; vleeskuikens o.b.v. afstandsgrafiek leghennen (Bijlage 2)




                                   Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




Binnen de worstcase endotoxine risicocontour van Schepersweijer 2 liggen alleen bedrijfswoningen
van andere intensieve veehouderijen. Deze woningen worden op basis van de Europese regelgeving
beschermd tegen fijnstof van andere veehouderijen en met toepassing van het toetsingskader
worden deze woningen ook beschermd tegen endotoxinen van andere veehouderijen. Bij
Neterselsedijk 37 liggen binnen de worstcase risicocontour zowel bedrijfswoningen bij
veehouderijen als burgerwoningen. Omdat in de bestaande, vergunde situaties van deze
veehouderijen al een (bedrijfs)woning binnen de indicatieve endotoxine risicocontour ligt, mogen
deze bedrijven nu al op basis van het endotoxine toetsingskader bij uitbreiding niet verder
toenemen in fijnstof emissie.

In gevallen waar in de huidige vergunde situatie nog geen gevoelige objecten van derden
binnen de endotoxine risicocontour liggen, zal in beginsel een vergunning geweigerd worden als de
endotoxine risicocontour ten gevolge van de aanvraag over bestaande gevoelige objecten komt te
liggen. Zoals al vermeld heeft de gemeente enige beleidsvrijheid om gemotiveerd van het
endotoxine toetsingskader af te wijken, maar dit betreft altijd een maatwerkbeoordeling over de
aanvaardbaarheid van de situatie. Onder de Omgevingswet heeft het aspect gezondheid een zeer
prominente plek gekregen waardoor de gemeente weinig ruimte voor maatwerk heeft.

Kleinschalige nevenactiviteiten op veehouderijen (verbrede landbouw) zijn onder voorwaarden
toegestaan, maar voor nieuwe nevenactiviteiten is wel een omgevingsvergunning voor het afwijken
van de gebruiksregels nodig. Hiervoor moeten de nevenactiviteiten kleinschalig zijn (in de
afwijkingsbevoegdheid worden maximale oppervlaktes gesteld) en mogen onder andere geen
beperkende werking hebben voor omliggende bedrijven. Op de kaarten met de endotoxine
risicocontouren zijn meerdere veehouderijen te onderscheiden waar geen gevoelig object binnen de
risicocontour ligt. Een nieuwe gevoelige nevenactiviteit kan hierdoor alleen in een
endotoxinecontour van een naastgelegen veehouderij komen te liggen als er al een ander gevoelig
object in de contour ligt, want alleen dan is er geen sprake van een beperkende werking door de
nevenactiviteit.

Er is als voorwaarde opgenomen dat bij herbouw van een woning en nieuwe kleinschalige
nevenactiviteiten (zoals kleinschalig kamperen bij de boer, kampeerboerderij, bed & breakfast of
zorgboerderij) sprake moet zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Dit betekent dat deze
niet binnen een endotoxine risicocontour van een veehouderij mogen liggen. In de praktijk zullen de
grotere, toekomstgerichte pluimvee- en varkensbedrijven niet kiezen voor verbrede landbouw door
middel van dit soort kleinschalige nevenactiviteiten. Verbrede landbouw ontstaat voornamelijk in
gebieden met al een bestaande menging van functies. En gebruikers/bezoekers van deze functies bij
een veehouderij kiezen bewust voor een 'verblijf bij de boer' in de nabijheid van stallen en daaraan
gerelateerde emissies.




14                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>P       İROYEN
         NNAER                                                                                             P199237.010.R1




    2 Effecten op watersysteem en beschermde natuur

    2.1 Advies Commissie voor de m.e.r.

    Verdroging beschermde natuurgebieden en het hydrologisch systeem
    Op basis van het ontwerp-bestemmingsplan kan boomteelt in theorie met bijna 5.000 hectare
    toenemen. Het MER stelt dat dit geen gevolgen heeft voor het watersysteem en dat geen verdroging
    optreedt van beschermde natuurgebieden. In deze conclusie is echter geen rekening gehouden met
    de specifieke kenmerken van het watersysteem in het gebied. Aannemelijk is dat een dermate grote
    uitbreiding van het aantal hectares aanzienlijke verdrogingseffecten veroorzaakt. Dit effect is niet in
    beeld, waardoor het bestemmingsplan niet uitvoerbaar is binnen de natuurwetgeving.
    De Commissie adviseert om te onderzoeken wat de consequenties zijn van een maximale uitbreiding
    van boomteelt voor verdroging in natuurgebieden en voor het hydrologische systeem, en te
    beoordelen of het bestemmingsplan op dit punt uitvoerbaar is binnen de kaders van de (voormalige)
    Wet natuurbescherming. Als aanzienlijke/significante gevolgen niet zijn uit te sluiten, moet het MER
    mitigerende maatregelen in beeld brengen, ook voor de activiteiten buiten de attentiezones
    waterhuishouding. Betrek deze maatregelen dan in een Passende beoordeling.

    Gevolgen waterkwaliteit door uitbreiding agrarische bedrijven
    Door uitbreiding van agrarische bedrijven of andere vormen van landbouw kan de waterkwaliteit
    afnemen en kunnen knelpunten ontstaan in het kader van de Kaderrichtlijn Water. Het MER geeft
    hier geen informatie over. De Commissie adviseert om de huidige kwaliteit van het
    oppervlaktewater en knelpunten in het kader van de KRW in beeld te brengen. Beoordeel vervolgens
    de effecten van de uitbreiding van agrarische bedrijven en andere vormen van landbouw op de
    kwaliteit van het oppervlaktewater. Breng daarbij maatregelen in beeld om eventuele negatieve
    effecten te voorkomen.



    2.2 Verdroging beschermde natuurgebieden en het hydrologisch systeem

    In het ontwerp-bestemmingsplan zijn de attentiezones rondom verdrogingsgevoelige
    natuurgebieden opgenomen als dubbelbestemming, op basis waarvan werken en werkzaamheden
    alleen met een vergunning toegestaan worden indien de directe of indirecte gevolgen van de
    werken en werkzaamheden geen aantasting geven van de waterhuishoudkundige situatie en de
    ecologische waarden en kenmerken van het Natuurnetwerk. Dit is in lijn met de provinciale
    beschermingsregels en op basis hiervan kan er vanuit gegaan worden dat de planologische
    bescherming van de verdrogingsgevoelige natuurgebieden afdoende geregeld is. Er is geen noodzaak
    voor de gemeente om verdergaande planologische beperkingen op te nemen ten opzichte van de
    beschermingsregels die de provincie in haar omgevingsverordening heeft opgenomen.

    In een MER worden alleen de realistische maximale mogelijkheden van het plan onderzocht. Het
    theoretische scenario dat uitgaat van maximaal 5.000 ha boomteelt is niet realistisch. Binnen de
    provincie Noord-Brabant is al van oudsher de boomteeltsector geconcentreerd in het gebied ten
    noordoosten en ten oosten van Tilburg en rondom Zundert vanwege de vruchtbare leemhoudende




                             Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




zandgrond. De voorkeur van de boomkwekerij gaat uit naar goed ontwaterde zandgronden met een
relatief hoog organische stof gehalte. Grootste aandeel van de boomteelt in Brabant vind plaats op
dekzandlandschap, eventueel uitstrekkend tot in de beekdalen en geïsoleerde laagten.

Er zijn binnen de gemeente Reusel - De Mierden wel boomkwekerijen, maar vanwege de
geomorfologische kenmerken is het geen optimaal 'boomteelt-gebied' waar grootschalige
uitbreidingen van het areaal boomteelt redelijkerwijs te verwachten zijn. De agrarische
landbouwgronden in de gemeente Reusel-De Mierden hebben niet de optimale eigenschappen voor
boomteelt. Het buitengebied bestaat in het zuiden vooral uit terrassen (terrasafzettingswelvingen en
-vlakten) en landduinen. Boomteelt is hier niet uitgesloten, maar komt hierdoor wel minder voor.
Ten noordwesten van Hooge Mierde ligt een gebied met dekzandwelvingen, maar dat gebied ligt
binnen de attentiezone waterhuishouding.

In het planMER (paragraaf 5.1) staat beschreven dat de ontwikkeling van de boomteeltsector (aantal
bedrijven en oppervlakte) binnen de gemeente Reusel-De Mierden over de afgelopen 20 jaar
bekeken min of meer stabiel is. Het oppervlakte boomteelt nam in de periode 2000 tot 2014 toe.
Vanaf 2014 tot 2017 is weer sprake van een dalende trend en sindsdien is het oppervlakte
boomteelt min of meer stabiel. Ook vanuit dit punt gezien is het niet aannemelijk dat er een
grootschalige uitbreiding van boomteelt gaat plaatsvinden.

Verder heeft een groot deel van de landbouwgronden planologische randvoorwaarden ten gevolge
van een dubbelbestemming (bijvoorbeeld voor archeologische waarden) of gebiedsaanduiding
(bijvoorbeeld voor open gebied) op basis waarvan een teeltwisseling naar boomteelt niet
vanzelfsprekend toegestaan kan worden en een omgevingsvergunning voor nodig is.

Gezien voorgaande is er geen noodzaak om het effect van grootschalige uitbreiding van boomteelt
te onderzoeken in het MER en/of boomteelt planologisch uit te sluiten op de agrarische percelen
buiten de attentiezone waterhuishouding en als gevolg hiervan deze teelt alleen toe te staan via een
omgevingsvergunning.




16                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>P      İROYEN
        NNAER                                                                                             P199237.010.R1




    2.3 Gevolgen waterkwaliteit door uitbreiding agrarische bedrijven

    Water in het bestemmingsplan
    Ruimtelijke ontwikkelingen kunnen van grote invloed zijn op de waterhuishouding in een gebied. Ze
    kunnen gevolgen hebben voor de waterkwantiteit, de waterkwaliteit en de waterveiligheid. In het
    bestemmingsplan van de gemeente moeten regels worden opgenomen om de waterbelangen te
    borgen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Onder de Omgevingswet vindt een integrale afweging plaats
    bij vergunningaanvragen voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Hierbij gaat het om de balans
    tussen de verschillende functies die locaties binnen een gebied kunnen vervullen. Waterbelangen
    maken hier onderdeel vanuit. Weging van het waterbelang (voorheen de watertoets) houdt voor de
    relatie tussen water en ruimte in dat de gemeente bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening moet
    houden met de gevolgen voor het beheer van watersystemen. De gemeente moet daarom de
    opvattingen van de waterbeheerder betrekken bij het inschatten van de gevolgen voor het
    watersysteem.

    Het ontwerp-bestemmingsplan stelt bij ontwikkelingen waarvoor de bouwregels van toepassing zijn
    als voorwaarde dat er 'geen onevenredige aantasting van in het geding zijnde waarden' mag zijn.
    Deze bepaling omvat ook waterkwaliteit, waterkwantiteit (hydrologisch neutraal bouwen) en
    bescherming van aanwezige hydrologische waarden. Hiermee wordt invulling gegeven aan de
    verplichting waterbelangen te wegen en daarmee kunnen mogelijk negatieve effecten voor de
    waterkwaliteit vanuit het bestemmingsplan voorkomen worden. Bij het opstellen van het definitieve
    omgevingsplan (voor 2032) zal vanuit een bredere benadering gekeken moeten worden naar de
    fysieke leefomgeving, ook voor het aspect water.

    De gemeente heeft in het ontwerp-bestemmingsplan algemene bouwregels opgenomen met het
    oog op het bevorderen van een goede waterkwaliteit. In de algemene bouwregels staat dat bij het
    verlenen van een omgevingsvergunning voor het bouwen van een bouwwerk moet zijn verzekerd
    dat in voldoende mate in het bergen van hemelwater wordt voorzien, overeenkomstig het
    "Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Reusel-De Mierden 2017-2021" (vastgesteld d.d. 20-12-2016)
    of een wijziging hiervan.

    Bedrijven die willen uitbreiden zullen bij bodem- en grondwaterbedreigende activiteiten via het
    'milieuspoor' (omgevingsvergunning of melding) moeten zorgen dat er een verwaarloosbaar risico
    op verontreiniging is en moeten hiervoor bodembeschermende maatregelen treffen. Hiermee wordt
    ook voorkomen dat er verontreiniging in het oppervlaktewater optreedt ten gevolge van
    bedrijfsactiviteiten. Verder mag zonder watervergunning geen afvalwater geloosd worden op het
    oppervlaktewater. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zullen ook deze aspecten meegenomen
    moeten worden bij de verplichte 'weging van waterbelangen' en bij de beoordeling of er geen
    sprake is van 'geen onevenredige aantasting van in het geding zijnde waarden' conform de
    planregels.




                            Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                                       P199237.010.R1




Een extra klimaatadaptieve maatregel in het bestemmingsplan kan nog zijn dat de oppervlakte van
alle bouwwerken en verhardingen op een perceel samen maximaal (bijv.) 50% van het totale
perceeloppervlak mag bedragen. Of door (ook) percentages op te nemen voor oppervlakte groen. In
de regel staat dan bijvoorbeeld dat de oppervlakte aan groen ten minste 30% van het totale
perceeloppervlak moet bedragen.

Ten aanzien van de waterkwaliteit kan de gemeente nog gebieden aanwijzen waar het verboden is
om uit te breiden. Of actieve verplichtingen op nemen tot aanleg en instandhouding van
natuurvriendelijke oevers langs een stedelijke watergang. Natuurvriendelijke oevers hebben een
positief effect op de biodiversiteit en op verschillende natuurdoelen. En dit draagt bij aan een goede
waterkwaliteit. Dit zijn echter maatregelen die te ver gaan voor een consoliderend bestemmingsplan
voor het buitengebied en passen beter binnen het definitief omgevingsplan dat uiterlijk 2032 gereed
moet zijn.



Bestaande waterkwaliteit
De huidige waterkwaliteit in Nederland is niet op orde. Dat geldt zowel voor het grondwater als voor
het oppervlaktewater. De nitraatconcentraties in het grondwater op veel landbouwbedrijven lopen
sinds 2018 op en liggen op veel plaatsen boven de norm. Op de Brabantse zandgronden wordt de
nitraatnorm voor het grondwater en oppervlaktewater overschreden. Ook de biologische
waterkwaliteit van oppervlaktewater voldoet op de meeste locaties niet. Er zijn meerdere oorzaken
voor de slechte kwaliteit van het oppervlaktewater. De landbouwsector heeft veel invloed op de
kwaliteit van grondwater en oppervlaktewater. Bemesting draagt substantieel bij aan de belasting
van de waterkwaliteit door stikstof en met beheer van oevers en sloten en heeft veel invloed op de
belasting door fosfor.

De Kaderrichtlijn Water (KRW) verplicht EU-lidstaten uiterlijk in 2027 te voldoen aan de vastgestelde
doelen voor onder andere stoffen en biologie. Alle nodige maatregelen zijn vastgelegd in
stroomgebied-beheerplannen (SGBP's). Daarin staan ook de ontwikkelingen in de waterkwaliteit, de
begrenzing van KRW-waterlichamen en de resterende opgaven. De wateren in alle EU-lidstaten
moeten zich uiterlijk in 2027 in een 'goede ecologische en chemische toestand' bevinden. De
'ecologische kwaliteit' is de biologische toestand plus de toestand voor nutriënten en andere
'ecologie-ondersteunende stoffen'. De meeste waterlichamen voldoen anno 2023 niet aan de KRW-
norm. In de meeste gevallen voldoet de chemische kwaliteit niet en is de ecologische kwaliteit
matig, ontoereikend of slecht. Dit laatste komt vooral omdat de biologische kwaliteit niet voldoet.

De regels voor waterkwaliteit worden in het stroomgebied van Waterschap De Dommel goed
nageleefd. Dat blijkt uit cijfers van toezicht en handhaving. Al jaren worden in 90-95% van de
controles de wet niet overtreden.



Bemesting
De achterblijvende waterkwaliteit heeft geleid tot maatregelen op Europees niveau. Onderdeel
daarvan is de intrekking (eind 2022) van de zogeheten derogatie. De Europese Commissie heeft
besloten deze tijdelijke uitzonderingsregeling voor Nederlandse boeren vanaf 1 januari 2023 in drie
jaar af te bouwen.



18                       Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>PCÍUDEROYEN
•CTUC
    ĩp NNAER                                                                                             P199237.010.R1




   In het najaar van 2022 heeft de Europese Commissie besloten de derogatieregeling af te bouwen.
   Vanaf 2026 mogen Nederlandse landbouwbedrijven niet meer stikstof toedienen dan de Europese
   norm van 170 kg N per hectare. Daarnaast gelden er aanvullende voorwaarden voor de hele
   Nederlandse landbouwsector. Hierdoor heeft het besluit ook invloed op het stikstofgebruik op
   akkerbouw- en veehouderijbedrijven die eerder geen gebruik maakten van derogatie. Drie
   belangrijke aanvullende voorwaarden gaan over de reductie van de maximaal toegestane
   hoeveelheid stikstof en fosfaat in de dierlijke mest, de verlaging van het toegestane gebruik van
   stikstof en fosfaat in door mest verontreinigde gebieden, extensivering van bouwplannen en het
   maken van verplichte bufferstroken langs watergangen waar geen teelt of bemesting is toegestaan.
   Alleen zo kan Nederland voldoen aan de Europese Nitraatrichtlijn. Die beoogt dat overal de 'goede
   landbouwpraktijk' wordt uitgeoefend, waardoor de kwaliteit van het oppervlaktewater verbetert.
   Dit betekent dat moet worden bemest met de juiste mestsoort, met de juiste dosis, op het juiste
   tijdstip en met de juiste techniek.

   De maatregelen uit de derogatiebeschikking hebben vooral op de lange termijn grote invloed op het
   functioneren van landbouwbedrijven. Akkerbouwers moeten mogelijk hun teeltplannen wijzigen.
   Melkveehouders moeten kiezen tussen de melkproductie verminderen, extra ruwvoer aankopen
   (vanuit het buitenland) of grasland gaan vervangen voor eiwitrijke voedergewassen. Grasland is niet-
   uitspoelingsgevoelig en daarom beter voor de waterkwaliteit. Het risico dat in de provincie Brabant
   veel grasland wordt omgezet naar maïs- of akkerbouw wordt door het STOWA echter als 'laag'
   ingeschat. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het mogelijk is om de negatieve effecten zo te
   beperken dat ook de waterkwaliteit verbetert. Hiervoor zijn meerdere maatregelen inzetbaar zoals
   het sturen op een lager stikstofbodemoverschot, een goed slootkantbeheer, en inzet op de goede
   landbouwpraktijk voor bodembeheer en bemesting. De daadwerkelijke risico's voor de
   waterkwaliteit hangen daarom samen met de manier waarop de agrarische sector om zal gaan met
   de maatregelen vanuit de derogatiebeschikking.

   STOWA heeft een inventarisatie gemaakt van de mogelijke gevolgen van de afschaffing van de
   derogatie. Waterbeheerders hebben de mogelijkheid om te anticiperen op de mogelijk negatieve
   effecten hiervan. Zo kunnen ze de Keur uitbreiden met ecologische beoordelingscriteria en regels
   voor goed beheer van sloten, oevers en perceelsranden. Ook kunnen ze eigen maatregelen inzetten
   (of versnellen) voor verbetering van de waterkwaliteit gezien de veranderende beleidscontext van
   het NPLG. En onderzoek stimuleren naar perspectiefvolle maatregelen voor duurzaam bodembeheer
   en bemestingspraktijk. Verder zal er meer aandacht komen voor monitoring van effecten (zoals de
   nitraatconcentratie in het grondwater of de slootvegetatie in het oppervlaktewater) of via
   monitoring van maatregelen.



   Rol waterschap en gemeente
   Als gebiedspartner binnen het NPLG hebben waterschappen en de verschillende overheden een rol
   om de opgaves te definiëren en betrokken partijen te stimuleren tot een duurzaam beheer van het
   bodem- en watersysteem. Binnen de samenwerking van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer en
   het NPLG heeft het waterschap een rol om de kwaliteit van het watersysteem te bewaken en
   inhoudelijke input te leveren voor maatregelen die bijdragen aan verbetering van de waterkwaliteit.




                           Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




Beekherstel Reusel - De Mierden
Waterschap de Dommel werkt onder andere met de gemeente gefaseerd aan het
beekherstelproject Reusel- De Mierden. In 2015 is er een vrijwillige ruilverkaveling uitgevoerd tussen
boeren, waterschap, gemeenten en andere overheden in de gemeente Reusel- De Mierden. Hierbij
zijn gronden langs de beek vrij gemaakt voor realisatie van het Natuurnetwerk én realisatie van
waterdoelen en tegelijk te komen tot een betere verkaveling in het gebied ten gunste van de
landbouw.




20                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>P         İROYEN
           NNAER                                                                                          P199237.010.R1




    3 Milieugevolgen windturbines en zonnevelden

    3.1     Advies Commissie voor de m.e.r.

    Het ontwerp-bestemmingsplan laat windturbines van maximaal 15 meter hoog binnen de
    bouwvlakken toe. De gevolgen van deze windturbines zijn - net als van de zonnevelden - volgens het
    MER positief voor klimaatadaptatie en duurzame energie. De Commissie acht echter aannemelijk dat
    windturbines ook aanzienlijke negatieve milieueffecten kunnen hebben, met name op het gebied
    van landschap, natuur (beschermde soorten) en leefkwaliteit (met name geluidhinder). Dit is niet
    toegelicht en de milieugevolgen zijn niet in beeld. Ook de gevolgen van zonnevelden zijn niet
    beschreven. De Commissie adviseert om de milieueffecten van de maximale mogelijkheden van het
    bestemmingsplan te onderzoeken voor windturbines en zonnevelden en maatregelen in beeld te
    brengen om eventuele negatieve milieueffecten te beperken.



    3.2    Milieugevolgen windturbines en zonnevelden

    Windturbines
    Het ontwerp-bestemmingsplan staat alleen kleine windmolens toe van maximaal 12 meter hoog,
    met een afwijkingsmogelijkheid tot 15 meter. Dit wordt gewijzigd naar rechtstreeks toestaan van
    kleine windmolens tot 15 meter, omdat er voornamelijk kleine windmolens van 15 meter hoog op de
    markt zijn. Omdat deze kleine windmolens binnen het bouwvlak gesitueerd moeten worden, zullen
    die aansluitend op bestaande bedrijfsbebouwing worden gesitueerd en is er geen sprake van
    nadelige milieueffecten voor de leefomgeving. Het effect op het landschap is ook niet anders bij een
    kleine windmolen van 12m of van 15m.

    Nadelige effecten voor landschap en beschermde soorten en geluidhinder zijn alleen relevant bij
    grotere windturbines. Het bestemmingsplan staat geen nieuwe grote windturbines toe. Het project
    (windturbinepark) Agro-Wind maakt geen onderdeel uit van dit bestemmingsplan.

    Zonnepanelen:
    Bij sloop van vrijkomende agrarische bebouwing (Vab-locaties) staat het ontwerp-bestemmingsplan
    toe om binnen het bouwvlak tot maximaal 5.000 m2 zonnepanelen op de grond te realiseren. Deze
    regeling komt voort uit de gemeentelijke ambitie om zo snel mogelijk energie neutraal te zijn,
    waardoor initiatieven ten behoeve van duurzame energievoorzieningen worden gestimuleerd.
    Aangezien de regeling uitsluitend betrekking heeft op locaties met een bestaand bouwvlak en
    binnen bestaand ruimtebeslag, is de regeling niet strijdig met het geldende provinciaal beleid.

    Vanwege voortschrijdend inzicht wordt binnen alle overheidslagen meer terughoudend omgegaan
    bij nieuwe initiatieven met zonnepanelen op de grond. Vooraf moeten de alternatieve
    mogelijkheden binnen stedelijk gebied, met meervoudig ruimtegebruik in het landelijk gebied of
    andere vormen van duurzame energie nader beschouwd worden. Gelet op de huidige
    capaciteitsproblemen van het energienetwerk (netwerkcongestie) is het de vraag of realisering van




                            Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




grondgebonden zonnepanelen tot maximaal 0,5 ha binnen een (voormalige) agrarische bouwvlak in
ruil voor beëindiging en sloop van een agrarisch bedrijf nog haalbaar en wenselijk is.

De planregeling wordt voor vaststelling gedeeltelijk aangepast naar aanleiding van dit advies.
Bedrijfslocaties met bestaande zonnepanelen op dak mogen binnen het oorspronkelijke bouwvlak
op de grond zonnepanelen plaatsen tot maximaal 0,5 ha. Dit leidt niet tot nieuw ruimtebeslag,
aangezien de zonnepanelen binnen de bestaande bebouwingscontouren moeten worden
gesitueerd. Ook is er geen nieuwe netaansluiting nodig. Ondernemers met zonnepanelen op de
bedrijfsgebouwen leveren in de praktijk al zonnestroom terug. Uitbreiden van zonnepanelen is niet
rendabel op dit moment, maar de bestaande zonnepanelen kunnen dan in plaats van op het dak op
de grond geplaatst en daarmee behouden worden. Deze regeling voorziet niet in een nieuwe
economische drager, maar kan wel een extra belemmering wegnemen om te stoppen met het
agrarisch bedrijf.




22                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>«ötľi
P UDEROYEN
  JPNNAER                                                                                                 P199237.010.R1




   4 Beoordeling beschermde diersoorten

   4.1 Advies Commissie voor de m.e.r.

   In het MER is het effect van de scenario's op beschermde soorten in algemene zin beoordeeld.
   Ondanks dat het MER geen gebiedsspecifieke informatie over de aanwezigheid van beschermde
   soorten in het plangebied bevat, is het effect van het plan als 'zeer negatief' (worst-case) en
   'negatief' (trendmatig scenario) beoordeeld. Dit omdat in algemene zin wordt verwacht dat de
   scenario's effecten zullen hebben op beschermde soorten. Zonder gebiedsspecifieke kennis is het
   feitelijk onmogelijk om na te gaan welke soorten(groepen) door het plan risico's lopen op aantasting
   van de staat van instandhouding. Het is nu ook niet mogelijk om na te gaan in welke mate het in het
   MER als (zeer) negatief beoordeelde effect door inzet van mitigerende maatregelen kan worden
   beperkt, zodat deze risico's worden beheerst. Het MER maakt dan ook niet aannemelijk dat het
   bestemmingsplan op dit punt uitvoerbaar is binnen de (voormalige) Wet natuurbescherming.

   De Commissie adviseert om de risico's van de verschillende ontwikkelingen die het plan mogelijk
   maakt op beschermde soorten concreter in beeld te brengen. Verken op basis daarvan in hoeverre
   er effectieve maatregelen zijn om deze risico's te verkleinen, zodanig dat aannemelijk is dat het plan
   uitvoerbaar is.



   4.2 Beoordeling beschermde diersoorten

   In april 2024 is door ecologisch adviesbureau Staro een bureauonderzoek naar de aanwezigheid van
   beschermde flora en fauna in het bestemmingsplangebied uitgevoerd. Hierbij is gebruikgemaakt van
   gegevens uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). In de rapportage zijn
   verspreidingskaarten opgenomen met waarnemingen uit de NDFF. De rapportage is bijgevoegd als
   bijlage bij dit rapport (Bureauonderzoek beschermde soorten Bestemmingsplan buitengebied Reusel
   - De Mierden, 5 april 2024). Dit onderzoek geeft geen aanleiding tot opnemen van extra
   maatregelen in het bestemmingsplan.

   Voor het buitengebied van Reusel - De Mierden zijn de gegevens uit de NDFF gefilterd van de
   afgelopen 5 jaar (2019 t/m 2024). Daarbij is gekeken naar flora en fauna met een
   beschermingsstatus volgens de Wet natuurbescherming. De hiermee verkregen data is uitgesplitst in
   de soortgroepen, amfibieën, insecten-kevers, insecten-dagvlinders, insecten-libellen, reptielen,
   vaatplanten, vogels, zoogdieren-vleermuizen en zoogdieren-overige. Van iedere soortgroep is
   weergegeven welke soorten zijn waargenomen en tot welk beschermingsregime deze behoren. Van
   de soortgroep vogels is een uitsplitsing gemaakt in vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest
   en soorten die dit niet hebben.
   Per soortgroep is de verspreiding van de waargenomen soorten over het bestemmingsplangebied in
   een kaartbeeld weergegeven. Binnen het bestemmingsplangebied liggen natuurgebieden die
   behoren tot het Natuurnetwerk Brabant (NNB). Tevens behoren delen van het
   bestemmingsplangebied tot het Natura 2000-gebied Kempenland - West. De begrenzing van het




                            Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




NNB en het Natura 2000-gebied is op de verspreidingskaarten weergegeven. Hiermee is te zien of
waarnemingen binnen of buiten deze natuurgebieden zijn gedaan.

Voor het bestemmingsplangebied geldt dat over het algemeen voor alle soortgroepen de
volledigheid van de gegevens in de delen van het bestemmingsplangebied die binnen het NNB en
het Natura 2000-gebied liggen als goed wordt beoordeeld. Voor de delen van het
bestemmingsplangebied die buiten het NNB en het Natura 2000-gebied liggen wordt de volledigheid
van de gegevens als redelijk tot slecht beoordeeld. Behalve voor de soortgroep dagvlinders. Voor
deze soortgroep geldt vrijwel het gehele bestemmingsplangebied als goed en redelijk goed
onderzocht. Dit houdt in dat er soorten in het gebied aanwezig kunnen zijn die niet als waarneming
in de NDFF staan vermeld. Het voorliggende bureauonderzoek geeft zodoende geen volledige
zekerheid over de afwezigheid van beschermde flora en fauna binnen het bestemmingsplangebied.
Dit onderzoek geeft weer welke waarnemingen in de NDFF staan ten tijde van raadpleging (18 maart
2024). Bij toetsing van nieuwe ontwikkelingen aan de Omgevingswet dient altijd een veldbezoek te
worden uitgevoerd naar de actuele situatie in het plangebied. De meeste waarnemingen zijn gedaan
in de gebieden die behoren tot het NNB en Natura 2000. In deze gebieden wordt onderzoek
uitgevoerd ten behoeve van de monitoring van de natuurkwaliteit.

In totaal zijn de afgelopen 5 jaar binnen het bestemmingsplangebied 10.406 waarnemingen gedaan
van 173 verschillende soorten. Deze soorten behoren tot de soortgroepen vleermuizen (5 soorten),
vaatplanten (1 soort), overige zoogdieren (18 soorten), vogels (123 soorten), reptielen (3 soorten),
amfibieën (12 soorten), vlinders (5 soorten), libellen (5 soorten) en kevers (1 soort).
In figuur 1 van de rapportage (als bijlage bijgevoegd) is de verspreiding over het
bestemmingsplangebied weergegeven van het totaal aantal waarnemingen van de afgelopen 5 jaar.
In deze figuur is eveneens de begrenzing aangegeven van het NNB en het Natura 2000-gebied
Kempenland - West. De figuur laat zien dat de meeste waarnemingen zijn gedaan in de gebieden die
behoren tot het NNB en Natura 2000.

In de rapportage die als bijlage is bijgevoegd is per soortgroep weergegeven welke soorten de
afgelopen 5 jaar zijn waargenomen. Per soort is aangegeven welk beschermingsregime vanuit de
Omgevingswet, Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) geldt. De verspreiding van de soorten over het
bestemmingsplangebied is per soortgroep in een kaart weergegeven.

Waarnemingen van beschermde vleermuizen, amfibieën, reptielen, insecten en jaarrond
beschermde nesten van vogels zijn vooral gedaan in de natuurgebieden (Natura2000 en
Natuurnetwerk). Overige beschermde vogelsoorten komen verspreid voor binnen de hele gemeente,
maar concentreren zich ook voornamelijk in de natuurgebieden. Waarnemingen van beschermde
vaatplanten betreft de drijvende waterweegbree die voorkomt in de beken Reusel en Raamsloop.

Het ontwerp-bestemmingsplan stelt bij ontwikkelingen waarvoor de bouwregels van toepassing zijn
als voorwaarde dat er 'geen onevenredige aantasting van in het geding zijnde waarden' mag zijn.
Deze bepaling omvat ook aanwezige beschermde soorten. Op basis van deze bouwregel zal voor
nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen altijd actueel (veld)onderzoek verricht moeten worden naar de
aanwezigheid van soorten (flora en fauna).
Verder bevatten de bestemmingen 'Natuur' en 'Bos' beperkende regels ter bescherming van
beschermde soorten. Tenslotte komen in de bos- en natuurgebieden de meeste beschermde



24                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>P      İROYEN
        NNAER                                                                                           P199237.010.R1




    soorten voor. Bouwwerken en gebouwen mogen geen aantasting geven van de ecologische waarden
    en kenmerken van het Natuur Netwerk Brabant en de gemeente moet advies inwinnen bij een
    onafhankelijke natuur- en landschapsdeskundige met betrekking tot de vraag of de aanwezige
    landschappelijke waarden en natuurwaarden door het verlenen van de omgevingsvergunning niet
    onevenredig c.q. onherstelbaar worden aangetast.

    Het ontwerp-bestemmingsplan biedt voldoende planologische bescherming aan beschermde
    soorten. Er is geen noodzaak voor het opnemen van extra regels.




                          Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




5 Haalbaarheid uitbreiding veehouderijen

5.1 Advies Commissie voor de m.e.r.

De Commissie constateert dat het bestemmingsplan in theorie mogelijkheden biedt voor
veehouderijen om uit te breiden, maar dat de voorwaarden strikt zijn. Zo bevat het
bestemmingsplan de voorwaarde dat bij iedere individuele bedrijfsuitbreiding de stikstofemissie/-
depositie niet mag toenemen. Het MER moet dan laten zien of de uitbreidingsmogelijkheden binnen
die voorwaarden wel te realiseren zijn, bijvoorbeeld doordat er maatregelen voorhanden zijn die dit
gestalte kunnen geven. Het MER biedt onvoldoende handvatten om te beoordelen of het plan in de
praktijk daadwerkelijk uitvoerbaar is. Bovendien ziet de Commissie dat er uit andere juridische
kaders ook beperkingen voor de haalbaarheid volgen, zoals de strenge geurnormen voor
woonkernen in de geurverordening van deze gemeente (0,1 odour units) en mogelijk de wettelijke
grenswaarden voor fijnstof. Het MER geeft geen totaalbeeld van dergelijke beperkingen en hoe deze
verschillen in het plangebied.

Daar komt bij dat het MER een aantal onzekerheden buiten beschouwing laat, die gevolgen kunnen
hebben voor de haalbaarheid:
    ^ De wettelijke '50%-regeling' voor bedrijfsuitbreiding in geuroverbelaste situaties mag op dit
       moment niet toegepast worden.
    ^ De gebiedsprocessen rond natuur, water en klimaat kunnen in de toekomst tot
       verbeteringen van de milieukwaliteit leiden, waardoor kansen voor bedrijfsuitbreiding
       kunnen ontstaan. Onzeker is echter waar en wanneer dit tot kansen leidt.

Alle genoemde voorwaarden en onzekerheden samen kunnen aanzienlijke beperkingen leggen op de
praktische haalbaarheid van bedrijfsuitbreidingen. Het MER beschouwt niet welke beperkingen en
kansen er in totaliteit zijn en in hoeverre de bedrijfsuitbreidingen in de praktijk realistisch zijn.
Een berekening op bedrijfsniveau is voor de besluitvorming over het bestemmingsplan op dit
moment niet zinvol, precies vanwege die onzekerheden. Wel van belang is een totaalbeeld van
milieuknelpunten en -kansen, zodat duidelijk wordt of de bestemmingen die worden gegeven, in de
praktijk voor de meeste bedrijven realistisch zijn, of juist voor de meeste bedrijven geen praktische
invulling kunnen krijgen. De Commissie adviseert om de haalbaarheidsanalyse uit het MER beter te
onderbouwen door deze uit te breiden met actuele inzichten.



5.2 Haalbaarheid uitbreiding veehouderijen

Uit de resultaten van het planMER komt naar voren, dat mede vanwege de huidige strenge
milieuregelgeving met name binnen de aangeduide gebieden met primaat landbouw nog enige
milieugebruiksruimte aanwezig is. In vrijwel alle andere gebieden is de milieugebruiksruimte voor
agrarische ontwikkelingen zeer beperkt of ontbreekt. Delen van het buitengebied waar nog
milieugebruiksruimte aanwezig is, liggen ook buiten de provinciale zone beperkingen veehouderij.




26                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>P       İROYEN
         NNAER                                                                                            P199237.010.R1




    Mogelijkheden ontwikkelingen veehouderijen volgens de Omgevingsvisie
    Op 22 mei 2018 is de Omgevingsvisie voor de gemeente Reusel-De Mierden vastgesteld. In de
    omgevingsvisie is nadrukkelijk aandacht gegeven aan de toekomst van dierhouderijen binnen de
    gemeente, waarbij een visie is gegeven op de mogelijkheden tot doorontwikkeling en
    herontwikkeling. Op basis daarvan is in de Omgevingsvisie een onderscheid gemaakt in
    transformatielocaties, voortzettingslocaties en duurzame locaties. In de toelichting van het
    bestemmingsplan staat de visie toegelicht, maar dit heeft geen juridische-planologische waarde. In
    dit bestemmingsplan is ervoor gekozen om het onderscheid in transformatielocaties,
    voortzettingslocaties en duurzame locaties nu niet verder uit te werken in een juridische kader.
    Dit komt onder andere doordat de toegepaste criteria in de visie (zoals een afstandsnorm van 250
    meter tot een woonbestemming) vanuit juridisch oogpunt onvoldoende onderbouwd kunnen
    worden. De beoordeling van criteria die te maken hebben met de concentratie van geur en
    endotoxinen uit stallen van veehouderij en de ontsluiting en verkeersbewegingen van veehouderijen
    is geen vast gegeven, maar afhankelijk van de omgeving en de ontwikkeling van de veehouderij zelf.
    Het is per geval, per locatie, maatwerk om te bepalen wat de kansen zijn op basis van de
    Omgevingsvisie. Uitbreiding is niet compleet uitgesloten, maar er zijn daarbij wel extra
    inspanningen noodzakelijk. Dit biedt ruimte voor een nadere afweging bij een buitenplanse
    procedure, waardoor maatwerk geleverd kan worden. Het toevoegen van extra regels, zones en
    aanduidingen in het bestemmingsplan weegt niet op tegen de risico's op ongewenste
    ontwikkelingen of de risico's op extra kosten voor planschade. Bij afzonderlijke, buitenplanse
    ruimtelijke procedures kan deze informatie wel door de gemeente worden betrokken. In plaats van
    een generieke regeling of het planologisch aanduiden van de diverse locaties, is maatwerk beter op
    zijn plaats.

    Bestaande rechten worden met dit bestemmingsplan gerespecteerd. Binnen bestaande rechten
    hebben bepaalde bedrijven nog mogelijkheden om een modernisering van het bedrijf met
    emissiearme technieken of met optimalisatie van emissiepunt-parameters gepaard te laten gaan
    met een uitbreiding. Ook kunnen veehouderijen uitbreiden in oppervlakte dierenverblijf, omdat
    meer ruimte nodig is vanwege het overstappen op een dierwelzijnsconcept zoals het Beter Leven
    keurmerk. Dit hoeft niet gepaard te gaan met (een grote) uitbreiding in aantallen dieren.

    Stikstof
    Er is een stikstofplafondregeling in het bestemmingsplan opgenomen, omdat significant nadelige
    effecten op stikstofgevoelige habitattypen in Natura2000 gebieden moeten zijn uitgesloten. Dit
    stikstofplafond zorgt ervoor dat de planologische ontwikkelingsmogelijkheden van alle
    veehouderijen ten aanzien van stikstof beperkt zijn tot het bestaand planologisch legaal gebruik en
    dat een omgevingsvergunning nodig is als -kortgezegd - sprake is van een toename van
    stikstofdepositie op Natura2000 gebieden ten opzichte van de bestaande planologisch legale
    situatie. Door het stikstofplafond kunnen ontwikkelingen die het bestemmingsplan planologisch
    mogelijk maakt nauwelijks gepaard gaan met een uitbreiding in ammoniakemissie zonder dat de
    stikstofdepositie toeneemt op de Natura2000 gebieden.

    Interne saldering binnen het bestaand planologisch bestaand gebruik is niet strijdig met het
    bestemmingsplan. Interne saldering is alleen mogelijk door de ammoniakemissie in de bestaande
    situatie te reduceren, door in bestaande stallen emissiearme stalsystemen toe te passen, minder
    dieren te houden of door te wisselen van diercategorie.




                            Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




In sommige situaties kunnen de emissiepunt-parameters nog geoptimaliseerd worden. Voor
veehouderijen die nog verouderde stallen moeten aanpassen aan de provinciale staleisen in de
periode 2024-2028 zal door inzet van emissiearme stalsystemen voor de bestaande stallen
stikstofruimte vrijkomen die ingezet kan worden voor een uitbreiding van de veestapel (intern
salderen). Hoe groot de uitbreiding kan zijn hangt af van de specifieke situatie. Ook het geurbeleid
van de gemeente speelt hierin een belangrijke rol. Het kan zijn dat voor een specifieke veehouderij
de uitbreidingsmogelijkheden te klein zijn om te komen tot een rendabel ontwikkelingsplan, maar
dan zal dit óf het gevolg zijn van het aspect geur en/of het niet kunnen aankopen van
ammoniakrechten voor externe saldering. De stikstofplafondregeling in het bestemmingsplan staat
hier los van. Het kan dus zijn dat intern salderen niet voldoende ontwikkelruimte oplevert en dat
ammoniakrechten verworven moeten worden ten behoeve van externe saldering. Hiervoor is een
buitenplanse omgevingsvergunning in afwijking van het stikstofplafond nodig. Externe saldering is
niet mogelijk binnen de stikstofplafondregeling, omdat een algemene mogelijkheid tot extern
salderen niet voldoet aan specifieke voorwaarden die hieraan gesteld worden. Op 30 september
2020 heeft de Raad van State inzake Logistiek Park Moerdijk hierover een belangrijke uitspraak
gedaan over de (on)mogelijkheid van extern salderen binnen het planspoor
(ECLI:NL:RVS:2020:2318). Externe saldering die nog niet concreet is (ofwel niet aan de voorwaarden
in genoemde uitspraak voldoet) kan alleen maar via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit
vergunning (bopa) geregeld worden en valt daardoor buiten de scope van het plan-MER.

Bedrijven die beschikken over een onherroepelijke natuurvergunning, waarin al is voorzien in de
benodigde ontwikkelruimte (niet-gerealiseerde vergunde ruimte) kunnen deze natuurvergunning
gewoon benutten, echter moeten zij ook een buitenplanse omgevingsplanactiviteit vergunning
(bopa) voor afwijken van het stikstofplafond aanvragen. Zie ook de uitwerkingen in hoofdstuk 6 met
betrekking tot stikstof.

Geur
De gemeentelijke geurnorm van 0,1 Ou voor de kern Reusel zorgt ervoor dat alle intensieve
veehouderijen binnen de gemeentegrens overbelast zijn ten aanzien van de voorgrondbelasting en
dat een uitbreiding van een intensieve veehouderij (dieren waarvoor geuremissiefactoren zijn
vastgesteld; met name varkens, pluimvee en vleeskalveren) altijd gepaard moet gaan met een
afname van de geurbelasting. Voor het buitengebied is de geurnorm van 5 Ou ook laag, maar binnen
de primaire landbouwgebieden zijn weinig geurgevoelige objecten aanwezig waarvoor deze
geurnorm geldt.

In de uitspraak Reusel-De Mierden van 16 juni 2023 van de Rechtbank Oost-Brabant
(ECLI:NL:RBOBR:2023:2931) heeft de rechtbank overwogen dat toepassing van artikel 3, vierde lid,
van de Wgv kan leiden tot een nog grotere geurbelasting die het bevoegd gezag niet mag weigeren
vanwege het exclusieve kaderstellende karakter van de wet. De mogelijke milieueffecten van artikel
3, vierde lid, van de Wgv zijn niet vooraf beoordeeld (dit artikel betreft de zogenaamde '50%-
regeling' in de Wgv). De wetgever had een strategische milieubeoordeling moeten verrichten
voordat artikel 3, vierde lid van de Wgv werd aangenomen, maar heeft deze beoordeling niet
gemaakt en dat is in strijd met de SMB-richtlijn (2001/42/EG). De gemeente is in hoger beroep
gegaan tegen deze uitspraak. Op 16 februari 2024 heeft de Rechtbank Oost-Brabant deze lijn in
jurisprudentie voortgezet (ECLI:NL:RBOBR:2024:600).




28                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>P       İROYEN
         NNAER                                                                                            P199237.010.R1




    De Wet geurhinder en veehouderij is echter per 1 januari 2024 komen te vervallen.
    Vergunningaanvragen die zijn ingediend na deze datum moeten getoetst worden aan de geurregels
    in de bruidsschat en het (tijdelijk) omgevingsplan. In de bruidsschat en het Besluit kwaliteit
    leefomgeving (Bkl) staat een soortgelijke '50%-regeling' opgenomen. Voor verschillende milieuregels
    in de bruidsschat, waaronder de geurregels, moet ook een strategische milieubeoordeling (plan-
    MER) uitgevoerd zijn. Hiervoor is door het Rijk een Programma bruidsschat met een plan-MER
    procedure opgestart. Naar verwachting zal het ontwerp Programma bruidsschat in het voorjaar van
    2024 worden vastgesteld. Vanaf dat moment kunnen de geurregels in de bruidsschat toegepast
    worden bij vergunningaanvragen en kan de gemeente de instructieregels uit het Bkl overnemen in
    het definitieve omgevingsplan.

    De gemeente Reusel-De Mierden heeft geen gemeentelijk beleid vastgesteld om af te wijken van de
    50%-regeling met toepassing van artikel 7af, dertiende lid, van het Besluit Crisis- en herstelwet. In
    het ontwerp-bestemmingsplan had de gemeente invulling gegeven aan 'artikel 7af, dertiende lid,
    van het Besluit Crisis- en herstelwet', maar de gemeente heeft vanwege het risico op
    nadeelcompensatie besloten deze regeling uit het bestemmingsplan te halen en niet vast te stellen.

    Dit betekent niet dat de gemeente hier niets meer mee zal gaan doen. De gemeente is nog steeds
    van plan om een maatwerkaanpak voor overbelaste situaties uit te werken met onder andere de
    mogelijkheid om in ernstig overbelaste situaties gemotiveerd af te wijken van de 50%-regeling in de
    bruidsschat. Dit kan geregeld worden in een beleidsregel.

    Voor melkveehouderijen bevat de gemeentelijke geurverordening een staffeling ten aanzien van de
    minimale afstand die aangehouden moet worden tot geurgevoelige objecten. Of een
    melkveehouderij kan uitbreiden en in welke omvang is afhankelijk van de ligging van het bedrijf. In
    de primaire landbouwgebieden kunnen melkveehouderijen groter worden dan in gemengde
    gebieden en nabij woongebieden. Dit is ook de bedoeling van de gemeente. Melkveehouderijen
    hoeven geen emissiereducerende technieken toe te passen ten aanzien van geur, maar kunnen in
    sommige gevallen nog ontwikkelingsruimte creëren door het vergroten van de afstand van de stallen
    (of het emissiepunt van stallen) tot geurgevoelige objecten. Voor de melkveehouderij is meestal
    stikstof de meest beperkende factor.

    Veehouderijen die nog willen groeien in het aantal dierplaatsen zullen gebruik moeten maken van
    geuremissie reducerende technieken en/of andere geur reducerende maatregelen moeten treffen of
    de afstand tussen stallen/emissiepunten en geurgevoelige objecten moeten vergroten. Uitbreiding is
    voor de meeste intensieve veehouderijen alleen mogelijk als er nog verouderde stallen aanwezig
    zijn. Door het strenge geurbeleid zullen er zeker veehouderijen zijn die onvoldoende geurruimte
    hebben om nog uit te breiden en waardoor een investering in emissiearme stalsystemen niet
    rendabel is. En in de primaire landbouwgebieden hebben de meeste grote veehouderijen al
    geïnvesteerd in emissiearme stalsystemen in combinatie met schaalvergroting (ondanks het strenge
    geurbeleid). Of deze bedrijven nog een keer een ontwikkelingsstap kunnen zetten hangt af van de
    specifieke situatie. Mogelijk kunnen luchtwassers met 30% geurreductie nog vervangen worden
    door luchtwassers met 45% geurreductie, of kan een combinatie van emissiearme systemen zorgen
    voor nog een extra geurreductie. In sommige gevallen is er toch nog een oude leegstaande stal met
    vergunde rechten behouden, die ingezet kan worden voor een uitbreiding.




                            Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




Wat de ontwikkelmogelijkheden zijn hangt af van het specifieke bedrijf, het type veehouderij en de
locatie. Toekomstige ontwikkelingen omtrent de werking van gecombineerde luchtwassers en
andere emissiearme stalsystemen bieden mogelijk meer ontwikkelmogelijkheden. Er lopen
meerdere onderzoeken om de werking van gecombineerde luchtwassers te verbeteren (en te
kunnen waarborgen, contoleren en handhaven). Met als doel de geurreductie weer te verhogen en
de geuremissiefactoren te verlagen. Verder zijn er nog allerlei (integrale) emissiearme stalsystemen
in ontwikkeling.



Fijnstof en endotoxinen
In het plangebied is geen sprake van een (dreigende) normoverschrijding ten aanzien van fijnstof.
Overal wordt ruimschoots voldaan aan de grenswaarden uit de Wet milieubeheer. Er is in het
plangebied voldoende milieugebruiksruimte aanwezig. Fijnstof en de landelijke fijnstof normen zijn
geen sterk beperkende factor voor de ontwikkelingsmogelijkheden van de veehouderijen.

Bij toepassing van het endotoxine-toetsingskader betekent dat de veehouderijbedrijven met
woningen van derden binnen de vergunde endotoxine risicocontour uit voorzorg niet mogen
toenemen in fijnstof emissie als ze gaan ontwikkelen. Hiermee wordt een toename van het
blootstellingsrisico voorkomen. In gebieden met primaat landbouw zijn veel bedrijfswoningen bij
veehouderijen aanwezig en kan het voorkomen dat er op basis van het endotoxine toetsingskader
nog wel een emissie toename mogelijk is, doordat de 'eigen' bijdrage aan de endotoxine
blootstelling buiten beschouwing gelaten kan worden.

De gemeente stuurt op het voorkomen en beperken van een te hoge blootstelling aan fijnstof en
endotoxinen door in het bestemmingsplan omschakeling naar pluimvee en geiten niet toe te staan.
Omschakelen binnen intensieve veehouderijsectoren naar varkens en uitbreiding van
dierenverblijven kan alleen onder de voorwaarde dat sprake is van een goed woon- en leefklimaat
en een goede leefkwaliteit en daarbij dient aangetoond te worden dat voldaan wordt aan de wet- en
regelgeving en gemeentelijk beleid, onder andere op gebied van gezondheid en fijnstof. Dit geeft de
gemeente ook meer mogelijkheden om nieuwe inzichten ten aanzien van volksgezondheid en
omwonenden te betrekken bij een nieuwe afweging. Omschakeling van grondgebonden veehouderij
naar intensieve veehouderij wordt in dit bestemmingsplan niet toegestaan.

Conclusies
De ontwikkelruimte voor de (intensieve) veehouderij bevindt zich vooral in de gebieden met primaat
landbouw, maar ook hier geldt dat bij grootschalige ontwikkeling alleen uitgebreid kan worden als er
nog ammoniak- en geuremissie reducerende maatregelen genomen kunnen worden, eventueel in
combinatie met optimalisatie van de emissiepunten. Dat het ontwerp-bestemmingsplan ten aanzien
van de planologische ontwikkelingsmogelijkheden niet uitvoerbaar zou zijn zoals de Commissie
m.e.r. stelt is niet juist. Er zijn nog steeds veehouderijen binnen de gemeente met
ontwikkelingsmogelijkheden en er zijn veehouderijen die vanwege de Brabantse staleisen in de
periode 2024-2028 ook nog zullen ontwikkelen. Het onderhavige bestemmingsplan voorziet hierin.




30                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>«ötľi
P UDEROYEN
  JPNNAER                                                                                                 P199237.010.R1




   6 Onzekerheden stikstof

   6.1 Advies Commissie voor de m.e.r.

   Commissie geeft afsluitend nog een aanbeveling ten aanzien van stikstof. Vanuit juridisch
   perspectief begrijpt de Commissie de keuze om geen natuurvergunningen in te passen, maar beveelt
   aan om de genoemde onzekerheden te duiden (onzekerheden rondom de houdbaarheid van
   externe saldering en rondom emissiearme stalsystemen) in het bestemmingsplan een adequate
   juridische oplossing voor deze onzekerheid te bieden en vervolgens te beoordelen of voor het plan
   toch een passende beoordeling nodig is voor het onderwerp stikstof.



   6.2 Toelichting stikstof

   Inpassing natuurvergunningen
   Omwille van de juridische houdbaarheid van het bestemmingsplan is ervoor gekozen om in het
   ontwerp-bestemmingsplan niet actief de onherroepelijke natuurvergunningen (Nbwet of Wnb) van
   veehouderijen één-op-één in te passen, om te dienen als uitgangssituatie voor het stikstofplafond
   (i.p.v. de feitelijke planologische legale situatie). Niet iedere onherroepelijke natuurvergunning kan
   namelijk één op één ingepast worden:
        ^ De Wnb-vergunningen die zijn verleend met toepassing van de Programmatische Aanpak
             Stikstof (met toepassing van de PAS-referentiedatum en/of PAS-ontwikkelruimte) kunnen
             niet ingepast worden.
        ^ Bij één op één inpassing van natuurvergunningen (Nbwet en Wnb) met vergunde, niet-
             gerealiseerde ruimte (latente ruimte) moet beoordeeld zijn of een nieuwe passende
             beoordeling kan leiden tot andere inzichten waardoor significant nadelige gevolgen voor
             Natura2000 gebieden niet zijn uitgesloten.

   Gezien het grote aantal veehouderijen in de gemeente Reusel-De Mierden is besloten om voor dit
   bestemmingplan niet alle onherroepelijke natuurvergunningen één voor één inhoudelijk te
   beoordelen. Een aantal veehouderijen hebben in een zienswijze verzocht om een onherroepelijke
   natuurvergunning op te nemen in het bestemmingsplan, echter daarbij hebben ze niet onderbouwd
   waarom de specifieke natuurvergunning wél inpasbaar zou zijn op basis van de actuele lijn in
   jurisprudentie en ook geen nieuwe passende beoordeling aangeleverd. Dus zijn ook deze specifieke
   natuurvergunningen niet één op één ingepast in het bestemmingsplan. Het niet opnemen van de
   natuurvergunning in het bestemmingsplan doet overigens niets af aan het onherroepelijke karakter
   van de natuurvergunning. Dit betekent alleen dat veehouderijen die hun latente stikstof ruimte in de
   natuurvergunning willen gaan benutten moeten afwijken van de stikstofregeling in het
   bestemmingsplan en daarvoor een omgevingsplanactiviteit-vergunning (omgevingsvergunning)
   moeten aanvragen en op basis van actuele inzichten onderbouwen dat de aangevraagde situatie het
   aspect stikstof niet leidt tot significant nadelige effecten voor Natura2000 gebieden. Dit gaat in de
   praktijk samen met andere activiteiten waarvoor toch al een omgevingsvergunning met
   stikstofonderbouwing nodig is, zoals milieubelastende activiteiten en bouwactiviteiten.




                            Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




Extern salderen
Externe saldering is niet mogelijk binnen de stikstofplafondregeling, omdat een algemene
mogelijkheid tot extern salderen niet voldoet aan specifieke voorwaarden die hieraan gesteld
worden. Op 30 september 2020 heeft de Raad van State inzake Logistiek Park Moerdijk hierover een
belangrijke uitspraak gedaan over de (on)mogelijkheid van extern salderen binnen het planspoor
(ECLI:NL:RVS:2020:2318). Externe saldering die nog niet concreet is (ofwel niet aan de voorwaarden
in genoemde uitspraak voldoet) kan alleen maar via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit
vergunning (bopa) geregeld worden en valt daardoor buiten de scope van het plan-MER.

Het niet opnemen van de natuurvergunning in het bestemmingsplan doet overigens niets af aan het
onherroepelijke karakter van de natuurvergunning. Bedrijven die beschikken over een
onherroepelijke natuurvergunning met niet-gerealiseerde vergunde (ontwikkel)ruimte kunnen deze
natuurvergunning gewoon benutten. Ze moeten daarvoor wel een buitenplanse
omgevingsplanactiviteit vergunning (bopa) voor afwijken van het stikstofplafond aanvragen en op
basis van actuele inzichten onderbouwen dat de voorgenomen ontwikkeling niet leidt tot significant
nadelige effecten voor stikstofgevoelige habitattypen in Natura2000 gebieden. Dit gaat in de praktijk
meestal samen met andere activiteiten waarvoor toch al een omgevingsvergunning met
stikstofonderbouwing nodig is, zoals milieubelastende activiteiten en bouwactiviteiten.

In het planMER staat in paragraaf 7.5 al toegelicht dat de vergunningverlening voor emissiearme
stalsystemen is stilgevallen omdat de effectiviteit onvoldoende zeker is. De Raad van State heeft
geoordeeld dat emissie van het emissiearme stalsysteem A1.23 niet met behulp van de
emissiefactor die in de Regeling ammoniak en veehouderij voor dat systeem is opgenomen met de
vereiste zekerheid in beeld kan worden gebracht en dat er een extra onderbouwing nodig is. Een
berekening van de emissie met de Rav-emissiefactor voor dit stalsysteem kan daarom nu niet zonder
meer worden gebruikt in een voortoets of passende beoordeling voor een natuurvergunning. De
Afdeling kwam eerder in haar uitspraken van 7 september 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2557 en
ECLI:NL:RVS:2022:2624 tot dezelfde conclusie voor de stalsystemen A1.13 en A1.28. Deze uitspraken
betreffen emissiearme vloeren voor melkrundveestallen.

In een Raad van State uitspraak van 31 januari 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:371) oordeelt de Afdeling dat
over de werking van een chemische luchtwasser geen twijfel hoeft te zijn. De uitspraken waarin
werd geoordeeld dat er twijfels bestaan over de juistheid van de emissiefactoren voor een aantal
emissiearme vloeren is gebaseerd op het rapport 'Stikstofverlies uit opgeslagen mest' van het CBS en
een advies van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CMD). Volgens de afdeling zijn de
chemische, maar ook de biologische of gecombineerde, luchtwassystemen niet betrokken in de
aangevoerde publicaties. Opmerkingen over twijfels bij luchtwassystemen in het algemeen vindt de
Afdeling onvoldoende.

Het kabinet constateerde in oktober 2022 op basis van de voornoemde jurisprudentie over
emissiearme vloeren en het onderzoek naar gebruik van Rav- emissiefactoren, dat de
emissiefactoren voor ammoniak onvoldoende betrouwbaar zijn om op basis hiervan nieuwe
natuurvergunningen voor emissiearme stalsystemen te kunnen verlenen. Veehouders die van plan
zijn om een nieuw emissiearm stalsysteem te bouwen moeten daarom een passende beoordeling
uitvoeren. De staatssecretaris heeft in een kamerbrief aangegeven dat er in 2024 een landelijke
handreiking voor de passende beoordeling van emissiearme stalsystemen gemaakt zal worden.



32                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>P       İROYEN
         NNAER                                                                                            P199237.010.R1




    De provincie Brabant heeft hier niet op gewacht en zelf een Handreiking passende beoordeling voor
    luchtwassers ontwikkeld om de vergunningverlening weer op gang brengen. In de
    vergunningaanvraag moet aangegeven worden welke maatregelen getroffen worden ten aanzien
    van de installatievereisten, controle van de werking en onderhoud van de installatie. De adviezen
    voor maatregelen zijn ingedeeld in categorieën, gebaseerd op het belang van de maatregel.

    De Rechtbank Oost-Brabant gaat in een uitspraak van 16 februari 2024 (ECLI:NL:RBOBR:2024:600) in
    op extra beschermingsmaatregelen voor luchtwassers om de goede werking en effectiviteit van de
    luchtwassers te waarborgen. Extra maatregelen moeten opgenomen moeten worden in het besluit
    op de omgevingsvergunning en daar voor is instemming (voorheen was dit een verklaring van geen
    bedenkingen) van de provincie nodig, zodat de provincie als bevoegd gezag kan beoordelen of de
    extra maatregelen voldoende zijn.

    Agrarisch grondgebruik
    Uit zienswijzen kwam naar voren dat de stikstofplafondregeling binnen de plantaardige teelten geen
    vruchtwisseling toestaat als het feitelijk, planologisch legaal gebruik van de gronden het
    uitgangspunt is. Dit is geen correcte constatering. Het feitelijk planologisch legaal gebruik van
    landbouwgrond gaat uit van feitelijk agrarisch grondgebruik en niet van het specifieke gewas dat op
    moment van vaststelling van het bestemmingsplan op de landbouwgrond aanwezig is. Hiervoor is
    geen noodzaak gezien de actuele jurisprudentie over beweiden en bemesten en dit zou ook niet
    controleerbaar en handhaafbaar zijn. Daarbij leidt het tot onnodige administratieve lasten als voor
    iedere vruchtwisseling een omgevingsvergunning voor strijdigheid met het bestemmingsplan
    aangevraagd zou moet worden. Daarbij is de capaciteit om vergunningaanvragen te beoordelen te
    beperkt.

    Het weiden van vee heeft op twee manieren een stikstofreducerend effect. De stalemissies nemen
    af en weilanden waar koeien staan worden minder bemest met stalmest dan weilanden die niet voor
    beweiden worden gebruikt. Bij een vergunning voor een melkveehouderij waarbij wordt beweid
    moeten de emissies van het beweiden echter wel worden beoordeeld. De Afdeling zet in de
    uitspraak van 202106903/1/R2 uiteen op welke wijze de emissie van het weiden van vee kan worden
    beoordeeld. De emissie van het weiden van vee kan worden weggestreept (intern gesaldeerd) tegen
    de afname van de emissie van het uitrijden van mest (bemesten) die daarvan het gevolg is.

    In een uitspraak van 12 oktober 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:2874) heeft de Raad van State het
    toetsingskader voor stikstof voor beweiden en bemesten toegelicht. De Afdeling hecht veel waarde
    aan de planologische situatie bij het bepalen van de referentiesituatie. Dit betreft niet alleen de
    geldende bestemming, maar ook dat wat volgens het overgangsrecht geoorloofd is. Dat laatste ligt
    op zich wel voor de hand, omdat ook het gebruik dat valt onder het overgangsrecht planologisch
    legaal is. De vraag welke intensiteit het bemesten had (welke type gewas), laat de Afdeling bij het
    bepalen van de referentiesituatie buiten beschouwing. Ook als een beroep wordt gedaan op
    planologisch overgangsrecht, is alleen van belang of de gronden op het moment van de
    referentiesituatie agrarisch werden gebruikt, niet hoe het agrarische gebruik was en met welke
    intensiteit werd bemest en/of beweid. Uitgegaan mag worden van de hoogste stikstofgebruiksnorm
    voor enig gewas dat mag worden geteeld.




                            Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                              P199237.010.R1




7 Totaaloverzicht milieugevolgen

7.1 Advies commissie m.e.r.

In hoofdstuk 7 van het MER van 8 juni 2023 is per thema een effectscore en -beoordeling met korte
toelichting opgenomen en per thema verwerkt in de samenvatting.
Commissie m.e.r. adviseert om in een aanvulling op het MER een samenvattende scoretabel van alle
milieugevolgen op te nemen exclusief mitigerende maatregelen. Verder zijn in de samenvatting
inconsistenties vastgesteld ten aanzien van de effectbeoordeling en -score voor landschap,
cultuurhistorie en archeologie in het MER-rapport.



7.2     Beoordeling effecten onderzochte scenario's per thema

In hoofdstuk 7 van het MER van 8 juni 2023 zijn de effecten van de onderzochte scenario's op
verschillende aspecten in beeld gebracht en vergeleken met de referentiesituatie. De effecten
worden kwalitatief beoordeeld met de zevenpunts-beoordelingsschaal zoals weergegeven in
navolgende tabel.

Tabel 2: Zevenpunts-beoordelingsschaal effecten
 Score                  Omschrijving
 ++                     Zeer positief ten opzichte van de referentiesituatie
 +                      Positief ten opzichte van de referentiesituatie
 0/+                    Licht positief ten opzichte van de referentiesituatie
 0                      Neutraal
 0/-                    Licht negatief ten opzichte van de referentiesituatie
 -                      Negatief ten opzichte van de referentiesituatie
 --                     Zeer negatief ten opzichte van de referentiesituatie


7.2.1     Effectscores verkeer

Tabel 3: Effectscores verkeer
 Criterium                                                  Trendmatig              Worstcase
                                                            scenario                scenario
 Gevolgen voor de verkeersafwikkeling                            0/-                     -
 Gevolgen voor de verkeersveiligheid                             0/-                     -

De toename van het aantal verkeersbewegingen als gevolg van de ontwikkelingsmogelijkheden van
de agrarische bedrijven en de andere in het buitengebied aanwezige functies is beperkt, maar kan
voor de capaciteit van de lokale wegen tot problemen leiden. Op specifieke bestaande locaties
kunnen door plaatselijke schaalvergroting en de toename van het aantal vrachtverkeersbewegingen
op de smalle lokale wegen zonder vrij liggende fietspaden, mogelijke onveilige situaties ontstaan.




34                              Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>•CTUC
PCÍUDEROYEN
    ĩp NNAER                                                                                                                         P199237.010.R1




   Uitbreiding en schaalvergroting heeft de afgelopen jaren geresulteerd in een toename van
   transportbewegingen. De wegenstructuur is echter niet aangepast op deze schaalvergroting.
   Zonder maatregelen is het niet zeker dat de wegenstructuur in het buitengebied voldoende
   capaciteit heeft om een mogelijke toename van (vracht)verkeer veroorzaakt door uitbreiding van
   veehouderijen in het trendmatig scenario en worstcase scenario te verwerken zonder dat dit leidt
   tot knelpunten. Door de toename van aan landbouw gerelateerd verkeer neemt de
   verkeersveiligheid af. De effecten zijn het grootst bij het worstcase scenario dat de meeste
   planologische ruimte biedt. Ingeschat is dat er bij het trendmatig scenario en het worstcase scenario
   sprake is van een toename van vrachtautobewegingen en daarmee een afname van de
   verkeersveiligheid. De invloed van overige functies en bedrijvigheid met een verkeersgeneratie is
   vanwege de kleinschaligheid en beperkte ontwikkelingsmogelijkheden als minder zwaar beoordeeld,
   mede omdat er sprake is van lichtere.


   7.2.2      Effectscores natuur

   Tabel 4: Effectscores natuur
    Criterium                                                                       Trendmatig            Worstcase
                                                                                    scenario              scenario
    Stikstofdepositie op Natura2000-gebieden*                                       +                     --
    Stikstofdepositie op (voormalige) Wav-gebieden en                               +                     --
    Natuurnetwerk *
    Verdroging in Natura2000-gebieden en Natuurnetwerk                              0                     0
    Soortenbescherming (flora en fauna)                                             -                     --
   Scorer = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief
   * geen rekening houdend met de stikstof(plafond)regeling in het bestemmingsplan

   Uitbreiding van een veehouderij kan in het plangebied nauwelijks gepaard gaan met een uitbreiding
   in ammoniakemissie zonder dat de stikstofdepositie toeneemt op de Natura2000 gebieden. Voor
   veehouderijen die nog verouderde stallen moeten aanpassen aan de provinciale staleisen in de
   periode 2024-2028 zal het mogelijk zijn binnen het huidige emissieplafond een uitbreiding in dieren
   te realiseren. Uitbreiden zal waarschijnlijk gepaard gaan met investeringen in emissiearme
   stalsystemen. Veehouders kunnen intern salderen om te zorgen dat per saldo geen toename in
   stikstofdepositie ontstaat. Veehouderijen die niet-gerealiseerde vergunde ruimte binnen een
   onherroepelijke natuurvergunning willen benutten moeten afwijken van de stikstofregeling in het
   bestemmingsplan en daarvoor een omgevingsplanactiviteit-vergunning (omgevingsvergunning)
   aanvragen. Externe saldering kan ten gevolge van jurisprudentie alleen via een buitenplanse
   omgevingsplanactiviteit-vergunning (bopa) en valt daarom buiten de scope van het MER.

   Binnen het plangebied is ten aanzien van stikstof(di)oxiden (NO2/NOX) enige milieugebruiksruimte
   aanwezig. Kanttekening is dat ontwikkelingen met verkeersaantrekkende werking en/of tijdelijk
   bouwverkeer op korte afstand van 'Kempenland-West' al snel tot een depositietoename kan leiden.

   De uitgangssituatie voor de plantoets voor Natura2000-gebieden is de bestaande, planologisch
   legale situatie ten tijde van vaststelling van het bestemmingsplan. De bestaande situatie (vergund
   met CBS correctie) vormt de referentiesituatie in het MER.




                                     Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                                 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




Het trendmatig scenario resulteert ten opzichte van de bestaande situatie in een afname van de
ammoniakemissie en stikstofdepositie. De provinciale staleisen zorgt voor een verdere afname van
de ammoniakemissie, maar naar verwachting gaat de verplichte investering in emissiereductie
gepaard met een uitbreiding in dieren om de investering terug te kunnen verdienen. Dit zie je terug
in het trendmatig scenario.

In het worstcase scenario neemt de ammoniakemissie licht toe ten opzichte van de bestaande
situatie. De (milieu)vergunde ruimte wordt volledig benut in dit scenario. Een maximale benutting
van de geboden planologische mogelijkheden kan in theorie leiden tot een toename van
stikstofemissie en -depositie op Natura2000-gebieden. Hierdoor is het noodzakelijk om een
stikstofplafondregeling op te nemen in het bestemmingsplan.



Effecten door verdroging
Om te voorkomen dat de huidige hydrologische situatie van hydrologisch kwetsbare natuurgebieden
verder verslechtert wordt een beschermingsbeleid gevoerd. Er mogen in het gebied of in de
omgeving geen activiteiten plaatsvinden die een verslechtering van de hydrologische situatie tot
gevolg hebben. Conform de provinciale omgevingsverordening is in het bestemmingsplan voor
betreffende gronden de aanduiding 'Overige zone - attentiegebied natuur netwerk brabant'
opgenomen en voorzien van een omgevingsvergunningplicht. Dit betreft werkzaamheden en
ingrepen, die mogelijk van invloed kunnen zijn op de waterhuishouding. Agrarische bouwvlakken
worden uitgezonderd van deze vergunningplicht. Binnen de natuurgebieden en de bufferzones
(beschermingsgebieden c.q. attentiegebieden) worden alleen vergunningen voor extra
onttrekkingen verleend indien de onttrekking geen negatief hydrologisch effect op
verdrogingsgevoelige natuur heeft, dan wel indien deze negatieve effecten door compenserende
maatregelen worden voorkomen. Nieuwe of grootschalige onttrekkingen (vanaf 10 mYuur) in de
beschermingszones zijn op grond van de provinciale omgevingsverordening uitgesloten.

In gebieden waar nieuwe boomteelt en teelt van vaste planten bij recht en zonder beperkingen
wordt toegestaan kan dit leiden tot een toename van de watervraag en meer
grondwateronttrekkingen. Het is niet aannemelijk dat een grootschalige uitbreiding van boomteelt
zal gaan plaatsvinden. De agrarische landbouwgronden in de gemeente Reusel-De Mierden zijn
vanwege de geomorfologische kenmerken niet optimaal voor boomteelt. Vanaf 2014 tot 2017 is
daarbij sprake van een dalende trend en sindsdien is het oppervlakte boomteelt min of meer stabiel.
Verder heeft een groot deel van de landbouwgronden planologische randvoorwaarden ten gevolge
van een dubbelbestemming (bijvoorbeeld voor archeologische waarden) of gebiedsaanduiding
(bijvoorbeeld voor open gebied) op basis waarvan een teeltwisseling naar boomteelt niet
vanzelfsprekend toegestaan kan worden en een omgevingsvergunning voor nodig is.



Effecten soorten
In het kader van de soortenbescherming (flora en fauna) kunnen vooral de kap van bomen, de
aanpassing van bestaande bebouwing en de realisatie van nieuwe bebouwing mogelijk leiden tot
effecten. Hoe groter de aanpassing, hoe groter de kans dat beschermde soorten hier hinder van
ondervinden. Bij het worstcase scenario kan het grootste effect ontstaan door uitbreidingen binnen
bestaand bouwvlakken en uitbreidingen van bouwvlakken.



36                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>•CTUC
PCÍUDEROYEN
    ĩp NNAER                                                                                                                         P199237.010.R1




   7.2.3       Effectscores geur

   Tabel 5: Effectscores geur
    Criterium                                               Trendmatig                    Worstcase
                                                             scenario                     scenario
    Leefklimaat binnen de bebouwde kom                                0/+                            0
    Leefklimaat buiten de bebouwde kom                                0/+                           0/-
   Scorer = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief

   In delen van woonkernen, het buitengebied en kernrandzones is in de bestaande situatie sprake van
   een overschrijding van de gemeentelijke geurnormen en provinciale geurgebiedsnorm van 10 Ou
   (woonkernen) respectievelijk 20 Ou (buitengebied). Op een aantal plaatsen is lokaal sprake van een
   verhoogde geurbelasting ter plaatse van de direct naastgelegen woningen. In de bebouwde kom
   voldoet 96% van de woningen aan de provinciale geurnorm van 10 Ou en 17% aan de GGD-
   advieswaarde van 5 Ou. In het buitengebied voldoet 89% aan de provinciale geurnorm van 20 Ou en
   48% aan de GGD-advieswaarde van 10 Ou.

   Tabel 6: Aantal verblijfsobjecten (BAG met woonfunctie) met overschrijding van de normen voor achtergrondbelasting geur in
   vergunde situatie, op basis van de normen van de provincie (rood) en op basis van de advieswaarden van GGD GHOR Nederland
   (oranje en rood).
     Klasse                     Aantal objecten        Percentage               Aantal              Percentag Totaal
     achtergrond­               bebouwde kom           objecten                 objecten            e objecten
     belasting geur                                    bebouwde kom buitengebied                    buitengebi
                                                                                                    ed
    0-5 Ou                                849                                                   85                                     934
    5-10 Ou                              4.044                      79%                        223                 35%                4.267
    10-20 Ou                              215                        4%                        262                 4^                  477
    Meer dan 20 Ou                         0                         0%                         75                                      75
    Totaal                               5.108                      100%                       645                 100%               5.753

   Er zijn drie gebieden te onderscheiden waar sprake is van een hoge achtergrondbelasting door een
   concentratie aan intensieve veehouderijbedrijven:
        1. het gebied tussen Hooge Mierde en Reusel, en
        2. het gebied ten zuidoosten van Hulsel. Hier zorgt de strenge geurnorm voor de woonkernen
             ervoor dat er geen verslechtering van de geursituatie zal optreden.
        3. Het zuidelijke deel van de gemeente (Laarakkerdijk, Neterselsedijk, Postelsedijk). Dit gebied
             heeft de primaat landbouw. Hier liggen de bedrijven niet in de provinciale zone beperkingen
             veehouderij en zijn nauwelijks burgerwoningen of niet-veehouderij bedrijven aanwezig.

   Het trendmatig scenario zorgt ten opzichte van de bestaande situatie voor een lichte afname van de
   geuremissie en geurbelasting en een lichte verbetering van het woon- en leefklimaat. Vanwege de
   strenge geurnormen hebben bedrijven geen of nauwelijks ruimte om nog te groeien in geuremissie.
   Stoppers en toepassen van ammoniakemissie reducerende maatregelen in het kader van de
   provinciale omgevingsverordening resulteren ook in een afname van de geuremissie.




                                     Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                                 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                                                                                        P199237.010.R1




Het worstcase scenario geeft een beperkte toename in geuremissie ten opzichte van de bestaande
situatie. In het buitengebied is er vrijwel geen verschil in de geurbelasting en woon- en leefklimaat.
Door de gemeentelijke geurnormen is de kans op een toename in geurbelasting en verslechtering
van het leefklimaat zeer beperkt. In de worstcase situatie wordt latente ruimte maximaal opgevuld
en in overbelaste situaties gebruik gemaakt van de zogenaamde 50%-regel. In beide
ontwikkelscenario's geldt dat de toename beperkt is vanwege de strenge geurnormen en het
hierdoor ontbreken van groeimogelijkheden (van de geuremissie).


7.2.4      Effectscores fijn stof en endotoxinen

Tabel 7: Effectscores fijn stof en endotoxinen
 Criterium                                                  Trendmatig           Worstcase          Trendmatig Worstcase
                                                            scenario             scenario           scenario             scenario
                                                                                                     met toepassing endotoxine
                                                                                                               toetsingskader
 Bedrijfsvoering - fijn stof en endotoxinen                        0/-                   -                  0                   0/-
 Verkeer - fijn stof                                               0/-                   -                0/-                    -
Scoren = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief

In het plangebied is geen sprake van een (dreigende) normoverschrijding ten aanzien van fijn stof.
De ontwikkeling van de fijn stof concentratie wordt met name bepaald door de bestaande
pluimveehouderijen. Het bestemmingsplan sluit omschakelen naar pluimvee uit, maar bestaande
pluimveehouderijen kunnen wel uitbreiden. Nieuwe pluimveestallen moeten voldoen aan de
maximale emissiewaarden van het (voormalige) Beh, bijvoorbeeld door nageschakelde technieken.
Dit kan betekenen dat uitbreiding resulteert in een daling van de fijnstof emissies. Dit is niet
meegenomen in de scenario's (lastig te vóórspellen), maar kan voor een vermindering van de
concentratie fijnstof zorgen of voor een beperking van een toename van de fijnstofemissies uit
stallen van veehouderijen. Het beeld van het trendmatig scenario wijkt hierdoor weinig af van de
referentiesituatie. In het worstcase scenario is sprake van een toename van de fijn stof concentratie.
Hierbij ontstaat met name een verslechtering van het woon- en leefklimaat in de primaire agrarische
gebieden en in het buitengebied rondom Reusel. In deze delen van het plangebied zitten enkele
pluimveehouderijen en zijn op relatief korte afstand meerdere woningen aanwezig.

Afhankelijk van de ligging zijn er ook veehouderijen aanwezig die geen of weinig
milieugebruiksruimte hebben ten aanzien van ammoniak en geur en bij uitbreidingsplannen emissie
reducerende maatregelen moeten treffen. Bij varkenshouderijen worden dan voornamelijk
luchtwassers toegepast en deze reduceren ook fijnstof (het verwijderingsrendement is afhankelijk
van het type luchtwasser). Als door de gemeente het voorlopig toetsingskader voor endotoxinen
wordt toegepast, zal de theoretische ontwikkeling van de fijnstof belasting in het trendmatig en het
worstcase scenario minder negatief zijn dan als dit toetsingskader niet wordt toegepast.

Op enkele plaatsen liggen woningen van derden binnen endotoxine risico-contouren. Dit zijn met
name woningen naast pluimveehouderijen. Bij toepassing van het endotoxine-toetsingskader
betekent mogen deze veehouderijbedrijven uit voorzorg niet toenemen in fijnstof emissie als ze
gaan ontwikkelen. In gebieden met primaat landbouw zijn veel bedrijfswoningen bij veehouderijen
aanwezig en kan het voorkomen dat er op basis van het endotoxine toetsingskader nog wel een



38                               Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>•CTUC
PCÍUDEROYEN
    ĩp NNAER                                                                                                                         P199237.010.R1




   emissie toename mogelijk is, doordat de 'eigen' bijdrage aan de endotoxine blootstelling buiten
   beschouwing gelaten kan worden.


   7.2.5       Effectscores geluid

   Tabel 8: Effectscores geluid
    Criterium                                                         Trendmatig            Worstcase
                                                                      scenario              scenario
    Invloed op geluidhinder                                               0/-                      -
    Aantasting rust en stilte in stiltegebieden                            0                      0
   Scorer = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief

   Uitbreiding binnen bestaand bouwblok van veehouderijen is mogelijk. In de gebieden waar
   uitbreiding van veehouderijen kan plaatsvinden wordt de kans op een lokale toename van de
   geluidbelasting vanwege stationaire bronnen (de ventilatoren die worden toegepast in de intensieve
   veehouderij) en in mindere mate geluidbelasting door verkeer (zoals vrachtauto's) op woningen en
   geluidgevoelige gebouwen en terreinen vergroot. Dit is met name aan de orde bij de intensieve
   veehouderij (pluimvee, varkens en vleeskalveren). Bij de melkveehouderij en andere veehouderij
   met natuurlijk geventileerde stallen, wordt de kans op een lokale toename aan geluidbelasting door
   ventilatoren als niet aanwezig verondersteld, omdat deze stallen natuurlijk geventileerd worden. De
   verkeersgeneratie van melkveehouderijen is daarbij ook zeer beperkt.

   Een groot deel van het plangebied is aangewezen als Zone Beperkingen Veehouderij (ZBV), rondom
   natuur, de woonkernen en de kernrandzones. Dit zijn de voormalige extensiveringsgebieden. Hier
   heeft de intensieve veehouderij geen uitbreidingsmogelijkheden. Alleen in het buitengebied buiten
   de ZBV kan uitbreiding van intensieve veehouderij plaatsvinden en zorgen van een toename van de
   geluidsbelasting. De te verwachten toename aan geluidsbelasting is bij het worstcase scenario groter
   dan bij het trendmatig scenario. De regels voor stiltegebieden in de provinciale
   omgevingsverordening voorkomen dat rust en stilte in de stiltegebieden kan worden aangetast.


   7.2.6       Effectscores gezondheid

   Tabel 9: Effectscores gezondheid
    Criterium                                                         Trendmatig            Worstcase
                                                                      scenario              scenario
    Effecten door veehouderijen                                           0/-                      -
    Effecten door gewasbeschermingsmiddelen                                0                      0
    Overige gezondheidseffecten                                            0                      0
   Scorer = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief

   De adviezen van de GGD hebben onder meer betrekking op het hanteren van gezondheidskundige
   advieswaarden over geur uit stallen van veehouderijen, luchtkwaliteit, endotoxinen en geluid. Voor
   met name geur, fijnstof, endotoxinen en geluid is ten gevolge van ontwikkelingen bij veehouderijen
   een verslechtering van de milieukwaliteit niet uit te sluiten, hetgeen kan leiden tot nadelige
   gezondheidseffecten. Deze milieuaspecten zijn afzonderlijk beoordeeld.




                                     Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                                 39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                  P199237.010.R1




Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen kan nadelige effecten voor de gezondheid hebben. Dit
is binnen het plangebied met name relevant ten aanzien van boomteelt en teelt van vaste planten
op open grond. In de gebruiksregels van het bestemmingsplan wordt met betrekking tot spuitvrije
zones volgens de huidig gangbare normen een beschermingsregeling opgenomen en is gewaarborgd
dat de aanleg van nieuwe boomgaarden niet tot onevenredige afbreuk van het woon- en leefklimaat
leidt. De regels in het bestemmingsplan waarborgen dat de situatie niet kan verslechteren en het
aantal blootgestelden niet verder kan toenemen.


7.2.7       Effectscores bodem en water

Tabel 10: Effectscores bodem en water
 Criterium                                                                            Trendmatig                Worstcase
                                                                                      scenario                  scenario
 Invloed op bodemstructuur en geomorfologische waarden                                     0/-                       -
 Effect op het grond- en oppervlaktewatersysteem                                            0                        0
 Effect op bodemkwaliteit en grond- en                                                     0/-                       -
 oppervlaktewaterkwaliteit
Scoren = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief

Een toename van de oppervlakte/omvang van bouwvlakken zorgt mogelijk voor een aantasting van
de bodemstructuur en geomorfologische waarden. De effecten zijn het grootst bij het scenario dat
de meeste planologische ruimte biedt. Doordat ruimtelijke ontwikkelingen waterneutraal uitgevoerd
moeten worden en er beschermingszones zijn ten aanzien van de hydrologisch gevoelige natuur zijn
beide scenario's voor effecten op het grond- en oppervlaktewatersysteem als neutraal beoordeeld.
Door de mogelijkheden in het bestemmingsplan voor tijdelijke teeltondersteunende voorzieningen is
het trendmatig scenario voor effecten op bodemkwaliteit en grond- en oppervlaktewaterkwaliteit
beoordeeld als licht negatief en in het worstcase scenario als negatief (-).


7.2.8       Effectscores klimaat

Tabel 13: Effectscores klimaatadaptatie en duurzame energie
 Criterium                                                        Trendmatig            Worstcase
                                                                  scenario              scenario
 Klimaatadaptatie                                                          0                    0/-
 Duurzame energie                                                        0/+                    0/+
Scoren = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief




40                                Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>•CTUC
PCÍUDEROYEN
    ĩp NNAER                                                                                                                         P199237.010.R1




   Klimaatadaptatie
   Het is zaak water goed vast te houden en vertraagd af te voeren. Bij individuele plannen wordt
   beoordeeld of het toekomstige grond- en bodemwatersysteem de beoogde functie wel duurzaam
   kan blijven faciliteren. In het bestemmingsplan buitengebied 2023 zijn de enkelbestemmingen
   'Water' en 'Water - Natuur' overgenomen. Ook zijn de gebieden voor gereserveerd voor
   waterberging in 'Waterstaat - Waterberging' en 'Waterstaat - waterkering'. In deze gebieden
   kunnen geen gebouwen of bouwwerken worden opgericht of werkzaamheden worden verricht zoals
   ophogen van gronden of wijzigen van de kade, zonder omgevingsvergunning. De gronden in het
   bestemmingsplan buitengebied 2009 bestemd als "Natte parel" vallen in het bestemmingsplan
   buitengebied 2023 onder de waarde 'Attentiegebied Natuur Netwerk Brabant'. Aanvullend is in het
   bestemmingplan buitengebied de zone 'Primaat water en klimaatadaptatie' uit de gemeentelijke
   omgevingsvisie (2018) opgenomen. Het bestemmingsplan heeft de principes van de handreiking
   'hydrologisch neutraal ontwikkelen' van het waterschap opgenomen, dat ingaat op de rol van water
   bij een toename van verstening. Hierdoor worden de effecten als neutraal beoordeeld.

   Duurzame energie
   De gemeente Reusel-De Mierden heeft de ambitie om in 2025 energieneutraal te zijn (Klimaatvisie
   2007-2025). Het bestemmingsplan buitengebied 2023 voorziet niet in nieuwe grootschalige
   ontwikkelingen ten aanzien van opwekking van duurzame energie. Het project (windturbinepark)
   Agro-Wind maakt geen onderdeel uit van dit bestemmingsplan. Het bestemmingsplan staat binnen
   het bouwvlak wel kleine windmolens toe van maximaal 15 m. Bij sloop van vrijkomende agrarische
   bebouwing (Vab-locaties) met bestaande zonnepanelen op dak staat het bestemmingsplan toe om
   binnen het bouwvlak de zonnepanelen van het dak naar de grond te verplaatsen tot maximaal 0,5
   ha. Dit leidt niet tot nieuw ruimtebeslag, aangezien de zonnepanelen binnen de bestaande
   bebouwingscontouren moeten worden gesitueerd. Ook is er geen nieuwe netaansluiting nodig.


   7.2.9       Effectscores landschap, cultuurhistorie en archeologie

   Tabel 11: Effectscores landschap
    Criterium                                                                 Trendmatig              Worstcase
                                                                              scenario                scenario


    Beïnvloeding van specifieke landschappelijke                                      0/-                       -
    patronen/objecten en elementen.
   Scorer = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief

   In beide scenario's is de invloed van de ontwikkelingsruimte voor met name de agrarische bedrijven
   op landschap zeer beperkt, omdat ruimtelijke ontwikkelingen alleen mogelijk zijn wanneer voldaan
   wordt aan een breed scala aan landschappelijke en ruimtelijke kwaliteitseisen. Het rechtstreeks
   toestaan van boomteelt en tijdelijke en overige teeltondersteunende voorzieningen binnen de
   bestemming 'Agrarisch met waarden - Landschap' maakt dat negatieve effecten voor
   landschappelijke waarden niet helemaal kunnen worden uitgesloten. Het bestemmingsplan staat
   alleen binnen bestaand bouwvlak kleine windmolens van maximaal 15 meter toe, waardoor er geen
   sprake van nadelige effecten voor het landschap.




                                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                                41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                    P199237.010.R1




Tabel 12: Effectscores cultuurhistorie en archeologie
 Criterium                                                                 Trendmatig              Worstcase
                                                                           scenario                scenario
  Beïnvloeding cultuurhistorische waarden                                            0                       0
  Beïnvloeding van archeologische waarden                                            0                       0
Scorei+t = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; — negatief; - - = zeer negatief

De gemeente heeft een uitgebreide inventarisatie uitgevoerd en een uitgebreide regeling in het
bestemmingsplan opgenomen ter bescherming van archeologische en cultuurhistorische waarden.
Het erfgoedbeleid is door vertaald in het bestemmingsplan. De archeologische en de
cultuurhistorische beleidskaart zijn vertaald in het bestemmingsplan met een beschermingsregeling.
De scenario's zijn beoordeeld als neutraal ten opzichte van de referentiesituatie vanwege de
bescherming die in het bestemmingsplan is opgenomen.




42                                 Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>«ötľi
P UDEROYEN
     NNAER                                                                                                                            P199237.010.R1




   7.3 Samenvattende scoretabel

   Tabelx: Samenvattende scoretabel effectbeoordelingen (t.o.v. de referentiesituatie)
    Criterium                                                                            Trendmatig scenario           Worstcase scenario


    Verkeer
    Gevolgen voor de verkeersafwikkeling                                                            0/-                           -
    Gevolgen voor de verkeersveiligheid                                                             0/-                           -


     Natuur
    Stikstofdepositie op Natura2000 gebieden                                                         +                            --
    Stikstofdepositie op overige natuurgebieden                                                      +                            --
    Verdroging in beschermde natuurgebieden                                                          0                            0
     Effecten voor beschermde soorten                                                                -                            --


    Geur
    Leefklimaat binnen de bebouwde kom                                                              0/+                           0
    Leefklimaat buiten de bebouwde kom                                                              0/+                          0/-


     Fijnstof en endotoxinen
     Effecten door bedrijfsvoering                                                                  0/-                           -
        met toepassing endotoxine toetsingskader                                                     0                           0/-
     Effecten door verkeer                                                                          0/-                           -


    Geluid
    Invloed op geluidhinder                                                                         0/-                           -
    Aantasting stiltegebieden                                                                        0                            0


    Gezondheid
     Effecten door veehouderijen                                                                    0/-                           -
     Effecten door gewasbeschermingsmiddelen                                                         0                            0
    Overige gezondheidseffecten                                                                      0                            0


    Bodem en water
     Invloed op bodemstructuur en geomorfologische waarden                                          0/-                           -
     Effecten op grond- en oppervlaktewatersysteem                                                   0                            0
     Effecten op bodem- en waterkwaliteit                                                           0/-                           -


    Klimaat
    Klimaatadaptatie                                                                                 0                           0/-
    Duurzame energie                                                                                0/+                          0/+


     Landschap, cultuurhistorie en archeologie
     Beïnvloeding van landschappelijke patronen, objecten en                                        0/-                           -
    elementen                                                                                        0                            0
     Beïnvloeding van cultuurhistorische waarden                                                     0                            0
     Beïnvloeding van archeologische waarden
   Scorer = zeer positief; + = positief; 0/+ = licht positief; 0 = neutraal; 0/- = licht negatief; -= negatief; - - = zeer negatief




                                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden                                 43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                                                                      P199237.010.R1




8 Bijlagen

Bijlage 1: Toetsingsadvies Commissie m.e.r., nr. 3761, 2 november 2023
Bijlage 2: Kaarten fijnstof en endotoxinen
Bijlage 3: Bureauonderzoek beschermde soorten, Staro, 5 april 2024




44                      Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>PďüDEROYEN
  ^PNNAER                                                                                         P199237.010.R1




  BIJLAGE 1: TOETSINGSADVIES COMMISSIE M.E.R., NR. 3761, 2 NOVEMBER 2023




                    Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden               45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>(Jer
  Commissie voor de
  milieueffectrapportage

  Bestemmingsplan buitengebied 2023
  gemeente Reusel - De Mierden
  Toetsingsadvies over het milieueffectrapport

  2 november 2023 7 projectnummer: 3761
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>    1         Advies over het MER in het kort
              De gemeente Reusel-De Mierden stelt een nieuw bestemmingsplan voor het buitengebied op.
              Voordat de gemeenteraad besluit over het bestemmingsplan, zijn de milieugevolgen
              onderzocht in een milieueffectrapport (MER).1 De gemeente heeft de Commissie voor de
              milieueffectrapportage (de Commissie) gevraagd het rapport te beoordelen. In dit advies
              spreekt de Commissie zich uit over de juistheid en de volledigheid van het MER.

              Wat staat in het MER?
              Volgens het MER is het bestemmingsplan gericht op het beheer van bestaande kwaliteiten en
              functies. Tegelijkertijd biedt het plan randvoorwaarden voor nieuwe ontwikkelingen, waarbij
              het voornamelijk gaat om uitbreidingsruimte voor agrarische bedrijven. In het buitengebied
              bevinden zich immers vooral agrarische bedrijven (zie figuur 1 voor een kaart van de
              gemeente). Hier focust het MER zich ook op.

              Omdat niet bekend is welke bedrijven gaan stoppen of juist groeien werkt het MER met een
              ‘worst-case-scenario’ en een ‘trendmatig scenario’. Het worst-case-scenario geeft de
              milieugevolgen als de planologische mogelijkheden van het bestemmingsplan maximaal
              benut worden. Het trendmatig scenario gaat ervan uit dat kleine agrarische bedrijven stoppen
              en dat grotere bedrijven 10 tot 20 procent groeien.

              In het worst-case-scenario zijn er veel negatieve milieugevolgen. De stikstofuitstoot
              en -neerslag op beschermde en stikstofgevoelige natuurgebieden nemen toe; als reactie
              daarop verbiedt het bestemmingsplan een toename van stikstofuitstoot. Fijnstof- en
              endotoxineblootstelling, geluidhinder, gevolgen voor beschermde dieren en aantasting van
              bodemstructuur en van geomorfologische waarden nemen toe. Geurhinder neemt beperkt toe
              omdat eerder vastgestelde geurnormen de groeimogelijkheden van bedrijven beperken. De
              bodem- en waterkwaliteit neemt af, net als de doorstroming van verkeer en de
              verkeersveiligheid. Het trendmatig scenario veroorzaakt alleen negatieve effecten op het
              landschap en beschermde diersoorten. De stikstofneerslag neemt in dit scenario af.

              Wat is het advies van de Commissie?
              Het MER is goed leesbaar en biedt veel nuttige milieu-informatie. Desondanks signaleert de
              Commissie bij de toetsing dat belangrijke informatie ontbreekt. Het aanvullen van die
              informatie is essentieel om het belang van de leefomgeving volwaardig mee te kunnen wegen
              bij het besluit over het bestemmingsplan. Het gaat om de volgende punten:
              »    Gezondheidsgevolgen (fijnstof en endotoxinen) niet volledig beoordeeld. Voor fijnstof
                   geeft het MER de toekomstige bijdrage door veehouderijen op kaart weer. Vooral in het
                   worst-case-scenario kan deze bijdrage zeer groot zijn, zodanig dat de wettelijke
                   grenswaarden en de WHO-advieswaarden nog verder overschreden kunnen worden. Een
                   kaart die de totale fijnstofconcentratie weergeeft (de huidige concentratie plus de
                   toekomstige bijdrage) ontbreekt echter. Ook wordt niet beschreven hoe groot de totale
                   overschrijding is, op welke locatie(s) en bij welke woningen. Voor endotoxinen
                   ontbreken ook kaarten en een beschrijving van de contouren bij beide scenario’s. Een
                   beoordeling is hierdoor niet mogelijk.1


1   MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 Gemeente Reusel-De Mierden, Pouderoyen Tonnaer, juni 2023.




                                                                -1  -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>»   Effecten op watersysteem en beschermde natuur onderschat. Het bestemmingsplan
    staat toe dat boomteelt met bijna 5000 hectare toeneemt. Het MER stelt dat dit geen
    gevolgen heeft voor het watersysteem en dat geen verdroging optreedt van beschermde
    natuurgebieden. In deze conclusie is echter geen rekening gehouden met de specifieke
    kenmerken van het watersysteem in het gebied. Aannemelijk is dat een dermate grote
    uitbreiding van het aantal hectares aanzienlijke verdrogingseffecten veroorzaakt. Dit
    effect is niet in beeld, waardoor het bestemmingsplan nu ook niet uitvoerbaar is binnen
    de natuurwetgeving. Door uitbreiding van agrarische bedrijven of andere vormen van
    landbouw kan daarnaast de waterkwaliteit afnemen en kunnen knelpunten ontstaan in
    het kader van de Kaderrichtlijn Water. Het MER geeft hier geen informatie over.
*   Milieugevolgen windturbines en zonnevelden niet in beeld. Het bestemmingsplan staat
    windturbines van 1 5 meter hoog en zonnevelden toe, maar het MER brengt de negatieve
    milieugevolgen hiervan niet in beeld. Op voorhand zijn negatieve gevolgen voor
    beschermde soorten, het landschap en de leefkwaliteit voor omwonenden echter niet uit
    te sluiten.
»   Beoordeling beschermde diersoorten te algemeen. Het MER geeft geen specifieke
    informatie over beschermde soorten of hun leefgebieden in het gebied. Daardoor zijn de
    aard en omvang van mogelijke effecten niet goed in beeld, ontbreekt inzicht in
    maatregelen om negatieve effecten te voorkomen en is het plan nog niet uitvoerbaar
    binnen de natuurwetgeving.
*   Haalbaarheid uitbreidingen veehouderijen nog niet aannemelijk. De haalbaarheid van
    mogelijke bedrijfsuitbreidingen is afhankelijk van diverse factoren, zoals strikte wet- en
    regelgeving over met name stikstofdepositie en geurhinder, de toekomstige
    milieukwaliteit in het gebied (die nadert voor geur nu al de grenswaarden) en de
    beschikbaarheid van effectieve, emissiearme staltechnieken (waar nu veel onzekerheid
    over is). Het MER maakt in het licht van dergelijke factoren niet aannemelijk of de in het
    plan geboden mogelijkheden voor bedrijfsuitbreiding wel realistisch zijn.
»   Geen totaaloverzicht milieugevolgen. Besluitvormers en insprekers lezen in de eerste
    plaats de samenvatting van het MER. Een totaaloverzicht van milieugevolgen is een
    belangrijk onderdeel daarvan, maar die ontbreekt nu in het MER. Ook ontbreken de
    tabellen met scores voor gezondheid en klimaatadaptatie. Bij landschap en
    cultuurhistorie klopt de samenvatting niet met de hoofdtekst.

De Commissie adviseert deze informatie in een aanvulling op het MER op te nemen, en dan
pas een besluit te nemen over het bestemmingsplan.

In hoofdstuk 2 licht de Commissie haar oordeel toe en geeft ze aandachtspunten voor het
vervolgtraject. Ook gaat ze specifiek in op de onzekerheden rond de stikstofeffecten van het
plan.




                                             -2  -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Figuur 1: Kaart gemeente Reusel-De Mierden (bron: MER, p. 26).

Aanleiding MER
Gemeente Reusel-De Mierden wíl een nieuw bestemmingsplan voor het volledige buitengebied
vaststellen. Het plan borduurt voort op het ontwerpbestemmingsplan ‘Buitengebied 2017' en neemt de
nieuwe gemeentelijke en provinciale omgevingsvisies en de (Interim) omgevingsverordening Noord-
Brabant in het plan mee. Doel is om de regelgeving (met name voor agrarische ondernemers) in het hele
plangebied te harmoniseren.




                                                 -3   -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>               Het nieuwe plan kent uitbreidingsmogelijkheden van bouwvlakken toe, afhankelijk van locatie en type
               bedrijvigheid. Omschakeling naar ander type agrarische bedrijven en functieverandering naar wonen,
               zorg of kleinschalige bedrijvigheid worden onder voorwaarden bínnen het plan mogelijk gemaakt, maar
               daarvoor geldt wel een vergunníngplícht. Het bestemmingsplan is kaderstellend voor activiteiten waar
               (mogelijk) een MER voor opgesteld moet worden, zoals veehouderijen. Om díe reden is voor
               besluitvorming over het bestemmingsplan een plan-MER opgesteld.


               Rol van de Commissie
               De Commissie is onafhankelijk, bíj wet ingesteld en adviseert over de inhoud en de kwaliteit van het MER.
               Zij stelt voor ieder project een werkgroep samen van onafhankelijke deskundigen. Ze schrijft geen
               mílíeueffectrapporten, dat doet de initiatiefnemer. Het bevoegd gezag - in dít geval de gemeenteraad van
               Reusel-De Mierden - besluit over het bestemmingsplan.


               De samenstelling en de werkwijze van de werkgroep van de Commissie en verdere projectgegevens staan
               in bijlage 1 van dít advies. De projectstukken díe bíj het advies zijn gebruikt staan op de website. Deze
               zijn te vínden door nummer 3761 op vww.commissiemer.nl in te vullen in het zoekvak.




    2          Toelichting op het advies
               In dit hoofdstuk licht de Commissie haar oordeel toe en geeft zij adviezen voor de op te
               stellen aanvulling. Deze adviezen zijn opgenomen in een tekstkader. Naar het oordeel van de
               Commissie is het uitvoeren ervan essentieel om het milieubelang volwaardig mee te wegen
               bij de besluitvorming door de gemeenteraad van Reusel-De Mierden.

               In de tekst wordt ook een aantal aanbevelingen gedaan. Deze zijn bedoeld om de kwaliteit
               van de besluitvorming, nu en in de toekomst, te verbeteren.




    2.1        Gezondheidsgevolgen (fijnstof en endotoxinen) niet volledig
               beoordeeld
               Het MER brengt de milieugevolgen voor fijnstof en endotoxinen van het bestemmingsplan in
               beeld, zowel in de referentiesituatie als in de scenario’s.

               Referentiesituatie goed weergegeven
               De huidige achtergrondconcentratie voor fijnstof (PM10), waarin de emissie van de huidige
               (pluimvee)bedrijven is opgenomen, is weergegeven op een kaart (figuur 45 in het MER).2 De
               bijdrage van veehouderijen aan de PMio-concentratie is op een andere kaart weergegeven en
               beschreven (figuur 46 in het MER). Er is in de huidige situatie geen overschrijding van de
               wettelijke grenswaarden. Wel wordt de WHO-advieswaarde, die veel lager ligt dan de
               grenswaarden, overschreden.3 Voor endotoxinen, een bestanddeel van het fijnstof, zijn met

2   Het valt de Commissie op dat voor de achtergrondconcentratie fijnstof een kaart uit 201 9 is gebruikt, terwijl inmiddels een
    kaart uit 2022 beschikbaar is. Ze constateert echter ook dat toepassing van de recente kaart geen andere beoordeling zou
    opleveren, omdat de concentraties beperkt zijn veranderd.
3   De wettelijke grenswaarden voor PMio bedragen 40 itg/m3 (jaargemiddelde concentratie) en 50 itg/m3 (24-uurgemiddelde,
    dat overeenkomt met 31,2 itg/m3 jaargemiddeld) en de WHO-advieswaarde is 1 5 ļjg/m3.



                                                                      -4  -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>              het Toetsingskader endotoxinen4 de afstanden van de gezondheidskundige advieswaarde
              bepaald en als contouren op kaart weergegeven. In de contouren rond een aantal
              veehouderijen liggen woningen. Met het adres is aangegeven welke veehouderijen dit zijn.

              Totale PM10-concentratie niet in beeld
              Voor de scenario’s wordt voor PM10 alleen de bijdrage van de veehouderijen op kaart
              weergegeven. Vooral in het worst-case-scenario kan deze bijdrage zeer groot zijn. Uit de
              kaart (figuur 49 in het MER) is af te leiden dat de bijdrage meer dan 20 pg/m3 kan bedragen.
              Dit kan leiden tot overschrijding van grenswaarden en zeer grote overschrijdingen van de
              WHO-advieswaarden. Een kaart met de totale concentratie (achtergrond plus bijdrage)
              ontbreekt echter. Ook wordt niet beschreven hoe groot die overschrijding is, op welke
              locatie(s) en ter plaatse van welke woningen. Die informatie is wel nodig om te bepalen:
              »    hoe de gezondheidskundige situatie wordt in de verschillende scenario’s en wat hiervoor
                   de verschillen zijn binnen de gemeente;
              »    in hoeverre de WHO-advieswaarde en de wettelijke grenswaarden worden overschreden;
              »    of de uitbreidingsmogelijkheden in het bestemmingsplan voor veehouderijen realistisch
                   zijn (zie ook paragraaf 2.5 van dit advies).

               Effecten endotoxinen niet op kaart weergegeven
              Voor endotoxinen ontbreken kaarten en een beschrijving van de contouren bij de scenario’s.
              Onduidelijk is bij welke bedrijven woningen binnen de contour van de gezondheidskundige
              advieswaarden komen te liggen door de groeimogelijkheden die het bestemmingsplan biedt.
              De gezondheidsgevolgen van het bestemmingsplan zijn daardoor niet compleet in beeld.

              Conclusie
              De Commissie adviseert om in een aanvulling op het MER, voorafgaand aan de
              besluitvorming, voor beide scenario’s de totale PMio-concentratie op een kaart weer te geven
              en contouren voor endotoxinen op kaarten te laten zien. Beschrijf en beoordeel vervolgens
              hoe groot de bijdrage aan de PMio-concentratie ter plaatse van woningen is en in hoeverre de
              gezondheidskundige advieswaarden en/of wettelijke grenswaarden voor fijnstof en
              endotoxinen worden overschreden.




    2.2       Effecten op watersysteem en beschermde natuur onderschat

    2.2.1     Verdroging van beschermde natuurgebieden en het hydrologisch systeem
              Het MER beschouwt of het voornemen een toename van verdroging van beschermde
              natuurgebieden veroorzaakt (Natura 2000 en Natuurnetwerk Brabant, waaronder de ‘natte
              natuurparels’5). Het MER bevat een rekenvoorbeeld van waterbehoefte voor boomteelt.6 Aan
              de hand van waarden voor glasteelt wordt berekend dat kleine onttrekkingen voldoende zijn
              om in de waterbehoefte voor de boomteelt te voorzien. De verwachting is dat deze kleine


4   Notitie Handelingsperspectieven Veehouderij en Volksgezondheid: Endotoxine toetsingskader 1.0 (Toetsingskader
    endotoxinen).
5   Dit zijn hydrologisch gevoelige gebieden met hoge natuurwaarden binnen Natura 2000-gebieden en/of binnen gebieden
    die behoren tot het Natuurnetwerk Brabant.
6   Zie pagina 1 23 van het MER.



                                                                 - 5 -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>               onttrekkingen nauwelijks effect hebben op de algehele grondwatertoestand, zo staat in MER.
               Het MER bevat vervolgens de conclusie dat er daarom geen toename van verdroging
               plaatsvindt in beschermde natuurgebieden en dat de effecten op het grond- en
               oppervlaktewatersysteem neutraal zijn.

               De Commissie constateert dat het rekenvoorbeeld meer een schets is dan een
               effectbeoordeling en dat de berekening niet gespecificeerd is voor de twee
               ontwikkelscenario’s. Het MER onderzoekt ook niet de effecten op de grondwatertoestand
               vanwege de bestemmingen ‘Agrarisch’ en ‘Agrarisch met waarden - Landschap’ die buiten de
               ‘attentiezone waterhuishouding’7 liggen. De beoordeling is daarnaast niet toegespitst op het
               bestaande hydrologische systeem. Het MER gaat bovendien niet uit van de maximale
               mogelijkheden van het bestemmingsplan. In het maximale scenario kan het aantal hectares
               boomteelt uitbreiden van ongeveer 183 ha nu naar meer dan 5000 hectare. Dit onderkent het
               MER wel8, maar de toename van verdroging en hydrologische effecten zijn niet beoordeeld.

               De Commissie acht aannemelijk dat, ondanks het feit dat een deel van de agrarische
               bestemmingen buiten de attentiezone waterhuishouding ligt, aanzienlijke milieugevolgen
               voor het hydrologische systeem en de natuurgebieden kunnen plaatsvinden. Het gebied
               bevindt zich hydrologisch op de top van het regionaal systeem en op een waterscheiding.
               Bovendien bestaat het systeem uit een dun watervoerend pakket met goed doorlatende
               sedimenten, afgewisseld met dunnere kleilagen.9 Onttrekkingen in de agrarische zones
               kunnen invloed hebben op de algehele watervoorraad.10 Doordat deze gevolgen niet in beeld
               zijn, is het bestemmingsplan op dit punt nu ook niet uitvoerbaar binnen de kaders van de
               Wet natuurbescherming. Als significante gevolgen voor Natura 2000-gebieden niet zijn uit te
               sluiten, is een Passende beoordeling nodig voor het plan.

               De Commissie adviseert om in een aanvulling op het MER, voorafgaand aan de
               besluitvorming, te onderzoeken wat de consequenties zijn van een maximale uitbreiding van
               boomteelt voor verdroging in natuurgebieden en voor het hydrologische systeem, en te
               beoordelen of het bestemmingsplan op dit punt uitvoerbaar is binnen de kaders van de Wet
               natuurbescherming. Als aanzienlijke/significante gevolgen niet zijn uit te sluiten, moet het
               MER mitigerende maatregelen in beeld brengen, ook voor de activiteiten buiten de
               attentiezones waterhuishouding. Betrek deze maatregelen dan in een Passende beoordeling.


7  Dit is een beschermingszone voor de waterhuishouding van beschermde natuurgebieden en is opgenomen in de provinciale
   omgevingsverordening. De zone is vertaald in het bestemmingsplan.
8 Zie pagina’s 82, 1 23 en 1 91 van het MER. Er zijn momenteel 23 bedrijven met boomkwekerijgewassen en 1 fruitteeltbedrijf
   met een totaal oppervlak van ca. 1 83 ha. In totaal zijn er 336 plantaardige teeltbedrijven met totaaloppervlak van 5052 ha.
   Het MER stelt zelf echter ook (p. 82): ‘omschakeling naar een overig vollegrondteeltbedrijf is voor alle bestaande agrarische
   bedrijven rechtstreeks toegestaan.’ En later (p. 1 28): ‘boomteelt en teelt van vaste planten kan bij recht en zonder
   beperkingen worden toegestaan op percelen binnen de bestemming “Agrarisch”’.
9 Er is in dit gebied naar verwachting dus al relatief weinig water beschikbaar. Het aanwezige water beweegt zich doorgaans
   goed door de ondergrond.
10 De Commissie wijst op de conclusies uit het rapport ‘Zonder water, geen later’ van de Adviescommissie Droogte (te
   raadplegen via Eindrapport adviescommissie Droogte: Zonder water, geen later). Die commissie concludeert dat niemand
   zich kan ‘‘onttrekken’ aan droogte en waterschaarste’. De conclusies zijn in lijn met de ambities in het
   Grondwaterconvenant 2021 -2027 en het Regionaal Water en Bodem Programma 2022-2027 van de provincie, dat het MER
   ook noemt. De noodzaak voor het treffen van maatregelen om verdroging tegen te gaan wordt ook duidelijk uit de
   Natuurdoelanalyse voor het naastgelegen Natura 2000-gebied Kempenland-West (te raadplegen via de website van de
   provincie). Daarin wordt vastgesteld dat nagenoeg alle Habitatrichtlijndoelen niet gehaald worden en dat aanvullende
   maatregelen vooral op het vlak van hydrologie noodzakelijk zijn. Het advies van de Ecologische Autoriteit benadrukt dit ook
   (te raadplegen via de website van de Ecologische Autoriteit).



                                                                     - 6 -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>2.2.2 Gevolgen waterkwaliteit door uitbreiding agrarische bedrijven
       Het MER beschrijft alleen dat een toename van tijdelijke teeltondersteunende voorzieningen
       negatieve effecten op de grond- en oppervlaktewaterkwaliteit kan hebben, en beoordeelt het
       effect als licht negatief in het trendmatig scenario en als negatief in het worst-case-scenario.
       Het niet halen van de doelen voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) is een probleem dat in het
       land in belangrijke mate samenhangt met intensieve vormen van landbouw. Het MER
       beschrijft de huidige kwaliteit van het oppervlaktewater niet en beschouwt ook niet of er
       knelpunten zijn in het kader van de KRW.

       Het nieuwe plan maakt uitbreiding van bedrijven en andere vormen van landbouw mogelijk,
       zoals de teelt van andere gewassen. De effecten daarvan op de aquatische natuurwaarden in
       het studiegebied staan echter niet in het MER. Volgens het MER past een dergelijke
       beoordeling niet bij het abstractieniveau van het onderzoek, maar bij individuele
       vergunningprocedures. De Commissie ziet niet in waarom dit zo zou zijn. Bij het bepalen van
       de effecten van het plan moet het MER uitgaan van de maximale mogelijkheden van het plan.
       Dat betekent dat activiteiten die het plan via een omgevingsvergunning mogelijk maakt en tot
       belangrijke nadelige milieugevolgen kunnen leiden, ook moeten worden meegenomen bij de
       beoordeling. Bovendien geldt voor diverse activiteiten, zowel binnen als buiten de
       bouwvlakken, geen vergunningplicht.

       De Commissie adviseert om in een aanvulling op het MER, voorafgaand aan de
       besluitvorming, de huidige kwaliteit van het oppervlaktewater en knelpunten in het kader van
       de KRW in beeld te brengen. Beoordeel vervolgens de effecten van de uitbreiding van
       agrarische bedrijven en andere vormen van landbouw op de kwaliteit van het
       oppervlaktewater. Breng maatregelen in beeld om eventuele negatieve effecten te
       voorkomen.



2.3    Milieugevolgen windturbines en zonnevelden niet in beeld
       Zoals in de vorige paragraaf is aangegeven, moet een MER uitgaan van de maximale
       mogelijkheden van het plan. Relevant voor het MER is dat het plan veel ontwikkelingsruimte
       biedt, waarvan de milieueffecten niet altijd zijn beoordeeld. Voorbeelden van mogelijkheden
       die niet in het MER zijn beoordeeld, of waarvan dit onduidelijk is, zijn windturbines en
       zonnevelden.

       Zo laat het plan windturbines van maximaal 1 5 meter hoog binnen de bouwvlakken toe. De
       gevolgen van deze windturbines zijn - net als van de zonnevelden - volgens het MER positief
       voor klimaatadaptatie en duurzame energie. De Commissie acht echter aannemelijk dat
       windturbines ook aanzienlijke negatieve milieueffecten kunnen hebben, met name op het
       gebied van landschap, natuur (beschermde soorten) en leefkwaliteit (met name geluidhinder).
       Dit is niet toegelicht en de milieugevolgen zijn niet in beeld. Ook de gevolgen van
       zonnevelden zijn niet beschreven.

       De Commissie adviseert om in een aanvulling op het MER, voorafgaand aan de
       besluitvorming, de milieueffecten van de maximale mogelijkheden van het bestemmingsplan
       te onderzoeken (waaronder windturbines en zonnevelden) en maatregelen in beeld te
       brengen om eventuele negatieve milieueffecten te beperken.




                                                     -7  -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>2.4   Beoordeling beschermde soorten te algemeen
      In het MER is het effect van de scenario’s op beschermde soorten in algemene zin
      beoordeeld. Ondanks dat het MER geen gebiedsspecifieke informatie over de aanwezigheid
      van beschermde soorten in het plangebied bevat, is het effect van het plan als ‘zeer negatief’
      (worst-case) en ‘negatief’ (trendmatig scenario) beoordeeld. Dit omdat in algemene zin wordt
      verwacht dat de scenario’s effecten zullen hebben op beschermde soorten.

      Zonder gebiedsspecifieke kennis is het feitelijk onmogelijk om na te gaan welke
      soorten(groepen) door het plan risico’s lopen op aantasting van de staat van instandhouding.
      Het is nu ook niet mogelijk om na te gaan in welke mate het in het MER als (zeer) negatief
      beoordeelde effect door inzet van mitigerende maatregelen kan worden beperkt, zodat deze
      risico’s worden beheerst. Het MER maakt dan ook niet aannemelijk dat het bestemmingsplan
      op dit punt uitvoerbaar is binnen de Wet natuurbescherming.

      De Commissie adviseert om in een aanvulling op het MER, voorafgaand aan de
      besluitvorming, de risico’s van de verschillende ontwikkelingen die het plan mogelijk maakt
      op beschermde soorten concreter in beeld te brengen. Verken op basis daarvan in hoeverre
      er effectieve maatregelen zijn om deze risico’s te verkleinen, zodanig dat aannemelijk is dat
      het plan uitvoerbaar is.




2.5   Haalbaarheid uitbreidingen veehouderijen nog niet aannemelijk
      Zoals hiervoor is aangegeven, biedt het bestemmingsplan ontwikkelruimte voor agrarische
       bedrijven. Omdat nog niet precies bekend is welke bedrijven daadwerkelijk gaan stoppen of
      juist groeien werkt het MER met een trendmatig scenario en een worst-case-scenario. Het
      worst-case-scenario geeft de milieugevolgen als de planologische mogelijkheden van het
       bestemmingsplan maximaal benut worden. Het trendmatig scenario gaat ervan uit dat kleine
      agrarische bedrijven stoppen en dat grotere bedrijven 10 tot 20 procent groeien.

      Het MER moet aantonen dat het bestemmingsplan niet alleen juridisch uitvoerbaar is, maar
      ook haalbaar in de praktijk. De Commissie constateert dat het bestemmingsplan nu in theorie
      wel mogelijkheden biedt voor veehouderijen om uit te breiden, maar dat de voorwaarden
      strikt zijn. Zo bevat het bestemmingsplan de voorwaarde dat bij iedere individuele
      bedrijfsuitbreiding de stikstofemissieZ-depositie niet mag toenemen. Het MER moet dan
      laten zien of de uitbreidingsmogelijkheden binnen die voorwaarden wel te realiseren zijn,
      bijvoorbeeld doordat er maatregelen voorhanden zijn die dit gestalte kunnen geven.

      Het MER beschrijft terecht dat die mogelijkheden er theoretisch zijn, bijvoorbeeld door het
      type te houden dieren te veranderen, en dat er in de toekomst effectieve stalsystemen
      beschikbaar kunnen komen. Ook beschrijft het MER terecht dat extern salderen op dit
      moment minder haalbaar lijkt. Met deze algemene beschrijving biedt het MER echter
      onvoldoende handvatten om te beoordelen of het plan in de praktijk daadwerkelijk
      uitvoerbaar is. Bovendien ziet de Commissie dat er uit andere juridische kaders ook
      beperkingen voor de haalbaarheid volgen, zoals de strenge geurnormen voor woonkernen in
      de geurverordening van deze gemeente (0,1 odour units) en mogelijk de wettelijke
      grenswaarden voor fijnstof (zie ook paragraaf 2.1 van dit advies). Het MER geeft geen
      totaalbeeld van dergelijke beperkingen en hoe deze verschillen in het plangebied.



                                                   -8  -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>              Daar komt bij dat het MER een aantal onzekerheden buiten beschouwing laat, die gevolgen
              kunnen hebben voor de haalbaarheid:
              »   De wettelijke ‘50%-regeling’ voor bedrijfsuitbreiding in geuroverbelaste situaties mag op
                  dit moment niet toegepast worden11.
              »   De gebiedsprocessen rond natuur, water en klimaat kunnen in de toekomst tot
                  verbeteringen van de milieukwaliteit leiden, waardoor kansen voor bedrijfsuitbreiding
                  kunnen ontstaan. Onzeker is echter waar en wanneer dit tot kansen leidt.

              Alle genoemde voorwaarden en onzekerheden samen kunnen aanzienlijke beperkingen
              leggen op de praktische haalbaarheid van bedrijfsuitbreidingen. Het MER beschouwt niet
              welke beperkingen en kansen er in totaliteit zijn. Met andere woorden: het MER onderbouwt
              nu niet, ook niet globaal, in hoeverre de bedrijfsuitbreidingen in de praktijk realistisch zijn.

              Een berekening op bedrijfsniveau is voor de besluitvorming over het bestemmingsplan op dit
              moment niet zinvol, precies vanwege die onzekerheden. Wel van belang is een totaalbeeld
              van milieuknelpunten en -kansen, zodat duidelijk wordt of de bestemmingen die worden
              gegeven, in de praktijk voor de meeste bedrijven realistisch zijn, of juist voor de meeste
              bedrijven geen praktische invulling kunnen krijgen.

              De Commissie adviseert om in een aanvulling op het MER, voorafgaand aan de
              besluitvorming, de haalbaarheidsanalyse uit het MER beter te onderbouwen door deze uit te
              breiden met actuele inzichten. Neem per type veehouderij een totaalbeeld op van de
              praktische haalbaarheid van bedrijfsuitbreidingen waar het bestemmingsplan in voorziet en
              maak zo aannemelijk dat de ontwikkelscenario’s realistisch zijn. Neem hierbij de huidige
              milieukwaliteit mee, actuele onzekerheden in wet- en regelgeving en de factoren waardoor
              de haalbaarheid van bedrijfsuitbreidingen in de toekomst kan verbeteren.



   2.6        Geen totaaloverzicht milieugevolgen
              Besluitvormers en insprekers lezen in de eerste plaats de samenvatting van het MER. Daarom
              verdient dit onderdeel bijzondere aandacht. De samenvatting moet als zelfstandig document
              leesbaar zijn en een goede afspiegeling zijn van de inhoud van het MER.

              De samenvatting van dit MER voldoet niet aan dit vereiste. De samenvatting bevat geen
              totaaloverzicht van de milieugevolgen in beide scenario’s, exclusief mitigerende maatregelen,
              waardoor nu niet in één oogopslag zichtbaar is wat de gevolgen van het bestemmingsplan
              zijn. Dit totaaloverzicht staat niet op een andere plek in het MER (in een concluderend
              hoofdstuk bijvoorbeeld). Er zijn ook geen specifieke tabellen met scores voor gezondheid en
              klimaatadaptatie opgenomen. Bij landschap klopt de samenvatting niet met de hoofdtekst
              (negatieve gevolgen tot zeer negatieve gevolgen volgens de tabel in de samenvatting, maar
              licht negatief tot negatieve gevolgen volgens de tabel in paragraaf 7.12.3). Een vergelijkbare
              inconsistentie speelt op het thema cultuurhistorie.

              De Commissie adviseert om in een aanvulling op het MER, voorafgaand aan de
              besluitvorming, een juiste, samenvattende scoretabel van alle milieugevolgen op te nemen
              exclusief mitigerende maatregelen.11

11 Dit vanwege het ontbreken van een plan-MER daarvoor, zie Rb. Oost-Brabant 16 juni 2023, ECLI:NL:RBOBR:2023:2931. Bij
   vergunningen kan in deze provincie wel gebruikgemaakt worden van artikel 7af Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet.



                                                                   -9  -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>   2.7        Onzekerheden rond de stikstofeffecten van het bestemmingsplan
              Het bestemmingsplan maakt het voor veehouderijen mogelijk om het aantal dieren uit te
              breiden of te wijzigen door nog niet gerealiseerde bouwmogelijkheden te benutten. In het
              worst-case-scenario neemt de stikstofdepositie op beschermde natuurgebieden toe. Om een
              toename van stikstofdepositie te voorkomen bevat het bestemmingsplan een
              ‘stikstofregeling’: de voorwaarde dat de uitstoot van stikstof (in de vorm van ammoniak en
              stikstofoxiden) en depositie niet mag toenemen ten opzichte van de feitelijk bestaande
              uitstoot voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan.

              Het valt de Commissie op dat het bestemmingsplan wel een stikstofregeling bevat, maar niet
              de al verleende en onherroepelijke natuurvergunningen in het plan inpast, die nog niet
              (volledig) gerealiseerd zijn. Dit is anders dan in veel andere bestemmingsplannen
              buitengebied, waarin toename van stikstofuitstoot wordt toegestaan als die toename al
              (passend) beoordeeld en vergund is in het natuurspoor. Dit bestemmingsplan biedt nu alleen
              ruimte voor agrariërs om het aantal dieren uit te breiden als dat past binnen de feitelijke
              bestaande stikstofuitstoot die voorafgaand aan het vaststellen van het bestemmingsplan
              bestaat.

              De Commissie constateert dat deze stikstofregeling maakt dat het bestemmingsplan
              uitvoerbaar is binnen de stikstofkaders van de Wet natuurbescherming, maar tegelijkertijd
              een onzekerheid oplevert die niet in het MER beschreven en beoordeeld is. Uit de zienswijzen
              blijkt dat verschillende agrariërs een veebezetting hanteren die gedurende het jaar fluctueert.
              Daarmee fluctueren de milieueffecten ook, waardoor onzeker is wat precies de omvang van
              de stikstofdepositie is voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan. Het MER
              beschrijft niet hoe met deze onzekerheid omgegaan kan worden en wat de gevolgen voor de
              milieueffecten zijn.

              Vanuit juridisch perspectief12 begrijpt de Commissie de keuze om geen natuurvergunningen
              in te passen als er nieuwe gegevens en inzichten kunnen zijn over de significante gevolgen
              voor Natura 2000-gebieden van de betreffende activiteit. De Commissie beveelt daarom aan
              om de genoemde onzekerheden voor de milieueffecten te benoemen en te duiden, in het
              bestemmingsplan een adequate juridische oplossing voor deze onzekerheid te bieden en
              vervolgens te beoordelen of voor het plan toch een Passende beoordeling nodig is voor het
              onderwerp stikstof (zie paragraaf 2.2.1 van dit advies voor het onderwerp water).




12 Het MER noemt als redenen hiervoor de bestaande onzekerheid rondom de houdbaarheid van extern salderen en de
   onzekerheden rond (soms in bestaande natuurvergunningen toegepaste) emissiefactoren uit de Regeling ammoniak en
   veehouderij.



                                                                -10 -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 1: Projectgegevens toetsing

Toetsing door de Commissie
De Commissie bestaat uit een werkgroep van deskundigen. Deze werkgroep beoordeelt of het
MER de benodigde milieu-informatie bevat en of deze juist is. Als er informatie ontbreekt of
onjuist is, beoordeelt de Commissie of zij die essentieel vindt. Dat is het geval als aanvullende
informatie in haar ogen kan leiden tot andere afwegingen. Dan adviseert de Commissie de
ontbrekende of gecorrigeerde informatie alsnog beschikbaar te stellen, voordat het besluit
wordt genomen. Om zich goed op de hoogte te stellen van de situatie heeft de werkgroep op
1 september 2023 het gebied bezocht waar milieugevolgen kunnen optreden. Meer informatie
over de Commissie en over haar werkwijze vindt u op onze website.


Samenstelling van de werkgroep
Bij dit project bestaat de werkgroep uit:
ir. Tilly Fast
dr. Peter van der Molen
mr. Roel Sillevis Smitt (secretaris)
Marja van der Tas (voorzitter)
drs. Rob van Woerden

Besluit waarvoor dit milieueffectrapport is opgesteld
Bestemmingsplan.

Waarom wordt hiervoor een milieueffectrapport opgesteld?
Voor activiteiten die grote milieugevolgen kunnen hebben, kan in Nederland een MER vereist
zijn. Onderdelen C en D van de bijlage bij het Besluit milieueffectrapportage geven aan om
welke activiteiten het gaat. Voor deze procedure gaat het in ieder geval om de activiteit “de
oprichting, wijziging of uitbreiding van een installatie voor het fokken, mesten of houden van
dieren” (categorieën C 14 en D 14). Daarom is een plan-MER opgesteld.

Bevoegd gezag besluit
Gemeenteraad van Reusel-De Mierden.

Bevoegd gezag m.e.r.-procedure
College van burgemeester en wethouders van Reusel-De Mierden.

Heeft de Commissie ook zienswijzen en adviezen bij haar advies betrokken?
De Commissie heeft alle zienswijzen en adviezen gelezen die het bevoegd gezag tot en met
1 2 september 2023 heeft toegestuurd. Ze heeft ze in haar advies verwerkt, voor zover relevant
voor het MER.

Waar vind ik de stukken die de Commissie heeft beoordeeld?
 U vindt de projectstukken die bij het advies zijn gebruikt, door op www.commissiemer.nl pro-
jectnummer 3761 in te vullen in het zoekvak.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>r-




Commissie voor de milieueffectrapportage    t 030-2347666
A. v. Schendelstraat 760                   e mer@eia.nl
3511 MK Utrecht                            w commissiemer.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                                                                P199237.010.R1




BIJLAGE 2: KAARTEN FIJNSTOF EN ENDOTOXINEN




46                Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                                                               P199237.010.R1




BIJLAGE 3: BUREAUONDERZOEK BESCHERMDE SOORTEN, STARO, 5 APRIL 2024




48               Aanvulling MER bestemmingsplan Buitengebied 2023 gemeente Reusel-De Mierden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Bureauonderzoek beschermde soorten
Bestemmingsplan buitengebied Reusel - De Mierden

Datum                    :   5 april 2024
Opdrachtgever            :   PouderoyenTonnaer
Contactpersoon           :   Willem Scheijen
Opgesteld door           :   Eric Claassen



Aanleiding
Voor het buitengebied van de gemeente Reusel - De Mierden is PouderoyenTonnaer bezig met het
opstellen van een nieuw bestemmingsplan. In het kader van dit bestemmingsplan is het gewenst
inzicht te verkrijgen in de aanwezigheid van beschermde flora en fauna binnen het
bestemmingsplangebied. Daartoe is een bureauonderzoek uitgevoerd waarbij gegevens uit de
Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) inzichtelijk zijn gemaakt. De resultaten van het onderzoek
zijn in deze notitie weergegeven en van een beknopte toelichting voorzien.



Wettelijk kader
In Nederland is de bescherming van natuurwaarden sinds 1 januari 2024 geregeld in de
Omgevingswet (OW). Deze wet regelt de bescherming van soorten, gebieden en houtopstanden en
vervangt daarmee de Wet natuurbescherming. Daarnaast is provinciale gebiedsbescherming
vastgelegd in het Natuurnetwerk Nederland (NNN), opgenomen in de Omgevingsverordeningen van
provincies.

Soortbescherming
Op het gebied van soortbescherming is het uitgangspunt van de Omgevingswet dat geen schade mag
worden gedaan aan beschermde dieren of planten, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan middels een
vergunning; het ‘nee, tenzij-principe’. De Omgevingswet kent de volgende drie categorieën
beschermde soorten (zie tabel 1):
1. Alle van nature in Nederland in het wild levende vogels beschermd volgens het
    beschermingsregime van de Europese Vogelrichtlijn;
2. Soorten, niet vogels zijnde, van de Europese Habitatrichtlijn bijlage IV onderdeel a, het Verdrag
    van Bern bijlage II en het Verdrag van Bonn bijlage I, voor zover hun natuurlijke
    verspreidingsgebied zich in Nederland bevindt;
3. ‘Andere soorten’, waaronder soorten die vanuit nationaal oogpunt bescherming behoeven.

Elk van deze beschermingsregimes kent zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor een
vergunning voor het overtreden van de verboden. De verbodsbepalingen voor vogels en overige
Europese soorten (categorie 1 en 2) zijn letterlijk overgenomen uit respectievelijk de Vogelrichtlijn en
de Habitatrichtlijn. Voor de andere, ‘nationaal’ beschermde soorten (categorie 3) gelden
verbodsbepalingen die geïnspireerd zijn op de Habitatrichtlijn, maar in sommige opzichten minder
streng zijn. In tabel 1 zijn de verbodsbepalingen per regime weergegeven.

Om af te mogen wijken van de verbodsbepalingen via een vergunning moet aan drie criteria zijn
voldaan:
    + Er geen andere bevredigende oplossing bestaat;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Staro

     +    Er moet sprake zijn van een in de wet genoemd belang. De wet geeft
          voor de verschillende beschermingsregimes aan wat die belangen zijn, zoals ruimtelijke
          ontwikkeling, volksgezondheid of openbare veiligheid;
     +    De activiteit geen afbreuk doet aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun
          natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten
          voortbestaan.

Als aan deze drie vereisten voldaan is, kan een vergunning worden verleend. Voor een aantal
handelingen is bovendien vrijstelling mogelijk, bijvoorbeeld in de vorm van een provinciale verordening
of een gedragscode.

Tabel 1. Verbodsbepalingen per categorie beschermde soorten
Categorie 1 811.2.2 Bal                  Categorie 2 811.2.3 Bal                    Categorie 3 811.2.4 Bal
Art 11.37 Lid 1 a                        Art 11.46 Lid 1 a                          Art 11.54 Lid 1 a
Het is verboden in het wild levende      Het is verboden soorten in hun             Het is verboden soorten opzettelijk te
vogels opzettelijk te doden of te        natuurlijke verspreidingsgebied            doden of te vangen
vangen                                   opzettelijk te doden of te vangen
Art 11.37 Lid 1 b                        Art 11.46 Lid 1 b                          Art 11.54 Lid 1 b
Het is verboden opzettelijk nesten,      Het is verboden dieren opzettelijk te      Het is verboden de vaste
rustplaatsen en eieren van vogels te     verstoren                                  voortplantingsplaatsen of rustplaatsen
vernielen of te beschadigen, of nesten                                              van dieren opzettelijk te beschadigen
van vogels weg te nemen                                                             of te vernielen
                                         Art 11.46 Lid 1 c
                                         Het is verboden eieren van dieren in
                                         de natuur opzettelijk te vernielen of te
Art 11.37 Lid 1 c                        rapen                                      Art 11.54 Lid 1 c
Het is verboden eieren te rapen en                                                  Het is verboden plantensoorten in hun
deze onder zich te hebben                                                           natuurlijke verspreidingsgebied
                                         Art 11.46 Lid 1 d                          opzettelijk te plukken en te
                                         Het is verboden de                         verzamelen, af te snijden, te
Art 11.37 Lid 3                          voortplantingsplaatsen of rustplaatsen     ontwortelen of te vernielen
Het is verboden vogels opzettelijk te    van dieren te beschadigen of te
storen, tenzij de storing niet van       vernielen
wezenlijke invloed is op de staat van
instandhouding van de desbetreffende
vogelsoort
                                         Art 11.46 Lid 1 e
                                         Het is verboden plantensoorten in hun
                                         natuurlijke verspreidingsgebied
                                         opzettelijk te plukken en te
                                         verzamelen, af te snijden, te
                                         ontwortelen of te vernielen




Specifieke zorgplicht voor flora- en fauna-activiteiten
Een flora- en fauna-activiteit is een activiteit met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild
levende dieren of planten.

Degene die een activiteit verricht (flora- en fauna-activiteit) en weet of redelijkerwijs kan vermoeden
dat die activiteit nadelige gevolgen kan hebben voor de natuurbescherming is verplicht:
    + alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om die
         gevolgen te voorkomen;
    + voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel mogelijk te
         beperken of ongedaan te maken; en
    + als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit achterwege te laten voor
         zover dat redelijkerwijs van diegene kan worden gevraagd.

De zorgplicht houdt ook in dat voorafgaand aan een flora- en fauna-activiteit onderzoek gedaan moet
worden naar het voorkomen van beschermde soorten, inclusief Rode-Lijstsoorten. Als negatieve
effecten op deze soorten niet uitgesloten kunnen worden dient nagegaan te worden welke effecten

                                                                                                                             2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                                                     Staro

kunnen optreden. Preventieve maatregelen dienen te worden genomen en
gecontroleerd of deze het beoogde effect hebben. Als dit niet het geval is dienen passende
herstelmaatregelen te worden getroffen. Naast bovengenoemde verplichtingen is men ook verplicht
om bij dieren onnodig lijden te voorkomen.

Methode
De aanwezigheid van beschermde flora en fauna binnen het bestemmingsplangebied is bepaald aan
de hand van data uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). De NDFF bundelt, uniformeert
en valideert natuurgegevens in Nederland. De gegevens brengen in beeld wat in een bepaald gebied
bekend is over het voorkomen van planten- en diersoorten. De waarnemingen in de NDFF zijn
afkomstig van professionele en vrijwillige waarnemers1

Voor het bestemmingsplangebied van het bestemmingsplan buitengebied Reusel - De Mierden zijn
de gegevens uit de NDFF gefilterd van de afgelopen 5 jaar (2019 t/m 2024). Daarbij is gekeken naar
flora en fauna met een beschermingsstatus volgens de Wet natuurbescherming. De hiermee
verkregen data is uitgesplitst in de soortgroepen, amfibieën, insecten-kevers, insecten-dagvlinders,
insecten-libellen, reptielen, vaatplanten, vogels, zoogdieren-vleermuizen en zoogdieren-overige. Van
iedere soortgroep is weergegeven welke soorten zijn waargenomen en tot welk beschermingsregime
deze behoren. Van de soortgroep vogels is een uitsplitsing gemaakt in vogelsoorten met een jaarrond
beschermd nest en soorten die dit niet hebben. Per soortgroep is de verspreiding van de
waargenomen soorten over het bestemmingsplangebied in een kaartbeeld weergegeven. Binnen het
bestemmingsplangebied liggen natuurgebieden die behoren tot het Natuurnetwerk Brabant (NNB).
Tevens behoren delen van het bestemmingsplangebied tot het Natura 2000-gebied Kempenland -
West. De begrenzing van het NNB en het Natura 2000-gebied is op de verspreidingskaarten
weergegeven. Hiermee is te zien of waarnemingen binnen of buiten deze natuurgebieden zijn gedaan.

Verantwoording
Dit onderzoek betreft een bureauonderzoek naar de aanwezigheid van beschermde flora en fauna in
het bestemmingsplangebied. Hierbij is alleen gebruikgemaakt van gegevens uit de NDFF. Andere
bronnen zijn niet geraadpleegd.
De volledigheid van de gegevens in de NDFF hangt af van de mate van onderzoek wat is uitgevoerd.
De NDFF geeft een oordeel over de volledigheid. Voor het bestemmingsplangebied geldt dat over het
algemeen voor alle soortgroepen de volledigheid van de gegevens in de delen van het
bestemmingsplangebied die binnen het NNB en het Natura 2000-gebied liggen als goed wordt
beoordeeld. Voor de delen van het bestemmingsplangebied die buiten het NNBen het Natura 2000-
gebied liggen wordt de volledigheid van de gegevens als redelijk tot slecht beoordeeld. Behalve voor
de soortgroep dagvlinders. Voor deze soortgroep geldt vrijwel het gehele bestemmingsplangebied als
goed en redelijk goed onderzocht. Dit houdt in dat er soorten in het gebied aanwezig kunnen zijn die
niet als waarneming in de NDFF staan vermeld. Het voorliggende bureauonderzoek geeft zodoende
geen volledige zekerheid over de afwezigheid van beschermde flora en fauna binnen het
bestemmingsplangebied. Dit onderzoek geeft weer welke waarnemingen in de NDFF staan ten tijde
van raadpleging (18 maart 2024). De NDFF wordt continue bijgewerkt. De gegevens kunnen dus
veranderen. Dit bureauonderzoek is om voorgaande redenen niet als enige middel te gebruiken voor
toetsing van ontwikkelingen aan de Omgevingswet. Voor dat doel dient op zijn minst ook een
veldbezoek te worden uitgevoerd naar de actuele situatie in het plangebied.




1 https://www.ndff.nl/overdendff/
                                                                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                                                                                                               Staro
                                                                                                                     NATUUR EN
                                                                                                                  BUITENGEBIED
                                                                                    I   -4- 4
In deze notitie zijn verspreidingskaarten opgenomen met waarnemingen uit de
NDFF. Deze informatie mag niet zonder toestemming van BIJ12 worden verstrekt aan derden of op
enige andere wijze openbaar worden gemaakt.

Resultaten
In totaal zijn de afgelopen 5 jaar binnen het bestemmingsplangebied 10.406 waarnemingen gedaan
van 173 verschillende soorten. Deze soorten behoren tot de soortgroepen vleermuizen (5 soorten),
vaatplanten (1 soort), overige zoogdieren (18 soorten), vogels (123 soorten), reptielen (3 soorten),
amfibieën (12 soorten), vlinders (5 soorten), libellen (5 soorten) en kevers (1 soort).

In figuur 1 is de verspreiding over het bestemmingsplangebied weergegeven van het totaal aantal
waarnemingen van de afgelopen 5 jaar. In deze figuur is eveneens de begrenzing aangegeven van
het NNB en het Natura 2000-gebied Kempenland - West. De figuur laat zien dat de meeste
waarnemingen zijn gedaan in de gebieden die behoren tot het NNB en Natura 2000. Meest logische
verklaring hiervoor, en deels blijkt dit ook uit de aan de waarnemingen gekoppelde informatie, is dat in
deze gebieden onderzoek wordt uitgevoerd ten behoeve van de monitoring van de natuurkwaliteit.




                                                                          NDFF totaal 10406]
                                                                              Amfibieën [1067]
                                                                              Insecten - Kevers [10]
                                                                              Insecten - Dagvlinders [34]
                                                                              Insecten - Libellen [268]
                                                                              Insecten - Nachtvlinders [1]
                                                                              Reptielen [780]
                                                                              vaatplanten [136]
                                                                              Vogels [7093]
                                                                              Zoogdieren, Overige zoogdieren [1004]
                                                                              Zoogdieren, Vleermuizen [13]
                                                                            1 Bestemmingsplangebied
                                                                           _Natuurnetwerk Brabant
                                                                              Natura2000

                                                                          OpenBasisKaart - OSM - EPSG:28992




Figuur 1. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van alle waarnemingen van de afgelopen 5 jaar. Tussen haakjes het
aantal waarnemingen per soortgroep.



Onderstaand is per soortgroep weergegeven welke soorten de afgelopen 5 jaar zijn waargenomen.
Per soort is aangegeven welk beschermingsregime vanuit de Omgevingswet, Besluit activiteiten
leefomgeving (Bal) geldt. De verspreiding van de soorten over het bestemmingsplangebied is per
soortgroep in een kaart weergegeven.




                                                                                                                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Vleermuizen

Tabel 2. Vleermuizen, soorten en aantallen.
# invoer = het aantal keer dat de soort is ingevoerd in de NDFF. totaal aantal = het aantal waargenomen individuen van een
soort.
Voor uitleg beschermingsregime, zie paragraaf Wettelijk kader
                                           totaal
Soorten                           # invoer aantal Beschermingsregime Bal Opmerkingen
                                                  ŝ 11.2.2 ŝ 11.2.3 ŝ 11.2.4
 Vleermuizen
Franjestaart                                  1       1              x                      dood gevonden
Gewone dwergvleermuis                         9      11              x                      foeragerend en overvliegend
Gewone grootoorvleermuis                      1       1              x
Laatvlieger                                   1       1              x
Ruige dwergvleermuis                          1       1              x

Van de vleermuizen zijn geen waarnemingen van verblijfplaatsen in de NDFF bekend. In de kaart is te
zien dat de waarnemingen van vleermuizen vrijwel alleen gedaan zijn in het Natura 2000-gebied in het
noorden van het bestemmingsplangebied. De volledigheid van de gegevens van vleermuizen is
volgens de NDFF slecht en voor een zeer klein deel van het bestemmingsplangebied redelijk. Er mag
verwacht worden dat de aantallen vleermuizen en de verspreiding over het bestemmingsplangebied
groter zijn.




                                                                                  zoogdieren vleermuizen [13]
                                                                                      Franjestaart [1]
                                                                                      Gewone dwergvleermuis [9]
                                                                                      Gewone grootoorvleermuis [1]
                                                                                      Laatvlieger [1]
                                                                                      Ruige dwergvleermuis [1]
                                                                                  LľJ Bestemmingsplangebied
                                                                                      Natuumetwerk Brabant
                                                                                      Natura2000
                                                                                  OpenBasisKaart - OSM - EPSG:28992




Figuur 2. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van waarnemingen van vleermuizen. Tussen haakjes het aantal
waarnemingen per soort.




                                                                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Overige zoogdieren

Tabel 3. Overige zoogdieren, soorten en aantallen.
# invoer = het aantal keer dat de soort is ingevoerd in de NDFF. totaal aantal = het aantal waargenomen individuen van een
soort.
Voor uitleg beschermingsregime, zie paragraaf Wettelijk kader
vrijgesteld*: Voor deze soorten geldt in de provincie Noord-Brabant een vrijstelling van de vergunningplicht bij schadelijke
activiteiten. Het is toegestaan om:
a) deze soorten te vangen;
b) de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze soorten opzettelijk te beschadigen of te vernielen.
                                      totaal
Soorten                      # invoer aantal Beschermingsregime Bal                  Opmerkingen
                                             5 11.2.2 5 11.2.3 5 11.2.4 vrijgesteld*
Overige zoogdieren
Bever                              1        1          x
Boommarter                        18       19                   x                      3 keer verkeersslachtoffer
Bosmuis                           11       31                   x        x             2 keer verkeersslachtoffer
Bunzing                           62       63                   x                      2 keer verkeersslachtoffer
Dwergmuis                          2        3                   x        x
Dwergspitsmuis                     1        1                   x        x             dood exemplaar
Eekhoorn                          61       70                   x                      3 keer verkeersslachtoffer
Egel                              85       92                   x        x             vooral verkeersslachtoffers
Haas                             243      409                   x        x             3 keer verkeersslachtoffer
Konijn                            17       24                   x        x             1 keer verkeersslachtoffer
Ondergrondse woelmuis              1        1                   x        x
Ree                              361      599                   x        x             aantal dode exemplaren/verkeersslachtoffers
Rosse woelmuis                     4        4                   x        x
Steenmarter                       76       76                   x                      12 keer verkeersslachtoffer
Veldmuis                           1        1                   x        x
Vos                               21       22                   x        x             1 keer verkeersslachtoffer
Wezel                              3        3                   x                      2 keer dood exemplaar
Wild zwijn                        36       69                   x        x


In bovenstaande tabel valt op dat vooral veel waarnemingen zijn gedaan van haas en ree. Mogelijk
betreft dit tellingen van de wildbeheereenheid. De waarnemingen van boommarter, eekhoorn en wild
zwijn liggen vrijwel allemaal in de bosgebieden aan de noord- en noordwestkant van het
bestemmingsplangebied. De waarnemingen van dode boommarters (verkeersslachtoffers) zijn
gedaan langs de N269 in het noorden van het bestemmingsplangebied en langs de Gagelweg tussen
Reusel en Hoge Mierde. Het aantal waarnemingen van verkeersslachtoffers van egel valt op. Deze
waarnemingen betreffen vrijwel allemaal dode exemplaren langs de N269. Mogelijk wordt hier actief
gemonitord op dode egels.




                                                                                                                                 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                                                                            zoogdieren overige
                                                                                                 Bever
                                                                                                 Boommarter
                                                                                                 Bosmuis
                                                                                                 Bunzing
                                                                                                 Dwergmuis
                                                                                                 Dwergspitsmuis
                                                                                                 Eekhoorn
                                                                                                 Egel
                                                                                                 i laas
                                                                                                 Konijn
                                                                                                 Ondergrondse woelmuis

                                                                                                 Rosse woelmuis
                                                                                                 Steenmarter
                                                                                                 Veldmuis

                                                                                                 Wezel

                                                                                                I Bestemmingsplangebied
                                                                                                  Natuurnetwerk Brabant
                                                                                                 Natura2000




Figuur 3. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van waarnemingen van overige zoogdiersoorten. Tussen haakjes het
aantal waarnemingen per soort.



Amfibieën

Tabel 4. Amfibieën, soorten en aantallen.
# invoer = het aantal keer dat de soort is ingevoerd in de NDFF. totaal aantal = het aantal waargenomen individuen van een
soort.
Voor uitleg beschermingsregime, zie paragraaf Wettelijk kader
vrijgesteld*: Voor deze soorten geldt in de provincie Noord-Brabant een vrijstelling van de vergunningplicht bij schadelijke
activiteiten. Het is toegestaan om:
a) deze soorten te vangen;
b) de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze soorten opzettelijk te beschadigen of te vernielen.
                                  totaal
Soorten                  # invoer aantal Beschermingsregļime Bal                 Opmerkingen
                                         ş 11.2.2 ş 11.2.3 ş 11.2.4 vrijgesteld*
Amfibieën
Alpenwatersalamander          111     482                 x                    larven, adulten, enkele verkeersslachtoffers. Veel waarnemingen tijdens de trek
Bastaardki kker                30     174                 x       x            adulten en ook roepende dieren
Bruine kikker                 190   12867                 x       x            larven, adulten, juvenielen, eiklompen. Veel waarnemingen tijdens de trek
Gewone pad                    189   14970                 x       x            larven, adulten, iuvenielen, eiklompen. Veel waarnemingen tijdens de trek
Groene kikker (Onb.)          201     977                 x                    larven, adulten, juvenielen. Ook waarnemingen tijdens de trek
Heikikker                      93     635         x                            larven, adulten, juvenielen
Kamsalamander                  27      69         x                            vooral waarnemingen tijdens de trek, enkele verkeersslachtoffers
Kleine watersalamander         28      38                 x       x
Meer-ZBastaardkikker            1      20                 x       x            roepende dieren
Poelkikker                     26     566         x                            vooral waarnemingen van adulten, enkele juvenielen
Rugstreeppad                   54    1358         x                            larven, adulten, juvenielen, eisnoeren. Ook tijdens de trek
Vinpootsalamander             116     553                 x                    Paar waarnemingen tijdens de trek, enkele verkeersslachtoffers




                                                                                                                                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Staro

In tabel 4 valt op dat van de soorten bruine kikker en gewone pad een zeer
groot aantal waarnemingen is ingevoerd. Bij beide soorten komt dit vooral door één ingevoerde
waarneming met een schatting van 10.000 larven. Van verschillende soorten amfibieën zijn in de
NDFF veel waarnemingen te vinden met de vermelding dat de waarneming tijdens de trek is gedaan.
Waarschijnlijk worden er in de gemeente in de periode van de amfibieëntrek dieren langs wegen
middels amfibieënschermen in emmers opgevangen en over de weg gezet. De in de emmers
aangetroffen dieren worden vervolgens ingevoerd in de NDFF.
In de kaart is te zien dat de meeste soorten amfibieën zijn waargenomen in de delen van het
bestemmingsplangebied die tot het NNB en Natura 2000 behoren.




                                                                        amfibieën [1067]
                                                                         «  Alpenwatersalamander [111]
                                                                         «  Bastaardkikker [30]
                                                                         «  Bruine kikker [190]
                                                                         *  Gewone I Rugstreeppad [1]
                                                                         ^ Gewone pad [189]
                                                                         o Groene kikker (Onb.) [201]
                                                                         ® Heikikker [93]
                                                                            Kamsalamander [27]
                                                                         * Kleine watersalamander [28]
                                                                         » MeerVBastaardkikker [1]
                                                                         * Poelkikker [26]
                                                                         * Rugstreeppad [54]
                                                                         «' Vinpootsalamander [116]
                                                                        I I Bestemmingsplangebied
                                                                        I I Natuurnetwerk Brabant
                                                                            Natura2000
                                                                        OpenBasisKaart - OSM - EPSG:28992




Figuur 4. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van waarnemingen van amfibieën. Tussen haakjes het aantal
waarnemingen per soort.




                                                                                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Reptielen

Tabel 5. Reptielen, soorten en aantallen.
# invoer = het aantal keer dat de soort is ingevoerd in de NDFF. totaal aantal = het aantal waargenomen individuen van een
soort.
Voor uitleg beschermingsregime, zie paragraaf Wettelijk kader
vrijgesteld*: Voor deze soorten geldt in de provincie Noord-Brabant een vrijstelling van de vergunningplicht bij schadelijke
activiteiten. Het is toegestaan om:
a) deze soorten te vangen;
b) de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze soorten opzettelijk te beschadigen of te vernielen.
                                    totaal
Soorten                    # invoer aantal Beschermingsregime Bal                  Opmerkingen
                                           5 11.2.2 5 11.2.3 5 11.2.4 vrijgesteld*
Reptielen
                                                                                      adulten, juvenielen en twee keer een
                                                                                      vervellingshuid. Deel van de waarnemingen
Gladde slang                     356     546          x                               vanuit het meetnet reptielen
Hazelworm                          2       2                   x
Levendbarende hagedis            422     634                   x                      adulten, subadulten en juvenielen

Binnen het bestemmingsplangebied zijn waarnemingen bekend van drie soorten reptielen: gladde
slang, hazelworm en levendbarende hagedis. Bij een deel van de waarnemingen van gladde slang en
levendbarende hagedis is vermeld dat deze uit het meetnet reptielen afkomstig zijn. Dit betekent dat
vaste locaties systematisch worden gemonitord op aanwezigheid van deze soorten. Aan de
verspreiding van de waarnemingen is dit ook te zien; veel waarnemingen zijn gedaan op dezelfde
locaties. Waarnemingen van gladde slang zijn alleen bekend uit het zuiden van het
bestemmingsplangebied.




                                                                               reptielen [780]
                                                                                * Gladde slang [356]
                                                                                   Hazelworm [2]
                                                                                ® Levendbarende hagedis [422]
                                                                               I I Bestemmingsplangebied
                                                                               1 I Natuurnetwerk Brabant
                                                                                   Natura2000
                                                                               OpenBasisKaart - OSM - EPSG:28992




Figuur 5. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van waarnemingen van reptielen. Tussen haakjes het aantal
waarnemingen per soort.

                                                                                                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Insecten

Tabel 6. Insecten, soorten en aantallen.
# invoer = het aantal keer dat de soort is ingevoerd in de NDFF. totaal aantal = het aantal waargenomen individuen van een
soort.
Voor uitleg beschermingsregime, zie paragraaf Wettelijk kader
vrijgesteld*: Voor deze soorten geldt in de provincie Noord-Brabant een vrijstelling van de vergunningplicht bij schadelijke
activiteiten. Het is toegestaan om:
a) deze soorten te vangen;
b) de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze soorten opzettelijk te beschadigen of te vernielen.
                                    totaal
Soorten                   # invoer aantal Beschermingsregime Bal                     Opmerkingen
                                             5 11.2.2 5 11.2.3 5 11.2.4 vrijgesteld*
 Vlinders
Bruine eikenpage                  1        1                   x
Grote vos                        26       31                   x
Grote woerschijnvlinder           5        5                   x
Kleine ijsvogelvlinder            2        2                   x
Teunisbloempijlstaart             1        1          x
Libellen
Beekrombout                       1        1                   x
Bosbeekjuffer                   234     855                    x
Gevlekte witsnuitlibel            1        1          x
Gewone bronlibel                  1        1                   x
Hoogveenglanslibel               31       48                   x
Kevers
Vermiljoenkever                  10       25          x                              adulten en nimfen

Van de insecten zijn de waarnemingen van vermiljoenkever het vermelden waard. Deze soort is in
2012 voor het eerst aangetroffen in Nederland. De biotoop bestaat uit vochtige bossen, houtwallen en
lanen met bomen en dikke takken die recent zijn doodgegaan. De vermiljoenkever is bekend uit het
Natura 2000-gebied in het noorden van het bestemmingsplangebied. Vermoedelijk is de aanwezigheid
hier onderzocht. Mogelijk komt de soort dus ook op andere locaties voor waar er niet naar is gezocht.
Het hoge aantal waarnemingen van bosbeekjuffer valt op. Deze waarnemingen zijn gedaan langs de
beken Reusel en Raamsloop. Op de verspreidingskaart is te zien dat vrijwel alle waarnemingen van
beschermde insecten zijn gedaan in de gebieden die tot het NNB en het Natura 2000-gebied behoren.




                                                                                                                               10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                                            insecten kevers
                                                                              * Vermiljoenkever
                                                                            insecten dagvlinders
                                                                              * Bruine eikenpage
                                                                              » Grote vos
                                                                              9 Grote weerschijnvlinder
                                                                              9 Kleine ijsvogelvlinder
                                                                            insecten nachtvlinders
                                                                              9 Teunisbloempijlstaart
                                                                             insecten libellen
                                                                               9 Beekrombout
                                                                               9 Bosbeekjuffer
                                                                               9 Gevlekte witsnuitlibel
                                                                               * Gewone bronlibel
                                                                               * Hoogveenglanslibel
                                                                            I I Bestemmingsplangebied
                                                                            I I Natuurnetwerk Brabant
                                                                                  Natura2000
                                                                            OpenBasisKaart - OSM - EPSG:28992




Figuur 6. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van waarnemingen van insecten. Tussen haakjes het aantal
waarnemingen per soort.


Vaatplanten

Tabel 7. Vaatplanten, soorten en aantallen.
# invoer = het aantal keer dat de soort is ingevoerd in de NDFF. totaal aantal = het aantal waargenomen individuen van een
soort.
Voor uitleg beschermingsregime, zie paragraaf Wettelijk kader
                                            totaal
Soorten                            # invoer aantal Beschermingsreçlime Bal Opmerkingen
                                                   S 11.2.2 S 11.2.3 S 11.2.4
Vaatplanten
Drijvende waterweegbree                   136       491              x

Van de beschermde vaatplanten zijn waarnemingen van één soort bekend in de NDFF. Dit betreft de
drijvende waterweegbree. Het is een plant van helder, voedselarm tot matig voedselrijk (fosfaatarm),
zwak zuur water. Ze komt voor in laaglandbeken, vennen, kanalen en poelen. Binnen het
bestemmingslangebied is de soort waargenomen in de beken Reusel en Raamsloop.




                                                                                                                             11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                                                                        vaatplanten
                                                                            9 Drijvende waterweegbree
                                                                        I     I Bestemmingsplangebied
                                                                        I     I Natuurnetwerk Brabant
                                                                                Natura2000
                                                                        OpenBasisKaart - OSM - EPSG:28992




Figuur 7. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van waarnemingen van vaatplanten. Tussen haakjes het aantal
waarnemingen per soort.



Vogels

Alle van nature in Nederland voorkomende vogelsoorten zijn beschermd onder de Omgevingswet.
Vogelsoorten zijn onder te verdelen in soorten waarvan het nest jaarrond beschermd is en overige
soorten waarvan het nest alleen gedurende het broedseizoen beschermd is. In tabel 8 is aangegeven
welke soorten een jaarrond beschermd nest hebben. Van deze soorten is eveneens aangegeven of
de waarnemingen in de NDFF nesten of territoria betreffen. Dit is relevant omdat deze soorten over
het algemeen langjarig hetzelfde nest gebruiken en moeilijk zelf een nest kunnen maken, vandaar ook
de jaarronde bescherming van het nest. De overige vogelsoorten zijn meestal flexibeler in het vinden
van een nestplek. Daarom is bij deze soorten minder relevant of de waarnemingen betrekking hebben
op een nest.
Op de verspreidingskaarten van de vogels is te zien dat het merendeel van de waarnemingen is
gedaan in delen van het bestemmingsplangebied die tot het NNB en het Natura 2000-gebied behoren.
Uit de data van de NDFF blijkt dat veel waarnemingen zijn verzameld in het kader van
broedvogelmonitoringsprojecten. Dergelijke projecten worden door terreinbeherende organisaties
uitgevoerd om de natuurkwaliteit te bepalen en het natuurbeheer op af te stemmen. Dit verklaart
waarom er zoveel waarnemingen van vogels in deze gebieden zijn gedaan.




                                                                                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Tabel 8. Vogels, soorten en aantallen.
# invoer = het aantal waarnemingen ingevoerd in de NDFF.
Voor uitleg beschermingsregime, zie paragraaf Wettelijk kader. Jaarrond beschermd nest = het nest van deze soorten is ook
buiten het broedseizoen beschermd.
                               #      Beschermingsregime
 Soorten                       invoer         Bal        Opmerkingen
                                                      jaarrond
                                                      beschermd
                                             S 11.2.2 nest
 Vogels
Aalscholver                          73 x
Appelvink                            15 x
 Bergeend                            6 x
 Blauwborst                         64 x
 Blauwe reiger                           1   x                     kolonie met 12 individuen
 Boerenzwaluw                        3 x
 Bonte vliegenvanger               129 x
 Boomklever                        164 x
 Boomkruiper                      237 x
 Boomleeuwerik                     118 x
 Boompieper                       234 x
 Boomvalk                            2 x             x             territoria vastgesteld
 Bosrietzanger                       34 x
 Bosruiter                           2 x
 Bosuil                              59 x
 Braamsluiper                            1   x
 Brandgans                           2 x
 Bruine kiekendief                       1   x       x             overvliegend
 Buizerd                            43 x             x             territoria vastgesteld en waarnemingen van nesten
 Casarca                             3 x
 Dodaars                            67 x
 Ekster                             21       x
 Fazant                              15 x
 Fitis                             196 x
 Fluiter                             4 x
 Fuut                                38 x
 Gaai                                32 x
 Geelgors                          307 x
 Gekraagde roodstaart              173 x
 Gele kwikstaart                     13 x
 Geoorde fuut                        5 x
 Goudhaan                            32 x
 Goudvink                            33 x
 Grasmus                           161       x
 Graspieper                          9 x
 Grauwe gans                        46 x
 Grauwe vliegenvanger                30 x
 Groene specht                      69 x
 Groenling                           6 x
 Grote bonte specht                154 x
 Grote Canadese gans                 35 x


                                                                                                                            13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>                                                                               Staro


                         #      Beschermingsregime
Soorten                  invoer         Bal        Opmerkingen
                                          jaarrond
                                          beschermd
                                 S 11.2.2 nest
Grote karekiet              12 x
Grote lijster               68 x
Grote zilverreiger           2 x
Grutto                      55 x
Havik                       16 x         x            territoria vastgesteld
Heggenmus                   51   x
Holenduif                   65 x
Houtduif                    96 x
Houtsnip                   130 x
Huismus                     15 x         x            territoria vastgesteld
Huiszwaluw                  10 x
IJsvogel                    18 x
Kauw                         9 x
Kerkuil                      1   x       x            slaapplaats
Kievit                      81   x
Kleine bonte specht         62 x
Kleine karekiet            130 x
Kleine plevier               7 x
Kneu                        21   x
Knobbelzwaan                 6 x
Koekoek                     76 x
Koolmees                   151   x
Koperwiek                    2 x
Krakeend                    49 x
Kruisbek                    18 x
Kuifeend                    15 x
Kuifmees                   179 x
Kwartel                     25 x
Matkop                      22 x
Meerkoet                    58 x
Merel                       90 x
Middelste bonte specht      82 x
Nachtzwaluw                 17 x
Oeverzwaluw                  7 x
Ooievaar                     1   x
Patrijs                     55 x
Pimpelmees                  96 x
Putter                      66 x
Raaf                         1   x
Rietgors                    27 x
Rietzanger                   1   x
Ringmus                      3 x
Roodborst                  166 x
Roodborsttapuit            129 x
Scholekster                 25 x
Sijs                         6 x

                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>                                                                                    Staro


                    #      Beschermingsregime
Soorten             invoer         Bal        Opmerkingen
                                     jaarrond
                                     beschermd
                            S 11.2.2 nest
Slobeend               32 x
Sperwer                 4 x         x            territoria vastgesteld
Spotvogel              72 x
Spreeuw                80 x
Sprinkhaanzanger        6 x
Staartmees             18 x
Steenuil                2 x         x            sporen en nest indicerend gedrag
Tafeleend               9 x
Tjiftjaf              295 x
Toendrarietgans         2 x
Torenvalk               5 x
Tuinfluiter           118 x
Tureluur                3 x
Turkse tortel           3 x
Veldleeuwerik          71   x
Vink                  244 x
Vuurgoudhaan           78 x
Waterhoen              22 x
Waterral                4 x
Watersnip               4 x
Wespendief              6 x         x            territoria vastgesteld en waarnemingen van nesten
Wielewaal              18 x
Wilde eend             88 x
Winterkoning          140 x
Wintertaling           16 x
Witgat                  2 x
Witte kwikstaart       17 x
Wulp                   92 x
Zanglijster            99 x
Zomertaling            17 x
Zomertortel            17 x
Zwarte kraai          153 x
Zwarte mees            94 x
Zwarte roodstaart      19 x
Zwarte specht          22 x
Zwartkop              362 x




                                                                                                 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>-iguur 8. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van waarnemingen van vogelsoorten met een jaarrond beschermd
nest. Tussen haakjes het aantal waarnemingen per soort.


                                                                     vogels overige            Grote lijster            9 Sijs
                                                                      # Aalscholver            Grote zilverreiger       9 Slobeend
                                                                      9 Appelvink              Grutto                        Spotvogel
                                                                      9 Bergeend               Heggenmus                     Spreeuw
                                                                      4 Blauwborst             Holenduif                9 Sprinkhaanzanger
                                                                      * Blauwe reiger          Houtduif                 9 Staartmees
                                                                      9 Boerenzwaluw           Houtsnip                 9 Tafeleend
                                                                      9 Bonte vliegenvanger    Huiszwaluw               9 Tjiftjaf
                                                                      4 Boomklever             Dsvogel                  9 Toendrarietgans
                                                                      9 Boomkruiper            Kauw                     9 Torenvalk
                                                                      4 Boomleeuwerik          Kievit                   9 Tuinfluiter
                                                                      4 Boompieper             Kleine bonte specht      9 Tureluur
                                                                      4 Bosrietzanger          Kleine karekiet          9 Turkse tortel
                                                                      9 Bosruiter              Kleine plevier           9 Veldleeuwerik
                                                                      9 Bosuil                 Kneu                     9 Vink
                                                                      4 Braamsluiper           Knobbelzwaan             9 Vuurgoudhaan
                                                                      9 Brandgans              Koekoek                  9 Waterhoen
                                                                      9 Casarca                Koolmees                 9 Waterral
                                                                      9 Dodaars                Koperwiek                9 Watersnip
                                                                      9 Ekster                 Krakeend                 9 Wielewaal
                                                                      9 Fazant                 Kruisbek                 9 Wilde eend
                                                                      9 FitiS                  Kuifeend                 9 Winterkoning
                                                                      4 Fluiter                Kuifmees                 9 Wintertaling
                                                                      9 Fuut                   Kwartel                  9 Witgat
                                                                      9 Gaai                   Matkop                   9 Witte kwikstaart
                                                                      9 Gee Igors              Meerkoet                 9 Wulp
                                                                      9 Gekraagde roodstaart   Merel                    9 Zanglijster
                                                                      9 Gele kwikstaart        Middelste bonte specht 4 Zomertaling
                                                                      4 Geoorde fuut           Nachtzwaluw              9 Zomertortel
                                                                      4 Goudhaan               Oeverzwaluw              9 Zwarte kraai
                                                                      9 Goudvink               Ooievaar                 9 Zwarte mees
                                                                      4 Grasmus                Patrijs                  9 Zwarte roodstaart
                                                                      9 Graspieper             Pimpelmees               9 Zwarte specht
                                                                      4 Grauwe gans            Putter                   9 Zwartkop
                                                                      9 Grauwe vliegenvanger   Raaf                  I     | Bestemmingsplangebied
                                                                      9 Groene specht          Rietgors                ___ Natuumetwerk Brabant
                                                                      9 Groenling              Rietzanger                    Natura2000
                                                                      9 Grote bonte specht     Ringmus
                                                                      9 Grote Canadese gans    Rood borst            OpenBasisKaart
                                                                      9 Grote karekiet         Roodborsttapuit
                                                                                               Scholekster




Figuur 9. Verspreiding over het bestemmingsplangebied van waarnemingen van overige vogelsoorten.

                                                                                                                                              16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>P199237.010.R1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>