<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>> Retouradres Postbus 20901 2500 EX D en Haag
De Voorzitter van de Tweede Kamer                                                  Ministerie van
                                                                                   Inf rastructuur en
der Staten-Generaal                                                                Waterstaat
Postbus 20018                                                                      Rijnstraat 8
2500 EA DEN HAAG                                                                   2 5 15 XP D en Haag
                                                                                   P ostbus 20901
                                                                                   2 5 00 E X Den Haag
                                                                                   T 0 7 0-456 0000
                                                                                   F 0 7 0-456 1111
                                                                                   Kenmerk
                                                                                   I E NW/BSK-2024/322815
                                                                                   Bijlage(n)
                                                                                   7
  Datum          12 november 2024
  Betreft        MIRT-brief najaar 2024
Geachte voorzitter,
Goede mobiliteit en bereikbaarheid zijn van cruciaal belang voor onze
samenleving. Voor onze welvaart, onze economie en ons welzijn. Met een
groeiende bevolking en groeiende economie groeit ook de behoefte aan mobiliteit.
Ook de eisen die daaraan worden gesteld nemen toe, bijvoorbeeld als gevolg van
het veranderende klimaat of op het terrein van cyberveiligheid. De veiligheid,
betaalbaarheid en de toegankelijkheid van de infrastructuur en het gebruik ervan
moeten op orde zijn en blijven. Dit kabinet doet ve el op het gebied van
bereikbaarheid, zowel op instandhouding als op aanleg. Ook heeft het kabinet
€ 2,5 mld. beschikbaar gesteld voor investeringen in het infrastructuurnetwerk en
ontsluiting van woningbouw. Dit in aanvulling op de middelen die het vorige
kabinet beschikbaar heeft gesteld. Door een combinatie van verschillende
ontwikkelingen (onder andere beschikbaarheid van vakmensen en vergunningen
voor stikstofruimte) staat de uitvoering van plannen van het Mobiliteitsfonds (MF)
wel in toenemende mate onder druk en daarmee ook de bereikbaarheid en
mobiliteit van Nederland.
Daarnaast is de aankomende decennia sprake van groeiende opgaven op het
gebied van instandhouding, waardoor een groter deel van de beschikbare
middelen en vakmensen hiervoor nodig is en dus niet kan worden ingezet om de
netwerken verder te ontwikkelen. Ook kunnen prijsontwikkelingen van de Grond -,
Weg- en Waterbouwsector in de praktijk tot toekomstige budgettaire knelpunten
op het MF leiden, zoals in de eerder verzonden Kamerbrief over de
prijsbijstellingssystematiek is aangegeven.1 Alles bij elkaar is het in toenemende
mate merkbaar dat niet alles tegelijk mogelijk is. De ruimte om nieuwe projecten
te starten is schaars. Dit geldt voor de vergunningsruimte, financiële middelen en
de beschikbaarheid van vakmensen bij uitvoeringsorganisaties en de markt.
Het vorige kabinet werd geconfronteerd met de gevolgen van bovenstaande
ontwikkelingen. Dit heeft in 2023 geleid tot de herprioritering van het MF waarbij
belangrijke projecten zijn gepauzeerd.2 Een groot deel van het budget bij de
projecten die gepauzeerd zijn, is ingezet voor het dekken van tekorten op in
uitvoering zijnde projecten en instandhouding. Dit alles om – met datgene wat wel
1 Kam erstuk 36410-XII, nr. 50
2 Kam erstuk 29 385, nr. 119
                                                                                   P agina 1 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>kan – Nederland veilig, bereikbaar en leefbaar te houden. Deze projecten zijn     Ministerie van
behouden in het MIRT-overzicht, omdat de onderliggende opgaven niet zijn          Inf rastructuur en
                                                                                  Waterstaat
verdwenen. Deze projecten blijven belangrijk.
Zoals in het Regeerprogramma is vermeld (en met de Kamer tijdens de               Kenmerk
begrotingsbehandeling is besproken), is het de ambitie om binnen deze context op  I E NW/BSK-2024/322815
infrastructuurterrein toch het maximale te doen binnen de kaders van het
Regeerprogramma en het Hoofdlijnenakkoord. Daarbij gaat het zowel om de
instandhouding, het naar behoren uitvoeren van gestarte investerin gen in de
afgelopen jaren én de ontwikkeling van de netwerken. De Kamer is eerder
geïnformeerd over de adviezen en aanbevelingen uit twee rapporten
(validatierapport Rebel Group en rapport Kohsiek), die het belang onderstrepen
van de huidige focus op instandhouding gelet op de forse opgave en daarmee het
vergroten van de maakbaarheid.3 Daarom gaat het jaarlijkse onderhoudsbudget
voor Rijkswaterstaat (RWS) omhoog van € 2 mld. naar € 3 mld. in de periode tot
2030. Ook is extra budget vrijgemaakt voor instandhouding van het spoor
waardoor het jaarlijks onderhoudsbudget voor spoor stijgt naar ongeveer € 2,3
mld. per jaar. Voor zowel de RWS-netwerken als het spoor is het
basiskwaliteitsniveau (BKN) vastgesteld. Dat geeft aan waar een weg, vaarweg,
waterwerk of een spoorweg in de basis aan moet voldoen om gebruikers goed te
kunnen blijven bedienen. Het vormt de basis van de instandhoudingsopgave. Door
daarop te richten en binnen de gehele keten van beleid, uitvoering en
marktpartijen goed samen te werken, kan toch zo veel mogelijk gedaan worden
met de beschikbare mensen en middelen.
Voor wat betreft de MIRT-projecten is aan het lid Van Dijk toegezegd om
voorafgaand aan het notaoverleg MIRT een prioritering aan te brengen in de
MIRT-projecten en daarbinnen inzichtelijk te maken op basis van welke
afwegingen volgend uit het analysekader deze prioritering is aangebracht. Daarbij
wordt ook de motie van de leden Stoffer en Grinwis betrokken. 4 Benadrukt wordt
dat er ten aanzien van de MIRT-projecten nog geen keuzes zijn gemaakt. Hiervoor
is meer tijd nodig. De integrale afweging kan pas plaatsvinden bij de
voorjaarsbesluitvorming. Er is baat bij een ordentelijk proces. Dat is ook
besproken met de regio’s. Uiteraard is bij de regio’s sprake van teleurstelling,
maar er is ook begrip. De regio heeft met vergelijkbare problematiek te maken. In
de Bestuurlijke Overleggen (BO’s) MIRT is daarom slechts een beperkt aantal
nieuwe besluiten genomen ten aanzien van infrastructuurprojecten.
Het budgettaire kader is - naast de vergunbaarheid en maakbaarheid - voor deze
kabinetsperiode echter het uitgangspunt waarbinnen, wederom, scherpe keuzes
moeten worden gemaakt. Grote projecten die in het Regeerprogramma expliciet
zijn genoemd, kunnen alleen een stap verder worden gebracht door he t bestaande
MIRT-programma erbij te betrekken en integraal af te wegen. Deze scherpe
keuzes moeten daarnaast ook hand in hand gaan met het verbeteren van de
beheersing. Voorkomen moet worden dat het starten van nieuwe of gepauzeerde
projecten met onvoldoende beheersing leidt tot kostenoverschrijdingen en
daarmee een nieuwe ronde herprioritering noodzakelijk maakt. Alleen zo kan de
jaarlijkse investeringsruimte weer ingezet worden om nieuwe opgaven aan te
pakken.
Op dit moment komt jaarlijks na aftrek van verplichtingen circa € 1,5 mld. aan
investeringsruimte beschikbaar door extrapolatie van de meerjarenraming van het
3 Kam erstuk 29 385, nr. 139
4 Kam erstuk 36 600-XII, nr. 49
                                                                                  P agina 2 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>MF. In de Ontwerpbegroting 2025 is deze ruimte voor 2038 toegevoegd. In de          Ministerie van
Ontwerpbegroting 2025 is een deel hiervan (€ 400 mln.) ingezet ter dekking van      Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
het BKN spoor. Er resteert hiervan dus nog circa € 1,1 mld. In de
ontwerpbegroting 2026 wordt hier weer een nieuwe tranche aan toegevoegd
waardoor deze ruimte verder aan zal groeien.                                        Kenmerk
                                                                                    I E NW/BSK-2024/322815
Een substantieel deel van deze middelen zal ingezet moeten worden ter dekking
van tegenvallers, reeds voorziene kostenstijgingen bij de projecten die al in
realisatie zijn en onvoorziene tegenvallers, zoals bij de A27 Houten – Hooipolder
en de ViA15. Het gaat hier om grote bedragen. De inzet is vanzelfsprekend om
deze kostenstijgingen door scopeaanpassing en een andere fasering en
contractering zoveel mogelijk te beperken. De mogelijkheid hiertoe bij projecten
die reeds een vastgesteld projectbesluit hebben is evenwel beperkt. Bij projecten
die ook al zijn gecontracteerd is er nog minder ruimte om dit te doen. Tegenover
de (al dan nog resterende) investeringsmiddelen, staan dan onder meer de
ambities en opgaven opgenomen zoals in het Regeerprogramma.
Aan de toezegging aan het lid Van Dijk om een prioritering aan te brengen in de
MIRT-projecten en daarbinnen inzichtelijk te maken op basis van welke
afwegingen volgend uit het analysekader deze prioritering is aangebracht, zal
stapsgewijs worden voldaan. De eerste stap is om criteria vast te stellen aan de
hand waarvan de weging plaats zal vinden. In willekeurige volgorde betreft het de
volgende criteria:
       de benodigde personele en financiële middelen,
       de bijdrage aan de woningbouwopgave,
       de fase waarin het MIRT-project zich bevindt (realisatie, planning- en
        studies, verkenning of onderzoek),
       de mate waarin het MIRT-project bijdraagt aan maatschappelijke opgaven
        op terrein van bereikbaarheid, (verkeers)veiligheid, leefbaarheid en
        duurzaamheid,
       de mate waarin het project bijdraagt aan het functioneren van
        internationale, nationale of regionale netwerken,
       de mate waarin sprake is van cofinanciering door andere overheden of
        partijen,
       de regionale verdeling,
       het zicht op de vergunbaarheid (stikstofruimte).
Het doel is om richting het voorjaar te komen tot een integrale afweging tijdens
de voorjaarsbesluitvorming. De onderdelen van de motie van de leden Stoffer en
Grinwis over de strategische keuzes met betrekking tot de budgetspanning en de
mogelijke risico’s van budgettekorten worden hierin meegenomen.
Het gaat hierbij nadrukkelijk om een politieke en bestuurlijke weging. De inzet van
IenW is daarom om in de eerste plaats recht te doen aan de prioriteiten zoals deze
in het Regeerprogramma zijn opgenomen. Naast het mogelijk maken van de
groeiende opgave van instandhouding, betekent dat het zetten van bijvoorbeeld
vervolgstappen met de Lelylijn, Nedersaksenlijn en OV-verbinding Amsterdam –
Haarlemmermeer, en is het de wens van IenW om ieder jaar één van de
gepauzeerde projecten op te starten (onder voorbehoud van de benodigde
vergunningsruimte, financiële middelen en personeel waarna al dan niet wordt
begonnen met de opstart, zoals vermeld in het Regeerprogramma). Daarnaast is
het de intentie om met de aannemerscombinatie tot overeenstemming te komen
over de realisatie de ViA15 en de “kansrijke” stikstofprojecten verder te brengen.
Tot slot is de inzet om een aantal kleine maatregelen te treffen om de
                                                                                    P agina 3 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>bereikbaarheid zo goed mogelijk op orde te houden. Gegeven het hierboven             Ministerie van
geschetste financieel kader en de beperkte maakbaarheid, is dit zeer ambitieus te    Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
noemen en kan dit alleen met een combinatie van enerzijds een verscherpte
beheersing op de inzet van de beschikbare middelen, capaciteit en stikstofruimte
en anderzijds prioritering binnen het bestaande MIRT-programma waarbij               Kenmerk
rekening wordt gehouden met de opgave voor instandhouding. Zoals hierboven           I E NW/BSK-2024/322815
aangegeven wordt de Kamer bij de voorjaarsnota 2025 nader geïnformeerd over
de integrale afweging binnen het MF.
Het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde projecten (in
totaal zo’n € 700 mln.), moet in dit licht worden bezien. De Kamer heeft op 20
juni 2024 het beoordelingskader voor de inzet van restbudgetten ten behoeve van
mitigerende maatregelen ontvangen, waarin ook het besluitvormingsproces
daaromtrent is uiteengezet.5 In lijn met dit proces heeft de regio – na
samenspraak met ambtelijk IenW – in september voorstellen voor de
maatregelpakketten ingediend. IenW heeft hierover vervolgens besloten. Daarbij
zijn niet alle voorstellen gehonoreerd.
De gereserveerde budgetten zullen als volgt worden ingezet:
     1. € 47 mln. wordt ingezet voor een tweetal kleine, maar belangrijke
         maatregelen: de A4/N211 Harnaschknoop en verbindingsboog A1/A30.
         Hierbij worden delen van de projecten A4 Haaglanden – N14 en A1/A30
         gerealiseerd. Vanwege schaarse RWS-capaciteit, is een voorwaarde van
         IenW dat de provincie Zuid-Holland de realisatie (incl. planuitwerking) van
         de A4/N211 op zich neemt.
     2. € 159 mln. wordt beschikbaar gesteld aan de regio’s voor de voorstellen
         van de regio tot mitigerende maatregelenpakketten. Mitigerend in de zin
         dat ze een (beperkte) oplossing bieden voor de oorspronkelijke
         problematiek die een gepauzeerd project beoogde op te lossen. Deze
         voorstellen zijn positief beoordeeld door IenW langs de lat van het
         gezamenlijk afgestemde beoordelingskader tussen Rijk en regio. Het
         betreft maatregelen(pakketten) voor een werkgevers - en logistieke
         aanpak, voor OV en fiets, voor een aanpak van sluipverkeer op het
         onderliggend wegennet of een korte termijn aanpak met ondersteunende
         fysieke maatregelen. Het gaat om de volgende projecten: A58 Stedelijke
         Regio Breda Tilburg (€ 23 mln.), A2 Deil – Vught (€ 54 mln.), A15
         Papendrecht-Gorinchem (€ 16 mln.), A4 Haaglanden – N14 (€ 16 mln.) en
         A1/A28 knooppunt Hoevelaken (€ 50 mln.). Ook voor deze maatregelen
         geldt dat de regio deze moet kunnen uitvoeren.
     3. De verdeling van de resterende circa € 490 mln. loopt mee in de
         voorjaarsbesluitvorming 2025. Intentie is om dit bedrag deels te
         reserveren voor de herstart van projecten en deels voor kleine
         maatregelen, gericht op het verbeteren van het autonetwerk (op OWN of
         HWN) of de doorstroming van automobiliteit op het nationale netwerk. Een
         eventuele reservering voor kleinere maatregelen kent daarbij een
         maximum van € 290 mln. Onder voorbehoud van de integrale weging blijft
         er zo minimaal € 200 mln. beschikbaar voor de herstart van projecten.
         Maakbaarheid en stikstofruimte zijn daarbij randvoorwaarden. De regio’s
         is gevraagd met voorstellen te komen die op korte termijn te realiseren
         zijn. Definitieve besluitvorming over deze maatregelen loopt mee met de
         integrale besluitvorming rond het MF in het kader van de
         voorjaarsbesluitvorming 2025. De exacte voorwaarden aan de hand
         waarvan deze maatregelen worden getoetst, zullen nog dit najaar, na
5 Kam erstuk 36 410-A, nr. 61
                                                                                     P agina 4 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>         overleg met de regio’s door IenW worden vastgesteld. Anders dan de           Ministerie van
         besluiten 1 en 2 hoeft er geen directe koppeling te zijn met de opgaven      Inf rastructuur en
                                                                                      Waterstaat
         waarvoor de gepauzeerde projecten e en oplossing bieden. Voorwaardelijk
         is wel dat de maatregelen maakbaar moeten zijn (onder andere stikstof)
         en er geen personele inzet van RWS voor de realisatie van de maatregelen     Kenmerk
         nodig is. Dit betekent dat de resterende projectbudgetten op nul worden      I E NW/BSK-2024/322815
         gezet en niet meer beschikbaar zijn binnen het project. Wel blijven de
         projecten in het MIRT-overzicht opgenomen.
Verder verzoekt de motie van de leden Stoffer en Grinwis om inzicht te geven in
de precieze budgetbehoefte voor instandhouding en nieuwe
infrastructuurprojecten tot 2038 in verhouding tot de hiervoor beschikbare
middelen. Om aan dit deel van de motie invulling te geven, wordt verwezen naar
het overzicht met mogelijke financiële tegenvallers en nieuwe beleidswensen van
meer dan € 500 mln. dat eerde r aan informateur Plasterk is verstrekt. Dit
overzicht biedt een grof overzicht van de mogelijke financiële vraagstukken over
de gehele looptijd van het MF. Het overzicht laat ook zien dat er scherpe
inhoudelijke keuzes nodig zijn om het lopende programma in te blijven passen
binnen het MF. Het spreekt voor zich dat dit binnen de begrotingsregels moet
gebeuren. Bij het overzicht moeten de volgende punten in acht genomen worden:
        De motie vraagt om de precieze budgetbehoefte voor nieuwe
         infrastructuurprojecten. Een gedetailleerd actueel inzicht, post per post,
         kan niet openbaar gemaakt worden omdat het hier om marktgevoelige
         informatie gaat. Desgewenst kan de Kamer hier vertrouwelijk over worden
         geïnformeerd.
        Voor wat betreft de instandhouding RWS wordt verwezen naar de brief
         aan de Kamer inzake de validatie van de budgetbehoefte van de RWS-
         netwerken.
        De tegenvaller op het BKN spoor is verminderd door alsnog een stevig
         pakket aan versobering en efficiencymaatregelen te treffen. Hierdoor was
         circa € 900 mln. extra benodigd vanuit het MF ter dekking hiervan.
        De budgetten van projecten- en programma’s zijn in beginsel taakstellend.
         Dit betekent dat tegenvallers ingepast dienen te worden middels scope-
         aanpassingen of fasering. De regels budgetdiscipline stellen dat
         departementen tegenvallers zelf inpassen door middel van keuzes elders
         binnen de eigen begroting. Dat geldt ook voor het MF.
        Er zijn ook kostenstijgingen en tegenvallers die kleiner zijn dan € 500 mln.
         Denk hierbij bijvoorbeeld aan het project Kornwerderzand.
        Bij de A27 Houten – Hooipolder worden de ontwerpen en planningen
         momenteel nader uitgewerkt door de opdrachtnemers. Hierbij is het beeld
         dat de kosten aanzienlijk hoger uitvallen dan eerder was voorzien. Deze
         inzichten zullen worden betrokken bij een besluit over deze tegenvaller bij
         de integrale besluitvorming voorjaarsnota 2025, waarna de Kamer
         hierover zal worden geïnformeerd.
        Er zijn nieuwe kostenramingen voor de Lelylijn en Nedersaksenlijn met de
         Kamer gedeeld.6
        Ook heeft de Kamer inzicht gekregen in de mogelijke meerkosten van de
         intelligente wegkantstations.
6 Kam erstuk 36 600-A, nr. 6
                                                                                      P agina 5 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Naast het voorgaande is er in de BO’s MIRT 2024 gesproken over verschillende    Ministerie van
MIRT-projecten en -programma’s. Met het vervolg van deze brief wordt de Kamer,  Inf rastructuur en
                                                                                Waterstaat
mede namens de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
geïnformeerd over de uitkomsten van de BO’s MIRT 2024 en over de laatste
ontwikkelingen binnen de verschillende MIRT-projecten en -programma’s. Een      Kenmerk
volledig overzicht van alle gemaakte bestuurlijke afspraken is te vinden in de  I E NW/BSK-2024/322815
bijlage bij deze brief.
Het vervolg van deze brief is als volgt opgebouwd:
1. Terugmelding afspraken BO’s MIRT en voortgang MIRT-projecten en -
     programma’s
     1.1. Regio Zuidwest
     1.2. Regio Zuid
     1.3. Regio Noord
     1.4. Regio Noordwest
     1.5. Regio Oost
     1.6. Goederenvervoercorridors
     1.7. Algemeen
2. Moties en toezeggingen in het kader van het MIRT
3. Slot
1. Terugmelding afspraken BO’s MIRT en voortgang MIRT-projecten en -
     programma’s
In het MIRT is afgelopen periode weer hard gewerkt aan het volbrengen van tal
van MIRT-projecten. Zo kan na de uitspraak van de Raad van State een vervolg
worden gegeven aan de ViA15, om de doorstroming rond Arnhem en Nijmegen te
verbeteren. Dat is in Groningen al gebeurd; eerder dan gepland ging daar de
Zuidelijke Ringweg open, belangrijk voor de bereikbaarheid en veiligheid van
weggebruikers. Ook op het spoor gebeurt veel; begin 2025 starten de
werkzaamheden voor verbetering van de Maaslijn, een belangrijk regionaal
spoortraject dat er voor zorgt dat dieseltreinen vervangen kunnen worden voor
elektrische treinen. Tevens zijn afspraken gemaakt over de cofinanciering van
twaalf doorfietsroutes door het hele land, zodat mensen makkelijker en veiliger
met de fiets naar het werk kunnen.
Op en aan het water houdt ons werk ook niet op. Met de feestelijke opening van
de Nieuwe Sluis in Terneuzen krijgt Zeeuws -Vlaanderen een economische boost en
kunnen schepen sneller doorvaren. Ook is de aanleg begonnen van de projecten
Meanderende Maas en Lauwersmeer-Vierhuizergat, om de waterveiligheid in
Brabant, Gelderland en Groningen te vergroten.
Ten slotte zet IenW ook in op infrastructuur ten behoeve van nieuwe woningen.
Dit kabinet voegt € 2,5 mld. toe aan het MF om deze (nieuwe) woningen te
ontsluiten. De ministeries van VRO en IenW stemmen de gebieds gerichte
investeringen voor nieuwe woningbouw (onderdeel van de € 5 mld.) en de
investeringen in bijbehorende infrastructuur (€ 2,5 mld.) op elkaar af. De
verwachting is om komend voorjaar bij de Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving
(BOL’s) 2025 de eerste afspraken hierover te kunnen maken.
1.1. Regio Zuidwest
In het BO MIRT Zuidwest is een open gesprek gevoerd over het
Regeerprogramma, opgaven in de regio én over de samenwerking Rijk-regio de
komende jaren. Aandacht is gevraagd voor gezamenlijke realisatiekracht en
randvoorwaarden. Vanuit Rijkszijde is uitgesproken om na de studie van het
                                                                                P agina 6 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Toekomstbeeld Midden-Zeelandroute met gelijkwaardige inspanning de ruimtelijke    Ministerie van
en infrastructurele keuzes te maken die zullen landen in een gezamenlijke         Inf rastructuur en
                                                                                  Waterstaat
propositie ter besluitvorming aan het kabinet, Gedeputeerde Staten en
betreffende colleges van burgemeester en wethouders . Met Zeeland is een
afspraak gemaakt voor financiering van Zeeland Bereikbaar voor de periode 2025 -  Kenmerk
2028. Hiermee kan het samenwerkingsverband voor een gezamenlijke                  I E NW/BSK-2024/322815
hinderaanpak opgestart worden.
Met Zuid-Holland zijn afspraken gemaakt over het inzetten van een deel van de
restbudgetten van de gepauzeerde projecten A4 Haaglanden – N14 en A15
Papendrecht – Gorinchem. Voor beide projecten zijn maatregelen afge sproken die
een bijdrage leveren aan het tegengaan van de negatieve gevolgen van pauzeren
met een omvang van € 16 mln. voor de A4 Haaglanden – N14 en € 16 mln. voor
de A15 Papendrecht – Gorinchem. Voor de capaciteitsuitbreiding van de
aansluiting van de N211 op de A4 (Harnaschknoop) is het besluit tot realisatie
genomen. IenW draagt de kosten en de provincie Zuid-Holland zal het werk
uitvoeren. Op het BO MIRT Zuidwest is een terugmelding gedaan uit het BO
goederenemplacement IJsselmonde dat op 5 november plaatsvond en waarin Rijk,
gemeente Rotterdam en Havenbedrijf Rotterdam deelnamen. Voor de verdere
uitwerking van het project station Stadionpark wordt, met het oog op o.a. ruimte
voor extra woningbouw, verplaatsing van goederenemplacement IJsselmonde als
uitgangspunt gehanteerd. De betrokken partijen (Rijk, gemeente Rotterdam en
Havenbedrijf Rotterdam) werken, onder voorbehoud van diens politieke
besluitvorming (waaronder financiering), het daarvoor benodigde
investeringsbesluit richting BOL en/of BO MIRT ve rder uit en spreken elkaar
hierover in februari 2025.Dit onder voorbehoud van (politieke) besluitvorming van
genoemde betrokken partijen.
  1.1.1. Openstelling Blankenburgverbinding
Op 7 december 2024 wordt de Blankenburgverbinding opengesteld voor het
verkeer. Deze nieuwe snelweg, de A24, verbindt de A20 bij Vlaardingen
(noordoever) en de A15 bij Rozenburg (zuidoever) en draagt bij aan een robuust
netwerk. Hiermee neemt de drukte op de A15 en de Beneluxcorridor af en
verbetert de bereikbaarheid tussen de Rotterdamse haven en de Randstad.
Met de openstelling is het project nog niet volledig afgerond. Er vinden nog
afrondende werkzaamheden plaats, zoals het asfalteren van de A15 en het verder
aanleggen van diverse groenvoorzieningen. Dit in samenwerking met de
omgevingspartijen. Deze afrondende werkzaamheden lopen naar verwachting nog
door tot eind 2025.
  1.1.2. Bestuursovereenkomst Randstadrail Metronet
Tijdens het BO MIRT 2024 hebben de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
(MRDH) en IenW de bestuursovereenkomst (BOK) Randstadrail Metronet
ondertekend. In de BOK zijn afspraken gemaakt over investeringen in uitbreiding
van het Metronet Rotterdam en de Randstadrail door de MRDH. In totaal gaat het
om een investering van € 550 mln., waarvan de MRDH en IenW ieder de helft voor
hun rekening nemen. De uitbreiding behelst:
    1. Het gekoppeld rijden op RandstadRail Lijn 4 (Den Haag – Zoetermeer
         Station Lansingerland);
    2. Het gekoppeld rijden op RandstadRail Lijn 2 (Den Haag – Leidschendam)
         of Lijn 3 (Den Haag – Zoetermeer Centrum) in het stedelijk gebied van
         Den Haag;
                                                                                  P agina 7 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    3. Verhoging van het aantal metro’s op de E-lijn (Den Haag Centraal –           Ministerie van
         Pijnacker – Rotterdam Centraal – Slinge) per 2030 en op de C-lijn (Capelle Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
         aan den IJssel – Blaak – Schiedam – Spijkenisse) per 2032-2035;
    4. Het vergroten van de capaciteit en doorstroming van metrostation Beurs
         rond 2035;                                                                 Kenmerk
    5. Het vernieuwen van de spoorbeveiliging van het gezamenlijk spoor van         I E NW/BSK-2024/322815
         RandstadRail en Metronet om hier vaker te kunnen rijden.
  1.1.3. Opening Nieuwe Sluis Terneuzen
Op 11 oktober 2024 is door de koning van Nederland en de koning van België de
Nieuwe Sluis in Terneuzen officieel geopend. De gezamenlijke opening
onderstreept de prettige onderlinge samenwerking waarin dit project met succes
tot stand is gekomen en het grensoverstijgende belang van de Nieuwe Sluis in
Terneuzen. De Nieuwe Sluis zorgt voor een betere toegang en snellere
doorstroming voor scheepvaart vanaf de Westerschelde naar het Kanaal van Gent
naar Terneuzen en verder. De komst van de Nieuwe Sluis zorgt voor nieuwe
economische activiteiten in zowel de Zeeuws-Vlaamse als de Vlaamse regio en een
betere benutting van het economisch potentieel van de Kanaalzone in beide
regio's. De capaciteit van de sluizen neemt toe, waardoor de wachttijd voor
binnenvaartschepen afneemt.
1.2. Regio Zuid
In het BO MIRT Zuid is gesproken over de brede waaier aan opgaven in Brabant
en Limburg. Hoewel het pauzeren van enkele wegenprojecten met name in
Brabant behoorlijke impact heeft, werken regio en Rijk samen aan het zo goed
mogelijk bereikbaar houden van de regio. Daarbij is ook de aandacht voor de
grensoverschrijdende projecten. Door de ligging van Brabant en Limburg lopen er
meerdere goederencorridors door deze provincies. Beide provincies hebben daar
sociaal economisch voordeel van, maar ondervinden lokaal ook de lasten. Ook
voor personenvervoer zien Rijk en regio mogelijkheden om Nederland beter met
de buurlanden te verbinden. Om dit in samenhang te doen, is het afgelopen jaar
een Multimodale Agenda voor Zuid-Nederland opgesteld. Hierin zijn zes
hoofdopgaven gedefinieerd, die het komende jaar verder worden uitgewerkt.
  1.2.1. Brainport
Met de extra impuls uit het Beethovenconvenant onderstreept het kabinet het
belang van de Brainportregio voor heel Nederland.7 De afspraken uit het
Beethovenconvenant zijn tijdens het BO MIRT verder uitgewerkt en vastgelegd.
Over de mobiliteitsprojecten die daar onderdeel van uitmaken, zijn afspraken
gemaakt om zo snel mogelijk tot uitvoering te komen. Naar verwachting kan in
2025 een voorkeursbeslissing voor de multimo dale OV-Knoop Eindhoven worden
genomen. Daarmee verbetert de lokale en regionale bereikbaarheid door een
nieuw busstation en wordt tegelijk de spoorknoop Eindhoven toekomstvast
aangepakt. Ook is afgesproken om richting het volgende BO MIRT te kijken of en
hoe de extra perrons ten aanzien van de spoorknoop Eindhoven op een slimme
wijze kunnen worden gerealiseerd, zodat werk met werk kan worden gemaakt in
de spoorknoop. In de eerste helft van 2025 kunnen de bussen over de
vluchtstrook van de A67 rijden. De andere Bus op Vluchtstrook-trajecten – eerst
de A2, dan de A50 – worden met prioriteit daarna gerealiseerd. Tot slot zijn voor
de MIRT-verkenning naar het verbeteren van de A2/N2 en de Brainportlijn
afspraken gemaakt om in het voorjaar van 2025 formeel te kunnen starten.
7 Kam erstuk 33 009, nr. 141
                                                                                    P agina 8 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>  1.2.2. Wilhelminakanaal Sluis II                                                 Ministerie van
IenW heeft de projectbeslissing genomen waarmee de realisatie van het project      Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
Wilhelminakanaal Sluis II kan worden opgestart en Tilburg uiteindelijk bereikbaar
kan worden gemaakt voor klasse IV schepen. Nadere afs praken over onder andere
de cofinanciering van het project door Noord-Brabant en Tilburg zullen uiterlijk   Kenmerk
begin 2025 in een bestuursovereenkomst definitief worden bevestigd.                I E NW/BSK-2024/322815
  1.2.3. AROV/Spoorbrug Maastricht
Rijk en de provincie Limburg hebben in lijn met en binnen de gestelde kaders van
de Kamerbrief van 20 juni 2024 (en binnen het beschikbare budget van € 36,7
mln. (prijspeil 2024)) afspraken gemaakt over de herbestemming van de
Rijksbijdrage voor de tram Hasselt – Maastricht, in het kader van het
Actieprogramma Regionaal Openbaar Vervoer (AROV) voor het verbeteren van de
regionale en internationale bereikbaarheid.8 De provincie Limburg zal er met deze
middelen voor zorgdragen dat de overwegaanpassingen tussen Maastricht en
Eijsden voor de tweede Drielandentrein naar Luik worden uitgevoerd en de
spoorbrug in Maastricht inclusief de pijlers wordt gesloopt, wat leidt tot het
oplossen van een maritiem knelpunt en daling van de waterstand in de Maas van
circa 5 cm. Daarnaast worden de gronden en assets van ProRail westelijk van de
spoorbrug door de provincie Limburg verworven. Tevens zal de provincie Limburg
een afspraak maken met de gemeente Maastricht over de AROV-bijdrage aan de
nieuwe langzaam-verkeersbrug onder de voorwaarde dat gemeente Maastricht
uiterlijk in 2026 de benodigde vergunning voor sloop van de spoorbrug zal
afgeven. De AROV-overeenkomst zal met een bestuursovereenkomst wo rden
beëindigd en zullen door de provincie Limburg nieuwe projectovereenkomsten
worden opgesteld. In lijn met de motie van het lid De Hoop c.s. zijn verschillende
mogelijkheden voor de spoorbrug samen met de regio onderzocht in
Toekomstbeeld Spoorbrug Maastricht.9 Dit heeft aan de basis gelegen van deze
afspraak.
  1.2.4. Meanderende Maas
Op 9 juli 2024 is de Bestuursovereenkomst Realisatie Meanderende Maas door alle
betrokken partijen ondertekend.10 Dit project is daarmee officieel overgegaan naar
de realisatiefase. Gewerkt wordt aan maatregelen op het gebied van
hoogwaterveiligheid (dijkversterking en rivierverruiming), de Kaderrichtlijn Water
(KRW), de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) en regionale
(gebieds)opgaven zoals natuur, recreatie en cultuurhistorie. Vanuit IenW is
hiervoor in totaal € 46,88 mln. beschikbaar vanuit het Deltafonds. Het project is
naar verwachting in 2030 gereed.
1.3. Regio Noord
In het BO MIRT Noord is uitgebreid gesproken over de Lelylijn en de
Nedersaksenlijn. Er is veel waardering geuit voor de uitgevoerde onderzoeken en
de opgestelde rapporten. Er is geconcludeerd dat beide lijnen en de daarmee
samenhangende gebiedsontwikkeling inhoudelijk de intentie onderstrepen om een
vervolgstap te willen zetten. In het Hoofdlijnenakkoord en Regeerprogramma is er
geen budget vrijgemaakt voor de Lelylijn en Nedersaksenlijn. Doordat er evenwel
geen zicht is op 75% van de financiering, kan voor zowel de Lelylijn als de
Nedersaksenlijn nog geen startbeslissing worden genomen voor een MIRT-
verkenning. Er is afgesproken dat Rijk en regio voor het eind van het jaar een
vervolggesprek hebben over deze lijnen.
8 Kam erstuk 36 410-A, nr. 61
9 Kam erstuk 29 9844, nr. 959
10 Staatscourant nr. 23 978, d.d. 24 juli 2024
                                                                                   P agina 9 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                   Ministerie van
Verder is kort stilgestaan bij het sluiscomplex Kornwerderzand en de               Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
bereikbaarheid van Ameland. Voor beide onderwerpen wordt een vervolgoverleg
georganiseerd. Tot slot is de Hoofdvaarweg Lemmer – Delfzijl aan bod gekomen.
Voor de Friese bruggen Kootstertille en Spannenburg zullen uiterlijk in december   Kenmerk
2024 bestuurlijke afspraken worden gemaakt. Voor de Groningse                      I E NW/BSK-2024/322815
Paddepoelsterbrug zijn afspraken gemaakt over de bouw van een nieuwe brug.
   1.3.1. Zuidelijke Ringweg Groningen
Op 1 september 2024 is de Zuidelijke Ringweg Groningen opengesteld voor
verkeer. Dit is eerder dan de geplande openstelling in 2025 die eerder is
gecommuniceerd.11 De nieuwe infrastructuur verbetert de bereikbaarheid van
belangrijke bestemmingen in de stad, de doorstroming van het verkeer en is met
aandacht voor detail ingepast in de stad-Groninger leefwereld. Rondom de
opening zijn diverse activiteiten georganiseerd om dit moment te markeren. Met
de openstelling is het project nog niet volledig klaar. Er vinden nog afrondende
werkzaamheden plaats, zoals het afbreken van oude infrastructuur en de aanleg
van het Zuiderplantsoen. Dit loopt naar verwachting nog door tot in het derde
kwartaal van 2025.
   1.3.2. N33 Midden en N33 Noord
Tijdens het BO MIRT 2024 hebben Rijk en regio besloten tot een programmatische
benadering voor de N33 Midden en Noord. Het doel hiervan is om samenhangende
keuzes te maken voor de tracédelen Midden (Zuidbroek – Appingedam) en Noord
(Appingedam – Eemshaven). Daarnaast zal samen me t onder meer het project
Eelwerderbrug (onderdeel van het Programma Vernieuwing Hoofdwegen), ingezet
worden op overkoepelende communicatie richting de omgeving.
Het MIRT-onderzoek N33 Noord wordt momenteel voortvarend uitgevoerd. Hierbij
wordt nadrukkelijk ingezet op brede participatie van medeoverheden, bewoners,
bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Tijdens het BO MIRT 2025 worden
de uitkomsten van het onderzoek geagendeerd. Het streven is dat partijen dan
besluiten over het vervolg kunnen nemen. Voor de N33 Midden hebben partijen
afgesproken om een kwartiermakersfase in te stellen voor de gefaseerde herstart.
Het uitgangspunt is dat dit zo snel mogelijk plaatsvindt, zodra er voldoende zicht
is op de benodigde stikstofruimte, financiën en personele capaciteit.
   1.3.3. Knelpunten hoofdwegennet en onderliggend wegennet
In het BO MIRT 2023 hebben het Rijk en de provincie Drenthe afspraken gemaakt
over de aanpak van een drietal knelpunten op het snijvlak van het hoofdwegennet
en het onderliggend wegennet. Vanwege een herijking van het
investeringsprogramma Verkeer en Vervoer van de provincie, zijn de twee
voorgenomen maatregelen voor de knelpunten A28/N855 en A37/N376 komen te
vervallen. Ter vervanging hebben partijen afgesproken de middelen nu in te
zetten voor kortetermijnmaatregelen bij de N33/N34 knooppunt Gieten en
realisatie van een rotonde op de kruising van A32 aansluiting 4. Deze maatregelen
worden uitgevoerd door de provincie en zijn uiterlijk 2026 gereed.
Over de aanpak van het knelpunt A7 afrit 34 Leek hebben Rijk en de provincie
Groningen definitieve afspraken gemaakt. De infrastructurele maatregelen zijn
gericht op voorkomen van terugslag op de A7 en het bevorderen van de veiligheid
en afwikkeling van het lokale verkeer. Maatregelen worden uitgevoerd onder regie
11 Kam erstuk 36 600-A, nr. 4
                                                                                   P agina 10 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>van de provincie Groningen. Het streven is om de maatregelen uiterlijk              Ministerie van
halverwege 2027 gereed te hebben.                                                   Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
   1.3.4. Lelylijn en Nedersaksenlijn
In het Regeerprogramma en het Hoofdlijnenakkoord staan de Lelylijn en               Kenmerk
Nedersaksenlijn opgenomen als belangrijke spoorlijnen. Het kabinet zou graag een    I E NW/BSK-2024/322815
stap willen zetten. De afgelopen twee jaar is door Rijk en regio constructief
samengewerkt aan de MIRT-onderzoeken Lelylijn en Nedersaksenlijn. Daarbij is de
afgelopen periode gewerkt om de deelrapportages , die eerder naar de Kamer zijn
gezonden, samen te voegen tot eindrapportages.12 Met deze brief worden deze
eindrapportages ook aangeboden (zie bijlagen). In het BO MIRT zijn beide
rapportages vastgesteld. De rapportages onderstrepen de intentie om voor beide
lijnen een vervolgstap te willen zetten.
Op dit moment is de tijd daar echter nog niet rijp voor. Met het kabinet is nog
geen standpunt ingenomen hoe het beste verder gegaan kan worden met deze
twee projecten. Enerzijds zijn er grote ambities en wordt gezien dat beide
spoorlijnen van meerwaarde kunnen zijn voor Noordelijk Nederland. Uit de
vastgestelde rapportages blijkt dat de Lelylijn en Nedersaksenlijn een belangrijke
rol kunnen spelen in de toekomst van Noordelijk Nederland. De twee spoorlijnen
bieden in potentie een grotere kans op werk voor de inwoners van Noordelijk
Nederland en belangrijke voorzieningen zoals ziekenhuizen, scholen en culturele
instellingen worden beter bereikbaar. Daarnaast zouden de spoorlijnen veel
nieuwe woningen kunnen ontsluiten. Anderzijds is er op dit moment geen zicht op
de financiële middelen die nodig zijn voor deze projecten en liggen er ook op het
gebied van maakbaarheid uitdagingen. Volgens de MIRT-spelregels ontbreekt het
benodigde zicht op 75% van de financiering van het meest waarschijnlijke
alternatief, waardoor er nu nog geen stap naar een MIRT-verkenning gezet kan
worden. Op dit moment heeft het kabinet ruim € 3,4 mld. voor de Lelylijn
gereserveerd en € 87 mln. voor de Nedersaksenlijn. Voor de Lelylijn is nog zo ’n €7
mld. nodig en voor de Nedersaksenlijn zo’n € 1,3 mld. om aan de eis van zicht op
75% financiering te voldoen.
In het BO MIRT 2024 tussen het ministerie en provinciale bestuurders, is
nadrukkelijk gevraagd om zo spoedig mogelijk duidelijkheid over h et vervolg te
verschaffen. Daarvoor is ook vanuit Rijkszijde veel begrip. Toch vraagt zo een
belangrijk besluit om zorgvuldigheid. Gegeven alle invalshoeken en de grote
hoeveelheid betrokken partijen (o.a. zes provincies, tientallen gemeenten, zes
waterschappen, veel maatschappelijke organisaties – scholen, ziekenhuizen,
milieuorganisaties – en het regionale bedrijfsleven) wordt het een grote uitdaging
om voor het eind van dit jaar tot een gedragen besluit te komen. Het ministerie
gaat zich hiervoor maximaal inspannen. Het kabinet blijft de komende periode met
de betrokken partijen in gesprek en ook binnen het kabinet worden de gesprekken
vervolgd. In het overleg met de regio is afgesproken om voor het einde van dit
jaar een vervolggesprek te plannen, waarin met de regio over een vervolgstap van
Lelylijn en Nedersaksenlijn gesproken wordt. Dit ook conform de aangehouden
moties van de leden De Hoop en Vedder over de Lelylijn 13 en van de leden Grinwis
c.s. over de Nedersaksenlijn 14, en de kamerbreed aangenomen motie van de leden
Pierik en Van Dijk over de Nedersaksenlijn.15 Uiterlijk bij voorjaarsnota (april
12 Kam erstuk 36  600-A, nr. 6
13 Kam erstuk 29  984, nr 1211
14 Kam erstuk 36  600-XII, nr. 52
15 Kam erstuk 36  600-XII, nr. 42
                                                                                    P agina 11 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2025) zal door het kabinet het definitieve besluit over de vervolgstappen voor de    Ministerie van
Lelylijn en de Nedersaksenlijn worden genomen.                                       Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
   1.3.5. Spoor Meppel
ProRail heeft in opdracht van het Rijk en met nauwe betrokkenheid van de regio       Kenmerk
een brede pre-verkenning uitgevoerd naar maatregelen rond Meppel. Hieruit is         I E NW/BSK-2024/322815
een voorstel naar voren gekomen voor het uitvoeren van maatregelen in drie
stappen; op korte, middellange en lange termijn. Rijk en regio constateren dat het
beschikbare budget ontoereikend is om het spoorknooppunt Zwolle -Meppel in
volledigheid te kunnen aanpakken, in lijn met het amendement van het lid Grinwis
c.s.16 Rijk en regio zijn daarom overeengekomen dat het beschikbare budget
wordt ingezet voor de aanpassing van emplacement Meppel (waarbij er een vierde
perronspoor wordt aangelegd) en verscheidene maatregelen op de korte termijn
die de robuustheid verhogen. Overwegen behoeven nader onderzoek, waarbij
resultaten van de studie naar de verbetering van bestaand spoor in het kader van
het Deltaplan Noordelijk Nederland worden meegenomen. Tot slot is gekeken naar
de inpassing van extra stations, waaronder station Sta phorst conform de motie
van het lid Pouw-Verweij.17 Voor een stop in Staphorst is extra rijtijd nodig. Deze
moet gevonden worden bovenop de geplande tijdwinst uit lopende projecten.
Hiermee is invulling gegeven aan de motie.
   1.3.6. Bereikbaarheid Ameland
Over de bereikbaarheid van Ameland is afgesproken dat er op korte termijn een
bestuurlijk overleg volgt met de Provincie Fryslân en de gemeente Ameland. De
Kamer wordt nog voor het notaoverleg MIRT van 25 november a.s. met een
separate brief geïnformeerd over de uitkomsten hiervan.
   1.3.7. Hoofdvaarweg Lemmer – Delfzijl (fase 2)
Voor diverse bruggen in Friesland en Groningen is vervanging voorzien in het
kader van het nu lopende MIRT-programma voor de Hoofdvaarweg Lemmer
Delfzijl. Het gaat om vijf Friese bruggen (Spannenburg, Uitwellingerga, Oude
Schouw, Kootstertille en Schuilenburg) en drie Groningse bruggen
(Paddepoelsterbrug, Gerrit Krolbrug en Busbaanbrug).
In 2020 is afgesproken dat het Rijk en de regio een haalbaarheidsstudie voor het
realiseren van aquaducten voor de bruggen Spannenburg en Kootstertille
opstellen. Het Rijk heeft een financieringsvoorstel van de provincie ontvangen . Dit
voorstel is aanzienlijk hoger dan het Rijk aan middelen beschikbaar heeft.
Provincie en Rijk hebben afgesproken om uiterlijk in december 2024 tot
bestuurlijke afspraken te komen over de bruggen Spannenburg en Kootstertille. In
2023 heeft de gemeente Súdwest-Fryslân aangegeven te overwegen een
financieringsvoorstel voor een aquaduct voor Uitwellingerga in te dienen. De
gemeente heeft aangegeven hiervan af te zien. Voor de bruggen Spannenburg en
Uitwellingerga gaat de voorkeur uit naar een draaibrug met een doorvaarthoogte
van 7,40 m. Voor brug Spannenburg geldt dit tenzij er uit het bestuurlijke overleg
over het financieringsvoorstel een andere uitkomst komt. Over brug Uitwellingerga
is de Kamer recent afzonderlijk geïnformeerd met de beantwoording van
schriftelijke vragen.18
In juni 2024 is de voorkeursbeslissing voor Oude Schouw genomen. Er is gekozen
voor een draaibrug met een doorvaarthoogte van 7,40 m. Voor de aanleg van de
16 Kam erstuk 36 410-A, nr. 43
17 Kam erstuk 36 200-XII, nr. 40
18 Aanhangsel van de Handelingen 2024 -2025, nr. 234
                                                                                     P agina 12 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Paddepoelsterbrug heeft het Rijk een extra bijdrage van € 9,34 mln. aan de          Ministerie van
gemeente Groningen toegezegd, zodat de bouw van een nieuwe brug door kan            Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
gaan. Dit is onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring van de begroting
van IenW door beide Kamers.
                                                                                    Kenmerk
  1.3.8. Kornwerderzand                                                             I E NW/BSK-2024/322815
Aan het lid Stoffer is toegezegd de Kamer zo mogelijk voorafgaand aan het
notaoverleg MIRT te informeren over de resultaten van het gesprek met de regio
inzake het sluizencomplex Kornwerderzand. Op 24 oktober 2024 heeft er overleg
plaatsgevonden met de gedeputeerden van Friesland, Overijssel en Flevoland. Dit
overleg heeft niet geresulteerd in een (financiële) oplossing voor het verschil
tussen de beschikbare middelen en de kosten. Hiermee is invulling gegeven aan
de motie.
Tijdens het BO MIRT 2024 heeft IenW aangegeven dat het budget ontoereikend is.
Op korte termijn wordt het overleg voortgezet om het eens worden over een
(financiële) oplossing voor het vraagstuk Kornwerderzand en te komen tot ee n
oplossing/voorkeursvariant. De regio is uitgenodigd om met een alternatief te
komen.
  1.3.9. PAGW-Project Lauwersmeer-Vierhuizergat
Binnen de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) is voor het project
Lauwersmeer-Vierhuizergat (onderdeel van de dijkversterking op dit traject) op 3
juni 2024 de Uitvoeringsovereenkomst getekend en is de realisatie gestart. Het
gaat om het aanleggen van een dijkdoorgang met getijdengebied van 70 h ectare
in de Marnewaard, de aanleg van kunstmatige riffen en getijdenpoelen langs de
dijk en het maken van een natuurlijke kwelder. Voor de realis atie is een PAGW-
bijdrage verstrekt van € 13,5 mln. De maatregelen kosten in totaal € 24,84 mln.
Voor de overige kosten zijn bijdragen uit de regio verkregen.
1.4. Regio Noordwest
Voor de Metropoolregio Utrecht (MRU) zijn in het BO MIRT Noordwest afspraken
gemaakt over de vervolgfasen van de lopende MIRT-verkenning OV en Wonen en
het MIRT-onderzoek A12-zone en Rijnenburg. In deze trajecten wordt integraal
onderzoek gedaan naar de benodigde ingrepen voor de grootschalige
woningbouwontwikkeling van Groot Merwede en Rijnenburg. Voor de
bereikbaarheidsopgaven zetten Rijk en regio zich in voor het nemen van een
(voorlopig) voorkeursbesluit voor de Merwedelijn (MIRT-verkenning) in combinatie
met vervolgstappen voor het HWN, OWN en fietsnetwerk (MIRT-onderzoek) in het
BO MIRT 2025. Rijk en regio hebben de urgentie van een snelle realisatie van het
gepauzeerde MIRT-project A1/A28 knooppunt Hoevelaken herbevestigd. Omdat er
op dit moment geen zicht is op de volledige herstart is afgesproken dat het Rijk in
samenspraak met de regio kijkt naar de mogelijkheden van fasering en opdeling in
kleinere projecten. Daarnaast heeft IenW besloten € 50 mln. beschikbaar te
stellen voor een maatregelenpakket uit de Mobiliteitsagenda Regio Amersfoort
2040, ter mitigatie van de effecten van het pauzeren van het project A1/A28
knooppunt Hoevelaken. De regio stelt eveneens € 50 mln. voor het
maatregelenpakket beschikbaar. Rijk en regio werken het maatregelenpakket in
2025 nader uit.
In de Metropoolregio Amsterdam (MRA) zijn verschillende (vervolg)afspraken
gemaakt over de voorbereiding van grootschalige woningbouwlocaties in
Flevoland. Onder meer is de ruimtelijk strategische verkenning voor grootschalige
woningbouw in Almere Pampus vastgesteld. Afgesproken is te beginnen met de
                                                                                    P agina 13 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>uitwerking van de eerste fase van 7.500 woningen in dit nieuwe stadsdeel, waarbij  Ministerie van
het doel is ruim voor 2030 te starten met de bo uw. Voor de (OV-)ontsluiting wordt Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
€ 54 mln. gereserveerd voor een HOV-verbinding tussen Almere Pampus en
Almere Centraal. Verder is op initiatief van de regio afgesproken een ‘P -
verkenning’ te starten naar de mogelijkheden en kansrijkheid van alternatieve      Kenmerk
bekostiging van een IJmeerverbinding, als alternatieve route naar de start van     I E NW/BSK-2024/322815
een MIRT-verkenning. Over Almere/Zeewolde Oosterwold hebben Rijk en regio
afgesproken in fase 2 op basis van bestaande afspraken meer woningen toe te
voegen. Na besluitvorming over de mogelijke komst van een defensiekazerne in
Flevoland worden in 2025 nadere afspraken gemaakt over de verdere ontwikkeling
van Oosterwold. Voor de HOV-verbinding Haarlem-Schiphol-Amsterdam is
afgesproken te starten met een pilot Bus Rapid Transit.
De MRA heeft aandacht gevraagd voor de grote beheer en
onderhoudswerkzaamheden aan het hoofdwegennet in de komende jaren. Om de
hinder hiervan zoveel mogelijk te beperken zijn alternatieve maatregelen nodig,
waarbij het openbaar vervoer een belangrijke rol speelt. De regio is van mening
dat dit haaks staat op de door het Rijk doorgevoerde korting op de BDU vanaf
2026 en stelt dat cumulatieve effecten moeten worden voorkomen.
Voor het draaiend houden van de Ringen rond grote steden, waaronder die voor
Amsterdam en Utrecht, zijn nadere afspraken gemaakt over de invulling en
financiering. Voor Noord-Holland Noord is afgesproken dat er met medewerking
van het Rijk een onderzoek start naar de bereikbaarheids- en
verkeersveiligheidsopgaven van de multimodale Ring Alkmaar (spoorzone-N9-
N242), mede in relatie tot de woningbouwopgave en economische ontwikkelingen
in het gebied.
  1.4.1. Overdracht Merwedekanaal Utrecht-Vaartsche Rijn – Catharijnesingel Zuid
Sinds de aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal hebben delen van de Vaartsche
Rijn, het Merwedekanaal, en de Catharijnesingel alleen nog maar een regionale en
lokale recreatieve en waterhuishoudkundige functie. Zodoende zou het
doelmatiger zijn als het Rijk het eigendom, onderhoud en beheer overdraagt aan
de gemeente Utrecht en het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Rijk en
regio hebben daarom afgesproken om te streven naar een overdracht in het
voorjaar van 2027. Het Rijk stelt voor de overdracht een budget van ten hoogste
€ 125 mln. beschikbaar en zal deze afspraak opnemen in de financiële
programmering van RWS. De budgettaire verwerking volgt bij de voorjaarsnota
2025. De komende twee jaar worden gebruikt om een conceptovereenkomst uit te
werken met daarin afspraken over onder andere de assets, het beheer en de
onderhoudstaken, de exacte overdrachtsdatum, de definitieve
overdrachtsvergoeding en de eventuele resterende risicoverdeling.
  1.4.2. OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer
Rijk en regio werken samen aan de verkenning OV-verbinding Amsterdam-
Haarlemmermeer. Doel van de verkenning is om ruimte te creëren in de Schiphol-
treintunnel waardoor meer nationale en internationale treinen kunnen rijden dan
nu. Dit sluit aan bij de ambitie om over het gehele treinnetwerk meer treinen te
rijden. Daarnaast is het doel om knelpunten op te lossen die zijn gesignaleerd in
de Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA). De toenemende mobiliteit binnen de
Metropoolregio Amsterdam (MRA) levert problemen op voor de OV-
bereikbaarheid. Als er niets wordt gedaan, worden de problemen in de toekomst
steeds groter. Dit heeft gevolgen voor een (goede) ontsluiting van nieuwe woon-
                                                                                   P agina 14 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>en werklocaties. Er moeten immers tot aan 2050 ruim 325.000 woningen worden          Ministerie van
bijgebouwd om in de vraag naar woningen te voorzien.                                 Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
In een Samenwerkingsovereenkomst hebben de samenwerkende partijen
afspraken over o.a. financiën en risico’s vastgelegd.19 Eerder was de beoogde        Kenmerk
planning om eind 2025 de voorkeursbeslissing te kunnen nemen. Gebleken is dat        I E NW/BSK-2024/322815
deze planning te ambitieus is en bijgesteld moet worden. Dit komt omdat rekening
gehouden moet worden met stedelijk gebied en bestaande infrastructuur,
waaronder start- en landingsbanen van Schiphol. Het is geen sinecure om in deze
omgeving een OV-verbinding toe te voegen. Daarnaast is er sprake van krapte
van personeel, waardoor het ingewikkeld is om op het juiste moment de juiste
expertise te kunnen verkrijgen. Dit is een algemene zorg die voor meer projecten
helaas aan de orde is. De hernieuwde planning is om eind 2026 de
beslisinformatie gereed te hebben voor het kunnen nemen van de
voorkeursbeslissing.
   1.4.3. OV-verbinding Amsterdam Sloterdijk – Amsterdam Centrum
Rijk en de regio Amsterdam hebben de samenwerkingsovereenkomst voor de
MIRT-Verkenning OV-Verbinding Amsterdam Sloterdijk-Amsterdam Centrum
ondertekend. Met deze overeenkomst leggen partijen afspraken vast over de
samenwerking in de verkenningsfase. Het onderzoek richt zich op een betere
bereikbaarheid en ontsluiting met openbaar vervoer tussen Sloterdijk en
Amsterdam Centrum, specifiek voor de eerste fase van de grootschalige
woningbouwontwikkeling in Haven-Stad. Deze samenwerkingsovereenkomst is
een belangrijke mijlpaal in het verdere gezamenlijke proces.
   1.4.4. Station Lelylaan
In het BO MIRT 2020 is besloten om voor het project verbetering station
Amsterdam Lelylaan door IenW € 15,8 mln. uit te trekken. Het project realiseert
onder andere een nieuw stationsgebouw met een gecombineerde stationshal, een
nieuwe fietsenstalling, een middeneiland en tramkeerlus. Hierdoor wordt de
sociale veiligheid, beleving en kwaliteit van het station flink verbeterd. Op 9 juli
2021 is hierover een bestuursovereenkomst afgesloten met daarin een
verdeelsleutel voor de kosten. Nu het project richting aanbesteding gaat is het
noodzakelijk om de reserveringen te actualiseren. Door de gestegen bouwkosten
en langere doorlooptijd van het project leidt dit, volgens de afgesproken
verdeelsleutel, tot een aanvullende bijdrage van IenW van € 10,01 miljoen. De
budgettaire verwerking volgt bij voorjaarsnota 2025.
1.5. Regio Oost
In het BO MIRT Oost is gesproken over maatregelen ten behoeve van de
verkeersveiligheid bij het knooppunt A1/A30 en op de N36. Er is afgesproken dat
Rijk en regio in gesprek blijven over de aanpak van het resterende deel van de
N36. Over het realiseren van de verbindingsboog op de A1/A30 is een afsp raak
gemaakt.
Ook is afgesproken om te starten met de eerste fase van de alternatievenstudie
voor de keervoorziening Veluwelijn bij Hardewijk. Verder is er aandacht
geschonken aan de planuitwerking van de N50 Kampen – Kampen Zuid en de
afspraak voor een bijdrage van ruim € 1,3 mln. van het Rijk voor de
doorfietsroute het Picobello Pad tussen Ede en Wageningen. Ten slotte is de
voortgang op lopende zaken besproken, zoals de Landelijke Aanpak Benutten
19 Staatscourant 2024, 1439 nr. 1
                                                                                     P agina 15 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Mobiliteitsnetwerken. IenW maakt € 2,25 mln. vrij voor de Regionale               Ministerie van
Bereikbaarheidsaanpak in de provincie Gelderland.                                 Inf rastructuur en
                                                                                  Waterstaat
  1.5.1. ViA15 Ressen – Oudbroeken
De Raad van State heeft op woensdag 2 oktober 2024 uitgesproken dat het           Kenmerk
Tracébesluit ViA15 onherroepelijk is. Het Tracébesluit lag sinds 2017 voor bij de I E NW/BSK-2024/322815
Raad van State. De afgelopen jaren stond de beroepsprocedure voornamelijk in
het teken van effecten van stikstofdepositie, de manier van berekenen van
stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden en de manier waarop mogelijke schade
aan deze natuurgebieden kon worden voorkomen. Met het onherroepelijke
Tracébesluit ViA15 is zeker dat de A15 doorgetrokken mag worden tot de A12. Dit
is belangrijk voor de bereikbaarheid van de regio Arnhe m-Nijmegen, en voor een
goede verbinding voor het goederenvervoer vanuit de Rotterdamse haven naar
Duitsland en achterliggende aangrenzende landen.
Het onherroepelijk Tracébesluit betekent echter niet dat gelijk de schop in de
grond kan: nadat alle voorbereidingen aan het Tracébesluit waren afgerond, is de
projectorganisatie afgebouwd. Deze projectorganisatie moet, door RWS en door de
aannemer, weer worden opgebouwd en er moeten nieuwe afspraken worden
gemaakt over de kosten en over de bijbehorende nieuwe planning. De Kamer
wordt geïnformeerd wanneer hierover meer duidelijkheid is.
  1.5.2. Uitbreiding A1 Apeldoorn – Azelo
Het project A1 Uitbreiding Apeldoorn – Azelo nadert zijn voltooiing. Met het
project worden extra rijstroken in beide rijrichtingen toegevoegd, waarmee de
doorstroming en de verkeersveiligheid verbeteren en de economische ontwikkeling
wordt gestimuleerd. Tussen Twello en Azelo zijn de werkzaamheden al in 2020 en
2021 afgerond. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan het traject tussen
Apeldoorn-Zuid en Twello. Op dit traject, waar emissieloos gewerkt wordt, vinden
in het laatste kwartaal van 2024 nog diverse asfalteerwerkzaamheden plaats.
Afhankelijk van het weer lopen deze nog door tot in het eerste kwartaal van 2025.
Zodra deze werkzaamheden gereed zijn kan de weg in zijn geheel worden
opengesteld. Na openstelling vinden er nog diverse afrondende werkzaamheden
plaats, zoals het terugbrengen van beplanting en herstel van aansluitingen op het
onderliggend wegennet. Naar verwachting loopt dit door tot in het tweede
kwartaal van 2025.
  1.5.3. MIRT-verkenning A50 Ewijk – Bankhoef – Paalgraven
Eerder dit jaar is het voorkeursalternatief A50 Ewijk – Bankhoef – Paalgraven
vastgesteld en de bestuursovereenkomst met regionale partijen getekend.
Hiermee is de MIRT-verkenning afgerond. Rijk en regio blijven vooruitlopend op de
planning- en studiefase in gesprek over de vergunningsruimte, de vervolgstappen
in (of uitwerking van) de strategische mobiliteitsagenda voor de A50 tussen
Nijmegen en Eindhoven, en mogelijke andere maatregelen die een bijdrage
leveren aan het oplossen van de knelpunten op deze corridor.
  1.5.4. Optimalisatie verkeersveiligheidsaanpak N18
Vanuit de € 200 mln. voor het verbeteren van de verkeersveiligheid van Rijks -N-
wegen worden maatregelen getroffen op de N18: delen van de berm worden
verbeterd en er wordt een verkeersregelinstallatie geplaatst op het kruispunt
Lichtenvoordseweg. Met aanvullende middelen die beschikbaar zijn gekomen via
het amendement van de leden Koerhuis en Van der Graaf wil IenW samen met de
                                                                                  P agina 16 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>regio de huidige aanpak optimaliseren.20 Concreet gaat het om het plaatsen van      Ministerie van
de verkeersregelinstallatie op het kruispunt Lichtenvoordseweg, gecombineerd        Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
met het opheffen van het kruispunt Landstraat. Dit draagt bij aan het verminderen
van kop-staartongevallen en zorgt voor een betere doorstroming. Daarnaast
worden de resterende obstakels in de berm verwijderd. Na realisatie van deze        Kenmerk
maatregelen is de N18 in zijn geheel ingericht volgens ontwerpeisen voor Rijks -N-  I E NW/BSK-2024/322815
wegen.
Met het oog op deze optimalisatie investeert IenW € 5,8 mln. extra in de N18. De
overige beschikbare € 1,2 mln. uit het hiervoor genoemde amendement waren
nodig om financiële tekorten te dekken bij lopende projecten binnen de
verkeersveiligheidsaanpak op de N18. RWS voert momenteel gesprekken met de
regio over de planstudie en realisatie va n de diverse
verkeersveiligheidsmaatregelen op de N18. Naar verwachting start de realisatie
van de maatregelen in 2025.
   1.5.5. Elektrificatie regionale spoorlijnen
Met de voorjaarsnota 2024 is € 98 mln. beschikbaar gekomen voor de
elektrificatie van de trajecten Almelo – Mariënberg en Zutphen – Oldenzaal. Met
Gelderland en Overijssel wordt nu overlegd welke financiële bijdragen er vanuit
deze provincies aan deze elektrificaties kunnen worden gedaan om zo met elkaar
tot een sluitende begroting te komen. Ook wordt gesproken over bijvoorbeeld de
inrichting van de governance, projectbegeleiding en risicoverdeling. Alle afspraken
worden met elkaar vastgelegd in één of meerdere bestuursovereenkomsten. Alle
betrokken partijen zetten zich in om zo spoedig mogelijk tot deze afspraken te
komen om zo de planuitwerkingen van deze projecten verder te kunnen brengen.
   1.5.6. Vaarweg IJsselmeer – Meppel
In het voorjaar van 2023 is het project Vaarweg IJsselmeer – Meppel (VIJM) als
onderdeel van de herprioritering binnen het MF gepauzeerd. Het project gaat om
het verdiepen van de vaarweg voor het kunnen toelaten van grotere schepen van
klasse Va/b en betreft daarmee grotendeels een baggeropgave waarmee
zand/grond beschikbaar komt voor andere doeleinden. Rijk en regio hebben
daarom afgesproken om samen met het waterschap Zuiderzeeland
meekoppelkansen te onderzoeken bij het project Versterking IJsselmeerdijk. Dit
bleek echter niet haalbaar gelet op de planning en aanbestedingsstrategie van dat
project. Vervolgens is de blik verlegd naar mogelijkheden voor het meekoppelen
van de opgave voor de VIJM met 3e tranche Kaderrichtlijn Water (KRW) en/of
Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) projecten. Dit lijkt meer
perspectief te bieden, mits de kwaliteit van de bodem in de VIJM hiervoor geschikt
is. RWS heeft in juli 2024 opdracht gekregen om de bodemkwaliteit te
onderzoeken en is gevraagd een offerte op te stellen voor de mogelijke
meekoppeling met KRW en/of PAGW projecten. Voor de uitvoering van het
bodemonderzoek heeft RWS inmiddels een specialistisch bureau ingeschakeld.
Naar verwachting zal in de eerste helft van 2025 duidelijk worden of en onder
welke voorwaarden de projectopgave van de VIJM via deze wijze kan worden
gerealiseerd.
   1.5.7. Overnachtingshaven Spijk
De nieuwe overnachtingshaven Spijk is sinds 1 februari 2024 toegankelijk voor het
scheepvaartverkeer. De 50 extra ligplaatsen in Spijk bieden de schippers de
mogelijkheid goed uitgerust en veilig hun reis aan te vatten of voort te zetten. De
20 Kam erstuk 36 200-A, nr. 55
                                                                                    P agina 17 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>ligplaatsen zijn duurzaam ingericht met walstroom om daarmee ook uitstoot te         Ministerie van
beperken. Naast 50 reguliere ligplaatsen heeft de haven twee ligplaatsen voor        Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
duwschepen met duwbakken en speciale ligplaatsen voor schepen met gevaarlijke
ladingen. Met de realisatie van dit project kan Nederland zijn rol als schakel in de
logistiek en het goederenvervoer in Europa in de toekomst nog beter vervullen.       Kenmerk
                                                                                     I E NW/BSK-2024/322815
  1.5.8. Reevesluis
Eind 2023 is met het weghalen van de voormalige IJsseldijk het project Reevesluis
volledig uitgevoerd. Hiermee is het watersysteem als onderdeel van het
programma IJsseldelta in werking getreden. Met het gereedmaken van de
waterinlaat kan bij hoogwater circa een kwart van het IJsselwater via het
Reevediep worden afgevoerd richting het Drontermeer en IJsselmeer. Bij het
hoogwater van december 2023 he eft het nieuw aangelegde watersysteem direct
zijn meerwaarde getoond toen het Reevediep meestroomde met de IJssel.
  1.5.9. Pannerdensch Kanaal
Met het project krib- en oeververlaging Pannerdensch Kanaal zijn 35 kribben en
vijf oevers tussen de Pannerdensche Kop e n de tunnel van de Betuweroute
verlaagd. Hiermee kan het rivierwater in het Pannerdensch Kanaal bij hoge
waterstanden beter doorstromen, waardoor de waterstand in de Boven -Rijn bij
zeer hoogwater met vijf cm daalt en de kans op overstromingen afneemt. Zo
kunnen twee miljoen mensen in het Nederlands rivierengebied veilig blijven
wonen, leven en werken. Daarnaast heeft het project een positieve bijdrage
geleverd aan de ambitie klimaatneutrale en circulaire Rijksinfraprojecten. Bij de
uitvoering zijn de vrijkomende materialen (klei en breuksteen) maximaal
hergebruikt. Daarbij zijn de werkzaamheden voor een groot deel met emissieloos
materieel uitgevoerd. Eind 2023 is het project succesvol opgeleverd.
1.6. Goederenvervoercorridors
De rol van onze internationale, multimodale goederenvervoercorridors voor de
aan- en afvoer van zeehavens en andere economische clusters in het achterland
wordt alleen maar belangrijker. Ze zijn nodig om de extra groei van
(internationale) transportstromen in de toekomst te faciliteren. Dat wordt ingevuld
door de individuele modaliteiten te versterken en om de onderlinge
uitwisselbaarheid van modaliteiten te vergroten (multimodaliteit). Tegengaan van
congestie op de weg en het beter benutten van de (extra)capaciteit binnen spoor,
binnenvaart, weg en buisleidingen zijn daarin belangrijk. De afspraken uit het BO
Goederenvervoercorridors (GVC) worden gedekt uit het budget van € 160 mln.
voor het programma Goederenvervoercorridors.
  1.6.1. Realisatiepacten
Bij de grotere multimodale knooppunten op de goederenvervoercorridors
ontwikkelen IenW en provincies/gemeenten en (haven)bedrijven samen
programma’s voor het versterken van deze knooppunten als motor van een
efficiënt, multimodaal en duurzaam goederenvervoer op de corridors en als
schakelpunt tussen de corridors en de regionale logistiek. Voor de uitvoering ervan
worden door Rijk en regio ‘realisatiepacten’ gesloten. Het proces van het
ontwikkelen van deze programma’s gebeurt daarbij onder aanvoering van
onafhankelijke pactregisseurs.
Aan de uitwerking en uitvoering van het realisatiepact Venlo is - bovenop de in
2023 toegezegde middelen – een bijdrage vanuit het Rijk van € 500.000
toegekend. De budgettaire verwerking volgt bij voorjaarsnota 2025. In het
realisatiepact Rotterdam en omgeving w orden afspraken gemaakt voor het
                                                                                     P agina 18 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>versterken van het multimodale vervoer van verse levensmiddelen en                   Ministerie van
landbouwproducten via een vers-corridor vanuit de Rotterdamse haven, het             Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
versterken van initiatieven om de filedruk op de weg tegen te gaan en een inzet
op de logistieke efficiëntie te verbeteren met verdere digitalisering van processen.
Voor de verdere uitwerking, verkenning en uitvoering van dit programma stelt         Kenmerk
IenW een bijdrage beschikbaar van € 2,5 mln. De provincie Zuid-Holland en het        I E NW/BSK-2024/322815
Havenbedrijf Rotterdam leggen elk € 2 mln. in.
Ten behoeve van de in ontwikkeling zijnde realisatiepacten voor de knooppunten
Zeeland, Moerdijk, Amsterdam, Sittard-Geleen, Nijmegen en Tiel maakt IenW een
reservering van € 1 mln. per pact. Dit gebeurt onder voorwaarde van
cofinanciering vanuit de regio. Het is daarbij de verwachting dat deze
realisatiepacten bij het BO GVC in 2025 kunnen worden gesloten.
  1.6.2. Truckparking Limburg
In het BO MIRT 2023 is een onderzoek aangekondigd naar een pilot voor een
beveiligde truckparking die wordt ontsloten via een verzorgingsplaats. Het
afgelopen jaar zijn verschillende mogelijke locaties in kaart gebracht. Vanwege het
tekort aan beveiligde parkeerplaatsen voor de lange rust, met name in de
provincie Limburg, heeft IenW besloten om in twee fases een budget van in totaal
€ 2,5 mln. beschikbaar te stellen. De budgettaire verwerking volgt bij
voorjaarsnota 2025. Daarmee kan deze pilot in detail worden uitgewerkt en indien
kansrijk ook gerealiseerd worden op een daarvoor geschikte locatie.
  1.6.3. Pilot emissieloos rangeren
Op de ‘uiteinden’ van het spoorgoederennetwerk wordt veel gebruik gemaakt van
diesellocomotieven. Uit een haalbaarheidsonderzoek komt naar voren dat voor de
haven van Moerdijk de inzet van een batterijlocomotief op korte termijn de meest
haalbare oplossing is om tot zero emissie te komen. Met een batterijrangeer-
locomotief zal in de praktijk worden getest of deze locomotief geschikt is om onder
verschillende omstandigheden de gangbare rangeeroperatie in de haven van
Moerdijk uit te voeren en welke operationele en financiële impact dat heeft.
Lessen uit de pilot kunnen worden toegepast op soortgelijke ‘uiteinden’ bij andere
herkomsten en bestemmingen van het spoorgoederenvervoer, zoals in andere
havengebieden.
  1.6.4. Beter benutten last mile spoor
Door het gebruik van sensoren en camera’s kan de capaciteit op emplacementen
effectiever benut worden. In 2022 en 2023 zijn middelen beschikbaar gesteld voor
pilotprojecten bij spooremplacementen Botlek, Maasvlakte West, Moerdijk en
Amsterdam Houtrakpolder. Met de pilots wordt beoogd om de planbare capaciteit
op deze emplacementen met 25% te verhogen. Vanwege positieve resultaten
wordt ingezet op doorontwikkeling van de instrumenten binnen Last Mile Spoor,
het verdiepen van de pilot op emplacement Houtrakpolder, het uitwerken van de
wijze waarop de toepassing op de diverse pilotlocaties kan worden bestendigd en
de uitwisseling van data met de digitale systemen van de havens.
  1.6.5. Machinistenpool Brabantroute
In november 2024 start een periode van 80 weken waarin er intensief gewerkt
wordt aan de realisatie van het Derde Spoor in Duitsland (het spoor tussen
Emmerich en Oberhausen). De aanleg van het Derde Spoor is nodig om de
capaciteit op de Betuweroute te vergroten. Verspreid over deze 80 weken zijn er
ruim 20 weken met dubbelsporige buitendienststellingen. Al het
spoorgoederenvervoer moet in deze periode worden omgeleid van de
                                                                                     P agina 19 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Betuweroute. IenW steunt het voorstel van de spoorgoederenvervoerders om een                      Ministerie van
gezamenlijke machinistenpool in te richten, waarmee de beschikbare                                Inf rastructuur en
                                                                                                  Waterstaat
goederenpaden op het traject Rotterdam – Venlo tijdens de periodes van
buitendienststellingen maximaal benut kunnen worden.
                                                                                                  Kenmerk
   1.6.6. Vervolg nachtelijke weekendbediening op de Maas en Brabantse Kanalen                    I E NW/BSK-2024/322815
In samenwerking met de corridorpartijen he eft IenW besloten om extra budget in
te zetten voor een maatwerkoplossing waarmee nachtelijke weekendbediening
van bruggen en sluizen op de Maas en de Brabantse kanalen tot en met 2030 kan
worden voortgezet. Dit is onder voorbehoud van parlementaire goedke uring van
de begroting 2025 van IenW door beide Kamers. Hiermee kunnen deze
waterwegen 24 uur per dag, zeven dagen per week worden gebruikt door de
binnenvaart en kan het bedrijfsleven profiteren van een efficiënte logistieke
doorstroming.
   1.6.7. Meldingen Verstoringen Infrastructuur
ProRail is dit jaar toegetreden als partner in het online platform Meldingen
verstoringen infrastructuur (Melvin) van het Nationaal Dataportaal Wegverkeer
(NDW). De mobiliteitsafstemming wordt verder verbeterd door verrijking van het
Melvin systeem met informatie over stremmende overwegen en beperkingen van
spoorbrugopeningen.
1.7. Algemeen
   1.7.1. Mobiliteitsvisie
In december 2023 is een verkenning van varianten van bereikbaarheidsdoelen aan
de Kamer gezonden voor personenvervoer in het Uitwerkingsdocument
bereikbaarheidsdoelen.21 In maart 2024 is dat aangevuld met varianten voor het
goederenvervoer.22 In het Uitwerkingsdocument is een stappenplan opgenomen
om te komen tot een afweging, in antwoord op de verzoeken van de Kamer om
bereikbaarheidsdoelen te ontwikkelen.23 De afgelopen maanden zijn er concrete
stappen gezet in de uitvoering hiervan:
    Het in kaart brengen van het burgerperspectief. Dit vindt plaats door middel
     van een Participatie Waarde Evaluatie (PWE). Deze is in de zomer van 2024
     afgerond. Op basis van de uitkomsten wordt een analyse uitgevoerd en een
     rapportage voorbereid.
    Een kwantitatieve analyse van de huidige reisafstanden naar voorzieningen
     vanuit het perspectief van de eerder ontwikkelde perspectieven op
     bereikbaarheid (zogenoemde nulmeting). Deze analyse bevindt zich op dit
     moment in een afrondende fase.
    De nulmeting wordt aangevuld met een analyse naar mogelijke maatregelen
     en hun doelbereik. In deze effectanalyse wordt – naast andere
     sturingsinstrumenten – ook de motie van het lid Temmink over de afstanden
     van bushaltes tot woonlocaties meegenomen.24
    Oefenen met het werken met bereikbaarheidsdoelen op regionaal niveau op
     zowel inhoud als proces. Dit is opgestart en wordt in drie gebieden samen met
     de decentrale overheden ingevuld (metropoolregio Rotterdam-Den Haag;
     groene metropoolregio Arnhem-Nijmegen en Parkstad Limburg).
21 Kam erstuk 31 305, nr. 439
22 Kam erstuk 34 244, nr. 10
23 Motie Krul e n Van der Graaf (Kamerstuk 29 398, nr. 1047), m otie Van der Graaf (Kamerstu k 29
385, nr. 126), motie Krul c.s. (Kamerstuk 29 385, nr. 130), motie Temmink (Kamerstuk 29 697, nr.
132), gewijzigde motie Van der Graaf en Bushoff ter ve rvanging van nr. 122 (Kamerstuk 29 697,
nr. 122)
24 Kam erstuk 29 697, nr. 132
                                                                                                  P agina 20 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>De komende periode zal deze beleidsinformatie worden gebundeld op basis               Ministerie van
waarvan een reactie inclusief kabinetsstandpunt wordt geformuleerd op de              Inf rastructuur en
                                                                                      Waterstaat
genoemde verzoeken uit de Kamer. Het voornemen is om deze reactie met alle
onderliggende verzamelde inzichten in het eerste kwartaal van 2025 aan de
Kamer te verzenden.                                                                   Kenmerk
                                                                                      I E NW/BSK-2024/322815
   1.7.2. Integrale Mobiliteitsanalyse
Naar verwachting wordt de volgende Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA) eind 2026
uitgebracht. Normaal gesproken publiceert IenW deze analyse elke vier jaar, maar
vanwege de vervroegde verkiezingen vorig jaar is besloten om in december 2023
een update van de IMA 2021 uit te brengen.25 De IMA voorziet het nieuwe kabinet
van inzichten over de lange termijn mobiliteitsontwikkeling, effecten daarvan op
verkeersveiligheid, leefomgeving en gezondheid, en potentiële bereikbaarheids -
en mobiliteitsopgaven op de hoofdnetwerken van weg, spoor en water (in
gebieden en voor groepen mensen). De volgende IMA baseert zich onder meer op
de verkeersgegevens van 2023, de nieuwe Welvaart en Leefomgeving Scenario’s
van PBL en post-covid gedragseffecten uit 2023 en 2024. Rekening houdend met
verwerkingstijden van de modellen, vormt eind 2026 de eerste mogelijkheid voor
publicatie van de IMA.
   1.7.3. Landelijke aanpak benutten mobiliteitsnetwerken
De Hoofdlijnennotitie Mobiliteitsvisie 2050 beschrijft hoe IenW werkt aan
bereikbaarheid in de context van grote maatschappelijke opgaven zoals wonen, de
energietransitie, sociale inclusie en leefbaarheid. 26 Een belangrijk uitgangspunt is
‘de juiste mobiliteit op de juiste plaats en tijd’. Dat vraagt, naast de aanleg en
onderhoud van infrastructuur, ruimtelijk- en voorzieningenbeleid om een optimale
benutting van bestaande mobiliteitsnetwerken. Rijk, IPO, VNG, vervoerregio’s en
regionale partners hebben in een gezamenlijk traject het afgelopen jaar gewerkt
aan de landelijke aanpak. Daar is afgesproken om te blijven samenwerken, onder
meer aan de thema’s zoals genoemd in het plan van aanpak, te weten: hubs,
deelmobiliteit, publiek vervoer, digitalisering en spits spreiden. Binnen al deze
thema’s wordt volop gewerkt om de bereikbaarheid voor de reizigers te
verbeteren. Vanuit de landelijke aanpak zal worden bekeken op welke wijze kennis
en best practices gedeeld kunnen worden en hoe toepassing eruit ziet in
verschillende type gebieden (verstedelijkt, suburbaan en landelijk). Dit zal, waar
aan de orde, worden toegepast bij de uitwerking van andere gezamenlijke
trajecten (bijvoorbeeld in de uitwerking programma hubs in het kader van
ontsluiting woningbouw en binnen gezamenlijke gebiedsprogramma ’s).
In 2025 wordt een landelijke overlegstructuur ingericht ten behoeve van het
versterken van de samenhang, same nwerking en effectieve implementatie en
uitvoering. Ook zal verder onderzocht worden welke mogelijke knelpunten
reizigers ervaren in hun mobiliteitskeuzes en bezien welke mogelijkheden er zijn
om hierin stappen te zetten. Daarnaast werken Rijk en regionale partners samen
aan een gezamenlijke werkwijze voor monitoring en evaluatie met als doel om de
effecten van maatregelen beter in beeld te brengen.
   1.7.4. Landelijke aanpak spits spreiden
De drukte op de weg en het spoor neemt toe door groei van de economie,
inwoneraantallen en werkzaamheden. De bereikbaarheid staat hierdoor onder
druk. In het BO MIRT 2024 heeft IenW met regionale overheden afgesproken om
dit probleem gezamenlijk aan te pakken. Het Rijk stelt op dit moment een
25 Kam erstuk 36 410 A, nr. 21
26 Kam erstuk 31 305, nr. 388
                                                                                      P agina 21 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>landelijke aanpak op. Dit plan wordt voor het einde van het jaar separaat naar de  Ministerie van
Kamer gestuurd. Hiermee wordt invulling gegeven aan de motie van het lid Van       Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
Dijk en het regeerprogramma.27 Onderdeel van de aanpak is een eerste landelijke
reservering van € 16 mln. IenW werkt samen met regionale partijen aan
specifieke knelpunten en opgaven. Landelijk en regionaal worden onder meer         Kenmerk
werknemers, werkgevers en onderwijsinstellingen betrokken. Het streven is om in    I E NW/BSK-2024/322815
het BO MIRT van 2025 de regionale aanpakken vast te stellen, inclusief e ventuele
bijbehorende financiering van Rijk en regio.
   1.7.5. Vernieuwing MIRT
In maart 2024 is de Kamer geïnformeerd dat het van belang is om het gesprek te
blijven voeren over het bereikbaarheidsbeleid.28 IenW is het traject ‘Vernieuwing
MIRT’ gestart om het MIRT-proces toekomstbestendig te houden. IenW is in
gesprek met de vijf MIRT-regio’s, koepels IPO en VNG, de vervoerregio ’s VRA en
MRDH en de betrokken departementen over de perspectieven op het huidig e MIRT
en mogelijke verbeteringen hierin. Hierbij is een aantal punten geïdentificeerd om
bij de doorontwikkeling van het MIRT aandacht aan te besteden. Dit gaat onder
meer om het behoud van de sterke elementen van het MIRT-proces, de positie van
het MIRT in het ruimtelijk domein en het type afspraken in het BO MIRT. In 2025
gaat IenW samen met de andere betrokken partijen verder aan de slag met de
uitwerking van deze denkrichtingen, zodat in het najaar van 2025 hier de eerste
richtinggevende besluiten op kunnen worden genomen.
   1.7.6. Woningbouw en Mobiliteit
In heel Nederland wordt aan de slag gegaan om de woningbouwproductie zo snel
mogelijk te verhogen naar 100.000 woningen per jaar. Om deze bouw te
ondersteunen, stelt het kabinet verschillende middelen beschikbaar. Voor het
stimuleren van de woningbouw heeft het kabinet € 5 mld. vrijgemaakt. Een deel
van deze middelen is voor een zogeheten realisatiestimulans. Aanvullend op de
realisatiestimulans zet het Rijk met een gebiedsgerichte aanpak in op locatie
specifieke uitdagingen, onder andere met het voorzetten van de
woningbouwimpuls en het gebiedsbudget. Om de nieuwe woningen te ontsluiten
wordt door het kabinet € 2,5 mld. toegevoegd aan het MF.
De komende periode werken VRO en IenW de investeringsrichtingen,
uitgangspunten en criteria voor de inzet van de vanuit het Regeerprogramma
extra beschikbare middelen verder uit. Het is de bedoeling om de uitgangspunten
op de Woontop in december 2024 te delen tussen Rijk, regio en andere bij de
woningbouw en infrastructuur betrokken partijen. De Kamer wordt per brief over
de Woontop geïnformeerd.
De verwachting is om komend voorjaar de eerste concrete beslissingen te nemen
over de inzet van de gebiedsgerichte middelen voor de ‘reguliere’
woningbouwlocaties. Parallel voe rt het Rijk het gesprek met de bestaande
grootschalige woningbouwlocaties. Het kabinet wijst in de Nota Ruimte (verwacht
in de zomer van 2025) door heel Nederland nieuwe locaties voor grootschalige
woningbouw aan. Investeringsbeslissingen voor de bestaande en nieuwe
grootschalige woningbouwlocaties zullen worden genomen bij de BO ’s MIRT en
Leefomgeving 2025.
27 Kam erstuk 36 410-XII, nr. 43
28 Kam erstuk 36 410-A, nr. 49
                                                                                   P agina 22 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>   1.7.7. Maatregelpakket draaiend houden ringen                                      Ministerie van
De Kamer is eerder geïnformeerd dat het maatregelpakket voor het draaiend             Inf rastructuur en
                                                                                      Waterstaat
houden van de ringen rond de grote steden binnen vijf ‘werksporen’ zal
plaatsvinden.29 Rijk en regio hebben in de afgelopen periode overeenstemming
bereikt over een nadere invulling van en toedeling van budgetten voor deze            Kenmerk
werksporen.                                                                           I E NW/BSK-2024/322815
Het beschikbare budget van IenW van € 300 mln. wordt als volgt over de
werksporen verdeeld:
         werkspoor 1 (incidentmanagement) maximaal € 65,6 mln., verminderen
          van de effecten van ongeplande verstoringen door een snellere start en
          afhandeling van incidentmanagement in combinatie met in-car
          veiligheidswaarschuwingen.
         werkspoor 2 (verkeersinformatie) maximaal € 58,6 mln., effectiever
          informeren van de reiziger pré-trip en on-trip via in-car informatie over
          met name verkeershinder en routering.
         werkspoor 3 (verkeersmanagement) maximaal € 49 mln. betere benutting
          van het bestaande netwerk met behulp van investeringen in
          verkeersmanagementsystemen: matrixborden, lussen, camera’s,
          toeritdosering (TDI’s) en verkeersregelinstallaties (iVRI’s).
         werkspoor 4 (kleine infrastructurele maatregelen) maximaal € 76,8 mln.,
          vergroten buffercapaciteit op-/afritten, betere inrichting van knooppunten,
          verbetering van belijning, verbindingen en aansluitingen en ontwikkelen
          van mobiliteitshubs.
         Voor werkspoor 5 (netwerkoptimalisatie Ring Eindhoven) is al eerder
          € 50 mln. overeengekomen.
Tot uiterlijk medio 2025 zal worden onderzocht hoe de maatregelen van het Rijk
kunnen worden ingepast in de werkplanning van RWS, waarna zal worden
besloten over de realisatie in relatie tot voor het geheel van projecten op het
gebied van exploitatie, onderhoud, vernieuwing en aanleg. Parallel vindt overleg
met de regio plaats over de door de regio te realiseren maatregelen.
   1.7.8. Spooremplacementen en woningbouw
Binnen een aantal grootschalige woningbouwlocaties wordt door Rijk en regio
gekeken naar woningbouw in de nabijheid van of op (binnenstedelijke)
spooremplacementen. Zo lopen er concrete trajecten in Rotterdam (bij
Stadionpark), Dordrecht (Maasterras), Arnhem-Oost en Amsterdam Zaanstraat
(Havenstad). Daarnaast zijn in het BOL afspraken gemaakt voor een
haalbaarheidsonderzoek naar de kansen en mogelijkheden van gedeeltelijke
uitplaatsing van Roosendaal West en optimalisatiemogelijkheden voor het
emplacement Maastricht. Dit zijn complexe vraagstukken waar alle betrokken
partijen zich maximaal inspannen om enerzijds woningbouw mogelijk te maken en
anderzijds de functies van de emplacementen -bij mogelijke uitplaatsing- te
borgen.
Om meer inzicht te krijgen in de kansen en randvoorwaarden bij woningbouw rond
spooremplacementen hebben IenW en VRO gezamenlijk een quickscan laten
uitvoeren (zie bijlage). Parallel werkt ProRail aan het opstellen van een
langetermijnvisie op emplacementen. Deze visie geeft vanuit het perspectief van
het spoorsysteem inzicht in waar op de lange termijn (2050 en verder)
opstelcapaciteit nodig is en geeft daarmee ook meer richting waar eventueel
29 Kam erstuk 36 410-A, nr. 16
                                                                                      P agina 23 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>kansen liggen voor woningbouw op of bij emplacementen. Emplacementen hebben         Ministerie van
een essentiële rol in dit systeem. Gezien de gewenste groei van het                 Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
(internationale) personen- en goederenvervoer blijft voldoende
emplacementscapaciteit ook richting de toekomst van groot belang.
                                                                                    Kenmerk
Zowel uit de quickscan als uit de langetermijnvisie komt naar voren dat de          I E NW/BSK-2024/322815
aanvullende locatiemogelijkheden voor woningbouw op en bij emplacementen
beperkt zijn. Veelal komt dit doordat het spoorsysteem in de regio geoptimaliseerd
is rondom de functie die het emplacement biedt. Emplacementen zijn daardoor op
korte en middellange termijn niet altijd kosteneffectief elders te beleggen. De
komende periode gaat het kabinet met de regio's in gesprek over de uitwerking
van haar ambities op het gebied van de woningbouwopgave en ruimtelijke
ontwikkeling. Vanuit de maatschappelijke kosten en baten ligt t.a.v. het benutten
van de woningbouwkansen nabij en op spooremplacementen de prioriteit bij de
reeds genoemde trajecten.
  1.7.9. Ingebruikname PHS-infrastructuur en dienstregeling 2025
In december 2024 start NS de dienstregeling 2025. In deze dienstregeling gaan
ongeveer 1600 treinen per week extra rijden ten opzichte van dit jaar. NS voert
een grote structuurverandering door. Een aantal voorbeelden van verbeteringen
zijn: de invoering van de Airport Sprinter, meer tienminutentreinen, herstel van
kwartierdiensten (bijvoorbeeld tussen Utrecht en Woerden), verruiming van de
reismogelijkheden in de avonduren en de nacht en meer treinen in de spits en aan
de randen van de dag.
Met de start van de dienstregeling 2025 zal een nieuwe tienminutensprinter
tussen Den Haag en Rotterdam gaan rijden. Dit is mogelijk omdat het grootste
deel van de extra infrastructuur binnen het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS)
is opgeleverd. Met deze verbetering wordt het reisgemak en treinaanbod op dit
drukke corridor verhoogd.
  1.7.10.        Spoorcapaciteit 2030
Met het programma Spoorcapaciteit 2030 wordt ervoor gezorgd dat spoorvervoer
ook op de middellange termijn voldoende capaciteit en kwaliteit heeft om in de
vervoersvraag te voorzien en dat deze veilig, betrouwbaar en betaalbaar is. Sinds
2022 ligt het accent op het voorzien in de extra vervoersbehoefte voortvloeiend uit
de nieuwe woningbouwlocaties en het op peil houden van het nationale
spoornetwerk richting 2030. Dat is in het BO MIRT van 2022 bekrachtigd met een
bijdrage van € 585 mln. vanuit de middelen voor woningbouw en mobiliteit.
Eind 2023 is een eerste pakket urgente inframaatregelen van € 121 mln. uit deze
middelen beschikt. Hiervoor wordt met name de tractie - en energievoorziening
uitgebreid en verzwaard voor een nieuwe dienstregelingsstructuur vanaf eind
2024. Voor de zomer van dit jaar heeft IenW een tweede maatregelenpakket van
€ 437,8 mln. beschikt. Dit pakket bevat een combinatie van studies en
realisatieprojecten van verdere verbetering van de tractie -energievoorziening,
baanstabiliteit en geluidsmaatregelen. Hiermee wordt onder meer de verdere
instroom mogelijk gemaakt van de nieuwe ICNG-treinstellen en de introductie van
een zesde IC Direct tussen Rotterdam en Amsterdam. Voor baanstabiliteit voorziet
dit pakket in realisatie van structurele maatregelen tussen Delft en Schiedam. Ook
financiert IenW hiermee drie gerichte studies naar baanstabiliteit op de corridors
Schiphol – Amsterdam – Almere – Lelystad, Alkmaar – Amsterdam en Breda –
Tilburg om meer treinen op die trajecten mogelijk te maken. Deze studies vinden
plaats parallel aan het wetenschappelijk onderzoek naar baanstabiliteit. Ook met
                                                                                    P agina 24 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>dit tweede maatregelenpakket draagt IenW bij aan de ontsluiting van                Ministerie van
woningbouwlocaties in de Metropoolregio Amsterdam, Schiphol, Groene Hart,          Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
Zuidelijke Randstad, Utrecht-Amersfoort, Stedelijk Brabant, Regio Zwolle en
Groningen.
                                                                                   Kenmerk
   1.7.11.        Doorfietsroutes                                                  I E NW/BSK-2024/322815
IenW heeft jaarlijks € 6 mln. beschikbaar op het MF om via cofinanciering bij te
dragen aan een landelijk dekkend netwerk van doorfietsroutes. Voor 2024 -2026 is
het geld gebundeld tot een eerste tranche van € 18 mln. Het Rijk heeft hiervoor in
mei 2024 een uitvraag voor projecten gedaan bij provincies en vervoerregio’s. In
reactie hierop zijn 34 projecten ingediend. De ingediende plannen kenmerken zich
door een hoge kwaliteit. Alle voorgestelde routes dragen substantieel bij aan de
versterking van het fietsnetwerk en bevorderen de verkeersveiligheid voor
fietsers. Een beoordelingscommissie heeft deze beoordeeld en een selectie van
meest effectieve projecten voorgedragen. Tijdens de BO’s MIRT hebben Rijk en
regio afspraken gemaakt over de financiering en verdere uitwerking van twaalf
doorfietsroutes door het hele land. De routes maken het voor meer mensen
aantrekkelijk om de fiets te pakken naar het werk. Daarnaast wordt op veel
trajecten de verkeersveiligheid voor fietsers aanzienlijk verbeterd.
   1.7.12.        Participatieve Waarde Evaluatie
De onderzoeksbureaus MuConsult en Ecorys hebben in 2024 een verkennende
evaluatie gedaan naar de toegevoegde waarde van de Participatieve Waarde
Evaluatie (PWE) voor het MIRT. Dit rapport bevestigt da t de PWE toegevoegde
waarde kan hebben bij MIRT-projecten, met name in de analyse- en
beoordelingsfase, als participatiemiddel evenals effectenraming.
Het onderzoek naar de PWE was aangekondigd in de MIRT-najaarsbrief van 2022
en inmiddels afgerond.30 In de bijlage is het rapport te vinden. De PWE is een
instrument ontwikkeld door een start-up van de TU Delft. Het betreft een nieuwe
manier om maatschappelijke waarde van effecten van voorgenomen
overheidsbeleid af te leiden door het bevragen van grote groepen mensen. In een
PWE worden mensen op grote schaal één of meerdere dilemma’s voorgelegd. Met
deze methode kan in beeld worden gebracht wat de bereidheid van mensen is om
een euro overheidsgeld meer/minder uit te geven aan het adresseren van een
bepaalde opgave. Binnen het MIRT wordt de PWE al incidenteel toegepast, onder
meer onlangs bij de Oude Lijn en Lelylijn en binnenkort bij de Mobiliteitsvisie.
In de evaluatie komen de onderzoekers tot de conclusie dat de PWE vooral
toegevoegde waarde lijkt te hebben voor twee fasen van het MIRT. Zo zou de PWE
kunnen worden ingezet bij het bepalen van de scope van oplossingsrichtingen en
bij het beoordelen van effecten van projectalternatieven. Het instrument kan
helpen bij het onderbouwen van strategische keuzes of een afweging tussen
meerdere (uiteenlopende) effecten. De onderzoekers concluderen daarnaast dat
de PWE een effectief middel is om grote groepen mensen te bevragen over een
project. De PWE is minder effectief als participatiemiddel bij projecten waar het
draait om een zeer lokale opgave voor een zeer kleine niche, een zeer technisch of
een te eenvoudig vraagstuk.
Net als de MKBA, kan de PWE ook worden ingezet om effecten op welvaart te
ramen. Dit doet de PWE door contextafhankelijk naar de voorkeuren van burgers
te vragen en die effecten in samenhang te beschouwen. Dit is wezenlijk anders
30 Kam erstuk 36 200-A, nr. 9
                                                                                   P agina 25 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>dan de MKBA, dat zich base ert op kengetallen per projecteffect. Daarmee komt de  Ministerie van
maatschappelijke waarde in een PWE op een andere manier tot stand dan in de       Inf rastructuur en
                                                                                  Waterstaat
MKBA. Vanwege de verschillende benadering van maatschappelijke waarde,
kunnen de methoden elkaar versterken. Bij verdere ontwikkeling en bredere
toepassing van deze nieuwe methodiek zien de onderzoekers een mogelijke rol       Kenmerk
voor de planbureaus.                                                              I E NW/BSK-2024/322815
2. Moties en toezeggingen in het kader van het MIRT
2.1. A2 Het Vonderen – Kerensheide
De motie Van Aalst verzoekt de regering om de verbreding van de A2 tussen
knooppunt Het Vonderen en Kerensheide in overleg met de provincie sneller te
realiseren.31 In september 2023 is het project gegund aan de aannemer en is de
realisatie gestart. De aannemer is sindsdien gestart met het prepareren van de
grond en het treffen van andere voorbereidingen om te beginnen met de
verbetering van het tracé. Hiermee is invulling gegeven aan de motie.
2.2. Vervanging geluidsschermen A10 Noord
De Kamer is eerder geïnformeerd dat RWS mogelijk al in 2024 in plaats van 2025
kon starten met de vervanging van de geluidsschermen aan de A10 Noord bij
Amsterdam.32 RWS heeft de opdracht in maart 2024 gegund en kort na de zomer
zijn de werkzaamheden begonnen. Volgens de huidige planning lopen de
werkzaamheden door tot medio 2025. Hiermee is invulling gegeven aan de
toezegging om de schermen versneld te vervangen.
2.3. BRT-pilots Haarlem – Schiphol – Amsterdam en Eindhoven (A50 – Meierij)
Via een amendement van de leden Minhas en Van Ginneken is € 2 mln.
beschikbaar gesteld om pilots op te starten voor het vervoerssysteem Bus Rapid
Transit (BRT).33 Op de Landelijke OV- en Spoortafel van december 2023 zijn
Einhoven (A50) – Meierij in Noord-Brabant en Haarlem – Schiphol – Amsterdam in
Noord-Holland gekozen als trajecten voor de uitwerking van pilots. De provincie
Noord-Brabant en de Vervoerregio Amsterdam hebben als trekkers van deze pilots
ieder een plan van aanpak uitgewerkt met daarin het type maatregelen, de kosten
en de planning. De pilots zijn onderdeel van een bredere multimodale
mobiliteitsaanpak in de regio en bevatten elementen van BRT met perspectief op
een volwaardige BRT-verbinding. Op basis hiervan hebben Rijk en regio
afgesproken gezamenlijk maximaal € 2 mln. per pilot beschikbaar te stellen op
basis van een 50/50 verdeling Rijk-regio.
Beide pilots kunnen binnen twee jaar worden uitgevoerd. De voortgang van de
pilots wordt jaarlijks geëvalueerd en gemonitord door middel van een
voortgangsrapportage. Bij afronding wordt een afsluitende rapportage gemaakt
met leerpunten. Deze leerpunten worden gebruikt bij de verdere ontwikkeling van
BRT in Nederland. Tevens worden de leerpunten landelijk gedeeld, zodat ook
regio’s elders ervan kunnen leren en profiteren.
2.4. Baanstabiliteit spoordijken
Tijdens het NO MIRT van 22 januari 2024 is toegezegd de Kamer te informeren
over het landelijke onderzoek naar de stabiliteit van spoordijken (de
baanstabiliteit).34 De "landelijke netwerkanalyse” van ProRail brengt voor het
volledige spoorwegennetwerk de baanstabiliteit in kaart. Voor het huidige vervoer
31 Kam erstuk 35 300-A, nr. 21
32 Aanhangsel van de Handelingen 2022 -2023, nr. 1888
33 Kam erstuk 36 200-A, nr. 48
34 Kam erstuk 36 410-A, nr. 46
                                                                                  P agina 26 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>beoordeelt ProRail de baanstabiliteit als veilig. Voor toekomstige groei van het   Ministerie van
treinverkeer op een aantal trajecten is nader onderzoek nodig. 35 ProRail voert nu Inf rastructuur en
                                                                                   Waterstaat
verdiepend onderzoek uit op baanvakken waar groei van het treinverkeer wordt
voorbereid. De Kamer zal in de brieven waarin infrastructuurmaatregelen voor die
specifieke productstappen aan bod komen, worden geïnformeerd over de               Kenmerk
uitkomsten van het onderzoek voor die baanvakken.36                                I E NW/BSK-2024/322815
Het wetenschappelijk onderzoeksprogramma van ProRail verdiept de kennis over
berekenings- en beoordelingsmethodieken voor baanstabiliteit en over
maatregelen om de stabiliteit te verbeteren. Dit onderzoek heeft inmiddels
opgeleverd dat goederentreinen van 740 meter op de internationale
goederencorridors kunnen rijden zonder dat aanpassingen aan de spoordijk nodig
zijn. Dat geldt ook voor internationale reizigerstreinen met zware locomotieven op
de corridors waar eerder een vergelijkbare zware locomotief reed.
Baanstabiliteit speelt ook een rol in andere spoordossiers, zoals de implementatie
van de herziene TEN-T-verordening, klimaatadaptatie, en het Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer. De Kamer wordt hierover via de desbetreffende
Kamerbrieven op de hoogte gehouden.
2.5. Inventarisatie knelpunten in relatie tot de hoofdrailnetconcessie
De motie van het lid De Hoop verzoekt de regering om voor het komende MIRT-
debat een inventarisatie naar de Kamer te sturen over welke infrastructurele
knelpunten de komende periode opgelost moeten worden om de afspraken uit de
nieuwe concessie voor het hoofdrailnet (HRN) uit te kunnen voeren.37
Uitgangspunt van de concessie van het hoofdrailnet 2025-2033 is het zogenaamde
‘6basismodel’. Hiervoor zijn voldoende MF-middelen beschikbaar in de budgetten
voor PHS en spoorcapaciteit 2030. Er zijn dan ook geen (vervoer)knelpunten aan
de orde zolang er niet meer treinen zouden moeten worden gefaciliteerd dan
6basis. Gezien de actuele vervoerontwikkeling is een dergelijke stijging van het
aantal treinen de komende jaren niet voorzienbaar. Bovendien is het in dat geval
niet reëel dat extra inframaatregelen binnen enkele jaren uitvoerbaar zijn. Bij de
midterm review van het volume van de hoofdrailnet concessie in 2027 wordt
integraal stilgestaan bij de ontwikkeling, het eventuele extra treinaanbod d at
daarvoor nodig is en de benodigde maatregelen.
2.6. Dubbelspoor Zwolle – Deventer
Tijdens het CD Spoor van 12 september 2024 is aan het lid De Hoop toegezegd in
gesprek te gaan met de regio en ProRail over spoorverdubbeling tussen Zwolle en
Deventer. Het eerste gesprek is inmiddels gevoerd met de drie aanliggende
gemeenten en de provincie Overijssel. Dubbelspoor tussen Zwolle en Deventer
maakt het versnellen van de Intercity, het laten rijden van een sprinter en het
aanleggen van een extra station in Zwolle of Deventer mogelijk. Dit biedt kansen
voor woningbouw langs dit traject.
In het verleden is hier onderzoek naar gedaan. Er is vastgesteld dat actualisatie
van die onderzoeksgegevens nodig is om te bepalen hoe en met welke urgentie dit
dossier verder op te pakken. Dit heeft te maken met de woningbouwopgave in de
regio en de beperkte budgetten uit het MF en bij de regionale partners. Rijk en
regio gaan hierover verder in gesprek.
35 Kam erstuk 29 893, nr. 264
36 Kam erstuk 32 404, nr. 124
37 Kam erstuk 36 410-A, nr. 54
                                                                                   P agina 27 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>In Deventer spelen ook andere opgaven; zo kijkt ProRail wat nodig is voor een        Ministerie van
robuuste inpassing van de treinverbindingen van en naar Oost-Nederland en de         Inf rastructuur en
                                                                                     Waterstaat
Berlijnlijn, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van een vierde perron op station
Deventer. Verwacht wordt dat ProRail de resultaten medio 2025 kan opleveren.
                                                                                     Kenmerk
2.7. Verkeerssituatie fietsers Jan Blankenbrug                                       I E NW/BSK-2024/322815
Aan de Kamer is toegezegd dat deze wordt geïnformeerd over de gewenste
maatregelen en aanpak over de verkeersveiligheidssituatie van fietsers op de Jan
Blankenbrug.38 RWS gaat de verkeersveiligheid van fietsers in 2024 verbeteren
door het fietspad op de Jan Blankenbrug met 45 cm te verbreden en een
lamellenscherm op de reeds aanwezige barrier te plaatsen. De werkzaamheden
zullen in 2024 worden uitgevoerd. Het Rijk en de provincie Utrecht financieren elk
50% van de investeringskosten. Voor IenW betekent dit een investering van
€ 250.000. Dit is onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring van de
begroting van IenW door beide Kamers. Hiermee is ook invulling gegeven aan de
toezegging.
2.8. EU-fondsen fietsinfra
Aan de Kamer is toegezegd dat deze voor 1 december wordt geïnformeerd naar
aanleiding van het onderzoek of er EU-fondsen zijn voor fietsinfra. Er wordt een
onderzoek uitgezet om meer inzage te krijgen in kansen voor EU-financiering van
fietsinfra. De resultaten worden in het voorjaar van 2025 met de Kamer gedeeld.
2.9. Doorfietsroutes en woningbouwgelden fietsinfra
Aan het lid Van Dijk is toegezegd dat de Kamer nader wordt geïnformeerd over de
stand van zaken van de doorfietsroutes en de bestemming van de
woningbouwgelden voor fietsinfra. Over de doorfietsroutes is de Kamer
geïnformeerd in paragraaf 1.7.11. Onder het programma Woningbouw en
Mobiliteit (WoMo) wordt breed ingezet op de bereikbaarheid en ontsluiting van
nieuwe woningen. Onderdeel hiervan zijn inve steringen in fietsmaatregelen. De
Kamer is eerder geïnformeerd over de verdeling van de € 7,5 mld. vanuit het
programma WoMo.39 Hierbij is voor circa € 780 mln. geïnvesteerd in 505
maatregelen (mede) gericht op fietsinfrastructuur. Samen met cofinanciering van
de regio telt dit op tot een investering meer dan € 1,1 mld. in fietsinfrastructuur.
Het gaat hierbij onder andere om betere fietsaansluitingen richting OV-
knooppunten, fietstunnels, doorfietsroutes en stationsstallingen. Dit om de
bereikbaarheid en ontsluiting van nieuwe woningen met de fiets te garanderen en
bij te dragen aan de mobiliteitstransitie. In 2023 en 2024 zijn de bedragen vanuit
de € 7,5 mld. als onderdeel van specifieke uitkeringen via beschikkingen
toegekend aan gemeenten. Met de eerste voorschotten die gemeenten inmiddels
ontvangen hebben kunnen zij aan de slag met de uitvoering van de maatregelen.
Over de voortgangsrapportage van het programma WoMo wordt de Kamer
geïnformeerd in paragraaf 2.10. Hiermee is invulling gegeven aan de toezegging.
2.10. Voortgangsrapportage Woningbouw en Mobiliteit
Aan de Kamer is toegezegd dat de voortgangsrapportage van het programma
Woningbouw en Mobiliteit (WoMo) vanaf 2024 jaarlijks samen met de MIRT-
najaarsbrief naar de Kamer wordt gestuurd.40 Het doel van deze
voortgangsrapportage (VGR) is om de Kamer te informeren over de voortgang van
en ontwikkelingen in de scope, planning, realisatie, risico’s en financiën van de
38 Kam erstuk 35 925-A, nr. 76
39 Kam erstuk 36 200-A, nr. 9
40 Kam erstuk 36 410-A, nr. 16
                                                                                     P agina 28 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>gemaakte afspraken uit het programma WoMo die betrekking hebben op het jaar         Ministerie van
2023 (zie bijlage).                                                                 Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
De resultaten uit de eerste voortgangsrapportage laten zien dat de realisatie van
infrastructurele maatregelen en woningbouw is gestart. Op basis van deze eerste     Kenmerk
resultaten is het nu niet mogelijk om betrouwbare uitspraken te doen over het       I E NW/BSK-2024/322815
verdere verloop van de realisatie ten opzichte van de vastgestelde scope. Vanaf de
VGR 2025 en latere jaren is het wel mogelijk om in de voortgangsrapportages
trends over het verloop van de realisatie weer te geven. Aan het eind van deze
rapportage wordt de aanpak voor de monitoring en evaluatie op brede welvaart
geïntroduceerd. Hierdoor zal op termijn inzicht worden verkregen in de effecten
van het programma Woningbouw en Mobiliteit op brede welvaart.
2.11. Analyse-instrument Mobiliteitsfonds
Op Prinsjesdag 2024 is de Kamer geïnformeerd over het analyse-instrument
Mobiliteitsfonds. In het wetgevingsoverleg begrotingsonderzoek IenW van 3
oktober 2024 is gevraagd om dit in de MIRT-brief toe te lichten. Met het analyse-
instrument MF kan de beschikbare beslisinformatie over mogelijke
investeringsopties en andere maatregelen met betrekking tot het MF worden
verzameld, gestructureerd en geanalyseerd. Mede naar aanleiding van de motie
Van Dijk c.s. hebben brede welvaart, de Mobiliteitsvisie 2050 en ‘Elke Regio Telt!’
een plek gekregen in het instrument.41 Meer concreet wordt bij nieuwe
investeringen bijvoorbeeld ook getoetst in hoeverre deze verschillen tussen regio’s
verkleint. Het instrument is een hulpmiddel voor de politieke afweging over
investeringsbeslissingen waarover in de BO’s MIRT afspraken worden gemaakt.
2.12. Instandhouding in het MIRT
De motie Krul en Van der Graaf verzoekt het kabinet de instandhoudingsopgave te
integreren in alle onderdelen van de MIRT-cyclus.42 Op 19 september 2023 is de
Kamer geïnformeerd over hoe RWS hier invulling aan wil geven.43 In de verdere
uitwerking hiervan is meegewogen dat de productie op instandhouding van de
RWS-netwerken fors moet worden verhoogd. Dit vereist continuïteit in de opgave
en ruimte voor RWS om het werk slim vorm te geven in samenwerking met de
markt.
RWS programmeert de instandhoudingswerkzaamheden met een jaarlijks
geactualiseerde meerjarenplanning. In de uitwerking van deze planning voert RWS
regelmatig het gesprek met decentrale overheden, in verschillende
samenstellingen en over verschillende thema’s. Dit is al jaren de werkwijze die
RWS hanteert. Aan de Kamer is toegezegd dat RWS in het najaar de planning met
de regio’s bespreekt.44 Ook dit jaar heeft RWS het gesprek gevoerd met de
regio’s. Deze heeft daar kennis van genomen en dat heeft dit jaar niet tot nadere
afspraken in het BO MIRT geleid. Aanvullend wordt nu ter integratie van
instandhouding in het MIRT het volgende ondernomen:
    Jaarlijks in het najaar deelt RWS de geactualiseerde programmering met de
     regionale partijen en ProRail in een bijeenkomst per RWS regio. Centraal staan
     informeren over de voorziene geprogrammeerde werkzaamheden voor de
     komende drie jaar en kennisnemen van de bijbehorende hinder en de te
     ontwikkelen hinderaanpak. Voor de projecten die drie jaar of verder vooruit
41 Kam erstuk 36 410 A, nr. 37
42 Kam erstuk 29 385, nr. 131
43 Kam erstuk 36 410-A, nr. 8
44 Kam erstuk 36 410-A, nr. 9
                                                                                    P agina 29 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>     geprogrammeerd staan, wordt ook bezien of er ruimte is voor het benutten       Ministerie van
     van eventuele meekoppelkansen.                                                 Inf rastructuur en
                                                                                    Waterstaat
    In de daaropvolgende BO’s MIRT worden de belangrijkste
     instandhoudingswerkzaamheden die in de komende paar jaar geplan d staan
     ter kennisname opgenomen. Dit is inclusief bijbehorende hinderaanpak en        Kenmerk
     eventuele afspraken over meekoppelkansen.                                      I E NW/BSK-2024/322815
    Jaarlijks worden vanaf 2025 in de MIRT-brief in het najaar de belangrijkste
     brede ontwikkelingen in de instandhoudingsopgave vermeld.
2.13. Herplantplicht RWS en ProRail
In de MIRT-brief van 15 december 2021 is er voor het eerst gerapporteerd over
de herbeplantingsplicht op grond van de Wet natuurbescherming die geldt bij
infrastructurele werken. Hiermee wordt invulling gegeven aan de motie Schonis
c.s.45 In deze MIRT-brief wordt over de stand van zaken over het jaar 2023
gerapporteerd.
Het kappen van bomen wordt gemeld bij het bevoegd gezag; dit is veelal de
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De compensatieopgave wordt
vervolgens berekend en uitgedrukt in hectares. Het afgelopen jaar is de registratie
geactualiseerd en afgestemd met de RVO. De gerapporteerde omvang is daardoor
en als gevolg van uitgevoerde herbeplanting en nieuwe projecten gewijzigd ten
opzichte van de vorige opgave. De herbeplantingsopgave ziet er per 1 januari
2024 als volgt uit:
     -   Voor RWS bedraagt deze opgave 600 hectare. In 2023 is ongeveer 25
         hectare herbeplant. Voor ca. 389 hectare is de wettelijke termijn voor
         herbeplanting verstreken. Daarnaast is sprake van 524 hectare onverplicht
         (extra) aangeplante bomen. RWS overlegt met het ministerie van LVVN in
         hoeverre deze als invulling van de herplantplicht kan worden gezien.
     -   Voor ProRail bedraagt deze herplantingsopgave 4,2 hectare. In 2023 is 0,6
         hectare herbeplant. Voor 2,6 hectare is de wettelijke termijn voor
         herbeplanting verstreken, maar deze zal alsnog worden uitgevoerd.
         Daarnaast is sprake van 0,27 hectare onverplicht (extra) aangeplante
         bomen.
2.14. Dom-tot-Dam doorfietsroute
In het CD MIRT van 5 juli 2023 is aan de Kamer toegezegd dat de inzet is dat eind
2024 besluiten genomen kunnen worden over het al dan niet realiseren van de
Dom-tot-Dam doorfietsroute. Deze zomer is gestart met een werkgroep van alle
vertegenwoordigde wegbeheerders ten behoeve van het opstellen van het
voorlopig ontwerp. De benodigde beslisinformatie is eind dit jaar nog niet
beschikbaar, maar zal naar verwachting bij het BO MIRT van 2025 gereed zijn.
3. Slot
Ondanks de krappe financiën op het MF gebeurt er dus nog enorm veel binnen het
MIRT. Op basis van de afspraken uit de BO’s MIRT worden hier komende periode
weer verdere stappen in gezet. Dat is goed voor de veiligheid, bereikbaarheid en
leefbaarheid van Nederland. In het voorjaar van 2025 vinden de Bestuurlijke
Overleggen Leefomgeving plaats. Over de uitkomsten hiervan wordt de Kamer
zoals gebruikelijk per brief geïnformeerd, in aanloop naar het volgende
commissiedebat MIRT.
45 Kam erstuk 35 300-A, nr. 43
                                                                                    P agina 30 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Hoogachtend,                                                    Ministerie van
                                                                Inf rastructuur en
                                                                Waterstaat
DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,
                                                                Kenmerk
                                                                I E NW/BSK-2024/322815
Barry Madlener
DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT – OPENBAAR
VERVOER EN MILIEU,
C.A. Jansen
                                                                P agina 31 van 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>