<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>RAAP-RAPPORT 4849
Plangebied Zonnepark IJzerbroek I
en II te Sint Hubert
Gemeente Mill en Sint Hubert
Een archeologisch bureauonderzoek
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Colofon
Titel: Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint
       Hubert; een archeologisch bureauonderzoek
Versie: 26-01-2021
Auteur: Dr. M.P.F. Verhoeven
Projectcode: SINIJ
Bestandsnaam: RAAPrap_4849_SINIJ_20210126
Autorisatie: Drs. M. Janssens
ISSN: 0925-6229
RAAP
Leeuwenveldseweg 5b                     Telefoon: 0294-491 500
1382 LV Weesp                           E-mail: raap@raap.nl
Postbus 5069                            Website: www.raap.nl
1380 GB Weesp
© RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2021
RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele
schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing
van de adviezen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Samenvatting
Inleiding
In opdracht van Sunvest Ontwikkeling B.V. heeft RAAP in november 2020 een archeologisch
bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert in de
gemeente Mill en Sint Hubert.
Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuwe omgevingsvergunning (aanleg Zonnepark).
Landschap
Op de geomorfologische kaart is het grootste (oostelijke) deel van het plangebied gekarteerd als een
terrasvlakte, terwijl het westelijke deel als een dekzandwelving is aangeduid. Volgens de bodemkaart
komt er vrijwel overal in het plangebied er een beekeerdgrond met grondwatertrap IV (matig nat) voor.
In het uiterste noordwesten is er sprake van een hoge zwarte enkeerdgrond met grondwatertrap VI
(goed ontwaterd).
Archeologie & historie
In of direct rondom het plangebied zijn geen vindplaatsen of veldonderzoeken bekend. In een straal
van ca. 1 km eromheen zijn er slechts twee vindplaatsen: de losse vondst van een kling uit de steentijd
en een Romeins soldatengraf. De bureauonderzoeken in de omgeving hebben geen relevante
informatie opgeleverd.
Op geen van de geraadpleegde historische kaarten zijn gebouwen of andere structuren aangeduid.
Archeologische verwachting
Er geld een lage verwachting zowel voor jager-verzamelaars als voor landbouwers.
Advies
Vanwege de lage verwachting wordt verder archeologisch onderzoek niet zinvol geacht.
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid , de gemeente Mill en Sint
Hubert, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [3]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Inhoud
Samenvatting ............................................................................................................................ 3
Inhoud....................................................................................................................................... 4
1 Inleiding ................................................................................................................................. 5
     1.1 Kader ....................................................................................................................................... 5
     1.2 Administratieve gegevens .......................................................................................................... 8
     1.3 Doel- en vraagstelling ............................................................................................................... 8
2 Bureauonderzoek ................................................................................................................... 9
     2.1 Methode ................................................................................................................................... 9
     2.2 Aardkundige situatie (naar Keunen, e.a., 2011) .......................................................................... 9
     2.3 Archeologische gegevens ......................................................................................................... 14
     2.4 Historische situatie .................................................................................................................. 19
     2.5 Huidige situatie ........................................................................................................................ 24
     2.6 Toekomstige situatie ................................................................................................................ 26
3 Gespecificeerde archeologische verwachting ........................................................................ 27
4 Conclusies en advies ............................................................................................................ 28
     4.1 Conclusie ................................................................................................................................ 28
     4.2 Advies ..................................................................................................................................... 28
Literatuur ................................................................................................................................ 30
Overzicht van figuren, tabellen & bijlagen ................................................................................ 31
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                                                                   [4]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
1 Inleiding
1.1 Kader
Aanleiding
In opdracht van Sunvest Ontwikkeling B.V. heeft RAAP in november 2020 een archeologisch
bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert in de
gemeente Mill en Sint Hubert (figuur 1).
Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan (aanleg Zonnepark).
Juridisch en beleidskader
Het uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader voor de
ruimtelijke ordening en monumentenzorg. De gemeente is de bevoegde overheid die een besluit zal
nemen over hoe om te gaan met de eventueel aanwezige archeologische waarden.
Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Mill en Sint Hubert ligt een deel van het
plangebied in een zone met een hoge archeologische verwachting. Het beleid voor deze zone schrijft
voor dat er bij bodemingrepen groter dan 250 m 2 en dieper dan 40 cm -mv een archeologisch
onderzoek dient te worden uitgevoerd. Deze voorschriften zijn verankerd in het bestemmingsplan
Buitengebied Mill en Sint Hubert, Herziening 2018 (ontleend aan ruimtelijkeplannen.nl). De omvang van
de bodemingrepen bedraagt ca. 500 m 2 en de diepte van de ingrepen bedraagt ca 1 m –mv. De
ingrepen zijn daarmee groter dan de vrijstellingsgrens. Een archeologische onderbouwing met
betrekking tot de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden is daarom verplicht conform het
vigerend beleid.
Dit rapport gaat over het onderzoekplichtige deel van het plangebied: zie figuur 2.
Kwaliteitsborging
De werkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat BRL4000, conform artikel 5.4 van de Erfgoedwet.
Het onderzoek is uitgevoerd volgens de normen van de archeologische beroepsgroep. De
Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), beheerd door de Stichting Infrastructuur
Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB; www.sikb.nl), is door de minister aangewezen als norm.
RAAP is gecertificeerd voor de protocollen 4001 Programma van Eisen, 4002 Bureauonderzoek, 4003
Inventariserend veldonderzoek (landbodems), onderdelen proefsleuven en overig, alsmede 4004
Opgraven (landbodems).
Zie bijlage 1 voor de dateringen van de in dit rapport genoemde archeologische perioden.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [5]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 1. Aanduiding plangebied (rode lijn). Inzet: ligging in Nederland (ster).
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [6]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 2. Aanduiding onderzoeksplichtige deel van het (rode lijn) . Inzet: ligging in Nederland (ster).
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [7]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
1.2 Administratieve gegevens
   Type onderzoek                                       Bureauonderzoek
   Opdrachtgever                                        Sunvest Ontwikkeling B.V.
   Bevoegde overheid                                    Gemeente Mill en Sint Hubert
   Plaats                                               Sint Hubert
   Gemeente                                             Mill en Sint Hubert
   Provincie                                            Noord-Brabant
   Centrumcoördinaten (X/Y)                              185042/409892
   Toponiem                                             IJzerbroek
   Kadastrale gegevens                                  Sectie R, nrs. 80, 81, 111, 112 en 113
   Oppervlakte plangebied                               7,5 hectare
   Afbakening onderzoeksgebied                          Tijdens onderhavig onderzoek is het plangebied
                                                        inclusief een zone van 1000 m rondom het plangebied
                                                        onderzocht.
   Onderzoeksperiode                                    November 2020
   Uitvoerder                                           RAAP Zuid
   Projectleider                                        Dr. M.P.F. Verhoeven
   RAAP-projectcode                                     SINIJ
   ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer                      4924796100
   Beheer en plaats documentatie                        RAAP regio Zuid te Weert en op termijn het provinciaal
                                                        Depot, ARCHIS en E-Depot.
Tabel 1. Administratieve gegevens.
1.3 Doel- en vraagstelling
De doelstelling van het archeologisch vooronderzoek is het vaststellen van de archeologische waarde
van het terrein, dan wel de archeologische vindplaats. Daartoe wordt informatie verzameld over
bekende en verwachte archeologische resten teneinde een gespecificeerde archeologische
verwachting op te stellen. Hiertoe is een aantal onderzoeksvragen geformuleerd:
         Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit?
         Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond plangebied zijn reeds
          bekend?
         Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is
          de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid?
         Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische
          waarden in het gebied?
Algemeen
         Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische resten?
         Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan?
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                          [8]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
2 Bureauonderzoek
2.1 Methode
Het bureauonderzoek dient ervoor om – op basis van verschillende bronnen – inzicht te krijgen in de
genese van het landschap, de bodemopbouw en de sporen die het menselijk gebruik in de loop van de
tijd heeft achtergelaten. Met behulp van deze gegevens wordt een gespecificeerde archeologische
verwachting opgesteld.
Naast de conform de KNA verplichte bronnen is door de gebiedsexperts van RAAP een beredeneerde
keuze gemaakt uit betrouwbare bronnen die voor de archeologische verwachting relevante informatie
bevatten (zie bijlage 2 voor de motivering). Daarvoor is gebruik gemaakt van de landelijk en voor RAAP
digitaal beschikbare archieven. Voor de beschrijving van de historische situatie is gebruik gemaakt van
hiervoor relevante informatiedragers. Voor de actuele metadata van de verzamelde gegevens
(gemeente, plaats, etc.) wordt verwezen naar het van toepassing zijnde data-archief.
2.2 Aardkundige situatie                       (naar Keunen, e.a., 2011)
Het grondgebied van de gemeente behoort tot een gebied dat diagonaal wordt doorsneden door een
zuidoost-noordwest gericht breukenstelsel in de aardkorst. De zogenaamde ‘Peelrandbreuk’ is hiervan
de belangrijkste, maar deze breuk ligt ten westen van de gemeente. Het breukenstelsel verdeelt het
gebied in slenken en horsten. Een horst is een deel van de aardkorst waarin de aardlagen relatief hoog
liggen als gevolg van tektonische opheffing. Een slenk is een deel van de aardkorst waarin de
aardlagen relatief laag liggen als gevolg van tektonische daling. Het gebied wordt doorsneden door de
breuk van Grave. Deze breuk ligt globaal op de lijn Overloon-Grave. Het gebied ten westen van deze
breuk behoort tot de Peelhorst, het gebied ten oosten van deze lijn behoort tot de Slenk van Venlo.
Als gevolg van de verschillende geologische processen zijn binnen de gemeente verschillende
terreinvormen ontstaan. Op basis van de geomorfologische gesteldheid kan het grondgebied globaal
worden onderverdeeld in (figuur 4):
     -   plateaulandschap (Peelhorst)
     -   dekzandlandschap
     -   Maaslandschap (Maasterrassen en Maasterrassen met dekzand)
Plateau- en dekzandlandschap
Het westelijke en centrale deel van het gebied behoort tot het plateaulandschap (een vlak gebied dat in
zijn geheel hoger ligt dan de omgeving). Dit is een “Plateau-achtige horst”, al dan niet met dekzand aan
de oppervlakte. Een gebied ten noorden van de Peelhorst (ten noorden van Schai jk) is in feite een
uitloper van de Peelhorst, maar ligt beduidend lager als gevolg van erosie door de Maas/Rijn. In het
gebied is wel een dik pakket dekzand afgezet, waarmee het tot het dekzandlandschap wordt gerekend.
Op de Peelhorst, maar ook in het dekzandlandschap zijn dekzandruggen, landduinen en beekdalen te
onderscheiden. De dekzandruggen betreffen hoog opgestoven ruggen van voornamelijk jong dekzand
uit het Laat Glaciaal. Ze verheffen zich over het algemeen één tot enkele meters boven hun omgeving.
Vanwege hun hoge ligging en zandige bodemgesteldheid zijn ze goed ontwaterd (over het algemeen
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [9]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
grondwatertrap VI en VII). Op de horst zijn door beken enkele beekdalen ontstaan, die met name langs
de rand van de horst relatief diep zijn ingesneden. Het betreft de dalen van de Strijpsche Beek,
Ledeackersche Beek, de Tovensche Beek, Halse Beek,Lage Raam en Hooge Raam.
Maaslandschap
Het oostelijke en noordoostelijke deel van het gebied (grotendeels binnen de gemeente Grave) behoort
tot het Maaslandschap. Het maaiveld van deze zone ligt duidelijk lager dan dat van het aangrenzende
horst- en dekzandlandschap. Op basis van het patroon van de terreinvormen wordt verondersteld dat
de terreinvormen zijn ontstaan door een vlechtende Maas in het Pleistoceen. Een vlechtend patroon
komt in het algemeen voor in combinatie met een relatief groot verhang, een onregelmatige afvoer en
een grote sedimentlast. Het gebied bestaat uit een “dalvlakteterras” dat wordt doorsneden door
(voormalige) ‘geulen van een vlechtend afwateringsstelsel’. Een dalvlakteterras bestaat uit een oude
rivierbedding, die door herhaalde insnijding van de rivier als hoger ge legen terras is overgebleven.
Geomorfologische en bodemkundige gesteldheid van het plangebied
Op de geomorfologische kaart is het grootste (oostelijke) deel van het plangebied gekarteerd als een
terrasvlakte (code M42), terwijl het westelijke deel als een dekzandwelving (L51) is aangeduid: zie
figuur 5. Volgens de bodemkaart komt er vrijwel overal in het plangebied er e en beekeerdgrond
(pZ923) met grondwatertrap IV (matig nat) voor. In het uiterste noordwesten is er sprake van een hoge
zwarte enkeerdgrond (zEZ21) met grondwatertrap VI (goed ontwaterd) : zie figuur 6.
Beekeerdgronden zijn ontstaan in de slecht ontwaterde d elen van het landschap, en worden
gekenmerkt door een dunne humushoudende bovengrond (A-horizont) die direct op het
“moedermateriaal” (C-horizont) ligt. Dat wil zeggen dat er vanwege de natte omstandigheden er geen of
nauwelijks bodemvorming heeft plaatsgevonden (A-C profiel).
Vanaf de late middeleeuwen werd de vruchtbaarheid van akkers op de zandgronden bevorderd door
bemesting met onder andere plaggen en afval. Door eeuwenlange bemesting ontstonden akkers met
een minimaal 50 cm dik humeus dek dat de oorspronkelijke podzolgrond afdekt. Dit zijn de hoge zwarte
enkeerdgronden. Ze bevinden zich hoofdzakelijk rond oude bewoningskernen en vormen de oudste
ontginningen van het dekzandlandschap. Podzolbodems zijn gronden met een duidelijke gelaagdheid,
van boven naar beneden: een grijze uitspoelingslaag (E-horizont) en een bruine inspoelingslaag (B-
horizont). De onderliggende grond zonder bodemvorming is de C-horizont.
Via het Actueel Hoogtemodel Nederland (AHN) valt af te leiden dat het grootste (zuidelijke) deel van
het plangebied waarschijnlijk is opgehoogd, gezien de opvallende rechte randen direct ten oosten en
noorden van dit deel: zie figuur 3.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [10]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
   Geologische situatie                            Maasterrasen met dekzand, juist ten oosten van de Peelhorst
   Geologische kaart (Weerts e.a., 2006)           Formatie van Kreftenheye (Kr1): rivierzand en -grind
   Geomorfologische situatie (Koomen &             Terrasvlakte (code M42), dekzandwelving (L51)
   Maas, 2004)
   Ouderdom geomorfologische structuur             Pleistoceen
   Bodemkundige situatie                           Beekeerdgrond (pZ923), hoge zwarte enkeerdgrond (zEZ21)
   Verwachte diepteligging van                     Onder bouwvoor of opgebracht dek, vanaf 40-50 cm
   archeologisch relevante lagen
Tabel 2. Landschappelijke context.
Figuur 3. Reliëf. Bron: www.ahn.nl.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                         [11]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 4. Landschappelijke context. De locatie van het plangebied is met een rode cirkel aangeduid. Bron: Keunen,
e.a., 2011, fig. 4.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                     [12]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 5. Geomorfologie. Bron: Koomen & Maas, 2004.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [13]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 6. Bodem. Bron: Archis3.
2.3 Archeologische gegevens
In of direct rondom het plangebied zijn geen vindplaatsen of onderzoeken bekend. In een straal van ca.
1 km eromheen zijn er slechts twee vindplaatsen: de losse vondst van een kling uit de steentijd en een
Romeins soldatengraf: zie tabel 3 en figuur 8. De onderzoeken in de omgeving hebben geen relevante
informatie opgeleverd.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [14]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
   Vindplaats      Ligging      Complex           Datering              Opmerking                       Literatuur
   3045449100      570 m Z      onbekend          laat                  kling: losse vondst             _
                                                  paleolithicum-
                                                  neolithicum
   3122739100      930 m N      graf?             Romeinse tijd         locatie onbetrouwbaar           Hermans, 1865
   Onderzoek
   4770644100      180 m N      nvt               nvt                   bureauonderzoek                 _
                                                                        Odiliapeel, geen informatie
   2402762100      700 m N      nvt               nvt                   bureauonderzoek                 Buesink, 2013
   4863470100      680 m        nvt               nvt                   booronderzoek, geen             _
                   NW                                                   informatie
   4898900100      500 m        nvt               nvt                   bureauonderzoek, geen           _
                   NW                                                   informatie
   4800208100      180 m        nvt               nvt                   bureauonderzoek                 van Puijenbroek,
                   NW                                                                                   e.a., 2020
Tabel 3. Archeologie. Bron: Archis3.
Vindplaats 3122739100
Volgens Archis3:
Melding is gebaseerd op Hermans (1865): Te Mill werd een geraamte met wapenrusting en een
Romeins medaillon van Valentinianus en in 1845 drie voet onder de grond in de Peel, een koperen
braadpan gevonden. Tegen deze pan zat een ijzeren afbeeldsel van een a angezicht vastgeroest. De
coördinaten zijn onzeker.
Mogelijk dat het niet om een braadpan gaat, maar een koperen wijnzeef, die wel meer werden
meegegeven in Romeinse graven.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                              [15]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Gemeentelijk archeologiebeleid
   Bestemmingsplan                                Buitengebied Mill en Sint Hubert, Herziening 2018
                                                  Dubbelbestemming ‘waarde-archeologie 2’ voor het oostelijke deel
                                                  van het plangebied.
                                                  Onderzoek nodig bij ingrepen > 250 m2 en dieper dan 40 cm
   Gemeentelijke archeologische                   Keunen, e.a., 2011: zie figuur 7
   verwachtingskaart
                                                  Hoge verwachting voor vindplaatsen van jager-verzamelaars in het
                                                  oosten; lage verwachting voor alle perioden in het westen
   Gemeentelijke archeologische                   Van de Water & Kortlang, 2012
   beleidskaart
                                                  Onderzoek nodig bij ingrepen > 250 m2 en dieper dan 40 cm
Tabel 3. Overzicht van het geldende archeologiebeleid en achterliggende verwachtingskaart.
Bekende archeologische gegevens uit andere bronnen
Op 27-11-2020 is een verzoek gedaan aan de Historische Kring Land van Cuijk voor aanvullende
gegevens. Dit heeft geen reactie opgeleverd.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                        [16]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 7. Archeologische verwachtingskaart. Oranje = hoge verwachting; geel = lage verwachting. Bron: Keunen,
e.a., 2001, kaartbijlage 4.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [17]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 8. Archeologische context. Bron: Archis3.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [18]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
2.4 Historische situatie
Op het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832 (Mill en Sint Hubert, sectie B, blad 03) maakt
het plangebied deel uit van een aantal rechthoekige percelen rondom een smalle watergang (de
Wetering). Het hele gebeid is aangeduid met het toponiem “Hollander Broek”, wat aangeeft dat het om
een nat gebied gaat.
Op een kaart uit 1815 zien we het plangebied tussen een aantal beken liggen. In het oosten loopt er
een weg of pad doorheen: zie figuur 9. In 1850 is het gebied ingericht voor landbouw, en omgeven door
een rechthoekig stratenstelsel: zie figuur 10. De Wetering loopt er dwars (van noord naar zuid)
doorheen. Het toponiem “Voort” duidt een beekovergang (voorde) aan, maar die lag waarschijnlijk over
een grotere beek bij Sint Hubert. In 1900 en 1950 is de situatie uit 1850 nog min of meer hetzelfde: zie
figuren 11 en 12. In 2000 is de Wetering verdwenen: ten oosten ervan heeft de Raam de waterafvoer
overgenomen: zie figuur 13.
Op geen van de geraadpleegde historische kaarten zijn gebouwen of andere structuren aangeduid.
Ook bevinden zich geen rijksmonumenten. gemeentelijke monumenten of MIP-objecten in het
plangebied.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [19]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 9. Historische context 1815. Bron: topotijdreis.nl.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [20]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 10. Historische context 1850. Bron: topotijdreis.nl.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [21]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 11. Historische context 1900. Bron: topotijdreis.nl.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [22]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 12. Historische context 1950. Bron: topotijdreis.nl.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [23]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Figuur 13. Historische context 2000. Bron: topotijdreis.nl.
2.5 Huidige situatie
Aan de hand van actuele gegevens van recente luchtfoto’s, Google Street View en navraag bij de
opdrachtgever zijn de onderstaande zaken over de huidige situatie te melden.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [24]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
   Huidig grondgebruik                             akkerland
   Hoogteligging maaiveld                          10.30 M +NAP in het noorden; 10.87 m + NAP in het zuiden
   Grondwatertrap of -stand                        VI in het noordwesten; IV in het oosten
   Milieutechnische condities                      onbekend
   Aanwezige constructies (funderingen,            geen
   kelders e.d.)
   Locatie en diepte van kabels/leidingen          niet van toepassing
Tabel 4. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.
Figuur 14. Luchtfoto. Bron: Google Earth.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                       [25]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
2.6 Toekomstige situatie
Uit navraag bij de opdrachtgever is het volgende gebleken over de toekomstige situatie:
   Aard                           Aanleg van zonnepanelen
   Omvang en diepte               Men verwacht ca. 7.500 funderingspalen nodig te hebben
                                  De funderingspalen zijn nagenoeg rechthoekig.
                                  Afhankelijk van de mate waarin de grond kleeft aan de palen zullen deze 1 tot 2 m
                                  in de grond worden geslagen
                                  Dit resulteert in een verwachte grondbedekking van 5.4 m².
                                  Significanter zullen de kabelgoten zijn, deze zijn ca. 1 m diep en maximaal 1 m
                                  breed. Over het gehele terrein zal zo’n 500 m aan kabelgleuven nodig zijn. Dit
                                  zijn aannames, die in de “engineering” nog worden bijgesteld.
   Invloed op maaiveld en         Aantasting maaiveld, mogelijk ook invloed op grondwater
   grondwater
   Toekomstig gebruik             Zonnepark
   Toekomstige gebruiker          Onbekend
Tabel 5. De toekomstige situatie.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                         [26]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
3 Gespecificeerde archeologische
     verwachting
Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerde
archeologische verwachting opgesteld. Deze geeft inzicht in de aard en de ouderdom (inclusief omvang
en uiterlijke kenmerken), (diepte)ligging, en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten.
Aard en ouderdom
Het verspreidingspatroon van archeologische vindplaatsen is voor een groot deel gerelateerd aan de
fysieke eisen die de mens stelde aan de leef- en woonomgeving. Het meest markant zijn de verschillen
tussen jager-verzamelaars enerzijds en landbouwers anderzijds.
Jager-verzamelaars
In de steentijd (paleolithicum t/m neolithicum) leefden de mensen voornamelijk van de jacht, visvangst
en het verzamelen van eetbare planten en vruchten. Deze zogenaamde jager -verzamelaars trokken
door het landschap en verbleven alleen tijdelijk op een plek. Uit een ruimtelijke analyse blijkt dat hun
kampementen in vrijwel alle gevallen waren gesitueerd op de overgang van nat naar droog. Nabij
dergelijke gradiëntzones waren namelijk de meeste voedselbronnen voorhanden en was (drink)water
bereikbaar.
Volgens de gemeentelijke verwachtingskaart geldt er e en hoge archeologische verwachting voor jagers
verzamelaars in het oostelijk deel van het plangebied vanwege de aanwezigheid van een gradi ëntzone
aldaar (Keunen, e.a., 2011 en zie figuur 7). Deze begrenzing is gebaseerd op de zone rondom de
voormalige Wetering en de Raam ten oosten daarvan. Er is hier echter ge en sprake van een
gradiëntzone in de zin van een hoger gelegen zone langs beken: de zone rondom de beken bestaat uit
laag gelegen nat en vochtig land, ongeschikt voor bewoning (maar ook weer geen echt beekdal).
Op basis hiervan geldt er een lage verwachting voor resten van jager-verzamelaars.
Landbouwers
Met de introductie van de landbouw (vanaf het neolithicum) werd de mate waarin gronden geschikt
waren om te beakkeren een steeds belangrijker factor in de locatiekeuze van de mensen. De eerste
akkergronden werden aangelegd op de van nature vruchtbaarste gronden. Bovendien moesten de
gronden goed ontwaterd zijn.
Omdat het plangebied slecht ontwaterd is worden er geen vindplaatsen van landbouwers verwac ht.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [27]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
4 Conclusies en advies
4.1 Conclusie
De onderzoeksvragen kunnen als volgt worden beantwoord:
Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit?
Op de geomorfologische kaart is het grootste (oostelijke) deel van het plangebi ed gekarteerd als een
terrasvlakte, terwijl het westelijke deel als een dekzandwelving is aangeduid. Volgens de bodemkaart
komt er vrijwel overal in het plangebied er een beekeerdgrond met grondwatertrap IV (matig nat) voor.
In het uiterste noordwesten is er sprake van een hoge zwarte enkeerdgrond met grondwatertrap VI
(goed ontwaterd).
Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond plangebied zijn reeds
bekend?
In of direct rondom het plangebied zijn geen vindplaatsen of veldonderzoeken bekend. In een straal
van ca. 1 km eromheen zijn er slechts twee vindplaatsen: de losse vondst van een kling uit de steentijd
en een Romeins soldatengraf. De bureauonderzoeken in de omgeving hebben geen relevante
informatie opgeleverd.
Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de
invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid?
Op het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832 maakt het plangebied deel uit van een aantal
rechthoekige percelen rondom een smalle watergang (de Wetering). Het hele geb ied is aangeduid met
het toponiem “Hollander Broek”, wat aangeeft dat het om een nat gebied gaat. Op een kaart uit 1815
zien we het plangebied tussen een aantal beken liggen. In het oost en loopt er een weg of pad
doorheen. In 1850 is het gebied ingericht voor landbouw, en omgeven door een rechthoekig
stratenstelsel. De Wetering loopt er dwars (van noord naar zuid) doorheen. In 1900 en 1950 is de
situatie uit 1850 nog min of meer hetzelfde. In 2000 is de Wetering verdwenen: ten oosten ervan heeft
de Raam de waterafvoer overgenomen.
Op geen van de geraadpleegde historische kaarten zijn gebouwen of andere structuren aangeduid.
Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbeken de archeologische waarden in het
gebied?
Er geld een lage verwachting voor vindplaatsen van zowel jager -verzamelaars als landbouwers.
Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische resten?
Vanwege de lage verwachting wordt er geen negatieve invloed van de geplande ingrepen verwacht.
Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan?
Zie de volgende paragraaf.
4.2 Advies
Vanwege de lage verwachting wordt verder archeologisch onderzoek niet zinvol geacht.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [28]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid , de gemeente Mill en Sint
Hubert, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [29]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Literatuur
Buesink, A., 2013. Gemeente Cuijk en Mill en Sint Hubert. Plangebied persleiding Achterdijk -RWZI te
         Haps. BAAC-rapport V-13.0057. BAAC, Den Bosch.
Hermans, C.R., 1865. Noordbrabantse Oudheden, ’s Hertogenbosch (meer is niet bekend)
Keunen, L., E. Boshoven & S. van der Veen, 2011.Archeologisch erfgoed van Peelhorst en Maasdal.
         Een archeologische waarden- en verwachtingskaart en beleidsadvieskaart voor de gemeenten
         Sint Anthonis, Mill en St. Hubert, Grave en Landerd. RAAP-rapport 2214. RAAP, Weesp.
Koomen, A.J.M. & G.J. Maas, 2004. Geomorfologische kaart Nederland (GKN). Achtergrond document
         bij het landsdekkende digitale bestand. Alterra-rapport 1039, Wageningen.
Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde
         grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.
Puijenbroek, .P.J. van, O. Satijn & E. Picard, 2020. Archeologisch vooronderzoek in het kader van de
         herinrichting van de N264 in Sint-Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert. Vestigia-rapport 1910.
         Vestigia, Amersfoort.
SIKB, 2016. Beoordelingsrichtlijn Archeologie. BRL SIKB 4000. SIKB, Gouda.
Van de Water, A. en F.Kortlang, 2012.Nota Archeologiebeleid Mill en Sint Hubert; De implementatie
         van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg in het gemeentelijke beleid. ArchAeO-
         rapport 1105. ArchAeO, Eindhoven.
Weerts, H., J. Schokker, K. Rijsdijk & C. Laban, 2006. Geologische overzichtskaart van Nederland.
         TNO Bouw en Ondergrond, Utrecht.
Beeldbank RCE, minuutplan xxx
Bronvermelding Bodemkaart
Bronvermelding Gemorfologische kaart
Geraadpleegde websites:
Ahn.nl
Archis3
Ruimtelijkeplannen.nl
Topotijdreis.nl
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [30]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Plangebied Zonnepark IJzerbroek I en II te Sint Hubert, gemeente Mill en Sint Hubert; een archeologisch
bureauonderzoek
Overzicht van figuren, tabellen & bijlagen
Figuren:
Figuur 1. Aanduiding plangebied (rode lijn). Inzet: ligging in Nederland (ster).                             6
Figuur 2. Aanduiding onderzoeksplichtige deel van het (rode lijn). Inzet: ligging in Nederland (ster). 7
Figuur 3. Reliëf. Bron: www.ahn.nl.                                                                        11
Figuur 4. Landschappelijke context. De locatie van het plangebied is met een rode cirkel aan geduid.
           Bron: Keunen, e.a., 2011, fig. 4.                                                               12
Figuur 5. Geomorfologie. Bron: Koomen & Maas, 2004.                                                        13
Figuur 6. Bodem. Bron: Archis3.                                                                            14
Figuur 7. Archeologische verwachtingskaart. Oranje = hoge verwachting; geel = lage verwachting.
           Bron: Keunen, e.a., 2001, kaartbijlage 4.                                                       17
Figuur 8. Archeologische context. Bron: Archis3.                                                           18
Figuur 9. Historische context 1815. Bron: topotijdreis.nl.                                                 20
Figuur 10. Historische context 1850. Bron: topotijdreis.nl.                                                21
Figuur 11. Historische context 1900. Bron: topotijdreis.nl.                                                22
Figuur 12. Historische context 1950. Bron: topotijdreis.nl.                                                23
Figuur 13. Historische context 2000. Bron: topotijdreis.nl.                                                24
Figuur 14. Luchtfoto. Bron: Google Earth.                                                                  25
Tabellen:
Tabel 1. Administratieve gegevens.                                                                           8
Tabel 2. Landschappelijke context.                                                                         11
Tabel 3. Archeologie. Bron: Archis3.                                                                       15
Tabel 3. Overzicht van het geldende archeologiebeleid en achterliggende verwachtingskaart.                 16
Tabel 4. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.                                             25
Tabel 5. De toekomstige situatie.                                                                          26
Bijlagen:
Bijlage 1. Tijdschaal
Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen
RAAP-rapport 4849 / versie 26-01-2021                                                                   [31]
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Tijdschaal
     Archeologische perioden
     Tijdperk                                                                               Datering
     Recente tijd
                                                                                           - 1945
                                                         C
                                                                                           - 1850
     Nieuwe tijd                                         B
                                                                                           - 1650
                                                         A
                                                                                           - 1500
                                                         Laat B
                                                                                           - 1250
                                                         Laat A
                                                                                           - 1050
                                                                 D: Ottoonse tijd
     Middeleeuwen                                                                          - 900
                                                         Vroeg
                                                                 C: Karolingische tijd
                                                                                           - 725
                                                                 B: Merovingische tijd
                                                                                           - 525
                                                                 A: Volksverhuizingstijd
                                                                                           - 450
                                                         Laat
                                                                                           - 270
     Romeinse tijd                                       Midden
                                                                                           - 70 na Chr.
                                                         Vroeg
                                                                                           - 15 voor Chr.
                                                         Laat
                                                                                           - 250
                 IJzertijd                               Midden
                                                                                           - 500
                                                         Vroeg
                                                                                           - 800
                                                         Laat
                                                                                           - 1100
                 Bronstijd                               Midden
                                                                                           - 1800
                                                         Vroeg
                                                                                           - 2000
                                                         Laat
Prehistorie
                 Neolithicum                                                               - 2850
                                                         Midden
                 (Nieuwe Steentijd)                                                        - 4200
                                                         Vroeg
                                                                                           - 4900/5300
                                                         Laat
                 Mesolithicum                                                              - 6450
                                                         Midden
                 (M idden Steentijd)                                                       - 8640
                                                         Vroeg
                                                                                           - 9700
                                                         Laat
                 Paleolithicum                                                             - 12.500
                                                         Jong B
                 (Oude Steentijd)                                                          - 16.000
                                                         Jong A
                                                                                           - 35.000
                                                         Midden
                                                                                           - 250.000
                                                         Oud
              tabel1_standaard_Archeologisch_RAAP_2014
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen
LS03 en LS04, motivatie voor de keuze van de geraadpleegde bronnen (+ indien van toepassing)
                                                                                                Niet beschikbaar voor dit
                                                    Geraadpleegd en
                                                                           Geraadpleegd, niet                               Bevat geen (nieuwe)
                                                    afgebeeld/beschreven   afgebeeld            plan-/onderzoeksgebied      relevante informatie   Opmerking
 Bron
 Bodemkaart van NL                                  x
 Geologische kaart van NL                                                  x
 Geomorfologische kaart van NL                      x
 Gedetailleerde bodemkaarten                                                                    x
 DINO                                                                      x
 Gegevens milieukundig bodemonderzoek                                                           x
 Actueel Hoogtebestand Nederland                    x
 Lucht- en satellietfoto’s                          x
 Topografische kaart van Nederland                  x
 Oud(st)e kadasterkaarten                                                  x
 Historische kaarten van Nederland                  x
 Beeldmateriaal bouwhistorie                                               x
 Archeologische en cultuurhistorische rapportages                          x
 Archieven (RAAP)                                                          x
 Eigenaar en gebruiker                                                     x
 AMK                                                x
 ARCHIS                                             x
 CMA                                                                       x
 CAA                                                                       x
 CHW                                                                       x
 Literatuur (arch./aardwet.)                                               x
 Gebiedsgerichte specialisten                                              x
 Amateurarcheologen                                                        x
 Gemeentelijke waarden- of verwachtingskaart        x
 Archeologisch depot                                                                            x
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>